NOS Nieuws - Algemeen

De centrumlinkse oppositie lijkt bij de parlementsverkiezingen in Zweden op winst af te stevenen. In een eerste exitpoll van de Zweedse publieke omroep SVT staat het centrumlinkse blok op 51,3 procent. Het regerende rechtse blok staat voorlopig op 46,8 procent.

De stembureaus in Zweden sloten om 20.00 uur. De komende uren worden de stemmen geteld en worden de eerste voorlopige uitslagen verwacht.

Dat het centrumlinkse en het rechtse blok in de exitpoll dicht bij elkaar liggen is geen verrassing: peilingen wezen de afgelopen tijd op een nek-aan-nekrace tussen de twee kampen. De Zweedse Rijksdag telt 349 zetels en om te gaan regeren is een meerderheid nodig.

Het centrumlinkse blok wordt geleid door oud-premier Magdalena Andersson van de sociaaldemocraten. Volgens de prognoses komt haar partij met 28,4 procent van de stemmen als winnaar uit de bus. Het is nog onduidelijk of dat genoeg is om een regering te vormen met de Groenen, de Linkse Partij en de Centrumpartij.

Rechtspopulisten

De conservatieve partij van premier Ulf Kristersson, waarachter het rechtse blok zich heeft geschaard, kreeg 18,1 procent van de stemmen. Hij bestuurde Zweden de afgelopen vier jaar met een minderheidsregering. De coalitie bestaat uit zijn partij Moderaterna en de gelijkgestemde christendemocraten en liberalen.

Zijn minderheidsregering krijgt gedoogsteun van de radicaal-rechtse partij Zweden Democraten. Onlangs beloofde Kristersson de partij deelname aan de coalitie indien het rechtse blok zou winnen. De verkiezingen gingen daarmee ook over de vraag of de rechtspopulisten deel moeten gaan uitmaken van de Zweedse regering.

De Zweden Democraten komen in de prognoses uit op 17,2 procent van de stemmen.

Een week na de monsterzege van de AfD in Saksen-Anhalt lijkt een rechts-radicale deelstaatregering mogelijk. De partij, die in de deelstaat door de veiligheidsdienst als extreemrechts is bestempeld, gaat verkennende gesprekken voeren met de populistische partij BSW. Samen hebben zij een meerderheid.

Dat leidt tot zorgen, angst en protest bij groepen en organisaties die mogelijk geraakt worden door het AfD-beleid, zoals de evangelische en katholieke kerken. De AfD heeft die herhaaldelijk als 'goddeloos' bestempeld. De partij wil bezuinigen op de financiering, die deels via de deelstaat loopt.

De kerken zijn ongewild in een conflict met de AfD beland, zegt bisschop Bettina Schlauraff van de Evangelische Kerk. "We willen neutraal zijn, maar er is een rode lijn. De AfD heeft die overschreden." De partij valt de kerken al jaren aan, vervolgt ze: "Ze beweren dat wij het evangelie niet begrijpen, omdat we oproepen tot barmhartigheid en gastvrijheid."

Lhbti-acceptatie

Volgens de AfD zijn de kerken te 'links', door zich uit te spreken voor lhbti-acceptatie ("de verwoesting van de normale familie"), het tegengaan van klimaatverandering en de opvang van vluchtelingen. "Zo'n kerk is een gevaar voor de samenleving", zei AfD-cultuurpoliticus Hans-Thomas Tillschneider erover. "We hebben geen tweede Groene partij nodig."

Schlauraff denkt dat de AfD de kerken naar zijn hand wil zetten. "Ze zouden blij zijn als wij een ondersteunende kerk zouden zijn, zoals je veel in de VS ziet."

De bisschop peinst er niet over haar toon, woorden en uitlatingen aan te passen. "Dat kan niet ter discussie staan. De kerk hoort van zich te laten horen als minderheden zoals vluchtelingen of mensen met een handicap in gevaar komen."

Haar kerkgemeente heeft zich daarom in aanloop naar de verkiezingen uitgesproken tegen de AfD. Buiten de Dom in Maagdenburg hangt een groot spandoek met 'Nie wieder ist jetzt' ('Nooit meer is nu'). Juist vanwege het oorlogsverleden van Duitsland en de DDR-dictatuur ligt er een extra verantwoordelijkheid op haar schouders om zich te verzetten, vindt Schlauraff.

Kerkdienst over AfD

In een hoek van de Dom zijn zo'n twintig mensen bij elkaar gekomen voor een 'gebed voor de samenleving'. Dit type gebedsdienst begon tijdens de verkiezingscampagne, voor wie zijn zorgen over de opmars van de AfD wilde uitspreken. "Na de verkiezingen besloten we ermee door te gaan, want veel mensen zijn bang en voelen zich bedreigd door de AfD."

"De afgelopen dagen zijn we verontrust. Velen zijn angstig, radeloos", leidt de bisschop het gebed in. Na samenzang mogen de bezoekers hun wensen en hoop uitspreken. Schlauraff zelf bidt voor de politici. "God, schenk hen wijsheid en goed advies."

Kerkgangers vinden niet dat de kerk te politiek uitgesproken is. "Vrijheid van meningsuiting geldt toch ook voor de kerk? En wat ze zeggen is vooral menselijk, niet politiek", foetert een vrouw. Een ander zegt dat christen zijn per definitie politiek is. "Jezus was ook politiek, want hij kwam op voor de gewone man. Dat noemt de AfD links, omdat ze zelf rechts zijn."

Een kerk is in Duitsland meer dan alleen een kerk. Via zusterinstellingen beheert die ook kinderopvang, scholen, ziekenhuizen, voedselbanken en daklozenopvang. Daarvoor wordt een aparte kerkbelasting geheven. Dat wil de AfD veranderen, maar dat vergt een federale wetswijziging.

Daarnaast zijn er subsidies vanuit de deelstaat, honderden miljoenen per jaar, die de partij naar eigen zeggen eerlijker wil verdelen. Dat komt neer op minder subsidies voor de 'kritische' katholieke en evangelische kerken, ten gunste van bijvoorbeeld de Russisch-orthodoxe kerk en Pinkstergemeenten. Ook wil de AfD kerken die kerkasiel verlenen financieel straffen.

De AfD kan de kerken zo ernstig beschadigen, zegt bisschop Schlauraff. "Op korte termijn redden we het nog, maar daarna komen we in de problemen." Een woordvoerder van de katholieke Diakonie zegt daarnaast bezorgd te zijn over een leegloop van personeel bij kerkelijke instellingen in een AfD-deelstaat.

Strijdbaar in verzet

Juist Saksen-Anhalt kent een rijke kerkelijke geschiedenis. Het was de plek waar Luther zijn stellingen tegen de kerk formuleerde, die vervolgens aan de slotkerk in Wittenberg werden gespijkerd. Dat was een cruciaal moment in de geboorte van de protestantse kerk.

Mede door de DDR, die religie probeerde te onderdrukken, is anno nu 85 procent van de inwoners van Saksen-Anhalt atheïstisch. Ruim 10 procent hangt de evangelische leer aan en zo'n 3 procent is katholiek.

Bisschop Schlauraff toont zich strijdbaar: "Als mensen in gevaar komen, zullen wij hen beschermen en ons verzetten." Hoewel de AfD-winst haar heeft verrast en teleurgesteld zegt ze niet wanhopig te zijn. "Ik hoop dat uiteindelijk de menselijkheid overwint."

Een 45-jarige vrouw zonder vaste woon- of verblijfplaats is opgepakt in een onderzoek naar het bestellen van een moord. Dat zou gebeurd zijn via het darkweb, meldt de politie Rotterdam.

De vrouw is vrijdag aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de zaak. Of zij zelf achter de opdracht zit, zegt de politie niet. RTL Nieuws meldt dat het gaat om een poging tot huurmoord op een Rotterdamse ondernemer, van wie het huisadres en een recente foto zijn gedeeld op de site.

RTL heeft inzage in de communicatie van de opdrachtgever. "Ik wil dat je hem levend verbrandt en wees er zeker van dat hij dit niet overleeft", zou die hebben geschreven. En na het horen van de prijs van 9000 dollar: "Oké, hoeveel kost het om zijn armen en benen af te hakken? Of, hoeveel zou het kosten om hem neer te schieten?"

Uiteindelijk zou er 1400 dollar in bitcoin zijn betaald. Omdat het een oplichtingssite blijkt te zijn, is de moord nooit uitgevoerd.

De verdachte wordt maandag voorgeleid.

De Oostenrijkse politie heeft een man opgepakt die ervan wordt verdacht dat hij zijn vrouw een jaar lang heeft gedrogeerd en laten misbruiken door andere mannen. De vrouw is inmiddels overleden. De zaak heeft Oostenrijk geschokt en wordt door justitie omschreven als "Pelicot 2.0", schrijven Oostenrijkse media.

De 39-jarige vrouw werd in de nacht van 25 op 26 juni door hulpdiensten zwaargewond aangetroffen in haar huis in Marchtrenk, bij de stad Linz. De tienerdochter van het gezin vond haar bewusteloze moeder bloedend op bed, schrijven Oostenrijkse media.

Haar 51-jarige man vertelde aan de Oostenrijkse autoriteiten dat ze overleed door "ruwe seks" en dat hij het bloed op haar lichaam niet had opgemerkt. De man had een hoog alcoholgehalte in zijn bloed. Ook het slachtoffer had volgens Oostenrijkse media veel alcohol in haar bloed.

Getuigenverklaring zus

Aanvankelijk werd de man niet als verdachte aangemerkt, maar hij werd opgepakt nadat hij zich verdacht had gedragen. Zo gooide hij het bed weg en verwijderde hij een app van zijn telefoon.

Ook was na autopsie gebleken dat de vrouw inwendige bloedingen had die door geweld waren ontstaan, schrijven Oostenrijkse media.

Rechercheurs ontdekten dat de man een dag voor haar dood online zou hebben opgezocht hoe hij iemand kon drogeren met middelen die hij in huis had.

De zus van de verdachte heeft tegen de politie gezegd dat haar broer haar heeft verteld dat hij zijn vrouw heeft vermoord. Hij zou haar hebben verteld dat hij 500 euro vroeg om zijn vrouw door andere mannen te laten misbruiken.

Tweede verdachte

De man riskeert een levenslange gevangenisstraf voor verkrachting van een weerloos persoon met de dood tot gevolg. In de zaak is ook een 51-jarige buurman opgepakt. Hoeveel mannen er nog meer betrokken zijn bij de zaak wordt onderzocht.

Het is buiten goed te merken dat we op weg zijn naar de herfst: de dagen worden snel korter en de lucht is vaak vochtig. De combinatie van kortere dagen en veel vocht in de atmosfeer zorgt ervoor dat het weer in de maanden september en oktober meestal heel kleurrijk is, met regenbogen, halo's en kleurrijke zonsopkomsten en zonsondergangen.

Vochtige lucht met een laagstaande zon komt vooral voor in de herfst, als de dagen al kort zijn, maar de temperatuur nog hoog. Dat komt doordat in Nederland de temperatuur niet gelijkloopt met de lengte van de dagen.

Op 21 juni is het bijvoorbeeld de langste dag, maar de warmste periode van het jaar is begin augustus. De oceaan en de Noordzee warmen maar heel langzaam op, waardoor ook de lucht vertraagd opwarmt. Op dezelfde manier is eind december de kortste dag, maar de koudste periode is gemiddeld pas begin februari.

Het langzame afkoelen van de zee vertraagt ook het kouder worden van de atmosfeer. Dat levert in de herfst die combinatie op van korte dagen en relatief warme, vochtige dagen. In september en oktober is het veel warmer dan in februari en maart, wanneer de dagen net zo kort zijn, maar de lucht dus veel kouder.

Rood, roze, paars en geel

De combinatie van lage zon en veel vocht zorgt voor al die kleur. Door de lage zon legt het zonlicht een lange weg af door de atmosfeer en onderweg filtert de waterdamp sommige kleuren uit het zonlicht. Wat overblijft, vooral rond zonsopkomst en zonsondergang, zijn rood, roze, paars, oranje en geel.

Ook zijn er in de herfst vaak regenbogen. Door de warme lucht kunnen nog felle buien ontstaan, terwijl de zon al laagstaat. Dat levert de mooiste regenbogen op, met soms loodgrijze luchten op de achtergrond. Ook halo's en bijzonnen zie je vaak in dit jaargetijde, als de zon laag aan de horizon staat.

Daar komt nog bij dat de natuur in het najaar ook steeds kleurrijker wordt door het herfstblad aan de bomen. In combinatie met de explosie van kleuren in de atmosfeer zijn de komende maanden een fotogenieke periode van het jaar, al kan het ook flink nat zijn.

Dagen nu snel korter

De komende week biedt wat dat betreft van alles wat. Morgen wordt het vrij zonnig en 20 tot 22 graden. Dinsdag kan het in het oosten en zuiden 25 graden worden voordat het 's avonds gaat regenen.

De rest van de week heb je kans op flink wat kleur: soms is er zon, ook zijn er buien. Bovendien worden de dagen tijdens de komende week bijna een halfuur korter, waardoor je het kleurrijke weer ook steeds vaker ziet als je nog buiten of onderweg bent.

In Zweden kunnen kiezers vandaag naar de stembus om een keus te maken voor een nieuwe rechtse of linkse regering. Bij de parlementsverkiezingen zijn er twee kampen gevormd. De huidige, conservatieve premier wordt dit keer gesteund door een radicaalrechtse partij en neemt het op tegen de laatste centrumlinkse premier.

Recente peilingen duiden op een nek-aan-nekrace. In een peiling van afgelopen vrijdag van het Zweedse persbureau Ekot stond het linkse blok op 50,8 procent en het rechtse blok stond op 47,6 procent.

Het rechtse blok wordt geleid door premier Ulf Kristersson, die de afgelopen vier jaar met een minderheidsregering het land bestuurde. Zijn coalitie bestaat uit zijn centrumrechtse partij Moderaterna en de gelijkgestemde christendemocraten en liberalen. Die coalitie kreeg gedoogsteun van de radicaal-rechtse partij Zweden Democraten.

Die werd bij de vorige verkiezingen de grootste rechtse partij, maar vier jaar geleden was het voor de Zweedse politiek een brug te ver om te gaan regeren onder leiding van een anti-immigratiepartij met extreemrechtse wortels; een aantal partijoprichters is neo-Nazi.

Het rechtse blok ging daarop regeren met gedoogsteun van de Zweden Democraten. Inmiddels heeft de partij zich ontwikkeld tot belangrijke steunpilaar voor centrumrechts en Kristersson beloofde de partij daarom dat die na verkiezingen van vandaag wel deel mag uitmaken van de coalitie, mocht hij winnen.

Tijdelijke voorsprong

Die belofte leek even een negatief effect te hebben: Kristerssons partij zakte in de peilingen. Het leek er een maand geleden op dat links zou winnen, maar de linkse voorsprong is inmiddels flink geslonken.

Op links strijdt oud-premier Magdalena Andersson van de centrumlinkse sociaaldemocraten. Haar partij is sinds de Tweede Wereldoorlog meestal aan de macht geweest. Andersson was premier van 2021 totdat ze in de laatste verkiezingen in 2022 haar zetel verloor.

De vraag is of en met wie haar partij een meerderheid zou kunnen vormen. De twee grote blokken in de Zweedse politiek bestaan beide uit vier partijen. Die partijen hebben minimaal 4 procent van de stemmen nodig om een zetel in het parlement te bemachtigen.

Anderssons sociaaldemocraten, de Groenen, de Linkse Partij en de Centrumpartij zijn het in grote lijnen eens over hogere sociale uitkeringen en overheidsuitgaven, maar verschillen bijvoorbeeld over immigratie. Anderssons partij wil meer restricties dan de anderen. Daarnaast wil de Centrumpartij een regering met de Linkse Partij niet steunen.

Geen eenduidig thema

De Zweden Democraten werden in 2022 de grootste partij met een campagne die focuste op de misdaad en immigratie. Sindsdien heeft het rechtse kabinet strenge regels ingevoerd: de jaarlijkse migratie werd teruggebracht van 117.000 mensen in 2016 naar 12.000 vorig jaar.

Dit jaar is het verkiezingsthema minder eenduidig. Uit een peiling van de publieke omroep SVT blijkt dat de Zweedse kiezers zich vooral zorgen maken over de gezondheidszorg, onderwijs, recht en orde, ouderenzorg en het milieu.

De eerste voorlopige resultaten van de parlementsverkiezingen worden rond 21.00 uur vanavond bekendgemaakt, meldt de Zweedse kiescommissie.

Met Pro valt te praten over de hervorming van de arbeidsongeschiktheidsverzekering WIA, maar dan moeten eerst de bezuinigingen daarop van tafel. Dat is de boodschap van Pro-leider Jesse Klaver aan de coalitiepartijen D66, VVD en CDA.

Klaver deed zijn uitspraken op een ledenbijeenkomst in Utrecht, aan de vooravond van Prinsjesdag, komende dinsdag.

"Pro is opgericht om de ongelijkheid tegen te gaan en de verzorgingsstaat te versterken", zei Klaver. "Je kunt niet van ons vragen om mee te werken aan de afbraak daarvan."

'Geen holle retoriek'

Klaver zegt dat zijn partij tegen de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en het Belastingplan zal stemmen als er niet naar Pro wordt geluisterd. "Als ze in het kabinet denken dat dit holle retoriek is, dat de soep niet zo heet gegeten wordt, dan maken ze een pijnlijke vergissing."

WIA onhoudbaar

Zo'n 600.000 mensen in Nederland krijgen een WIA-uitkering en daar komen er iedere jaar tienduizenden bij. Er is een tekort aan keuringsartsen waardoor de wachtlijsten oplopen. Het kabinet wil de WIA hervormen en heeft een miljardenbezuiniging op de uitkeringen ingeboekt. Die bezuiniging is deels of tijdelijk ingetrokken, maar het schrappen van de permanente uitkering voor volledig arbeidsongeschikten staat nog steeds in de plannen.

Vakbonden als FNV, CNV en VCP vinden de huidige WIA ook onhoudbaar, maar willen niet praten over hervormingen als er vooraf al een bezuinigingsdoel is gesteld.

Pro is bereid tot compromissen en wil met de coalitie onderhandelen over een breed begrotingsakkoord over alle ministeries, zei Klaver nog maar eens. Maar de partij accepteert geen verlaging van de uitkeringen en steunt alleen een belastingplan waarbij "de allerrijksten eerlijk meebetalen".

Met de steun van Pro heeft de coalitie een meerderheid in de Tweede Kamer en bijna een meerderheid in de Eerste Kamer.

Klaver roept de coalitiepartijen nogmaals op voor 'links' te kiezen: "Door geen richting te kiezen, neemt dit kabinet een onverantwoorde gok met het landsbelang. Daarom heb ik een heldere boodschap aan het kabinet: stop met zwabberen en doormodderen."

Referendum voor Pro-leden

Op een eerdere partijbijeenkomst in Utrecht ging het over een ander gevoelig onderwerp: bij welke fractie moet fusiepartij Pro zich aansluiten in het Europees Parlement? De acht Europarlementariërs van Pro zijn verdeeld: de vier voormalig GroenLinksers willen aansluiten bij de Groenen, de vier ex-PvdA'ers bij de sociaaldemocraten.

Een commissie van oud-PvdA'er Mariëtte Hamer en oud-GroenLinkser Nel van Dijk adviseerden het partijbestuur dat Pro zich moet aansluiten bij de sociaaldemocraten. De sociaaldemocratische fractie is groter dan de fractie van de groenen. De partijtop heeft dat advies overgenomen.

De leden mogen zich hierover uitspreken in een referendum, dat loopt van 18 tot en met 25 september. Daarbij wordt de leden ook gevraagd wie de nieuwe partijvoorzitter moet worden, naast partijleider Klaver.

Voor het partijvoorzitterschap zijn er drie kandidaten: voormalig vicevoorzitter van de FNV Kitty Jong, oud-PvdA-Kamerlid en directeur van Oxfam Novib Michiel Servaes en RoodGroen-oprichter Frank van de Wolde.

De Poolse premier Tusk heeft tijdens een ingelaste persconferentie aangegeven dat zijn land overgaat tot 'een zeer verhoogde staat van paraatheid'. Hij verwacht "de komende weken en maanden" veel Russische aanvallen op Oekraïne. "We kunnen helaas niet uitsluiten dat deze escalatie ook ons grondgebied zal raken. Ik hoop van niet. Ik hoop dat het ergste scenario zal uitblijven", zei hij.

Rusland heeft Oekraïne vanochtend aangevallen met honderden drones. Daarbij is ook de locomotief geraakt van een passagierstrein tussen Kyiv en Warschau die vlak bij de grensovergang tussen Oekraïne en Polen reed.

Volgens een woordvoerder van het nationale spoorwegbedrijf was de aanval op de trein in de regio Wolynië, op twee kilometer van de Poolse grens. Er vielen geen gewonden, ook omdat het treinpersoneel vooraf gewaarschuwd was door een speciaal monitoringsteam van de Oekraïense spoorwegen. De inzittenden konden tijdig worden geëvacueerd.

Trein met diplomaten

Het Duitse blad Der Spiegel meldt dat de aanval ook gevolgen had voor een speciaal gecharterde trein met Europese diplomaten die later op de ochtend van Kyiv naar Warschau reed. Onder de inzittenden waren ook de voormalige Britse premier Boris Johnson, een naaste adviseur van de Duitse bondskanselier Merz en leden van de Duitse Bondsdag.

Ook waren er veiligheidsadviseurs en wetenschappers aan boord. Het gezelschap kwam terug uit Kyiv, waar ze met de Oekraïense regering hadden gesproken over eventuele vredesonderhandelingen met Rusland.

Vanwege een drone-alarm werd begonnen met het ontruimen van de trein. Na een kort oponthoud werd het sein veilig gegeven en kon de trein verder richting Warschau.

Tankstation bij de grens

Bij de grensovergang tussen Oekraïne en Polen vloog ook een tankstation in brand. De grenspost tussen het Poolse Dorohusk en het Oekraïense Jahodyn is niet geraakt, maar werd wel tijdelijk ontruimd toen het luchtalarm afging. Er vielen geen gewonden. De overgang is een van de essentiële grensposten voor de toevoer van militaire en humanitaire hulp vanuit de Europese Unie naar Oekraïne.

"Dit is Poetins terreur die rechtstreeks aan de deuren van de EU en de NAVO klopt", schrijft de Oekraïense minister Sybiha van Buitenlandse Zaken op X. "Russische barbaren staan voor jullie poort, beste partners."

Gewonden in Odesa

Bij een Russische aanval op de belangrijke Oekraiënse havenstad Odesa raakten negen mensen gewond. Gisteren kwamen in die stad al twee mensen om het leven toen een Russische drone insloeg in een flat, maakte de gouverneur van de regio bekend.

In totaal zou Rusland met 453 drones hebben aangevallen. Oekraïne meldt er 409 daarvan onderschept te hebben.

Aan de andere kant van de grens vielen twee doden bij Oekraïense aanvallen op industriestad Nizhnekamsk, in de Russische regio Tatarstan. Volgens de Russische autoriteiten kwamen de twee burgers om het leven toen een drone insloeg in de buurt van hun geparkeerde auto.

In het zuiden van de regio Krasnodar is een Russische olieraffinaderij geraakt. Daar zouden drie mensen gewond zijn geraakt en een oliepijplijn beschadigd zijn. Er ontstond een grote vlam die van kilometers ver te zien zou zijn geweest.

Volgens het Russische ministerie van Defensie zijn afgelopen nacht en ochtend in totaal 389 Oekraïense drones neergehaald.

Trump: stoppen met aanvallen oliesector

De Amerikaanse president Trump heeft zijn collega Zelensky zondag opgeroepen om te stoppen met het aanvallen van de Russische olie-infrastructuur. Volgens Trump leidt dat tot een tekort aan brandstof. "Er zijn genoeg andere doelen. Val de dieselproductie niet aan. Dat schaadt de wereld", zei hij tegen journalisten bij het golftoernooi Irish Open, dat wordt gehouden op een golfbaan in Ierland die Trumps naam draagt.

Door de oliesector te raken, probeert Oekraïne de Russische 'oorlogsmachine' te ontregelen. De afgelopen maanden zijn er veelvuldig droneaanvallen uitgevoerd op Russische olieraffinaderijen. Dat heeft tot benzinetekorten in het land geleid. Door lange wachtrijen voor tankstations voelt ook de Russische bevolking de gevolgen van de oorlog, zelfs in Moskou.

Oekraïne stelt dat de raffinaderijen legitieme militaire doelen zijn. Het land heeft zelf ook te maken met Russische aanvallen op de energie-infrastructuur.

Bij politiecontroles van elektrische fietsen in Pijnacker en Nootdorp, bij Den Haag, is een fatbike in beslag genomen die een snelheid van 80 kilometer per uur kon halen. Ook acht andere fietsen, die omgebouwd waren om harder te gaan dan de maximumsnelheid, zijn ingenomen.

De controles werden gehouden met het oog op het groeiende aantal ongelukken met elektrische fietsen in Nederland. Volgens agenten van het politieteam Pijnacker-Nootdorp worden steeds meer fietsen opgevoerd met zogeheten omvormers.

Dat is gevaarlijk, want daarmee kan een fiets veel harder dan de 25 kilometer per uur die wettelijk is toegestaan. "We schrokken van hoe snel sommige fietsen konden", aldus de agenten.

Boetes uitgedeeld

Behalve de fietsen met een omvormer, werden ook bekeuringen uitgeschreven voor elektrische fietsen die niet aan alle technische eisen voldeden.

Agenten en handhavers hielden ten slotte ook toezicht op de verkeersregels, schrijft Omroep West. Daarbij werden nog eens twintig bekeuringen uitgedeeld, onder meer voor door rood rijden, rijden zonder helm en het veroorzaken van hinder op de weg.

Rotterdam

Twee weken geleden reed in Rotterdam ook een fatbike rond die meer dan 100 kilometer per uur kon. Agenten zagen een jongen op hoge snelheid rijden op de weg tussen Rotterdam en Barendrecht. Toen hij het stopteken negeerde, zetten de agenten de achtervolging in. Uiteindelijk werd de fietser klemgereden en aangehouden.

"Tijdens de achtervolging hebben wij met geknepen billen in ons dienstvoertuig gezeten", schreef de wijkagent op Instagram. "Als iemand met deze snelheid en zonder helm valt, zijn de gevolgen niet te overzien."

De autoriteiten in Turkije hebben invallen gedaan in de kantoren van zes lhbti-organisaties. Daarbij zijn volgens officiële berichten 26 mensen gearresteerd. Lhbti-organisatie Kaos GL spreekt van zeker vijftig arrestanten, van wie meer dan tien in hun eigen woning zijn opgepakt.

Volgens de Turkse minister van Justitie richt het onderzoek zich op personen die onder meer prostitutie faciliteerden of daarvoor locaties ter beschikking hadden gesteld.

Dit weekend hebben er in twaalf provincies politieoperaties plaatsgevonden, waarbij volgens de autoriteiten onder meer drugs, gesmokkelde alcohol en een vuurwapen zijn ingenomen.

'Decennium van het Gezin'

De minister zegt dat de autoriteiten hun inspanningen zullen voortzetten om kinderen en gezinnen te beschermen. Ook zijn er berichten dat er een onderzoek is gestart naar mensen die geld hebben gedoneerd aan de organisaties.

Kaos GL meldt dat dit weekend de toegang is geblokkeerd tot tientallen websites en -socialemediakanalen die in verband worden gebracht met de lhbti-gemeenschap.

De Turkse regering heeft zijn houding tegen lhbti'ers de laatste jaren verhard. Volgens de minister van Justitie waren de invallen van dit weekend onderdeel van president Erdogans zogenoemde 'Decennium van het Gezin', een initiatief dat gericht is op het "beschermen van onze kinderen, de institutie van het gezin en de maatschappelijke orde".

De Turkse mensenrechtenorganisatie IHD spreekt op X van discriminatie door de staat en angstpolitiek.

Turkije-correspondent Gülsah Ercetin:

"Begin jaren 2000 was de situatie in Turkije anders. Zo werden er Pridemarsen georganiseerd. Turkije was daarmee het eerste land met een moslimmeerderheid waar een Pridemars werd gehouden. In 2013 kwamen daar naar schatting zo'n 100.000 mensen op af.

Homoseksualiteit is in Turkije niet strafbaar, maar al jaren staat de lhbti-gemeenschap onder druk. Sinds 2015 worden bijeenkomsten zoals de Istanbul Pride verboden. Toch proberen mensen deze marsen regelmatig te organiseren. Dat leidt vaak tot arrestaties en hard optreden door de autoriteiten.

De Turkse president heeft in het verleden gezegd: 'We zullen niet toestaan dat perverse stromingen zoals lhbt aan onze natie worden opgedrongen.' Eerder meldden mensenrechtenorganisaties al een toename van discriminatie en fysiek geweld tegen de queer-gemeenschap. Binnen de lhbti-gemeenschap in Turkije bestaat daarom al jaren de vrees dat de felle uitspraken van de regering over de gemeenschap zullen leiden tot nog meer haat en geweld."

Inwoners van de Haagse wijken Houtwijk en Kraayenstein hebben zelf een meldpunt geopend waar mensen intimidatie en agressiviteit kunnen melden. De buurt wordt al jaren geteisterd door geluidsoverlast en hard optrekkend verkeer. Volgens de bewoners doen de gemeente en politie te weinig om dat te stoppen.

In de nacht zijn straten in het gebied regelmatig het decor van intimiderend rijgedrag, scheurende auto's en motoren en agressiviteit. Bewoners melden straatraces wel bij de politie en gemeente, maar volgens hen gebeurt daar vervolgens te weinig mee.

"Dan doe je een melding en krijg je teruggekoppeld dat de handhaving ter plaatse is geweest, maar er niemand is aangetroffen", vertelt Sandra aan Omroep West. "Logisch, want negen van de tien keer komen ze pas een dag later kijken, dan is de vogel al gevlogen."

Flitspaal en mogelijke drempels

De gemeente is bekend met de overlast in de wijken. In mei besloot zij in samenwerking met de politie meer te gaan handhaven. Bij een grote actie die maand werden tientallen boetes uitgeschreven. En in het tweede kwartaal van 2027 komt er een flitspaal te staan op de Escamplaan, een van de straten waar vaak overlast wordt gemeld. Ook denkt de gemeente aan verkeersdrempels om straatraces moeilijker te maken.

Het is niet genoeg, zeggen bewoners. Volgens hen is er nog weinig veranderd sinds mei. Ze blijven meldingen doen, maar voelen zich niet gehoord. "We lopen tegen een muur op, vooral bij de gemeente", zegt Sandra.

Laagdrempelig

Daarom sloegen buurtgenoten en ondernemers de handen ineen: ze maakten een website waar overlast laagdrempelig kan worden gerapporteerd.

"Hiermee treed je in de openbaarheid", zegt Bas den Neijssel van ondernemersvereniging ZKD. "We krijgen veel meldingen over straatracers en herrie, maar mensen kunnen ook andere overlast melden. Zoals weesauto's en parkeerproblemen." De opgehaalde informatie wordt gedeeld met de gemeente.

Die zegt dat de signalen worden meegenomen in de aanpak van de overlast, maar benadrukt ook dat meldingen via officiële gemeentelijke- en politiekanalen belangrijk blijven "voor een goede registratie en opvolging".

Spoed heeft voorrang

"We begrijpen dat bewoners en ondernemers direct optreden verwachten wanneer zij overlast melden", zeggen de politie en gemeente in een gezamenlijke reactie. "We stemmen de inzet op dit dossier af en blijven de beschikbare informatie en meldingen gebruiken om de overlast zo gericht mogelijk aan te pakken."

De politie voegt daaraan toe dat meldingen met spoed of direct (levens)gevaar altijd voorrang hebben.

Deze maand zijn 92 meldingen gedaan op de website van de bewoners. Ze gaan bijna allemaal (92 procent) over geluidsoverlast en hard optrekken.

Mogelijk heb je deze zomer minder vaak met een vliegenmepper rondgezwaaid en 's nachts naar muggen gezocht op muren en plafond. Deze zomer was er relatief weinig muggenoverlast in Nederland, schrijft Nature Today.

De Wageningen Universiteit trekt die conclusie aan de hand van de meldingen die deze zomer binnenkwamen via Muggenradar.nl, een project dat tien jaar geleden werd gelanceerd om de muggenoverlast in kaart te brengen.

Mensen kunnen aangeven of ze geen, een beetje overlast, veel overlast of heel veel overlast ervaren. Deze zomer lag de zogeheten muggenoverlastindex 16 procent lager dan het gemiddelde over de jaren 2020 tot en met 2025.

Extreme hitte en droogte

Dat er deze zomer minder muggen in Nederland waren, hangt volgens de onderzoekers samen met de warme droge zomer. Muggen hebben plekken nodig waar gedurende enkele weken achter elkaar water in staat. Larven kunnen zich ontwikkelen in stilstaand water in onder meer plantenpotten, emmers en schotels.

Vanwege de hitte en langdurige droogte waren er afgelopen zomer veel minder van dit soort broedplaatsen, maar in emmers, plantenpotten of dakgoten waar het water lang genoeg in bleef staan, konden muggen zich sneller ontwikkelen.

"Volgens ons muggenontwikkelingsmodel vliegt rond deze tijd al de zesde muggengeneratie rond. Niet eerder was dit zo vroeg in het jaar", zeggen de onderzoekers.

Westnijlvirus

Afgelopen zomer werden veel weerrecords gebroken. Het was de warmste zomer sinds het begin van de metingen in 1901. Door klimaatverandering komen dagen met extreem hoge temperaturen vaker voor.

Volgens de onderzoekers leiden de hogere temperaturen tot een snellere ontwikkeling van virussen in muggen. Virussen als het westnijlvirus kunnen zich daardoor sneller verspreiden. Dit jaar zijn in Nederland drie mensen overleden door dat virus.

Bij een auto-ongeluk in het Drentse Beilen is een kind om het leven gekomen, meldt de politie. De vier andere inzittenden zijn zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht. Meer informatie over hun identiteit is niet bekendgemaakt.

Het eenzijdige ongeluk gebeurde rond 08.50 uur op de afrit van de A28 bij Beilen. Op foto's is te zien dat de zwarte auto frontaal op een boom is gebotst. Hoe dat heeft kunnen gebeuren, is nog niet duidelijk. De politie doet daar onderzoek naar.

Er waren veel hulpdiensten aanwezig, de afrit was afgezet:

In de auto zaten twee volwassenen en drie kinderen. Een van de kinderen is ter plekke overleden, hulpverlening mocht volgens de politie niet baten.

De topmannen van grote westerse AI-bedrijven zeggen dat hun sector dusdanig snel groeit dat het lastig wordt om de veiligheid te waarborgen. De ontwikkeling van nieuwe AI-modellen moet vertraagd worden, omdat AI-agents binnen zes tot twaalf maanden het hele internet zouden kunnen overnemen.

Met die waarschuwing komt Anthropic-topman Dario Amodei, de ontwikkelaar van Claude, in een essay. OpenAI-topman Sam Altman (ChatGPT), SpaceXAI-baas Elon Musk (Grok) en voorzitter Demis Hassabis van Google DeepMind (Gemini) hebben zich achter de oproep van Amodei geschaard.

Meer doen aan risicopreventie

Amodei zegt dat hij gelooft dat kunstmatige intelligentie veel voordelen kan brengen, maar dat de ontwikkeling ervan op dit moment te snel gaat. "De laatste maanden ben ik ervan overtuigd geraakt dat we nog voorzichtiger moeten zijn als we de risico's willen aanpakken."

Hij zegt dat bedrijven niet alleen moeten investeren in risicopreventie, maar ook ervoor moeten zorgen dat risicopreventie niet gaat achterlopen op de ontwikkeling van de technologie. Met andere woorden: "We moeten de mogelijkheden van onze AI-modellen minder snel verbeteren. De vooruitgang zal nog steeds snel lijken, en we moeten verstandig omgaan met de tijd die we daarmee winnen."

Zo pleit Amodei voor onafhankelijke controleurs die bedrijven moeten gaan toetsen aan veiligheidsnormen. Ook wil hij meer wereldwijde samenwerking bij het opstellen van regels voor de ontwikkeling van AI.

Incident met losgebroken AI

De afgelopen weken wordt er steeds luider opgeroepen om de pauzeknop in de drukken als het gaat om AI-ontwikkelingen. Aanleiding is een incident rond een losgebroken AI-programma van OpenAI, dat deze zomer in het nieuws kwam. Honderden AI-agents braken uit hun testomgeving en hackten een week lang een ander bedrijf, Hugging Face.

OpenAI zei het incident te zien als "waarschuwingsschot, voor ons en voor de wereld".

Daar kwam bij dat deze week een onderzoeker van Anthropic ontslag nam bij het bedrijf omdat hij naar eigen zeggen had gezien hoe onverantwoord de topbedrijven omgaan met veiligheid en zo mensenlevens op het spel zetten. De 27-jarige Jacob Coxon zette zijn ervaringen op sociale media, die de afgelopen dagen miljoenen keren werden gelezen. Dit weekend zei hij in een interview met de BBC dat andere AI-onderzoekers ook "oprecht bang" zijn over de snelheid van de technologische ontwikkelingen.

De vrees bestaat dat er een dag komt waarop AI-systemen zichzelf verder ontwikkelen, zonder tussenkomst van mensen. Over het ontstaan van artificial general intelligence, kunstmatige algemene intelligentie, wordt al langer gesproken.

De AI-industrie die gelooft in artificial general intelligence, koppelt die vaak ook aan allerlei doemscenario's, maar in de wetenschap worden die niet heel serieus genomen. Hoe dat zit, zie je in deze video die NOS op 3 eerder maakte:

"Als we hier niet bovenop zitten, zou de ontwikkeling van AI ons vermogen om deze systemen te begrijpen en te beheersen kunnen overstijgen", zegt Anthropic-baas Amodei. Altman van OpenAI is het met hem eens. "Het idee om onafhankelijke inspecteurs toegang te geven, is uitstekend. Wij zullen dat ook doen." Elon Musk plaatste simpelweg "Dario heeft gelijk" op zijn X-account.

Binnen Silicon Valley klinkt ook dat de AI-topmannen niet oprecht bezorgd zijn. Zo denken sommige critici dat Anthropic en OpenAI door angst te zaaien ervoor willen zorgen dat de Amerikaanse regering gaat reguleren, wat er in de praktijk op zou neerkomen dat kleinere bedrijven niet meer met de AI-reuzen zouden kunnen concurreren.

Het is ook maar de vraag of het indrukken van de pauzeknop een realistisch scenario is. De Verenigde Staten en China zijn verwikkeld in een race om de beste AI te ontwikkelen. Het is onbekend of China het ook ziet zitten om de ontwikkeling te vertragen ten behoeve van veiligheid. Anthropic-topman Amodei zegt dan ook dat zijn plan gecoördineerd moet worden met China, iets waar onderzoeker Coxon ook op wijst.

De Delftse burgemeester Alexander Pechtold raadt op lokale media mensen aan de komende tijd niet alleen te fietsen. Hij komt met dat advies nadat meerdere vrouwen de afgelopen tijd 's nachts zijn aangerand of mishandeld in een recreatiegebied in de stad.

Pechtold vraagt om waakzaamheid en roept op om verdachte zaken te blijven melden bij de politie. "Verder raad ik u aan de komende tijd samen te fietsen. Let goed op, en op elkaar."

Van de fiets getrokken

Er hebben zich zeker vier incidenten voorgedaan in de Delftse Hout. Het eerste incident vond plaats in de nacht van 9 op 10 juli: een vrouw werd toen rond 01.00 uur van haar fiets getrokken en aangerand. Zes dagen later overkwam een andere vrouw hetzelfde.

Begin deze maand werd opnieuw in de nacht een vrouw van haar fiets geslagen en mishandeld. Diezelfde nacht kreeg de politie een telefoontje van een andere vrouw met de melding dat zij bijna van haar fiets was geduwd.

Aangifte

Vrijdagmiddag deed de politie een oproep voor getuigen. "Hoewel we nog niet alles weten, hebben we ervoor gekozen toch naar buiten te gaan met dit bericht", zegt Pechtold tegen Omroep Delft. Als burgemeester vind ik het belangrijk dat mensen op de hoogte zijn."

De slachtoffers hebben allemaal aangifte gedaan. Volgens de politie komen de signalementen van de mishandelingen van juli en van begin deze maand gedeeltelijk met elkaar overeen.

"De reeks incidenten op het fietspad langs de A13 heeft een enorme impact op in eerste instantie natuurlijk de slachtoffers en hun directe omgeving", aldus burgemeester Pechtold. "Ik wens hun veel sterkte en hoop dat de getuigenoproep tot een arrestatie zal leiden."

De man die gisteravond kort na zijn aanhouding in Rotterdam-Zuid overleed, werd door agenten tegen de grond gedrukt, is te zien op beelden op sociale media. Hij schreeuwde daarbij om hulp.

Het Openbaar Ministerie (OM) zegt dat het gaat om een 51-jarige man uit Rotterdam. De video van bijna vijftig seconden laat een deel van de aanhouding zien. Wat eraan voorafging, is nog niet duidelijk.

De man werd staande gehouden aan de Vaarnerkamp nadat de politie een melding had gekregen over een gestolen fatbike. Ooggetuigen zeggen tegen omroep Rijnmond dat de man ten val kwam na een achtervolging. De politie schrijft op X dat hij werd aangehouden, omdat hij zich niet kon legitimeren.

Boosheid in de buurt

Volgens Rijnmond leidt de dood van de man in de buurt tot boosheid. "De politie zegt dat hij onwel geworden is, maar ze hebben hem onwel gemaakt", zegt een van de bewoners.

De politie zei gisteravond dat de man tijdens de arrestatie onwel werd en dat reanimatie niet mocht baten. De beelden die rondgaan, tonen dat twee agenten de man tegen de grond duwen. Hij schreeuwt: "Help me." Daarna lijkt hij te kreunen. Twee andere agenten komen er bij, van wie één de arrestant bij een been pakt.

In de video hieronder zijn de beelden van de arrestatie te zien. Let op: deze beelden kunnen als schokkend worden ervaren.

Vanochtend wilde de politie niet reageren op vragen over de arrestatie. Het incident wordt onderzocht door de Rijksrecherche. Dat is standaardprocedure wanneer agenten betrokken zijn bij incidenten met ernstig letsel of dodelijke afloop.

De beelden van de arrestatie worden meegenomen in het onderzoek, zegt een woordvoerder van het OM.

Hyrox, een wereldwijde fitnesstrend, is in alle grote Chinese steden razend populair. Bij Hyrox moeten deelnemers een loodzwaar parcours afleggen: acht kilometer rennen, afgewisseld met acht verschillende krachtoefeningen, een slee met tientallen tot honderden kilo's vooruitduwen, of een stuk lopen met een zandzak in je nek.

Dit weekend worden van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat Hyrox-wedstrijden in Peking gehouden. Duizenden mensen hebben zich aangemeld. Dat zijn niet alleen ultrafitte jonge mensen; opvallend veel senioren doen mee.

Eerste keer

In het jaar dat de eerste officiële Hyrox-wedstrijd in China werd gehouden, werden fitnesscoach Li Yuanwei en zijn vrouw samen precies 100 jaar oud. "Om dat te vieren, leek het ons leuk om onszelf uit te dagen", vertelt Li.

Ze schreven zich in voor de wedstrijd en het werd een groot succes: ze kwamen op de hoogste treden van het podium in hun leeftijdscategorie. "Maar we waren dan ook de enigen op leeftijd die meededen", tekent Li lachend aan. Dat is inmiddels allang niet meer zo.

Volgens Li is het een goede zaak dat Hyrox onder ouderen populair is. "Het is een multifunctionele sport waarbij je tien lichamelijke functies traint, van uithoudingsvermogen en kracht tot flexibiliteit en balans." Volgens Li is Hyrox daarmee de "ultieme sport" voor ouderen om te beoefenen.

Aandacht

De 64-jarige Yang Yuanhua, sportmaatje van Li en professioneel Hyroxer, kan zich daarin vinden. Hij vertelt dat hij altijd al van verschillende sporten heeft gehouden. Maar wat Hyrox extra leuk maakt, is dat het op een besloten locatie is en dat er een heel evenement omheen gebouwd wordt. "Bij het maken van een lange wandeling staan vrienden en familie niet langs de route om je aan te moedigen of foto's van je te maken, maar bij Hyrox wel." En dat motiveert.

Dat is ook een van de succesfactoren van Hyrox wereldwijd. De organisatie besteedt veel aandacht aan marketing. Dat heeft tot gevolg dat bedrijven en influencers de sport promoten, voornamelijk via sociale media. In China richt een significant deel van die promotie zich op de oudere deelnemers, zowel online als offline.

Tijdens de wedstrijden wordt de ene na de andere senior over de luidsprekers in het zonnetje gezet. "Meneer is 81 jaar en heeft zojuist zijn eerste Hyrox voltooid", galmt het door de arena. Kort daarna leert het publiek over een man van 73 jaar oud, die na kanker te hebben gehad, via Hyrox-trainingen zichzelf weer op de been heeft gekregen.

Volgens Yang en Li is deze aandacht en aanmoediging belangrijk. China vergrijst namelijk razendsnel. Terwijl de levensverwachting van mensen steeds verder oploopt, neemt het geboortecijfer al jaren af. In 2040 telt het land naar schatting zo'n 400 miljoen 65-plussers, bijna een derde van de bevolking. Het land doet er van alles aan om mensen te motiveren meer kinderen te krijgen, maar tevergeefs.

Zoals het er nu voorstaat, is het Chinese zorg- of pensioenstelsel onvoldoende uitgerust om deze mensen te verzorgen. En dus zal een groot deel van de zorg voor deze mensen bij henzelf of hun familie en vrienden terechtkomen. En dat baart grote zorgen, zeker nu de economische groei terugloopt. China zal de beroepsbevolking hard genoeg nodig hebben op de werkvloer.

"Straks word ik 100 jaar oud. Als ik de laatste dertig jaar daarvan op bed lig, is dat niet alleen slecht voor mijn eigenwaarde; ik kan dat ook mijn omgeving niet aandoen", legt Yuan uit. En dus zet hij zich als ambassadeur in om zo veel mogelijk mensen fit te krijgen. Hyrox leent zich daar in China uitstekend voor.

Indonesische reddingsdiensten zijn op zoek naar 129 opvarenden van een gekapseisd passagiersschip in de Javazee. Zij worden vermist.

Er zijn 108 opvarenden uit zee gered en zes doden gevonden, aldus de reddingsdienst. Er waren 243 mensen aan boord, inclusief 30 bemanningsleden.

Reddingsteams zijn met schepen en helikopters op zoek naar opvarenden:

De autoriteiten meldden aanvankelijk dat het schip, de Virgo Transport 8, vermist was geraakt. Inmiddels is duidelijk dat het is gekapseisd en gezonken op zo'n 150 kilometer van de kust van Borneo.

Ruwe zee

De reddingsdienst is druk bezig met de reddingsoperatie. Diverse schepen en een helikopter zijn naar het schip gestuurd. De reddingsdienst zegt dat het schip te maken kreeg met slechte weersomstandigheden en golven van zo'n drie meter hoog.

Het schip, dat in Japan is gebouwd, was onderweg van Surabaya, op Java, naar Banjarmasin, op Borneo. Dat is een tocht van zo'n 500 kilometer.

Goedemorgen! Vandaag stemt Zweden in de parlementsverkiezingen en het is de slotdag van de Europese kampioenschappen 3x3 basketbal.

Eerst het weer: Vooral in het zuiden en midden van het land zijn er perioden met regen. In de loop van de middag wordt het vanuit het westen geleidelijk droger met af en toe zon. Bij een zwakke of matige zuidwestenwind wordt het 19 tot 21 graden. De komende dagen is er eerst droog en vrij warm weer, maar vanaf woensdag wordt het koeler en opnieuw wisselvallig.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het aantal doden bij de brand op een veerboot op de Filipijnen is opgelopen tot 76. Dertien mensen worden nog vermist. Het dodental is flink opgelopen: vrijdag was er nog sprake van 35 slachtoffers. 43 mensen hebben het overleefd.

Er waren meer dan 130 mensen aan boord toen de brand woensdagavond plaatselijke tijd uitbrak op de MV June Aster. Het schip was onderweg van de hoofdstad Manila naar Coron, in het westen van de Filipijnen.

De oorzaak van de brand is nog onduidelijk. Overlevenden zeggen wel dat ze twee explosies hebben gehoord voordat de brand uitbrak.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Honderden mensen zongen dit weekend in Parijs op een karaokeshow die geheel in het teken stond van de Canadese zangers Céline Dion. Haar reeks concerten is uitverkocht en het stadsbestuur probeert zo ook mensen zonder kaartje tegemoet te komen.

Fijne zondag!

Voor Amerikanen is er volgens president Trump geen andere keuze bij de tussentijdse verkiezingen in november: een stem op de Republikeinen is de enige manier om te voorkomen dat een communistische partij het land overneemt. "Ze noemen zichzelf socialisten, maar eigenlijk zijn het communisten", zegt Trump over de Democratische partij. Het is een frame dat de Republikeinen de laatste tijd opvallend vaak gebruiken.

Het woord communisme of communisten liet Trump deze week maar liefst vijftien keer vallen in een toespraak op een Republikeinse conventie. Andere Republikeinen waarschuwden voor een "bolsjewistische revolutie" of voor "de misère van mislukte arbeidersparadijzen zoals de Sovjet-Unie, Caracas of Havana", doelend op de linkse regimes in Venezuela en Cuba.

De conventie waar de uitspraken werden gedaan, was speciaal ingelast om kiezers te enthousiasmeren en te mobiliseren om bij de midterm-verkiezingen te gaan stemmen. Het Congres staat namelijk op het spel. Belangrijk voor Trump, die kampt met lage populariteitscijfers, om zijn agenda ook de komende twee jaar te kunnen uitvoeren. En dus is het zaak om de blauwe Democraten af te schilderen als het rode gevaar.

Red Scare

Dat het communisme de vijand is, is in Amerika niet nieuw. En de schrik voor het communisme heeft er in het verleden ook goed in gezeten. In het begin van de 20ste eeuw was er daadwerkelijk een communistische partij in Amerika en er was zelfs een tak die aanslagen pleegde en als doel had de macht omver te werpen. Later nam de invloed van die tak af, maar de angst voor het communisme keerde volledig terug in de late jaren veertig en de vroege jaren vijftig toen de Verenigde Staten en de communistische Sovjet-Unie tegenover elkaar kwamen te staan in de Koude Oorlog. Die twee periodes werden bekend als de Red Scare, de angst voor het rode communisme.

"Mensen die zich toen communist noemden werden gezien als aanhangers van de Sovjet-Unie en ik denk ook dat dat beeld klopte", zegt Michael Kazin, hoogleraar geschiedenis aan de Georgetown Universiteit en expert op het gebied van Amerikaanse politiek. "Maar daardoor ontstond er een beeld dat iedereen die communist was ook een spion was voor de Sovjet-Unie."

Vooral senator Joseph McCarthy schetste het beeld dat de Democratische regering van Truman vol zat met communisten, aldus Kazin. "Maar dat klopte gewoon niet." De vaak waanzinnige beschuldigingen leidden ertoe dat mensen onterecht voor communist werden uitgemaakt en carrières werden gebroken. Het werd ook wel McCarthyism genoemd, vernoemd naar de senator.

In dit geval doelt Trump op een stroming in de Democratische partij die zich Democratic Socialists noemen. Onder anderen de burgemeester van New York, Zohran Mamdani, en oud-presidentskandidaat Bernie Sanders scharen zich daaronder.

Volgens Kazin zijn er "maar weinig mensen binnen deze stroming die sympathie hebben voor de oude communistische regimes, zoals in China. Sommigen zijn revolutionair en willen af van het kapitalisme, maar de meesten zoals Mamdani kun je sociaaldemocraat noemen."

Wat ze volgens Kazin wel willen, is fundamentele economische verandering. "Ze vinden dat de VS te ongelijk is geworden, vinden het land te militaristisch en zijn kritisch op de steun aan Israël", zegt hij. "En als je een conservatieve Republikein of Democraat bent, is het niet verrassend dat sommige ideeën van deze stroming je niet aanstaan." Maar een communistische revolutie, zoals wordt gezegd, staan ze echt niet voor.

Afkeer

Toch is dat wat Trump probeert te doen geloven. Of zijn strategie werkt moet blijken in november, maar in het kapitalistische Amerika zit de afkeer tegen een ander systeem over het algemeen diep.

Kazin: "De VS is historisch gezien een succesvol kapitalistisch land geweest en ik kan daarom ook begrijpen waarom Amerikanen communisme en socialisme associëren met iets buitenlands en vinden dat dit geen plek verdient in Amerika."