NOS Nieuws - Algemeen

Het aantal slachtoffers als gevolg van een enorme brand in een winkelcentrum in de grootste stad van Pakistan, Karachi, is opgelopen tot minimaal 23. De autoriteiten vrezen voor veel meer doden.

Er zijn nog 65 mensen vermist, zei de burgemeester van Karachi, Murtaza Wahab, gisteravond. De Pakistaanse politie denkt dat de meeste vermisten zijn omgekomen.

Tot dusver zijn 23 lichamen onder het puin vandaan gehaald. Ook worden lichaamsdelen gevonden en in zakken door reddingswerkers naar buiten gedragen. Deze worden vervolgens onderworpen aan dna-onderzoek.

De brandweer is nog bezig met het nablussen van de smeulende resten van het winkelcentrum:

Zolang niet is vastgesteld of deze lichaamsdelen van dezelfde persoon of van verschillende personen afkomstig zijn, is het moeilijk om het juiste aantal doden te bevestigen, zei een hoge politiefunctionaris vandaag tegen de Pakistaanse krant Dawn.

Het kan daardoor nog dagen duren voordat het exacte dodental is vastgesteld, ook omdat het grotendeels ingestorte complex moeilijk toegankelijk is.

'Veel uitgangen dicht'

De brand brak zaterdagavond uit in het winkelcentrum Gul Plaza en verspreidde zich razendsnel. Pas na ongeveer veertig uur konden reddingswerkers het complex in en beginnen aan de reddingsactie. Het is de grootste brand die Karachi in de afgelopen tien jaar heeft meegemaakt.

Dertien van de zestien uitgangen van het winkelcentrum waren dicht toen de brand kort voor sluitingstijd uitbrak, meldt persbureau Reuters op basis van politie-informatie.

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"Winkelparadijs Gul Plaza was voor de Pakistaanse stad Karachi een icoon, omdat het een van de eerste grote shoppingmalls van het land was. Op meerdere verdiepingen winkelen was in de jaren 50 iets nieuws voor Pakistanen uit de economische middenklasse. Zij waren vooral de grote bazaars gewend.

Op sociale media spreken inwoners van Karachi met veel nostalgie over het warenhuis. Het was niet een winkelcentrum waar het draaide om de luxe. Veel van de 1200 winkels in het gebouw waren betaalbaar voor de meeste Pakistanen. Iedereen had wel iets van het warenhuis in huis staan of een jeugdherinnering over winkelen in Gul Plaza voor een speciale gelegenheid.

Woedende inwoners van Karachi vragen zich nu af waarom het gebouw zo in verval kon raken. Door verwaarlozing en mismanagement van de lokale overheid kon deze ramp gebeuren, zeggen ze. Wat eens een nationale trots was, lijkt nu het symbool geworden van het verval van een overheid."

In het complex zaten ongeveer 1200 kleine winkels op een oppervlakte van zo'n 8000 vierkante meter. Er werd voornamelijk cosmetica, kleding en plastic artikelen verkocht. De brand kon zich snel verspreiden doordat er veel brandbare materialen aanwezig waren, zegt een woordvoerder van de Pakistaanse noodhulpdienst tegen BBC Urdu.

'Trage reactie'

Op de plek van de brand verzamelden zich Pakistanen die de autoriteiten een trage reactie verweten. Wahab, de burgemeester, werd volgens lokale media uitgejoeld toen hij pas 24 uur na het uitbreken van de brand bij Gul Plaza verscheen. Mensen scandeerden anti-regeringsleuzen en laakten het optreden van de brandweer.

De premier van de provincie Sindh, waarin Karachi ligt, erkent dat er fouten zijn gemaakt. "Ik kan niet zeggen wiens schuld het is. Er wordt een onderzoek ingesteld en er zullen koppen rollen", zegt hij tegen persbureau Reuters. De gouverneur van Sindh sprak eerder van een "nationale tragedie".

Karachi is een van de grootste steden ter wereld met ongeveer 20 miljoen inwoners. De regering van de provincie heeft een compensatie van 10 miljoen roepies - zo'n 30.000 euro - toegezegd voor de families van slachtoffers.

Het Openbaar Ministerie eist ontslag van rechtsvervolging en tbs met dwangverpleging tegen Hamzah L.. Hij stak op 1 februari 2025 op klaarlichte dag in Nieuwegein het 11-jarige meisje Sohani dood, nadat hij eerder die dag een vrouw had mishandeld.

Volgens het OM is bewezen dat Hamzah L. dusdanige stoornissen had, dat zijn daden hem niet kunnen worden aangerekend. Het OM volgt het advies van het Pieter Baan Centrum om L. tbs met dwangverpleging op te leggen.

De officier van justitie licht toe dat wie handelt vanuit een psychische stoornis niet strafbaar is. Voor tbs moet wel een duidelijk verband bestaan tussen de stoornis en het delict. Het is aan de rechter om dat te beoordelen, maar volgens het OM is dat verband in deze zaak aanwezig.

De officier van justitie stelt dat er zowel bij de mishandeling in het winkelcentrum als bij het doodsteken van Sohani geen sprake was van voorbedachte raad. Volgens het OM is er onvoldoende bewijs dat Hamzah L. zijn daden vooraf heeft overwogen; het ging om plotselinge opwellingen.

Moord kan daarom niet worden bewezen, maar doodslag wel. Daarbij benadrukt het OM dat L. Sohani doelbewust op vitale delen van het lichaam stak en daarmee willens en wetens handelde.

De nabestaanden van Sohani reageren hevig geëmotioneerd op de eis. Hun advocaat pleitte in de rechtszaal voor een celstraf. Volgens hem wist L. dat zijn overmatige drugsgebruik zijn psychoses kon aanwakkeren, maar nam hij dat risico.

'Handelde uit wanen'

Volgens Hamzah L. is een groot deel van die dag voor hem "wazig" gebleven. L. zegt dat hij psychotisch was en handelde uit wanen, wat deskundigen bevestigen.

Hij verklaarde dat hij Sohani, die buiten speelde met een groepje kinderen, aanzag voor een demoon en haar neerstak uit zelfverdediging. "Het lijkt dan alsof ik mezelf moet verdedigen. Het voelt alsof de demoon mij wil aanvallen. Ik raak er angstig en paniekerig van", zegt hij.

De emoties lopen hoog op bij de familie van Sohani. Schreeuwend en huilend van woede en verdriet zit de familie in de rechtszaal.

Bij de inhoudelijke behandeling zegt de rechter dat het lastig is vast te stellen of de verdachte zich gebeurtenissen daadwerkelijk herinnert, of dat hij ze kent doordat hij het strafdossier heeft gelezen.

De fatale dag

Tijdens de inhoudelijke behandeling gaat het veel over wat er precies gebeurde op de fatale dag. Op 1 februari 2025 was L. in de ochtend in het winkelcentrum City Plaza, waar hij een vrouw in het gezicht sloeg. Omdat zij hem later niet herkende op een politiefoto, werd hij niet aangehouden.

Enkele uren later liep L. op de Anemoonstraat in Nieuwegein. Op camerabeelden is te zien dat hij rechtstreeks op een groep spelende kinderen afliep en Sohani tweemaal in haar borst stak. Haar broertje rende weg om hulp te halen. Sohani onderging nog een spoedoperatie op straat door hulpdiensten, maar dat mocht niet baten.

Hamzah L. zegt dat hij de kinderen op dat moment aanzag voor demonen. Hij stak haar "door de stemmen en wat ik zag: demonen om haar heen", verklaart hij.

De jas van L., met daarop zowel zijn eigen bloed als dat van Sohani, werd later gevonden in een kliko. Een buurtbewoonster filmde hoe hij terugliep naar zijn jas om er iets uit te halen. Volgens de rechter kan het verstoppen van de jas erop wijzen dat hij zich bewust was van zijn daden.

De advocaat van de ouders van Sohani leest namens hen de slachtofferverklaring voor. "Ons zoontje heeft de moord van zijn zus meegemaakt. Dat beeld draagt hij voor de rest van zijn leven mee. We hebben nu een kind dood en begraven, en een kind dat dood is in zijn eigen gedachten."

Hamzah L. zegt niet inhoudelijk te willen reageren op de verklaring van de ouders, maar geeft aan de woede en frustratie te snappen.

De advocaat van de nabestaanden deelt, namens de familie, een foto van Sohani met de NOS:

Tijdens de rechtszaak komt herhaaldelijk naar voren dat L. veel drugs gebruikte: een mix van cannabis, cocaïne en alcohol. Die zou zijn psychoses en wanen hebben versterkt.

Na observatie in het Pieter Baan Centrum bleek dat zijn daden voortkwamen uit zijn psychoses. Hij kreeg de diagnose paranoïde schizofrenie. Ook stellen ze dat zijn overmatige drugsgebruik invloed kan hebben gehad, maar dat hij ook zonder drugs psychotisch kan worden.

Deskundigen waarschuwen dat het risico op herhaling zeer groot is en adviseren tbs met dwangverpleging.

Politie had Hamzah L. in vizier

In de rechtszaal komt opnieuw naar boven dat het leven van L. een aaneenschakeling is van kliniekopnames, agressie, verslaving en overlast. In zes jaar tijd kwam hij 75 keer in aanraking met politie en justitie.

In de nacht voor de steekpartij kreeg de politie opnieuw een melding over verward gedrag van Hamzah L. in Nieuwegein. Agenten troffen hem schreeuwend op straat aan, maar hij weigerde hulp en begeleiding naar huis. Volgens de politie wees zijn gedrag op alcohol- en drugsgebruik.

Omdat hij op dat moment de openbare orde niet verstoorde en geen direct gevaar was voor zichzelf, besloot de politie hem te laten gaan, aldus de rechter.

Omdat de geslagen vrouw uit het winkelcentrum hem niet herkende van de politiefoto, kon hij wederom niet worden gearresteerd.

Drie pinguïnsoorten die leven aan de rand van Antarctica gaan steeds eerder broeden. Dat doen ze waarschijnlijk omdat hun leefgebied opwarmt en verandert, schrijven biologen in het wetenschappelijke vakblad Journal of Animal Ecology.

Tien jaar lang volgden de onderzoekers 37 pinguïnkolonies. In die tijd begonnen de adeliepinguïn en stormbandpinguïn gemiddeld tien dagen eerder met broeden. Voor de ezelspinguïn was dat dertien dagen. De soorten zijn verwant en leven in dezelfde regio, maar hun voedsel en gedrag verschilt.

De kolonies wonen vooral op het Antarctisch schiereiland. "Die regio warmt niet alleen op", zegt Ignacio Juarez Martinez, onderzoeker van de Universiteit van Oxford, "het zee-ijs neemt af en het ecosysteem verandert."

Afgelegen gebied

Omdat het een extreem onherbergzaam gebied is, hingen de onderzoekers vijftien jaar geleden 77 camera's op die elk uur een foto maken en de temperatuur meten. Jaarlijks haalden ze de gegevens op, vervingen batterijen en repareerden de camera's.

Het is een gevaarlijke klus. "Je kunt niet over land van kolonie naar kolonie", zegt Juarez Martinez, "het terrein is steil en bedekt met ijs dat vol zit met spleten waar je in kunt vallen." Als ze van de boot gingen was er vaak maar beperkte tijd voor het weer omsloeg. "Het is een ijswereld, indrukwekkend maar fragiel. Je kunt gletsjers horen smelten en kraken. Als ze breken klinkt het als de donder."

"Het is een mooie dataset", zegt Marcel Visser, bioloog bij het Nederlands Instituut voor de Ecologie. Het gebruik van camera's is een van de weinige manieren om soorten te bestuderen in zulke afgelegen gebieden. Visser merkt op dat er grote verschillen zijn tussen kolonies. Tien jaar is nog altijd een beperkte periode. Maar de veranderingen vallen duidelijk samen met de opwarming van het gebied. Bovendien leidt klimaatverandering bij veel andere vogelsoorten ook tot veranderingen in de broedperiode.

De belangrijkste vraag is volgens Visser of het een slecht of juist een goed teken is dat pinguïns hun gedrag veranderen. Op zichzelf zegt zo'n verandering weinig. Je moet kijken naar de omgeving. "Hoe verschuift de beschikbaarheid van hun voedsel?" zegt Visser. Door opwarming is het beste en meeste voedsel van vogelsoorten vaak eerder beschikbaar. Als vogels deze veranderingen bij kunnen benen, lukt het ze om zich aan te passen.

Extreem moeilijk en duur

"Alleen kunnen we dat nog niet zeggen", zegt Juarez Martinez. Twee pinguïnsoorten eten vooral krill, een groep diertjes die in enorme aantallen leven in de oceaan rond Antarctica. Er is weinig bekend over eventuele veranderingen. "Om krill te bestuderen moet je ze echt achtervolgen met een schip", zegt Juarez Martinez, "het is extreem moeilijk en duur." Er is dus maar weinig bekend. Duidelijk is wel dat krill zwaar worden bevist.

Hij verwacht dat verder onderzoek meer duidelijkheid kan geven over hoe het met de pinguins gaat. Zo willen ze aan de hand van de foto's kijken of het broedsucces verandert. In het verleden lukte het pinguïns gemiddeld om 1 tot 1,5 kuiken per jaar groot te krijgen. Het is de vraag of dit blijft lukken.

Dit onderzoek is een heidens karwei. Juarez Martinez schat dat de camera's tot dusver 9 miljoen foto's hebben gemaakt. Daarom roepen de onderzoekers hulp in van vrijwilligers. In het project Penguïn Watch bekijken zij foto's, en geven bijvoorbeeld aan hoeveel kuikens ze zien.

Op grond van eerder onderzoek maakt Juarez Martinez zich zorgen over twee van de drie soorten. De stormbandpinguïn en adeliepinguïn nemen op veel plekken af. Al doet de laatste het beter in koudere regio's omdat daar het zee-ijs minder afneemt. De ezelspinguïn lijkt tot dusver een "winnaar" van klimaatverandering. Het dier is minder kieskeurig qua voedsel en kan beter omgaan met voor de zuidpool milde temperaturen.

Morgen doet een Japanse rechtbank uitspraak in de zaak tegen Tetsuya Yamagami (45), de man die in juli 2022 op een verkiezingsbijeenkomst oud-premier Shinzo Abe doodschoot. Het Openbaar Ministerie eist levenslang. De vraag die Japan al drie jaar bezighoudt is echter niet welke straf passend is, maar waarom de moordenaar op opvallend veel begrip kan rekenen.

In de late ochtend van 8 juli 2022 klinken in de stad Nara twee harde knallen op een plein bij station Yamato-Saidaiji. Shinzo Abe, de langstzittende premier uit de naoorlogse geschiedenis, zakt in elkaar tijdens een campagnetoespraak. De dader, Tetsuya Yamagami, wordt ter plekke overmeesterd. Hij gebruikte een geïmproviseerd vuurwapen, in elkaar gezet met materialen die hij online had besteld.

De aanslag schokt Japan diep. Vuurwapengeweld in Japan is uitzonderlijk, en met een politieke moord werd nauwelijks rekening gehouden. Na enkele dagen blijkt dat Yamagami niet handelde uit ideologische overtuiging, maar uit persoonlijke wrok tegen de Verenigingskerk, die zich officieel de Familie Federatie voor Wereldvrede noemt.

Abe en de Verenigingskerk

Shinzo Abe was niet zomaar een oud-premier. Na zijn aftreden in 2020 bleef hij, als boegbeeld van de conservatieve vleugel van regeringspartij LDP, een van de belangrijkste politici van Japan. Minder zichtbaar, maar inmiddels uitvoerig bewezen, waren zijn banden met de Verenigingskerk, een Zuid-Koreaanse christelijke beweging die al decennia omstreden is vanwege agressieve fondsenwerving.

In 2021 stuurde Abe de organisatie een videoboodschap waarin hij respect betuigde aan kerkleider Hak Ja Han Moon. Voor Yamagami was dat een breekpunt. Op de vraag waarom hij de politicus als doelwit had gekozen, antwoordde hij: "Ik voelde wanhoop en urgentie, omdat iemand als Abe deze kerk erkenning gaf."

Aanvankelijk richtte Yamagami zijn woede op kerkfunctionarissen. Hij plande meerdere aanslagen, die telkens mislukten. Pas kort voor de moord verlegde hij zijn aandacht naar Abe, "omdat hij het gezicht was van de banden tussen de kerk en politiek".

Een ontwrichte familie

Yamagami's moeder trad begin jaren negentig toe tot de Verenigingskerk. Zij schonk de kerk uiteindelijk meer dan honderd miljoen yen (ruim 540.000 euro), in de overtuiging dat zij zo haar familie van verdoemenis kon redden. Haar vader verzette zich fel en probeerde haar vergeefs met dreigementen te stoppen. Na zijn dood verkocht zij zijn huis en schonk de opbrengst aan de kerk.

In 2015 pleegde Yamagami's broer zelfmoord, na jaren van conflict over de financiële verwoesting die de kerk in de familie had aangericht. Toen zijn moeder later zei dat haar donaties ervoor hadden gezorgd dat hij "in de hemel was gekomen", besloot Yamagami wraak te nemen.

Straf en begrip

Zijn daad was "gevaarlijk, lafhartig en uitzonderlijk ernstig", stelt het Openbaar Ministerie. Dat de verdachte leed had ervaren, doet daar volgens het OM weinig aan af. "Veel mensen kennen tegenslag zonder tot moord over te gaan." Daarom eisen de aanklagers levenslang. Japan kent ook de doodstraf, maar die wordt alleen toegepast bij meervoudige moord.

De verdediging benadrukt juist dat Yamagami "een slachtoffer van religieus misbruik" is. Zijn daad was "wanhopig, niet ideologisch". Zijn advocaten vragen om een maximale gevangenisstraf van twintig jaar.

Buiten de rechtbank gebeurde na de moord iets opvallends: Yamagami ontving duizenden steunbetuigingen, geld en cadeaus. Een petitie voor strafvermindering werd meer dan tienduizend keer ondertekend. Tijdens Abe's staatsbegrafenis verschenen demonstranten verkleed als Yamagami.

In de publieke opinie wordt hij neergezet als symbool van de shūkyō nisei: kinderen die gedwongen opgroeien binnen religieuze sektes. Na de aanslag treden steeds meer van hen naar buiten, allemaal met hun eigen slachtofferverhalen.

Politieke nasleep

Uit mediaonderzoek blijkt intussen dat honderden politici van de LDP jarenlang steun hebben ontvangen van de Verenigingskerk, van verkiezingshulp tot steunbetuigingen. Het leidt tot het aftreden van meerdere bewindslieden. Ook deze maand laait de discussie weer op, nadat de naam van premier Sanae Takaichi meermaals was opgedoken in een uitgelekt intern document over nauwe contacten tussen partijtop en kerk.

Om de gemoederen tot bedaren te brengen grijpt de regering in met strengere wetgeving tegen dwangdonaties en een verzoek aan de rechter om de Verenigingskerk te ontbinden. Voor veel Japanners bevestigt dat juist het vermoeden dat de politiek de kerk jarenlang bewust heeft ontzien, ondanks wijdverbreide zorgen over haar donatiepraktijken.

Woensdag bepaalt de rechtbank de straf. Ongeacht de uitkomst heeft de zaak-Yamagami Japan geconfronteerd met een ongemakkelijke spanning: tussen de afwijzing van politiek geweld, en publiek begrip voor de daad.

De voorpagina van de NOS-app en van NOS.nl is vernieuwd. Op basis van jullie feedback en van redactionele keuzes hebben we het format van onze app en website opgefrist. We vernieuwen in een aantal kleine stappen, waarin we proberen te innoveren zonder de herkenbaarheid van de NOS-app te verliezen. Vandaag zetten we de grootste kleine stap.

Updaten

Sinds dinsdagochtend is de nieuwe NOS-voorpagina live. In eerste instantie kan ongeveer 1 procent van onze gebruikers de vernieuwing ook daadwerkelijk zien, en dat percentage loopt op in de komende uren en dagen. Wil je in de app meteen de nieuwe voorpagina zien? Of heb je automatisch updaten niet aanstaan? Ga dan naar de appstore (iOS) of de playstore (Android) en kies handmatig 'werk bij'.

Overzicht

De app en website zijn op een aantal punten verbeterd en gemoderniseerd. Het belangrijkste: overzicht. Want als gebruikers en redactie het de afgelopen tijd over een ding eens waren, dan was het wel dat de oude voorpagina fijn was dankzij zijn eenvoud, maar tegelijkertijd soms onoverzichtelijk werd door diezelfde eenvoud.

Dat komt vooral doordat we in de afgelopen jaren veel meer zijn gaan maken, en dat ook in steeds meer verschillende vertelvormen doen. Daardoor kon je soms houvast missen in de app. Een probleem dat we oplossen door de voorpagina nu in te delen in drie hoofdonderdelen, die staan voor de kern van wat de NOS doet: nieuws verslaan, live streamen en verdieping brengen. Ook is in dit ontwerp rekening gehouden met hoe vaak jullie de NOS bezoeken.

Het eerste blok dat je voortaan tegenkomt, is helemaal gericht op het belangrijkste nieuws van de dag. Daarin scheiden we voortaan algemeen nieuws, sportnieuws en regionaal nieuws van elkaar. Helemaal bovenaan vind je bovendien een tijdlijn met het laatste nieuws en daar net onder een openingsblok met de drie allerbelangrijkste verhalen van het moment.

Live en verdiepen

Verder zetten we meer en meer in op livestreams, om jou via onze mensen bij het nieuws te laten zijn. Dat kan bij klein of groot nieuws. Of bij heel groot nieuws, dan is een livestream de plek om je langdurig bij te praten. Maar denk bij dit onderdeel ook aan belangrijke debatten, persconferenties, sportwedstrijden of evenementen. Omdat we dit steeds meer gaan doen, hebben onze app en site vanaf nu een vaste sectie voor livestreams. Daarin vind je ook een selectie van onze bestaande programma's: het NOS Radio 1 Journaal, het NOS Journaal van 20.00 uur en Nieuwsuur.

De derde en laatste pijler van de nieuwe app heet 'verdiepen'. Daarin bundelen we alle producties die je context geven bij het nieuws, die een bepaalde ontwikkeling uitleggen, of die je in reportagevorm meenemen naar de plek van het nieuws. Tot nu toe verdwenen deze verhalen vaak te snel, en waren ze bovendien moeilijk te onderscheiden van al het andere dat op de voorpagina staat - zo was een veelgehoorde en logische opmerking. Nu zijn ze beter herkenbaar en langer vindbaar.

Niet af

Al met al zie je in de vernieuwde app sneller wat het belangrijkste nieuws van het moment is, en daarnaast wat voor jou nog meer relevant is. Of je nu meerdere keren per dag het nieuws volgt of af en toe wil worden bijgepraat over de grotere ontwikkelingen. Belangrijk nieuws springt er duidelijk uit, terwijl er ook ruimte is voor onze verdiepende verhalen en voor meer livestreams.

Het is, denken wij, een voorpagina die beter aansluit bij verschillende leesmomenten en gebruiksritmes, en waarin je eenvoudiger je weg vindt. En dus ook een die nog niet af is. Je zal de komende maanden kleinere updates zien. Te beginnen met een aantal functies voor sportliefhebbers tijdens de Olympische Winterspelen, rond livestreams en bundelingen van het nieuws over de Spelen.

Voor nu zijn we heel benieuwd hoe jij de app en site gaat gebruiken, en wat je vindt van de vernieuwingen. Heel fijn als je dat wil laten weten, dat kan via deze link.

De onderdelen van de nieuwe voorpagina op een rij: 

Nieuws. Deze sectie bestaat uit:

Live bij de NOS

Verdiepen

In Groningen speelt een mbo-school in op de mentale gezondheid van studenten door de inzet van vier zogenoemde schoolpastors. De pastors bieden een luisterend oor als een student daarom vraagt.

Het Alfa-college wordt landelijk gezien als voorloper in de aanpak van mentale problemen onder jongeren. De Onderwijsraad noemt de school in een nieuw rapport een goed voorbeeld van hoe onderwijs kan bijdragen aan het welzijn van studenten, schrijft RTV Noord.

"Het voelt veilig om hier te komen", zegt een studente die regelmatig bij de pastor komt. "Hij heeft mij heel veel geholpen. Het voelt gewoon fijn. Maakt niet uit wat voor problemen je hebt, je kunt altijd om hulp vragen."

"Het gaat om aandacht voor elkaar en het delen van je verhaal in een vertrouwelijke setting", zegt schoolpastor Maurits Stevens. Volgens hem zijn veel studenten al geholpen door naar hen te luisteren.

Mentale gezondheid onder druk

Dat het niet goed gaat met het welzijn van jongeren en jongvolwassenen, is al langer bekend. Van basisschool tot universiteit is een stijging zichtbaar in het aantal leerlingen en studenten met mentale en psychische klachten als depressie, angst, stress en onzekerheid. Ook maken steeds meer jongeren gebruik van jeugdzorg of geestelijke gezondheidszorg (GGZ).

Op het Alfa-college is de stijging ook merkbaar. Waar het pastoraat in 2009 begon als invulling van de christelijke identiteit, met vieringen rond Kerstmis en Pasen, is het inmiddels uitgegroeid tot een breed ondersteuningsnetwerk waar studenten terechtkunnen met levensvragen.

"We zien dat studenten eerder om hulp vragen, maar ook sneller worden doorverwezen naar het schoolpastoraat", zegt pastor Henriette Huizenga. De coronacrisis heeft hierin een belangrijke rol gespeeld. "Het was voor veel studenten een eerste echte kennismaking met tegenslag. We merkten dat ze het moeilijk vonden om daar goed mee om te gaan."

Ook bredere maatschappelijke ontwikkelingen spelen een rol. "Neem de klimaatcrisis, wooncrisis en oorlogsdreiging", zegt Huizenga. "Die ontwikkelingen gaan gepaard met veel complexiteit en onzekerheid. Studenten hebben een sterke behoefte aan begeleiding om, te midden van deze ontwikkelingen, vorm te geven aan een zinvol leven."

Vertrouwelijk en veilig

Studenten melden zich met depressiviteit, suïcidaliteit, stress, eenzaamheid en angsten, maar ook met hulpvragen rond autisme, ADHD, ADD en PTSS. Daarnaast kunnen onveilige thuissituaties, seksuele identiteit, armoede en migratieachtergrond een rol spelen.

De kracht van het pastoraat zit volgens de pastors vooral in de vertrouwelijkheid. "We hebben een geheimhoudingsplicht en niemand krijgt inzage in de aard van de gesprekken", zegt Huizenga.

Die veiligheid maakt dat studenten zich openstellen. "Naarmate ze vertrouwen krijgen, worden ze ook meer open. Belangrijk is dat studenten zelf het gevoel krijgen dat ze serieus genomen worden en dat hun verhaal er mag zijn. Zelfs als studenten afgestudeerd zijn, hoeft de begeleiding niet te stoppen."

De Israëlische autoriteiten zijn het hoofdkantoor van VN-organisatie UNRWA in Oost-Jeruzalem binnengedrongen en zijn begonnen met het slopen van het complex.

Het terrein in de wijk Sheikh Jarrah werd vanochtend omsingeld door Israëlische troepen waarna bulldozers begonnen met het vernielen van de panden, meldt UNRWA. Ook hebben Israëlische troepen apparatuur van bewakers in beslag genomen en hen uit het hoofdkantoor verdreven.

De gebouwen worden sinds vorig jaar niet meer gebruikt als hoofdkantoor, nadat Israël de hulporganisatie had bevolen om het complex te verlaten. Volgens medewerkers van UNRWA werd de locatie gebruikt voor de opslag van hulpgoederen voor Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

UNRWA-chef Lazzarini spreekt van een "ongekende aanval" op de hulporganisatie. Volgens hem schendt Israël "het internationaal recht en de onschendbaarheid van de Verenigde Naties".

UNRWA is een van de belangrijkste hulporganisaties voor de Palestijnen en wordt gezien als een humanitaire levensader. Er werken zo'n 30.000 mensen voor de VN-hulporganisatie.

Terrein in bezit van Israël

De extreemrechtse Israëlische minister Ben-Gvir was bij de sloop aanwezig en spreekt van een "historische dag".

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de sloop in overeenstemming is met de nieuwe wet die de hulporganisatie verbiedt. De autoriteiten zeggen dat het terrein, dat in bezet gebied ligt, wordt beschouwd als Israëlisch gebied.

Het Israëlische parlement nam in 2024 een wet aan die UNRWA verbiedt om te opereren in het land na aantijgingen dat de organisatie was geïnfiltreerd door Hamas. UNRWA heeft na onderzoek een klein aantal medewerkers ontslagen, maar zegt dat er sprake is van een Israëlische lastercampagne om hulpverleners in diskrediet te brengen.

Waarschuwing

De anti-UNRWA-wet werd in december gewijzigd om water en elektriciteit voor UNRWA-faciliteiten te verbieden. Ook werden in dezelfde maand UNRWA-kantoren in Oost-Jeruzalem in beslag genomen.

De secretaris-generaal van de VN, Guterres, waarschuwde Israël eerder deze maand dat hij het land kan verwijzen naar het Internationaal Gerechtshof (ICJ) als het de wetgeving tegen de hulporganisatie niet intrekt.

In een brief die op 8 januari naar de Israëlische premier Netanyahu is gestuurd, onderstreept Guterres dat de VN niet langer kan zwijgen over de acties. Volgens hem zijn ze in strijd met het internationaal recht en moeten ze direct worden teruggedraaid. Guterres wil ook dat Israël de eigendommen van UNRWA teruggeeft.

Het dodental van de treinramp in Spanje is opgelopen naar 41. Spaanse media melden dat er een lichaam werd gevonden toen een kraan een van de wagons optilde.

Eerder was al duidelijk dat er nog drie lichamen in de wagons lagen, waarbij het niet lukte om ze te bergen. De Spaanse omroep RTVE schrijft dat er twee grote kranen worden ingezet om wagons op te tillen. Voordat beide kranen kunnen worden ingezet, moet met graafmachines de ondergrond worden geëgaliseerd.

De autoriteiten wijzen erop dat het aantal doden nog kan oplopen, omdat reddingswerkers nog altijd naar lichamen zoeken in de treinwrakken bij Adamuz in Zuid-Spanje. Dat werk is de hele nacht doorgegaan.

Intensive care

In ziekenhuizen in Andalusië liggen 39 gewonden, van wie er dertien op de intensive care liggen. Onder de gewonden zijn ook vier kinderen.

Het ongeluk gebeurde zondagavond. De achterkant van een trein die van Málaga onderweg was naar Madrid ontspoorde. Dat deel botste vervolgens op een tegemoetkomende trein. Door de botsing ontspoorden twee wagons van de laatstgenoemde trein. Enkele lichamen werden volgens de autoriteiten in Andalusië honderden meters van de plek van het ongeluk gevonden.

De Spaanse minister van Transport Óscar Puente noemt het een opmerkelijk ongeluk, omdat het gebeurde op een recht stuk en geen van de treinen te snel reed.

Breuk in de rails

Het onderzoek naar de oorzaak richt zich met name op een breuk in de rails. Het is nog niet duidelijk of de breuk er al zat voor de ontsporing of dat die is ontstaan door het ongeluk. Puente noemde elke bewering dat het ongeluk werd veroorzaakt door een defect spoor "pure speculatie".

De leiding van de nationale spoorwegmaatschappij Renfe meldde gisteravond dat ze een menselijke fout uitsluit.

Vanochtend verzamelden familieleden van slachtoffers die nog niet zijn geïdentificeerd zich bij een overheidsgebouw in Córdoba in de hoop op nieuwe informatie over hun naasten. Volgens de krant El País zijn sommigen de hele nacht wakker gebleven om bij ziekenhuizen, politiebureaus en mortuaria te zoeken naar hun geliefden.

In Spanje zijn drie dagen van nationale rouw ingegaan. Vlaggen hangen halfstok. Koning Felipe en koningin Letizia brengen vandaag een bezoek aan de rampplek en zullen waarschijnlijk naar een ziekenhuis gaan in Córdoba waar veel gewonden liggen.

President Trump heeft opnieuw een privébericht gedeeld dat hij had ontvangen van NAVO-chef Rutte. Daarin complimenteert Rutte de Amerikaanse president opnieuw voor zijn inspanningen voor vrede in de wereld. Trump schrijft verder dat hij ook een telefoongesprek met de NAVO-topman had dat volgens hem "erg goed" was.

"Beste Donald, wat je vandaag hebt bereikt in Syrië is ongelooflijk", schrijft Rutte in het bericht dat Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social heeft gedeeld. "Bedankt Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO!", schrijft Trump erbij.

De NAVO heeft aan internationale persbureaus bevestigd dat het gedeelde bericht inderdaad van Rutte afkomstig is.

Wanneer Rutte het bericht aan de president heeft gestuurd is niet duidelijk, maar waarschijnlijk doelt Rutte op het bereiken van een staakt-het-vuren tussen het regeringsleger in Syrië en Koerdische SDF-militanten. Dat werd zondag aangekondigd. De VS had een grote rol in de totstandkoming ervan.

World Economic Forum

Rutte schrijft verder in het bericht dat hij zijn mediaoptredens tijdens het World Economic Forum in Davos zal gebruiken om aandacht te vragen voor Trumps inspanningen rond het sluiten van akkoorden rond Oekraïne en Gaza. "Ik zal me ook inzetten om een weg vooruit te vinden rond Groenland. Ik kan niet wachten om je te zien", schrijft Rutte erbij.

Verschillende wereldleiders zijn de komende dagen samen in Davos. Ook president Trump is erbij. Hij zei vannacht ook al dat er daar over Groenland gesproken zal worden. Trump wil het land nog steeds overnemen van Denemarken, goedschiks of kwaadschiks.

"We moeten het hebben. Ze moeten dit doen. Ze kunnen het niet beschermen, Denemarken, het zijn geweldige mensen", zei Trump. "Ik ken de leiders, het zijn heel goede mensen, maar ze gaan er niet eens heen."

Het is de tweede keer dat president Trump een screenshot deelt van een bericht dat hij van Rutte had ontvangen. Tijdens de NAVO-top afgelopen zomer in Nederland stuurde Rutte: "Je vliegt nu naar een volgend groot succes in Den Haag vanavond. Het was niet makkelijk, maar we hebben ze allemaal op vijf procent gekregen." Daarmee doelde Rutte op het verhogen van de defensiebudgetten van alle NAVO-leden.

Ook van Macron

Trump deelde naast het bericht van Rutte nog meer persoonlijke appjes op zijn platform. Een paar uur daarvoor verscheen ook een bericht online van de Franse president Macron, gericht aan Trump. "Ik snap niet wat je met Groenland aan het doen bent", schrijft Macron daarin. Hij stelt voor aan Trump om hem, na Davos, in Parijs te ontvangen voor een diner voordat hij weer terug naar de VS vliegt.

Macron zou sceptisch zijn om toe te treden tot de Vredesraad die Trump voorstelt voor Gaza. "Als hij vijandig gaat doen leg ik een heffing van 200 procent op op zijn wijnen en champagnes. Dan zal hij wel lid worden", dreigde Trump daarop richting Macron.

Rusland heeft opnieuw een grote aanval uitgevoerd met honderden drones en raketten op Oekraïne. Vooral de hoofdstad Kyiv is zwaar getroffen. Honderdduizenden inwoners hebben geen elektriciteit meer, terwijl het buiten dag en nacht vriest. President Zelensky vraagt bondgenoten om meer steun zodat Oekraïne zich kan verdedigen tegen de aanvallen.

Burgemeester Klytsjko schrijft dat door de aanval 5635 wooncomplexen zonder verwarming zitten. "Bijna 80 procent daarvan zijn gebouwen waar de verwarming na 9 januari was hersteld."

Toen was er bij een aanval ook grote schade aangebracht aan cruciale infrastructuur in de stad. Klytsjko riep na die aanval inwoners op om de stad te verlaten voor plekken waar wel energie en warmte te vinden was.

Na de aanvallen van vannacht zitten meer dan 335.000 inwoners van Kyiv zonder stroom. Op meerdere plekken braken branden uit. Een persoon kwam om het leven door de aanval.

Beelden uit Kyiv:

"De linkeroever zit ook nog steeds zonder water als gevolg van de aanval", schrijft de burgemeester. "Medewerkers van nutsbedrijven werken eraan om de levering van warmte, water en elektriciteit te herstellen."

Rusland valt geregeld de kritieke energie-infrastructuur aan in Oekraïne, waar het momenteel volop winter is met temperaturen ver onder nul. Vannacht was het bijvoorbeeld -15 graden.

Dergelijke aanvallen hebben eerder deze maand de verwarming en stroom uitgeschakeld in duizenden flatgebouwen, voornamelijk in Kyiv, waardoor inwoners in de kou komen te zitten. Zij maken de koudste en moeilijkste winter door sinds 2022.

"Het is belangrijk dat de wereld niet hierover zwijgt", schrijft president Zelensky. "Rusland kan niet op gelijke voet staan met andere landen in de wereld zolang het zich uitsluitend richt op het doden en kwellen van mensen."

Correspondent Christiaan Paauwe in Oekraïne:

"Kyiv heeft het sinds de grootschalige invasie nog niet eerder zo zwaar gehad. Hele heftige aanvallen, grote problemen met de stroom- en watervoorziening en verwarming en een koude winter maken het leven in veel delen van de hoofdstad bijna onleefbaar.

Gisteravond sprak ik meerdere bewoners van een flat aan de linkeroever waar het binnen al tien dagen donker en koud was. Veel mensen uit dat gebouw waren al vertrokken naar familie of vrienden waar de stroomvoorziening en verwarming beter werkt.

Inwoners passen zich zo goed als het kan aan en autoriteiten doen er alles aan om infrastructuur te herstellen, maar de problemen stapelen zich op. Zo waren in de flat de radiatoren kapotgevroren. Veel mensen zijn afhankelijk van elektrische verwarmers, maar daardoor wordt het stroomnet overbelast en raken kabels beschadigd, waardoor gebouwen zonder elektriciteit komen te zitten. Een alternatief zijn gasverwarmers, alleen leiden die ook tot brandgevaar binnen."

Volgens Zelensky heeft Rusland bij de aanval van vannacht 300 drones en een "aanzienlijk" aantal raketten gebruikt. Ook steden als Dnipro, Zaporizja en Soemy zouden getroffen zijn. "Overal zijn reparatieteams en alle andere noodzakelijke teams in actie gekomen", schrijft de president.

Zelensky voegt eraan toe dat er ook veel drones en raketten konden worden onderschept door luchtverdedigingstroepen. Gisteren ontvingen ze nog een nieuwe voorraad raketten voor deze verdedigingssystemen. Die hebben volgens Zelensky enorm geholpen. "Elk steunpakket is belangrijk. Raketten voor Patriots, NASAMS en andere luchtverdedigingssystemen zijn hard nodig. Luchtverdedigingsraketten beschermen mensenlevens."

Minister Sybiha van Buitenlandse Zaken heeft daarom bondgenoten opgeroepen tot meer steun voor Oekraïne. De "barbaarse aanval" van vannacht moet volgens Sybiha een wake-upcall zijn voor de wereldleiders die nu bij elkaar zijn voor het World Economic Forum in Davos.

Nieuwe golf van aanvallen

Gisteren zei president Zelensky dat zijn land zich schrap zet voor een golf van nieuwe massale luchtaanvallen door Rusland. Een nieuwe tactiek moet beter gaan helpen tegen de aanvallen, kondigde Zelensky aan. Kleinere mobiele groepen van de strijdkrachten zetten daarbij drones in om Russische drones en raketten neer te halen.

De luchthavens van Lublin en Rzeszow in Polen, vlak bij de grens met Oekraïne, sloten ook korte tijd voor vliegverkeer. Volgens Polen ging het hierbij om een standaardprocedure, om militaire vliegtuigen veilig hun werk te kunnen laten doen.

In Australië is voor de vierde keer in 48 uur iemand aangevallen door een haai. De haai viel een surfer aan bij Point Plomer, zo'n 450 kilometer ten noorden van Sydney. De man kwam er goed vanaf met alleen kleine verwondingen. Volgens een strandwacht lijkt het erop dat de surfplank de grootste klap heeft opgevangen.

Bij de haaienaanvallen van de afgelopen dagen raakten twee mensen zwaargewond. De autoriteiten hebben besloten dat tientallen stranden ten noorden van Sydney in ieder geval de komende twee dagen gesloten zijn voor zwemmers en surfers.

In Australië is het nu zomer en vaak strandweer. De reddingsbrigade vraagt mensen om niet de oceaan in te gaan. "Als je overweegt te gaan zwemmen, ga dan gewoon naar een zwembad."

Hevige regenval

Experts zeggen dat de oorzaak van de haaienaanvallen ligt bij de hevige regenval van zondag. Toen viel er 127 millimeter regen in 24 uur. Het was daarmee de natste dag sinds 1988 in Sydney en omgeving.

Een expert van de universiteit van Sydney zegt tegen de Australische omroep ABC dat bij hevige regenval overtollig rioolwater uit de miljoenenstad wordt geloosd in de oceaan. Dat water vol uitwerpselen lokt vissen richting de kust en die trekken weer haaien aan.

Stierhaai

De autoriteiten vermoeden dat de zwemmers en surfers zijn aangevallen door een stierhaai. Die soort leeft met name in ondiepe kustwateren en riviermondingen en voelt zich thuis in zoet en zout water.

Doordat de stierhaai ook langs dichtbevolkte kustwateren leeft, is die vaker betrokken bij aanvallen op mensen. Samen met de witte haai en de tijgerhaai is de stierhaai de voor mensen gevaarlijkste haaiensoort.

Jaarlijks zijn er in Australië zo'n twintig haaienaanvallen, waarvan er gemiddeld drie dodelijk zijn.

Honderden Koerden hebben gisteravond laat en vannacht gedemonstreerd bij het gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag. De groep vroeg aandacht voor de situatie van de Koerden in Syrië en riep de Nederlandse politiek op tot actie.

De demonstranten hadden vlaggen, spandoeken en flyers bij zich. "Syrische kinderen zijn gedood, Koerden zijn gedood.

Dit is terrorisme. Waar is de Europese Unie?", stond op een van de flyers. "Wat Europa eerst terrorisme noemde, financiert het nu met 620 miljoen euro ten koste van Koerdische levens."

De demonstratie volgt op gevechten tussen de Syrische regering en Koerdische SDF-militanten. De SDF domineerde bijna tien jaar lang het noordoosten van Syrië. De afgelopen maand en met name afgelopen weekend rukte het regeringsleger op. Beide partijen vochten om verschillende provincies en steden in het noordoosten van het land, waarbij de SDF een groot deel van zijn machtsgebied heeft verloren.

Zondag werd duidelijk dat de Syrische regering een staakt-het-vuren is overeengekomen met de SDF. Gisteren, een dag na ondertekening van het bestand, werden er toch opnieuw gevechten gemeld, onder meer bij gevangenissen.

In het akkoord staat ook dat de Syrische overheid de controle krijgt over IS-gevangenen, en verantwoordelijk is voor hun beveiliging. Dat geldt ook voor buitenlandse IS-gevangenen. Daar zijn internationaal zorgen over, gezien het jihadistische verleden van de nieuwe machthebbers.

Vanwege de grootte van de groep demonstranten in Den Haag was de ME ook aanwezig bij het Kamergebouw. Voor zover bekend bleef de demonstratie rustig en zijn er geen mensen aangehouden.

Het Australische Lagerhuis heeft ingestemd met aangescherpte wapenwetten na de aanslag op een joodse ceremonie bij Bondi Beach waarbij vorige maand vijftien mensen werden doodgeschoten. Het wetsvoorstel omvat strengere controles bij de aanvraag van wapenvergunningen en een landelijke opkoopactie voor wapens.

Het wetsvoorstel werd door 96 parlementariërs gesteund, 45 stemden tegen. Het voorstel gaat nu naar de Senaat waar het waarschijnlijk ook wordt gesteund door een meerderheid van de parlementariërs. Minister Burke van Binnenlandse Zaken herhaalde in het Lagerhuis dat er in Australië ruim vier miljoen vuurwapens in omloop zijn. "Onhoudbaar", zei hij daarover. De opkoopactie voor vuurwapens moet het aantal wapens terugdringen.

Het zou de grootste opkoopactie in Australië zijn sinds 1996 toen een schutter een bloedbad aanrichtte in het dorp Port Arthur op het eiland Tasmanië. Daarbij kwamen 35 mensen om het leven. Bij de opkoopactie werden vervolgens ongeveer 650.000 wapens ingeleverd.

In het Lagerhuis werd ook een wetsvoorstel over haatzaaien aangenomen.

Bondi Beach

In december openden twee mannen het vuur op een Chanoekaviering bij Bondi Beach in de Australische stad Sydney. Hierbij kwamen vijftien mensen om het leven, onder wie een kind van 10. Volgens de politie was de aanslag geïnspireerd door terreurgroep Islamitische Staat (IS). Een van de schutters, Sajid Akram, werd op de plek van de aanslag door de politie doodgeschoten. Zijn zoon, Naveed Akram, is aangeklaagd voor 59 misdrijven.

Burke zei in het Lagerhuis dat de aanslag werd gepleegd door schutters "die haat in hun hart en wapens in hun handen hadden".

Goedemorgen! Het World Economic Forum in Davos gaat vandaag echt van start en bij de rechtbank in Utrecht staat de man terecht die vorig jaar in Nieuwegein een 11-jarig meisje doodstak.

Eerst het weer: Vandaag zijn er flinke zonnige perioden, vooral in het westen komen ook sluierwolken voor. De maxima liggen tussen 5 graden in het noordoosten en 9 graden in Zeeland. De wind is zwak en komt uit het zuidoosten.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Britse regering gaat onderzoeken of sociale media verboden moeten worden voor jongeren onder de 16 jaar. Dat meldt de BBC. De aankondiging komt nadat de druk op de regering om een socialemediaverbod in te stellen verder is toegenomen.

Afgelopen weekend riepen ruim zestig parlementsleden van Labour hun partijgenoot premier Starmer in een open brief op met een socialemediaverbod te komen voor kinderen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Op veel plekken in Nederland is gisteravond het noorderlicht te zien geweest, van Nuenen tot aan Groningen. Hoe dichter bij de noordpool, hoe groter de kans was om het noorderlicht te zien. Bij sterke zonne-uitbarstingen is de groen-rode gloed ook in Nederland zichtbaar. Doorgaans is het natuurspektakel met een camera beter te zien dan met het blote oog.

Fijne dag!

Gemeenten worstelen om het personeelsbestand op peil te houden. Het tekort aan ambtenaren wordt nijpender en is geen tijdelijk probleem meer. Naar verwachting stroomt binnen tien jaar ongeveer een derde van het huidig gemeentelijk personeel uit vanwege pensioen, terwijl het moeizaam blijft om die vacatures op te vullen. Om de dreigende tekorten tegen te gaan, komen gemeenten met creatieve oplossingen.

Uit onderzoek van A&O fonds Gemeenten, dat gemeenten helpt met personeelszaken, blijkt dat ze in ieder geval kampen met drie onvermijdelijke ontwikkelingen: de arbeidskrapte blijft, de vergrijzing zet door en de druk op medewerkers zal toenemen.

"Het personeel van gemeenten is meer vergrijsd dan de landelijke beroepsbevolking", zegt Patricia Honcoop van A&O. Over tien jaar bereikt ruim 30 procent van de ambtenaren de pensioenleeftijd, op de gehele beroepsbevolking is dat 23 procent. Gemeenten zijn vergrijsde organisaties en er komen weinig nieuwe werkenden bij. "Dit is een nieuwe situatie die we nog nooit eerder hebben meegemaakt in Nederland."

Stilgevallen projecten

Gemeenten staan daardoor voor een dubbele opgave: nieuw personeel aantrekken én ervoor zorgen dat lopende projecten niet stilvallen door een gebrek aan gekwalificeerde ambtenaren. Dat laatste leidde in Utrecht en Arnhem al tot knelpunten. "Het is een ontzettende uitdaging om goed personeel te vinden", zegt een woordvoerder van de gemeente Arnhem.

Arnhem heeft een paar honderd vacatures per jaar, zegt hij. Opvullen gaat niet altijd makkelijk - en daarom kwamen projecten rondom de energietransitie en bijvoorbeeld het opknappen van een winkelcentrum stil te liggen. Daarom begon de gemeente twee jaar geleden met een innovatieve proef: gemeentepool. Daarbij worden kandidaten geworven op basis van motivatie en vaardigheden - niet naar aanleiding van een vacature.

Het gevolg: het trekt mensen vanuit allerlei vakgebieden aan die vervolgens binnen de gemeente kunnen doorgroeien. "Je bent niet vanaf het begin een projectmanager. Maar onze poolers gaan aan de slag bij verschillende projecten en kunnen dan vanzelf doorstromen", zegt de woordvoerder.

Nieuwe optie op menukaart

Met de aankomende uitstroom dreigt ook een verlies van kennis en ervaring. Om die reden loopt sinds mei vorig jaar in de gemeenten Westland, Rijswijk, Midden-Delfland en Maassluis de proef 'Doorwerkambtenaar'. Dat is, zoals de naam al doet denken, bedoeld voor ambtenaren die na hun pensioen graag nog (parttime) willen werken.

"Gemeenten willen natuurlijk graag verjongen", zegt businessmanager Wybe Schuitema. "Maar wie gaat die mensen goed inwerken? Ook daarvoor kun je gepensioneerden inzetten." Anderen werken wel door in het voor hen bekende vakgebied, dat is volgens Schuitema aan de ambtenaar zelf.

Op dit moment doen vier gemeenten mee aan de tweejarige pilot, maar de belangstelling groeit. "Ik verwacht dat er dit jaar tientallen gemeenten zullen aansluiten", zegt Schuitema. "Het is een nieuwe optie op de menukaart tegen het personeelstekort. Je kunt nieuwe mensen aannemen, maar vind ze maar. Je kunt extern inhuren, maar dan praat je over enorme bedragen."

Kleine gemeente, meer moeite

Kleine gemeenten hebben meer moeite met het aantrekken van personeel dan grote. Bijvoorbeeld Geertruidenberg in Noord-Brabant. "We hebben per vakgebied slechts een beperkt aantal specialisten in huis, waardoor medewerkers een breed takenpakket hebben. Als één van hen vertrekt, kan een vakgebied volledig onbezet raken", zegt een woordvoerder.

Buurgemeenten hebben volgens de woordvoerder hetzelfde probleem. "Het gaat ook vaak om dezelfde functies, waardoor gemeenten onderling in dezelfde vijver vissen." Bovendien bieden grotere gemeenten vaak een hoger salaris voor dezelfde functie. "Met name functies aan de top worden hoger beloond bij grotere gemeenten. Dat merken wij aan het verloop van onze medewerkers."

Over het algemeen zijn salarissen van gemeentepersoneel lager dan salarissen in het bedrijfsleven, zeker bij kraptefuncties zoals financieel specialisten, juristen of bouwkundig ingenieurs. "Salaris wordt steeds belangrijker voor mensen", zegt Honcoop van A&O. Maar een flinke verhoging van beloningen bij gemeenten zit er volgens haar niet in. "Je zit vast aan de cao, je hebt te maken met publieke gelden en een bepaald budget. Er wordt ook bezuinigd op gemeenten vanuit het Rijk. Dat maakt het er niet makkelijk op."

Tegelijkertijd krijgen gemeenten steeds meer taken toebedeeld. "Bijvoorbeeld migratievraagstukken of de energietransitie. Daar is geld voor nodig, maar vooral menskracht." Volgens Honcoop is het daarom positief dat meer gemeenten actief nadenken over oplossingen voor het aanhoudende personeelstekort.

De Britse regering gaat onderzoeken of sociale media verboden moeten worden voor jongeren onder de 16 jaar. Dat meldt de BBC. De aankondiging komt nadat de druk op de regering om een socialemediaverbod in te stellen verder is toegenomen. Afgelopen weekend riepen ruim zestig parlementsleden van Labour hun partijgenoot, premier Starmer, in een open brief op met een socialemediaverbod te komen voor kinderen.

Ook Esther Ghey vroeg de Britse regering om actie te ondernemen, de moeder van de vermoorde 16-jarige Brianna. Het trans meisje werd in 2023 door twee tieners doodgestoken. "In het geval van Brianna beperkten sociale media haar vaardigheid om contact te maken in de echte wereld. Ze had echte vrienden, maar koos ervoor om online te leven", schreef Ghey in een brief die werd ingezien door de BBC.

Eerder zei de leider van de Conservatieve Partij, Kemi Badenoch, dat haar partij sociale media voor jongeren onder de 16 jaar verbiedt indien de partij na de volgende verkiezingen aan de macht komt.

Australië

Australië was vorig jaar december het eerste land ter wereld dat met een socialemediaverbod voor kinderen kwam. Sindsdien moeten socialemediaplatforms Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch kinderen onder de 16 jaar weren. De Britse regering zegt dat ministers een bezoek aan het land gaan brengen om van de Australische aanpak te leren.

Op vragen over een eventueel verbod zei premier Starmer vorige week dat de regering met interesse naar Australië kijkt. Ook zei hij dat kinderen beter tegen sociale media beschermd moeten worden.

Op veel plekken in Nederland is maandagavond het noorderlicht te zien geweest, van Nuenen tot aan Groningen.

Hoe dichter bij de noordpool, hoe groter de kans om het noorderlicht te zien. Bij sterke zonne-uitbarstingen is de groen-rode gloed ook in Nederland zichtbaar. Doorgaans is het natuurspektakel met een camera beter te zien dan met het blote oog.

Het noorderlicht (aurora borealis) ontstaat door uitbarstingen op de zon. Daardoor komen grote hoeveelheden geladen deeltjes in de ruimte. Door de aantrekkingskracht van de aarde worden deze deeltjes vooral naar de noord- en zuidpool getrokken, omdat daar het magnetisch veld van de aarde het sterkst is.

De geladen deeltjes gaan met hoge snelheid door de atmosfeer en botsen daar op andere deeltjes. Daarbij komt energie vrij, met als gevolg de bijzondere kleuren aan de hemel.

In de Amerikaanse staat Michigan heeft een winterstorm tot een enorme kettingbotsing geleid. Ruim honderd voertuigen zijn op elkaar gebotst of van de snelweg geraakt. Volgens Amerikaanse media zijn zeker negen mensen gewond geraakt.

Als gevolg van de kettingbotsing sloot de politie de snelweg in beide richtingen af. Hulpdiensten moesten onder meer ruim dertig vrachtwagens wegslepen.

Een man zegt tegen het Amerikaanse persbureau AP dat hij vanwege de sneeuw nauwelijks de voertuigen voor hem kon zien. Hij besloot naar de middenberm te rijden om te voorkomen dat hij van achteren zou worden aangereden.

AVROTROS heeft opnieuw een verklaring uitgegeven over het offline halen van de documentaireserie Hila voorbij de Taliban. De omroep zegt dat er geen aanleiding is om te denken dat er een direct verband is tussen de documentairereeks en de arrestatie van een Afghaanse vrouw die daarin voorkomt. "Het offline halen van de serie betreft een voorzorgsmaatregel, genomen in afwachting van meer duidelijkheid."

In de serie onderzoekt presentatrice Hila Noorzai hoe het in Afghanistan vier jaar na de machtsovername door het aartsconservatieve islamitische Talibanregime met de rechten van Afghaanse vrouwen en meisjes gaat. Een van de geïnterviewden is een sportlerares. Vorige week werd bekend dat zij en een andere vrouw zijn opgepakt. De speciaal rapporteur van de VN voor mensenrechten in Afghanistan liet weten "extreem bezorgd" te zijn.

'Nachtmerrie'

Noorzai noemt de arrestatie een "nachtmerrie" en laat weten diep geraakt te zijn door de situatie. "Een van de moedige vrouwen die wij hebben gesproken, is gearresteerd voor iets dat doodnormaal zou moeten zijn. Sporten", schrijft ze op sociale media.

Sinds het nieuws over de arrestatie gaan verschillende vragen door haar hoofd: "Heeft onze documentaire hier iets mee te maken? Hebben we haar in gevaar gebracht? Is het beeldmateriaal, ondanks alle veiligheidsmaatregelen, toch in verkeerde handen terechtgekomen?" Volgens Noorzai is daar tot nu toe geen enkele aanwijzing voor.

De serie is offline gehaald om de vrouwen in de documentaire te beschermen, zo maakte AVROTROS zondag bekend. In het belang van de veiligheid van sportlerares bleef het daarbij. "Dat is ook de reden dat ik mij heb onthouden van commentaar. Haar arrestatie is niet gebaat bij veel media-aandacht", schrijft Noorzai.

Onjuiste suggesties

Dat AVROTROS en Noorzai nu toch reageren heeft te maken met speculaties rond de documentaire. In verschillende media is gesuggereerd dat de omroep zonder instemming van betrokkenen heeft gefilmd, of dat zonder hun instemming interviews zijn uitgezonden.

"Die suggesties zijn onjuist. De documentaire is met grote zorgvuldigheid gemaakt op een manier die past bij werken in een uiterst complexe en repressieve context", staat in een verklaring van de omroep. "De vrouwen die wij spraken zijn het gesprek zeer bewust met ons aangegaan. Zij weten als geen ander wat de mogelijke gevolgen zijn van het zichtbaar maken van hun dagelijkse realiteit", meldt Noorzai.

De omroep blijft erbij dat het verhaal van de geportretteerde vrouwen verteld moest worden. Dat zouden de geïnterviewde vrouwen ook vinden. "Het niet zichtbaar maken van deze realiteit zou betekenen dat hun situatie onzichtbaar blijft."

Bij kerkdiensten in het noordwesten van Nigeria zijn gisteren tientallen mensen ontvoerd. Internationale persbureaus melden op basis van lokale functionarissen dat de aanvallen tegelijkertijd plaatsvonden op twee of drie kerken.

Volgens de districtspolitie werden de kerken in de staat Kaduna aangevallen door bandieten die "geavanceerde wapens" bij zich droegen. Het is onduidelijk hoeveel mensen zijn meegenomen. Een leider van de lokale geloofsgemeenschap zegt dat elf mensen al zijn teruggekeerd en dat nog 168 mensen worden vermist.

De politie is een zoekactie gestart, maar die verloopt moeizaam omdat het gebied afgelegen is en de wegen slecht zijn. Het is niet bekend wie er achter de kidnapping zit.

Golf van ontvoeringen

In Nigeria was vorig jaar een golf van ontvoeringen, waarbij vaak tientallen tot honderden mensen werden meegenomen. Zo was in het westen van Nigeria in november een aanval op een katholieke kostschool. Toen werden ruim 300 leerlingen en 12 leraren ontvoerd door gewapende mannen. Het duurde bijna een maand voordat alle ontvoerde schoolkinderen waren bevrijd.

Ontvoeringen zijn een verdienmodel in Nigeria en komen steeds vaker voor. De ontvoerders, die vaak onderdeel zijn van gewapende bendes, komen met voertuigen een dorp of gemeenschap binnen en nemen vaak tientallen mensen tegelijk mee. Daarna eisen ze losgeld voor hun vrijlating. Het blijft nadien vaak onduidelijk wat voor groepering er achter de ontvoering zit.

Correspondent Saskia Houttuin maakte vorig jaar deze video over de 'epidemie van ontvoeringen' in Nigeria:

De Nigeriaanse regering kreeg veel kritiek na de reeks ontvoeringen, omdat die volgens de bevolking te weinig doet om ze te voorkomen. Nigeria is een arm land en investeert te weinig in de veiligheid, zeggen deskundigen. Het land zou ook oorzaken zoals de economie, werkgelegenheid en onderwijs moeten aanpakken, vinden zij.