NOS Nieuws - Algemeen

De zoon van modemagnaat en oprichter van modeketen Mango, Isak Andic, is opgepakt in het onderzoek naar de dood van zijn vader. Andic overleed in 2024 door een val van een klif van 100 meter, tijdens een wandeling met zijn zoon in de buurt van de Spaanse stad Barcelona.

Zijn dood werd in eerste instantie gezien als een ongeluk, maar de lokale politie zei toch een onderzoek te starten naar mogelijke moord. Welke informatie precies tot de aanhouding heeft geleid is niet bekendgemaakt.

De 45-jarige Jonathan is de oudste zoon van Andic en wordt ondervraagd door de politie, bevestigen familieleden. De familie zegt dat ze altijd volledig meewerken aan het politieonderzoek en dat ook zullen blijven doen. Er werden verder geen details gegeven, de familie zegt overtuigd te zijn van Jonathans onschuld.

Isak Andic richtte in 1984 kledingwinkel Mango op in Spanje, een grote concurrent van de eveneens Spaanse kledingketen Zara. Volgens Forbes zou de zakenman een vermogen van 3,5 miljard euro hebben. Jonathan heeft na de dood van zijn vader samen met zijn twee zussen de modeketen overgenomen.

Voor het eerst sinds de jaren tachtig houdt Dolle Mina deze week overal in Nederland heksennachten. Vrouwen, maar ook mannen, lopen met fakkels door de binnensteden van onder meer Den Haag, Assen, Breda en Groningen. Ze vragen aandacht voor straatintimidatie en onderdrukking van vrouwen.

"Het is echt nog steeds nodig", zegt Colien Schaap van Dolle Mina bij RTV Drenthe "Wij vrouwen leren nog steeds om onszelf klein te maken. Om op die manier om te gaan met het fragiele mannenego."

De 'nieuwe' heksennachten deze week staan in een lange traditie. De eerste heksennacht, een Take back the Night event genoemd, vond in oktober 1975 plaats in Philadelphia (VS). Een luidkeels protest na de moord op een vrouwelijke wetenschapper, we werd neergestoken terwijl ze alleen naar huis liep.

Niet veel later sloeg het protest over naar Europa. In maart 1976 vond in Brussel het International Tribunal on Crimes against Women plaats. Een volkstribunaal waar 2000 vrouwen uit veertig landen, vaak met een brandende fakkel in hun hand, getuigden over dwang, intimidatie, stalking, seksueel geweld en femicide.

Fakkels en spandoeken

In Nederland was de eerste heksennacht in 1978. In tien steden, waaronder Amsterdam, Utrecht, Nijmegen, Groningen en Den Haag, gingen meer dan achtduizend vrouwen de straat op met fakkels en spandoeken.

De protesttochten stierven een stille dood in de jaren tachtig. Maar zijn nu terug, mede na de golf van verontwaardiging die ontstond na de moord op Lisa (17) uit Abcoude in augustus vorig jaar.

Gewoon overdag

Petra Brouwer organiseert de heksennacht van vanavond in Groningen. "Jonge meiden worden nog steeds nagefloten of krijgen vervelende opmerkingen", zegt ze bij RTV Noord. "Niet alleen in het uitgaansleven, maar ook gewoon overdag op straat."

Volgens Brouwer passen vrouwen hun routes nog altijd aan om donkere plekken in de stad te vermijden. "Ze rijden soms een kwartier of twintig minuten om, om bepaalde stukken te vermijden", zegt ze.

"Nog altijd zijn wij niet veilig zodra het donker wordt", zegt ook Schaap in Assen. "Maar als we de straat op gaan en lawaai maken, dan valt het op."

Eigenwijs

Veel deelnemers gaan tijdens de tochten verkleed als heks en zingen een heksenlied dat in de jaren zeventig werd gemaakt. "De heks is een symbool", stelt Colien Schaap. "Ze was eigenwijs, een lastige vrouw en liet zichzelf horen."

De 'nieuwe' tochten in Assen en Den Haag zijn inmiddels achter de rug. Vanavond zijn er heksennachten in Breda, Wageningen en Groningen. Later deze week volgen Leiden, Nijmegen en Zwolle.

Bij die tochten deze week is er een groot verschil met de tochten van de jaren tachtig. Toen mochten mannen zich pas na een uur protest aansluiten bij de tochten. Nu zijn ze van begin af aan welkom.

Maar de doelstelling van de heksennachten is niet veranderd. Schaap. "We zien nu hoe het met de wereld gaat als mannen de baas spelen. Het is tijd voor een matriarchaat. Dat we vanuit zorg en liefde de samenleving weer opbouwen."

Meldingen van kindermishandeling blijven te lang liggen bij meldpunt Veilig Thuis. Dat zeggen de Vereniging van Nederlandse Jeugdrechtadvocaten en de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland in De Telegraaf. Het risico is dat een kind daardoor lang in een onveilige situatie verkeert.

Na een melding moet Veilig Thuis volgens de wet binnen vijf dagen beoordelen of een kind veilig is. Maar die termijn wordt vaak niet gehaald, zegt Isabella Roos, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Jeugdrechtadvocaten, tegen De Telegraaf. "Terwijl die er natuurlijk niet voor niets is."

Reinier Feiner van de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland bevestigt dit. "Er wordt heel veel gemeld", zegt hij tegen de NOS. "Veilig Thuis heeft moeite om het kaf van het koren te scheiden: wanneer is er echt sprake van ernstige vermoedens en wanneer niet?"

'Binnen 24 uur gelezen'

Danny Tenic van Veilig Thuis zegt in een reactie dat "de werkelijkheid vaak ingewikkelder is dan het lijkt". Alle meldingen worden volgens hem binnen 24 uur gelezen en beoordeeld. "Situaties die direct onveilig zijn, worden opgepakt."

Wel kan volgens Tenic later blijken dat een situatie ernstiger was dan eerst gedacht. "Er zijn helaas altijd voorbeelden waarbij - met de inzichten van dat moment - achteraf blijkt dat Veilig Thuis anders had moeten handelen." Hij wijst erop dat Veilig Thuis afhankelijk is van de informatie bij de melding.

'Te veel zelf willen doen'

Eind 2024 constateerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd dat kinderen en gezinnen vaak te lang moeten wachten op hulp van Veilig Thuis. De inspectie stelde dat de termijn van tien weken die staat voor het onderzoek na de veiligheidsbeoordeling regelmatig wordt overschreden. Nog steeds wordt er "soms pas na maanden serieus onderzoek gedaan", zegt Feiner.

Veilig Thuis kan bij een onveilige situatie besluiten om de Raad voor de Kinderbescherming in te schakelen. Maar Veilig Thuis wil volgens Feiner te veel zelf doen. "Als ze het allemaal in de voorfase willen afhandelen, dan blijven er zaken liggen en wordt er niet altijd goed getoetst."

Hierbij is een belangrijk probleem volgens Feiner dat er geen toezicht is op het handelen van Veilig Thuis. "Nu ligt uitvoering, toetsing en controle erop in de hand van Veilig Thuis. Er zijn geen externe factoren, die kijken: is dit zorgvuldig gegaan?"

Meldingen Stadskanaal

Veilig Thuis kwam afgelopen week in het nieuws vanwege de ernstige mishandelingen van twee kinderen in Stadskanaal, Groningen. Zij zouden zijn mishandeld door hun moeders, die met elkaar bevriend zijn.

De school van het 6-jarige meisje deed afgelopen november een melding bij Veilig Thuis, bleek uit een vonnis van de rechtbank Noord-Nederland. Een maand later deed een vriendin van de moeder een melding en dit voorjaar kwamen er opnieuw meldingen binnen bij Veilig Thuis.

Het meisje en een 7-jarige jongen, zoon van de andere vrouw, zouden zijn opgesloten en vernederd. Volgens de Raad voor de Kinderbescherming moest het meisje haar eigen braaksel eten. De mishandelingen werden ook gefilmd. Deze maand werden de kinderen uit huis geplaatst.

Veilig Thuis stelde eerder in een verklaring dat het "direct" heeft gehandeld in de zaak van deze kinderen. "Samen met partners is volgens onze werkwijze een melding gedaan bij de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ). Zij bepalen de vervolgstappen. Wij doen vanwege privacy voor de betrokkenen geen uitspraken over individuele casussen."

Rusland en Oekraïne hebben elkaar vannacht weer met drones aangevallen. Doelwit voor de Oekraïners was onder meer de regio Moskou. Oekraïense en Russische media maken ook melding van een aanval op een industriegebied bij de plaats Jaroslavl, bijna 250 kilometer ten noordoosten van Moskou. Volgens de gouverneur van de getroffen regio is op dat terrein brand uitgebroken.

Persbureau DPA schrijft dat het doelwit daar een olieraffinaderij was. Dat is een van de grootste van Rusland. Oekraïne zet zijn langeafstandsdrones de laatste maanden vooral in tegen olieraffinaderijen, pompstations en exporthavens. Het probeert zo de brandstoftoevoer voor het Russische leger te verstoren en te voorkomen dat Rusland zijn oorlogskas aanvult met de opbrengst van de olie-export.

Grote aanval

Het Russische leger zegt dat het vannacht boven West- en Midden-Rusland 315 vijandige "vliegende objecten" heeft neergehaald. Dat wijst op een grote Oekraïense aanval, net als het afgelopen weekeinde. Hoeveel van die objecten door de luchtverdediging heenkwamen, is niet bekendgemaakt.

Russische media maken onder meer melding van doden en gewonden in het door Rusland bezette deel van de regio Cherson en in de aan Oekraïne grenzende regio's Belgorod, Koersk en Rostov.

De Oekraïense luchtmacht zegt dat Rusland Oekraïne vannacht met 209 drones heeft aangevallen. Het ging om verschillende typen. 180 drones zouden zijn neergehaald. In de regio Charkiv zouden drie mensen gewond zijn geraakt.

In de regio Cherson viel Rusland de havenstad Izmajil aan, aan de grens met Roemenië. Volgens de autoriteiten daar zijn er geen slachtoffers en bleef de schade beperkt. Ook vanuit Dnipro, Mykolajiv en Zaporizja worden Russische aanvallen gemeld. Over slachtoffers of schade daar is niets bekend.

Een Belgische rechtbank heeft de Nederlandse voortvluchtige drugscrimineel Jos Leijdekkers en negentien anderen celstraffen opgelegd van tussen de anderhalf jaar en tien jaar in een grote drugszaak. Ze zijn door de rechter schuldig bevonden aan de invoer van ruim 11 ton cocaïne uit Sierra Leone.

De drugs zaten verstopt in een container in oktober 2023 via de Antwerpse haven het land binnen. Het gaat om een van de grootste drugsvangsten ooit in België, met een straatwaarde van 550 miljoen euro.

De drugs moesten door een handlanger van Leijdekkers worden opgepikt, maar de partij werd ontdekt nadat de scheepvaartpolitie was gealarmeerd door een discussie. Die was ontstaan tussen de vrachtwagenchauffeur van Leijdekkers en een chauffeur van een rivaal, die ook in de haven aanwezig was om de container op te pikken. De rivaal had volgens de rechtbank ook handlangers ingehuurd om de drugs te stelen.

Boetes en havenverbod

Verdachten van beide partijen stonden in de zaak terecht. De rechter acht bewezen dat Leijdekkers, die ook wel bekend is als Bolle Jos, de spilfiguur in de zaak was. Hij regelde het vervoer vanuit Sierra Leone, waar hij naar verluidt verblijft, naar België. Leijdekkers heeft acht jaar celstraf gekregen. Ook is hem een boete van 80.000 euro en een havenverbod van tien jaar opgelegd.

In totaal stonden 22 verdachten terecht voor onder meer deelname aan een criminele organisatie en drugssmokkel. Twee van hen zijn vrijgesproken. De rest kreeg een boete opgelegd van tussen de 4000 en 80.000 euro. Ook legde de rechter elf verdachten een havenverbod van tien jaar op.

Meerdere veroordelingen

Leijdekkers is eerder in België bij verstek veroordeeld. Hij kreeg toen acht en zeven jaar cel voor de invoer van drugs. Ook werd hij veroordeeld vanwege betrokkenheid bij de mishandeling van een bewaker van de Antwerpse haven. Daarvoor kreeg hij tien jaar celstraf.

In Nederland kreeg hij in 2024 tot 24 jaar gevangenisstraf voor onder meer de smokkel van 7000 kilo cocaïne via de havens van Rotterdam en Antwerpen.

Een NAVO-gevechtsvliegtuig heeft in Estland een drone neergehaald. Dat heeft de Estse minister van Defensie Pevkur gezegd tegen een Estse nieuwssite. De drone was waarschijnlijk afkomstig uit Oekraïne met als bestemming Rusland. Voor zover bekend is het de eerste keer dat een Oekraïense drone is neergeschoten op NAVO-grondgebied.

Aan het einde van de ochtend kregen de Estse strijdkrachten een melding dat de drone het luchtruim was binnengedrongen. Inwoners van de zuidelijke regio van het land kregen een waarschuwingsbericht. Kort daarna werd de drone boven het grote Vortsjärvmeer door een Roemeens gevechtsvliegtuig neergeschoten.

Er zijn geen berichten van schade of slachtoffers op de grond. Estland onderzoekt op dit moment de drone.

De website Flightradar24 meldt dat de Zweedse luchtmacht naar Estland is gevlogen vanwege het incident. Op de site is te zien dat een toestel meerdere rondjes heeft gevlogen boven het land.

Stoorzenders

Oekraïne heeft vandaag opnieuw Rusland aangevallen met drones, onder meer in de regio Moskou. Het Oekraïense leger zet de laatste tijd vaker langeafstandsdrones is. Rusland maakt net als Oekraïne gebruik van stoorzenders om de drones uit koers te brengen. Daardoor kunnen ze afwijken van hun route en ergens anders neerkomen, maar het is onduidelijk of dat met de drone boven Estland gebeurd is.

Drone in Letland

Sinds maart zijn vaker Oekraïense drones in de Baltische staten terechtgekomen. Zo vlogen er deze maand twee drones het Letse luchtruim binnen, waarvan één neerstortte bij een brandstofopslag.

Naar aanleiding daarvan stapte eerst de Letse defensieminister Sprunds op na verwijten dat hij de verdediging van het land niet op orde had. Later stapte ook premier Silina op.

Iedere huizenkoper staat voor het dilemma: hoeveel kan en wil ik bieden om dat huis te krijgen? Een zogenoemd biedlogboek geeft de laatste jaren inzicht in het winnende bod en hoeveel anderen hebben geboden. Maar lang niet iedere bieder kreeg vorig jaar dat biedlogboek in te zien, ziet de Vereniging Eigen Huis (VEH).

Sinds 2023 moet het biedlogboek worden gebruikt door makelaars die zijn aangesloten bij brancheverenigingen zoals NVM of Vastgoed Nederland. In het logboek staat wat het winnende bod is, wat er is geboden en of er bijvoorbeeld een voorbehoud van financiering of bouwkundige keuring in het bod is opgenomen.

VEH onderzocht de ervaringen van huizenkopers met het logboek en zag dat veel kopers het biedproces met dat biedlogboek nog steeds als oneerlijk en niet-transparant ervaren.

"Heel vaak krijgen consumenten te horen dat makelaars er niet aan meedoen of is de mogelijkheid er helemaal niet", zegt directeur Cindy Kremer van de vereniging.

Raymond was een van die bieders die het biedlogboek niet mochten inzien. Hij bood op een huis waarvan de makelaar beweerde dat de vraagprijs al was geboden, maar toen hij zijn bod uitbracht hoorde hij van de verkoper dat hij de enige was die een bod had gedaan.

"Ik vroeg toen voor de eerste keer om het biedlogboek, maar ik kreeg het niet omdat ik toch de enige bieder was die een bod had gedaan."

Mischa kreeg zijn biedlogboek wel te zien toen hij erom vroeg, maar zag toen dat de makelaar een paar minuten na de sluiting van de bieding zelf een hoger bod had geplaatst.

"Je moet er wel echt zelf achteraan. Als je het niet weet dan krijg je die informatie vaak ook niet", zegt Mischa.

Hij vindt dat het proces met een biedlogboek wel transparanter is, maar hij twijfelt of het wel eerlijker is. "Op deze manier heb je niets aan dat systeem. Ik dacht dat het makelaarsproces wel eerlijker zou gaan, maar dat voelt nu niet zo."

Dat het nu nog vaak misgaat heeft er volgens de VEH mee te maken dat er nog geen wettelijke standaard is voor het biedlogboek. "Er is geen toezicht of controle, dus je bent overgeleverd aan de willekeur van de makelaar. Je weet daarom niet of het bieden eerlijk gebeurt."

Volgens één van de brancheorganisaties voor makelaars, Vastgoed Nederland, leidt het hanteren van verschillende systemen er inderdaad toe dat er soms geen biedlogboek wordt aangeboden.

"We hebben interne regels waar men zich aan moet houden, maar geen wettelijke, omdat niet alle makelaarspartijen het daarmee eens zijn. Daardoor is er niet één standaard, en zijn er vanuit ons ook vast leden die zich soms niet aan de regels houden, omdat ze er niet zijn", zegt Tristan Bons van Vastgoed Nederland.

Niet altijd duidelijk

De organisatie wil dan ook graag dat die regels er komen. "De makelaar kan bij een ander systeem dan dat van ons nog aan te veel knoppen draaien. Bijvoorbeeld om het bod nog aan te passen, of wanneer iemand het biedlogboek ontvangt. Dat is niet eerlijk."

Makelaars bij de andere brancheorganisatie, de NVM, moeten een eigen biedlogboek aanbieden. Via het biedsysteem is het biedlogboek pas zichtbaar op het moment dat de koop onherroepelijk is, dus na afloop van eventuele ontbindende voorwaarden.

De NVM herkent dat het moment van beschikbaarheid nog niet altijd duidelijk was. Volgens de NVM beseft een deel van de kopers ook nog niet dat je het biedlogboek pas achteraf krijgt.

Ervaringen van consumenten

Hoewel het biedlogboek moet worden gebruikt door makelaars die lid zijn van een branchevereniging, is het nog niet wettelijk vastgelegd.

De NVM is niet tegen een wettelijke regulering en hoopt dat een biedlogboek en biedprotocol bijdragen aan meer transparantie op de woningmarkt.

Het ministerie van Volkshuisvesting houdt tot nu toe de handen af van wetgeving. Volgens het ministerie beginnen er binnenkort wel gesprekken met brancheverenigingen en loopt er een onderzoek naar de ervaringen van consumenten met makelaars.

Daarnaast onderzoekt minister Boekholt-O'Sullivan verschillende opties voor regelgeving. Deze zomer presenteert ze de uitkomsten aan de Tweede Kamer.

De achternamen van Raymond en Mischa zijn bekend bij de redactie.

In Rotterdam heeft de politie een grote hoeveelheid drugs en grondstoffen voor synthetische drugs aangetroffen in een loods. Dat gebeurde na een aanhouding op Ibiza.

De Spaanse politie arresteerde vorige week een 23-jarige man uit Den Bosch op Ibiza. Hij werd op heterdaad betrapt met een koffer met 49,5 kilo ketamine en 56.000 xtc-pillen. De man zit vast op Ibiza.

Na de aanhouding volgde informatie-uitwisseling tussen de Spaanse en Nederlandse politie. Daarop werd later diezelfde dag een loods in Rotterdam doorzocht die op naam stond van de aangehouden man.

Man in loods aangehouden

In de loods vond de politie ruim 100 kilo MDMA, de werkzame stof in xtc, en ruim 1000 kilo aan grondstoffen voor de productie van synthetische drugs. De drugs en grondstoffen zijn in beslag genomen.

Daarnaast werd in de loods een 33-jarige man uit Capelle aan den IJssel aangetroffen. Hij is aangehouden.

Op wegen waar gemeenten de snelheidslimiet hebben verlaagd van 50 naar 30 km/uur rijden automobilisten vaak te hard. Uit onderzoek van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) blijkt dat de gemiddelde snelheid op die wegen op ruim 35 km/uur ligt.

Het onafhankelijke kennisinstituut ziet ook dat op 15 procent van deze wegen bestuurders gemiddeld 44 km/uur of harder rijden. Op een op de vijf wegen waar onderzoek is gedaan ligt de gemiddelde snelheid lager dan de limiet.

Weginrichting

Een van de belangrijkste redenen waarom bestuurders zich niet aan de snelheid houden is de weginrichting, vertelt Masha Odijk van SWOV. "We zien dat op veel wegen waar de snelheid wordt verlaagd van 50 naar 30 km/uur de weginrichting hetzelfde blijft. Dan lijkt het op een 50 km/uur-weg, alleen staat er dan een bordje met 30."

Gemeenten hebben meerdere opties om ervoor te zorgen dat bestuurders zich makkelijker aan de snelheidslimiet houden. Zo zouden ze drempels of verhoogde kruispunten kunnen aanleggen. "Die maken het fysiek dan heel moeilijk om 50 te rijden."

"Ook klinkers kunnen helpen, in plaats van asfalt", zegt Odijk. "Die maken het rijden iets minder comfortabel en dan heb je als bestuurders niet eens door dat je langzamer gaat rijden."

Gemeenten worstelen

Gemeenten worstelen vaak met de aanpak van hardrijders op 30km-wegen. Met name omdat het uitdelen van boetes lastig is omdat er te weinig flitspalen zijn. Ook kost het aanpassen van de wegen veel geld. Zo noemde de gemeente Amsterdam het eerder onrealistisch om in de hele stad drempels en klinkers te leggen. "Dat kost miljarden."

Veel gemeenten kiezen steeds vaker voor wegen waar 30 km/uur gereden mag worden om zo de wegen veiliger te maken. Zo blijkt uit onderzoek van onder meer SWOV dat dat bij een aanrijding tussen een auto die 30 km/uur rijdt en een fietser, de kans op dodelijk afloop of zwaar letsel veel minder groot is.

In een blok met vier rijtjeswoningen in Scheemda heeft urenlang een grote brand gewoed. Vanwege de rook verstuurde de veiligheidsregio een NL-Alert. De brand is inmiddels onder controle. Niemand raakte gewond.

De brand in het Groningse dorp ontstond rond 08.20 uur, volgens de veiligheidsregio omdat een gasleiding was gesmolten.

"De brand is in een schuurtje van een rijtjeswoning ontstaan en heeft zich verder de woning in verspreid", aldus een woordvoerder van de veiligheidsregio bij RTV Noord. "De ene woning heeft de ander aangestraald. Het was een beetje een domino-effect."

Volgens de woordvoerder ontstond de brand in een meterkast, waarna een gasleiding smolt. Dat zorgde voor een "vrije uitstroom van gas", en dat maakte het blussen ingewikkeld. De brandweerlieden konden niet naar binnen en moesten gezien de hitte van een afstandje blussen.

Pas na enige tijd lukte het Enexis om het buurtje met de getroffen woningen af te sluiten van gas.

Uiteindelijk raakten alle vier de woningen van het blok zwaar beschadigd bij de brand. De bewoners werden op tijd geëvacueerd en zijn opgevangen in de buurt.

Via het dak

Volgens de veiligheidsregio verspreidde de brand zich via het dak van de woningen. Om die reden werden niet alleen blusvoertuigen, maar ook een hoogwerker en een drone ingezet.

Op dit moment wordt een deel van de getroffen woningen gesloopt. In de loop van de middag wordt de buurt weer aangesloten op gas.

De overheid van de Australische staat Tasmanië heeft haar excuses aangeboden voor het tentoonstellen van lichaamsdelen van overledenen, zonder dat daar toestemming voor was. Vorig jaar kwam dit aan het licht na een onderzoek.

Tussen 1966 en 1991 namen pathologen 177 monsters bij overledenen, waaronder organen en weefselmonsters, bleek uit dit onderzoek. De menselijke delen werden vervolgens zonder toestemming van de familie overhandigd aan het RA Rodda Pathologie Museum, van de Universiteit van Tasmanië.

In sommige gevallen werden deze ook tentoongesteld. Het anatomisch museum heeft een collectie van 2700 objecten, waaronder veel organen.

Minister van Volksgezondheid Bridget Archer bood vandaag in het parlement haar excuses aan voor het "aanhoudende leed, de woede, de pijn, het verdriet en het trauma". "Het is belangrijk om te onthouden dat dit niet zomaar lichaamsdelen, specimens of menselijke resten waren. Het waren mensen."

Decennialange misstanden

In 2016 ontstonden er vermoedens dat drie botmonsters waren verkregen zonder toestemming van de familieleden. Naar aanleiding hiervan werd besloten tot een onderzoek naar de collectie van het universiteitsmuseum. De bevindingen werden afgelopen september bekendgemaakt.

De inmiddels overleden patholoog Royal Cummings leverde volgens de onderzoekers de meeste lichaamsdelen aan het museum. Maar ook zijn voorgangers en opvolgers zouden zich schuldig hebben gemaakt aan deze praktijken.

De menselijke preparaten werden in 2018 al uit het museum verwijderd.

'Regelrechte nachtmerrie'

Een van de overledenen bij wie ongevraagd monsters werden genomen, was de 19-jarige Tony. Hij overleed in 1976 door een motorongeluk. De onthullingen over het pathologisch onderzoek leidden tot veel verdriet bij zijn broer John Santi. "We hebben hem vijftig jaar geleden begraven, om er vijftig jaar later achter te komen dat deze mensen zijn hersenen hadden gestolen", zegt hij tegen Australian Associated Press.

Dit gevoel herkent Cheryl Springfield. Er werden ook monsters genomen bij het lichaam van haar broer David Maher, die in 1976 op 14-jarige leeftijd overleed bij een auto-ongeluk. "Het is een regelrechte nachtmerrie geweest vanaf het moment dat we het te horen kregen", zegt ze tegen lokale media.

Veel nabestaanden waren aanwezig bij de excuses van minister Archer. "Het is een stap in de goede richting, maar het maakt niet alles goed", vindt Springfield.

Het is vanochtend druk op Schiphol, maar of het net zo druk wordt als gisteren, is nog niet te zeggen. Dat lijkt er voorlopig niet op, volgens een woordvoerder van Schiphol oogt de situatie vooralsnog beheersbaar. "Het ziet er momenteel goed uit: bedrijvig, maar er staan geen extreem lange rijen."

De woordvoerder zegt dat het verdere verloop van de dag zich nog moet uitwijzen. "We kunnen niet vooruitkijken", aldus de woordvoerder. "Maar zoals het er nu uitziet, is het business as usual en wordt het in de loop van de ochtend weer rustiger."

Gisteren ontstonden op Schiphol grote problemen doordat reizigers in meerdere vertrekhallen tot ver achter de incheckbalies stonden te wachten. Enkele honderden mensen misten daardoor hun vlucht. Schiphol sprak van een "lastige opstart" bij de nieuwe organisatie van de beveiliging, gecombineerd met onverwachte onderbezetting en ICT-problemen.

Twee of drie uur wachttijd

Sinds gisteren werkt Schiphol nog met drie beveiligingsbedrijven in plaats van vijf. Volgens de luchthaven moet dat op termijn zorgen voor meer grip op de beveiliging en kortere wachtrijen.

Vakbond FNV meldde echter dat veel beveiligers te laat kwamen doordat zij nog geen toegangspas hadden. Ook zouden meerdere medewerkers zich ziek hebben gemeld vanwege de impact van de nieuwe werkwijze.

Schiphol handhaaft het reisadvies aan passagiers: reizigers voor Europese vluchten wordt aangeraden twee uur van tevoren aanwezig te zijn, voor intercontinentale vluchten geldt een advies van drie uur.

Rechters leggen steeds vaker tbs op in combinatie met een lange gevangenisstraf, blijkt uit een vandaag gepubliceerd rapport. Zulke straffen kunnen nadelig uitpakken voor tbs'ers, voor wie het niet meer zo makkelijk is om eerder aan hun behandeling te beginnen.

De afgelopen vijf jaar kregen 48 mensen niet alleen tbs, maar ook een celstraf van meer dan tien jaar. In de vijf jaar ervoor legden rechters 21 keer zo'n lange combinatiestraf op, blijkt uit een analyse van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC).

Voorbeelden van dit soort straffen zijn de zaak-Donny M. (25 jaar en tbs voor het misbruiken en doden van de 9-jarige Gino), de zaak-Michael P. (bijna 28 jaar en tbs voor de moord op Anne Faber) en de zaak-Alex L. (30 jaar en tbs voor het doden van zijn vriendin en stiefdochter).

Behandelaars en advocaten hebben bezwaar tegen dit soort straffen. Volgens hen duurt het te lang voor iemand aan een tbs-behandeling kan beginnen en is die minder effectief. Veroordeelden moeten altijd eerst hun celstraf uitzitten.

Schade

Vanwege de kritiek onderzocht het WODC hoeveel tbs'ers hiermee te maken hebben en in hoeverre het nadelig is als ze eerst jarenlang in de cel zitten. Ook keken de onderzoekers welke mogelijkheden er zijn om toch eerder aan een behandeling te beginnen.

Sommige veroordeelden hebben er inderdaad last van dat hun behandeling erg lang op zich laat wachten, vertelt WODC-onderzoeker Marleen Nagtegaal. "Psychische stoornissen kunnen bijvoorbeeld verergeren, ze kunnen lichamelijke problemen krijgen of bij de start van hun behandeling inmiddels zo oud zijn dat re-integratie moeilijker is."

Om te kunnen zeggen hoe groot de groep tbs'ers is die 'detentieschade' oploopt, is volgens Nagtegaal extra onderzoek nodig. Het is niet zo dat iedere tbs-veroordeelde slechter af is als hij eerst de gevangenis in moet.

"Er zijn grote individuele verschillen. Iemand die psychotisch en dakloos is, kan er juist baat bij hebben om eerst een tijd in de gevangenis te zitten, om daar weer stabiel te worden."

Lang wachten

Uit het WODC-onderzoek blijkt verder dat het voor tbs-veroordeelden een stuk ingewikkelder is geworden om snel aan hun behandeling te beginnen. Tot 2010 mocht iemand de gevangenis na een derde van zijn straf verruilen voor een tbs-kliniek. Tegenwoordig mag iemand in principe twee jaar voor het einde van een celstraf beginnen aan tbs.

Dat kan veel uitmaken. Iemand met 25 jaar cel, zoals Donny M., zou vroeger na ruim 8 jaar mogen beginnen aan een tbs-behandeling. Nu is dat pas na 23 jaar.

Hoe erg dat is, is volgens het WODC moeilijk te zeggen. "Over het algemeen is het niet verstandig om te wachten met iemand behandelen die ziek is", zegt Nagtegaal. "Maar vergelding is ook een belangrijk strafdoel, dat kun je niet zomaar uitvlakken."

Wie nu toch eerder aan een tbs-behandeling wil beginnen, moet toestemming krijgen van de minister van Justitie en Veiligheid. Hoe vaak die toestemming wordt verleend, heeft het WODC niet kunnen achterhalen. De onderzoekers stellen wel voor deze beslissing aan de rechter te laten.

Verlof

Behandelaren vinden dat het mogelijk moet worden om in ieder geval alvast met bepaalde onderdelen van de tbs te beginnen. Een deel van de Tweede Kamer wil graag dat de vroegere regeling weer van kracht wordt, waarmee tbs'ers na een derde van hun straf naar een kliniek mogen. "Het is dan wel belangrijk dat ook de verlofregeling wordt aangepakt", waarschuwt Nagtegaal.

Een wezenlijk onderdeel van een tbs-behandeling is cliënten leren om weer naar buiten te gaan. Nu mogen gedetineerden pas twee jaar voor het einde van hun straf op verlof, waarmee eerder aan tbs beginnen in de praktijk minder nut heeft.

Een ander obstakel is het tekort aan tbs-plekken. Als je al eerder behandelingen wilt starten, is het volgens het WODC essentieel dat er ook ruimte voor is. "Het is dus extra belangrijk dat de capaciteitsproblemen worden opgelost", aldus onderzoeker Nagtegaal.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid komt in het najaar met een reactie op de bevindingen.

De Democratische Republiek Congo opent drie speciale behandelcentra voor ebolapatiënten in de oostelijke provincie Ituri. De maatregel volgt op een uitbraak van een zeldzame variant van het virus, waaraan inmiddels 131 mensen zijn overleden.

De World Health Organization (WHO) bestempelde de nieuwe ebola-uitbraak dit weekend als internationale noodsituatie. Volgens de autoriteiten zijn er inmiddels 513 vermoedelijke besmettingen vastgesteld in de provincies Ituri en Noord-Kivu. Ook in buurland Uganda is een sterfgeval en een vermoedelijke besmetting gemeld.

Vier vragen over ebola

Wat is ebola? Wat zijn de symptomen en waarom verspreidt deze variant zich zo snel? Lees hier meer over ebola.

Onder de bevestigde besmettingen bevindt zich ook een Amerikaanse arts die werkte in een ziekenhuis in de stad Bunia, de hoofdstad van Ituri. Hij ontwikkelde afgelopen weekend symptomen van ebola. De arts en zeker zes andere Amerikanen worden overgebracht naar Duitsland voor controle en monitoring.

Volgens gezondheidsdeskundigen bleef de uitbraak wekenlang onopgemerkt doordat aanvankelijk op de verkeerde ebolavariant werd getest. Monsters uit Bunia werden eerst onderzocht op de veelvoorkomende Zaïre-variant van ebola, maar die tests waren negatief.

Pas op 14 mei werd de eerste besmetting bevestigd. Een dag later werd vastgesteld dat het ging om de zeldzame Bundibugyo-variant van het virus.

De Congolese regering meldt dat de eerste patiënt op 24 april overleed in Bunia. Het lichaam werd daarna overgebracht naar Mongbwalu, een mijngebied in Ituri. Volgens minister van Volksgezondheid Samuel Roger Kamba is de uitbraak daardoor verder geëscaleerd.

Drukke plekken vermijden

De Bundibugyo-variant van ebola is zeldzaam. Sinds 1976 zijn er meer dan twintig ebola-uitbraken geweest in Congo en Uganda, maar deze variant werd pas twee keer eerder vastgesteld: in Uganda in 2007 en in Congo in 2012.

Voor deze variant bestaan nog geen goedgekeurde vaccins of medicijnen. Het bestrijden van de uitbraak wordt bemoeilijkt door de instabiele situatie in Oost-Congo. In Ituri zijn gewapende groepen actief.

Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen. Volgens de Verenigde Naties zijn meer dan 273.000 mensen ontheemd in de regio. VN-medewerkers in Bunia hebben het advies gekregen thuis te werken en drukke plekken te vermijden.

Twee vrouwelijke deelnemers aan Married at First Sight UK zeggen tegen de BBC dat ze verkracht zijn tijdens de opnames van het tv-programma. Channel 4 heeft alle seizoenen van het populaire tv-programma verwijderd.

Een andere vrouw heeft melding gemaakt van een seksuele handeling zonder toestemming. Alle drie de vrouwen verklaarden tegenover de BBC dat het programma te weinig heeft gedaan om hen te beschermen.

De drie vrouwen komen met verschillende beschuldigingen tegen de mannen aan wie zij in het programma werden gekoppeld. Ze zijn gaan praten met de BBC omdat ze beter beschermd hadden willen worden. Een van hen zegt dat het productiebedrijf achter het programma moet stoppen met "toestaan dat mensen schade wordt berokkend".

Volgens de BBC was omroep Channel 4 al voor uitzending op de hoogte van sommige beschuldigingen.

Ernstige beschuldigingen

Een vrouw zegt dat haar televisie-echtgenoot haar heeft verkracht en heeft bedreigd met een zuuraanval. Zij wil juridische stappen ondernemen tegen productiebedrijf CPL.

Een tweede vrouw meldde zowel bij Channel 4 als bij CPL nog vóór de uitzending dat zij was verkracht door haar televisie-echtgenoot. Maar de afleveringen waarin zij een rol speelde werden desondanks uitgezonden.

Een derde vrouw beschuldigt haar televisie-echtgenoot van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Channel 4 heeft laten weten dat het in april "ernstige beschuldigingen" van wangedrag heeft ontvangen tegen een klein aantal deelnemers. Volgens de omroep spreken zij de beschuldigingen tegen. Inhoudelijk gaat de CEO van Channel 4 niet in op de beschuldigingen.

Zorgplicht voor deelnemers

"We nemen deze kwesties zeer serieus en zijn vastbesloten ervoor te zorgen dat we leidend blijven in de sector als het gaat om onze zorgplicht voor de deelnemers", zei ze. Alle voorgaande seizoenen van MAFS UK zijn van streamingsdiensten en tv-kanalen gehaald "om speculaties of het identificeren van de betrokkenen te voorkomen".

De advocaten van CPL zeggen dat de normen voor het welzijn van deelnemers uitmuntend zijn en dat in alle gevallen correct is gehandeld.

Ook in Nederland

In het populaire tv-programma worden vreemden door experts gekoppeld aan een partner. Zonder elkaar ooit eerder te hebben gezien of gesproken, stappen ze in het huwelijksbootje.

Als een stel getrouwd is gaan ze op huwelijksreis. Een aantal weken later moeten de koppels kiezen of ze met elkaar verder gaan of scheiden. De internationale franchise wordt ook in Nederland uitgezonden.

De druk op Ter Apel zal volgende maand flink toenemen, vrezen betrokkenen in de asielketen. Ze zijn bang voor chaotische situaties, vooral omdat vanaf 12 juni Ter Apel het enige aanmeldcentrum in Nederland voor asielzoekers zal zijn.

Ze kunnen dan niet meer doorgestuurd worden naar Budel om daar hun aanmelding te doorlopen. Er komt namelijk een nieuw aanmeldsysteem vanwege het ingaan van het Europees migratiepact. En de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vindt dat een dusdanig grote technische verandering, dat die voorlopig alleen in Ter Apel wordt toegepast.

Betrokkenen die de NOS spreekt, vrezen voor plaatselijke chaos tijdens de overgangsperiode naar het nieuwe systeem, waarbij iedereen dus op dezelfde plek moet zijn en er met een andere methode dan voorheen moet worden gewerkt.

Jaap Velema, de burgemeester van de gemeente waar Ter Apel onder valt, zegt dan ook: "De gemeente Westerwolde heeft zorgen over de uitvoering van het migratiepact." Hij wil het juist rustiger hebben in Ter Apel, maar voor hem is het nog onduidelijk of dat met het migratiepact gaat lukken.

Tot nu toe was het overheidsbeleid juist dat er meer aanmeldcentra nodig zijn om Ter Apel te ontlasten, want daar verblijven stelselmatig te veel asielzoekers. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) onderschrijft dat beleid nog steeds, stelt het in een reactie. Het wijst op de kwetsbaarheid van concentratie op één locatie.

Het COA is duidelijk niet blij met het tijdelijk verdwijnen van de uitwijkmogelijkheid naar Budel. "Wij zijn en blijven in gesprek met het ministerie en de IND om deze locatie hiervoor te behouden", laat de dienst weten.

Er is hoop dat het migratiepact op langere termijn juist voor minder drukte zal zorgen en voor snellere asielprocedures. In het pact is geregeld dat er sneller onderscheid gemaakt wordt tussen kansrijke en kansarme asielzoekers en dat die laatste groep uitzetting moet afwachten in (half) gesloten centra. Ook mogen landen de hele asielprocedure laten uitvoeren in een veilig land buiten de EU.

Maar voor de korte termijn vrezen organisaties en ook politieke partijen voor opstartproblemen. En dat wil niemand, juist nu er zoveel maatschappelijke onrust is over de opvang van asielzoekers.

De IND zelf, de organisatie die de aanmeldprocedures regelt, is niet zo bang voor grote problemen vanaf 12 juni. In een reactie zegt de dienst dat er "meer dan voldoende" opgeschaald kan worden als er een hogere instroom is.

Volgens de IND komt het probleem van een vol Ter Apel niet door het aanmeldingsproces of de verwachte drukte door het veranderen daarvan, maar veel meer door "de (on)mogelijkheden van het COA om aanvragers elders in het land onder te brengen. Daardoor zit Ter Apel vol. En dat raakt ook het proces van de IND."

Wachtlijst

In de asielketen klinken ook veel zorgen over een andere kant van de invoering van het migratiepact. Door de nieuwe Europese regels mag de IND niet langer dan zes maanden over een aanvraag doen. Om die termijn te kunnen halen gaat de IND prioriteit geven aan nieuwe asielaanvragen. En dat is slecht nieuws voor de circa 50.000 asielzoekers van wie de aanvraag nog loopt. Zij moeten waarschijnlijk nog langer wachten op een beslissing.

"Dat heeft zeker ook impact op het welzijn van onze bewoners en de leefbaarheid in een azc", denkt het COA. "Als straks iemand sneller een besluit heeft dan iemand die al langere tijd wacht, kan dit zorgen voor onbegrip en onderlinge spanningen."

Een woordvoerder van minister Van den Brink (Asiel en Migratie) zegt in een reactie dat het gaat om een zeer ingrijpende hervorming. Nederland zou op schema liggen, maar er zijn wel aandachtspunten. "Wij zijn ons ervan bewust dat de druk op de uitvoeringsorganisaties groot is. Om de uitvoering van het migratiepact te laten slagen zal daarom volop ingezet worden om vanaf de start op 12 juni de aanvragen direct binnen de gestelde kortere termijnen te behandelen."

Volgens het departement blijft er ook inzet om de bestaande groep wachtenden te verkleinen, maar moeten er wel keuzes worden gemaakt.

Goedemorgen! De Eerste Kamer vergadert vandaag over het migratiepact, de rechtbank oordeelt over de resterende straf van Jaitsen Singh en in Syrië begint de eerste rechtszaak tegen een kopstuk uit het Assad-regime.

Eerst het weer: vanuit het zuidwesten neemt de bewolking toe, later vanochtend en vanmiddag gevolgd door af en toe regen. Het wordt daarbij maximaal 14 tot 17 graden. Vanavond en vannacht wordt het droger, maar er zijn nog steeds enkele buien bij minima tussen de 11 en 13 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Er komt vanuit het kabinet een speciale organisatie om gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van asielopvang. Dat 'vliegend team' gaat gemeenten die bereid zijn om asielzoekers op te vangen, helpen met "meer maatwerk". Dat heeft premier Jetten gezegd na spoedoverleg tussen het kabinet en de gemeenten in het Catshuis.

Aanleiding voor het overleg was de recente onrust rond de komst van azc's in verschillende gemeenten, zoals in Loosdrecht. Namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten was de Utrechtse burgemeester Dijksma naar Den Haag gekomen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Met mogelijke gevoelstemperaturen van rond de veertig graden in Dallas, Houston en Kansas City wordt het WK voetbal voor het Nederlands elftal een uitputtingsslag van jewelste. "Het kan aardig pittig worden", waarschuwt Edwin Goedhart, bondsarts sinds 2012.

Het draait vooral om acclimatiseren, legt Goedhart uit. "De hoge temperatuur is niet de grootste uitdaging", weet hij. Wat dan wel? "Vooral de hoge luchtvochtigheid. Die is vervelend, maar daar kun je wel aan wennen. Tegelijkertijd wil je in de voorbereiding ook goed kunnen trainen. Dus het mag warm zijn, maar niet zo vochtig dat je niet aan je meters komt."

Lees hier verder:

Fijne dag!

Mensen kunnen zich minder goed een vrije en geïnformeerde mening vormen door sociale media en hun feeds. Dat is in strijd met het publieke belang, concludeert het Commissariaat voor de Media in een vandaag verschenen rapport. De toezichthouder maakt zich zorgen over de invloed van sociale media op de nieuwsconsumptie.

Aanleiding voor het rapport is de groeiende zorg over de invloed van sociale media op hoe mensen in Nederland nieuws en andere informatie tot zich nemen. Steeds meer Nederlanders, vooral jongeren, halen hun nieuws van platforms als TikTok, Instagram en X. Op die platforms bepaalt een algoritmische feed welke berichten ze te zien krijgen.

Wat zijn algoritmes en feeds?

Een algoritme op sociale media is een geautomatiseerd systeem dat bepaalt welke inhoud de gebruiker te zien krijgt. Als iemand vaak op een bepaald soort content klikt, kan een algoritme vergelijkbare dingen aanbevelen. Een feed is de doorlopende stroom met digitale berichten die hieruit voortkomt.

(Bron: mediawijsheid.nl, Commissariaat voor de Media)

De toezichthouder trekt de conclusie op basis van een optelsom van meerdere factoren. Zo hebben socialemediabedrijven er financieel belang bij om vooral opvallende en controversiële inhoud te verspreiden die de aandacht trekt, ook als die onbetrouwbaar is. Tegelijk hebben gebruikers maar beperkte controle over wat ze in hun feed te zien krijgen.

Daarbij komt dat platforms soms bepalen welke berichten minder goed zichtbaar zijn. Dat kan bijvoorbeeld via shadowbanning: dan worden posts of accounts wel geplaatst, maar zien veel minder mensen ze zonder dat ze daar duidelijk over worden geïnformeerd. Ook hebben gebruikers vaak maar beperkte mogelijkheden om zelf precies te bepalen wat ze in hun feed zien of hoe die wordt samengesteld.

Bemoeiende eigenaren

Het commissariaat uit zijn zorgen over de invloed van eigenaren van socialemediaplatforms, die zich bemoeien met de inhoud die gebruikers te zien krijgen. Volgens het rapport zijn feeds aantoonbaar riskant voor de democratie, omdat ze beïnvloeden wat burgers zien en wie zij volgen.

Het commissariaat wijst daarnaast op groeiende problemen zoals verdeeldheid in de samenleving, beïnvloeding van meningen en mensen die steeds vaker vooral nieuws zien dat past bij hun eigen opvattingen.

Volgens de toezichthouder kunnen algoritmes ertoe leiden dat polariserende, extreme of misleidende informatie wordt versterkt, waardoor de betrouwbaarheid van nieuwsvoorziening onder druk komt te staan. Ook de opkomst van AI-gegenereerde content speelt daarbij een rol.

Oplossing in beleid

Wetenschappers, toezichthouders en politici waarschuwen al langer voor de groeiende invloed van platformbedrijven op het publieke debat. Met dit verkennende rapport wil het commissariaat bijdragen aan het debat en aan beter beleid, toezicht en regelgeving om vrije en geïnformeerde meningsvorming online te beschermen.

Er is al veel Europese wetgeving die aanknopingspunten biedt om de feeds 'gezonder' te maken, staat in het rapport. Het Commissariaat voor de Media roept beleidsmakers, toezichthouders en andere betrokkenen op om deze wetgeving beter te handhaven.

De overheid ziet onvoldoende toe op de arbeidsomstandigheden van sekswerkers, meldt Sekswerk Meld- en Adviespunt (SMAP) van Soa Aids Nederland. Daardoor krijgen exploitanten vrij spel om hun macht te misbruiken, staat in een rapport.

Bij het meldpunt kunnen sekswerkers sinds eind 2021 melding doen van stigma en discriminatie door instellingen als politie, zorgverzekeraars, exploitanten en banken. In de afgelopen vier jaar heeft SMAP 444 meldingen ontvangen.

Van die meldingen ging vorig jaar 31 procent over exploitanten. Sekswerkers melden onder meer dat zij werden bedreigd met boetes of ontslag, of dat hoge commissies werden geëist. Ook werden sekswerkers gedwongen onveilig te werken (zonder condoom) en riskante cosmetische ingrepen te ondergaan.

Verreweg de meeste meldingen gaan over een onveilige werkomgeving, maar ook wordt melding gedaan van discriminatie, seksuele en fysieke grensoverschrijding en gebrek aan privacy. Geen toegang tot vergunningen en bankzaken worden ook vaak genoemd. Ook schijnzelfstandigheid komt aan de orde.

Fictief dienstverband

De zogeheten opting-in-regeling voor sekswerkers zou hier mede debet aan zijn. Volgens Iris de Munnik, projectleider bij Soa Aids Nederland, controleert de overheid nauwelijks of de regeling goed wordt nageleefd.

"In de regeling draagt de exploitant belasting af voor de sekswerker, maar heb je tegelijkertijd rechten als zzp'er: je kunt je werkdagen en werktijden zelf bepalen", zegt ze. In de praktijk ziet De Munnik dat de voorwaarden van de regeling vaak worden geschonden.

"Afgelopen jaren is het aantal bordelen gekrompen en zijn er steeds minder vergunde werkplekken, waardoor je wordt gedwongen om voor een exploitant te werken. Daardoor krijg je een zwakkere machts- en onderhandelingspositie."

Ook is het door steeds repressiever beleid moeilijker om als zzp'er vanuit huis te werken als escort of sekswerker, zegt De Munnik. Door de geringe mogelijkheden word je gedwongen in zee te gaan met een exploitant die een vergunning heeft, zegt ze.

'Minimumleeftijd omhoog werkt averechts'

Het kabinet liet vorige week weten werk te willen maken van een wettelijke verhoging van de minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21 jaar. Volgens De Munnik brengt dat juist jonge sekswerkers in een kwetsbare positie.

"In de samenleving ben je vanaf 18 jaar volwassen, denk bijvoorbeeld aan banen bij Defensie. Dat moet je ook zo hanteren voor sekswerkers", zegt ze. Ze voorziet dat de maatregel averechts zal werken en juist zal zorgen voor een onveiligere werkomgeving.

Veilige werkomgeving

De Munnik ziet wel pogingen van de overheid om de arbeidsomstandigheden van sekswerkers te verbeteren. Zo is er de afgelopen jaren geprobeerd de opting-in-regeling te verbeteren, maar dat is niet gelukt.

"Er is geen enkele overheidsinstantie opgestaan die zegt: wij zijn eigenaar van de regeling, wij gaan handhaven en controleren", zegt De Munnik. "Dat is voor ons een teken dat het is mislukt. Sekswerk is werk. Sekswerkers hebben, net als mensen in ieder ander beroep, recht op een veilige werkomgeving en goede arbeidsomstandigheden."

Woensdag staat in de de Tweede Kamer het debat mensenhandel en prostitutie op de agenda. Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid zegt het debat af te wachten voordat hij inhoudelijk reageert.

In de Boliviaanse stad La Paz is het tot confrontaties gekomen tussen aanhangers van de invloedrijke ex-president Morales en de politie. Er zijn zeker negentig mensen gearresteerd.

De demonstranten eisten het aftreden van president Paz. In Bolivia woedt een ernstige economische crisis en is het al langere tijd onrustig. Wegen zijn al bijna twee weken geblokkeerd. Daardoor lopen in het land tekorten aan voedsel, brandstof en medische benodigdheden op.

Duizenden aanhangers van Morales gingen 's middags de straat op in de politieke hoofdstad La Paz en bestormden overheidsgebouwen. Beelden van de regering tonen hoe kantoren worden geplunderd.

De politie greep in en gebruikte onder meer traangas, waarna demonstranten vuurwerk en stenen teruggooiden. De leider van de protesten wordt vervolgd voor terrorisme.

Beelden van de confrontaties in La Paz:

De centrumrechtse Paz kwam een half jaar geleden aan de macht, nadat links een historische nederlaag leed. Paz peilde voor de verkiezingen nog op 8 procent, maar haalde verrassend 32 procent van de stemmen. De linkse partij Beweging naar het Socialisme (MAS) was daarvoor bijna 20 jaar aan de macht.

Morales raakte in 2019 in opspraak wegens vermoedelijke verkiezingsfraude. Hij trad af en ontvluchtte het land. Een jaar later keerde hij terug uit ballingschap, nadat zijn partij MAS opnieuw de verkiezingen had gewonnen en partijgenoot Luis Arce president werd. Morales werd uitgesloten van deelname aan de verkiezingen van 2025.

'Georkestreerde onrust'

Paz beschuldigt Morales ervan de onrust te orkestreren om zijn regering te ondermijnen. Wegblokkades in Bolivia worden vaker ingezet door bewegingen gelieerd aan de oud-president.

Om het enorme begrotingstekort te dichten, schafte Paz onder meer brandstofsubsidies af. Dat leidde tot veel onvrede onder Bolivianen. De protestbeweging begon bij de nationale vakbond, die loonsverhogingen eist. Later sloten ook boeren en mijnwerkers zich aan.

De onrust leidde tot een gezamenlijke verklaring van acht Latijns-Amerikaanse landen. Daarin zeggen zij "elke actie gericht op het destabiliseren van de democratische orde" af te wijzen.

Arrestatiebevel Morales

Tegen Morales is een arrestatiebevel uitgevaardigd, omdat hij niet voor de rechter verscheen. Hij staat terecht in een zaak uit 2016. Hij wordt ervan beschuldigd tijdens zijn ambtstermijn een 15-jarig meisje te hebben misbruikt en bij haar een kind te hebben verwekt.

Morales ontkent en noemt de beschuldigingen politiek gemotiveerd. Morales houdt zich al anderhalf jaar schuil in de jungleregio Chapare.