NOS Nieuws - Algemeen

Olieprijzen gaan door het dak, benzineprijzen in de Verenigde Staten liggen ruim een derde hoger dan een maand geleden. Nu Amerika ruim een maand in oorlog is met Iran, is het ook voor de olieproducenten onzekerheid troef. Niemand die Trump kan lezen. "Winsten zijn beter dan een aantal weken geleden, maar alles kan morgen weer anders zijn."

Aan het woord is Stephen Robertson. Hij is vicepresident bij de Permian Basin Petroleum Association, de club van oliebedrijven in Texas en New Mexico. "Ik kijk elke tien minuten wel even op mijn telefoon, de prijsfluctuaties zijn groot." Het zijn onzekere tijden voor de olieboeren, wil hij maar zeggen.

Het hart van dat Amerikaanse olieveld ligt in het westen van Texas en is een van de grootste olieproducerende regio's in de wereld. Bijna de helft van de Amerikaanse olie wordt hier, met hulp van vele duizenden jaknikkers, uit de grond gepompt. Dankzij de hogere prijzen verdient de industrie daar nu goed geld mee. Maar niemand is echt blij met de oorlog, die Trump een "klein uitstapje" noemt.

Grenzen in zicht

In de toespraak die Trump deze week gaf aan de Amerikaanse bevolking kwam er geen heldere tijdlijn voor de oorlog. Duidelijkheid over zijn doelstellingen gaf Trump evenmin. Tegelijk probeert hij zijn handen van de Straat van Hormuz af te trekken, de door Iran geblokkeerde belangrijke zeestraat. Landen die afhankelijk zijn van olie uit die regio moeten hun eigen boontjes maar doppen, zei hij.

Koop olie van Amerika, we hebben genoeg, klinkt het daarbij vaak vanuit het Witte Huis. "We zijn de nummer 1 in olie", zei Trump eerder al in deze Golfoorlog. "We boren en produceren nu twee keer zoveel als welk ander land dan ook. En binnenkort is dat drie keer zoveel als welk ander land dan ook."

Dat is overdreven, maar Amerika is veel minder afhankelijk van het buitenland dan andere landen. De productie zit in de lift, maar de grenzen zijn in zicht. "In de afgelopen 15 tot 20 jaar zijn we gegroeid van minder dan één miljoen naar meer dan 6 miljoen vaten per dag", zegt Robertson. Die groei kwam door de opkomst van schalieolie. "Ik zie ons niet zomaar nog eens 5 miljoen vaten extra produceren."

Door de hogere prijs zijn projecten die eerder niet rendabel waren, dat nu misschien wel. Maar de impact van 'Hormuz' is te groot, de grillen van Trump te onvoorspelbaar. En dus komen olieproducenten in de regio nog nauwelijks in beweging. In een enquête van de centrale bank van Texas, de Dallas Fed, zei 69 procent van de grote olieproducenten de productie niet te zullen opvoeren.

Pieken en dalen

Kleinere producenten zijn enthousiaster, maar hun ruimte is beperkt. "Je kunt de productie altijd wat opvoeren", zegt Paul Kenworthy. De 77-jarige Texaan heeft twee olievelden en maakte de piek in olieprijzen na de Iraanse revolutie in 1979 mee, "rock 'n roll" volgens de olieveteraan. Maar hij weet evengoed hoe hard prijzen na zo'n piek weer kunnen dalen, zoals in de jaren 80.

"Geen enkel bedrijf, groot of klein, gaat grote investeringen doen op basis van de olieprijs op de korte termijn", aldus Kenworthy. Boren kost veel tijd en geld, niemand die weet of de prijs bij oplevering nog hoog genoeg ligt om winst te kunnen maken.

"Met de Golf van Mexico, of de Golf van Amerika, beschikt Amerika over enorme capaciteit", zegt Mark Mills van het Manhattan Institute in New York. "Maar geschikte arbeidskrachten zijn een beperkende factor. Je kunt hier niet opeens meer olie bestellen. In tegenstelling tot andere plekken is dit geen centraal geleide economie", zegt hij, verwijzend naar meer autoritair geleide oliestaten.

Geen uitweg

Trump schrapt intussen wel regels. Zo zijn smogbeperkende maatregelen op benzine deze zomer niet van kracht. Afgelopen week kwam Trumps Comité Bedreigde Diersoorten met een uitzondering die de olie- en gasindustrie ruim baan moet geven in de Golf van Mexico. Ook zet Trump na de ontvoering van president Maduro in op Venezolaanse olie.

"Goed voor de industrie nu, die hoge prijzen", zegt een van de aanwezigen bij een tailgate in Midland, een barbecue waar de olie-industrie samenkomt. "Tegelijkertijd: het kost ons juist meer om alles draaiende te houden. Uiteindelijk heb ik liever lagere brandstofprijzen, dat is ook beter voor de economie."

Of die wens uitkomt, is de vraag. Vier tot zes weken was Trumps tijdlijn aan het begin van de oorlog. Haast vijf weken later praat hij over nog twee of drie weken. Er is veel kapotgemaakt, het Iraanse regime sterk verzwakt. Maar een uitweg uit de oorlog heeft hij nog niet geschetst, de inzet van grondtroepen is niet van tafel.

Een duidelijk plan om de vrije doorvaart rond de Straat van Hormuz te herstellen lijkt Trump ook niet te hebben. Daardoor blijven de prijzen voorlopig hoog, denken de olieproducenten. "Hoe lang en hoog? Dat weet niemand", zegt handelaar Kenworthy. "Onmogelijk te voorspellen."

In een woning in Oss is vanmiddag na een melding iets na 17.00 uur een overleden vrouw gevonden. Op hetzelfde adres werd ook een baby aangetroffen. Die is door een ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Er is niet bekendgemaakt hoe de baby eraan toe is.

Onderzoek moet nog uitwijzen of het gaat om een misdrijf of een natuurlijke dood, zegt een woordvoerder van de politie tegen Omroep Brabant. De politie houdt met alle scenario's rekening.

De woning zit in een appartementencomplex in de wijk Krinkelhoek. In de buurt van het complex landde na de vondst een traumahelikopter. Ook werden meerdere politiewagens en ambulances ingezet. Een aantal mensen is door de politie meegenomen naar het bureau, maar zij zijn volgens de politie niet aangehouden.

Geen ander land dan de VS had dit voor elkaar gekregen, zegt een gepensioneerde generaal tegen CNN over de redding van een zwaargewond bemanningslid van een Amerikaans F-15 in Iran. Steeds meer details komen naar buiten over de operatie, waar een groot aantal vliegtuigen en special forces bij betrokken waren.

Nadat de straaljager vrijdag was neergehaald door Iran konden de twee bemanningsleden zich met de schietstoel redden, maar alleen de piloot werd snel in veiligheid gebracht. Het tweede bemanningslid, dat de wapensystemen van het toestel bediende, werd niet gevonden.

Meteen begon een race tegen de klok tussen de VS en Iran om de man te traceren in een berggebied in het zuidwesten van Iran. Honderden Amerikaanse militairen en inlichtingenofficieren waren erbij betrokken, waaronder Navy Seal-commandotroepen die diep in vijandelijk gebied werden ingezet.

Verstopt in een bergkloof

Het bemanningslid, een kolonel van de Amerikaanse luchtmacht, was bij de sprong gewond geraakt. De man, uitgerust met niet veel meer dan een pistool, een radio en een volgzender, had zich aanvankelijk verstopt in een bergkloof. Hij wist Iraanse troepen 24 uur lang te ontlopen. Op een gegeven moment beklom hij daarvoor een bergkam van ruim 2100 meter, vertelt een militaire functionaris aan The New York Times.

Journalist Michael Weiss beschrijft op X waar de operatie waarschijnlijk plaatsvond:

Details over hoe de man wist te overleven zijn nog niet bekend. De Nederlandse oud-vlieger Dominique Schreinemachers, die zelf ooit in een helikopter in Afghanistan uit de lucht werd geschoten, weet welke training piloten daarvoor krijgen. "Ik las in de krant dat iemand zei: je bewaart de laatste kogel voor jezelf, en dat is ook echt zo. Want gevangengenomen worden wil je gewoon echt niet."

De training is gericht op overleven, zegt Schreinemachers. "Je bent misschien gewond, je moet kijken waar je bent, of bij jezelf een tourniquet aanleggen. Het tweede wat je moet doen is wegkomen van het wrak. Zo snel mogelijk, want daar gaat de vijand als eerste zoeken. Hoe verder je wegkomt, hoe moeilijker het voor ze wordt om je te vinden."

Misleidingsoperatie

In dit geval was het aanvankelijk ook voor reddingsteams lastig de vermiste militair te lokaliseren, totdat inlichtingendienst CIA zijn positie wist te achterhalen. Iraanse troepen probeerden dat tegelijkertijd ook.

Amerikaanse gevechtsvliegtuigen en commando's namen Iraanse konvooien onder vuur om ze weg te houden van de plek waar de man zich schuilhield. Een Iraanse functionaris zegt dat bij de aanvallen in het gebied vijf doden en acht gewonden zijn gevallen.

Voorafgaand aan de actie hadden CIA-agenten geprobeerd de Iraniërs te misleiden. Ze hadden het verhaal verspreid dat het bemanningslid al was gered. Pas daarna begon de echte reddingsoperatie.

Daarbij waren twee transportvliegtuigen en zes kleine helikopters betrokken, meldt een Amerikaanse militaire bron. De gewonde kolonel zou met zo'n helikopter zijn gered vanaf een bergtop. De geredde man en zo'n honderd militairen werden vervolgens met andere vliegtuigen opgehaald, omdat de zware transporttoestellen vast waren komen te zitten in het zand.

Enkele minuten na middernacht in Washington maakte president Trump de redding van het bemanningslid bekend. Hij zei dat de man zwaargewond was geraakt.

Laag vliegen

Over verliezen aan Amerikaanse kant tijdens de reddingsoperatie zegt Trump niets. Er circuleert een filmpje van een Amerikaanse Black Hawk-helikopter die door Iraanse politieagenten werd beschoten tijdens de redding van de piloot van de F-15.

Iran zegt ook dat een Amerikaans C-130 transportvliegtuig is neergehaald, en ook twee Black Hawk-helikopters, maar die berichten worden niet door de Amerikanen bevestigd.

Dat de toestellen echt zijn neergehaald door Iran is niet uit te sluiten, zegt Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies en zelf oud-vlieger. "Die toestellen begeven zich op lage hoogte en worden daarbij blootgesteld aan kleinere vuurwapens, dus het kan goed dat die beschadigd zijn."

Op beelden is te zien dat enkele toestellen zijn opgeblazen door de Amerikanen, waarschijnlijk om te voorkomen dat ze in handen zouden vallen van Iran. Het verlies aan materieel kost de VS waarschijnlijk honderden miljoenen dollars.

Toch was het een succesvolle operatie, zegt Osinga. "Het belangrijkste voor de VS is dat hiermee is voorkomen dat Iran een propagandacoup kon plegen. Als ze die vlieger gevangen hadden genomen, zou dat voor Amerika een grote blamage zijn geweest."

Tijdens het zoeken naar paaseieren zijn in een bos in Duitsland drie mensen om het leven gekomen, onder wie een baby van tien maanden. Zij kwamen onder een boom terecht, die waarschijnlijk door een sterke windvlaag omviel.

De slachtoffers waren onderdeel van een groep van ongeveer vijftig bewoners en medewerkers van een nabijgelegen zorginstelling. De groep was op zoek naar paaseieren in het bos in de buurt van de stad Flensburg, dicht bij de grens met Denemarken.

Tijdens de zoektocht viel een boom van zo'n 30 meter om. In het noorden van Duitsland werden vandaag windstoten verwacht tot 65 kilometer per uur, met uitschieters tot 80 kilometer per uur in open gebieden.

Moeder en baby overleden

Nadat de boom was omgewaaid kwamen vier mensen eronder vast te zitten. Direct werd geprobeerd hen te redden, maar die hulp mocht voor een 16-jarig meisje en 21-jarige vrouw niet meer baten. Zij overleden ter plekke. De baby van de 21-jarige vrouw werd met zware verwondingen per helikopter naar het ziekenhuis overgebracht en overleed daar.

Ook raakte een vrouw van 18 ernstig gewond. Zij werd per helikopter naar een ander nabijgelegen ziekenhuis gebracht. Andere deelnemers van de paaseierenzoektocht liepen lichte verwondingen op.

Bij het onderzoek wordt ook de bosbeheerder betrokken. Duidelijk moet worden of de boom een ziekte had of al beschadigd was.

In de binnenstad van Eindhoven is een groot feest losgebarsten na het kampioenschap van PSV. Door puntverlies van Feyenoord tegen FC Volendam (0-0) is de 27ste landstitel een feit voor PSV.

Op het Stratumseind werden rode fakkels ontstoken na het laatste fluitsignaal in Volendam. Echt spannend was het dit seizoen niet in de eredivisie. PSV is de vroegste kampioen ooit in de hoogste divisie van de Nederlandse competitie.

"Een beetje spanning was ook leuk geweest, maar dit is wel prachtig", zegt een fan tegen Omroep Brabant. "Wat er door me heengaat? Een hoop pils!"

De huldiging van PSV is dinsdag, vanaf 14.30 uur. Het podium op het Stadhuisplein wordt al opgebouwd. Na de uitreiking van de schaal volgt dan een tocht door Eindhoven op een platte kar.

PSV laat weten dat de spelers zich vandaag nog niet laten zien en dat de schaal vandaag ook nog niet wordt uitgereikt. Dat gebeurt dinsdag.

In Servië zijn vlak bij een gaspijplijn twee rugzakken met explosieven gevonden. Dat meldt de Servische president Vucic. Het gaat volgens hem om "een explosief dat een verwoestende kracht heeft". Ook werden er volgens hem middelen gevonden om het explosief te laten ontploffen.

De tassen zouden zijn gevonden bij een pijplijn in het noorden van het land, bij de plaats Kanjiza, op een paar kilometer van de grens met Hongarije. Via de pijplijn vloeit Russisch gas naar onder meer Hongarije.

De gaspijplijn is "van kritiek belang" voor het verplaatsen van gas, stelt Vucic. Hij heeft de Hongaarse premier Orbán, een bondgenoot van hem, telefonisch ingelicht over de vondst.

Energie-infrastructuur

Hongarije neemt de zaak hoog op; Orbán heeft een spoedvergadering van de zogenoemde defensieraad georganiseerd, meldt hij. Hongarije is afhankelijk van Russisch gas en zette in februari extra militairen en politie in om te patrouilleren bij energie-infrastructuur. Volgens hem zou Oekraïne een aanval voorbereiden om het energienet te verstoren. Bewijs daarvoor leverde hij niet.

Ook Oekraïne heeft gereageerd op het bericht uit Servië. Het ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent alle betrokkenheid en zegt dat het waarschijnlijk een actie van Rusland is. "Het is een false flag-operatie die onderdeel is van de Russische inmenging in de Hongaarse verkiezingen."

Hongarije en Oekraïne zijn met elkaar in conflict over de Droezjba-pijpleiding, die via Oekraïne Russische olie levert aan Hongarije. De leiding, die raakte eind januari op Oekraïens grondgebied beschadigd. Volgens Hongarije heeft Oekraïne dat gedaan om te voorkomen dat Rusland olie kon leveren aan Hongarije en Slowakije. Dat zou minder inkomsten voor de Russische oorlogskas betekenen.

Oekraïne ontkent dit. Volgens dat land raakte de leiding beschadigd bij Russische aanvallen. Orbán is verbolgen over de kapotte pijpleiding, en gebruikt het vetorecht van Hongarije om zo een EU-lening van 90 miljard euro voor de Oekraïense defensie te blokkeren.

Verkiezingstijd

Ook gas speelt een rol in de Hongaarse verkiezingen, die volgende week plaatsvinden. Orbán is bijna 16 jaar aan de macht, maar staat er in betrouwbare peilingen minder goed voor dan oppositieleider Magyar. Die belooft de corruptie in het land aan te pakken en is in tegenstelling tot Orbán pro-Europees.

De Hongaarse president geldt als trouwe bondgenoot van de Russische president Poetin. De afgelopen weken werden verschillende onthullingen gedaan over de nauwe banden tussen de partij van Orbán en Rusland. Zo bleek deze week dat de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken had gelobbyd voor Rusland om Russen en Russische bedrijven van de Europese sanctielijst te halen.

In de haven van Rotterdam is gisteren ruim 1400 kilo cocaïne gevonden. Volgens het Openbaar Ministerie zat het grootste deel van die drugs verstopt achter een verhuisboedel afkomstig uit Curaçao.

Het OM schrijft dat er bij drie containers op het haventerrein "afwijkingen" werden gezien. In de eerste container werden tassen gevonden met 32 kilo cocaïne. In een volgende container zat 177 kilo drugs in zes rolkoffers.

Maar de grootste lading zat in de derde container. Daarin zaten spullen voor een verhuizing. Achter de normale lading vond de douane nog eens 35 tassen, met 1199 pakketten cocaïne.

Volgens het OM hebben de ontvangers van de containers niks met de smokkel te maken. De drugs zijn inmiddels vernietigd.

Voor de tweede dag op rij is het chaotisch op de wegen rondom Vianen. Omdat de A2 dicht is vanwege werkzaamheden en er file op de A27 staat, nemen veel mensen een sluiproute. Maar dat zorgt voor verkeerschaos in plaatsen als Vianen, Hagestein en Hoef en Haag.

Rijkswaterstaat is dit weekend en de komende vijf weekenden bezig met werkzaamheden aan het asfalt op de A2 tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn. De weg vanuit het zuiden richting Utrecht is daardoor dicht.

Rijkswaterstaat adviseert de omleidingsroute te nemen via de A27 en de A12. Maar dat advies slaan weggebruikers, net als gisteren, grotendeels in de wind. Burgemeester Fröhlich van de gemeente Vijfheerenlanden zegt dat het in Vianen iets "minder beroerd" is dan gisteren. "Maar in Everdingen, Hagestein en rond Hoef en Haag is het bijna niet te doen."

Gisteren ontstonden er bij verschillende pontjes in de regio files. Mensen vermeden toen de omleidingsroute, omdat er op de A27 een ongeluk was gebeurd.

Volgens burgemeester Fröhlich ontstaat de drukte ook doordat mensen voor hun navigatie bijvoorbeeld Google Maps gebruiken. Die zou weggebruikers door dorpen en steden sturen om drukte te vermijden. RTV Utrecht schrijft dat die weggebruikers dan aansluiten in een file die meer vertraging oplevert dan die op de snelweg.

Fröhlich adviseert mensen met klem om ook vandaag de aanbevolen omleidingsroute te gebruiken.

In Sappemeer, in de provincie Groningen, is een motor op een ree gereden. Dat gebeurde op de Rijksweg Oost, die parallel loopt aan de snelweg A7. Het dier stak de weg over en de bestuurder van de motor kon het dier niet meer ontwijken.

De ree belandde zwaargewond in een sloot en had zichtbaar veel pijn. Een politieagent besloot het dier met een schot van zijn vuurwapen uit zijn lijden te verlossen.

De motorrijder en de passagier die achterop zat raakten niet gewond. Ze werden door medisch personeel nagekeken en konden daarna hun weg vervolgen.

Ahmed Aboutaleb is bereid om de formatie te leiden in de gemeente Den Haag. Nadat hij vrijdag zijn taak als verkenner had afgerond, kreeg hij het verzoek om ook de formatie te leiden. Bij WNL op Zondag maakte Aboutaleb (Pro Nederland, voorheen PvdA) bekend dat hij hierop ingaat.

Als verkenner adviseerde Aboutaleb aan de partijen Hart voor Den Haag en D66 om samen te werken. Hart voor Den Haag was bij de gemeenteraadsverkiezingen de grote winnaar met zestien zetels. D66 werd de tweede partij met acht zetels.

De partijen liggen ideologisch ver uit elkaar. Toch is een samenwerking tussen deze twee volgens Aboutaleb "de enige logische conclusie". Hart voor Den Haag liet al weten deze samenwerking te zien zitten, D66 heeft nog niet gereageerd.

"Ik verwacht dat D66 wellicht vandaag of morgen ook het advies zal omarmen", zei Aboutaleb. "En dan zal ik waarschijnlijk ook de onderhandelingen gaan leiden."

'Onrecht aan democratie'

Volgens Aboutaleb moeten de landelijke partijen eraan gaan wennen dat lokale partijen op steeds meer plekken meedoen in de coalitie. Hart voor Den Haag hier buiten houden, is volgens hem geen optie.

"Hij heeft over rechts eigenlijk alles leeggegeten", zei Aboutaleb over partijleider Richard de Mos. "Hem niet in het hart van een nieuw college terecht laten komen, zou onrecht doen aan de democratie."

In zijn paasboodschap heeft paus Leo XIV opgeroepen tot vrede door dialoog en waarschuwde hij ervoor niet onverschillig te worden over geweld. Het was de eerste keer dat de Amerikaan de paasmis opdroeg.

Het oorlogsgeweld in de wereld nam een belangrijke plaats in tijdens het traditionele zegen urbi et orbi (voor de stad en voor de wereld), dat de paus vanaf het balkon van de Sint-Pietersbasiliek uitsprak.

Het was de eerste paasceremonie voor Leo XIV:

"Laat hen die wapens hebben, deze neerleggen", sprak hij in het Italiaans. "Mogen zij die de macht hebben om oorlogen te ontketenen, voor vrede kiezen. Geen vrede die met geweld wordt opgelegd, maar vrede door dialoog. Niet vanuit de wens om anderen te domineren, maar om hen tegemoet te treden."

Paus Leo waarschuwde ook voor een cultuur van onverschilligheid tegenover het geweld in de wereld. "We raken gewend aan geweld, leggen ons erbij neer en worden onverschillig. Onverschillig tegenover de dood van duizenden mensen. Onverschillig tegenover de gevolgen van haat en verdeeldheid die conflicten zaaien. Onverschillig tegenover de economische en sociale gevolgen die ze teweegbrengen, en die we allemaal voelen."

Hij citeerde daarbij ook woorden van zijn voorganger Franciscus, die in zijn eerste jaar als paus eveneens sprak over een "globalisering van de onverschilligheid". "Wat een enorme dorst naar de dood, naar het doden, zien we elke dag in de vele conflicten die in verschillende delen van de wereld woeden", citeerde hij de vorige paus.

Om de oproep tot vrede concreet te maken, riep de paus iedereen op samen met hem een gebedswake voor vrede te houden op 11 april.

Andrea Vreede, correspondent Vaticaan:

"Sinds Palmpasen vorige week zondag heeft paus Leo XIV geen kans voorbij laten gaan om oorlogen, machtsmisbruik en zelfs - zonder namen te noemen - het optreden van de VS en Israël in Iran krachtig te veroordelen.

Daarom is het opvallend dat hij vandaag zijn boodschap algemener houdt. Hij noemde geen lange lijst van conflictgebieden en oorlogen, maar spitste zich toe op de kernboodschap van Pasen: de wederopstanding van Christus en de overwinning van de liefde op de dood. 'Christus is geweldloos', zegt Leo. Er moet een einde komen aan alle onverschilligheid die de wereld is gaan overheersen. 'Leg de wapens neer en kom tot dialoog', is zijn oproep.

Tijdens de mis richtte hij zich in zijn preek tot alle mensen om ze troost en moed in te spreken in deze moeilijke tijden. Na een week van felle woorden tegen wie, volgens Leo, de wereld onrecht aandoet met geweld en oorlog, sprak de paus vandaag vooral als een verzoenende herder."

Leo XIV werd in mei vorig jaar gekozen tot paus na een conclaaf van twee dagen. Zijn voorganger Franciscus was overleden op tweede paasdag.

De vraag was of hij na de paasboodschap ook het traditionele bedankje voor de bloemen uit Nederland op het Sint-Pietersplein zou uitspreken, zoals zijn voorgangers vaak wel deden. Vorig jaar bleef het bedankje vanwege de broze gezondheid van de Franciscus achterwege.

"Ongeveer 900", "ongeveer 1000", "ongeveer 900". Elke maandag publiceert het ministerie van Justitie en Veiligheid een nieuwsbericht van één zin met de "asielinstroom" van de week ervoor. Die cijfers moeten omlaag, vindt het kabinet, dat 'grip op migratie' wil.

Nederland kan zoveel asielzoekers niet aan, is de gedachte. De zogenoemde asielketen zit verstopt, er is niet genoeg plek om mensen te huisvesten en zorg en onderwijs staan onder druk, vindt het kabinet. Daarom wordt gewerkt aan nieuwe regels in Europa en in Nederland.

Deze week stemde de Tweede Kamer in met het Europese Asiel- en Migratiepact, dat half juni moet ingaan. En over een kleine twee weken behandelt de Eerste Kamer 'de asielwetten van Faber', de asielnoodmaatregelenwet en de invoering van een tweestatusstelsel. En dan is er ook de spreidingswet, die al geldt, maar waarover de discussie voortduurt.

10 jaar praten

Het EU-pact werd donderdag in de Tweede Kamer aangenomen. De coalitie stemde voor. Tegenstand was er op links en bij FVD en de groep-Markuszower.

Het grote bezwaar van radicaal-rechts is dat er soevereiniteit wordt overgedragen aan Europa en dat de regels niet ver genoeg gaan. Links vindt dat de regels juist te streng zijn. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Westerveld noemde het "een hardvochtige route over rechts".

In het Europese migratiepact staat dit:

De positie van D66 is interessant. De partij van premier Jetten beloofde in campagnetijd streng te zijn op migratie, maar is niet gewend hier voorop te lopen. En ook deze week bleek D66 terughoudend.

D66 stemde voor het migratiepact, maar over de bijbehorende terugkeerwet bleek onenigheid te zijn binnen de coalitie. Dat zit zo: het EU-pact gaat vooral over tegenhouden aan de buitengrens. Om mensen terug te sturen, is een extra terugkeerwet nodig. In het regeerakkoord is afgesproken dat ook die gesteund wordt door de coalitie.

Maar dat sluitstuk van het pact bleek strenger dan voorzien. In Brussel stemde D66 al tegen en ook in de Tweede Kamer wil D66 het er toch nog over hebben. Geen denken aan, zeggen VVD en CDA. Wordt vervolgd, want de Tweede Kamer moet zich er nog over buigen.

'Strengste ooit'

Dat was het Europese deel. In ons land wordt ook gewerkt aan asielwetten, de wetten waarvan de vorige minister Faber (PVV) zei dat ze voor het "strengste asielregime ooit" gingen zorgen.

Het kabinet-Jetten zet die wetten door, en dat kan binnen de Europese regels. Het staat landen vrij nationale wetgeving op te stellen binnen de kaders van het migratiepact. Het gaat dan bijvoorbeeld om regels over opvanglocaties, sociale voorzieningen of sommige procedures.

Dit staat in de Nederlandse asielwetten:

Volgens het ministerie is het nodig "de asielketen snel te ontlasten". Daarom worden "nationale keuzes" gemaakt. Nederland wordt daarmee minder aantrekkelijk voor asielzoekers, is het idee.

Of de plannen ook doorgaan, is nog onzeker. Deze maand behandelt de Eerste Kamer de wetten, die in de Tweede Kamer al zijn aangenomen. Mocht de senaat ze goedkeuren, dan voert het kabinet ze "onverkort" uit, staat in het coalitieakkoord.

Maar er is veel kritiek, ook op de uitvoerbaarheid, onder meer van IND, Raad van State, kerken, advocatuur en rechtspraak. De senaatsfractie van D66 is dan ook "heel kritisch", zegt fractievoorzitter Dittrich. Hij dreigt tegen te stemmen, vooral vanwege de strafbaarstelling van illegaliteit, die de PVV er ter elfder ure in kreeg. Dittrich: "Waarom moet dat strafbaar worden? Dat zie ik niet zitten."

Ook binnen de senaatsfractie van CDA leven bezwaren, tekende Trouw eerder op. Daar komt nog bij dat voorstander BBB deze week weer een senator kwijtraakte. Zo komt een meerderheid daar mogelijk in gevaar.

Als de Eerste Kamer er toch mee instemt, kan het snel gaan. Want dan wordt "een reeks instroombeperkende maatregelen met onmiddellijke ingang van kracht", schreef minister Van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) vorige week aan alle gemeenten. Hoewel het daarbij wel de vraag is in hoeverre uitvoeringsinstanties er klaar voor zijn.

De minister schreef dit aan de gemeenten, omdat die de al geldende spreidingswet moeten uitvoeren voor betere verdeling van asielzoekers. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Op veel plekken is daartegen verzet, bleek ook weer bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Gissen

Bij die verkiezingen hebben veel partijen winst geboekt die tegen de komst van asielzoekerscentra zijn. Maar het kabinet houdt nog vast aan opgelegde spreiding. De minister maakte onlangs bekend dat gemeenten voor nog eens tienduizenden plekken moeten zorgen.

De spreidingswet wordt "voorlopig in stand" gehouden, maar moet uiteindelijk "overbodig" worden, staat in het coalitieakkoord. Dat gebeurt sneller als de instroom omlaaggaat, want dan zijn er minder opvangplekken nodig. Zie daar het verband met het EU-pact en de asielwetten.

Naar de 'grip' die het moet leveren, blijft het gissen. Gaat het ministerie uiteindelijk naar weekberichten van "ongeveer 300", ongeveer 500 of "ongeveer 800"? Niemand kan dat voorspellen, al is het maar omdat vluchtelingenstromen voor een groot deel afhankelijk zijn van de situatie in de wereld.

In Rusland zijn een brandstofreservoir en olieraffinaderij getroffen bij Oekraïense aanvallen. Dat melden de regionale gouverneurs op Telegram.

Het brandstofreservoir in de haven van Primorsk raakte beschadigd door granaatscherven, schrijft gouverneur Aleksandr Drozdenko. Daardoor lekt er nu brandstof de haven in.

Ook is bij een droneaanval een van de grootste olieraffinaderijen van het land geraakt. Hierdoor brak brand uit op de raffinaderij van NORSI in Nizjni Novgorod, een van de grootste Russische benzineproducenten. Dat meldt de plaatselijke gouverneur Gleb Nikitin. Inmiddels zou het vuur onder controle zijn.

Een elektriciteitscentrale en verschillende panden zijn volgens de gouverneur beschadigd geraakt. Er zouden geen gewonden zijn.

Aanvallen op energie-infrastructuur

Oekraïne heeft in de afgelopen maand steeds meer aanvallen uitgevoerd op de Russische energie-infrastructuur. Het land wil op deze manier schade toebrengen aan de belangrijkste inkomstenbron van Rusland.

Primorsk is een van de grootste exporthavens van het land, met een verwerkingscapaciteit van 1 miljoen vaten per dag. Door de aanvallen van afgelopen maand is ten minste 40 procent van de opslagruimte vernietigd, blijkt uit satellietbeelden die zijn bekeken door persbureau Reuters.

Uit de bezette Krim komen berichten dat een Russisch schip vol graan is gezonken in de Zee van Azov, tussen Rusland en het bezette deel van Oekraïne. Oekraïne heeft daar eerder met waterdrones Russische schepen aangevallen, maar het is niet duidelijk of dat nu ook de oorzaak is geweest.

Volgens de Russische autoriteiten in de regio is een bemanningslid omgekomen en worden er nog twee vermist. Negen opvarenden konden veilig de kust bereiken.

In de Spaanse stad Málaga is een voormalig stierenvechter gedood door een stier. De man, de 51-jarige Ricardo Ortiz, hielp bij het uitladen van dieren bij de arena in de Zuid-Spaanse stad toen hij op de hoorns werd genomen. Medische hulp kwam te laat, de man was al overleden.

Het incident gebeurde bij de arena La Malagueta, voorafgaand aan een evenement ter ere van de kunstenaar Pablo Picasso. Bij die Corrida Picassiana zijn de versiering in de arena en de kostuums van de stierenvechters gebaseerd op werken van Picasso. De schilder en beeldhouwer werd in 1881 in Málaga geboren en had een levenslange fascinatie voor stierenvechten.

De Corrida Picassiana wordt traditioneel in Málaga op paaszaterdag gehouden. Drie matadoren nemen het daarbij op tegen zes stieren. Het evenement ging ondanks het sterfgeval gewoon door.

Controversieel

De omgekomen Ortiz, die ook uit Málaga kwam, had zelf een verleden als stierenvechter, maar hij had zijn carrière al lang geleden beëindigd. Hij was wel nog steeds verbonden aan de arena in Madrid. De organisatie condoleert zijn familie en vrienden en spreekt van een man die "geliefd en gerespecteerd" was in de gemeenschap.

Stierenvechten is een controversiële traditie die in Spanje en andere landen waar het voorkomt steeds meer onder druk staat. Dierenrechtenactivisten ageren er al veel langer tegen en noemen het een barbaars gebruik.

Bij stierengevechten worden dieren in de arena uitgedaagd, om uiteindelijk door de matador te worden doodgestoken. Voorstanders wijzen erop dat het een eeuwenoude culturele traditie is.

Minder festivals

In Spanje is het aantal festivals en evenementen met stieren tussen 2010 en 2023 volgens persbureau Reuters met een derde gedaald. Er worden nu nog jaarlijks zo'n 1500 gevechten gehouden, die vaak samenvallen met religieuze festivals. Het seizoen is net weer begonnen en loopt tot oktober.

Voor de stierenvechters zelf lopen de gevechten bijna altijd goed af. De laatste keer dat een professionele matador in een arena omkwam was in 2016.

Er vallen in Spanje wel met enige regelmaat slachtoffers bij stierenrennen. Dat zijn evenementen waarbij stieren in een stad worden losgelaten en door de straten rennen. Het bekendst zijn de stierenrennen in Pamplona, tijdens de San Fermin-feesten.

Het parlement van Kameroen heeft ingestemd met een grondwetswijziging waarmee het land weer een vicepresident krijgt. Voorstanders noemen het een manier om een machtsvacuüm te voorkomen als president Biya (93) zou wegvallen, critici vinden het een manier om diens macht verder te vergroten.

De positie van vicepresident werd in 1972 afgeschaft na een referendum over de grondwet. Nu stemden 200 van de aanwezige parlementsleden voor de herinvoering van de functie, achttien stemden tegen en vier onthielden zich van stemming. De oppositie boycotte de stemming uit protest.

Onder de nieuwe wet mag de president uitkiezen wie de vicepresident wordt. Die zou interim-president worden als het zittend staatshoofd overlijdt, aftreedt of niet meer in staat is de macht uit te oefenen. Als dat gebeurt, mag de vicepresident de termijn van de voorganger uitdienen, maar zelf niet verkiesbaar zijn bij de volgende verkiezingen.

Oneerlijk

De tegenstanders vinden dat de president te veel macht krijgt om zijn opvolger te kiezen. De president mag naar believen iemand aanwijzen of ontslaan, in plaats van dat kiezers daar iets over te zeggen hebben. Het is ook de president die bepaalt welke bevoegdheden de nummer twee krijgt.

Paul Biya is al sinds 1982 aan de macht in het Centraal-Afrikaanse land en is daarmee wereldwijd het langstzittende staatshoofd. Vorig jaar werd hij nog herkozen voor een achtste termijn van zeven jaren, in verkiezingen die volgens waarnemers niet eerlijk verliepen: minderheden zijn bang om te stemmen en volgens de oppositie zijn de uitslagen gemanipuleerd.

Deze grondwetswijziging is de eerste sinds 2008, toen het parlement de beperking van het aantal ambtstermijnen voor een president schrapte.

Lange rijen bij benzinestations, stroomstoringen en een dreigend tekort aan kunstmest. Ook op het Afrikaanse continent zijn de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz voelbaar.

"Doordat brandstof en kunstmest schaarser wordt, stijgen de prijzen. En door die stijgingen worden ook voedsel, vervoer en andere soorten goederen duurder", vertelt Maddalena Procopio van de Europese Raad voor Internationale Betrekkingen. Ze verdiept zich onder meer in de energiesector in Afrika.

Hoe groot de klappen zijn, verschilt per land, benadrukt ze: "Afrika is een heel divers continent. In sommige landen zijn de voorraden bijna op terwijl er voor een olieproducerend land als Nigeria misschien juist kansen liggen."

Hoge prijzen

Grootste boosdoener van de internationale energiepaniek is de blokkade van de Straat van Hormuzdoor Iran. Normaal gesproken gaat zeker een vijfde van alle vloeibare gas en olie via deze zeestraat. Maar de schepen liggen stil, kunnen niet lossen en de opslagplaatsen in de regio raken snel vol.

Daarbovenop komen nog de aanvallen over en weer op de oliedepots en -installaties in en rond de Perzische Golf, zoals in Qatar, waardoor de energieprijzen nog sneller stijgen.

De blokkade van de scheepsroute heeft grote gevolgen voor zowel de Golfstaten als het Afrikaans continent, want tussen allerlei landen wordt volop gehandeld. Normaal gesproken gaat er vooral veel brandstof, zoals benzine of diesel, richting Afrikaanse havens. Maar die schepen varen nu niet, en dat leidt tot hogere prijzen aan de pomp.

In ruwe, onbewerkte, vorm gaat er ook wat olie en gas de andere kant op, onder meer vanuit Nigeria en Algerije. "Maar dat moet elders worden verwerkt tot bruikbare brandstof, want aan alleen ruwe olie heb je weinig", legt Selene Law van het Energy Institute uit, een internationaal kenniscentrum voor de energiesector. "Dat komt omdat er in heel Afrika maar een paar raffinaderijen zijn; fabrieken waar die verwerking plaatsvindt."

Naast brandstof is er nog een product uit de Golfregio waar Afrikaanse landen van afhankelijk zijn: kunstmest. Boeren gebruiken de chemicaliën voor het verbouwen van voedsel zoals bonen en mais. Zo'n 90 procent van de benodigde hoeveelheid wordt geïmporteerd, maar ook dat bereikt het continent nu niet.

"Een zak kunstmest is stukken duurder geworden", zegt Procopio. "En dat terwijl juist in dit seizoen gezaaid moet worden. Uiteindelijk zullen boeren minder oogsten, en dus minder voedsel kunnen verkopen."

Ook regeringen maken zich zorgen over de dreigende brandstof- en kunstmesttekorten en de bijbehorende prijsstijgingen. "De economie lijdt eronder, maar ook op politiek vlak zijn er zorgen", zegt Procopio. "Schaarste en de bijbehorende stijging van brandstofprijzen kunnen leiden tot onrust en protesten."

Afrika-correspondent Elles van Gelder:

"Afrikaanse landen proberen ervoor te zorgen dat hun burgers niet te hard geraakt worden door de hoge brandstofprijzen. Zo overweegt Zimbabwe meer ethanol door de brandstof te mengen. Zambia heeft de btw op benzine en diesel op nul gezet en Ethiopië heeft brandstofsubsidies ingevoerd. Het land heeft twee jaar geleden een verbod ingevoerd op de import van benzine- en dieselvoertuigen. Ook komen er nu steeds meer elektrische auto's op de weg, een voordeel in deze omstandigheden. In Zuid-Afrika zijn sommige mensen brandstof aan het hamsteren uit angst voor tekorten maar de regering heeft gegarandeerd dat er genoeg voorraden zijn."

De Afrikaanse landen die zelf olie en aardgas produceren kijken naar de mogelijkheden om dit uit te breiden nu de wereldwijde vraag snel groeit. "Maar om bijvoorbeeld aardgas op grote schaal te gebruiken is er een uitgebreid netwerk nodig van pijpleidingen en elektriciteitsnetten", waarschuwt Law. "De financiering om dat aan te leggen ontbreekt nu."

Voor olie geldt eigenlijk hetzelfde, ook die productie kan niet ineens flink worden opgeschaald. "Er is jarenlang te weinig geïnvesteerd in de sector en de infrastructuur is niet voldoende ontwikkeld", legt Procopio uit.

Volgens Procopio biedt deze crisis ook mogelijkheden voor Afrikaanse landen om minder afhankelijk te worden van geïmporteerde brandstof en kunstmest. Een land als Nigeria ervaart nu het belang van eigen raffinaderijen, zodat het niet meer zoveel dure brandstof hoeft te importeren. Het land is daarom van plan om meer ruwe olie te gaan verwerken in een lokale raffinaderij.

Zelf kunstmest gaan produceren is ook een mogelijkheid, denkt Procopio, zodat de voedselproductie niet meteen in gevaar komt als bestellingen van buiten de regio niet aankomen. En er liggen volgens haar kansen om meer te investeren in duurzame energie zoals zon, wind en groene waterstof.

Maar, zo ver is het nog niet. Want zolang er lokaal niet genoeg geproduceerd wordt, moet het flink aangevuld worden van buitenaf. "Maar als dat niet lukt, zoals nu het geval is, dan krijgen mensen te maken met tekorten, met stijgende prijzen die uiteindelijk zullen leiden tot duurder voedsel." En dat betekent in veel Afrikaanse landen een stap dichter bij armoede.

Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) zet in verschillende steden een project op om de samenhang en taalvaardigheid in vooral migrantengezinnen te verbeteren. Gezinnen werken in dat project met een Samenleesbijbel, die onder meer met opdrachten en vragen bij bekende Bijbelverhalen het gesprek over moeilijke thema's moeten bevorderen.

Een proef in de Amsterdamse wijk Bijlmermeer leverde veel enthousiaste deelnemers op. Daar spreken gezinnen volgens het NBG nu makkelijker over thema's als man-vrouwverhoudingen, emoties en ethische dilemma's. Ook tijdens Pasen.

"We zagen dat kinderen in de Bijlmer weinig gesprekken hadden met hun ouders over dat soort belangrijke onderwerpen", zegt NBG-directeur Rieuwerd Buitenwerf. "We hoorden van ouders dat ze dat wel wilden, met de Bijbel."

De Samenleesbijbel van het NBG bestaat al sinds 2015. Het project dat het genootschap eromheen bedacht is nieuw. In dat project krijgen de families een coördinator vanuit de kerk die als een mentor voor de kinderen uit het gezin functioneert. Aan de proef in de Bijlmer deden vijftien migrantenkerken en zo'n zeshonderd gezinnen mee.

"Die coördinatoren bespreken bijvoorbeeld welke teksten gelezen kunnen worden. Het is dan de bedoeling dat je de tekst een paar keer met elkaar doorneemt", legt Buitenwerf uit. "Door de herhaling kom je vaak bij de wat ingewikkeldere gesprekken. Dat gebeurt zeker in migrantengemeenschappen, daar liggen taboes soms wat anders dan op andere plekken in Nederland."

Tijdens Pasen spelen vragen over de verhoudingen tussen mannen en vrouwen bijvoorbeeld een rol, vertelt Buitenwerf. "De vrouwelijke volgelingen van Jezus ontdekken als eerst dat hij niet meer in het graf ligt, maar is opgestaan. Wanneer ze dat aan de mannelijke volgelingen vertellen, worden ze niet geloofd", legt hij uit. "Wij stellen in deze Bijbel dan de vraag waardoor dat zou kunnen komen. En we leggen uit dat mannen en vrouwen bij ons gelijk behandeld worden, maar in de tijd van Jezus nog niet."

Josephine Appiah leest met haar dochters dit verhaal uit de Samenleesbijbel:

Josephine Appiah deed met haar gezin mee aan de proef. Ze werkt op een kinderdagverblijf en woont met haar drie dochters in de Bijlmer. Het project heeft voor Appiah en haar gezin veel betekend. "Het heeft een band tussen ons gecreëerd. We waren niet gewend om veel met elkaar te praten, maar we hebben nu zo veel om te bespreken."

Appiah en haar dochters maken iedere dag tijd voor het project. "Meestal doen we dat tussen het avondeten en het slapen gaan. De ene keer aan de keukentafel, maar soms ook op het bed in mijn slaapkamer." Ze merkt een duidelijk verschil bij haar oudste dochter van 12. "Op school zeggen docenten dat ze zich respectvoller gedraagt en een positieve invloed heeft op de rest van de klas. Ik ben heel erg trots op haar."

Ook de taalvaardigheid van haar kinderen ziet ze verbeteren. "Ze zijn vooral meer geïnteresseerd in lezen nu, daardoor groeien de vaardigheden ook. Laatst had ik geen tijd om met ze te lezen en pakten mijn dochters het zelf op."

De onderlinge relaties in het gezin komen ook aan bod tijdens het lezen. "We bespraken eens het verhaal van Jozef: zijn broers willen hem vermoorden uit jaloezie. Wij hebben het toen ook over jaloezie richting elkaar gehad en hoe belangrijk het is om geen wrok te koesteren." Aan het eind van dat Bijbelverhaal wordt Jozef onderkoning van Egypte en ziet hij zijn broers na jaren weer. "Hij koesterde toen ook geen wrok."

Andere steden

Het project komt niet helemaal uit de koker van het NBG. "Die Samenleesbijbel bestaat dus al langer en stellen we die als Family Bible ook in het buitenland beschikbaar bij onze collega-Bijbelgenootschappen", zegt Buitenwerf. "We ontdekten dat zij daarmee dit soort projecten organiseerden. Omdat ze daar positieve reacties kregen, zijn wij met de proef in de Bijlmer gestart."

Na de goede reacties in Amsterdam heeft het NBG besloten het programma dus naar migrantenkerken in meer steden te verspreiden. Onder meer naar Rotterdam, Dordrecht en Maastricht, maar ook naar Vlaamse steden.

In een woning in Heerhugowaard heeft vanochtend een grote brand gewoed. Het vrijstaande huis met een rieten dak is vrijwel volledig uitgebrand.

"Alleen een aantal buitenmuren staat nog overeind", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio. "Er was gelukkig niemand thuis."

De brandweer rukte iets voor 06.30 uur uit voor de brand. De tweede etage werd volledig verwoest door het vuur. Rond 08.00 uur was de brand onder controle.

Bij de brand kwam veel rook vrij. Een aantal omliggende woningen werd ontruimd. "Als het goed is, mogen de bewoners zo weer naar huis", zegt de woordvoerder van de veiligheidsregio.

Goedemorgen! Vandaag is het Eerste Paasdag. Dat betekent paasmissen, paasvuren en de pauselijke zegen "urbi et orbi", maar zeker ook veel sport.

Vanmorgen zijn er veel wolken en valt soms wat lichte regen. Er staat een matige tot harde zuidwestenwind met kans op zware windstoten in het noordwestelijk kustgebied. Vanmiddag is het rustiger met naast zon ook een paar buien.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Het bemanningslid van een Amerikaanse F-15 die werd neergehaald boven Iran, is terecht. President Trump meldt op Truth Social dat hij in veiligheid is gebracht. De militair is volgens Trump gewond, maar "het komt wel goed".

Het toestel waar de man in zat, werd vrijdag neergehaald door de Iraanse luchtafweer. Zowel Iran als de VS zochten sindsdien naar het bemanningslid. Iran loofde een beloning uit voor wie de man aan de politie zou overdragen, "dood of levend".

De F-15E is een toestel voor twee personen: een piloot en iemand die het wapensysteem bedient. De piloot werd vrijdag al gered door het Amerikaanse leger.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Dialectrock krijgt een vermelding op de lijst voor immaterieel erfgoed. Dat heeft het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) bekendgemaakt. De 'godfather' van de dialectrock Bennie Jolink is uiteraard verheugd.

Lees er hier meer over:

Fijn Pasen!

Het bemanningslid van een Amerikaanse F-15 die werd neergehaald boven Iran, is terecht. President Trump meldt op Truth Social dat hij in veiligheid is gebracht. De militair is volgens Trump gewond, maar "het komt wel goed".

Het toestel waar de man in zat, werd vrijdag neergehaald door de Iraanse luchtafweer. Zowel Iran als de VS zocht sindsdien naar het bemanningslid. Iran loofde een beloning uit voor wie de man aan de politie zou overdragen, "dood of levend".

De F-15 was het eerste Amerikaanse toestel dat werd neergehaald in de oorlog met Iran. Het is een toestel voor twee personen: een piloot en iemand die het wapensysteem bedient. De piloot werd vrijdag al gered door het Amerikaanse leger.

Grote operatie

Bij de operatie van vandaag werden volgens Trump tientallen vliegtuigen ingezet. Een gespecialiseerd team op de grond kreeg tijdens een vuurgevecht uitgebreide luchtsteun, zeggen functionarissen tegen nieuwssite Axios.

Het vermiste bemanningslid had zich volgens Trump verstopt in de Iraanse bergen. Er zijn volgens de president geen andere Amerikanen gewond geraakt bij de reddingsmissie.

Toch zegt Iran een Amerikaans toestel te hebben neergehaald in de provincie Isfahan. Dit was een tankvliegtuig van het type C-130, schrijft Nournews.