NOS Nieuws - Algemeen

Oud-president Yoon Suk-yeol van Zuid-Korea is schuldig bevonden aan onder meer machtsmisbruik, belemmering van de rechtsgang en het vervalsen van documenten. Hij kreeg van de rechter in Seoul vijf jaar cel.

Het is het eerste vonnis tegen de afgezette president vanwege het uitroepen van de staat van beleg eind 2024. In totaal staat Yoon terecht in acht rechtszaken. Hij wordt onder meer beschuldigd van het leiden van een opstand. In die zaak werd deze week de doodstraf tegen hem geëist.

Tegenhouden arrestatie

In deze eerste rechtszaak is de oud-president veroordeeld voor pogingen om zijn arrestatie tegen te houden met behulp van presidentiële lijfwachten. Ook werd hij schuldig bevonden aan het schenden van de bevoegdheid van ministers. Yoon had niet zijn voltallige kabinet geraadpleegd voorafgaand het afkondigen van de staat van beleg.

Als laatst werd hij veroordeeld voor het opstellen en vernietigen van een vervalst document waarin werd beweerd dat de afkondiging van de staat van beleg was goedgekeurd door de Zuid-Koreaanse premier en de minister van Defensie. In totaal was er tien jaar cel tegen Yoon geëist.

Staatsgreep

Oud-president Yoon probeerde in december 2024 het parlement buitenspel te zetten. In een nationale televisietoespraak kondigde hij onverwacht een staat van beleg aan. Hij zei dat oppositiepartijen hem dwarszaten en dat zij sympathiseerden met Noord-Korea.

Door onmiddellijke protesten in de hoofdstad Seoul werd Yoon gedwongen zijn besluit enkele uren later alweer in te trekken. Hij werd op non-actief gezet, waarna hij in januari 2025 werd opgepakt en afgezet.

Het aantal mensen dat illegaal de Europese Unie probeerde binnen te komen is afgelopen jaar sterk gedaald, zo meldt Frontex. Dat is de organisatie die de buitengrenzen van de EU bewaakt.

In 2025 werden bijna 178.000 mensen onderschept die de EU trachtten binnen te komen zonder papieren, zo'n 26 procent minder dan een jaar eerder. Het is ook minder dan de helft van het totale aantal in 2023, en het laagste aantal sinds 2021.

In absolute aantallen was de daling het sterkst aan de grens tussen Turkije en de EU, zo meldt Frontex. Daar werden afgelopen jaar ruim 51.000 mensen onderschept, 27 procent minder dan een jaar eerder. Zij kwamen vooral uit Afghanistan, Sudan en Egypte.

Relatief gezien was de daling het sterkst in de regio West-Afrika, tussen Afrika en de Canarische Eilanden, die bij Spanje horen. Daar daalde het aantal bootvluchtelingen met 63 procent, tot zo'n 17.000 mensen. Zij komen vooral uit Mali, Senegal en Guinee.

De migratiestromen in kaart:

Ook het aantal mensen dat illegaal vanuit Belarus Polen probeerde te komen, nam sterk af - met zo'n 37 procent. De EU beschuldigt Belarus en Rusland al jaren ervan migranten daar illegaal de grens over te zetten, in een poging de EU te frustreren. De mensen die hier werden betrapt, komen vooral uit Oekraïne en Somalië.

Opvallend genoeg trachtte afgelopen jaar een groot aantal mensen vanuit de EU naar het Verenigd Koninkrijk te komen, ruim 65.000 mensen. Dat aantal nam ook nauwelijks af, ondanks een veelbesproken migratiedeal tussen Frankrijk en de Britten. Deze mensen kwamen vooral uit Eritrea, Somalië en Afghanistan.

Migratiedeals

Een duidelijke reden voor de daling geeft Frontex niet, al legt het agentschap wel de nadruk op het belang van migratiedeals met landen net buiten de EU om deze daling te kunnen voortzetten. De EU sloot in de afgelopen jaren deals met landen als Egypte en Tunesië: in ruil voor financiële steun zouden deze landen hun eigen grenzen beter bewaken.

Frontex waarschuwt voor "een grote geopolitieke escalatie" die de trend weer zou kunnen doen keren. Eerdere voorbeelden van zo'n escalatie zijn de opstand tegen president Assad in Syrië en de Russische invasie in Oekraïne in 2022.

De handelswijze van Frontex is omstreden: deze organisatie werd eerder aangeklaagd voor het terugsturen van migranten zonder dat zij de kans kregen om asiel aan te vragen, zogeheten pushbacks.

In een van de laatste sloppenwijken van Seoul heeft een grote brand gewoed. Tientallen woningen, vaak niet meer dan een paar planken met een zeil eroverheen, zijn daarbij verwoest.

Voor zover bekend is niemand om het leven gekomen. De bewoners zijn elders opgevangen.

De brand brak door onbekende oorzaak uit in de wijk in het zuiden van de Zuid-Koreaanse hoofdstad. Volgens een brandweercommandant zijn er 1200 brandweerlieden en politieagenten ingezet om het uitgebrande gebied te doorzoeken naar slachtoffers.

Vaker brand

In Seoul komen branden in sloppenwijken vaker voor. Zo woedde drie jaar geleden een grote brand in dezelfde wijk, Guryong. Ook toen brandden tientallen huizen af.

Het dorp ligt dicht bij enkele rijke wijken van Seoul, met hoge wolkenkrabbers en winkelgebieden. Zo ligt ook de welgestelde wijk Gangnam, bekend van het nummer van Psy, in de buurt.

Werkende Nederlanders die pensioen opbouwen via een verzekeraar moeten oppassen voor een flink pensioengat. Iemand die van baan wisselt, kan duizenden of tienduizenden euro's minder pensioen opbouwen dan de bedoeling is.

Het is een bijkomend effect van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, waarschuwen pensioendeskundigen. Zij adviseren om bij een overstap van werk zo'n pensioengat te ondervangen, door bijvoorbeeld meer salaris te eisen.

De meeste Nederlanders bouwen automatisch pensioen op via een pensioenfonds, maar zo'n 1,6 miljoen werknemers zit, via de werkgever, bij een pensioenverzekering. De Nederlandsche Bank schat in dat het om zo'n 57.000 contracten gaat tussen bedrijven en verzekeraars.

Net als de pensioenfondsen moeten die verzekeringen uiterlijk 1 januari 2028 voldoen aan de regels van de nieuwe pensioenwet.

In deze video leggen we uit hoe de overgang verloopt:

Voor de pensioenverzekeringen gaat het tempo van het opbouw van het pensioenvermogen veranderen. Nu nog ga je bij een pensioenverzekering steeds wat meer van je salaris afdragen, naarmate je ouder wordt. Zo sta je, om en nabij, 8 procent af aan premie als je net begint met werken, maar dat loopt op tot zo'n 35 procent afdracht op je 60ste.

Dat mag straks niet meer. De pensioenwet schrijft voor dat iedereen in een pensioenverzekering, ongeacht leeftijd, dezelfde premie betaalt. Bij pensioenfondsen gebeurt dat nu al.

Pensioendeskundigen verwachten dat de nieuwe premieafdracht rondom de 16 procent zal liggen. Stel, je bent halverwege je loopbaan en je zat in de oude regeling al boven dat percentage, dan ga je dus minder afdragen voor je pensioen. Dat betekent weliswaar meer inkomen, maar je bouwt ook minder pensioen op.

"Dat kan om duizenden tot tienduizenden euro's minder pensioenkapitaal gaan", zegt Frank Verschuren, Pensioenadviseur van AethiQs, die bedrijven en ondernemingsraden adviseert over de gevolgen van de pensioentransitie. "Werknemers zijn zich onvoldoende bewust van dit gevaar."

Hoogleraar economie Marike Knoef, ook verbonden aan pensioendenktank Netspar, bevestigt dat dit een probleem kan worden: "Het nieuwe stelsel heeft veel voordelen, maar zo'n grote verandering kan nadelige gevolgen hebben in specifieke gevallen."

Eerbiedigen

Nu is er wel een oplossing. Een bedrijf kan kiezen voor de zogeheten eerbiedigende werking: personeel dat voor 2028 in dienst was, blijft dan in de oude regeling. Zo ontstaat er geen pensioengat. Medewerkers die na 2028 in dienst kwamen komen wel in een nieuwe regeling, met gelijke premie voor alle leeftijden.

Veruit de meeste bedrijven behouden de oude regeling, zegt Verschuren. "Oudere medewerkers zullen het niet fijn vinden als blijkt dat ze in de tweede helft van hun werkende leven te weinig opzij leggen. Voor hen willen werkgevers de bestaande regeling in stand houden."

Toch zijn daarmee niet alle problemen verholpen. Werknemers die in de oude regeling blijven maar van baan wisselen, komen alsnog bij hun nieuwe baas in een nieuwe regeling.

Pensioengat bij baanwissel

Stel, Esther is 60 jaar en zit bij een pensioenverzekering. Op deze leeftijd betaalt ze inmiddels 21 procent, goed voor jaarlijks 7497 euro aan pensioenopbouw.

Maar Esther wisselt van baan en komt in de nieuwe pensioenverzekering terecht. Nu gaat ze 15 procent van haar loon afdragen. Er gaat 5250 euro in de pensioenpot. Dat is dus 2247 euro per jaar minder dan voorheen.

Als ze niets regelt, heeft Esther een pensioengat van 15.729 euro als ze over 12 jaar met pensioen mag.

Bron rekenvoorbeeld: Verbond van Verzekeraars

Als ze de 40 of 50 gepaseerd zijn en van baan wisselen, gaan ze alsnog minder premie inleggen, waardoor er toch een pensioengat ontstaat. "Denk goed na bij het maken van die overstap of dwing financiële compensatie af", zegt Verschuren. "Op die leeftijd zou ik wel twee keer nadenken voor ik van baan wissel. Hoe dichter bij de pensioendatum hoe groter het probleem wordt."

Er zit een voordeel aan minder opleggen voor je pensioen: je houdt meer loon over. Maar dat extra geld moet je dan wel zelf opzij leggen. Knoef zou willen zien dat er meer bewustzijn komt over pensioen. "Soms is het echt schrikken hoe weinig mensen hierbij stil staan. Het gaat om serieus geld voor je oude dag. Daar zou echt wel meer aandacht voor mogen zijn."

Eerder spoorde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) verzekeraars en werkgevers aan om duidelijk te zijn over de gevolgen van een baanwissel. Volgens het Verbond van Verzekeraars wijzen verzekeraars al op de risico via hun websites, via het jaarlijkse pensioenoverzicht en via een brief de werknemers ontvangen als ze stoppen bij hun huidige werkgever.

De lijkzakken op straat getuigen van de bloedige wijze waarop het Iraanse regime een protestgolf de kop in probeert te drukken. De opperste religieuze leider, ayatollah Khamenei, lijkt nooit eerder zo zwaar onder druk te hebben gestaan als nu. Boven op de massaprotesten hangt een militaire aanval door de VS in de lucht.

Experts beamen dat de situatie nu anders is dan bij eerdere grootschalige protesten in Iran. Toch is het nog maar de vraag of het tot de val van het regime leidt. "Van een revolutionaire situatie zijn we echt nog verwijderd", zegt Midden-Oostendeskundige Erwin van Veen van Clingendael.

Om te beginnen zijn op sociale media nog geen beelden opgedoken van militairen die weigeren hun bevelen uit te voeren. Of van soldaten die overlopen naar de kant van de demonstranten. Het beeld van de protesten is sowieso onduidelijk: het regime heeft het internet platgegooid.

"Geen enkele revolutie is mogelijk zonder dat minimaal een deel van de strijdkrachten deserteert of zich neutraal opstelt", zegt Hazem Kandil. Hij is verbonden aan de Britse Universiteit van Cambridge en schreef het boek The Power Triangle, over regimewisselingen en hoe machthebbers zich daartegen beschermen.

Iraniërs zijn de afgelopen twintig jaar vaker massaal de straten op gegaan:

De sterkste militaire macht binnen Iran is de Revolutionaire Garde. Deze elitetroepen staan onder direct bevel van de ayatollah. Behalve grote politieke en militaire macht heeft de garde ook de Iraanse economie in zijn greep.

"Alles is mogelijk, maar het zal moeilijk zijn om de Revolutionaire Garde de kant van de demonstranten te laten kiezen", legt Kandil uit. Gardisten zijn sterk geïndoctrineerd en worden streng gemonitord. Kandil denkt daarom dat de politie of het leger eerder zullen overstappen naar de protestbeweging.

'Miljoenen mensen nodig'

Daarvoor moet de protestgolf op zijn minst aanhouden, maar eigenlijk nog verder aanzwellen. "We hebben enkele honderdduizenden demonstranten gezien verspreid over verschillende steden op hetzelfde moment, maar voor een revolutie heb je miljoenen mensen nodig", zegt Peyman Jafari. Hij is Iran-kenner en historicus en heeft onderzoek gedaan naar revoluties.

Jafari benadrukt dat nog allerlei andere scenario's mogelijk zijn, maar dat de geest niet zomaar terug in de fles gaat. De vastberadenheid van de demonstranten, van wie er inmiddels naar schatting enkele duizenden zijn gedood, laat volgens Jafari zien dat er wel een potentie is voor een brede volksopstand.

Staking

Bij de revolutie tegen de sjah in 1979 was er sprake van een algehele staking. Ook nu hebben de winkeleigenaars van de bazaars het werk neergelegd. "Maar de economie is de afgelopen decennia veranderd. De bazaar speelt nu niet meer zo'n grote rol als vroeger", legt Jafari uit.

Vrachtwagenchauffeurs, ambtenaren, voedselproducenten, staalarbeiders en medewerkers uit de olie-industrie: voor een geslaagde opstand zouden al deze groepen massaal moeten staken volgens Jafari. "Dat zien we nu nog niet." Aangezien er met scherp wordt geschoten op betogers, is dat volgens hem ook niet vreemd.

De repressie is de afgelopen jaren extremer geworden, dat is onder meer terug te zien in het aantal executies:

Hoe sterker de oppositie verenigd is, hoe eerder andere ontevreden burgers zich aansluiten bij een opstand. "We moeten afwachten of de demonstranten zich de komende dagen kunnen verenigen onder een charismatische leider." Dat is volgens Kandil eveneens een sterke indicatie dat een revolutie kans van slagen heeft, of dat hervormingen kunnen worden afgedwongen.

Maar juist in Iran, met ruim 90 miljoen inwoners en talloze etnische groepen, is de oppositie lastig verenigbaar gebleken. Dat komt onder meer doordat het regime verdeeldheid aanwakkert en keihard optreedt tegen dissidenten. Kandil: "Bij de revolutie in 1979 was er een sterk netwerk van samenwerkende oppositiegroepen, maar zoiets is nu nog niet zichtbaar vanuit het buitenland."

Zoon van de sjah

Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah, profileert zichzelf als boegbeeld van de huidige protesten. "Het ingewikkelde is dat hij net zo verenigend als verdelend werkt", aldus Jafari. Uit peilingen blijkt dat ongeveer een derde van de Iraniërs hem steunt en een derde juist fel tegenstander is.

"Minderheden denken bij hem aan Perzisch nationalisme en onderdrukking. Terwijl de harde kern achter Pahlavi sterk in hem gelooft en een terugkeer van de monarchie wil." Voor anderen staat de voormalige kroonprins volgens Jafari vooral symbool voor de collectieve afkeuring van het huidige regime.

Eenheid

Ondertussen lijkt de kans op een coup van binnenuit de Iraanse elite voorlopig klein, zegt Van Veen. Dat komt doordat vertrouwelingen van de ayatollah al zo veel macht naar zich toe hebben getrokken in reactie op eerdere massaprotesten, legt hij uit.

"De elite bestaat uit mensen die zich identificeren met de Islamitische Revolutie. Zolang die eenheid blijft, zal het regime bruut geweld blijven inzetten", zegt Van Veen.

Een militaire aanval door de VS kan de situatie in een stroomversnelling brengen, maar het effect hangt sterk af van hoe groot en succesvol de aanval is en wat de doelwitten zijn. "President Trump heeft duidelijk gemaakt dat alle opties op tafel liggen", zei de Amerikaanse VN-ambassadeur gisteravond.

Goedemorgen! Vandaag buigt de Hoge Raad zich over de verhoging van de belastingrente. En na vier jaar keert tv-programma The Voice of Holland terug.

Eerst het weer: in het oosten valt vanochtend een klein beetje regen. De rest van de dag blijft het vooral droog. Het is 8 tot 11 graden en het is afwisselend bewolkt en zonnig.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado heeft in het Witte Huis haar Nobelprijsmedaille aan Donald Trump aangeboden. Het was de eerste keer dat ze elkaar ontmoetten.

Machado kreeg de Nobelprijs voor de Vrede vorig jaar vanwege haar inzet voor de democratie in haar land. In november droeg ze bij de bekendmaking de prijs al deels aan hem op. Ze stelde in een later interview met Fox News dat ze hem persoonlijk wilde vertellen dat inwoners van Venezuela willen dat zij de prijs met hem deelt. Het Nobelprijscomité liet eerder weten dat de prijs niet overdraagbaar is.

Nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In een kringloopwinkel in Bolsward is een map uit 2016 gevonden met daarin mobiele telefoonnummers en privéadressen van toenmalige Eerste Kamerleden.

De lijst werd destijds uitgedeeld aan leden en medewerkers van de Eerste Kamer, maar het was niet de bedoeling dat deze informatie naar buiten zou komen, laat een woordvoerder weten.

Fijne vrijdag!

Wetenschappers hebben in grotten in Saudi-Arabië de gemummificeerde overblijfselen gevonden van cheeta's. Een aantal van de resten waren meer dan 4000 jaar oud. De leider van het onderzoek noemt de vondst "ongekend".

In totaal vonden de onderzoekers zeven mummies van jachtluipaarden, en ook tientallen botten, in de buurt van de noordelijke stad Arar. Ze waren op een natuurlijke wijze gemummificeerd, en dus niet door een mens.

Hoe het precies is gebeurd, is niet duidelijk. De onderzoekers vermoeden dat de droge omstandigheden en de stabiele temperatuur in de grotten een rol hebben gespeeld, zeggen ze in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Sommige van de resten zijn 130 jaar oud, terwijl de oudste meer dan 4000 jaar oud zouden zijn.

Populatie flink afgenomen

Het komt niet vaak voor dat de overblijfselen van grote zoogdieren zo goed bewaard blijven. Vaak zijn de karkassen een prooi voor bijvoorbeeld hyena's of vogels.

De wereldwijde populatie cheeta's is flink afgenomen. Ooit leefden ze in bijna heel Afrika en delen van Azië. Nu leven ze nog maar in 9 procent van hun oorspronkelijke leefgebied. In Saudi-Arabië zijn ze al decennia niet meer gezien. Van de Aziatische cheeta, die vroeger in Saudi-Arabië voorkwam, leven er nu nog maar zo'n vijftig in het wild, in Iran.

Dat er nu goed bewaarde resten van de dieren zijn gevonden noemt de hoofdonderzoeker "volstrekt ongekend". Ook biedt het "inzichten in de evolutionaire geschiedenis en het uitsterven van cheeta's in Saudi-Arabië".

Volgens de onderzoekers kan de kennis die ze met de recente vondst opdoen van waarde zijn als er in de toekomst geprobeerd wordt de dieren opnieuw te introduceren in gebieden waar ze niet meer voorkomen.

Het Iraanse regime vraagt grote geldbedragen van nabestaanden van slachtoffers van de protesten in het land. Als ze de lichamen van hun geliefden terug willen om te begraven, moeten er omgerekend duizenden euro's betaald worden, zeggen Iraniërs tegen de BBC.

De protesten van de laatste weken worden met harde hand neergeslagen. Zeker tweeduizend mensen zijn gedood. Bronnen zeggen tegen de Britse omroep dat lichamen worden vastgehouden in mortuaria en ziekenhuizen.

Een familie in de noordelijke stad Rasht zegt dat er omgerekend ruim 4200 euro betaald moest worden om het lichaam van een dierbare terug te krijgen. Familie van een bouwvakker moest in Teheran zelfs bijna 6000 euro neerleggen. Omdat ze dat geld niet hadden, werden ze zonder lichaam weer naar huis gestuurd.

Volgens de BBC worden familieleden van omgekomen kinderen afgeperst door functionarissen bij sommige mortuaria. Als ze beweren dat hun kind door demonstranten is gedood, hoeven ze niet de enorme som geld op tafel te leggen. "We moesten ook deelnemen aan een pro-regeringsdemonstratie. Dat hebben we geweigerd", zegt een van de nabestaanden.

Torenhoge inflatie

De protesten begonnen ruim twee weken geleden onder meer vanwege de torenhoge inflatie in het land, waardoor het leven voor veel Iraniërs onbetaalbaar is geworden. Inmiddels wordt er ook gedemonstreerd tegen het strenge regime.

De Amerikaanse president Trump dreigde eerder in te grijpen in Iran als het land door zou gaan met het doden van demonstranten. Het Witte Huis meldde gisteren dat het regime onder druk van Trump 800 executies heeft opgeschort. Of dat echt waar is, is niet te controleren. De VS leverde er geen bewijs voor en in Iran zijn nauwelijks journalisten.

De beoogde Amerikaanse ambassadeur voor IJsland heeft zijn excuses aangeboden voor een misplaatste opmerking. Billy Long zou bij wijze van grap hebben gezegd dat IJsland de 52e staat van de Verenigde Staten zou worden.

De opmerking kwam op het moment dat er internationaal veel te doen is om Groenland. Trump wil dat land bij de VS voegen, terwijl het grondgebied is van NAVO-bondgenoot Denemarken.

Volgens Politico maakte Long zijn opmerking in het Huis van Afgevaardigden. "Long grapte tegenover leden van het Huis dat IJsland de 52e staat zou worden en hij de gouverneur."

Long zegt zelf dat het niet serieus bedoeld was. "Mensen maakten grappen over Jeff Landry die gouverneur van Groenland zou worden. Daarna werden er ook grappen over mij gemaakt. Als iemand zich daardoor beledigd voelt, bied ik mijn excuses aan", zegt Long.

'Belediging voor IJsland'

Toch heeft het IJslandse ministerie van Buitenlandse Zaken de Amerikaanse ambassade in Reykjavik om opheldering gevraagd. Sigmar Gudmundsson, van regeringspartij Viðreisn, noemt het "geen leuke grap" en stelt dat de VS steeds minder respect heeft voor de soevereiniteit van kleine staten.

Long is nog niet officieel benoemd als ambassadeur. Inmiddels is een online petitie in korte tijd al bijna 4000 keer ondertekend, waarin de IJslandse minister van Buitenlandse Zaken wordt opgeroepen Long te weigeren als ambassadeur. "De woorden van Long zijn een belediging voor IJsland en de IJslanders, die voor hun vrijheid hebben moeten vechten en altijd een vriend van de VS zijn geweest", staat bij de petitie.

De Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado heeft in het Witte Huis haar Nobelprijsmedaille aan Donald Trump aangeboden. Het was de eerste keer dat ze elkaar ontmoetten.

Machado kreeg de Nobelprijs voor de Vrede vorig jaar vanwege haar inzet voor de democratie in haar land. In november droeg ze bij de bekendmaking de prijs al deels aan hem op. Ze stelde in een later interview met Fox News dat ze hem persoonlijk wilde vertellen dat inwoners van Venezuela willen dat zij de prijs met hem deelt.

Trump bedankt Machado via zijn platform Truth Social en noemt het aanbieden van de medaille "een prachtig gebaar van wederzijds respect". Het Witte Huis deelt een foto van de ontmoeting. Het is niet duidelijk of Trump de medaille ook daadwerkelijk heeft gehouden.

Nobelprijs niet overdraagbaar

Het Noorse Nobelinstituut meldde afgelopen zaterdag al dat een Nobelprijs niet kan worden ingetrokken, gedeeld of doorgegeven kan worden aan anderen.

Trump zelf vindt al langer dat hij die prijs zou moeten winnen. Tijdens de Algemene Vergadering van de VN vorig jaar september zei hij al dat "iedereen vindt dat ik de Nobelprijs voor de Vrede zou moeten krijgen" om eraan toe te voegen dat hij echter meer waarde hecht aan het redden van levens, niet het winnen van prijzen.

Op sociale media uitte hij ook zijn ongenoegen. "Ik heb eigenhandig 8 OORLOGEN BEËINDIGD, en Noorwegen, een NAVO-lid koos er dom voor om de Nobelprijs voor de Vrede niet aan mij te geven", schreef hij op 7 januari.

Er valt veel af te dingen op Trumps claim dat hij acht oorlogen heeft beëindigd, vaak ging het alleen om bemiddeling bij wapenstilstanden, maar geen definitieve oplossing van conflicten. Bovendien voerde hij op meerdere plekken ter wereld aanvallen uit, zoals een bombardement op het atoomprogramma van Iran.

'Trump blijft bij standpunt over Machado'

Trump zei kort na het gevangennemen van president Maduro dat Machado "een aardige vrouw is", maar dat ze "niet de steun en respect heeft" om Venezuela te leiden.

Machado wilde bij vertrek niet inhoudelijk ingaan op haar gesprek met Trump. Ze begroette met een glimlach een groepje aanwezige aanhangers en zei alleen tegen hen: "wees ervan verzekerd dat we op president Trump kunnen rekenen voor de vrijheid van Venezuela".

Trump en zijn adviseurs lieten eerder weten te willen samenwerken met de interim-leider van Venezuela, Delcy Rodríguez. Hij noemde haar na een telefonisch gesprek eerder op de dag "een fantastisch persoon". Hij stelde met haar afspraken te hebben gemaakt over olie, mineralen, handel en veiligheid en dat de VS werkt om "Venezuela te helpen stabiliseren en herstellen".

Een automobilist is vanavond een gebouw van het ziekenhuis Zuyderland in Heerlen binnengereden. De man is daarbij overleden. De politie spreekt van een "noodlottig ongeval".

Er is verder niemand gewond geraakt. Wel is er schade aan het pand aan de Henri Dunantstraat, meldt L1 Nieuws. De spoedeisende hulp van het ziekenhuis was door de aanrijding tijdelijk gesloten.

Ongeluk

Volgens de politie reed de automobilist rond 20.30 uur achteruit tegen een glazen pui van het ziekenhuis aan. Direct daarna reed hij vooruit tegen een ander deel van de gevel.

De man werd direct behandeld op de eerste hulp, maar overleed niet veel later. Uit onderzoek van de politie is gebleken dat het ging om een ongeluk.

Bekende Nederlanders en fans reageren aangeslagen op het plotselinge overlijden van Robert Jensen. Vandaag werd bekend dat de programmamaker en podcastpresentator maandag in het ziekenhuis is overleden aan een hartstilstand. Hij was 52 jaar.

Op Instagram staan rond 18.00 uur al zo'n 7000 reacties onder een condoleancepost van Frank Dane, de broer van Robert Jensen. "Mijn geweldige broertje is niet meer", schrijft hij. "Het is zo verdrietig, ik ga je warmte zo missen."

De fans van de eigenzinnige programmamaker roemen vooral de kritische blik van Jensen op onder meer de coronamaatregelen van de overheid. Ze noemen hem "een voorvechter voor alles wat krom is", "onze strijder in bange tijden", "een geweldige inspiratiebron" en "een dappere waarheidszoeker".

Jensen werd vooral bekend met de naar hemzelf vernoemde talkshow:

Jensen trok op zijn kanaal op YouTube fel van leer tegen de lockdowns, die tussen 2020 en 2022 door de regering waren ingesteld om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Hij ontkende het bestaan van het coronavirus niet, maar keerde zich tegen de vaccinaties.

Radio-dj Giel Beelen schrijft dat hij "deze mooie ziel met z'n bulderende lach" koestert en presentatrice Patty Brard noemt Jensen "mijn maatje in crime in vroegere tijden". Dj Gerard Ekdom benadrukt het plotselinge overlijden: "Vreselijk verdrietig nieuws, zo jong nog."

'Inspirerende man'

Vanaf 2002 had de presentator zijn eigen programma JENSEN! op de tv-zender Yorin. Hier werkte hij samen met sidekick Jan Paparazzi (Jan Zwart). In zijn talkshow kwamen niet alleen bekende Nederlanders langs, ook internationale sterren als Shakira, Snoop Dogg, Enrique Iglesias en Jamie Oliver zaten op zijn bank.

Jan Paparazzi noemt Jensen "een ontzettend inspirerende, creatieve man, echt een talent". De twee waren niet alleen collega's; ze werden ook goede vrienden. "Ook de laatste tijd nog. Natuurlijk zagen we elkaar niet meer bijna dagelijks, zoals vroeger, maar we hadden nog wel regelmatig contact."

Volgens Paparazzi was radio de grote passie van Jensen. "Hij maakte op een hele open minded manier radio. Alles was bespreekbaar. Hij was heel eerlijk en vertelde over alles wat hem bezighield. Heel persoonlijk. Dat was voor die tijd nieuw." Paparazzi noemt het een feest om met Jensen te hebben gewerkt.

"Ik dacht: we worden beschoten", zegt Sanne Bienemann (41). De bewoonster van de Visscherssteeg in Utrecht was thuis toen daar vanmiddag een enorme explosie klonk. "Ik stond te bellen voor het raam, en werd door de kracht helemaal naar achteren geduwd."

De explosie was rond 15.30 uur, en werd gevolgd door een tweede. Daarop brak in de straat een grote brand uit. Zeker vier mensen raakten gewond, meldt de Veiligheidsregio.

Nu, aan het begin van de avond, is de hele buurt afgezet met politielinten. Buurtbewoners worden opgevangen in Grand Hotel Karel V.

Bienemann staat met haar hond en een paar buren voor het hotel. De kracht van de klap was volgens haar zo groot, dat haar oren nog steeds dicht zitten. "En bij mijn buurvrouw staat de luxaflex helemaal krom."

'Hele huis trilde'

Andere buren hebben zich verzameld op de zolder van het hotel, waar ze koffie en thee krijgen. Hier is ook Maggie (13), die met haar ouders en broertje in de Visscherssteeg woont.

Ze zat op het moment van de klap op haar slaapkamer, boven. "Het hele huis trilde", zegt ze. "Ik hoorde mensen schreeuwen en liep naar beneden, om te kijken wat er was gebeurd. Ik had geen idee." Eenmaal buiten kreeg ze door wat er was gebeurd. "Toen zag ik dat het hele huis was ontploft."

De buurt rondom de Visscherssteeg is volgens Bienemann heel hecht. "Iedereen ging daarom direct kijken en bellen om te checken of iedereen veilig was."

In het pand dat is ontploft, wonen volgens haar twee mannen van begin dertig. "We vroegen ons af: zijn de buurjongens nog binnen?" Uiteindelijk lukte het om hen telefonisch te bereiken. "Ze waren gelukkig niet thuis", zegt Bienemann.

'Kat nog binnen'

Amber Coebergh (21) woont met haar vijf huisgenoten aan de Springweg, om de hoek van de Visscherssteeg. "Ik lag in bed, toen het hele huis opeens bewoog", zegt ze. "En ik zag allemaal dingen voor het raam langs vliegen."

Coebergh ging daarop naar buiten, waar ze de tweede knal hoorde. "Ik hoorde mensen roepen en gillen en ging kijken bij de brand. Maar de politie zei dat ik verder weg moest gaan staan."

Inmiddels staat ze met haar huisgenoten te wachten naast een politielint, bij filmtheater Springhaver. "We wilden onze kat, Spoekie, ophalen, maar dat kan niet."

Wanneer dat wel kan, en of ze vanavond nog naar huis mogen, weten de huisgenoten niet. "Ik hoorde andere mensen al zeggen dat we waarschijnlijk niet thuis kunnen slapen."

Eerder op de dag deden omwonenden hun verhaal voor de camera:

"Als de wereld toen naar ons had geluisterd, zou dit nu niet gaande zijn. Hoeveel duizenden mensen moeten er nog gedood worden voordat iemand onze stem hoort? Hoe kunnen we nog duidelijker maken dat we af willen van de Islamitische republiek", zegt de Iraanse Elahe Tavakolian vanuit Italië.

Als iemand begrijpt wat de demonstranten in Iran nu doormaken, dan is zij het wel. In 2022 ging ze dagenlang de straat op want ook toen was er een grote protestgolf. Aangewakkerd door de dood van Mahsa Amini ontstonden massale protesten. 'Vrouw, leven, vrijheid,' klonk het door de straten van Iran.

"Wij kwamen voor een vreedzame demonstratie. Maar we werden beschoten. Hetzelfde gebeurt nu weer, maar het is nóg afgrijselijker", zegt de 35-jarige Tavakolian, die de huidige massaprotesten in Iran op de voet volgt.

Kogel in oog

Ze herinnert zich de chaos in haar stad, Esfariyan, in het najaar van 2022. Dag in dag uit ging ze naar demonstraties. Ze nam haar 10-jarige tweeling mee. "Het moment dat het gebeurde zal ik nooit vergeten", zegt ze. "Er was zo veel bloed, mijn kinderen dachten dat ik doodgeschoten was."

Het was een kogel in haar oog, afgeschoten door een agent van zo'n dertig meter afstand, vertelt ze. "Ik heb geluk gehad. Ik rende om iemand anders te helpen die net beschoten was. Toen ik me omdraaide om te kijken waar mijn kinderen waren, kwam de kogel binnen via het hoekje van mijn oog. Als ik mijn hoofd op dat moment niet had gedraaid, was ik dood geweest."

In lokale ziekenhuizen kon ze de urgente medische hulp die ze nodig had niet krijgen. Net als nu, weigerden artsen vaak demonstranten te helpen. Ook voelen slachtoffers zich niet veilig in ziekenhuizen. Drie weken lag Tavakolian te kermen in een donkere kamer. De infectie in haar oog werd alsmaar erger.

Tavakolian bemachtigde een humanitair visum en kreeg de kans om naar Italië te gaan voor medische behandelingen. Maar het was te laat. Haar oog was dusdanig geïnfecteerd dat het moest worden verwijderd, met een prothese ervoor in de plaats.

Hoewel ze zich in eerste instantie ongemakkelijk voelde met haar gewonde oog, begon ze al snel foto's te maken om de wereld te laten zien wat er met haar, en zoveel mede-demonstranten, is gebeurd. Verschillende operaties hebben tot nu toe weinig opgeleverd.

Pijn in haar hart

Wonden die tot op de dag van vandaag moeten genezen, Sima Moradbeigi, 28, weet er alles van. Ze werd destijds met hagelmunitie in haar arm geschoten. "Mijn elleboog heeft geen bot meer. Dat beperkt mij enorm. Er zitten nog altijd veel hagelresten in mijn arm, het doet vooral pijn als het buiten koud is. Ik neem zware medicatie en ik moet me concentreren op de zorg voor mijn jonge dochter. Door de pijn heb ik er niet altijd energie voor."

Ze is vooral dankbaar dat ze het op het nippertje heeft overleefd en ze droomt over haar terugkeer vanuit Duitsland naar een vrij Iran: "De pijn in mijn hart is nog groter dan mijn fysieke pijn. Het hoge aantal doden en gewonden brengt trauma's naar boven. Het brengt me terug naar het moment dat ik beschoten werd en ik mijn arm zag bungelen. Dit gruwelijke regime dat zijn eigen mensen op deze manier aanpakt, moet zo snel mogelijk weg. Waar wacht de wereld nog op?"

Ondanks de enorme risico's zouden Tavakolian en Moradbeigi nu liever in Iran op straat staan dan alles vanuit Europa te volgen. Hun verwondingen lijken hun strijdbaarheid alleen maar te hebben vergroot, hoewel ze hun tranen soms moeten bedwingen.

Tweeling niet mee

"Het was het dubbel en dwars waard en als ik het opnieuw moest doen dan zou ik hetzelfde doen. Wij blijven strijden totdat dit regime valt", zegt Tavakolian. Ook nu weer worden honderden, zo niet duizenden, demonstranten geraakt door kogels en ze voelt hun pijn. Ver van huis zijn haar trauma's vers en het verdriet enorm. Dat haar tweeling niet mee kon naar Europa en dat ze niet weet wanneer ze haar dertienjarige zoon en dochter ooit weer zal zien, steekt.

Moradbeigi: "De herinneringen komen nu constant boven. Al die mensen die net als Elahe en ik vreedzaam de straat op gaan. We willen de basics, een leven, vrijheid een toekomst voor onze kinderen maar dit regime voert oorlog tegen zijn eigen mensen. We smeken de EU al drie jaar om de Revolutionaire Garde op de terreurlijst te zetten. Ze doen het niet. Wat moet er nog meer gebeuren voordat de wereld luistert?"

De Nederlandse Pieter Wittenberg en 23 andere hulpverleners zijn in Griekenland vrijgesproken van mensensmokkel, lidmaatschap van een criminele organisatie en witwassen. De hulpverleners werden daarvoor vervolgd vanwege hun hulp aan migranten in Griekenland.

Vandaag stond de 78-jarige Wittenberg samen met de andere hulpverleners terecht op het eiland Lesbos. Voor de aanklachten konden zij maximaal twintig jaar celstraf krijgen.

"Ik ben ongelooflijk opgelucht", laat Wittenberg in een verklaring weten. "Na al die jaren van vervolging voelt deze vrijspraak als ademhalen na een lange duik." Hij noemt het echter "onverteerbaar" dat de jarenlange vervolging schade heeft aangericht voor vluchtelingen. "Dat maakt dat ik me leeg voel in plaats van euforisch en blij."

De juridische strijd sleepte zich jarenlang voort. "Het vonnis maakt een einde aan een zeven jaar durende juridische strijd die begon in 2018, toen vrijwilligers van de organisatie Emergency Response Center International werden gearresteerd vanwege hun zoek- en reddingsacties", laat mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) weten.

'Bitterzoete uitspraak'

De mensenrechtenorganisatie spreekt over een "bitterzoete" uitspraak voor de hulpverleners. Door de vervolging werd hun levensreddende werk vrijwel stilgelegd, zegt HRW. "Terwijl er nog steeds mensen verdrinken in de Egeïsche Zee."

De organisatie roept de Griekse autoriteiten op om te stoppen met het strafbaar stellen van de solidariteit en te stoppen met de pushbacks, het terugduwen van bootjes de zee op.

Nederlandse hulporganisaties zijn nog steeds actief in Griekenland, maar sinds de aanklacht tegen de hulpverleners staan ze niet meer aan de oevers als er bootjes aankomen.

'Plicht als mens en zeeman'

"De uitspraak heeft veel te lang op zich laten wachten", reageert Amnesty International. Volgens de mensenrechtenorganisatie had de zaak nooit voor de rechter mogen komen. "De beslissing van vandaag geeft een duidelijk signaal af: het verlenen van levensreddende humanitaire hulp is een plicht, geen misdaad."

Dat is ook hoe Wittenberg zijn hulpverlening zag. "Ik heb altijd gehandeld vanuit mijn geweten en vanuit mijn plicht als mens en zeeman: mensen helpen in nood." Hij zegt nooit te hebben bedacht dat dit tot een rechtszaak zou kunnen leiden.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"De vrijspraak is niet alleen een grote opluchting voor Wittenberg en de andere 23 hulpverleners die meer dan zeven jaar de verdenking van mensensmokkel boven hun hoofd hadden hangen. Nog steeds zijn er hulporganisaties actief op Lesbos, onder wie zeker drie Nederlandse. Zij zijn sinds de aanklacht in 2018 veel voorzichtiger geworden en boden noodgedwongen minder hulp, bang om ook voor de rechter gesleept te worden.

Mogelijk durven ze nu weer meer. Maar zelfs nu Wittenberg en de anderen van alle blaam zijn gezuiverd, werpt het hele proces zijn schaduw vooruit. De Griekse regering kent een zeer streng vluchtelingenbeleid waarmee ze de grenzen van het recht opzoekt om zoveel mogelijk af te schrikken.

Criminaliseren van hulp helpt daarbij, zeggen critici. Het proces tegen Wittenberg laat zien dat de Griekse justitie bereid is ver te gaan om hulpverleners jarenlang het leven zuur te maken, ook al heeft ze een zwakke zaak. Hulporganisaties zullen ook na de vrijspraak van vandaag wel twee keer nadenken voor ze hun medewerkers het risico laten lopen in eenzelfde situatie te belanden."

Uit cijfers van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR blijkt dat er nog altijd veel mensen met bootjes Griekenland bereiken. In 2025 ging het om iets meer dan 48.000 migranten. Zo'n 4000 van hen arriveerden op Lesbos.

De oorzaak van de explosie in het centrum van Utrecht is nog niet duidelijk, zegt burgemeester Sharon Dijksma. Er was sprake van een gaslek, maar of dat vóór of na de explosie is ontstaan is niet duidelijk. Er zijn vier mensen gewond geraakt.

De ontploffing was rond 15.30 uur aan de Visscherssteeg, waarna een grote brand ontstond. Die breidde zich snel uit naar omliggende gebouwen. Pas om 21.20 uur was deze onder controle.

De explosie vond volgens de veiligheidsregio "naar alle waarschijnlijkheid" plaats in een woonhuis. De bewoners, twee mannen van begin dertig, waren op het moment van de ontploffing niet thuis, zeggen omwonenden tegen de NOS. Dat bevestigde een woordvoerder van de veiligheidsregio later tegenover persbureau ANP.

Het liveblog van de gebeurtenissen in Utrecht teruglezen kan hier.

'Geen misdrijf'

Burgemeester Sharon Dijksma hield om 21.00 uur een persmoment. De precieze oorzaak van de explosie is nog onduidelijk, maar ze zei dat een misdrijf "niet voor de hand ligt". "Vanmiddag is iets vreselijks gebeurd in het hart van de stad", aldus Dijksma. Ze sprak van een enorme explosie, gevolgd door een of twee kleinere.

"Er was sprake van een gaslek", zei Dijksma. "Dat hebben mensen in de buurt ook echt wel geroken. Het gaslek is inmiddels gedicht." In de omgeving van de Visscherssteeg is het gas nog afgesloten om verdere risico's te voorkomen.

Geen zwaargewonden

Van de vier gewonden zijn er twee ter plekke door de ambulance nagekeken. Een persoon werd overgebracht naar het calamiteitenziekenhuis dat het UMC Utrecht na het incident opende.

De vierde gewonde is na de ontploffing onwel geworden en vervolgens naar het ziekenhuis vervoerd, aldus Dijksma. "Maar er zijn geen zwaargewonden direct gerelateerd aan de explosie." De burgemeester zei daarover dat "een paar mensen een engeltje op hun schouder" hadden.

Geen meldingen over vermisten

"Er zijn geen mensen vermeld als vermist", zei Dijksma verder. "Het is wel zo dat we niet kunnen uitsluiten dat er mensen onder het puin liggen."

Directe omwonenden, zo'n honderd mensen, werden na het uitbreken van de brand opgevangen in het nabijgelegen Grand Hotel Karel V. Zij kunnen vannacht nog niet naar huis. De gemeente is bezig opvang voor hen te regelen.

De komende tijd worden omliggende woningen gecontroleerd op instortgevaar. De burgemeester kon niet gelijk zeggen om hoeveel panden het gaat. Ook kunnen bewoners voorlopig niet terugkeren omdat er geen aansluiting met gas, water en licht.

Daarnaast staan nog veel auto's van mensen in de parkeergarage Springweg, die vlak bij de getroffen panden ligt. Die blijft voorlopig gesloten, meldt de veiligheidsregio.

De brandweer was uren na de explosie nog altijd bezig met blussen:

De hulpdiensten rukten na de eerste meldingen van de ontploffing massaal uit. Er werden meerdere traumahelikopters opgeroepen en opgeschaald naar GRIP-2, wat betekent dat ook hulpdiensten buiten de plaats van het incident werden ingezet.

Het UMC Utrecht opende op verzoek van de veiligheidsregio het calamiteitenhospitaal, dat daar is gevestigd. De ravage in de omgeving van de Visscherssteeg is groot. Er zijn veel ramen kapot en er ligt veel puin op de straten.

Bekijk hier beelden van de brand:

Liveblog

Over de gebeurtenissen in Utrecht houden we een liveblog bij. Dat lees je hier.

De Israëlische premier Netanyahu zegt dat de Amerikaanse aankondiging over de tweede fase van het staakt-het-vuren in Gaza vooral symbolisch is. Netanyahu zei eind vorig jaar dat het wachten was op het overhandigen van de laatste dode gijzelaar in handen van Hamas. Dat is nog altijd niet gebeurd.

Het lichaam van de gijzelaar terughalen blijft een prioriteit, zei Netanyahu tegen de ouders van de gijzelaar.

Gisteren kondigde VS-gezant Witkoff de tweede fase van het Amerikaanse 20-puntenplan voor Gaza aan. De nieuwe fase bestaat uit de overgang van het staakt-het-vuren naar demilitarisering, het vormen van een technocratisch bestuur en wederopbouw, zei Witkoff.

Technocratisch bestuur

Egypte maakte gisteren bekend dat er overeenstemming was bereikt over het vormen van een vijftienkoppig technocratisch bestuur. Een functionaris van Hamas liet weten dat de militante groepering klaar is om verantwoordelijkheden over te dragen aan het nieuwe bestuur.

"Het vormen van de commissie is een stap in de goede richting", zei Hamasfunctionaris Bassem Naim. "Dit is van cruciaal belang voor het consolideren van het staakt-het-vuren, het voorkomen van een terugkeer naar oorlog, het aanpakken van de catastrofale humanitaire crisis en het voorbereiden van een uitgebreide wederopbouw." Over andere onderdelen, zoals de ontwapening van de terreurgroep, sprak hij zich niet uit.

Volgens het Amerikaanse plan komt er een tijdelijk Palestijns bestuur in Gaza, dat onder toezicht van een internationale Board of Peace valt. President Trump moet de voorzitter van deze Raad van Vrede worden.

Voorzitter tegengehouden bij grens

De Israëlische krant The Times of Israel meldt dat de Israëlische autoriteiten de beoogde voorzitter van het vijftienkoppige bestuur zes uur lang hebben vastgehouden aan de grens met de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. De krant meldt dit op basis van een Palestijnse functionaris.

De beoogd voorzitter is de Palestijnse politicus Ali Shaath, die al meerdere topfuncties vervulde binnen de Palestijnse Autoriteit, het bestuur op de Westelijke Jordaanoever.

Er is nog weinig bekendgemaakt over wie er verder in dat tijdelijk bestuur zullen zitten. Onderdeel van de tweede fase is ook de ontwapening van Hamas en de terugtrekking van Israël uit de Gazastrook. Het is onduidelijk of ook op dit terrein vorderingen zijn gemaakt.

Hamas wil dat er eerst een Palestijnse staat komt, voor het de wapens neerlegt. Israël wil zich pas terugtrekken als Hamas volledig ontwapend is.

Luchtaanvallen

Lokale autoriteiten in de Gazastrook melden dat er bij twee Israëlische luchtaanvallen vandaag vijf mensen gedood zijn in Deir al-Balah, in het midden van de Gazastrook. Volgens Palestijnse media is een van hen een hooggeplaatst lid van de gewapende tak van Hamas. Israël heeft de aanval niet bevestigd.

Hoewel het staakt-het-vuren al sinds oktober van kracht is, gaan de aanvallen nog door. Sinds oktober zijn daarbij meer dan 400 Palestijnen gedood. Ook zijn er drie Israëlische militairen gedood. Volgens VN-organisatie Unicef zijn onder de dodelijke slachtoffers meer dan honderd kinderen.

Het Openbaar Ministerie heeft twaalf jaar cel geëist tegen een 66-jarige man uit Ridderkerk voor het veroorzaken van een explosie en fatale brand in een huis in Vroomshoop. Bij die brand kwamen eind 2024 twee bewoners en drie honden om het leven.

De bewoners en de verdachte, een hondenfokker, hadden ruzie om een herdershond die te koop werd aangeboden op Marktplaats. De verdachte was vanuit Ridderkerk naar Vroomshoop gereden om de door hem gefokte hond voor 250 euro terug te kopen, maar vrijwel direct kregen ze ruzie. De slachtoffers weigerden de deur open te doen.

Stormram

De verdachte gebruikte volgens het OM een gasfles als stormram om het huis binnen te komen. Daarna zou hij een tweede gasfles hebben opengedraaid en door het kapotte raam hebben geduwd, waardoor gas de woning binnenstroomde. Vervolgens gooide hij een koperen bloempot door de kapotte voordeur naar binnen. Daarop volgde een explosie en brak brand uit. De twee bewoners overleden die avond aan de gevolgen van de brand.

De verdachte ontkent boze opzet. Zijn advocaat zei eerder al dat hij niet de bedoeling had om brand te stichten. "Ik wilde maar een ding, die hond ophalen", citeert RTV Oost de verdachte. Hij zegt dat hij ervan overtuigd was dat de gasflessen leeg waren.

"De verdachte heeft gasflessen gebruikt als een wapen om de mensen te dwingen de deur te openen", zei de officier van justitie in de rechtbank in Almelo. "Hij heeft niet alleen de slachtoffers het leven ontnomen, maar ook de levens van de nabestaanden blijvend en ingrijpend veranderd."

De rechtbank doet op 12 februari uitspraak.

In een kringloopwinkel in Bolsward is een map uit 2016 gevonden met daarin mobiele telefoonnummers en privéadressen van toenmalige Eerste Kamerleden. De lijst werd destijds uitgedeeld aan leden en medewerkers van de Eerste Kamer, maar het was niet de bedoeling dat deze informatie naar buiten zou komen, laat een woordvoerder weten. De Eerste Kamer bekijkt wat de impact is van de kringloopvondst.

Hoe het mapje in de kringloop terecht is gekomen, is winkelmedewerkers onbekend. "We hebben een aantal inbrengdagen, en dan is het erg druk met mensen die spullen komen brengen", laat een medewerker weten. De winkel draait voornamelijk op vrijwilligers, vertelt hij, en het is moeilijk traceren wie wat aanneemt.

"We letten er altijd op of er privacygevoelige informatie tussen zit, want dat willen we niet in de winkel. Van de privacy moeten ze afblijven." Hoe deze map er dan toch tussendoor is geglipt, is deze medewerker een raadsel. "Er komen vaak spullen uit nalatenschap binnen. Dan komt het in redelijke hoeveelheden binnen bij ons, en in korte tijd wordt alles gesplitst."

Privacywet

Een decennium geleden werd heel anders omgegaan met informatie en gegevens dan nu. In 2018 ging de AVG-wet in (Algemene Verordening Gegevensbescherming), die regelt hoe bedrijven en organisaties met persoonsgegevens mogen omgaan.

Volgens universitair hoofddocent Informatierecht Kristina Irion wordt daar nu op allerlei gebieden steeds meer over nagedacht. "Zo zijn er twijfels of er wel gegevens van individuen moeten staan in openbare registers", zegt ze. "Denk aan het handelsregister van de Kamer van Koophandel. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) uitte eerder zorgen over de risico's die bestaan bij de openbaarheid van persoonsgegevens in openbare registers van de overheid. "Want dat soort informatie wordt snel gebruikt om mensen te intimideren", zegt Irion.

Openbaar met toestemming

Gegevens zoals woonadressen en mobiele nummers van bijvoorbeeld Kamerleden waren tot het ingaan van de AVG (met toestemming) openbaar en voor iedereen te vinden. Inmiddels is dat niet meer het geval.

"Een namenlijst van mensen die een openbare functie bekleden is niet erg", zegt Irion. "Maar privéadressen en andere persoonlijke informatie die publiek worden, is wel erg." Zeker als dat zonder toestemming gebeurt van de betreffende persoon en als die informatie op dit moment nog klopt. Als Kamerlid moet je beschermd worden, zegt ze. "Daar moeten we op letten. Ook gezien het risico vandaag de dag dat kwaadwillenden er iets mee willen."

Steeds meer politici worden bedreigd. Dat gebeurt voornamelijk via sociale media, maar ook in het echt. Bijvoorbeeld toen begin 2022 een man met een fakkel bij het huis van toenmalig D66-leider Sigrid Kaag stond. En een paar maanden geleden werd een 25-jarige man aangehouden voor het bedreigen van politici.

Andere omgang

Daar zit een verschil in ten opzichte van een decennium geleden. Ook toen was het niet de bedoeling dat deze lijst uitlekte, maar hij werd wel uitgedeeld aan in ieder geval meer dan 75 mensen. "Er staat ook niet op dat het geheimgehouden moet worden", zegt Irion. Dat maakt het wellicht niet volstrekt onlogisch dat soortgelijke lijsten nog eens zouden opduiken. Nu wordt met dat soort informatie anders omgegaan.

In principe is er sprake van een datalek zodra er toegang is tot persoonsgegevens zonder dat dit de bedoeling is, zegt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is dan aan de bijbehorende organisatie om melding te maken bij de AP, die vervolgens een onderzoek begint. Of de Eerste Kamer dat gaat doen, is nog niet bekend.

Niet de bedoeling

Tot de AVG-wet inging werden dit soort mapjes intern uitgedeeld, laat een woordvoerder van de Eerste Kamer weten. "Na die tijd is de organisatie strikter omgegaan met privacygevoelige informatie." Daarin speelt de veiligheid van politici een grote rol.

"Hoe het mapje uit 2016 in de openbaarheid is gekomen is ons onbekend en zeker niet de bedoeling", aldus de woordvoerder. De functionaris gegevensverwerking van de Eerste Kamer onderzoekt de impact. Dat is een expert die binnen een organisatie toezicht houdt op de naleving van de privacywetgeving.

Het gaat nog altijd niet goed met het korhoen op de Sallandse Heuvelrug. De vogelsoort is in de rest van Nederland uitgestorven. Overijssel haalt sinds 2013 korhoenders uit Zweden om ze vervolgens uit te zetten op de Sallandse Heuvelrug. Toch blijft de populatie maar niet op peil: er zijn er nog maar zo'n 25 in leven.

De afgelopen jaren zijn 280 korhoenders uitgezet in het natuurgebied. "Een fantastische vogel", vindt boswachter Ben Vlaskamp. "Mooie rode wenkbrauwen, zwarte veren en een witte staart die 'ie heel mooi omhoog kan zetten", zegt hij tegen RTV Oost.

Beschermde vogelsoort

De provincie Overijssel heeft de plicht om de vogelsoort in leven te houden. Het is een beschermd dier volgens het Natura 2000-beleid.

De vogel gedijt echter niet goed in het gebied. Een korhoen wordt normaliter vier tot vijf jaar oud, maar in het natuurgebied in Overijssel halen de meeste korhoenders dat niet. Dat komt onder meer door predatie: ze worden opgegeten door andere dieren als de havik, de vos of de marter.

Ook de beperkte populatiegrootte en de kwaliteit van het leefgebied spelen een rol. Het natuurgebied is de afgelopen decennia verzwakt. "Dat is gebeurd door een samenloop van factoren, waaronder verdroging, verzuring en stikstofneerslag, maar ook door klimaatverandering, versnippering en verstoring", zegt de provinciewoordvoerder. "En door die factoren neemt het aantal insecten af, die weer van groot belang zijn voor de overleving van korhoenkuikens in hun eerste levensweken."

Hoop

De afgelopen jaren is er miljoenen geïnvesteerd in natuurherstel. Het korhoen heeft daar niet van geprofiteerd, blijkt nu. "Het gaat moeizaam. Maar de afgelopen twee jaar zijn toch korhoenkuikens zelf groot geworden. Dat geeft wel hoop voor de toekomst."

Het uitzetten van de korhoenders kost per jaar zo'n 60.000 euro. Eind dit jaar beslist Provinciale Staten of er opnieuw korhoenders uit Zweden naar de Sallandse Heuvelrug worden geïmporteerd. Zo niet, dan sterft het korhoen definitief uit in Nederland.