NOS Nieuws - Algemeen

Vier dagen lag de destijds 8-jarige Humem onder het puin na de zware aardbeving in Turkije en Syrië in 2023. Hij overleefde de ramp, maar hield er wel PTSS aan over. Samen met zijn ouders en drie broers verblijft hij nu al veertien maanden in een asielzoekerscentrum in Nederland.

In 2012 ontvluchtte de familie Alhasan het thuisland Syrië vanwege de burgeroorlog. In de Turkse stad Kahramanmaraş bouwde het gezin een nieuw leven op.

Op 6 februari 2023 werd het gezin, met inmiddels vijf kinderen, midden in de nacht overvallen door een aardbeving met een kracht van 6,2. In het zuidoosten van Turkije en het noordwesten van Syrië kwamen meer dan 50.000 mensen om het leven.

"Het gebouw stortte in. We belandden allemaal onder het puin en werden in etappes eruit gehaald", zegt vader Aymen tegen Omroep Brabant. Na vier dagen werd zoon Humem door een Turks reddingsteam gevonden en onder het puin vandaan gehaald. Zijn zusje Lin (7) kon niet worden gered.

"Ik was erg bang en verdrietig", vertelt de inmiddels 11-jarige Humem. "Er lag allemaal puin boven mij en het was erg donker. Er was geen water en geen eten. Ik kon me niet bewegen en moest gewoon in mijn broek plassen."

Bekijk hier Humems hele verhaal:

Via het hervestigingsprogramma van de Verenigde Naties kreeg het gezin de kans om een nieuw leven op te bouwen in Nederland. De familie kreeg direct een verblijfsvergunning en werd gekoppeld aan de gemeente Gemert-Bakel, die daarmee verantwoordelijk is voor het vinden van huisvesting voor het gezin.

Maar van een woonhuis is nog geen sprake: al ruim een jaar verblijft het gezin noodgedwongen in een azc, eerst in Budel en nu in Grave.

Volgens vader Aymen is de situatie in het azc onhoudbaar voor zijn getraumatiseerde zoon. "Hij is bang van alles wat hij hoort en wordt meerdere keren in de nacht wakker. Dan zit hij met zijn knieën opgetrokken en een dekentje over zich heen in zijn bed, kijkend naar het plafond."

In rapporten van de GGD Brabant-Zuidoost, die het gezin met Omroep Brabant heeft gedeeld, is te lezen dat Humem een posttraumatische stressstoornis heeft overgehouden aan de aardbeving. De jongen heeft ernstige slaapproblemen, plast regelmatig in bed en heeft extreme angstreacties door omgevingsgeluiden.

Het hervestigingsprogramma van de VN

Via het hervestigingsprogramma van de VN worden de kwetsbaarste vluchtelingen opgevangen en verdeeld over 34 landen, waaronder Nederland. Het gaat bijvoorbeeld om vluchtelingen die medische zorg nodig hebben die in het thuisland niet beschikbaar is.

De vluchtelingen krijgen onder meer een verblijfsstatus, een huis en een financiële bijdrage. Vorig jaar zijn middels dit hervestigingsprogramma 327 vluchtelingen naar Nederland gekomen.

"Wij willen geen klacht indienen en we willen niemand beschuldigen. En ik begrijp dat er veel families wachten, zoals wij. Maar toch wil ik de burgemeester vragen om ons kind zo snel mogelijk te helpen", zegt de vader van Humem.

Gemeente verantwoordelijk

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zegt niet specifiek op de situatie van het gezin te kunnen ingaan. Een woordvoerder laat in algemene zin weten dat er altijd wordt gekeken naar een oplossing als vluchtelingen last hebben van elkaar. "Heeft men bijvoorbeeld 'last' van andere bewoners die lang opblijven, muziek draaien of roken, dan kijkt men of er geschoven kan worden naar een andere plek." Vanwege de volle azc's is dat nu lastig, zegt de woordvoerder.

Vluchtelingen die via de VN naar Nederland komen, zoals het gezin Alhasan, moeten in principe bij aankomst in Nederland binnen 48 uur in een woning worden geplaatst.

De gemeente Gemert-Bakel wil niet inhoudelijk reageren op vragen van Omroep Brabant. "Wij doen geen uitspraken over individuele gevallen in verband met privacy", zegt een woordvoerder.

Uit openbare stukken van de Rijksoverheid blijkt dat Gemert-Bakel op dit moment nog voor dertig statushouders een woning moet vinden. De afgelopen maanden heeft de gemeente geen enkele woning gevonden.

Noodkreet zorgverleners

In 2023 sloeg een groep zorgverleners alarm over de zorg voor kinderen en zwangere vrouwen in azc's, ondanks meerdere alarmerende inspectierapporten en waarschuwingen van het Rode Kruis.

Dat kinderen extra kwetsbaar zijn, staat in tal van rapporten. De kinderrechtenorganisatie Defence for Children publiceerde in 2023 een onderzoeksrapport waarin staat dat kinderen niet de jeugdhulp krijgen die ze nodig hebben.

Ondanks alles wat Humem al heeft meegemaakt in zijn jonge leven, heeft hij één droom: hij wil ingenieur worden. Zodat hij "sterke gebouwen kan maken die bestand zijn tegen aardbevingen of andere rampen".

Vanwege hoge prijzen en tekorten daalt de wereldwijde vraag naar olie voor het eerst sinds de coronapandemie in 2020. Het International Energieagentschap (IEA) spreekt van "de grootste ontregeling in de geschiedenis", als gevolg van de oorlog in de Perzische Golf.

Omdat er nauwelijks tankers door de Straat van Hormuz varen is het dagelijkse wereldwijde aanbod van olie met een kleine tien procent gedaald. Dat zijn ruim tien miljoen vaten per dag, blijkt uit de maandelijkse rapportage over de oliemarkt van de IEA.

De olieprijs balanceert op dit moment rond de 100 dollar per vat. Het einde van de oliecrisis is nog niet in zicht volgens de IEA. "De prijzen zijn al hoog, maar nog geen afspiegeling van de ernst van het probleem", zegt directeur Fatih Birol van het energieagentschap.

Binnenkort krijgen we de echte gevolgen te zien volgens Birol, met ernstige gevolgen voor de wereldeconomie. Afgelopen maand brachten landen onder leiding van de IEA een deel van de oliereserves op de markt om tekorten te voorkomen en de prijs te drukken. In totaal ging het om ruim 400 miljoen vaten olie uit de strategische reserves. Nederland maakte 5,36 miljoen vaten vrij. Dat is zo'n 20 procent van onze totale voorraad.

Door deze maatregel daalde de prijs van olie heel even, maar het effect werd al vrij snel tenietgedaan door nieuwe dreigementen aan Iran van de Amerikaanse president Trump.

De prijs van olie en brandstoffen wordt bepaald door de werkelijke actuele beschikbaarheid ervan, en de verwachte beschikbaarheid op korte en middellange termijn.

Afnemende vraag door hoge prijzen

Tot nu toe heeft Europa beperkt last van het wereldwijde tekort en de hoge prijzen, er is nog genoeg olie, kerosine, diesel en benzine beschikbaar. "Alles overheersend is hoelang de Straat van Hormuz dicht blijft", zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies. "Je ziet aan de langetermijnprijzen dat de markt denkt dat dit conflict niet lang meer kan duren."

Als het conflict wel nog maanden aanhoudt, wordt het steeds pijnlijker. "Dan praat je over heel hoge prijzen van 150 tot misschien wel 200 dollar per vat." Toch denkt Van den Beukel niet dat er in Europa snel echte tekorten ontstaan. "Er zullen eerder zulke hoge prijzen ontstaan dat de vraag afneemt." Op die manier worden de tekorten beperkt.

Veel deskundigen vinden het verlagen van de brandstofaccijnzen daarom geen goed idee. Vandaag besloot het kabinet ook tot een ander pakket aan maatregelen. Van den Beukel sluit echter niet dat het desondanks ook hier gaat gebeuren. "Zelfs al wil Nederland het zelf niet, het verschil met Duitsland en België kan te groot worden."

Mocht de olieprijs echt verdubbelen dan komt de wereld nog meer op onontgonnen terrein, met nooit eerder vertoonde brandstofprijzen aan de pomp. De prijs van diesel zou dan kunnen oplopen tot boven de drie euro per liter denkt Van den Beukel.

Het kabinet komt met een steunpakket van bijna 1 miljard euro om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten voor bedrijven, automobilisten en andere burgers. Dat bevestigen bronnen aan de NOS. Lagere prijzen aan de pomp zitten er niet in, de meest betrokken ministers kiezen voor andere maatregelen dan het verlagen van de accijnzen.

Zo wil het kabinet hogere reiskostenvergoedingen voor werknemers en een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens (vaak kleine ondernemers met een bestelbus) tot het einde van dit jaar. Ook komt er 50 miljoen om de armste huishoudens te steunen en wordt extra geld uitgetrokken voor het isoleren van huizen. Groene subsidies voor bedrijven komen eerder beschikbaar.

Vrijdag ligt het plan op tafel in de ministerraad. Daarna wil het minderheidskabinet met oppositiepartijen in gesprek om te kijken of er genoeg steun is voor de plannen of dat ze aangepast moeten worden.

Voorbeeld Duitsland niet gevolgd

In de plannen is geen geld uitgetrokken om de accijnzen op benzine te verlagen. In buurland Duitsland gebeurt dat wel, maar het kabinet heeft steeds gezegd dat dat veel geld kost en redelijk weinig verlichting oplevert. Om de prijs van een liter benzine met 10 cent te verlagen, moet de staat ongeveer een miljard bijleggen.

Doordat niemand kan zeggen hoelang de situatie nog duurt, houdt het kabinet ook rekening met de lange termijn, en daarom wil het nu niet te veel geld uitgeven. Daarbij: als de accijnzen omlaaggaan, dan stimuleer je het verbruik en dat is niet de bedoeling, zo is de gedachte binnen het kabinet.

Wel wil de regering werknemers tegemoetkomen, met name mensen die voor hun werk niet anders kunnen dan reizen. Daarom gaat de onbelaste kilometervergoeding voor werknemers van 23 cent naar 25 cent. Als werkgevers hieraan meebetalen, kan dat bijvoorbeeld 8 euro per week schelen voor wie wekelijks 400 kilometer aflegt.

Om vooral kleine ondernemers tegemoet te komen, zou tot eind dit jaar voor grijze kentekens, bestelauto's en lichte bedrijfswagens de wegenbelasting met 50 procent omlaaggaan.

Energierekening

Grote zorgen om de energierekening van huishoudens zijn er nog niet, maar de vrees is dat dat wel kan gebeuren als deze crisis langer aanhoudt. Om mensen die nu al kampen met energiearmoede te helpen, krijgt het energienoodfonds 50 miljoen extra te besteden. Dit geld kan later in het jaar gebruikt worden voor mensen voor wie bijvoorbeeld de energierekening niet meer te betalen is.

Daarnaast wil het kabinet geld uittrekken voor isolatie, waardoor de energierekeningen van bedrijven en huishoudens naar beneden zou kunnen. Ook moet geld dat voor latere jaren geboekt is voor verduurzaming van bedrijven naar voren worden gehaald. Het kabinet wil het steunpakket na het weekend presenteren.

Staatsbosbeheer vreest dat het olielek van vorige week in de haven van Antwerpen gevolgen zal hebben voor de Zeeuwse natuur. Met name dieren kunnen er last van krijgen. De betrokken partijen maken de schade op.

In het gebied is een melkachtige gloed te zien op het water. Als de zon erop schijnt, zijn de kleuren van de regenboog zichtbaar. "Dat gaat hier echt over de hele Schor van Waarde en die is een paar kilometer lang", vertel Vincent Hoedt van Staatsbosbeheer, staande op het stuk aangeslibde land. "En verderop bij Bath is dat hetzelfde, daar lijkt het zelfs nog meer te zijn."

Staatsbosbeheer maakt zich zorgen over de natuurgebieden in Zeeland en de dieren die er leven. "Het tast het bodemleven aan. Daar begint onze zorg en dat is er een voor de lange termijn", vertelt Hoedt. Hoe groot de schade precies is, wordt nog in kaart gebracht.

Sluipmoordenaar

Het olieprobleem bestaat uit twee delen: in het water zit een zwaardere drab en op het water ligt een dunne filmlaag. Hoewel beide slecht zijn voor de natuur, zit Hoedt vooral in over de filmlaag. Die verspreidt zich sneller dan de dikke drab en is nog moeilijker te verwijderen.

"Ik ben bang dat dat de sluipmoordenaar zal zijn, samen met de andere verontreinigingen die de afgelopen jaren in de Westerschelde gevonden zijn", zegt Hoedt.

Rijkswaterstaat kan alleen in de gaten houden waar de olie zich momenteel bevindt. Volgens een woordvoerder heeft slechts een klein deel van de olie het Zeeuwse gebied bereikt. Het dunne filmlaagje is echter niet uit het water te verwijderen. "Het kan pas worden opgeruimd wanneer het aanspoelt aan de oevers", vertelt een woordvoerder. Het is dan aan de gemeenten om de schoonmaak te coördineren.

Giftige stoffen

De stookolie die in de haven is gelekt, is moeilijk afbreekbaar. Als die in de bodem trekt, heeft dat grote consequenties voor het microleven en het ecosysteem. "Met name onder water; het is vooral wat je niet ziet", zegt Hoedt.

Ecoloog Lisette de Senerpont Domis beaamt dit. Ze is gespecialiseerd in ecosystemen in wateromgevingen en ziet het gevaar van het lek. Zo zitten er giftige stoffen in de olie die de dieren binnenkrijgen wanneer ze naar voedsel zoeken. "Sommige zullen direct het loodje leggen als ze het opeten", zegt De Senerpont Domis.

Andere dieren gaan op een andere manier de gevolgen merken, verwacht de ecoloog. "In stookolie zitten stoffen die kankerverwekkend zijn voor mensen, dat is voor dieren niet anders." Deze stoffen kunnen onder meer leiden tot groeibeperkingen en verminderde reproductie. Ook blokkeert de laag olie het zonlicht voor de planten en algen in het water, die daardoor niet kunnen groeien.

Op de lange termijn kan een olielek gevolgen hebben voor alle lagen van de voedselketen. Als organismen die onderaan staan verdwijnen, krijgen ook dieren die hoger in de keten staan er last van omdat er minder voedsel beschikbaar is.

In Rotterdam en Capelle aan den IJssel zijn vandaag drie douaniers en een vierde verdachte aangehouden. Ze zouden zich onder meer schuldig hebben gemaakt aan computervredebreuk en het schenden van ambtsgeheim hebben. Het gaat om vier mannen: drie (25, 36 en 45 jaar) uit Rotterdam en een (41 jaar) uit Capelle.

De verdachten zijn aangehouden door het Combiteam Havens. Dat is een samenwerkingsverband van de politie, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD), de Rijksrecherche en het Openbaar Ministerie. Ze doen samen onderzoek naar zware criminaliteit in de havens.

Rechercheurs hebben op meerdere plaatsen panden doorzocht, vooral in de regio Rotterdam. Ze hebben gegevensdragers, contant geld en luxegoederen in beslag genomen.

De verdachten mogen voorlopig alleen contact hebben met hun advocaat. Meer wil het OM er op dit moment niet over kwijt.

Het wordt gezien als een historische ontmoeting: vandaag spreken de ambassadeurs van Libanon en Israël in Washington D.C. na weken van gevechten tussen Hezbollah en Israël met elkaar over een mogelijk bestand.

Vooraf staat al vast dat de gesprekken ingewikkeld worden. Beide partijen gaan met conflicterende eisen de overleggen in. Zo had Libanon geëist dat er tijdens de gesprekken een staakt-het-vuren zou zijn, maar Israël wilde daar niets van weten. Israël wil de betrekkingen tussen beide landen verbeteren, maar eist bovenal dat Hezbollah, een bondgenoot van Iran, zal ontwapenen.

Saillant detail: de militante groep die verwikkeld is in de strijd met Israël, zit zelf niet aan tafel. En dat terwijl de politieke tak van Hezbollah in de regering van Libanon zit en zowel sociaal als politiek in de haarvaten zit van de Libanese maatschappij.

'Niet heel kansrijk'

Karim el Taki, docent Politiek in het Midden-Oosten aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt de gesprekken van vandaag "een moment om het ijs te breken". Ook Nora Stel, docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit, spreekt van een openingsronde. "Het is een aftasting, een voorbereidend gesprek op een serie van onderhandelingen." Maar, stelt ze, "het ziet er op dit moment niet heel kansrijk uit."

Al sinds het bestaan van de staat Israël zijn de landen met elkaar in conflict. Tijdens de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon, die 22 jaar duurde, ontstond Hezbollah als verzetsbeweging. Die wist Israël in 2000 te verdrijven, maar het conflict is altijd blijven sluimeren.

Het laaide ook op in 2006 en in 2023 tijdens de oorlog in Gaza. Daarna was er een bestand, maar dat werd volgens de Verenigde Naties zeker 10.000 keer geschonden, vooral door Israël. Nadat de Iraanse ayatollah Khamenei begin dit jaar was gedood, mengde Hezbollah zich opnieuw in de strijd.

In de gesprekken is er sprake van een scheve machtsverhouding, zeggen beiden. "Israël is militair veel sterker en de gesprekken vinden plaats in de VS, met buitenlandminister Rubio die bemiddelt."

"Rubio is een bondgenoot van Israël en dus niet een neutrale scheidsrechter", meent Stel. "Terwijl we weten: voor succesvolle onderhandelingen moeten alle strijdende partijen vertegenwoordigd worden en moet er vertrouwen zijn dat partijen aan de gemaakte afspraken gehouden kunnen worden." Aan geen van deze voorwaarden wordt volgens haar voldaan.

"Niet de pro-westerse Libanese regering, maar Hezbollah is in oorlog met Israël", zegt ze. "De regering spreekt niet namens Hezbollah en kan de groep dan ook niet aan afspraken houden die eventueel gemaakt worden."

Politiek proces

Ook in Libanon zelf is de machtsbalans niet in evenwicht, zegt El Taki. Het regeringsleger is nog altijd zwakker dan Hezbollah en daarom is het de vraag welke rol het kan spelen in de ontwapening van de groep.

"Als ontwapening ooit zou plaatsvinden, dan zou dat ingebed moeten zijn in een politiek proces waar Hezbollah bij betrokken is, iets wat op dit moment ontbreekt", zegt El Taki.

Hezbollah daartoe overtuigen wordt volgens hem moeilijk. "Hezbollah zegt altijd dat het niet wil ontwapenen en dat diplomatie nergens toe leidt. De groep verwijst daarbij naar de Israëlische bezetting, die eindigde toen het Israëlische leger werd verdreven door gewapend verzet."

Volgens hem is het belangrijk dat de Libanese regering niet met lege handen thuiskomt. "Als het niet lukt om een bestand af te spreken, bewijst de regering het punt van Hezbollah: dat diplomatie niet werkt."

Tactiek

Beide stellen dat de gesprekken nauw verknoopt zijn met de onderhandelingen tussen Iran en de VS. Iran wil dat Israël stopt met de aanvallen op Libanon, maar als de VS Israël niet onder druk zet, "gebeurt er niets", stelt El Taki. En zonder groen licht uit Teheran is de ontwapening van Hezbollah niet realistisch.

Hij benadrukt dat ongeacht de uitkomst van het gesprek, het hoe dan ook onderdeel is van de onderhandelingen. "Wat het resultaat vandaag ook is, of het nu gaat om uitgesproken optimisme of een schijn van mislukking, het moet worden begrepen als onderdeel van een onderhandelingstactiek."

De toezichthouder op de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten maakt zich zorgen over het vergaren van bulkdata door de AIVD en de MIVD. De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) noemt dat in haar jaarverslag een forse inbreuk op de grondrechten van burgers, terwijl het resultaat vaak beperkt is.

De diensten deden ook in 2025 weer meer verzoeken om gebruik te maken van bijzondere bevoegdheden, zoals het hacken van telefoons, het afluisteren van gesprekken, DNA-onderzoek of het doorzoeken van woningen. Omdat bij die acties een afweging moet worden gemaakt tussen de nationale veiligheid en rechten van Nederlanders, kijkt de TIB kritisch naar die verzoeken.

In 2025 kwamen er 4615 verzoeken binnen, 4 procent meer dan het jaar ervoor. 96 procent van de aanvragen werd goedgekeurd. De TIB verwacht vanwege de geopolitieke onrust dat het er volgend jaar opnieuw meer zullen zijn. Specifiek noemt de waakhond de oorlogen in Oekraïne en Gaza, moslimterroristen, rechtsextremisten en de verslechtering van de trans-Atlantische relatie.

Juridische slordigheden snel verholpen

Bij veel van de aanvragen die werden geweigerd, was sprake van vermijdbare juridische slordigheden, zoals onvoldoende onderbouwing of ontbrekende informatie. In 1,3 procent van de gevallen vond de TIB ook na aanvullingen de aanvraag niet gerechtvaardigd, gemiddeld ongeveer één keer per week.

In het jaarverslag hamert de TIB met name op surveillanceacties waarbij burgers in beeld komen die helemaal nergens van verdacht worden. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om mensen uit de omgeving van een doelwit of om het binnenhalen van bulkdata, het massaal aftappen van internet.

'Hoge verwachtingen niet waargemaakt'

De TIB schrijft dat die praktijk "zeker niet in de omvang die de diensten graag zouden zien" gerechtvaardigd is. Volgens de toezichthouder worden de hoge verwachtingen namelijk niet waargemaakt door de resultaten en weegt het daarom niet op tegen de inbreuk op grondrechten.

Er is "nog altijd weinig concrete relevante opbrengst" te zien, terwijl er inmiddels steeds meer data worden vergaard en geanalyseerd door steeds meer teams binnen de diensten.

De toezichthouder begrijpt dat er altijd een afweging moet worden gemaakt tussen privacy en het landsbelang, maar "juist het bewaken van de balans tussen de bescherming van grondrechten en de inbreuk daarop maakt ons een democratische rechtsstaat."

Het Openbaar Ministerie heeft tegen de drie verdachten van de kunstroof in het Drents Museum celstraffen geëist tot 5,5 jaar cel. De hoogste eis is tegen Bernhard Z., die weigerde procesafspraken met het OM te sluiten omdat hij naar eigen zeggen niet direct bij de diefstal betrokken was.

Tegen de andere twee verdachten kwam er een lagere eis, van ruim 3,5 jaar cel. Met hen is overeengekomen dat ze minder lang de cel in hoeven in ruil voor het teruggeven van de kostbare buit.

Gouden helm

De rechtbank in Assen behandelde vandaag de rechtszaak over de gewelddadige roof bij het Drents Museum. Daarbij werd in januari vorig jaar een aantal Roemeense topstukken gestolen: de gouden helm van Cotofenesti en drie gouden armbanden.

Na maandenlange onderhandelingen maakte het Openbaar Ministerie afspraken met verdachten Douglas W. en Jan B. Zij gaven de helm en twee armbanden terug, in ruil voor een lagere strafeis.

Hoe de overdracht is verlopen, wilde de officier van justitie niet zeggen. "Dat zal wat ons betreft altijd een geheim blijven." Het OM weet niet waar de buit heeft gelegen. Het lijkt er volgens de officier op dat de verdachten de laatste, nog vermiste armband niet hebben.

Onderdeel van de deal is ook dat het Drents Museum geen schade verhaalt op de twee verdachten. De materiële schade van de inbraak bedroeg 250.000 euro. Het museum weet nog niet of het de derde verdachte daar wel voor aansprakelijk gaat stellen.

Verder gaan het OM en de verdediging niet in hoger beroep. De rechtbank moet nog bepalen of de procesafspraken door de beugel kunnen. Dat gebeurt later, bij de uitspraak in de zaak. Wanneer die zal zijn, is nog niet bekend.

Bewijs

De officier van justitie legde vandaag uit dat er een stortvloed aan bewijs is tegen de drie verdachten. Dat zij de inbraak "als een team" hebben gepleegd, blijkt volgens het OM onder andere uit DNA-sporen, camerabeelden, bank- en telefoongegevens en getuigenverklaringen.

Het OM is ervan overtuigd dat het drietal een deur van het museum opblies met een zware vuurwerkbom en eenmaal binnen vitrines insloeg om het Roemeense goud te stelen. Uit het onderzoek is niet gebleken dat de verdachten de inbraak pleegden in opdracht van iemand anders.

De verdachten beriepen zich bijna volledig op hun zwijgrecht. Voor het maken van procesafspraken maakt dat overigens niet uit. Een bekentenis is niet nodig.

Boos

Het OM probeert nog altijd te achterhalen waar de laatste gouden armband is gebleven. Verdachte Bernhard Z. verklaarde vandaag in ieder geval geen enkele informatie te hebben. Hij zei boos te zijn dat hij als hoofdverdachte wordt beschouwd.

Maar de officier van justitie denkt dat hij wel degelijk in het museum is geweest. Zo is er een filmpje van Z. gevonden waarin het NOS Journaal te horen is dat aandacht besteedt aan de roof. In de uitzending vertelde de verslaggever dat de roof binnen een paar minuten was uitgevoerd, waarna Z. in het filmpje reageert dat dat niet klopt omdat het slechts één minuut had geduurd. Volgens het OM kon alleen de dader dat weten.

Undercoveractie

Donderdag gaat de behandeling van de zaak verder. Dan krijgen de advocaten van de verdachten nog gelegenheid zich uit te spreken. Vandaag wilden zij niet reageren.

De verdediging maakte eerder bezwaar tegen de manier waarop undercoveragenten zijn ingezet. Zij deden zich voor als criminelen en probeerden Jan B. over te halen om de kunstschatten aan hen te verkopen. De agenten zouden hem hebben bedreigd en onder druk hebben gezet, maar het OM ontkent dit.

De undercoveractie leidde niet naar de kunstschatten, maar de politie kreeg wel het idee dat ze nog intact waren. Het OM zei dat het maken van procesafspraken nog de enige overgebleven manier was om ze terug te krijgen.

Het was wel een keiharde voorwaarde dat het goud terug was vóór de rechtszaak. Het OM wilde voorkomen dat de rechtbank zich verplicht zou voelen de deal goed te keuren, omdat anders de kunststukken niet terug zouden komen.

Na teruggave bleek de gouden helm van Cotofenest licht ingedeukt. De helm wordt nu gerestaureerd. Daarna worden alle voorwerpen teruggegeven aan Roemenië.

Gemeenten missen kansen als het gaat om het tijdig aanbieden van hulp aan huishoudens die in financiële problemen dreigen te komen.

Grootste probleem is dat zij niet genoeg personeel hebben om mensen te bellen die kampen met betalingsachterstanden. Terwijl zo'n telefoontje verreweg de beste manier is om schuldenaars ook ook echt te bereiken: 62 procent reageert, tegenover 7 procent bij een brief of e-mail.

Dat blijkt uit een rapport van Divosa, de koepelorganisatie van sociale diensten, over de zogenoemde 'vroegsignalering' van schulden in het afgelopen jaar.

1 miljoen signalen per jaar

Gemeenten zijn sinds 2021 wettelijk verplicht om inwoners te benaderen als die achterstanden hebben bij het betalen van de huur, de energierekening, het water en de zorgverzekering. Energieleveranciers, drinkwaterbedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars moeten minimaal het postadres doorgeven van die mensen, maar vrijwel altijd leveren zij ook een telefoonnummer en/of een e-mailadres.

Gemeenten kregen in 2025 ruim 1 miljoen signalen binnen van betalingsachterstanden. Met zo'n 814.000 adressen zochten ze contact, maar slechts bij één op de vijf lukte dat ook daadwerkelijk. Vooral omdat gemeenten vaak onvoldoende medewerkers hebben om de telefoon te pakken of bij een schuldenaar langs te gaan.

Prioriteit bij de ernstiger gevallen

Probleem is volgens Divosa dat het Rijk nooit structureel geld beschikbaar heeft gesteld om personeel hiervoor aan te nemen. Voor dit jaar is er 20 miljoen euro beschikbaar en er bestaan plannen om dat de komende jaren ook te doen, maar dat staat nog niet vast. Zolang de financiering niet zeker is, durven gemeenten geen medewerkers binnen te halen.

Gevolg is dat diezelfde gemeenten prioriteiten moeten stellen. Ze doen dat vaak bij de ernstigere gevallen: huishoudens die schulden op elkaar stapelen. Terwijl de ervaring leert dat het ook heel belangrijk is om mensen juist al hulp aan te bieden op het moment dat de situatie nog te overzien is en erger kan worden voorkomen, benadrukt Divosa.

Overigens aanvaardt ook niet iedereen de aangeboden hulp: bij 35 procent is dat het geval. Die hulp bestaat onder meer uit budgetadvies, schuldhulpverlening of een budgetcoach.

Door het afsluiten van de Straat van Hormuz zitten sinds eind februari duizenden bemanningsleden vast op schepen in de Perzische Golf. Onder hen zijn zo'n 100 Nederlandse zeelieden. Ook sinds het staakt-het-vuren van afgelopen week is onduidelijk wat hun lot is, en nu met de Amerikaanse blokkade die erbovenop komt helemaal.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Het gevaar is reëel. Door Iraanse aanvallen op schepen zijn sinds het begin van de oorlog in de Perzische Golf zeker achttien doden gevallen, vertelt Richard Moti, van de internationale maritieme vakbond Nautilus International. Er zijn geen Nederlandse slachtoffers, maar de Nederlanders die daar vastzitten maken zich uiteraard grote zorgen.

Nederlandse bemanningsleden vertellen in deze podcast geanonimiseerd hun verhaal, in berichten die zij van boord - via de vakbond - stuurden. "Doordat je constant alert moet zijn, heb je een hele slechte nachtrust. Of een hele gespannen nachtdienst."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Lisa Konings en Rosanne Sies

Alleen "hardnekkige terugkeerfrustreerders" zullen worden vervolgd omdat ze illegaal in Nederland zijn. Dat zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in het Eerste Kamerdebat over de strenge asielwetten.

Hiermee lijkt de CDA-minister tegemoet te zijn gekomen aan het bezwaar van zijn partijgenoten in de Eerste Kamer. Het CDA, dat nodig is voor een meerderheid, vroeg gisteren om een toezegging dat het strafbaar stellen van illegaal verblijf beperkt blijft tot ernstige gevallen. CDA-Eerste Kamerlid Van Toorenburg reageert vandaag dat de minister "een hele grote angst heeft weggenomen".

Van den Brink benadrukte in het debat dat het om "een heel afgebakende groep" gaat van naar schatting 100 tot 300 mensen per jaar. "De strafbaarstelling is geen voorbode van een veel repressiever beleid."

Overigens zei de minister erbij dat het logisch voortvloeit uit Europese regels - die voorrang hebben op Nederlandse - dat alleen in uiterste gevallen illegaliteit strafbaar is. Voor de verduidelijking van vandaag hoeft wat hem betreft dan ook de tekst van de wet niet aangepast te worden.

Mensenhandel

Bij veel partijen en organisaties zijn zorgen over de aanscherping van de wet, omdat kwetsbare mensen er slachtoffer van kunnen worden. De minister beklemtoonde dat bijvoorbeeld slachtoffers van mensenhandel, die doorgaans illegaal in Nederland zijn, niet onder strafbaarstelling vallen. "Het gaat echt om mensen die hun terugkeer frustreren."

Wat staat er in de asielwetten?

Het strafbaar stellen werd onderdeel van de wet door een voorstel van de PVV dat er op het laatste moment bij kwam en dat onverwachts een nipte meerderheid kreeg in de Tweede Kamer. Van den Brink noemt dat nu "hoogst ongelukkig", omdat er daardoor geen fatsoenlijk politiek en maatschappelijk debat over is geweest.

PVV-senator Van Hattem zei in reactie op de opmerkingen van de minister dat hij zich zorgen maakt over het "stukje bij beetje afbreken" van het PVV-amendement. "Wat blijft er nou nog over van de strafbaarstelling van illegaliteit?"

Geen U-bocht

Van den Brink antwoordde daarop dat Van Hattem niet bezorgd hoeft te zijn. "Ik ben niet bezig met een U-bocht." Of de steun van zijn partij nu in gevaar komt, wilde Van Hattem niet zeggen. "Ik ga nergens op vooruitlopen." Maar het lijkt niet waarschijnlijk dat de PVV de wetten van Faber wegstemt.

De Eerste Kamer debatteert twee dagen over de strenge asielwetten die nog uit de koker van het vorige kabinet komen. Volgende week wordt erover gestemd. Mocht de senaat ze goedkeuren, dan voert het kabinet ze "onverkort" uit, staat in het coalitieakkoord.

Wie voor en wie tegen?

Van meer dan 30 senatoren lijkt zeker dat ze voor gaan stemmen (BBB, VVD, PVV, JA21, SGP en 50Plus en nog twee eenpitters). En van iets meer dan 30 van de 75 senatoren lijkt zeker dat ze tegen gaan stemmen (GL-PvdA, D66, Volt, Partij voor de Dieren, SP, ChristenUnie en twee eenpitters).

Het CDA kan met zes zetels dus doorslaggevend zijn voor een meerderheid. Overigens is niets echt zeker tot er gestemd is; het debat is nog bezig en Van den Brink moet laveren tussen het CDA tevreden stellen en de PVV-steun niet verliezen. Daarnaast kunnen uiteindelijk binnen fracties Kamerleden ook nog afwijkend stemmen.

Ruim twee op de drie viswinkels die afgelopen najaar door de toezichthouder zijn gecontroleerd, hielden zich niet aan de regels over voedselveiligheid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gaat daarom dit jaar strenger controleren.

In oktober en november controleerde de NVWA 105 bedrijven. Bij 72 winkels constateerde de inspectie een of meerdere overtredingen.

De helft overtrad de regels rond allergeneninformatie. Ook was de omgang met voedsel bij 42 procent van de viszaken ondermaats. Het eten werd bijvoorbeeld niet op de juiste manier teruggekoeld of goed verhit.

Ook waren snijplanken, koelkasten en andere apparatuur bij 30 procent van de bedrijven verontreinigd of slecht onderhouden. Bij 15 procent van de viswinkels werden sporen van plaagdieren aangetroffen, zoals van ratten en muizen.

Maatregelen getroffen

De NVWA gaf 66 ondernemers een officiële waarschuwing. Ook maakte de inspectie vijf rapporten op en één proces-verbaal. Eén bedrijf moest de deuren sluiten.

Van de 66 gewaarschuwde bedrijven zeggen er 54 maatregelen te hebben genomen. In 48 gevallen was dit voor de NVWA voldoende. Bij de andere bedrijven is opnieuw een inspectie gedaan.

De branchevereniging heeft op basis van de bevindingen van de NVWA een plan gemaakt om te zorgen dat de voedselveiligheidsregels beter worden nageleefd. Daarbij ligt de nadruk op het vergroten van de bewustwording en het ondersteunen van visbedrijven bij het verbeteren van hun werkwijze.

Begoña Gómez, de vrouw van de Spaanse premier Pedro Sánchez, wordt officieel beschuldigd van verschillende corruptiemisdrijven. Dat heeft een Spaanse onderzoeksrechter besloten na een twee jaar durend onderzoek.

De 55-jarige Gómez zou misbruik hebben gemaakt van haar positie als premiersvrouw om een aanstelling te krijgen aan de universiteit Complutense in Madrid. Die baan, van programmadirecteur, kreeg ze in 2020, toen Sánchez al twee jaar premier was.

De Spaanse onderzoeksrechter Juan Carlos Peinado acht bewezen dat Gómez zich schuldig heeft gemaakt aan vier van de vijf aanklachten. Het gaat om verduistering, beïnvloeding, corruptie in zakelijke transacties en misbruik van gelden. Het is nu aan de rechtbank om te bepalen of Gómez zal worden vervolgd.

Regering ontkent

Het besluit van de onderzoeksrechter is ingezien door Spaanse media. Hierin zou staan dat hij genoeg bewijs heeft om Gómez te vervolgen. De vijfde aanklacht van professioneel wangedrag heeft Peinado laten vallen, schrijft de krant El Pais.

De Spaanse regering houdt vol dat Gómez onschuldig is en dat onderzoeksrechter Peinado "de rechterlijke macht te schande maakt", aldus RTVE. Zowel Gómez als Sánchez diende in 2024 al een klacht in tegen Peinado.

Er lopen vergelijkbare zaken tegen een broer van Sanchez, David, en tegen een partijgenoot van Sánchez, de voormalige minister van Transport Luis Ábalos.

De minister van Financiën van Benin heeft de presidentsverkiezingen in het land afgetekend gewonnen. Romuald Wadagni haalde meer dan 94 procent van de stemmen, blijkt uit een voorlopige verkiezingsuitslag.

Op dit moment is zo'n 90 procent van de stemmen geteld. Daarmee is de uitslag volgens de kiescommissie onomkeerbaar. Het opkomstpercentage bij de verkiezingen in het West-Afrikaanse land was 58,78 procent.

Wadagni was vooraf al de grote favoriet voor de verkiezingswinst. Hij werd gesteund door de regeringscoalitie van het land.

Geen steunbetuiging oppositieleider

De belangrijkste oppositiepartij, de Democraten, was er niet in geslaagd om een kandidaat op de kieslijst te krijgen. In Benin moeten presidentskandidaten steunbetuigingen van parlementsleden krijgen om zich verkiesbaar te kunnen stellen. De kandidaat van de Democraten had niet voldoende van die steunbetuigingen gekregen.

Daarmee was kandidaat Paul Hounkpè, van een andere oppositiepartij, nog de enige uitdager. Hounkpè erkende zijn verlies al. Hij feliciteerde Wadagni, maar voegde toe dat "democratie wederzijds respect vereist en het vermogen om boven partijpolitieke verdeeldheid uit te stijgen".

Wadagni volgt president Patrice Talon op. Hij was na twee ambtstermijnen niet meer verkiesbaar.

Couppoging

De nieuwe president staat voor grote uitdagingen waaronder de armoede en toenemende onveiligheid in het land. De aan al-Qaida gelieerde jihadistische groepering JNIM doodde in april vorig jaar 54 militairen, en vorige maand nog eens 15.

Dat toenemende geweld leidde tot een couppoging in december door een groep militairen. Zij vonden dat de veiligheidssituatie in het land onhoudbaar was geworden. De coup werd uiteindelijk verijdeld.

Bij een schietpartij op een middelbare school in Turkije zijn zeker zestien mensen gewond geraakt. De schutter was een oud-leerling die na de aanslag een einde aan zijn leven maakte, meldt het Turkse ministerie van Binnenlandse Zaken.

De aanval vond plaats in Siverek, in het zuidoosten van Turkije. Volgens het ministerie zijn tien scholieren, vier docenten, een agent en een kantinemedewerker gewond geraakt. Het motief van de dader is nog onbekend.

Volgens ooggetuigen kwam de 19-jarige man de school binnen en schoot hij met een jachtgeweer om zich heen, waarna er paniek uitbrak, schrijven Turkse media.

Enkele leerlingen sprongen uit het raam om te ontsnappen. Sommigen raakten daarbij gewond. Het pand werd door de Turkse autoriteiten ontruimd.

Na de aanval verschanste de schutter zich in de school en weigerde hij om zich over te geven. Volgens Turkse media had de schutter voorafgaand aan de schietpartij op sociale media gedreigd de school aan te vallen.

De Ierse zangeres Moya Brennan is op 73-jarige leeftijd overleden. Ze had internationaal succes met de band Clannad, die Keltische muziek met folk en pop vermengde tot een unieke mix.

Hun grootste hit, ook in Nederland, betekende hun internationale doorbraak: Theme from Harry's Game uit 1983. De melancholieke ballade met Brennans breekbare zang in het Gaelic leek in niets op de muziek die toen de hitlijsten overheerste.

De tekst sloot aan op het onderwerp van de tv-serie Harry's Game, over de onrust in Noord-Ierland. Hoewel zinnen als "Imtheochaidh soir is siar" voor veel buitenlanders totaal onbegrijpelijk waren, was de emotie die Brennan in het nummer legde overduidelijk.

De band gebruikte een oud-Iers spreekwoord om de zinloosheid van oorlog aan te duiden: "Alles wat ooit is en zal zijn, zal ophouden te bestaan: de maan en de sterren, jeugd en schoonheid". Voor de band verwoordde dat het idee dat geweld nooit een oplossing zou brengen.

Het terugkerende "Fol lol the doh fol the day" komt overigens puur voort uit emotie; het zijn betekenisloze mondklanken (portaireacht) zoals die in Ierland worden gebruikt in bijvoorbeeld traditionele fiedelmuziek of slaapliedjes.

Brennan biechtte ooit op dat de muziekstijl van Clannad op hoon van puristen kon rekenen. "Er is nooit begeleiding bij liederen in het Gaelic, dus wat wij deden was heiligschennis." Volgens haar werden ze als verraders gezien omdat ze de zang begeleidden met synthesizers, blaasinstrumenten of de Ierse versie van de doedelzak, de uilleann pipes.

'Liever een rock-'n-roller'

Brennan groeide op in een muzikale familie, die geregeld optrad in hun pub in het gehucht Mín na Leice, in County Donegal in het noorden van het land. Samen met een jongere zus en broer en twee ooms (een tweeling) richtte ze begin jaren 70 Clannad op. De naam is een samentrekking van Clann as Dobhar, wat beschrijft dat het allemaal bloedverwanten zijn uit het gebied Dore.

Aanvankelijk had Brennan een ander muzikaal pad voor ogen, zei ze eens. "Ik had graag rock-'n-roller willen zijn, maar ik realiseerde me langzaam dat ik een ander timbre had, een meer etherisch geluid. Dat werd bepalend voor het geluid van Clannad." Naast het zingen, speelde ze ook harp in de band.

Ook zus Eithne maakte enkele jaren deel uit van het gezelschap, totdat zij als Enya aan een succesvolle solocarrière begon. Zij werd ook in Nederland bekend, met nummers als Orinoco Flow (Sail Away) en Only Time.

Films en tv-series

Clannad groeide wereldwijd uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het typisch Ierse geluid. Van hun dertig albums werden er miljoenen verkocht en de band verzilverde één van drie Grammy-nominaties. Hun nummers werden veelvuldig op soundtracks gebruikt om een bepaalde sfeer op te roepen, zoals in de films Patriot Games en The Last of the Mohicans en de tv-serie Robin of Sherwood.

Brennan werkte samen met beroemde artiesten uit haar land als The Chieftains, Shane MacGowan en Ronan Keating. Met U2-zanger Bono had ze ook in Nederland een bescheiden hit met In a lifetime. Hij omschreef haar als "een van de prachtigste stemmen die het menselijk oor ooit heeft gehoord".

Clannad bracht in 2013 hun laatste album uit, Nádúr. Volgens een overlijdensbericht overleed Brennan gisteren vredig, omringd door haar familie, in haar woonplaats Gaoth Dobhair.

Kamerlid Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie is ook in hoger beroep veroordeeld voor belediging van de toenmalige ministers Kuipers (D66, VWS) en Van Gennip (CDA, Sociale Zaken). In 2023 deelde hij op X een bewerkte foto, waarop het leek alsof de bewindspersonen een nazivlag hesen.

De rechtbank veroordeelde het Kamerlid eerder tot een voorwaardelijke boete van 450 euro, maar het gerechtshof in Den Haag ziet nu geen reden om die boete voorwaardelijk op te leggen. Dat wil zeggen dat Van Houwelingen het bedrag gewoon moet betalen, vindt het hof.

Het Kamerlid was in hoger beroep gegaan, omdat hij vindt dat het verspreiden van de foto valt onder de vrijheid van meningsuiting. Ook zou het OM in vergelijkbare zaken niet tot vervolging zijn overgegaan en dat is volgens hem niet eerlijk.

Ongefundeerde aanval

Maar het gerechtshof veegt beide argumenten van tafel. Die andere zaken zijn volgens de rechters helemaal niet vergelijkbaar. En de foto ziet het hof als een "ongefundeerde persoonlijke aanval op beide slachtoffers" die daardoor in hun eer en goede naam zijn aangetast. "Het betreft geen op feiten gebaseerde bijdrage aan het publieke debat", aldus het vonnis.

Van Houwelingen verwijderde de foto wel, maar Kuipers en Van Gennip deden toch aangifte. Het gerechtshof heeft bij het opleggen van de onvoorwaardelijke boete mee laten tellen dat de belediging op X een groot bereik heeft gehad en dat het Kamerlid "ook in hoger beroep geen inzicht heeft getoond in het kwalijke van zijn handelen".

De politicus zou nog in cassatie kunnen gaan bij de Hoge Raad, maar of hij dat doet is nog niet bekend.

De dolfijn die vrijdag dood aanspoelde in Zeeland blijkt een zeldzame grijze dolfijn. Dat meldt het Reddingsteam Zeedieren Zeeland.

Het reddingsteam kwam vrijdag naar het Banjaardstrand bij Kamperland om de dolfijn te bergen. Het dier was toen al in verregaande staat van ontbinding: het kadaver was wit gekleurd en er was geen rugvin zichtbaar.

Eerst werd er gedacht dat de dolfijn een beloega was, die eerder voor de kust had gezwommen. Maar uit onderzoek van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht blijkt nu dat het een grijze dolfijn is, ook wel Risso's dolfijn genoemd.

Eerste stranding sinds jaren 70

De grijze dolfijn wordt bijna nooit gezien in Nederland. De laatste keer dat deze soort aanspoelde in Nederland was in 1970, zegt onderzoeker Lonneke IJsseldijk.

De dieren hebben een kenmerkend rond hoofd en leven vooral bij de Azoren. De dode dolfijn in Zeeland was dus erg uit de richting. "Het dier was al wat langer dood, dus het is aannemelijk dat het is komen aandrijven van verder weg", zegt IJsseldijk.

Zij en haar collega's keken vooral naar de schedel om de soort te bepalen. In de onderkaak waren een aantal holtes van tanden zichtbaar, terwijl die niet te zien waren in de bovenkaak.

"Dat gaf het een beetje weg", zegt IJsseldijk. Grijze dolfijnen hebben alleen tanden in de onderkaak. Beloega's hebben tanden in zowel de onder- als bovenkaak.

Organen vergaan

Vrijwel alle organen van de dolfijn waren al verdwenen: alleen een deel van de nier en maag waren nog aanwezig. Daardoor konden de onderzoekers niet meer nagaan waaraan het dier was doodgegaan. Ook kon niet meer worden vastgesteld of het dier een mannetje of vrouwtje was, want zelfs de geslachtsorganen waren al vergaan.

"Je kunt het bijna geen onderzoek meer noemen", zegt IJsseldijk lachend. "Maar dat hoort bij dode dieren. Je bent afhankelijk van wat je binnenkrijgt."

De grijze dolfijn gaat straks naar museum Naturalis in Leiden, vertelt de bioloog. "We hebben in ieder geval een museum blij gemaakt met een bijzonder skelet."

In ruil voor het teruggeven van de buit, heeft het Openbaar Ministerie procesafspraken gemaakt met twee van de drie hoofdverdachten van de kunstroof in Assen. Welke strafeis zij overeen zijn gekomen, wilde het Openbaar Ministerie vanochtend nog altijd niet zeggen.

Dat bleek bij het begin van de behandeling van de rechtszaak over de roof bij het Drents Museum, in januari vorig jaar. Onderdeel van de deal is in ieder geval dat het museum geen schade zal verhalen op de verdachten.

De rechtbank zal in het vonnis bepalen of deze procesafspraken akkoord zijn. Het grootste deel van de buit is twee weken geleden wel alvast teruggegeven, waaronder de gouden helm van Cotofenesti. Dat was volgens het OM een harde eis.

Volgens de officier van justitie was het hoofddoel om de gestolen Roemeense kunstwerken terug te krijgen. Hij sprak van een "langdurig en intensief traject van onderhandelingen", waarbij het lastig was om elkaar te vertrouwen. Hij prees de moed van de verdachten om de buit nog voor de rechtszaak terug te geven.

Armband kwijt

Het OM verdenkt drie mannen uit Heerhugowaard ervan enkele kostbare Roemeense kunstschatten te hebben gestolen uit het Drents Museum. Naast de helm gaat het om drie gouden armbanden. Daarvan is er nog eentje kwijt.

De officier van justitie zei geen indicatie te hebben dat de twee verdachten met wie een deal is gesloten, die laatste armband nog hebben. Waar de buit verborgen lag, wil het OM niet zeggen. "De locatie en manier van overdracht zullen wij om veiligheidsredenen en vanwege het vertrouwelijke karakter van de gesprekken niet delen."

Auto geregeld

De afspraken zijn gemaakt met verdachten Jan B. en Douglas W. De derde verdachte, Bernhard Z., wilde geen procesafspraken maken. Hij zei vanochtend dat hij een veel kleinere rol had dan het OM denkt.

"Ik heb een auto en kentekenplaten geregeld en spullen gekocht", zei hij. "Ik dacht wel dat ze een kraak zouden gaan zetten, maar ik wist niet waar en dat het ging om kunstschatten. Ik heb geen kunstschatten, heb ze nooit gehad en ik heb daar ook geen informatie over."

Het OM maakt later vandaag de strafeisen bekend, waarvan er dus twee zijn afgestemd met de verdachten. Vermoedelijk krijgen zij strafkorting.

De spectaculaire kunstroof in januari 2025 was groot nieuws in Nederland en ook daarbuiten. In de video zie je wat er gebeurde en wat erover bekend is:

Bij de inbraak in het museum in Assen werd een deur opgeblazen met zwaar vuurwerk. De rechtbank liet vandaag beelden zien van de explosie en van de roof binnen in het museum. Op de beelden was te zien hoe vitrines werden ingeslagen met een moker.

De verdachten wilden niet zeggen of zij dat waren. Zij beriepen zich op hun zwijgrecht. Voor het maken van procesafspraken is een bekentenis ook niet nodig.

Drukmiddel

Onderdeel van procesafspraken is normaal gesproken ook een kortere rechtszaak. Nu is alleen afgesproken dat er geen hoger beroep komt in de zaak van de twee verdachten.

Dat het proces wel uitgebreid wordt behandeld bij de rechtbank in Assen, heeft onder meer te maken met de commotie die de kunstroof veroorzaakte. Vooral in Roemenië was de ophef groot.

Schok in Roemenië

De kunstschatten waren geleend van het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. De directeur van het Drents Museum las een verklaring voor namens zijn Roemeense collega's. Zij beschreven de "schok, woede en vernedering" die na de diefstal werd gevoeld in Roemenië. Vooral de helm van Cotofenesti is belangrijk cultureel erfgoed.

Het Drents Museum benadrukte dat de daders met hun roof miljoenen mensen pijn en verdriet hebben gedaan. Directeur Robert van Langh riep hen op om ook de laatste armband terug te geven. "Pas dan kan deze vreselijke periode echt worden afgesloten."

Een andere reden om de rechtszaak helemaal te behandelen, is dat het OM bijzondere opsporingsmiddelen heeft ingezet die getoetst moeten worden. Het gaat bijvoorbeeld om het publiceren van namen en foto's van verdachten Douglas W. en Bernhard Z., kort na hun aanhouding. Dat is zeer ongebruikelijk. Het was een drukmiddel om hen aan het praten te krijgen.

Ook hebben undercoveragenten geprobeerd informatie los te weken bij verdachte Jan B. Hij zegt dat hij bedreigd en onder druk is gezet door de agenten, die zich voordeden als criminelen die de buit wilden kopen. "We hebben de grenzen van de wet opgezocht, maar nooit overtreden", aldus de officier van justitie.

Hui Ka Yan, de oprichter van de failliete Chinese vastgoedreus Evergrande, heeft schuld bekend aan onder meer fraude en omkoping, meldt de rechtbank in Shenzhen.

Evergrande was een van de grootste projectontwikkelaars in China. Het bedrijf was ook actief in andere sectoren en was op een gegeven moment ook eigenaar van een voetbalclub en een fabrikant van elektrische auto's.

Het vastgoedbedrijf werd zo groot door te blijven lenen bij onder meer banken en bouwbedrijven. In 2021 kwam Evergrande in de problemen toen het zijn schulden niet kon terugbetalen. Daarop volgde een vastgoedcrisis in China.

Na de eerste betalingsproblemen werd er nog gepoogd om het bedrijf te redden, maar een rechter in Hongkong beval het bedrijf twee jaar geleden om zichzelf te ontbinden.

Evergrande heeft een groot deel van de schuld van 254 miljard euro niet kunnen aflossen.

Spijt

De 67-jarige Hui werd in 2023 opgepakt en zit sindsdien vast. Tijdens de zitting in de rechtbank betuigde hij spijt. De voormalige topman riskeert een levenslange celstraf als hij wordt veroordeeld.

Hui, ooit een van de rijkste mensen van China, wordt ook beschuldigd van het misbruiken van publiek geld.

De Chinese autoriteiten legden Hui een miljoenenboete op. Ook mag hij de rest van zijn leven niet handelen op de beurs.

Chinese toezichthouders beschuldigden Evergrande ervan de omzet van 70 miljard euro te hebben overdreven. Dat gebeurde volgens hen door de opbrengsten al in de boeken te zetten voor de daadwerkelijke verkoop. Volgens de Chinese autoriteiten heeft Hui daarin een grote rol gespeeld.

Correspondent China Gabi Verberg:

"De zaak trekt veel aandacht in China. Hoewel de verdachte een zeer prominente zakenman is, of was, raakt de zaak ook "de gewone man". Want de huidige vastgoedcrisis die zo'n vijf jaar geleden begon en waar China nog altijd in zit, begon toen Evergrande in de financiële problemen kwam. Als dominostenen vielen in de jaren daarna talloze bedrijven in de vastgoedsector om.

Deze vastgoedcrisis raakt veel Chinezen tot op de dag van vandaag nog diep in de portemonnee. Naar schatting is de gemiddelde huizenprijs sinds 2020 met zo'n 25 procent gedaald. Daarnaast zijn er miljoenen Chinezen die huizen hebben gekocht die nooit opgeleverd zijn. Bij gebrek aan sociale voorzieningen geldt vastgoed als een belangrijke spaarpot voor de oude dag. Veel van dat geld is verdampt en zal ook niet meer terugkomen.

Het contrast tussen het lot van deze Chinezen en de oprichter van Evergrande, een man die voor zijn val luxe villa's over de hele wereld bezat, kan bijna niet groter zijn. Er is op sociale media dan ook weinig sympathie voor Hui. Veel mensen hopen dat hij zwaar gestraft zal worden, wat ongetwijfeld gaat gebeuren."