NOS Nieuws - Algemeen

Veel jongeren maken seksueel grensoverschrijdend gedrag mee op de middelbare school of op het mbo. Dat zeggen ze tegen NOS Stories. Ook tientallen vertrouwenspersonen zien dat het op scholen waarvoor zij werken regelmatig voorkomt.

Waarschijnlijk komt slechts een klein deel van de ongewenste ervaringen van jongeren terecht bij de onderwijsinspectie. Dat herkent ook de VO-raad. "Ik denk dat we half niet weten hoeveel het voorkomt", zegt voorzitter Henk Hagoort.

Alleen bij de vertrouwensinspecteurs van de onderwijsinspectie komen officiële meldingen binnen. Dat waren er op middelbare scholen afgelopen schooljaar 212 en op het mbo 22. Die aantallen nemen al jaren toe. "Dat kan een goed teken zijn", zegt Hagoort. "Dat betekent dat er open over gesproken wordt. Het kan ook een slecht teken zijn, dat er meer gebeurt. Dat weten we niet precies."

Na een oproep van NOS Stories via Instagram en TikTok deelden leerlingen ruim 2000 verhalen over seksueel grensoverschrijdend gedrag op school. Het gaat om seksueel getinte opmerkingen en online seksueel misbruik, maar ook om aanranding en verkrachting. Meestal door een medeleerling, maar ook vaak door een leraar of een conciërge.

Sanne* vertelt aan NOS Stories over het grensoverschrijdende gedrag van haar docent:

Sanne (haar echte naam is bij de redactie bekend) kreeg op haar 17de te maken met grensoverschrijdend gedrag van een docent. Hij appte en belde buiten schooltijd en maakte ongewenste seksuele opmerkingen. "Dan gaf hij een banaan en zei: 'Hier is je speeltje voor vanavond.'" Ook kneep hij in haar bil en zei hij dat ze die broek wel vaker voor hem mocht aantrekken.

Uit een rondgang langs bijna 60 vertrouwenspersonen blijkt dat ruim de helft van hen één tot tien keer per jaar een melding krijgt van een leerling over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Meestal ging het over een ervaring met seksuele intimidatie. Bijna de helft kreeg dus geen melding. Dat betekent nog niet dat er op de school niets gebeurt.

Bijna 20 vertrouwenspersonen laten weten dat minstens een van de meldingen die ze kregen over een leraar of andere medewerker van de school ging.

Veel jongeren melden hun ongewenste ervaringen niet bij de school, zeggen ze tegen NOS Stories. Ze denken dat het niet erg genoeg was of schamen zich.

Van de jongeren die het wel melden, is het grootste deel niet blij met hoe school het oppakt. "School zei dat ik geen aangifte moest doen", laat een leerling weten. "Als ik het uitgelokt zou hebben, dan zat ik fout. Ik ben direct gestopt met de opleiding."

En een andere leerling vond geen gehoor toen ze bij haar teamleider een melding deed over ongepaste opmerkingen van een docent Duits: "Zij zei dat ik het zelf moest oplossen."

De VO-raad adviseert scholen wat ze moeten doen om een veilige cultuur te creëren. "Ik denk niet dat alle scholen het vanzelf goed doen", zegt Hagoort. Het is volgens hem belangrijk om op school gedragsregels af te spreken. "Wat is hier het gedrag dat we wel en niet normaal vinden. Het is niet normaal als je privécontact hebt met leerlingen en daar spreken we elkaar op aan. Je bent niet op sociale media met leerlingen in gesprek."

In het geval van Sanne kreeg de docent in kwestie de keuze om ontslagen te worden of om zelf ontslag te nemen. Hij koos volgens Sanne voor de tweede optie en is daarna op een andere school aan de slag gegaan.

Nieuwe wet

Bijna vijf jaar geleden deed NOS Stories hier ook onderzoek naar. Toen bleek dit ook al een groot probleem. Toenmalig minister Arie Slob beloofde aan een wet te werken die de veiligheid op scholen zou verbeteren.

De Wet Vrij en Veilig Onderwijs is nu in de maak. Die wet zal een vertrouwenspersoon op scholen verplicht stellen. Ook moeten dan alle incidenten van seksueel grensoverschrijdend gedrag gemeld worden bij de Onderwijsinspectie, en niet alleen de ernstigste gevallen.

Demissionair Staatssecretaris van Onderwijs Koen Becking denkt dat de wet gaat werken: "De verantwoordelijkheid ligt echt bij de school, maar op allerlei manieren gaan we scholen extra helpen en stimuleren om dit nog beter te regelen dan dat ze nu al doen."

Verantwoording

Na een oproep van NOS Stories via Instagram en TikTok deelden leerlingen ruim 2000 verhalen over seksueel grensoverschrijdend gedrag op de middelbare school of op het mbo. Dit is geen representatief onderzoek, maar geeft wel inzicht in wat deze jongeren meemaken.

Uiteindelijk zijn er dertig jongeren gebeld en van een deel zijn de verhalen gecheckt bij ouders, andere leerlingen en docenten. De namen van de plegers en de scholen waarop dit speelt of speelde zijn bij de redactie bekend.

De naam Sanne is gefingeerd. Haar echte naam, de naam van de betrokken docent en de school zijn bij de redactie bekend.

Bijna 60 vertrouwenspersonen vulden een andere vragenlijst in. Deze werd gedeeld onder de leden van de Vereniging van Vertrouwenspersonen. Zij komen uit het hele land. Een deel van de respondenten werkt voor een middelbare school en een deel voor een mbo-instelling.

Een 31-jarige man uit Arnhem moet 18 jaar de cel in voor de moord op zijn ex-vriendin. De rechtbank in Arnhem acht bewezen dat hij haar eind april vorig jaar met voorbedachten rade heeft gewurgd. Daarna probeerde hij zichzelf te doden.

De twee hadden sinds hun middelbareschooltijd jaar een relatie. Vorig jaar liep die na 17 jaar op de klippen, maar ze woonden nog samen in hun woning, die ze probeerden te verkopen.

Nadat hij haar had gedood belde hij zelf de politie en bekende dat hij haar had gedood, en had geprobeerd om suïcide te plegen. Agenten troffen het lichaam van de vrouw, die ook 31 jaar was, en de man daarop in hun woning aan.

Voorbedachten rade

Hij hield vol dat het geen vooropgezet plan was geweest. De rechter ging daar niet in mee. Die oordeelt dat hij haar met voorbedachtenrade om het leven heeft gebracht.

Dat bleek onder meer uit documenten die de Arnhemmer op 29 april, de dag van de moord, naar een vriend had gemaild. Daarin schreef hij over zijn plannen om suïcide te plegen, maar ook over het doden van zijn ex-vriendin.

Op die dag had de man tussen 16.00 en 17.30 uur nog dingen aangepast aan de documenten, op het moment dat zijn ex-vriendin boven in de woning lag te slapen. Die verstuurde hij uiteindelijk om 18.42 uur naar zijn vriend.

Uit gegevens van de telefoon van de vrouw blijkt dat ze iets na 17.30 uur nog berichten via WhatsApp had verstuurd en dus op dat moment nog leefde. Iets minder dan een uur daarna belde de Arnhemmer naar de vriend die hij de brieven stuurde met de mededeling dat zijn ex-vriendin dood was.

'Zwaar gestoorde figuur'

De Arnhemmer heeft in een van de documenten in de mails excuses aangeboden aan de nabestaanden van de vrouw. Ook schreef hij over praktische zaken, zoals de toegangscodes van zijn telefoon en die van zijn ex-vriendin, wat er volgens de rechter ook op wijst dat de 31-jarige plannen had om haar te doden.

Hij heeft erkend dat hij ruim een week aan de brieven had gewerkt. Dat bleek ook uit teksten die hij eerder in berichten naar zichzelf had gestuurd.

De nabestaanden van de gedode vrouw beschrijven hem als een "zwaar gestoorde figuur", die misbruik maakte van hun dochter en zus. Volgens de zus heeft hij altijd grip op haar gehad, waardoor ze de relatie moeilijk kon beëindigen.

Femicide

De rechter spreekt in een nieuwsbericht expliciet van femicide (vrouwenmoord). Dat is het doden van vrouwen door een (voormalige) partner of familielid, omdat ze vrouw zijn.

"De Arnhemmer heeft de vrouw planmatig gedood, omdat hij het niet kon verkroppen dat ze zonder hem verder zou gaan", schrijft de rechtbank. "Hij heeft na een relatie van 17 jaar haar leven ontnomen, haar kostbaarste bezit". Daarmee heeft de man haar vertrouwen volgens de rechter "op ultieme wijze beschaamd".

De straf is lager dan de eis van het OM. Die had 20 jaar gevangenisstraf geëist. De rechtbank heeft zich laten adviseren door een psycholoog en een psychiater en is mede daardoor tot deze straf gekomen.

Het gaat om wel een onvoorwaardelijke celstraf, dus de man kan niet eerder vrijkomen. De Arnhemmer moet de ouders en de zus van het slachtoffer ook een schadevergoeding betalen van in totaal 75.000 euro.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Dat hotelovernachtingen steeds duurder worden, wist ook een 20-jarige man in Spanje. Hij omzeilde volgens de Spaanse politie het betalingssysteem van boekingssites, waardoor hij luxe kamers kon reserveren voor slechts één cent.

De hacker werd vandaag gearresteerd in een hotel in Madrid. Daar verbleef hij met een reservering van vier nachten ter waarde van zo'n 4000 euro.

Volgens de politie bleven de hotelkamers achter met onbetaalde rekeningen en een lege minibar. Het hotel in Madrid heeft meer dan 20.000 euro verlies geleden, zeggen de autoriteiten.

Voor het eerst

De systemen sloegen geen alarm bij de boekingen. Pas toen het extreem lage bedrag werd overgemaakt, begonnen de getroffen hotels de verdachte activiteiten te zien. Deze maand begon de politie een onderzoek.

Dit is de eerste keer dat een misdaad van deze aard wordt ontdekt, zegt de Spaanse politie. "Deze cyberaanval was specifiek ontworpen om het betalingssysteem omzeilen".

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft 125 meldingen binnengekregen over teruggeroepen babyvoeding. De meldingen zijn van Nederlandse ouders die denken dat hun kind ziek is geworden door het drinken van flesvoeding.

Daarmee loopt het aantal meldingen verder op. Ruim een week geleden sprak de NVWA nog van tientallen meldingen.

Aanleiding voor de meldingen is de grootschalige terugroepactie van Nestlé. Het bedrijf haalde in meerdere landen, waaronder Nederland, babyvoeding uit de schappen vanwege de mogelijke aanwezigheid van de stof cereulide. Die giftige stof kan leiden tot braken en diarree.

In Frankrijk overleden drie baby's na het drinken van flesvoeding. Daar wordt nog onderzoek gedaan.

'Blijf meldingen doen'

Over de ernst van de Nederlandse meldingen kan de NVWA niets zeggen. Elk geval wordt afzonderlijk onderzocht.

Ook laat de autoriteit aan de NOS weten dat ouders zich moeten blijven melden als zij vermoeden dat hun kind ziek is geworden door flesvoeding. Zo hoopt de NVWA ook partijen van de voeding te ontdekken die nog niet in beeld zijn als ziekmakend.

"Blijf de meldingen maken", zegt een woordvoerder van de NVWA. "We krijgen ze liever dubbel dan te weinig."

De Amerikaanse telecomgigant Liberty Global neemt het Nederlandse VodafoneZiggo in zijn geheel over. Liberty Global had al de helft van de aandelen in handen en koopt nu ook de andere helft van de eigenaar, de Britse Vodafone Group.

Na de overname wordt VodafoneZiggo onderdeel van de Ziggo Group. Liberty Global wil Ziggo Group volgend jaar naar de Amsterdamse beurs brengen, maakte VodafoneZiggo vandaag bekend bij de publicatie van de jaarcijfers over 2025.

In de nieuwe Ziggo Group wordt ook het Vlaamse Telenet ondergebracht. Liberty Global haalde deze internetaanbieder in 2023 van de beurs in België.

Naar de beurs

Vodafone blijft wel betrokken bij Ziggo. Het concern ontvangt 1 miljard euro voor het huidige belang. Daar bovenop krijgt het 10 procent van de aandelen in het nieuwe telecombedrijf.

Bij de beursgang wil Liberty Global zelf 10 procent van de aandelen houden, om daarmee met Vodafone grootaandeelhouder te blijven. De overige 80 procent wordt verdeeld onder de eigen aandeelhouders van het Amerikaanse concern. Die kunnen dan besluiten die te houden of te verkopen.

VodafoneZiggo laat weten dat er voor klanten niets verandert. Ook de naam van Vodafone blijft behouden bij het nieuwe bedrijf, zegt een woordvoerder.

Het nieuws over de overname en de geplande beursgang volgt kort nadat een andere grote telecomaanbieder de plannen om naar de beurs te gaan voorlopig heeft afgeblazen. Odido wilde dit jaar een beursnotering in Amsterdam, meldden verschillende media eerder. Begin deze maand zou daarvan zijn afgezien, omdat er te weinig interesse was onder beleggers.

De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, heeft de Belgische regering gevraagd om Conner Rousseau tot de orde te roepen. Aanleiding is een filmpje op sociale media waarin Rousseau president Trump vergelijkt met Adolf Hitler. Rousseau is de partijleider van de sociaaldemocratische coalitiepartij Vooruit.

Volgens Belgische media heeft White via een brief een "officiële klacht" ingediend. De ambassadeur zou de brief gisteren hebben gegeven aan Theodora Gentzis, de hoogste diplomatieke ambtenaar van België, op het moment dat hij zelf op het matje werd geroepen.

White werd ter verantwoording geroepen nadat hij zich online had uitgesproken tegen de vervolging van drie joodse besnijders in Antwerpen. Hij noemde de zaak tegen de drie "belachelijk en antisemitisch" en wil dat de vervolging stopt. De uitspraken zorgen voor een grote diplomatieke rel tussen België en de VS.

'Trump als Hitler'

In het filmpje vergelijkt Rousseau de acties van Trump en Hitler met elkaar, onder meer vanwege het recente optreden van immigratiedienst ICE. Ook ziet hij gelijkenissen tussen het beleid van Trump en de manier waarop Hitler op basis van extreemrechts gedachtegoed "Europa veranderde in een hel". De video werd vijf weken geleden gepubliceerd.

Ambassadeur White schrijft in de brief dat het filmpje "totaal onredelijk en onaanvaardbaar is". "De Verenigde Staten roepen de Belgische regering op om de uitspraken van de heer Rousseau onmiddellijk te veroordelen." Ook eist hij dat de video wordt verwijderd.

Intimideren

Tegen de Vlaamse zender VRT zegt Rousseau dat hij zich niet laat intimideren door White. "Ik heb dat 5 weken geleden op sociale media gepost en gisteren blijkt dat plots een probleem."

Rousseau is niet van plan de video te verwijderen. "Ik kan alleen maar zeggen dat wij in België het recht hebben, en ik vind ook politiek de plicht hebben, om onze bezorgdheden te uiten over wat er in Amerika gebeurt."

Trump heeft meermaals openlijk verklaard dat het de Amerikaanse veiligheidsstrategie is om het binnenlandbeleid van bondgenoten bij te sturen. Het Witte Huis zegt actief regeringen, politieke partijen en bewegingen "die overeenkomen" met zijn principes "aan te moedigen en te belonen".

Een explosie in een vuurwerkwinkel in Centraal-China heeft twaalf levens geëist. Hulpverleners rukten uit en blusten de brand die na de ontploffing was ontstaan in de buurt van de stad Xiangyang, in de provincie Hubei. Onderzoek moet uitwijzen wat de oorzaak was van de explosie.

Het is de tweede fatale vuurwerkexplosie in een paar dagen tijd. Op zondag was er in aanloop naar de festiviteiten rond Chinees Nieuwjaar ook al een in de oostelijke provincie Jiangsu. Daarbij vielen acht doden en raakten zeker twee mensen gewond. Volgens de autoriteiten stak een omwonende vuurwerk af in de buurt van de winkel.

In China wordt sinds gisteren stilgestaan bij het nieuwe jaar volgens de Chinese kalender, met traditiegetrouw veel evenementen met vuurwerk, van oorsprong bedoeld om kwade geesten te verjagen. Ongelukken vormen daarbij een terugkerend probleem.

Na de explosie van zondag riep het Chinese ministerie van Rampenbestrijding alle regio's in het land op scherp te zijn op de naleving van de regels rond het vervoer, de verkoop en het gebruik van vuurwerk.

In het westen en zuidwesten van Frankrijk leidt aanhoudende extreme regenval tot overstromingen. In vier departementen geldt code rood, het hoogste waarschuwingsniveau.

In negen andere gebieden is code oranje van kracht. Omdat het al wekenlang regent is de bodem verzadigd en kan die geen nieuwe regen meer opnemen. Dat maakt de situatie volgens de autoriteiten uiterst zorgelijk, meldt de Franse nieuwszender BFMTV.

Delen van Frankrijk staan door de extreme regenval onder water:

In het departement Maine-et-Loire raakte een 53-jarige man vermist nadat zijn boot gisteravond was omgeslagen. De man werd meegevoerd door de stroming. Twee andere opvarenden konden zich vastklampen aan een boom.

De eerste helft van februari was in Frankrijk de natste sinds 1959. Ook de Franse overheid spreekt van een uitzonderlijke weersituatie.

Later vandaag bereikt storm Pedro de Atlantische kust en Bretagne, met opnieuw zware regenval en harde wind. Autoriteiten in de kustgebieden waarschuwen voor hoge golven en nog meer wateroverlast.

'In dertig jaar niet gezien'

Langs grote rivieren zijn de waterstanden uitzonderlijk hoog. Rond Angers, ten oosten van Nantes, bereikte de rivier de Maine met een waterstand van bijna 6 meter het hoogste niveau sinds 1995. De burgemeester sluit evacuaties niet uit door de situatie die de stad "in zeker dertig jaar niet heeft gezien".

Verder naar het zuiden is de regio Saintes zwaar getroffen. Langs de rivier de Charente staan zeker 2000 woningen onder water en zijn sommige straten alleen nog met een bootje bereikbaar.

Ook in dorpen in de Dordogne zitten duizenden inwoners zonder stroom of mobiel bereik. Ook komt er geen schoon drinkwater meer uit de kraan.

De gesprekken tussen Rusland en Oekraïne in Genève zijn afgesloten. Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky was het overleg tussen Kyiv, Moskou en Washington "moeilijk", maar hij bevestigde dat er nieuwe onderhandelingen komen.

"We zien dat er vooruitgang is geboekt, maar op dit moment verschillen de standpunten nog", zei Zelensky in een WhatsAppbericht aan journalisten.

De tweedaagse onderhandelingen waren een vervolg op gesprekken dit jaar in Abu Dhabi. Hoewel die sessies volgens Washington "constructief" waren, leidden ze niet tot een doorbraak.

De Oekraïense veiligheidschef Roestem Oemjerov klonk vandaag gematigd positief over de vooruitgang. "De discussies waren intensief en inhoudelijk", zei hij. Volgens Oemjerov zijn verschillende kwesties verduidelijkt. Hij benadrukte wel dat het doel van Oekraïne "een rechtvaardige en duurzame vrede" blijft.

Aanvallen gaan door

Na de eerste dag van overleg, uitte Zelensky nog stevige kritiek op Rusland. Hij beschuldigde Moskou er op X van het proces te vertragen en stelde dat de onderhandelingen al in een eindfase hadden kunnen zijn.

Ondertussen zijn de legers van de twee landen verwikkeld in gevechten langs de ongeveer 1250 kilometer lange frontlinie, terwijl Rusland luchtaanvallen uitvoert op Oekraïense steden. Afgelopen nacht lanceerde Rusland volgens de Oekraïense luchtmacht een ballistische raket en 126 langeafstandsdrones.

Een Russische droneaanval in de stad Zaporizja kostte het leven aan een vrouw en verwondde zeven mensen, onder wie twee jonge kinderen, aldus de regionale militaire autoriteiten.

Ook voorafgaand aan de eerste dag van de gesprekken zei Oekraïne honderden Russische drones en ballistische raketten te hebben onderschept.

Standpunten ver uiteen

Over de inhoud van een mogelijke vredesregeling blijven Moskou en Kyiv ver uit elkaar liggen. Zelensky heeft een staakt-het-vuren en een ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin voorgesteld. Rusland wil daarentegen eerst een allesomvattende overeenkomst voordat het zich aan een wapenstilstand committeert.

Poetin houdt vast aan zijn eisen sinds de inval van 24 februari 2022: Oekraïne moet afzien van lidmaatschap van de NAVO en het leger sterk verkleinen. Daarnaast wil Rusland dat Oekraïense troepen zich terugtrekken uit vier regio's, ook uit gebied dat niet bezet wordt door Rusland.

Zelensky heeft herhaaldelijk gezegd dat Oekraïne formeel geen grondgebied zal opgeven aan Rusland.

Fietsenfabrikant Accell, bekend van de merken Batavus en Sparta, heeft een deal gesloten met schuldeisers. Het noodlijdende bedrijf krijgt extra geld en kan hiermee de schuldenlast omlaag brengen. De huidige eigenaar, durfinvesteerder KKR, draagt de aandelen over aan verschillende schuldeisers.

Een woordvoerder zegt dat met de deal het merendeel van de schulden nu is weggestreept. Accell kampt sinds de coronacrisis met grote problemen. In die periode konden veel onderdelen niet geleverd worden waardoor het bedrijf niet kon voldoen aan de vraag naar nieuwe fietsen. Tegen de tijd dat het logistiek weer soepel liep, bleef het bedrijf zitten met een enorme voorraad aan fietsen.

Om de financiële situatie te verbeteren werd flink in de kosten gesneden. Zo sloot het bedrijf deze zomer een fabriek in Heerenveen. Het was de laatste fabriek van Accell in Nederland.

Topman Jonas Nilsson is blij met de deal en hoopt op een betere toekomst voor het bedrijf. "Met deze nieuwe financiering en schuldreductie, zetten we een belangrijke volgende stap in onze transformatie en kunnen we ons nu op de lange termijn focussen."

Hoeveel geld het bedrijf nu krijgt en hoeveel van de schuldenlast is afgehaald wordt niet bekendgemaakt.

Nepal gaat maatregelen nemen om het aantal mensen dat de Mount Everest wil beklimmen terug te dringen. Het land komt met een wet waarin staat dat klimmers eerst een andere bergtop van minimaal 7000 meter hoog moeten hebben bedwongen voordat ze de Mount Everest op mogen.

De overheid neemt de maatregel om het groeiende aantal toeristen op de hoogste berg ter wereld te beperken. De toeristenstroom is een groot probleem voor Nepal. Niet alleen is de druk op de hulpdiensten groot doordat er geregeld onervaren bergklimmers in de problemen komen, maar de mensenmassa zorgt ook voor afval en milieuvervuiling op de berg.

Rij voor de top

Met name de laatste jaren is het druk in het klimseizoen, dat in april en mei is. Per seizoen bereiken honderden mensen de top van de Everest.

In 2019 ging een foto gemaakt door de Nepalese klimmer Nirmal Purja de wereld over. Een lange rij mensen stond hoog op de Mount Everest uren te wachten voordat ze de top konden bereiken. Ze riskeerden daarbij bevriezing en hoogteziekte.

Bergbeklimmers moeten de vereiste top van 7000 meter beklommen hebben in Nepal. Daarvoor hebben ze keuze genoeg: naast de Mount Everest (8848 meter) kent het land 48 bergtoppen van boven de 7000 meter.

Geregeld komen klimmers in de problemen, vaak door onverwachte weersomstandigheden en onervarenheid van klimmers. Zo werden in oktober vorig jaar nog 350 toeristen gered die na een sneeuwstorm vast kwamen te zitten. Ook kan de temperatuur dalen tot 50 graden onder nul en kan het op zulke hoge bergen extreem hard waaien.

Exacte cijfers van het aantal mensen dat is omgekomen op de Everest zijn er niet, maar geschat wordt dat het er sinds 1921 zo'n 340 zijn. De meeste lichamen liggen nog op de berg omdat ze nooit zijn gevonden of omdat het moeilijk is om ze te bergen. Doordat er door klimaatverandering steeds meer ijs smelt, worden er geregeld lichamen gevonden.

Prijs vergunning verhoogd

Vorig jaar besloot Nepal al om de prijs voor een vergunning voor het beklimmen van de berg flink te verhogen. Een vergunning voor het hoogseizoen kost bijna 14.500 euro. Het afgeven van vergunningen voor het beklimmen van de Mount Everest is een belangrijke inkomstenbron voor Nepal. Ook zorgt het bergtoerisme voor veel werkgelegenheid.

De Mount Everest ligt op de grens van Nepal en de Chinese autonome regio Tibet. Vanuit beide landen zijn er meerdere routes om de berg te beklimmen. De meeste klimmers beginnen aan de zuidkant, in Nepal.

Gravers die jarenlang zochten naar een loden doodskist onder een kerk in het Drentse Zweeloo, komen er met een waarschuwing vanaf. De gemeente Coevorden, waar Zweeloo onder valt, doet geen aangifte en deelt geen boete uit.

Tussen 2020 en 2025 werkten amateurhistoricus Willy Berends en het bestuur van de kerk in het geheim aan een ondergrondse speurtocht. Er zou volgens Berends mogelijk een loden doodskist van een priesteres uit de vroege middeleeuwen onder de kerk verscholen liggen.

Berends doet onderzoek naar de geschiedenis van Twente. Zijn interesse ging vooral uit naar de rol van zwerfkeien bij het ontstaan van kerken.

Volgens Berends hebben deze keien in Twente en in Drenthe vaak als offer- of altaarsteen in de buurt van kerkjes gestaan. Vaak werden de godshuizen gebouwd op plekken die in de voorchristelijke tijd een rol speelden bij heidense geloven, schrijft RTV Drenthe.

Speciale vergunningen

Gewapend met dieptemeters, metaaldetectors en een paar scheppen werd lange tijd onderzoek gedaan in de kerk. Soms werd er tot ruim twee meter diep gegraven. Op vier plekken werd naar aanwijzingen gezocht, maar de doodskist werd niet gevonden.

Toen de provincie Drenthe vorig jaar hoorde van het onderzoek, lieten zij weten dat de opgravingen illegaal waren. Er mocht weliswaar met een metaaldetector gezocht worden, maar graven was strikt verboden.

De kerk is een rijksmonument, daarom zijn voor een dergelijk onderzoek speciale vergunningen nodig. De provincie deed vervolgens een melding bij de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed.

Gemeente houdt het bij een waarschuwing

Volgens de gemeente Coevorden, waar Zweeloo onder valt, is er door de amateurhistoricus en het bestuur van de kerk met het openzagen van de kerkvloer weliswaar een overtreding begaan, maar de gemeente kiest ervoor om de speurders geen boete op te leggen.

Volgens de gemeente hebben de betrokken partijen niet eerder werkzaamheden uitgevoerd zonder omgevingsvergunning, zijn de werkzaamheden beperkt qua omvang en was er geen sprake van persoonlijk belang bij het plegen van de overtreding.

De gemeente laat het daarom bij een waarschuwing. Als er nog een keer gegraven wordt zonder omgevingsvergunning, dan wordt er wel een boete opgelegd.

Mogelijke vervolgstappen

Een woordvoerder van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed laat aan RTV Drenthe weten dat er nog een onderzoek loopt naar mogelijke vervolgstappen.

Welke maatregelen de inspectie kan nemen nu de gemeente Coevorden het bij een waarschuwing laat, is nog niet duidelijk. Eerst wil de inspectie met de gemeente in gesprek over de keuze om geen boete op te leggen of aangifte te doen. Daarna wordt bepaald of en welke stappen volgen.

Amateurhistoricus Willy Berends reageert verbaasd op het nieuws maar benadrukt: "De aanwijzingen dat de loden kist in Zweeloo lag, waren ontzettend sterk. Archeologen in Nederland nemen geen initiatief en instanties gaan zelf niet graven, dus als je wilt weten of het er ligt, dan zul je het zelf moeten doen."

Er zijn nog twee mensen opgepakt na de fatale mishandeling van een Franse student en activist in Lyon vorige week. Gisteren stond de teller op negen aanhoudingen. Inmiddels gaat het om elf arrestaties.

De 23-jarige Quentin Deranque werd vorige week zwaar mishandeld. Hij overleed twee dagen later aan zijn verwondingen. Een van de verdachten is een medewerker van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI).

Het hoofdkantoor van die partij in Parijs is vandaag korte tijd ontruimd geweest na een bommelding. Dat meldde partijcoördinator Manuel Bompard op X.

Bompard meldde dat alle medewerkers en aanwezige partijleden in veiligheid gebracht zijn. Rond het middaguur liet hij weten dat de politie een controle heeft uitgevoerd en dat het personeel het gebouw weer in kon. Er zou geen explosief zijn aangetroffen. Het is nog onduidelijk wie de bommelding heeft gedaan.

Rechts tegenover links

De fatale mishandeling van Deranque, wiskundestudent en extreemrechtse activist, vond vorige week donderdag plaats na een toespraak van een Europarlementariër van de LFI bij de universiteit in Lyon. Een radicaal-rechtse vrouwengroepering hield er een tegendemonstratie.

Deranque overleed zaterdag. Zijn dood leidt tot grote verontwaardiging in Frankrijk. Hoewel het onderzoek nog bezig is, wezen verschillende ministers afgelopen weekend ultralinks aan als verantwoordelijk. President Macron heeft de aanval veroordeeld en iedereen opgeroepen om rustig te blijven.

De Franse justitie benadrukt dat nog duidelijk moet worden wat er precies is gebeurd. Het is wel duidelijk dat de twee groepen met elkaar botsten bij het universiteitsgebouw en later ook om de hoek van de straat waar Deranque werd aangevallen.

Ook is inmiddels duidelijk dat een aantal van de arrestanten lid zijn van La Jeune Garde. Dat is een extreemlinkse antifascistische organisatie die afgelopen zomer verboden is door de Franse regering.

Duizenden voormalige IS-strijders zijn de afgelopen weken overgebracht van Syrië naar Irak. Volgens de autoriteiten in Irak zijn daar ook Nederlanders bij. Het is nog niet duidelijk om wie het gaat. Advocaten hebben geen contact met hen kunnen leggen.

Jarenlang zaten de IS-strijders vast in gevangenissen in het noordoosten van Syrië, die werden gerund door de Koerdische SDF-militie. Vrouwen en kinderen zitten in andere Syrische detentiekampen.

Begin dit jaar braken er gevechten uit in het noordoosten van Syrië tussen de regeringstroepen en de SDF-militie. De Koerdische strijders zeiden daarna de gevangenissen niet langer onder controle te hebben. Beide partijen beschuldigden de ander ervan gevangenen te hebben laten ontsnappen.

61 nationaliteiten

Eind vorige maand zei het Amerikaanse leger te zijn begonnen met het verplaatsen van IS-gevangenen naar gevangenissen in Irak. Enkele dagen geleden zei de VS dat er meer dan 5700 IS-gevangenen zijn overgebracht.

De Iraakse autoriteiten bevestigden dit en meldden dat er 61 verschillende nationaliteiten onder de gevangenen zijn. Het liefst wil Irak dat deze landen hun burgers komen ophalen om in eigen land te vervolgen. Dat wilden de Koerden overigens ook.

Irak is bang dat IS-terroristen in Syrië vrij zouden komen en weer zouden hergroeperen. Tegelijkertijd zitten ze er niet op te wachten om alle gevangenen te moeten herbergen. Hun gevangenissen zitten al overvol.

'Geen voornemens om terug te halen'

Nederland heeft officieel geen diplomatieke banden met de Koerden. Dat geldt wel voor Irak. Het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat nu geen mensen worden teruggehaald naar Nederland.

"Het kabinetsstandpunt is dat berechting van uitreizigers en de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen in de regio moeten plaatsvinden", laat een woordvoerder van het ministerie weten.

"Ondanks de veranderende situatie in Syrië en Irak zijn er op dit moment geen voornemens om uitreizigers met een Nederlandse link terug te halen. Indien sprake is van verzoeken tot repatriëring zal het kabinet in iedere casus alle omstandigheden en factoren wegen, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de nationale veiligheid."

'Verantwoordelijkheid nemen'

"Europese landen moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor hun burgers", zegt mensenrechtenadvocaat Hoshyar Malo. "Ze moeten vragen om hun uitlevering en ze laten veroordelen volgens hun rechtssysteem, niet volgens het Iraakse rechtssysteem." Het is ook de vraag of bijvoorbeeld de bewijslast en alle dossiers - in de chaos - zijn meegegaan naar Irak.

Het is ook belangrijk voor de slachtoffers van IS-strijders dat de daders veroordeeld worden, zegt Malo "Het idee is niet om wraak te nemen, rechtvaardigheid is het doel. Je kunt de zaak IS niet sluiten zonder rechtvaardigheid."

Hoeveel Nederlanders zitten er in Syrië?

Uit gegevens van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) blijkt dat er eind vorig jaar zo'n vijftien Nederlanders in Syrische gevangenissen zaten. Ze zaten vast op verschillende plekken in gevangenissen die door de Koerden werden bewaakt.

Ook waren er nog zo'n vijf vrouwen met 25 minderjarige kinderen in de opvangkampen in het noordoosten van het land. Uit het Al Hol-kamp zijn de afgelopen weken duizenden mensen ontsnapt, onder wie mogelijk Nederlandse vrouwen en kinderen.

De NOS sprak met de broers en vader van een van de Nederlandse Syriëgangers. De toen 21-jarige man vertrok ruim elf jaar geleden plotseling naar Syrië en zit sinds 2018 vast. Al jaren hebben ze niets van hem gehoord. Nog altijd tasten ze in het duister waarom hij vertrok.

Wat hij deed in Syrië weten ze niet. Wel weten ze dat hij in 2018 weg wilde. Hij werd gevangengenomen door de Koerden. Sinds 2019 hebben ze niets meer van hem gehoord.

Even was er hoop bij de familie, toen het regime van Assad viel. Maar sinds de chaos van begin dit jaar is er extra ongerustheid.

'Gevoelige kwestie'

Ze hopen dat de politiek in actie komt, nu hun broer en zoon waarschijnlijk in Irak zit. "Ik weet dat het een politiek gevoelige kwestie is, maar tegelijkertijd hebben we te maken met de Nederlandse rechtsstaat en de kernwaarden daarvan", zegt een van hen.

"Er kunnen contacten gelegd worden tussen onze regering hier en de regering daar", zegt een broer. Tegelijkertijd staat Irak niet bekend als land waar mensenrechten worden gerespecteerd, zegt hij.

Doodstraf

Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat Irak regelmatig gevangenen executeert. Een Nederlandse gevangene kan in Irak ook de doodstraf krijgen, zegt Malo. "Vooral als Nederland niet om uitlevering van de gevangene heeft gevraagd."

Bovendien is het de vraag wat de jarenlange opsluiting in gevangenissen voor negatieve gevolgen kan hebben (vrouwen zitten in kampen, mannen in gevangenissen). Eerder vertelde een gevangenebewaker tegen de NOS dat de kampen in feite een tijdbom zijn, waarin IS-strijders elkaar beïnvloeden.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr en cameravrouw Edmée van Rijn gingen eind vorig jaar naar het detentiekamp Al Hol in Syrië en spraken met de Nederlandse gevangene Yassin el M. uit Den Haag:

Het is belangrijk dat Nederland verantwoordelijkheid neemt, vinden ook de familieleden die de NOS sprak. Ze wijzen erop dat het niet gaat om grote aantallen. "We hebben een systeem dat ervoor kan zorgen dat mijn zoon en anderen kunnen re-integreren", zegt de vader.

"Het lijkt alsof we aan ons lot worden overgelaten", zegt een van de broers. Er wordt door de NCTV aangeraden om zelf af te reizen, familieleden uit de gevangenis te halen en naar de Nederlandse ambassade te brengen, zegt hij. "Maar dat klinkt bijna als een zelfmoordmissie, dat wij als jonge gasten die kant op moeten." De NCTV weerspreekt dit overigens, en geeft aan geen adviezen te geven om af te reizen.

In aanloop naar de raadsverkiezingen van 18 maart is voor de meeste gemeenten de Stemwijzer online gegaan. Kiezers kunnen met behulp van stellingen over lokale thema's meer te weten komen over de standpunten van partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen.

Dit jaar is voor 258 van de 340 deelnemende gemeenten een Stemwijzer opgesteld. Daarbij kozen 73 gemeenten voor de betaalde variant met stellingen die op de lokale politiek zijn afgestemd. De grote meerderheid, 185 gemeenten, koos voor de gratis versie met algemene stellingen over lokale kwesties, zoals cameratoezicht en het ophalen van grofvuil.

Het is aan gemeenten om al dan niet een stemhulp op te laten stellen en een aanbieder te kiezen. Naast Stemwijzer is MijnStem dit jaar in trek. Die lanceert de komende tijd stemhulpen op maat voor 73 gemeenten. Kieskompas, dat met assen laat zien waar mensen zich in het politieke landschap bevinden, plaatste gisteren voor 49 gemeenten een stemhulp online.

Technische fout

Stichting ProDemos, de initiatiefnemer van de Stemwijzer, is dit jaar voor het eerst de samenwerking aangegaan met DPG Media. Lokale journalisten van de regionale titels, zoals Het Parool, Brabants Dagblad en Tubantia, dachten mee over actuele politieke onderwerpen. Per gemeente zijn er 25 tot 30 stellingen geformuleerd.

Wie de kieshulp wil invullen kan op Stemwijzer.nl een gemeente aanklikken en krijgt vervolgens de lokale stellingen te zien. Bedoeling was dat kiezers zouden worden doorverwezen naar de betrokken regionale krant, maar daar kregen niet-abonnees van het AD en de regiotitels vanmorgen een inlogscherm te zien.

Dat is in strijd met de gemaakte afspraak dat de stemhulp voor alle gebruikers toegankelijk moet zijn. Volgens een woordvoerder van stichting ProDemos gaat het om een technische fout bij DPG en zullen de Stemwijzers "zo snel mogelijk" zonder inlog of betaalmuur beschikbaar worden op de krantenwebsites. Tot die tijd zijn de Stemwijzers op de site van ProDemos in te vullen.

Miljoenen keren ingevuld

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van november vulden ruim 8 miljoen bezoekers de Stemwijzer volledig in, meldt ProDemos op haar website. De 55 kieshulpen die de stichting voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 opstelde werden ruim 1,6 miljoen keer volledig ingevuld. Daarbij bleken de dag voor de verkiezingen en verkiezingsdag zelf het populairst.

Rusland heeft niet genoeg manschappen aan het front in de oorlog met Oekraïne en ronselt daarom steeds meer Afrikaanse mannen. Vaak worden ze onder valse voorwendselen naar Rusland gelokt en op de gevaarlijkste plekken ingezet.

In een buitenwijk van de hoofdstad Nairobi wordt gerouwd. Moeder Bibiana Wangari droogt haar tranen terwijl ze naar kinderfoto's kijkt van haar zoon Charles Waithaka. Hij kwam op 30-jarige leeftijd om aan het front in Oekraïne nadat hij op een landmijn stapte.

"Charles was een zachtaardige jongen die een goede baan had bij een fabriek. Maar hij kreeg veel geld aangeboden om in Rusland te gaan werken. Hij wilde een beter leven voor zichzelf en voor mij."

Eenmaal aangekomen in Rusland bleek de werkelijkheid anders. Hem wachtte geen baan in een fabriek, maar hij moest een contract in het Russisch ondertekenen dat hij niet kon lezen. In plaats van de beloofde baan als onderhoudsmonteur kreeg hij een korte militaire training en werd hij naar het front gestuurd. "Hij wist niet hoe hij moest schieten en had nog nooit een geweer vastgehad", zegt zijn moeder.

Wangari laat foto's zien die Charles stuurde. Hij heeft een uniform aan en zit in de sneeuw. Er zijn ook beelden met andere Afrikaanse mannen en met Russische militairen. "Ze vertelden hun dat ze video's en foto's moesten maken waarop ze lachten, zodat wij thuis zouden denken dat het goed met hem ging. Maar dat is een leugen." Ze laat een wanhopig voicebericht horen waarin Charles huilt en vraagt om terug naar huis te mogen. Maar dat was geen optie.

Steeds meer mannen

Charles is geen uitzondering. Een groeiend aantal Afrikaanse mannen vecht mee aan de Russische zijde tegen Oekraïne. Hun worden veelal banen met goede salarissen beloofd door Russische rekruteerders en Afrikaanse wervingsbureaus die met hen samenwerken.

Ook via campagnes op sociale media worden ze naar Rusland gelokt. Soms gaat het om mannen met een militaire achtergrond en weten ze wat ze gaan doen. Maar een groot deel van de mannen wordt voorgelogen dat het om civiele banen gaat, zoals chauffeur, kok of fabrieksarbeider, of om banen bij het leger, maar niet in een gevechtsfunctie.

Het onderzoekscollectief All Eyes On Wagner documenteert in zijn rapport The Business of Despair ruim 1400 Afrikaanse strijders uit 35 landen die tussen 2023 en medio 2025 voor Rusland gingen vechten. Het werkelijke aantal zou volgens ander onderzoek mogelijk tussen de 3000 en 4000 liggen.

De 31-jarige Keniaan Dancan Cheng wist uit Rusland te ontkomen. Volgens hem worden de Afrikaanse mannen slecht behandeld. Zo krijgen ze weinig te eten en moeten ze vaak naar gevaarlijke gebieden. Ook gaan op sociale media verschillende video's rond waarin Afrikaanse mannen racistisch worden bejegend door Russische stemmen.

"Ze offeren Afrikaanse mannen op", zegt Cheng in een parkje in Nairobi. "Ze beloven ons veel geld omdat ze weten dat we daar toch gaan sterven. Dan hoeven ze ons ook nooit te betalen. Ik heb zo veel dode lichamen gezien, ook van andere Afrikaanse mannen."

Rusland kampt na vier jaar oorlog met een tekort aan manschappen en wil de eigen zonen niet inzetten voor de gevaarlijkste missies. Daarvoor gebruiken ze niet alleen Kenianen, maar onder meer ook Nigerianen, Ugandezen, Gambianen, Kameroenezen en Ghanezen. De werkloosheid en uitzichtloosheid in veel van deze landen zijn groot, waardoor de belofte van een goede baan en een goed salaris aantrekkelijk is.

"Ga niet", roept de Keniaanse mensenrechtenactivist Fredrick Ojiro Odhiambo van de mensenrechtenorganisatie Vocal Africa. Hij zit in zijn kantoor in Nairobi en heeft printjes liggen van WhatsApp-berichten die Keniaanse mannen hem stuurden. "Kijk hier, deze man ligt nu gewond in een ziekenhuis in Rusland en is bang dat hij weer teruggestuurd wordt naar het front. Hij smeekt om hulp om terug naar huis te kunnen."

Zijn organisatie staat tientallen gezinnen bij wier zonen nog vechten, overleden zijn of vermist worden. "Dit gaat veelal niet om mannen die weten waar ze terechtkomen", zegt hij. "Dit is illegale rekrutering, slavernij, mensenhandel."

Beweging in politiek

Met zijn hulp spreken steeds meer Keniaanse gezinnen zich uit en is er beweging in de Keniaanse politiek. De minister van Buitenlandse Zaken heeft beloofd dat in maart een diplomatieke missie naar Moskou wordt gestuurd om hierover te praten. Ook zouden er al Kenianen zijn teruggehaald. Mensenrechtenactivist Odhiambo blijft sceptisch over de vraag of ze de Afrikaanse rekrutering echt kunnen stoppen.

Moeder Wangari blijft hoop houden. "Ik wil niet dat andere moeders dit door moeten maken." Ze hoopt niet alleen dat de levende zonen naar huis worden gehaald, maar ook de doden. Want zij kreeg het stoffelijk overschot van haar zoon niet terug. "Ik slaap niet, omdat ik alleen maar kan denken aan het lichaam van mijn zoon en dat niemand daar om hem geeft. Hoe hij is gestorven, ver weg van zijn moederland, in een oorlog die niet de zijne is."

In de veelbesproken Amerikaanse rechtszaak tegen socialemediabedrijven zijn alle ogen vandaag gericht op Mark Zuckerberg. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder andere Facebook en Instagram, moet getuigen in de rechtbank in Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure. Daarin stellen ruim 1600 eisers dat de platforms bewust mentale schade bij jongeren veroorzaken.

Zuckerbergs aanwezigheid wordt gezien als een belangrijk moment in het proces. Het komt niet vaak voor dat de baas van een groot techbedrijf persoonlijk getuigt in een civiele zaak van deze omvang.

Ouders die hun kind zijn verloren aan de gevolgen van sociale media, uiteenlopend van dodelijke drugsdeals tot pesterijen die uitliepen op zelfmoord, vliegen vanuit het hele land naar Californië in de hoop de Meta-topman in de ogen te kunnen kijken.

Online chantage

Mary Rodee is vanuit New York naar Los Angeles gekomen om Zuckerberg te zien getuigen. In 2021 verloor zij haar 15-jarige zoon aan zelfdoding nadat hij slachtoffer werd van sextortion. Dat is een vorm van online chantage waarbij daders dreigen intiem materiaal openbaar te maken.

Rodee verwijt de techbedrijven dat ze haar kind hebben blootgesteld aan een onveilig platform, waarvan ze wisten hoe schadelijk het was.

Omdat er maar een handjevol publieke plekken zijn, kunnen alleen de mensen die op tijd in de rij staan naar binnen. Eerder deze week stond Rodee samen met andere nabestaanden de hele nacht voor de rechtbank te wachten. Toen slaagde ze erin een plekje te bemachtigen, maar ze verwacht dat haar kans om Zuckerberg te zien vandaag kleiner is.

Toch vindt Rodee het haar plicht dat de tribune straks met ouders gevuld is. "We moeten onszelf laten zien", vertelt ze. "Het verandert de energie in de rechtszaal."

Ouders met foto's van hun kinderen die zelfmoord hebben gepleegd, buiten bij de rechtbank van Los Angeles:

Twee jaar geleden moest Zuckerberg getuigen in een hoorzitting in het Amerikaanse Congres. Hij verontschuldigde zich toen tegenover de rouwende gezinnen op de tribune die foto's hadden meegenomen van hun overleden kinderen.

Deze rechtszaak is baanbrekend, omdat de bedrijven niet worden aangeklaagd vanwege de inhoud maar juist vanwege het ontwerp van hun platforms. Zo zouden de oneindige scroll-functie of constante meldingen het haast onmogelijk maken niet verslaafd te raken.

'Groei snel'

Meta is het oneens met de beschuldigingen. "We hebben talloze beslissingen genomen om tieners veilig te houden", schrijft het bedrijf in een verklaring. Oorspronkelijk richtte de zaak zich ook tegen platforms TikTok en Snapchat, maar die bedrijven troffen een schikking.

In Europa volgen beleidsmakers het proces nauwgezet. Mogelijke juridische doorbraken in de Verenigde Staten kunnen invloed hebben op toekomstige regelgeving en aansprakelijkheidskwesties rond digitale platforms.

Het motto van Facebook was jarenlang: "Groei snel en breek dingen", een slogan die de werknemers verzekert dat de innovatie van het bedrijf vooropstaat, ook als die schade teweegbrengt.

'Pesten ging 24 uur per dag door'

Dat socialemediagebruik schade berokkent, daar twijfelt Erin Popolo niet over. Zij verloor haar 16-jarige dochter Emily aan zelfmoord tijdens de coronapandemie.

Emily's mentale gezondheid verslechterde sterk toen het gebruik van sociale media toenam, en het online pesten een grotere rol ging spelen dan voorheen. "Eerst kon ze nog ontsnappen aan pesten toen ze thuis was", vertelt haar moeder, "maar online ging het 24 uur per dag door".

Nu voert ze campagne tegen de gevaarlijke gevolgen van sociale media voor jongeren. Ook Popolo was afgelopen week in de rechtszaal in Californië.

Erin en haar dochter Emily:

Tijdens die hoorzitting kwam een interne e-mail uit 2016 aan bod, waarin Zuckerberg schreef over de introductie van de live-videofunctie op Facebook. Daarin stelde hij dat het informeren van ouders en leraren nadelig zou zijn voor het succes van het product.

Voor Popolo zijn de getuigenissen een pijnlijke gewaarwording. "Het is moeilijk om te horen dat deze mensen beslissingen namen terwijl ze al wisten welke schade het veroorzaakt bij kinderen."

Pesterijen tijdens uitvaart

Daarnaast stelt ze dat anonimiteit op sociale media verandert hoe mensen met elkaar omgaan. Zelfs tijdens de virtuele uitvaart van haar dochter, die vanwege coronamaatregelen werd uitgezonden, gingen de pesterijen door. Een minderjarige drong de Zoom-verbinding binnen en schreef beledigende teksten over haar dochter.

Het incident onderstreept de ernst van online geweld. "Ouders onderschatten vaak dat sociale media hun kind niet alleen toegang geeft tot de hele wereld, maar de wereld ook toegang krijgt tot hun kind."

In maart is de uitspraak in deze zaak. Popolo hoopt dat het een invloedrijke verandering teweeg zal brengen. Techbedrijven zijn alleen maar uit op winst. "Op snel groeien en iets breken", zegt Popolo. "En helaas zijn het onze kinderen die ze hebben gebroken."

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Meer dan tachtig VN-lidstaten waaronder Nederland hebben samen met verschillende internationale organisaties in een gezamenlijke verklaring de acties van Israël in de bezette Westelijke Jordaanoever veroordeeld. Die zijn volgens hen erop gericht om de "onwettige aanwezigheid" van Israël in het gebied uit te breiden.

De verklaring werd voorgelezen in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York door Riyad Mansour, de Palestijnse waarnemer bij de VN.

Naast Nederland hebben ook Europese landen als het Verenigd Koninkrijk Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de verklaring ondertekend. Ook Rusland en de Arabische Liga, dat 22 Arabische landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika vertegenwoordigt, scharen zich achter de verklaring. De Verenigde Staten ontbreken.

In de verklaring noemen de ondertekenaars de recente Israëlische besluiten onverenigbaar met het internationaal recht en dringen zij er bij de Israëlische regering op aan deze direct terug te draaien.

De Israëlische regering heeft onlangs besloten om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Ook wordt het voor Israëliërs makkelijker om er grond te kopen. Deze vergaande besluiten betekenen een grote stap op weg naar definitieve annexatie van de Westoever door Israël.

Palestijnse vertegenwoordigers en internationale critici zeggen dat de besluiten de tweestatenoplossing verder onder druk zetten. Volgens de landen ondermijnt de uitbreiding van nederzettingen in grote delen van de Westoever de mogelijkheden voor vrede en stabiliteit in de regio.

In de verklaring verzetten de ruim tachtig landen zich nadrukkelijk tegen alle maatregelen die de demografische samenstelling, het karakter en de status van Palestijns grondgebied veranderen.

Ook kritiek in Israël

In Israël zelf is ook kritiek op de kabinetsbesluiten. Vredesbeweging Vrede Nu verwijt premier Netanyahu dat hij "door Israël ondertekende verdragen schendt en feitelijk de Westoever annexeert, volledig in strijd met de wil van het volk, het Israëlische belang en de positie van president Trump". Vrede Nu spreekt van "een mega-landroof".

Verder verwijt de actiegroep de regering dat die had beloofd Hamas uit te schakelen, maar er "in de praktijk voor kiest de Palestijnse Autoriteit ten val te brengen".

Wat houdt de bezetting van de Westelijke Jordaanoever in, en wat betekent die voor Palestijnen die er wonen? Onze correspondent laat het zien in deze video:

Het parlement van Peru heeft opnieuw een president de deur gewezen. Vier maanden na zijn beëdiging is interim-president José Jerí afgezet omdat hij ontmoetingen met Chinese zakenlieden niet had gemeld. Jerí was de zevende president van het Zuid-Amerikaanse land in nog geen tien jaar tijd. In april zijn in Peru presidentsverkiezingen.

Jerí's positie kwam onder druk te staan nadat video's waren opgedoken van ontmoetingen met Chinese zakenlieden, onder wie een ondernemer die onder huisarrest staat om vermoedens van betrokkenheid bij illegale houtkap. De afspraken waren buiten de officiële agenda van Jerí gehouden en vonden laat op de avond plaats in een restaurant van een van de Chinezen. Te zien is hoe Jerí met een capuchon ver over z'n hoofd de zaak binnenkomt.

De 39-jarige Jerí bood vorige maand in een videoboodschap vanuit zijn presidentiële werkkamer excuses aan voor wat 'Chifagate' is gaan heten, verwijzend naar de Peruaanse term voor restaurants met Chinees eten. Daarbij bezwoer hij enkel over culturele festiviteiten te hebben gesproken en verweet hij rivalen een lastercampagne te voeren.

Inmiddels is justitie een onderzoek begonnen naar corruptie en beïnvloeding. Jerí is nog nergens schuldig aan bevonden. Desondanks voerden parlementsleden de beschuldigingen aan als een van de redenen om hem af te zetten. Daar stemden 75 parlementariërs voor, 24 waren tegen.

Derde afzetting op rij

Jerí is de derde president van Peru op rij die wordt afgezet. In oktober was het Dina Boluarte die het veld moest ruimen. Het parlement hield de eerste vrouwelijke president verantwoordelijk voor de toegenomen criminaliteit in het land. Boluarte kwam in 2022 aan de macht nadat het parlement haar voorganger Pedro Castillo had afgezet.

Castillo werd in november veroordeeld tot elf jaar cel wegens een couppoging. In diezelfde maand kreeg ook oud-president Martin Vizcarra een gevangenisstraf opgelegd; hij moet veertien jaar de cel in vanwege corruptie. Vizcarra trad in 2018 aan en moest twee jaar later aftreden toen justitie een fraudeonderzoek naar hem begon.

Het parlement in Lima wijst vandaag een lid aan dat het presidentschap tot aan de verkiezingen van april zal waarnemen. Daarmee krijgt Peru zijn achtste president in tien jaar tijd.

Het medicijn lecanemab tegen beginnende alzheimer werkt niet goed genoeg voor patiënten, concludeert het Zorginstituut. Mensen met de ziekte van Alzheimer gaan ondanks het gebruik van het medicijn nog steeds achteruit, terwijl er risico is op ernstige bijwerkingen.

Het Zorginstituut adviseert de minister van Volksgezondheid om lecanemab niet te vergoeden uit het basispakket. Vorig jaar gaf de Europese Commissie toestemming voor de handel in lecanemab in de Europese Unie.

Klein effect

Uit onderzoek blijkt dat het medicijn maar een klein effect heeft op de ziekte. Zelfs zo klein dat patiënten amper verschil merken na een behandeling. Daar komt bij dat een behandeling met lecanemab als zeer zwaar wordt ervaren, onder meer omdat er vele bezoeken aan het ziekenhuis voor nodig zijn. Ook komen maar weinig patiënten in aanmerking voor het medicijn.

In Nederland krijgt zo'n een op de vijf mensen dementie. De ziekte van Alzheimer is daarvan de meest voorkomende vorm. Ongeveer 217.000 Nederlanders hebben deze ongeneeslijke hersenziekte waarbij mensen informatie niet meer goed kunnen verwerken.

De oorzaken van alzheimer zijn nog niet helemaal duidelijk, maar wel bekend is dat patiënten eiwitophopingen hebben in de hersenen. Lecanemab hecht zich aan deze eiwitten, waardoor het lichaam ze gaat opruimen.

'Grote teleurstelling'

Voor bestuursvoorzitter Mark Janssen van het Zorginstituut is het een domper dat het medicijn niet goed werkt. "Het is voor patiënten en hun dierbaren een grote teleurstelling dat dit medicijn geen doorbraak is. Het is te hopen dat die doorbraak er wel komt in de komende jaren. Want er zijn meer medicijnen voor alzheimer in ontwikkeling."

Alzheimer Nederland is teleurgesteld in het advies van het Zorginstituut. "We hebben te maken met het eerste medicijn dat ingrijpt op de hersenschade bij alzheimer", vertelt Wiesje van der Flier, directeur-bestuurder bij Alzheimer Nederland. "En hoewel er maar een bescheiden groep is die hiervoor in aanmerking komt, en het effect ook bescheiden is, hadden wij gewild dat deze groep ook de kans heeft om samen met de dokter te besluiten of ze het medicijn aan willen gaan."

Van der Flier benadrukt dat dit medicijn een eerste stap is en dat men zich moet afvragen wat je ervan kan verwachten. "De vraag is of een eerste middel gelijk een hele ziekte moet oplossen. Dat is niet haalbaar."