NOS Nieuws - Algemeen

In een biercafé in Kyiv deelt de kelner dekentjes uit, want de verwarming werkt niet. Maar klagen, dat doen de mensen hier niet. Want stel je voor hoe deze bittere winter is voor de mannen en vrouwen aan het front die posities moeten verdedigen tegen aanvalsgolf na aanvalsgolf.

Tussen gesprekken over gepekelde haring en de ijzige voetgangerspaden in Kyiv, valt het licht uit vanwege een zoveelste black-out door de aanvallen op energiecentrales. Er wordt een paar keer gescholden op Rusland, cafégangers halen hun telefoon uit de zak als alternatieve lichtbron en gaan weer over tot de orde van de dag.

Want dat is de oorlog geworden die vandaag het vijfde jaar ingaat: de orde van de dag. Shahed-drones en raketten onderweg? Dan kijk je in de app hoe groot de aanval is voordat je besluit of je gaat schuilen. Valt de stroom weg? Dan gebruik je een kaars of oplaadbaar nachtlampje. Flatgebouw geraakt? Dan zijn de opruimdiensten de volgende ochtend de glasscherven aan het opvegen.

Killzone

Toen de Russen binnenvielen, dachten ze dat Oekraïne in korte tijd zou vallen. Maar het werd een uitputtingsslag waarin de innovatie op het slagveld zo snel ging dat de oorlog inmiddels radicaal veranderd is. Een tankoorlog werd een drone-oorlog, waarbij de frontlinie nauwelijks verschuift.

Veroveringen gaan per vierkante kilometer. In plaats van een frontlinie wordt gesproken van een 'killzone', een gebied van zo'n 20 kilometer breed aan beide kanten waar het onduidelijk is wie welke positie vasthoudt. Waar drones van beide kanten jagen op prooi.

Oekraïners zijn ervan overtuigd dat dit een existentiële strijd is, waar het voortbestaan van de eigen democratische toekomst, van het eigen land, van het Oekraïense volk op het spel staat. Ze weten van de landgenoten die verdwenen in bezet gebied, van de Oekraïense kinderen die naar Russische heropvoedingskampen worden gestuurd.

Gebied opgeven lijkt onvermijdelijk

Dat neemt niet weg dat mensen doodmoe zijn en snakken naar vrede. Voorheen onbespreekbare concessies, zoals het opgeven van bezet gebied, lijken onvermijdelijk te zijn geworden. Maar wel alleen als dat gepaard gaat met veiligheidsgaranties die in steen gehouwen zijn. En in alle onderhandelingen is voor de Oekraïners steeds één ding duidelijk: Rusland wil helemaal geen vrede.

De pijnlijkste ontwikkeling is wat velen toch voelen als verraad van de belangrijkste bondgenoot, Amerika. Onder president Trump werd alle steun volledig stopgezet. Ja, Oekraïne krijgt nog Amerikaanse wapens zoals de cruciale rakketten voor Patriot-luchtverdedigingssystemen, zolang die door Europese bondgenoten worden ingekocht .

Trump beloofde beide kanten aan tafel te dwingen om tot een snelle vrede te komen. Dat eerste lukte, dat tweede is na meerdere onderhandelingsrondes nog even ver weg. Waar de Amerikaanse leider bereid is om Oekraïne te dwingen tot vergaande concessies, werd voor Poetin letterlijk een rode loper uitgerold in Alaska.

Behalve ontgoocheling over Amerika is er ook groeiende desillusie over Europese bondgenoten. De Europeanen hebben het gat zo goed als ze konden gevuld. Maar doorpakken wanneer het ertoe doet, bijvoorbeeld door Russische bevroren tegoeden te confisqueren, lukt niet.

In de tussentijd misbruiken Poetins Europese vrienden, zoals de Hongaarse premier Orbán, hun veto in Brussel om financiële steun en nieuwe sancties tegen te houden. Commissievoorzitter Von der Leyen is vandaag bij de herdenking in Kyiv. De bedoeling was een duidelijk signaal af te geven aan Moskou, maar ze komt met lege handen.

En dat terwijl deze strijd, zo geven bondgenoten van Kyiv steeds toe, niet alleen om Oekraïne gaat, maar om de toekomst van het hele Europese continent. "Sommigen zeggen dat Oekraïne dankbaar moet zijn voor alles", zei de Poolse premier Tusk eerder deze maand. "De waarheid is het tegenovergestelde: wij moeten allemaal Oekraïne dankbaar zijn."

Voor elke Oekraïner die sneuvelt of gewond raakt, verliest Rusland volgens westerse schattingen twee of drie mensen. Rusland zou per maand net zoveel manschappen verliezen als tijdens de hele Sovjetinvasie van Afghanistan - zo'n 35.000 doden en gewonden. De oorlog duurt al langer dan de strijd tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland, al worden de dodentallen uit die oorlog bij lange na niet gehaald.

Bussificatie

Toch ziet Kyiv een vijand die niet wil stoppen. Het wordt steeds lastiger voor Kyiv om verliezen aan te vullen. De autoriteiten gaan over tot 'bussificatie', oftewel mannen van straat plukken en in een bus stoppen naar het front.

Maar er zijn geen aanwijzingen dat de verdediging binnenkort kan instorten. Sterker nog, Oekraïne heeft er de afgelopen weken van geprofiteerd dat Russische troepen hun Starlinks niet meer kunnen gebruiken. In het zuiden heeft Kyiv meerdere plaatsjes heroverd.

Het grotere plaatje blijft wel somber: het is een uitputtingsslag waarin beide kanten nog niet zijn uitgeput. Toch merk je dat Oekraïners met humor het alledaagse van de oorlog tegen proberen te gaan.

Een Oekraïense kennis in Kyiv vertelde dat het natuurlijk vermoeiend is om elke dag alle trappen van haar flat op en neer te lopen omdat er geen stroom is. "Rusland probeert ons uit te putten, maar door al dat traplopen zijn we fitter dan ooit."

Ook wordt er op straat gedanst om de moed erin te houden:

In India zijn alle zeven inzittenden van een ambulancevliegtuig om het leven gekomen bij een crash. Het toestel, een tweemotorige Beechcraft C90, was vanuit de oostelijke deelstaat Jharkhand onderweg naar de hoofdstad New Delhi toen het neerstortte in bebost gebied.

Het ongeluk gebeurde kort na het opstijgen. De autoriteiten vermoeden dat turbulentie door slecht weer daar de oorzaak van was. De piloten hadden kort voor de crash aangekondigd van hun koers te willen afwijken wegens turbulentie.

Het vliegtuig werd gebruikt om een patiënt met ernstige brandwonden naar een gespecialiseerd ziekenhuis in de hoofdstad te vervoeren. Behalve deze persoon en de twee bemanningsleden kwamen twee medici en twee familieleden van de patiënt om.

NASA's Marsrover Perseverance rijdt sinds 2021 op de planeet rond, maar nu pas krijgt het wagentje de beschikking over een soort gps-navigatie om zijn weg door de rode zandwoestijn te vinden.

De robotwagen had tot nu toe dagelijks instructies van de aarde nodig om erachter te komen waar hij precies was. Het wagentje kon zijn eigen positie wel een beetje bijhouden door om de zoveel tijd een foto te maken van zijn omgeving en op basis van het verschil zo goed mogelijk in te schatten hoeveel meter er was afgelegd, maar die methode werkt foutjes in de hand.

Over langere tijd kon het ertoe leiden dat de rover tientallen meters uit de route raakt. Om dat te voorkomen, moest er vanaf de aarde regelmatig een signaal worden gestuurd om Perseverance te vertellen waar hij zich bevond.

"Stel je voor, je bent alleen bent in een uitgestrekte woestijn, zonder wegen en zonder kaarten, en je mag maar één keer per dag bellen om te vragen: 'Waar ben ik?'", legde ruimtevaartrobotica-ingenieur Vandi Verma afgelopen week uit. "Dat is wat Perseverance vijf jaar lang op Mars heeft moeten doen. Mensen moesten steeds zeggen: je bent niet verdwaald, je bent veilig. Ga door."

Uren wachten

Soms moest de rover vele uren op die bevestiging wachten, want Mars staat tientallen miljoenen kilometers ver weg en de communicatie verloopt via sondes in een baan om de planeet. Die staan niet altijd in de juiste positie.

Nu hoeft dat dus niet meer. De rover heeft op afstand een software-upgrade gekregen. Niet om contact te kunnen maken met gps-satellieten, want zo'n netwerk is er niet rond Mars, maar dat is ook niet nodig.

Met zijn nieuwe Mars Global Localization-upgrade kan de rover zijn eigen panoramische foto's matchen met kaarten van het Marslandschap op zijn eigen boordcomputer. Op die manier kan Perseverance zijn exacte locatie berekenen en kan de rover doorrijden zonder op bevestiging vanaf de aarde te hoeven wachten.

Daardoor kan de rover nu op een dag veel grotere afstanden afleggen. "We hebben de rover een nieuwe vaardigheid gegeven", aldus Jeremy Nash, robotica-ingenieur bij JPL, NASA's instituut dat de onbemande missies in het zonnestelsel leidt. "Dit was al tientallen jaren een probleem en het is geweldig spannend om deze oplossing voor het eerst echt in de ruimte uit te testen."

Meer dan de helft van de bushaltes in Nederland is niet of slecht toegankelijk voor mensen met een beperking. Vooral mensen met een visuele beperking hebben ermee te maken.

Zes van de tien haltes hebben geen of onvoldoende hulpmiddelen om blinden en slechtzienden te ondersteunen bij het busvervoer. Voor mensen met een motorische beperking, die afhankelijk zijn van bijvoorbeeld een rolstoel, is iets minder dan de helft van de bushaltes niet goed uitgerust.

Dit blijkt uit onderzoek van RTV Oost in samenwerking met de andere regionale omroepen, die cijfers van ov-samenwerkingsverband DOVA hebben geanalyseerd.

Jurre Siebert uit Arnhem gaat dagelijks met de bus. Hij is slechtziend en loopt moeilijk. "Ik ben afhankelijk van het openbaar vervoer. Ik heb geen fiets en geen rijbewijs. Het ov is voor mij de enige optie."

Hoewel het vaak goed gaat, zijn Sieberts reizen met het ov niet altijd zonder problemen. "Voor mij is het belangrijk dat een bushalte goed zichtbaar is. Ik heb het liefst een bushokje. Maar regelmatig staat er alleen maar een haltepaal langs de weg."

Voor Siebert is het belangrijk dat een rit met de bus van deur tot deur soepel verloopt. Dat is niet altijd het geval. Hij is daar niet de enige in, merkt Pieter Waalboer, lid van de ledenraad van de Oogvereniging. Soms liggen er bij een halte wel geleidelijnen, maar sluiten die niet op de omgeving aan. "Dan heb je een toegankelijk eiland in een ontoegankelijke omgeving. Daar heb je dan niets aan."

Zelfs als een bushalte in principe goed is, dan nog is soepel reizen niet gegarandeerd, merkt Siebert. "Buschauffeurs moeten je wel zien staan, en ook willen helpen. Als ze een slechte dag hebben, is dat niet altijd het geval." Toch maakt hij ook regelmatig mee dat de buschauffeur welwillend is, vraagt of hij veilig staat, en aan andere passagiers vraagt om ruimte te maken.

Verschillen stedelijk en landelijke gebieden

Veruit de meeste bushaltes zijn gemeentelijk eigendom. Gemeenten met veel ontoegankelijke bushaltes liggen vaak in plattelandsgebieden. Een voorbeeld is Lopik, waar 95 procent van de haltes ontoegankelijk is.

Volgens Lopik zijn het buurtbushaltes in "de typisch landelijke lintstructuur" van de gemeente. Voetgangers, fietsers en auto's maken er gebruik van dezelfde weg. "De halteplaatsen zijn dan ook zelden meer dan enkel een haltebord. Het zijn niet zozeer de bushaltes die ongeschikt zijn maar de hele infrastructuur is niet ingericht voor doelgroepen."

Omdat het aantal gebruikers van deze haltes klein is, is de gemeente niet van plan de bushaltes toegankelijker te maken.

Wat maakt een bushalte toegankelijk?

Om te bepalen of een bushalte toegankelijk is, gebruikt DOVA meerdere criteria. Bijvoorbeeld: heeft de bushalte geleidelijnen? Sluiten die aan op de omgeving van de bushalte? Sluit de hoogte van het perron aan op de instaphoogte van de bussen? Is er een lift aanwezig, en is het perron breed genoeg voor iemand die in een rolstoel zit?

Waalboer hoort dit argument vaker. Hij wijst erop dat Nederland het VN-verdrag Handicap heeft ondertekend. Daarin is afgesproken dat mensen met een beperking, net als anderen, vrij toegang moeten hebben tot vervoer. "Het ov is een publieke voorziening. Het is niet aan de overheid of aan belangenorganisaties om te bepalen welke haltes wel en niet toegankelijk moeten zijn. Alles moet toegankelijk zijn, daar kun je geen discussies over voeren."

Veel grotere, stedelijke gemeenten hebben een relatief goede toegankelijkheid. Van de grotere gemeenten scoren Hengelo en Amersfoort het best. Meer dan 90 procent van de bushaltes daar is toegankelijk voor mensen met een motorische en een visuele beperking.

Ondanks alles is Siebert blij dat hij met het ov kan. In het verleden maakte hij gebruik van een taxi, maar sinds hij het ov heeft ontdekt, is zijn wereld een stuk groter. "Ik voel vrijheid. Mijn omgeving is een stuk groter geworden, ik hoef niet meer binnen mijn eigen regio te blijven."

Verantwoording van het onderzoek

Voor dit verhaal zijn de cijfers gebruikt zoals die op 13 januari beschikbaar waren. Ze zijn afkomstig van DOVA, een samenwerkingsverband van de ov-autoriteiten, die bestaan uit de twaalf provincies, de Vervoerregio Amsterdam, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, en het OV-bureau Groningen Drenthe.

Deze ov-autoriteiten hebben een Halteviewer gemaakt, en zijn verantwoordelijk voor de data, maar sommige besteden het aanleveren van de haltedata uit aan de wegbeheerders. Daardoor kan het zijn dat data verouderd zijn, omdat wegbeheerders de actuele situatie nog niet hebben verwerkt, of na 13 januari aanpassingen hebben gedaan.

Goedemorgen! Het is vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Wereldwijd wordt er vandaag bij de oorlog stilgestaan. En koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia ontvangen 's middags de olympische medaillewinnaars.

Eerst het weer: het is bewolkt en af en toe valt wat regen. De droge momenten overheersen echter en er waait niet meer dan een zwakke tot matige zuidwestenwind, kracht 2 tot 4. Het wordt 10 graden in het noorden tot 13 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe coalitie doet grote beloftes waarvan niet zeker is of ze kunnen worden waargemaakt, schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau, dat een analyse maakte van de plannen van D66, VVD en CDA.

De partijen willen bijvoorbeeld in de zorg de gevolgen van het verhogen van het eigen risico verzachten door in te zetten op preventie. Maar volgens het planbureau is dat onvoldoende voor de problemen die nu spelen. Ook noemt het SCP het streven van het minderheidskabinet om het aantal asielzoekers te verminderen op korte termijn "niet reëel".

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Waar komt Sinterklaas eind dit jaar aan met de Pakjesboot? Officieel komt het antwoord op die vraag pas halverwege het jaar, maar volgens Omroep Brabant heeft een aantal hints de locatie nu al verklapt: Sinterklaas komt dit jaar aan in Grave.

Het Sinterklaasjournaal geeft de afgelopen dagen allerlei aanwijzingen door middel van korte filmpjes op hun website. Op een van de hints is een ambtsketting te zien. Deze lijkt erg op de ketting van de burgemeester van de gemeente Land van Cuijk, waar Grave onder valt.

Als Omroep Brabant vervolgens belt naar Peter Linders van Stichting Vestingstad Grave en vraagt naar de mogelijke komst van Sinterklaas, valt hij even stil. "Ik moet even overleggen", zegt hij. En even later: "Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik ga niet ontkennen, maar ook niet bevestigen."

Fijne dinsdag!

De Britse politicus Peter Mandelson is op borgtocht vrijgelaten. Hij werd gisteren aangehouden op verdenking van wangedrag in een publiek ambt en meegenomen naar een politiebureau voor verhoor.

De voormalige Britse ambassadeur voor de Verenigde Staten had banden met Jeffrey Epstein. De afgelopen maanden kwamen daar steeds meer details over naar buiten. Uit Epstein-documenten die zijn vrijgegeven zou blijken dat Mandelson mogelijk marktgevoelige informatie heeft gedeeld met Epstein.

Dat zou vijftien jaar geleden zijn gebeurd. Op dat moment was Epstein al een keer veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Epstein zou ook 75.000 dollar aan Mandelson hebben overgemaakt. De politie had eerder al een onderzoek geopend naar het mogelijke ambtsmisdrijf.

Huiszoekingen

De 72-jarige Mandelson werd maandagmiddag meegenomen voor verhoor nadat de politie begin februari huiszoekingen had gedaan op twee adressen van de voormalige ambassadeur. Volgens de BBC negeerde hij de pers toen hij om 02.00 uur lokale tijd weer terug bij zijn woning in Londen kwam.

Mandelson had halverwege januari gezegd spijt te hebben van zijn banden met de pedoseksueel en bood diens slachtoffers excuses daarvoor aan. Hij benadrukte daarbij echter ook zelf niets verkeerd te hebben gedaan. Sinds de publicatie van miljoenen nieuwe Epstein-documenten later die maand, heeft hij niet meer met de pers gesproken.

Vorig jaar werd Mandelson vanwege die banden al ontslagen als Britse ambassadeur in de Verenigde Staten. Ook verloor hij zijn zetel in het Hogerhuis en besloot hij zelf zijn lidmaatschap op te geven van de Labourpartij. Premier Starmer kwam de afgelopen weken onder vuur te liggen omdat hij Mandelson ondanks die banden met Epstein ambassadeur in de VS had gemaakt.

Oud-president van Zuid-Korea Yoon Suk-yeol gaat in beroep tegen zijn veroordeling tot levenslang voor zijn poging tot een staatsgreep in 2024. Dat heeft de 65-jarige Yoon via zijn advocaten bekendgemaakt.

Als reden voor het hoger beroep worden onder meer vermeende juridische fouten in het vonnis van de rechtbank aangevoerd. Ook noemen de advocaten de aanklacht tegen Yoon buitensporig.

"Wij geloven dat wij de verantwoordelijkheid hebben om de problemen met deze uitspraak duidelijk uiteen te zetten, niet alleen in de gerechtelijke dossiers, maar ook voor het oordeel van de geschiedenis in de toekomst", schrijft het juridische team van Yoon in een verklaring.

Staat van beleg

In december 2024 riep de voormalige Zuid-Koreaanse leider de militaire noodtoestand uit in een poging het parlement buitenspel te zetten. Hij mobiliseerde troepen om te voorkomen dat het parlement zou stemmen over de opheffing van de noodtoestand. Dat lukte niet en 6 uur later was de crisis voorbij.

De rechtbank achtte Yoon vorige week schuldig aan het leiden van een opstand en misbruik van zijn autoriteit. De rechters achtten bewezen dat de oud-president met het afkondigen van de staat van beleg de democratische grondwet wilde ondermijnen.

Er was volgens hen niet voldoende bewijs dat Yoon al een jaar van tevoren was begonnen met het plannen van een machtsgreep, zoals de aanklagers hadden betoogd.

Een zeldzaam walviskaakbot dat een jaar geleden uit de Oosterschelde werd opgevist, blijkt van een museum in Amsterdam afkomstig te zijn. Dat heeft de duiker die het bot vond zelf achterhaald, meldt de krant PZC.

Bas van der Sanden vond het stuk kaakbeen van bijna drie meter in februari vorig jaar bij de Zeelandbrug. Gedacht werd dat het ging om de kaak van een vinvis, die mogelijk de Oosterscheldekering had getrotseerd.

Van der Sanden had meteen argwaan, vertelt hij nu aan de PZC. De botten waren wit en schoon. "Dat kon eigenlijk niet voor botten die lang onder water hebben gelegen."

Alarmbellen

Toen bij het conserveren bleek dat het bot al een keer eerder was geconserveerd groeide de argwaan. En toen bij een DNA-test bleek dat het niet om een gewone vinvis ging maar om een omurawalvis, een soort die hier helemaal niet voorkomt, gingen bij Van der Sanden alle alarmbellen af.

De waarheid kwam uiteindelijk boven water toen een museummedewerker contact met Van der Sanden zocht na diens lezing over het mysterie tijdens een duikexpo. De walviskaak bleek afkomstig uit het in 2011 gesloten Zoölogisch Museum Amsterdam. Na de sluiting had dat de botten overgedaan aan Naturalis, maar dat museum had er geen belangstelling voor en gaf de opdracht de botten af te voeren.

De museummedewerker vond dat zonde en nam ze mee naar huis. Daar zette hij het kaakbeen achter de bank, maar toen hij ging verhuizen was er geen plaats meer voor de enorme kaak. Toch weer naar een museum was geen optie, omdat de officiële papieren ontbraken.

Nieuwe papieren

De medewerker besloot daarop, samen met een collega, het bot ergens in het water te dumpen op een plek waar het zeker zou worden gevonden. Op die manier zou het weer geldige papieren krijgen, omdat het dan officieel opnieuw geborgen zou zijn.

Van der Sanden kan er wel om lachen, zegt hij tegen de PZC. "Er zijn sec gezien geen strafbare feiten gepleegd. Het was geen diefstal. In de museumwereld zal dit worden afgedaan met een bestraffend: foei! Uiteraard met een glimlach."

Voor de derde keer in drie dagen tijd is de Oekraïense politie doelwit van aanvallen. Bij aanvallen in Dnipro en Mykolajev waren er maandag explosies, zaterdag was er een in Lviv. In Mykolajev raakten zeven agenten gewond, van wie twee ernstig.

Het hoofd van de nationale politie van Oekraïne meldt dat de agenten net hun auto's hadden geparkeerd voordat ze aan hun dienst zouden beginnen toen de explosie plaatsvond.

In de oostelijke stad Dnipro volgde enkele uren later een nieuwe aanval. Daar werd een administratief gebouw van de politie getroffen. Er vielen dit keer geen gewonden, maar er was wel veel materiële schade.

'Geen toeval'

"Eergisteren vond er al een terroristische aanslag plaats op politieagenten in Lviv", schrijft de politiecommandant op Facebook. "Dit is geen toeval. De vijand probeert opzettelijk Oekraïense politieagenten te doden die elke dag de bevolking en de staat verdedigen."

Zaterdag kwam bij een explosie in Lviv, in het westen van Oekraïne, een politieagente om het leven en raakten 24 mensen gewond.

De Oekraïense veiligheidsdienst SBU is een onderzoek begonnen naar de explosies.

Russische agent gedood

In Moskou waren eveneens agenten het doelwit van een aanval. Een man bracht een explosief tot ontploffing bij een patrouillewagen van de politie bij een treinstation. Een agent kwam om het leven, twee anderen raakten gewond.

De explosie vond plaats rond middernacht. Volgens het ministerie kwam de dader ook om het leven.

De cybercriminelen die verantwoordelijk zeggen te zijn voor de hack op telecomprovider Odido dreigen de gestolen data te publiceren op het dark web. Dat meldt de groep Shinyhunters op het dark web. Die wil dat Odido meer dan 1 miljoen euro betaalt. Donderdagochtend zou de deadline daarvoor verstrijken.

Op 12 februari werd bekend dat cybercriminelen toegang hadden tot de gegevens van 6,2 miljoen klanten van Odido en Ben, onderdeel van de provider. Daaronder vielen naast de namen, adressen en telefoonnummers ook bankrekeningnummers en paspoortnummers.

In een bericht op hun darkweb-site zetten de hackers Odido onder druk. RTL Nieuws ontdekte de tekst als eerste. RTL schrijft dat de hackers willen dat de provider "een laag bedrag van zeven cijfers" aan losgeld betaalt. Anders dreigen ze de gestolen gegevens op het dark web te zetten.

"Dit is een laatste waarschuwing", schrijven de daders. "Voordat we gaan lekken en verscheidene andere vervelende (digitale) problemen jullie kant op komen. Jullie weten ons te vinden."

Volgens een woordvoerder van Odido is Shinyhunters een groep met een "heel vervelende reputatie". Hij benadrukt dat er geen wachtwoorden zijn gestolen bij de hack, hoewel de criminelen zeggen die wel in bezit te hebben. "Het is in het belang van de criminelen dat ze zeggen dat ze vitale informatie hebben."

Volgens de woordvoerder zijn de 'wachtwoorden' die de criminelen zeggen te hebben, hoogstens identificatiemiddelen zoals een controlevraag: "Om jezelf te identificeren wanneer je als klant met Odido belt, hebben sommige klanten een verificatiewoord."

8 miljoen klanten

De cybercriminelen claimen dat de gegevens van nog meer klanten van Odido en Ben zijn gelekt. In totaal gaat het volgens Shinyhunters om 8 miljoen klanten en 21 miljoen regels aan data.

Shinyhunters kwam in Nederland eerder in het nieuws met een datadiefstal bij Ticketmaster in 2024. Toen werden de gegevens van honderden miljoenen klanten buitgemaakt. Ook Microsoft, Jaguar en Louis Vuitton waren doelwit van datadiefstal door de hackersgroep. Wie er achter Shinyhunters zit, is niet bekend.

De cybercriminelen die bij Odido inbraken, kwamen door in te loggen op het account van individuele klantenservicemedewerkers. Het wachtwoord wisten ze per mail te verkrijgen via phishing, het ontfutselen van inloggegevens, meldden bronnen eerder aan de NOS.

De nieuwe coalitie doet verschillende grote beloftes waarvan het niet zeker is of ze kunnen worden waargemaakt. Dat is een risico, omdat het vertrouwen van burgers in de politiek sowieso al laag is.

Dat schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau in een analyse van de plannen van D66, VVD en CDA. Voorbeelden zijn de voornemens op het gebied van zorg en migratie.

Preventie

In de zorg wil de coalitie de gevolgen van de verhoging van het eigen risico verzachten door in te zetten op preventie. Daardoor zouden mensen minder of geen zorg nodig hebben en dan hoeven ze ook het eigen risico niet te betalen. Dit alles onder het motto 'voorkomen is beter dan genezen'. Er komt meer aandacht voor de gezondheid van kinderen, voor het stimuleren van bewegen en voor het financieel aantrekkelijk maken van gezonde keuzes.

Hoewel dat "op lange termijn effectief kan zijn, biedt het beperkt antwoord op problemen die zich in het hier en nu voordoen", waarschuwt het SCP. Bij die dringende actuele problemen gaat het vooral om de vergrijzing, die de vraag naar zorg in hoog tempo laat toenemen.

Niet reëel

Ook de ambitie om het aantal asielzoekers te verminderen, via onder andere de invoering van de 'Asielnoodmaatregelenwet' van het vorige kabinet, is volgens het SCP op korte termijn niet reëel. En het blijft onduidelijk hoe de belofte gaat worden waargemaakt om laagbetaalde arbeidsmigratie terug te dringen.

Het SCP deed in de aanloop naar de verkiezingen van november al een oproep aan politieke partijen om scherpe keuzes te maken en geen onrealistische beloftes te doen, juist vanwege dat kwetsbare vertrouwen van burgers. Het planbureau vroeg daarbij heel helder en eerlijk uit te leggen wat haalbaar is en wat niet.

Duidelijke ambitie

Positief in het coalitieakkoord vindt SCP-directeur Karen van Oudenhoven "de duidelijke ambitie om grote maatschappelijke opgaven aan te pakken". Er komt extra geld voor veiligheid, woningbouw, economie en onderwijs. Daarmee komt het minderheidskabinet tegemoet aan zorgen van burgers, ziet Van Oudenhoven.

Daar staat tegenover dat het twijfelachtig is of kwetsbare groepen door het minderheidskabinet voldoende worden beschermd. "Vooral maatregelen rond zorg, sociale zekerheid en langer doorwerken kunnen ongelijkheid vergroten", stelt de SCP-directeur. Concreet gaat bijvoorbeeld de AOW-leeftijd voor iedere Nederlander omhoog, zonder dat al duidelijk is wat er moet gebeuren met mensen met een zwaar beroep, voor wie lang doorwerken lastig is.

Vrijdag kwamen de rekenmeesters van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving al met hun doorrekeningen van alle plannen. Daaruit bleek dat de lagere inkomens in koopkracht achterblijven. En dat op het vlak van klimaat en stikstof wel kleine stappen worden gezet, maar niet genoeg om de doelen te halen.

De zoon van de Amerikaanse regisseur Rob Reiner zegt dat hij zijn ouders niet om het leven heeft gebracht. De 32-jarige zoon wordt verdacht van moord op zijn vader en moeder, maar zei voor de rechtbank niet schuldig te zijn.

De 78-jarige Rob Reiner werd half december dood gevonden in zijn woning in de wijk Brentwood in Los Angeles, samen met zijn 70-jarige vrouw Michele. Ze waren om het leven gekomen door steekwonden.

De lichamen werden ontdekt na een verzoek om medische hulp. Er waren geen sporen van inbraak. Zes uur na de vondst van de twee werd hun zoon Nick opgepakt. Hij is aangeklaagd voor dubbele moord. Als Nick wordt veroordeeld, kan hij levenslang de cel in gaan of mogelijk zelfs de doodstraf krijgen. Als iemand schuld bekent, kan dat strafkorting opleveren.

Drugsverslaving en psychische problemen

Nick woonde volgens de Los Angeles Times de laatste tijd in een gastenverblijf op het terrein van zijn ouders. In het verleden had hij herhaaldelijk in het openbaar gesproken over zijn strijd tegen drugsverslaving en psychische problemen.

Nick Reiner wordt in de zaak bijgestaan door een pro deo-advocaat. De volgende zitting is gepland voor eind april.

Rob Reiner is onder meer bekend als regisseur van films als Stand by Me, The Princess Bride, When Harry Met Sally en A Few Good Men. Hij was zelf ook te zien in de sitcom All in the Family, en in de films Sleepless in Seattle en The Wolf of Wall Street. Zijn vrouw Michele werkte als fotograaf en filmproducent.

Duizenden huishoudens in het zuidwesten van Friesland zaten vandaag urenlang zonder stroom. De storing is inmiddels verholpen. Netbeheerder Liander verwacht dat iedereen voor middernacht weer stroom heeft.

De storing begon vanmiddag rond 14.30 uur door een kapotte kabel tussen een hoogspanningsmast en een transformator bij Workum. Hierdoor werden twee transformators uitgeschakeld, meldt Omrop Fryslân.

In totaal kwamen 3700 huishoudens in onder meer Workum, Blauwhuis en Koudum in het donker te zitten. Nu de kabel gemaakt is, wordt de transformator weer ingeschakeld. Dat gebeurt in fases. De eerste 800 aansluitingen zijn weer aangesloten, zegt een woordvoerder.

Hoe de kabel kapot kon gaan, is nog niet duidelijk.

De Amerikaanse ambassadeur in Parijs heeft opnieuw de woede gewekt van de Franse regering. De Franse minister van Buitenlandse Zaken had hem vanavond op het matje geroepen, maar ambassadeur Charles Kushner kwam zonder opgaaf van reden niet opdagen.

Volgens minister Barrot van Buitenlandse Zaken begrijpt Kushner niet wat de rol van ambassadeur inhoudt. Hij ontzegt Kushner daarom het recht om rechtstreeks contact op te nemen met leden van de Franse regering.

Dood rechtsextremist

Charles Kushner is de vader van Jared Kushner, een schoonzoon van de Amerikaanse president. Hij schreef op 20 februari op X over de gewelddadige dood van de Franse rechtsextremist Quentin Deranque in Lyon: "Gewelddadig radicaal-links is in opmars en de dood van Deranque laat zien wat dat voor de publieke veiligheid betekent."

Barrot reageerde gisteren als door een wesp gestoken. Frankrijk heeft niet de behoefte om zich de les te laten lezen door "de reactionaire internationale gemeenschap", aldus de minister. Om hem dat duidelijk te maken, moest Kushner vandaag bij hem op het matje komen.

Onvermijdelijk

Het is dit jaar 250 jaar geleden dat de Verenigde Staten de onafhankelijkheid uitriepen die twee jaar later door Frankrijk als eerste grote Europese mogendheid werd erkend. Barrots ministerie laat weten dat Kushner alsnog welkom is om "irritaties weg te nemen die in een 250-jarige vriendschap onvermijdelijk kunnen ontstaan".

De Britse omroep BBC heeft excuses aangeboden voor het niet censureren van een racistische opmerking tijdens de uitzending van de Bafta-awards, het Britse equivalent van de Oscars.

De zwarte Amerikaanse acteurs Delroy Lindo en Michael B. Jordan presenteerden de eerste prijs van de avond toen iemand vanuit het publiek het n-woord riep. De BBC zond de uitreikingen met twee uur vertraging uit, maar had dat moment er niet uitgehaald.

De persoon die het n-woord schreeuwde, was John Davidson. Hij was aanwezig omdat de film I Swear geïnspireerd is op zijn leven. Davidson heeft het syndroom van Gilles de la Tourette waardoor hij ongecontroleerde spierbewegingen en geluiden maakt.

'Niet met opzet'

De BBC kwam vandaag met een verklaring waarin de omroep zegt dat "sommige kijkers misschien heftige en beledigende taal hebben gehoord tijdens de uitzending. Dit kwam vanwege onvrijwillige verbale tics die horen bij het syndroom van Gilles de la Tourette, en zoals al tijdens de ceremonie werd uitgelegd: het was niet met opzet."

Tijdens de uitreikingen had presentator en acteur Alan Cumming al aan het publiek uitgelegd dat de taal te horen was door de aandoening van Davidson. "We bieden onze excuses aan als u beledigd bent."

Alsnog verwijderd

Lindo liet na afloop aan Vanity Fair weten dat hij en Jordan doorgingen met presenteren "omdat we deden wat we moesten doen", maar dat hij had gehoopt dat de Bafta-organisatie daarna naar hen toe zou komen. Op het terugkijkplatform van BBC is het moment wel verwijderd.

De BBC had een moment waarbij de winnende regisseur Akinola Davies Jr "Free Palestine" zegt aan het eind van zijn toespraak wel direct uit de uitzending gehaald. Volgens de omroep was dat omdat de toespraak te lang duurde. De omroep maakte van de drie uur durende show een versie van twee uur voor tv.

"We hebben hetzelfde met andere toespraken gedaan en al die knippen zijn gedaan, zodat de uitzending niet zou uitlopen", zegt een BBC-woordvoerder tegen Deadline. "Alle volledige toespraken van de winnaars zijn beschikbaar via het YouTube-kanaal van de Bafta's."

Glastonbury

De omroep kreeg eerder kritiek op het uitzenden van een optreden van punkgroep Bob Vylan tijdens muziekfestival Glastonbury waarbij zanger Bobby Vylan "dood aan het Israëlische leger" (death to the IDF) riep. Bij dat optreden stond tijdens de uitzending een waarschuwing over "zeer grof en discriminerend taalgebruik". Op het terugkijkplatform van de omroep is het optreden niet te zien.

Deadline schreef op basis van anonieme bronnen dat de BBC dit jaar extra alert was op politiek getinte toespraken, maar ook dat het alert was op mogelijke uitroepen van Davidson. De BBC wil verder niet zeggen waarom de omroep het moment niet eerder heeft verwijderd.

Volgens The Guardian meldden BBC-producenten dat de show vanuit een regiewagen werd gemonteerd en dat de editors die daar aan het werk waren "het woord simpelweg niet hebben gehoord". Andere momenten werden wel gecensureerd. Zo gebruikte regisseur Paul Thomas Anderson het woord "piss" en dat werd wel weggepiept.

De Slowaakse premier Fico zegt dat hij nieuwe verzoeken van Oekraïne voor de levering van noodstroom zal afwijzen, zolang Oekraïne de aanvoer van Russische olie niet herstelt.

Die aanvoer liep via de Droezjba-pijplijn, waarmee Rusland over Oekraïens grondgebied nog olie leverde aan Slowakije en Hongarije. Op 27 januari raakte die pijplijn in Oekraïne beschadigd, volgens Oekraïne door een Russische drone. Sindsdien stroomt er geen olie meer door.

Oekraïne zegt dat het de schade zo snel mogelijk wil repareren, maar de Slowaakse en Hongaarse regeringen geloven dat niet. Zij denken dat Oekraïne de olietoevoer niet wil hervatten, omdat Rusland daar geld mee verdient.

70 procent

Oekraïne ontvangt noodstroom van zijn buurlanden als het Oekraïense stroomnet door Russische aanvallen is verstoord. Het land is de helft van zijn elektriciteitsopwekking kwijt door de voortdurende aanvallen op de energie-infrastructuur. Hongarije en Slowakije nemen 70 procent van de behoefte aan noodstroom voor hun rekening.

Vanaf vandaag krijgt Oekraïne die hulp niet meer, zei Fico. Pas als Oekraïne de schade aan de pijpleiding herstelt, is Slowakije weer bereid om Oekraïne aan noodstroom te helpen.

Als Oekraïne de Slowaakse belangen blijft schaden, zal Slowakije zijn steun voor toetreding van Oekraïne aan de EU heroverwegen, aldus Fico.

EU-miljarden

Ook Hongarije krijgt door de beschadiging van de Droezjba-pijplijn geen olie uit Rusland meer. Het liet vorige week weten dat het een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne zal blokkeren totdat de olielevering wordt hervat. Dat geld is bedoeld om het land financieel te helpen en om de economie draaiende te houden.

Ook weigert het in te stemmen met een nieuw pakket aan sancties tegen Rusland, zolang de aanvoer van olie door de pijplijn stilligt.

EU-ministers van Buitenlandse Zaken hebben vandaag in Brussel vergeefs geprobeerd de Hongaren op andere gedachten te brengen.

Een oplossing is nog niet in zicht. Juist vandaag maakte Oekraïne bekend dat het een pompstation in het Russische deel van de pijplijn met drones heeft beschadigd.

In de cel van kindermoordenaar Marc Dutroux in België zijn in 2024 afbeeldingen gevonden van seksueel misbruik van minderjarigen. Dat schrijft het Belgische tijdschrift Humo. Justitie heeft een onderzoek ingesteld.

Volgens Humo werden er zo'n tweehonderd pornografische foto's gevonden bij een doorzoeking van de cel van Dutroux, die gevangen zit in Nijvel. Op honderd beelden zouden naakte kinderen te zien zijn.

Foto's bezorgd

Het is onduidelijk hoe de foto's in de gevangenis zijn beland. Volgens Humo beweert Dutroux zelf dat de foto's na terugkomst van een wandeling op zijn bed in de cel waren neergelegd "om hem te pesten". Dutroux zegt dagelijks gepest te worden door andere gevangenen.

Volgens het Belgische tijdschrift wordt er weinig waarde aan die bewering gehecht. Hij heeft de vondst namelijk niet gemeld bij de directie van de gevangenis. Daardoor lijkt het erop dat Dutroux de foto's tegen betaling naar binnen heeft laten smokkelen via een omgekochte medewerker of een andere gevangene. Daarnaast is de enige met wie Dutroux contact mag hebben zijn advocaat.

De Belgische justitie wil daar nog niets over zeggen. Het onderzoek loopt nog. Om die reden wil ook de advocaat van Dutroux nog niet reageren.

Levenslang

Op het bezit of de verspreiding van beelden van seksueel misbruik van kinderen staan in België straffen tot tien jaar. Voor de 69-jarige Dutroux zou het weinig verschil maken. Hij werd in 2004 al veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor ontvoering, gijzeling, verkrachting en moord.

Dutroux sloot midden jaren 90 zes meisjes tussen de 9 en 19 op in zijn kelder, van wie er slechts twee overleefden. Hij begroef zijn slachtoffers in zijn tuin.

De zaak wordt gezien als een van de grootste trauma's van België in de recente geschiedenis:

Draaide het bij gezond eten tot voor kort vooral om het binnenkrijgen van extra eiwitten, in de nieuwste voedseltrend staan vezels centraal. Het Voedingscentrum is blij met deze trend, die fibermaxxing wordt genoemd.

Nederlanders krijgen gemiddeld namelijk genoeg eiwitten binnen, maar niet genoeg vezels. Het advies is om dagelijks zo'n 30 gram vezels te eten, terwijl er gemiddeld slechts 21 gram wordt gehaald.

"Dat is zonde, want vezels zijn belangrijk voor onze gezondheid. Ze dragen bij aan een goede spijsvertering en verminderen het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker," zegt Maartje Boot van het Voedingscentrum.

TikTok-trend

Fibermaxxing betekent letterlijk het maximaal innemen van vezels (fiber is vezel in het Engels). De trend is overgewaaid uit de Verenigde Staten. Daar zie je sinds het najaar influencers op TikTok vezels en vezelrijke recepten promoten.

Dat doen ze door extra groente, fruit, peulvruchten, noten en andere volkoren producten aan hun eten toe te voegen. De Nederlandse sportdiëtist en influencer Coco Brocades ziet dat de trend past bij de toegenomen focus op onbewerkt eten.

"Ik ben heel erg blij met deze trend. Ik hoop alleen dat niet hetzelfde gebeurt als met de eiwittrend. Daar zag je dat eiwitten op den duur overal aan werden toegevoegd en zo'n product vervolgens als gezond werd gelabeld," zegt Brocades "Zo had je een Snickers met 20 gram eiwit, maar dat maakt hem niet gezond."

Pure producten

Dat is volgens het Voedingscentrum gelijk ook de kracht van de nieuwe trend, het zit in producten die veel mensen al eten of makkelijk toe kunnen voegen aan hun dieet. "Kies bijvoorbeeld voor zilvervliesrijst in plaats van witte rijst, voeg wat extra groente toe aan je maaltijd of extra fruit aan je ontbijt," aldus Boot.

Toch verschijnen er in de supermarkt al producten waaraan vezels zijn toegevoegd. "Het is niet schadelijk als er extra vezels in zitten, het is alleen vaak een stukje duurder. Juist het eten van meer groente, fruit, volkoren granen, peulvruchten en noten levert niet alleen meer vezels, maar ook belangrijke vitamines en mineralen op" aldus Boot

"Dat zou ook mijn advies zijn," zegt Brocades "Haal het uit pure producten en niet uit zakjes. Dat is juist het mooie, dat het in zoveel gewone producten zit." De influencer deelt op haar sociale mediakanalen dan ook video's waarin ze uitlegt in welke fruitsoorten de meeste vezels zitten. Ook deelt ze recepten voor vezelrijke gerechten.

Wie weinig vezels eet, krijgt het advies om langzaam op te bouwen en voldoende water te drinken om verstoppingen te voorkomen. Toch is het risico op het eten van te veel vezels volgens Boot klein: "Vezels verzadigen waardoor je er sneller vol van raakt. Hierdoor eet je er niet snel te veel van."

Oud-minister Mona Keijzer verlaat de BBB-fractie en gaat als zelfstandig Kamerlid verder. Dat zegt ze tegen De Telegraaf. Ze heeft dat besluit genomen nadat niet zij, maar Kamerlid Henk Vermeer werd aangewezen als opvolger van partijleider Caroline van der Plas.

"Met pijn in het hart, stap ik uit de BBB-fractie", zegt ze in de krant. "Maar ik blijf wel in de Kamer, om te werken aan het sociaal-conservatieve verhaal waar Nederland behoefte aan heeft."

In het interview zegt ze dat er een afspraak was dat zij de nieuwe politiek leider zou worden als Van der Plas een stap terug zou doen. Ze voelt zich nu aan de kant gezet door haar partij en spreekt van "een grote vertrouwensbreuk".

De afspraak was volgens Keijzer kort na de verkiezingen van oktober vorig jaar gemaakt. Maar de laatste tijd merkte ze naar eigen zeggen dat het contact met Vermeer begon te veranderen. Op 13 februari besloot de fractie met drie tegen één dat niet Keijzer, maar Vermeer de opvolger van Van der Plas moest worden.

Richtingenstrijd

De afgelopen weken bleek er sprake van een richtingenstrijd binnen de BoerBurgerBeweging. Na de tegenvallende verkiezingsuitslag, waarbij de fractie werd gehalveerd, wilden de oprichters Van der Plas en Vermeer terug naar de oorsprong van de partij, de belangen van de agrarische sector.

Keijzer stond juist voor een bredere boodschap, met stevige uitspraken over asiel en migratie. Volgens haar heeft Nederland daar behoefte aan. "Ze willen weer gaan versmallen, maar intussen staat de partij in de fik", zegt ze over haar voormalige fractiegenoten. "Dit alles is voor mij de reden om te zeggen: dan wel zonder mij."

Ze gaat zich niet aansluiten bij een andere fractie, zoals de Groep Markuszower of JA21. "Ik wil ook niet gelijk in een volgend experiment stappen."

Ontslag

Keijzer was jarenlang lid van het CDA en was voor die partij ook staatssecretaris van Economische Zaken in het kabinet-Rutte-III. Rutte ontsloeg haar, omdat ze zich openlijk keerde tegen sommige coronamaatregelen van het kabinet. Daarmee doorbrak ze de eenheid van het kabinetsbeleid, die vastgelegd is in de Grondwet.

In 2023 zegde ze haar lidmaatschap van het CDA op en stapte ze over naar BBB, die haar presenteerde als premierkandidaat. Bij de laatste verkiezingen haalde de Volendamse ruim 110.000 voorkeursstemmen, niet veel minder dan lijsttrekker Van der Plas, en veel meer dan Vermeer.

BBB heeft nog niet gereageerd op het vertrek van Keijzer.

Voor de derde dag op rij zijn er demonstraties bij universiteiten in Iran. Met name in hoofdstad Teheran, maar ook in de stad Isfahan, op zo'n 400 kilometer ten zuiden van de hoofdstad, werd gedemonstreerd, meldt onder meer het Iraanse persbureau ILNA.

Bij de Amirkabir Technische Universiteit in Teheran gingen honderden studenten en medewerkers de straat op, is te zien op door BBC geverifieerde beelden. Ook op de prestigieuze Sharif Technische Universiteit in de hoofdstad werd gedemonstreerd, evenals op de Al-Azhar Universiteit, een onderwijsinstelling waar alleen vrouwen op zitten.

Het zijn de eerste grootschalige demonstraties op universiteiten sinds de demonstraties in december. Zaterdag gingen de universiteiten in het land voor het eerst sinds 4 januari weer open. De staat had die gesloten vanwege "extreme kou", maar volgens critici had het regime ze gesloten om te voorkomen dat er demonstraties plaats zouden vinden.

'Niet bang om te sterven'

Tijdens de demonstraties werden door studenten leuzen gescandeerd die gericht waren tegen het streng-islamitische regime. "We zijn niet bang om te sterven", zegt een van de demonstrerende studenten die The Guardian sprak. "We riskeren onze levens zodat de volgende generaties in dit land in vrijheid en vrede kunnen leven."

Hoewel het zaterdag voor het eerst was dat er weer studenten massaal de straat op gingen, gebeurde dat sinds afgelopen maand al vaker op kleine schaal , meldt The Guardian. Dat was vooral het geval bij medische studenten, die de vrijlating eisen van vastgezet medisch personeel. Een aantal dokters werd in de nasleep van de grootschalige demonstraties in januari opgepakt omdat zij gewonde demonstranten hadden geholpen.

Duizenden doden

Bij de eerdere demonstraties tegen het regime zijn volgens de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA meer dan 7000 mensen om het leven gekomen. De organisatie onderzoekt nog ruim tienduizend andere meldingen van doden en vreest daarom dat het daadwerkelijke dodental nog veel hoger ligt. Ook VN-experts denken dat het echte aantal veel hoger is en denken dat het om tienduizenden doden gaat.

De demonstraties in Iran begonnen 28 december in Teheran en verspreidden zich over het hele land. Aanvankelijk gingen mensen de straat op uit onvrede over de verslechterde economische situatie. Maar al snel riepen de demonstranten ook op tot het vertrek van het streng-islamitische regime.

Atoomakkoord

De spanningen in Iran en de landen eromheen zijn opgelopen sinds de VS dreigt Iran aan te gaan vallen als het niet akkoord gaat met de Amerikaanse voorwaarden voor een atoomakkoord. De VS heeft onder meer extra marineschepen en personeel naar het Midden-Oosten toegestuurd.

En vandaag haalde het land een groot deel van de Amerikaanse diplomaten in Libanon terug. In Libanon is de door Iran gesteunde Hezbollah-beweging actief. Mogelijk vreest de VS wraakacties van Hezbollah als het Iran aanvalt.