NOS Nieuws - Algemeen

Een Nederlands bedrijf vraagt tegen betaling studiefinanciering aan voor studenten. Dat is niet strafbaar, maar de Dienst Uitvoering Onderwijs vindt het toch kwalijk. Inmiddels hebben zo'n 350 internationale studenten gebruik gemaakt van deze dienst.

DUO vindt dat het bedrijf misbruik maakt van ontbrekende kennis bij internationale studenten over het aanvragen van studiefinanciering. Die weten niet hoe het moet, dat het gratis is als je het zelf doet, of ze vinden het te ingewikkeld.

Het gaat om het Nederlandse bedrijf myStudentFinance dat wordt gerund door een internationale student. Studenten kunnen hen machtigen om studiefinanciering aan te vragen. Over de eerst ontvangen studiefinanciering rekenen zij een commissie van zo'n 60 procent.

Dat kan volgens DUO flink oplopen, omdat het proces van aanvragen bij internationale studenten vaak langer duurt. Hierdoor krijgen zij bij de eerste uitbetaling met terugwerkende kracht vier of vijf maanden studiefinanciering à 324,52 euro per maand. Over dit bedrag betalen de studenten de commissie aan het bedrijf.

Moreel verwerpelijk

DUO kreeg onlangs enkele meldingen van studenten over het bedrijf. Vervolgens meldde een bank zich bij de uitvoeringsinstantie. Die had geconstateerd dat er opvallend veel transacties van DUO naar één partij plaatsvonden trok daarom aan de bel om te onderzoeken of hier sprake was van witwassen.

"Wij hebben vervolgens aangifte gedaan bij de politie om te laten onderzoeken of wat zij doen door de beugel kan," laat Bert Viel van DUO weten. "Het OM liet weten dat het moreel wellicht verwerpelijk is, maar niet strafbaar en zeker niet uniek in zijn soort."

MyStudentFinance zegt dat het aanvragen van studiefinanciering voor internationale studenten vaak helemaal niet zo makkelijk is. EU-studenten komen niet automatisch in aanmerking en ze moeten "aanzienlijke documentatie overleggen om hun recht op financiering aan te tonen".

Schrijnend om te horen

Het aantal studenten dat het bedrijf heeft ingeschakeld is hiervan volgens hen het bewijs, studenten die anders "in armoede zouden leven". MyStudentFinance wil niet zeggen hoeveel studenten klant bij hen zijn.

"Het is schrijnend om te horen dat studenten geld uitgeven aan informatie die ze gewoon gratis bij DUO kunnen krijgen," reageert Sarah Evink, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg. "We krijgen de laatste tijd ook steeds vaker klachten van studenten die hier niet van wisten en dus achteraf pas horen dat ze onnodig geld hebben uitgegeven."

Gedurende het onderzoek heeft DUO samen met Logius, het bedrijf achter DigiD, geprobeerd om de 100 actieve machtigingen ongedaan te maken. Maar dat kon niet.

Daarnaast is onderzocht of de mogelijkheid om studiefinanciering op een andere rekening dan die van jezelf te ontvangen uitgeschakeld kon worden. Ook dat is niet mogelijk. Er zijn namelijk ook studenten die hier gebruik van maken in andere situaties, bijvoorbeeld als zij een bewindvoerder hebben.

Juridische stappen

De 100 studenten die het bedrijf al hadden gemachtigd hebben een brief van DUO gekregen waarin werd uitgelegd dat er geen kosten worden gerekend voor het aanvragen van studiefinanciering en dat het niet via derden hoeft.

De studenten kregen vervolgens een bericht van myStudentFinance waarin ze gewezen werden op het contract dat zij hebben getekend en waaraan zij gehouden zijn. Het bedrijf vindt de communicatie van DUO aan hun klanten onwettig en overweegt juridische stappen tegen de dienst.

"Dan houd je heel weinig middelen over om dit te voorkomen. We kunnen niet anders dan duidelijk maken dat het aanvragen gratis is," zegt Bert Viel. DUO bekijkt nu of op de websites van de onderwijsinstellingen duidelijker kan komen te staan hoe internationale studenten studiefinanciering kunnen aanvragen.

Inmiddels heeft DUO wel contact met het ministerie van Onderwijs om te kijken of er via wet- en regelgeving iets gewijzigd kan worden.

In de week dat het kabinet Jetten officieel beëdigd én begonnen is, nemen Joost Vullings en Marleen de Rooy weer samen een aflevering van podcast De Stemming op.

De week draaide vooral om het nieuwe kabinet Jetten, maar ook het opstappen van Mona Keijzer bij de BBB kan niet onbesproken blijven. Marleen heeft een theorie over wat, wanneer en met wie Keijzer verder gaat.

Op woensdag en donderdag werd er gedebatteerd over de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet. Marleen en Joost zagen Rob Jetten zelfverzekerder worden in zijn rol als premier en waren vooral blij met alle inhoud in het debat. Over het verhogen van de AOW-leeftijd werd flink gedebatteerd, en in de podcast geeft dat ook weer reden tot discussie.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl

Er moeten tienduizenden opvangplekken voor asielzoekers bij komen. Dat blijkt uit een raming die de nieuwe minister van Asiel Van den Brink (CDA) heeft gepubliceerd.

Voor halverwege 2027 wordt verwacht dat Nederland 88.000 plekken nodig heeft. Begin deze maand waren er ongeveer 77.500 plekken voor asielzoekers, maar ruim 27.000 daarvan vervallen de komende tijd. Dat betekent dat er de komende anderhalf jaar bijna 38.000 plekken moeten worden gerealiseerd. Van den Brink spreekt van een "grote opgave".

Spreiding

Het gaat om de raming voor de spreidingswet, de wet die de verdeling van asielzoekers over Nederland regelt. Met die wet wordt bepaald hoeveel asielzoekers gemeenten naar verwachting moeten opvangen.

Provincies zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor de verdeling over de verschillende gemeenten, die gebaseerd op inwonertal en welvaart een aantal plekken moeten leveren.

Zie hieronder de benodigde plekken per provincie:

Provincies hebben nu tot begin december om de opgave te verdelen over 'hun' gemeenten. Die hebben daarna nog ruim een half jaar de tijd om de opvangplekken in te richten.

Als ze dat niet lukt kan de minister dwangsommen opleggen, maar daar wil Van den Brink nu nog niet mee dreigen. "Een gesprek met gemeenten is allereerst een gesprek", zegt hij. "Dat soort maatregelen zijn niet het begin van een gesprek."

Keijzer wilde niet

De cijfers die Van den Brink nu heeft gepubliceerd zijn dezelfde die zijn voorganger, minister Keijzer (toen nog BBB), weigerde te delen, terwijl ze dat volgens de wet vóór 1 februari had moeten doen. Begin deze maand zei Keijzer dat ze de ramingen niet bekend wilde maken, omdat die volgens haar nog te onzeker waren.

Ze redeneerde dat er de komende tijd nog veel statushouders uit de asielketen doorstromen naar een woning, waardoor er plekken vrijkomen. Ook verwees ze naar nieuwe strengere asielwetten, die de Eerste Kamer nog moet behandelen en die volgens haar veel effect kunnen hebben op het aantal asielzoekers dat een plek nodig heeft.

Van den Brink is kort over wat hij daarvan vindt. "Ik vind daarvan dat ik de wet moet nakomen", reageert de pas aangetreden minister. "En dat heb ik vandaag gedaan door dat besluit gelijk te nemen zodra ik kon."

Hieronder de verdeling per provincie van het totale aantal benodigde plekken. Hoe meer inwoners en welvarender, hoe groter de opgave:

De 81-jarige Cor de J. is door het Gerechtshof Den Haag veroordeeld tot een celstraf van achttien jaar wegens moord. In 2022 schoot hij een 74-jarige man door zijn hoofd.

In 2024 oordeelde de rechter nog dat er geen bewijs was dat er sprake was van een vooropgezet plan. Het hof gaat daar dus niet in mee.

De J. werkte als klusjesman voor een vrouw, woonachtig in een villa in het Zuid-Hollandse Kinderdijk. Het slachtoffer was haar nieuwe partner. Op een late avond in 2022 schoot De J. daar de 74-jarige man door het hoofd. Die overleed enkele dagen later aan zijn verwondingen.

Na het schietincident bedreigde De J. ook de vrouw en stal hij haar sieraden. Hij wilde op die manier het voorval op een roofoverval laten lijken, stelt de rechter.

'Amoureuze gevoelens'

Pas twee dagen na het incident wees de vrouw De J. aan als dader. Eerder zei ze niet te weten wie haar partner had neergeschoten. De J. zou "amoureuze gevoelens" hebben gehad voor de vrouw en het niet kunnen verkroppen dat zij een partner had gevonden.

In het hoger beroep oordeelde het hof dat er wel sprake was van een plan bij de verdachte, volgens het hof van een "ongekende koelbloedige wreedheid". Daarom krijgt de verdachte nu geen twaalf, maar achttien jaar cel opgelegd. De J. heeft altijd ontkend dat hij de moord heeft gepleegd.

Het is volgens het hof zeer waarschijnlijk dat de dader, inmiddels op hoge leeftijd, zal komen te overlijden in de gevangenis. Door de ernst van de zaak is "een lagere strafoplegging niet mogelijk", aldus het hof. Ook moet De J. ruim een ton aan schadevergoedingen betalen aan nabestaanden van het slachtoffer.

De Amerikaanse ambassade in Israël heeft het personeel laten weten dat personeelsleden die dat willen het best zo snel mogelijk kunnen vertrekken. Dat meldt persbureau AP, dat een interne mail van de Amerikaanse ambassadeur heeft ingezien.

Die waarschuwt personeelsleden dat er de komende dagen wellicht geen vluchten naar Washington meer zullen vertrekken. "Degenen die een geautoriseerd vertrek willen moeten dat vandaag doen", benadrukt hij. De VS waarschuwt vaker burgers en ambassadepersoneel voor mogelijke vergeldingsaanvallen.

Gesprekken Genève

Deze waarschuwing komt een dag nadat de gesprekken tussen Iran en de VS over het beperken van het Iraanse atoomprogramma in Genève werden afgerond. Er is niet veel naar buiten gekomen over het bereikte resultaat, alleen dat de landen het op sommige punten eens zijn.

De VS wil dat Iran stopt met het verrijken van uranium, waarmee kernwapens gemaakt kunnen worden. Tot een deal kwam het in ieder geval nog niet. De gesprekken gaan volgende week verder in Wenen.

Daarmee hangt de dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran nog altijd in de lucht. President Trump waarschuwde vorige week dat beperkte aanvallen op Iran een mogelijkheid zijn. Zowel de VS als Iran heeft gezegd klaar te zijn voor een oorlog als de gesprekken mislukken.

De afgelopen weken heeft de VS gewerkt aan het opbouwen van een troepenmacht in het Midden-Oosten. Zo zijn er meerdere vliegdekschepen naar de regio gestuurd.

Opgeschorte vluchten

Onder meer luchtvaartmaatschappij KLM schort vluchten naar vliegveld Ben Gurion bij Tel Aviv op vanaf 1 maart. KLM zegt dat dit om "operationele en commerciële" redenen ging en niet vanwege "specifieke veiligheidsredenen".

De Amerikaanse overheid is niet de enige die burgers waarschuwt. De Chinese ambassade in Israël heeft Chinese burgers in het land opgeroepen om veiligheidsmaatregelen te nemen vanwege "toenemende veiligheidsrisico's in het Midden-Oosten".

Het Verenigd Koninkrijk meldt dat het personeel heeft teruggehaald uit Iran vanwege "de veiligheidssituatie".

Rapport atoomagentschap

Het internationale atoomagentschap IAEA heeft in een rapport bekendgemaakt dat Iran een deel van het verrijkte uranium bewaarde op een ondergrondse plek bij de stad Isfahan. Dat meldt persbureau Reuters, dat het rapport in handen heeft.

Het is voor het eerst dat het IAEA zegt waar er verrijkt uranium is opgeslagen. Het complex bij Isfahan werd in juni aangevallen door de VS en Israël. Sindsdien heeft Iran het atoomagentschap geen toestemming meer gegeven om een kijkje te nemen bij de nucleaire faciliteiten in het land.

Iran is al langer bezig met het verrijken van uranium. Dat begon nadat Trump in zijn eerste termijn als president een akkoord uit 2015 met Iran opzegde dat beperkingen oplegde aan het Iraanse kernwapenprogramma.

Iran heeft tot nu toe de Amerikaanse eis om weer te stoppen met het verrijken van uranium van de hand gewezen. Er zijn aanwijzingen dat Teheran wel concessies zou willen doen.

De Europese Commissie begint met het "voorlopig uitvoeren" van het Mercosur-handelsverdrag, zegt commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Met de tijdelijke invoering van het verdrag passeert de Europese Commissie het Europees Parlement. Dat wil dat eerst het Europese Hof van Justitie zich uitspreekt over de handelsovereenkomst. Maar Europese wetten staan de voorlopige invoering van een verdrag toe, zegt Von der Leyen.

Het Mercosur-handelsverdrag kreeg op 9 januari de goedkeuring van een meerderheid van de EU-lidstaten. Het is bedoeld om de handel tussen de EU en Mercosur-landen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay te stimuleren. Over de overeenkomst is ruim 25 jaar onderhandeld. Niet alle Europese landen waren voor: Frankrijk, Polen, Ierland, Oostenrijk en Hongarije stemden tegen.

Import en export

Door het verdrag kunnen de Zuid-Amerikaanse en EU-landen importheffingen verlagen en procedures versimpelen. Het zou zo goedkoper en makkelijker moeten worden voor de EU om producten te exporteren naar en te importeren uit Zuid-Amerika, en andersom.

Volgens tegenstanders van het verdrag gaat de overeenkomst in tegen de belangen van Europese boeren. Eerder werd het ondertekenen van het akkoord al met een maand uitgesteld na boerenprotesten. Zij vrezen dat ze niet kunnen concurreren met goedkoop vlees en soja uit Zuid-Amerika.

Om te voorkomen dat zij hun concurrentiepositie ten opzichte van Zuid-Amerikaanse boeren verliezen, stelt de Europese Commissie voor een aantal sectoren maximaal toegestane hoeveelheden in. Die moeten ervoor zorgen dat de Europese markt niet verstoord raakt en er bijvoorbeeld te veel rundvlees, pluimvee of suiker wordt geïmporteerd.

Fantastisch nieuws

Een meerderheid van het Europees Parlement stemde anderhalve week later voor een voorstel waarin stond dat het verdrag eerst moet worden beoordeeld door het Europees Hof van Justitie.

Dat was een domper voor de Europese Commissie omdat het betekende dat de invoering van het Mercosur-verdrag op zijn minst zou worden uitgesteld. De beoordeling door het hof kan zo'n een tot twee jaar kan duren.

Vandaag keurden de parlementen van Argentinië en Uruguay het handelsverdrag officieel goed. Von der Leyen noemde dat "fantastisch nieuws" en verwacht dat de definitieve goedkeuring van Brazilië en Paraguay snel volgt. De commissievoorzitter zei dat ze wel beseft dat het akkoord pas definitief wordt als het Europees Parlement ermee heeft ingestemd.

Urgentie

Wel lijkt ze enige haast te hebben. Zo benoemt Von der Leyen de financiële voordelen van het verdrag en zegt ze dat "de overeenkomst een markt creëert van 720 miljoen mensen en leidt tot een besparing van miljarden aan importheffingen."

De Europese Commissie werkt nauw samen met alle EU-landen en instellingen om er zo voor te zorgen dat het proces "soepel en transparant" verloopt, benadrukt ze.

Een woordvoerder van de Europese Commissie zei later ook dat het proces wel urgentie heeft. Verdere vertraging kan "de Europese economische positie en onze politieke invloed verzwakken".

Het Zweedse leger heeft actie ondernomen tegen een drone bij een Frans vliegdekschip in de haven van Malmö. Waarschijnlijk was het een Russische drone, liet de Zweedse minister van Defensie Pal Jonson weten.

De drone werd gespot door een Zweeds marineschip dat op patrouille was in de Öresund, de zeestraat tussen Zweden en Denemarken. De Zweedse marine zegt dat er meteen tegenmaatregelen tegen de drone zijn genomen, zonder die te specificeren.

Mogelijk hebben bemanningsleden geprobeerd de communicatie tussen de drone en de bestuurder ervan te verstoren. Dat kan bijvoorbeeld met een drone-jammer, een soort pulse-geweer. Of de actie succesvol was, is niet duidelijk. Uiteindelijk raakten de Zweden het contact met de drone kwijt, meldt de marine.

Ook het Franse leger maakte melding van de drone. De bemanning van het vliegdekschip Charles de Gaulle nam die vanaf 13 kilometer afstand waar. Het Franse schip was voor het eerst in Zweden, voor een NAVO-oefening in de regio.

Het 261 meter lange schip heeft een eigen escorte, maar wordt in de Zweedse territoriale wateren beveiligd door de Zweedse marine. Een woordvoerder van het Franse leger zei dat het incident met de drone liet zien dat die beveiliging "robuust" is.

Russisch marineschip

De Zweedse minister Jonson vermoedt een verband tussen de drone en een Russisch marineschip dat zich in de Öresund bevond. Dat schip is na het incident verder de Oostzee opgevaren. Zweden houdt nauw contact met Denemarken over het incident en er zijn verder geen drones meer waargenomen, zegt Jonson.

Kremlin-woordvoerder Peskov heeft de bewering dat de drone Russisch was afgedaan als "behoorlijk absurd". NAVO-bondgenoten melden al maandenlang drones in de buurt van militaire bases en vliegvelden, waaronder een aantal incidenten in Denemarken en de Baltische staten.

Lafayette 26

Volgens de Franse generaal Dominique Trinquand zou het niet verwonderlijk zijn dat Moskou in het gebied inlichtingenoperaties uitvoert. "Dat ze dat doen terwijl een Frans vliegdekschip daar gestationeerd is, is zeker een strategisch signaal," zei hij tegen Franse media.

Het vliegdekschip neemt deel aan de oefening Lafayette 26 in de Oostzee en de Atlantische Oceaan, voor de kust van Noorwegen. Die oefening wordt gezien als reactie op de hybride oorlogsvoering vanuit Rusland.

De Italiaanse politie heeft een 50-jarige Burundese man opgepakt in het heropende onderzoek naar de moord op drie Italiaanse nonnen in 2014 in Burundi. De Burundees was in 2018 naar Italië verhuisd om daar een opleiding te volgen.

De vrouwen werden vermoord in hun klooster. Het bevel voor de moord zou zijn gegeven door het vroegere hoofd van de Burundese geheime dienst, met wie de opgepakte man nauw samenwerkte. De opdrachtgever werd in 2015 omgebracht bij onrust in het land.

Volgens de aanklagers heeft de verdachte geholpen bij het organiseren van de moord. Vier andere mannen voerden de moord uit, drie van hen hebben (gedeeltelijk) bekend. Ze kwamen vermomd in kerkelijke gewaden het klooster binnen en vertrokken verkleed als politieagenten.

Aanval

De nonnen (75, 79 en 83 jaar) werden in hun klooster in Burundi aangevallen. Van twee zusters werd de keel doorgesneden nadat zij met een voorwerp geslagen waren.

De derde zuster, die tijdens de eerste aanval afwezig was, werd de volgende nacht onthoofd. Haar hoofd werd vervolgens naast haar lichaam geplaatst, schrijft het Italiaanse ministerie van Justitie.

De nonnen zouden door de geheime dienst zijn vermoord omdat zij weigerden medische hulp te bieden aan Burundese milities in Congo.

Het onderzoek naar de moord werd in 2024 heropend door het Italiaanse OM nadat een onderzoeksjournalist een boek over de cold case had geschreven.

Verschillende zaken waren destijds verdacht, maar werden niet verder onderzocht. Zo werd de derde non vermoord op dezelfde locatie als de vorige aanval, terwijl deze toen onder bescherming van de Burundese politie stond.

Het OM spreekt van een "klimaat van terreur" tijdens de eerdere onderzoeken. Er werd gezegd dat de moord het resultaat was van een gewapende overval door een labiel persoon, maar dit is nooit bewezen. De zaak werd twee keer geseponeerd vanwege gebrek aan bewijs.

De Taliban zeggen te willen onderhandelen met Pakistan, na een grootschalige Pakistaanse luchtaanval op verschillende Afghaanse steden vannacht. Dat meldt een woordvoerder van het regime aan journalisten.

Volgens het Afghaanse regime vliegen er nog steeds Pakistaanse verkenningsvliegtuigen in het Afghaanse luchtruim, schrijft Al Jazeera. Een woordvoerder van het Pakistaanse leger meldt dat de operatie verdergaat op aanwijzing van de premier.

Pakistan voerde vannacht luchtaanvallen uit op meerdere Afghaanse steden, waaronder de hoofdstad Kabul, als reactie op verschillende aanvallen van beide landen op elkaars grondgebied.

Journalisten spreken van zware explosies, die ruim twee uur duurden. De Pakistaanse regering noemt het een "openlijke oorlog", volgens de minister van Defensie is "het geduld op" in Islamabad.

'274 Taliban-strijders gedood'

Bij de aanvallen zijn volgens het Pakistaanse leger 22 militaire doelwitten in Afghanistan bestookt. De steden Kabul en Kandahar zijn aangevallen, evenals locaties in de provincies Paktia, Nangarhar en Khost. Volgens een woordvoerder zijn 274 Taliban-functionarissen en -strijders gedood. Ook zijn er minstens twaalf Pakistaanse soldaten omgekomen, zegt hij.

Het Pakistaanse leger heeft de luchtaanvallen op Afghanistan Ghazab Lil Haq genoemd, wat "Woede omwille van de waarheid" betekent.

Het aanbod van de Taliban om te onderhandelen volgt zo'n twee uur nadat ze zelf Pakistaanse militaire doelen hadden bestookt met drones. Het Pakistaanse ministerie van Defensie bevestigde de drone-aanvallen, het zou een reactie zijn op de eerdere aanvallen door Pakistan. De legerwoordvoerder zegt dat Afghanistan 53 doelen heeft aangevallen, maar dat alle aanvallen zijn afgeslagen.

Traumacentrum getroffen

Door indirect vuur liep ook een traumacentrum dat zich inzet voor gezondheidszorg in conflictgebieden schade op. De faciliteit is van Healthnet TPO, een Nederlandse ngo, en staat bij de grensovergang Torkham. Er werd op dat moment levensreddende medische hulp verleend aan burgers in het centrum. Een medewerker raakte gewond bij het incident.

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"Dat de Taliban liever om tafel gaan met Pakistan om een uitweg uit dit conflict te vinden is logisch. Ze weten ook dat ze zeer waarschijnlijk het onderspit delven bij een confrontatie tussen beide legers.

Het Pakistaanse leger is veel groter, met 660.000 manschappen, en is beter uitgerust dan het Afghaanse leger. Pakistan heeft de overmacht in de lucht met meer dan 450 gevechtsvliegtuigen. Afghanistan beschikt niet over een luchtmacht en heeft maar 172.000 militairen.

Het wapenarsenaal waar het Afghaanse leger uit moet putten komt naast aankopen op de zwarte markt voor een groot deel uit achtergelaten wapens van het voormalige leger van de Afghaanse Republiek en Amerikaanse troepen.

Verder is Pakistan een kernmacht, al is de kans zeer klein dat ze daar gebruik van maken. Dat is Afghanistan niet.

Waar de Afghanen wel sterk is zijn, wat ze uiteindelijk de macht in handen heeft gebracht in 2021, is de guerrillastrijd. Jarenlang hebben ze zich in relatief kleine groepen op de grond verzet tegen het Amerikaanse leger en NAVO-troepen, mogelijk met hulp van zelfmoordcommando's van de Pakistaanse Taliban. Die hebben de laatste jaren in het noordoostelijke grensgebied al laten zien dat ze veel schade kunnen aanrichten."

De Pakistaanse legerwoordvoerder stelde op de persconferentie dat Afghanistan "een duidelijke keuze moet maken". Daarin moet het Taliban-regime kiezen tussen bondgenootschap met onder andere de Pakistaanse Taliban (TTP) en vrede met Pakistan.

Volgens Pakistan biedt de Afghaanse Taliban de TTP onderdak op Afghaans grondgebied, waardoor zij aanvallen op Pakistan kunnen uitvoeren. De Afghaanse regering spreekt dat tegen.

De TTP werd in 2007 opgericht door verschillende jihadistische groeperingen, actief in het noordwesten van Pakistan. De groepering heeft markten, moskeeën, luchthavens, militaire bases en politiebureaus aangevallen. Ook hebben ze terrein veroverd, voornamelijk langs de grens met Afghanistan, maar ook diep in Pakistan.

Oproepen tot de-escalatie

Wereldwijd reageren diplomaten bezorgd op de escalatie tussen Pakistan en Afghanistan. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt te bemiddelen tussen de twee landen, in de hoop dat de toestand kalmeert.

Ook de Turkse minister van Buitenlandse Zaken probeert te bemiddelen, en zou hebben gebeld met functionarissen in Afghanistan en Pakistan. Ook staat hij in contact met Qatar en Saudi-Arabië, die samen met Turkije vorig jaar bemiddelden tussen Afghanistan en Pakistan.

Rusland dringt er bij zowel Pakistan als Afghanistan op aan om de gevechten te staken en te onderhandelen. Een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat Rusland zich zorgen maakt.

"We roepen onze vrienden Afghanistan en Pakistan op om deze gevaarlijke confrontatie te staken en terug te keren naar de onderhandelingstafel om alle meningsverschillen op te lossen via politieke en diplomatieke middelen," schrijft ze op Telegram.

Erkend

Rusland is het enige land ter wereld dat de Taliban-regering van Afghanistan officieel erkent. Het land heeft met zowel de Afghaanse als de Pakistaanse regering goede banden.

Binnenkort reist de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif naar Rusland, bevestigt het Kremlin. Een datum voor het bezoek is nog niet bekend, al melden Russische staatsmedia dat het bezoek volgende week plaatsvindt.

Het Openbaar Ministerie heeft nu ook formeel beroep ingesteld tegen de uitspraak in de Stint-zaak. Stint-oprichter Edwin Renzen en ontwerper Peter Noorlander kregen twee weken geleden geen straf voor het ongeluk op een spoorovergang in Oss

Hoewel het ongeluk aan vier jonge kinderen het leven kostte, was volgens de rechter onvoldoende bewezen dat de twee daaraan schuld hadden. Het OM had celstraffen van vijf jaar en vier maanden geëist.

De officieren van justitie noemden de uitspraak teleurstellend en lieten meteen weten dat ze in hoger beroep zouden gaan. Dat hebben ze nu gedaan. "Het OM kan zich niet verenigen met de overwegingen en de conclusies van de rechtbank", laat het Openbaar Ministerie weten.

Technische gebreken

Bij het ongeluk op 20 september 2018 werd een Stint met vijf kinderen en een begeleider aangereden door een trein. Onderzoeksbureaus concludeerden dat de elektrische bolderkar allerlei technische gebreken had.

Volgens advocaten van de oprichter en de ontwerper waren die gebreken minder ernstig dan de rechtbank door het OM werd voorgehouden. De oorzaak van het ongeluk was volgens hen een menselijke fout.

De rechtbank oordeelde dat voor het ongeluk nooit een oorzaak was vastgesteld, en dat het daardoor niet in verband kan worden gebracht met wat er volgens de aanklacht mis was met het voertuig.

In Frankrijk is voor het eerst de giftige stof cereulide aangetroffen bij een baby die na het drinken van flesvoeding in het ziekenhuis is opgenomen. Dat bevestigt het ministerie van Volksgezondheid na onderzoek van Radio France.

Het gaat om een baby van 24 dagen oud die begin deze maand in Montpellier werd opgenomen. Het kind had besmette flesvoeding gedronken.

Tot nu toe zijn in Frankrijk drie baby's overleden, mogelijk na het drinken van flesvoeding die was besmet met cereulide, die door een bacterie wordt veroorzaakt. Zeker veertien andere baby's moesten naar het ziekenhuis nadat ze ziek waren geworden. Het ministerie van Volksgezondheid benadrukt dat er nog geen causaal verband is vastgesteld, omdat het onderzoek nog loopt.

Danone

Analyses uitgevoerd door een Belgisch laboratorium in opdracht van de Franse staat wijzen wel op blootstelling aan de stof. In de stoelgang van een baby die ziek werd, lag de concentratie van cereulide ruim boven de veilige hoeveelheid die door Europese en Franse gezondheidsautoriteiten was vastgesteld. De baby werd begin februari opgenomen in Montpellier nadat die babymelk had gedronken van het merk Gallia Calisma van Danone.

"Deze analyse bevestigt dat de baby aan dit toxine is blootgesteld en verklaart waarschijnlijk de waargenomen symptomen", zegt het Franse ministerie van Volksgezondheid tegen Franse media over het nieuwe geval. Wel benadrukt het ministerie dat het te vroeg is om te zeggen dat de flesvoeding de directe oorzaak daarvan is. Het ministerie geeft verder geen details vrij over de zaak.

Terugroepactie

Het is niet duidelijk waarom het Franse ministerie van Volksgezondheid of Danone de resultaten naar buiten heeft gebracht. In Frankrijk zijn 24 gezinnen naar de rechter gestapt om fabrikanten van babyvoeding en de Franse staat aan te klagen. Zij eisen onafhankelijk onderzoek naar de besmette babymelk waardoor hun baby's mogelijk ziek zijn geworden.

De kwestie in Frankrijk kwam twee maanden geleden aan het licht, toen de Zwitserse voedselgigant Nestlé partijen babyvoeding terugriep vanwege cereulide in het poeder. Die stof kan leiden tot ernstige spijsverteringsproblemen, buikpijn en overgeven. Ook in tientallen andere landen zoals België en Nederland werd babymelkpoeder van onder meer Nestlé en Danone teruggeroepen.

Na meldingen bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) deed de autoriteit onderzoek. Daaruit bleek dat er geen giftige stof werd gevonden in de monsters. De lijst met producten die werden teruggeroepen zijn vanwege een mogelijke besmetting met de stof, is te vinden op de website van de NVWA.

De gemeente Utrecht stopt met het uitdelen van buitenslaapboetes aan daklozen. De bekeuring kon vanaf de invoering rekenen op forse kritiek. Een meerderheid van de gemeenteraad zet nu een streep door de bekeuring.

Het voorstel van Bij1 werd met grote meerderheid aangenomen. De partij diende het voorstel al twee keer eerder in, maar kreeg toen onvoldoende steun, schrijft RTV Utrecht.

Volgens fractievoorzitter Charlotte Passier van Volt was de motie "genuanceerder dan de vorige". Haar partij stemde eerder tegen en deze keer voor.

Het beboeten van buiten slapen stigmatiseert en criminaliseert mensen die in een kwetsbare positie verkeren, vindt een meerderheid in de raad. Door hen financieel te straffen worden zij verder in de problemen gebracht, is de gedachte.

Verbod afgezwakt

Buiten slapen is al jaren verboden in Utrecht. In 2024 werden zo'n 200 boetes aan daklozen uitgedeeld.

Vanwege aanhoudende kritiek zwakte de gemeenteraad het verbod vorig jaar af. Sindsdien moeten buitenslapers in de eerste plaats hulp en opvang worden aangeboden. Handhaving moet vooral worden ingezet op plaatsen waar buiten slapen leidt tot onveilige situaties en aanhoudende overlast.

Door de afzwakking van het verbod werden vorig jaar nog maar elf daklozen bekeurd.

Worstelen met kwestie

Burgemeester Dijksma van Utrecht liet de raad onlangs weten dat veel gemeenten worstelen met op straat slapende daklozen. Volgens haar is de boete nodig om mensen richting zorgverleners te dwingen.

De burgemeester vindt het feit dat iemand buiten slaapt op zichzelf geen reden voor een boete. Wel wil ze dat politie en gemeente bij meldingen van inwoners en ondernemers en bij aanhoudende overlast kunnen ingrijpen.

Volgens de burgemeester is er geen enkele gemeente te bedenken die daarin "een ultiem evenwicht" heeft gevonden.

Meerdere steden

In 2024 werden verspreid over 130 gemeenten voor ruim 300.000 euro aan buitenslaapboetes uitgeschreven.

De gemeente Amsterdam stopte in juni met het beboeten van dak- en thuislozen die op straat slapen. Ook Leiden en Almere stopten vorig jaar met de boetes.

Vorig jaar zijn er 17.900 valse geldbiljetten uit de omloop gehaald in Nederland. Dat is een daling van 26 procent ten opzichte van het jaar daarvoor, meldt De Nederlandsche Bank (DNB).

DNB ziet in de afgelopen tien jaar een dalende trend als het gaat om valse biljetten. Alleen in 2022 en 2024 waren er pieken door een klein aantal oplichtingszaken met vals geld van zeer slechte kwaliteit, schrijft DNB.

Vervalste briefjes van 50 euro worden het vaakst aangetroffen: bijna 43 procent van de aangetroffen vervalsingen had deze coupure. Daarnaast waren met 28 en 20 procent ook 200 en 20 euro populair, vervalsingen van 5 of 500 euro komen met minder dan 1 procent nauwelijks voor.

Wereldwijde daling

Mogelijke verklaringen voor de afname zijn volgens de bank de daling in het gebruik van contant geld, oplettende winkeliers die briefjes controleren op echtheid en de aandacht vanuit politie en justitie bij het bestrijden van vals geld.

Ook wereldwijd is er een daling van het aantal valse biljetten dat uit de omloop werd gehaald, schrijft de Europese Centrale Bank. In 2025 zijn 444.000 valse eurobankbiljetten gevonden, 20 procent minder dan in 2024. Briefjes van 20 en 50 euro waren het vaakst vervalst, samen was dat ongeveer 80 procent van alle vervalste biljetten.

Journalistenvakbond NVJ, de Auteursbond en schrijversvakbond Lira eisen dat Meta stopt met het gebruik van teksten van Nederlandse schrijvers, journalisten en vertalers voor het trainen van AI-modellen.

Het moederbedrijf van Facebook en Instagram traint volgens de vakbonden het AI-taalmodel van Meta Llama met auteursrechtelijk beschermd werk, zonder tekstschrijvers daarvoor te betalen.

De bonden eisen in een vandaag verstuurde sommatiebrief dat het bedrijf van Mark Zuckerberg stopt met het gebruik van de illegale datasets. Ook moet het bedrijf wat de bonden betreft ophouden met het aanbieden van AI-modellen die met dit werk zijn getraind.

Als Meta geen gehoor geeft aan de brief volgt een dagvaarding, zegt de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten Thomas Bruning.

Auteursrecht

De vakbonden vinden het onaanvaardbaar dat Meta gebruik heeft gemaakt van werk uit illegale datasets. Eerder waren schrijvers al woedend toen uit rechtbankdocumenten uit de VS bleek dat Meta tientallen terabytes aan tekst had gehaald uit een illegale online database. Daarin stond ook werk van Nederlandse auteurs.

Het gaat om boeken, artikelen en andere teksten die zonder toestemming van de schrijvers zijn gekopieerd en verspreid. Dat is in strijd met het auteursrecht, omdat er geen toestemming voor is gevraagd en er niet voor is betaald.

Volgens de bonden wordt daarmee zowel de economische als creatieve positie van tekstschrijvers ondermijnd. Ze noemen het kwalijk dat "Meta met deze AI-modellen aanzienlijke commerciële belangen nastreeft en hiermee grote economische opbrengsten verwacht te realiseren".

Dat is "een scherp contrast" met de makers, die buitenspel dreigen te worden gezet door "systemen die getraind zijn op werk dat van hen gestolen is", stellen de vakbonden.

'Geen gratis grondstof voor AI'

De tekstschrijvers- en vertalersbonden willen in gesprek met Meta over een passende regeling voor het gebruik van auteurswerk bij AI-training. Liesbet van Zoonen van de Auteursbond zegt dat er in de AI-industrie miljarden omgaan en dat het "niet meer dan logisch is dat ze voor het werk van schrijvers, vertalers en journalisten gaan betalen", Want, zo stelt ze, "auteurs zijn geen gratis grondstof voor AI".

Bruning zegt dat de bonden ervoor hebben gekozen om Meta een sommatiebrief te sturen omdat "de bewijspositie al stevig was". Hij erkent dat meer bedrijven hetzelfde kan worden verweten, maar "we moeten ergens beginnen", redeneert hij.

Hij sluit niet uit dat de bonden op een later moment ook in actie komen tegen andere AI-bedrijven die onrechtmatig auteursrechtelijk werk gebruiken om AI-modellen te trainen.

Na een tweedaags debat in de Tweede Kamer, waarbij ze alleen mochten luisteren, gaan de bewindspersonen van het nieuwe kabinet-Jetten vandaag dan echt aan de slag. Ze hebben hun eerste vrijdagse ministerraad.

De meeste kabinetsleden vonden het, net als staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid, "erg lang stilzitten". "Het was fysiek een behoorlijke uitdaging", geeft Heleen Herbert (CDA) toe, de nieuwe minister van Economische Zaken.

Maar "het was een normaal debat, zoals het hoort", zegt VVD-minister Dilan Yesilgöz van Defensie. Haar nieuwe collega van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen (CDA), vond het "scherp op de inhoud, maar constructief". "Ik hoop dat we dat samen volhouden."

'Democratie is mooi'

Ze zijn het erover eens dat de kersverse premier Rob Jetten "het heel goed deed". Het was een beter debat over de regeringsverklaring dan destijds met zijn partijloze voorganger Dick Schoof, herinnert Yesilgöz zich.

Die kreeg het in zijn eerste debat zwaar te verduren. Hem werd onder meer "slappe hap" verweten door Geert Wilders (PVV). "Wat wij die man hebben aangedaan als Kamer was een van de vreselijkste debatten van onze geschiedenis", zegt Yesilgöz , die net als Wilders deel uitmaakte van de toenmalige coalitie.

Minister Herbert, die altijd in het bedrijfsleven heeft gewerkt, zegt "het was nieuw voor me. Democratie is mooi. Ik vond het mooi om de invalshoeken van de verschillende partijen te horen."

Minister Vincent Karremans (VVD) van Infrastructuur en Waterstaat zat thuis op de bank met zijn vorige week geboren derde kind op schoot. De jonge vader heeft "af en toe gekeken" en vond het "een interessant debat".

'Goed luisteren naar bonden'

In het debat speelde de verhoging van de AOW-leeftijd, een plan uit het coalitieakkoord, een grote rol. De coalitie moet daar opnieuw naar gaan kijken. Hans Vijlbrief (D66), minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gaat ervan uit dat hij volgende week met de vakbonden en werkgevers om tafel zit.

"We gaan niks afzwakken, maar zijn wel bereid om erover te praten", zegt hij. "We gaan goed naar ze luisteren."

Vijlbrief krijgt het schaamrood op de kaken als het gaat over de foto die D66 gisteren op Instagram deelde van hem met zijn nieuwe collega Rianne Letschert, de oud-informateur die minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt. Daar staat een liedje onder met de tekst "Bitches willen met me naar bed."

Vijlbrief erkent dat het "niet zo smaakvol" was. "Ik vond het niet zo leuk. Het is mijn sociale media-team die dit gepost heeft, ik ben een boomer en zal zeggen dat ze dit niet meer moeten doen."

Pak papier

Minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zegt dat hij de afgelopen twee dagen vooral bezig is geweest met zijn nieuwe post. "Er lag zo'n pak papier voor me met alle dossiers die er spelen. In mijn hoofd ging het 750 kilometer per uur."

Thierry Aartsen, minister van Werk en Participatie, kan ook niet wachten tot het echte werk gaat beginnen. Hij gaat komende week al in gesprek met 'de polder', zegt hij. "Laat ons eerst kennismaken en koffiedrinken."

Na een storing van bijna anderhalve dag is de Calandbrug in het Botlekgebied bij Rotterdam weer open, meldt beheerder ProRail. De brug kon sinds gisterochtend niet gebruikt worden door problemen met de slagbomen.

De problemen ontstonden gisterochtend rond 07.00 uur. Daarna werd de brug in beide richtingen voor trein- en autoverkeer afgesloten. Volgens ProRail ontstonden er problemen wanneer de brug bediend werd en deden zich kortsluitingen voor wanneer de spoorbomen open- en dichtgingen.

De spoorbomen waren onlangs vervangen, maar die sloegen op hol. Daardoor ontstond kortsluiting. De oude slagbomen werden teruggeplaatst, maar daarmee was het probleem niet opgelost. Volgens de regionale omroep Rijnmond is de motor van de slagbomen nu vervangen, waardoor die weer zonder problemen open en dicht kunnen.

Alternatieve routes

De Calandbrug is de verbinding tussen Voorne-Putten en Rozenburg. De N15 sluit daar aan op de snelweg A15. De brug is een belangrijke omleidingsroute voor vrachtwagens met gevaarlijke stoffen die van en naar de Rotterdamse haven rijden.

Het wegverkeer kon ruim dertig uur lang geen gebruikmaken van de Calandbrug. Voor de scheepvaart leverde de storing geen problemen op. De brug stond omhoog, zodat schepen zonder wachttijd door konden varen, schrijft Rijnmond.

Vrachtverkeer werd omgeleid via de Rozenburgse sluis. Voor andere weggebruikers was de A15 via de Thomassentunnel een alternatief.

De opvarenden van de speedboot die woensdag betrokken waren bij de schietpartij met de Cubaanse kustwacht, lijken voor het merendeel in de VS wonende Cubanen te zijn geweest die een einde wilden maken aan het communistische regime op Cuba. Hoe ze dat precies voor zich zagen, blijft onduidelijk.

De Amerikaanse regering bevestigt de dood van zeker een Amerikaan en het gewond raken van een tweede. Een opvarende zou in de VS zijn geweest om zich te verloven, anderen hadden mogelijk een permanente verblijfsvergunning in de VS, zei een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken tegen de Miami Herald.

Bij de schietpartij zijn volgens de Cubaanse autoriteiten vier opvarenden omgekomen, zes anderen raakten gewond. Ook de kapitein van het Cubaans kustwachtschip raakte gewond. De gewonden zijn naar een Cubaans ziekenhuis gebracht en worden streng bewaakt.

Geobsedeerd

Persbureau AP sprak met Misael Ortega Casanova, de broer van een van de omgekomen opvarenden. Het is onduidelijk of dat de Amerikaan is van wie de dood door de VS is bevestigd.

Ortega Casanova zei dat zijn broer Michel "obsessief" op zoek was naar een manier om Cuba te bevrijden. De bevolking daar zucht onder een communistische dictatuur en een diepe economische crisis. De Cubaanse economie is geruïneerd, mede door het Amerikaanse handelsembargo en, sinds kort, het wegvallen van de olie-import uit Venezuela.

Volgens Ortega Casanova kwam zijn broer Michel twintig jaar geleden naar de VS, maar werd hij gekweld door het lijden van zijn voormalige landgenoten. "Ze waren zo geobsedeerd dat ze niet over de gevolgen voor hun eigen levens nadachten", zei hij over zijn broer en de andere opvarenden.

Ortega Casanova weet niet wie die anderen zijn. Zijn broer had niemand over de plannen verteld. "Mijn moeder is er kapot van." Hij hoopt dat er een dag komt dat "het offer" dat zijn broer heeft gebracht iets aan de vrijheid van Cuba heeft bijgedragen.

Raadsel

Cuba zegt dat twee opvarenden, Amijail Sánchez González en Leordan Enrique Cruz Gómez, verantwoordelijk waren voor de organisatie en financiering van de operatie. Aan boord van hun boot zijn mitrailleurs, pistolen, telescoopviziers, zelfgemaakte explosieven, kogelwerende vesten en camouflage-uniformen gevonden. Wat ze daarmee hoopten te bereiken is nog een raadsel.

De speedboot stond in de Amerikaanse staat Florida geregistreerd. De politie op de eilandengroep Florida Keys zegt dat hij op een van die eilanden was gestolen.

Amerikaanse reactie

De Amerikaanse regering staat zeer vijandig tegen het Cubaanse regime. Toch heeft minister van Buitenlandse Zaken Rubio terughoudend gereageerd op het nieuws over de schietpartij. Hij zei dat zijn land de zaak onderzoekt, "en geen conclusies gaat trekken op basis van wat Cuba zegt". Aan boord zouden geen medewerkers van de Amerikaanse overheid zijn geweest.

Cuba zegt dat het met de VS in contact staat over het incident en de Amerikaanse regering bereid lijkt tot samenwerking om duidelijk te krijgen wat er precies is gebeurd.

Vijandschap

De VS en Cuba hebben een lange geschiedenis van vijandschap met elkaar. Die gaat terug tot de jaren 50 van de vorige eeuw, toen de VS probeerde te verhinderen dat de communisten de macht grepen ten kosten van de door de VS gesteunde regering.

Dat mislukte. In 1959 namen de communisten onder leiding van Fidel Castro de macht over. In 1961 liep een Amerikaanse invasie om Castro ten val te brengen op een jammerlijke mislukking uit.

Vergeet de Kardashians, de Jenners en de Hadid-zussen. Populariteit op sociale media is allang niet meer alleen weggelegd voor fotomodellen, fitnessgoeroes en influencers. Vele duizenden sociale mediagebruikers volgen het wel en wee van mensen met een alledaags beroep, zoals buschauffeur, pakketbezorger of loodgieter.

"Mensen gebruiken socialemediaplatformen om verbinding te zoeken en dan helpt herkenning heel erg. Dus dan helpt het dat ik iemand zie die op mij lijkt, of een beroep doet dat ik ook doe of zou kunnen doen", zegt Marthe Möller, universitair docent entertainment communicatie aan de UvA.

Zo'n 60.000 mensen zien wekelijks hoe de 26-jarige Tirza Peters uit Leeuwarden tankt of een parkeerplek zoekt midden in Parijs. Peters is touringcarchauffeur en inmiddels ook vlogger. Zo'n acht maanden geleden besloot ze haar camera mee te nemen tijdens een werkdag voor een YouTube-video.

Schoolreisje

Het idee kwam van TowTruckTim, een populaire vloggende chauffeur op een bergingsauto. Hij raadde haar aan om het ook te proberen. "Maar wat heb ik nou te vertellen dan? dacht ik. Mijn eerste video werd meteen best wel goed bekeken. Nou, dan gaan we door", vertelde ze onlangs aan Omrop Fryslân.

Die video op YouTube over een schoolreisje naar Parijs trok al snel 200.000 kijkers. Op TikTok is haar best bekeken video zo'n half miljoen keer gezien.

Waarom ze denkt dat haar video's zo populair zijn? "Omdat ik alles laat zien en het niet mooier maak dan het is. Mensen zien een jonge meid met blonde krullen en denken: dat is vast een tutje dat bang is om vieze handen te krijgen. Maar dat ben ik juist niet. Ik krijg bijna geen haat of negativiteit. De reacties zijn leuk."

Super Mario

Loodgieter Ram (achternaam bekend bij de redactie) uit Arnhem deelt zijn dagelijkse werkzaamheden in op Super Mario geïnspireerde outfit met meer dan 550.000 volgers op TikTok.

Hij noemt loodgieter een "mooi maar zwaar beroep". Zijn tweede carrière op socialmedia ontstond spontaan. "TikTok was nog nieuw en een playbackfilmpje van mij en een collega is viraal gegaan. Het begon voor de grap en daarna is het serieus geworden. Ik dacht: wat ben ik? Loodgieter. Dus ik ben bij klanten prutswerk laten zien en mijn eigen werk gaan delen."

Het bleek een schot in de roos. Zijn best bekeken TikTok-video, gemaakt vanuit een kruipruimte, is twee miljoen keer bekeken.

Loodgieter Ram:

Het volgen van een chauffeur of een loodgieter tijdens dagelijkse werkzaamheden staat haaks op het volgen van influencers die bekend zijn geworden door een ogenschijnlijk perfect leven op social media te delen.

Möller: "Als je bijvoorbeeld naar een Hollywoodfilm kijkt dan is een beroemdheid een figuur met een leven dat je niet kunt bereiken. Je ziet dat dat soort mensen het aanvankelijk heel goed deed op sociale media. Nu zie je dat het mensen aanspreekt dat mensen zijn zoals jij zelf, niet meer dat onbereikbare. Dat spreekt heel erg aan. Dus het is de herkenning."

Een ander groot verschil is dat influencers hun geld verdienen met sponsordeals. Tirza Peters: "Ik krijg dagelijks e-mails van mensen die hun producten in een video willen, maar ik ga niks lopen promoten wat niets met busrijden te maken heeft. Ik ben een buschauffeur met een camera. Ik heb al een baan."

Tirza Peters is touringcarchauffeur:

Ram heeft inmiddels wel een paar merken die hem sponsoren, maar "ik heb geen agency, geen manager. Ik ben gewoon bezig met mijn werk".

Hij maakt video's terwijl hij bij een klant een wc ontstopt of een kraan maakt. "Mijn klanten vinden het leuk. Ze kennen me en volgen me. Dus ze weten wat ik kom doen. Daarom werk ik ook niet tegen uurtarief, maar met een vaste prijs."

Bekendheid op sociale media door je beroep heeft wel een keerzijde, denkt Möller. "Je beroep en je online identiteit zijn sterk met elkaar verweven. Terwijl je meer bent dan alleen je werk."

Möller denkt dat niet iedereen met een 9-tot-5-baan voortaan maar zijn of haar camera mee moet nemen naar het werk. "Ik denk dat het over het algemeen onderschat wordt hoeveel tijd en inspanning het van je vraagt om socialmedia succesvol te maken. De druk is groot, er moet elke dag een gelikt filmpje komen. Dat moet je alleen doen als je het leuk vindt en er plezier uit haalt."

Het Amerikaanse leger heeft in de staat Texas per ongeluk een drone van de eigen grenspolitie uit de lucht geschoten. Men dacht abusievelijk dat het ging om een drone die Mexicaanse kartels inzetten voor drugssmokkel.

Vanwege het incident heeft luchtvaartautoriteit FAA een tijdelijk vliegverbod uitgebreid in de buurt van Fort Hancock, bij de grens met Mexico. Verschillende Democratische Congresleden vinden dat bewijs dat de veiligheidsprotocollen van de regering-Trump voor de inzet van anti-dronewapens tekortschieten.

Het Pentagon meldt samen met de FAA en de grenswacht in een persbericht wat er misging. Er werd een anti-dronewapen ingezet "om een schijnbare dreiging in een militair luchtruim tegen te gaan". Met een laser werd daarbij de drone uit de lucht gehaald.

Afgelegen gebied

In het persbericht benadrukt het leger dat het ging om een afgelegen gebied en dat er op dat moment geen commerciële luchtvaart in de buurt was. De drie organisaties zeggen in de toekomst beter met elkaar te zullen coördineren om dit soort incidenten te voorkomen.

De FAA heeft vanwege het misverstand een no-flyzone bij Fort Hancock uitgebreid. In een gebied van 15 kilometer lang en tot 5 kilometer breed mag er niet worden gevlogen onder een hoogte van 18.000 voet, zo'n 5,5 kilometer. Het verbod geldt tot zeker 24 juni.

Kartels zetten in het grensgebied vaak drones in: in de laatste zes maanden van 2024 werden er meer dan 27.000 waargenomen rond de grens met Mexico. Ze worden gebruikt om drugs te smokkelen, maar ook om grenswachten in de gaten te houden.

'Chaos in de lucht'

Democraten in het Congres grijpen het incident aan om zich te beklagen over de gebrekkige veiligheidsmaatregelen rond dit soort luchtverdediging. Ze wijzen erop dat de regering-Trump een wetsvoorstel om dronepiloten beter op te leiden afwees. Dat voorstel werd door politici van beide partijen gesteund.

"De incompetentie van de regering-Trump veroorzaakt chaos in ons luchtruim", vindt de Democraat Senator Duckworth. Zij en collega's eisen dat de FAA beter gaat coördineren met het Pentagon om incidenten in de toekomst te voorkomen.

Eerder deze maand kondigde de FAA ook al overhaast aan het luchtruim bij El Paso tien dagen te zullen sluiten, vanwege "een invasie van karteldrones", zoals transportminister Duffy het omschreef. Al binnen enkele uren werd dat besluit herroepen omdat het gevaar zou zijn geweken. Ook toen bleek er een anti-dronewapen te zijn ingezet zonder het af te stemmen met de FAA,

Vliegtuigcrash

Vervoersveiligheidsraad NTSB concludeerde eerder dat gebrekkige afstemming tussen Pentagon en de luchtvaart heeft bijgedragen aan de vliegtuigcrash bij Washington een jaar geleden, waarbij 67 mensen omkwamen.

Het kon daar fout gaan doordat eerdere incidenten waarbij militaire vliegtuigen bijna botsten met commerciële toestellen nooit waren gemeld. De omvang van het probleem was daardoor niet goed duidelijk bij de betrokken partijen.

Bij meerdere bezettingen van panden van de Universiteit Utrecht kregen pro-Palestijnse demonstranten vorig jaar hulp "van binnenuit". Dat zegt burgemeester Sharon Dijksma. De universiteit gaat volgens haar niet vrijuit. "Ze moeten gewoon hun beveiliging op orde hebben."

Panden van de Universiteit Utrecht werden eind vorig jaar meerdere keren bezet door pro-Palestijnse demonstranten. Zij willen dat de universiteit zich uitspreekt tegen het gebruikte geweld door Israël na de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023.

"Ik moet eerlijk zeggen dat het op een gegeven moment voor de politie een kwestie was van dweilen met de kraan open. Het pand was nog niet ontruimd of er zat alweer een groep in", zegt Dijksma tegen RTV Utrecht. Ze zegt de universiteit te hebben aangesproken op de in haar ogen gebrekkige beveiliging.

Banden verbreken

Volgens de burgemeester zijn demonstranten actief geholpen om panden te kunnen bezetten. "Niet door het college van bestuur, maar er zijn mensen - studenten of anderen - die daar een rol in spelen."

De demonstranten eisten dat de universiteit alle banden met instituten en bedrijven verbreekt die volgens hen medeplichtig zijn aan genocide in Gaza.

Continu overleg

De universiteit zegt in een reactie dat er voortdurend gesprekken zijn met burgemeester Dijksma over de beveiliging bij de demonstraties. Op de vraag of daarbij ook besproken is dat de beveiliging niet op orde is, wil een woordvoerder geen antwoord geven.

Ook wil ze niet zeggen of de universiteit het eens is met de kritiek van Dijksma op de tekortschietende beveiliging.