NOS Nieuws - Algemeen

De Studentenlijst in Servië heeft de meeste stemmen behaald in de parlementsverkiezingen. Dat zegt voormalig president Vuvic op basis van een exitpoll. Hij erkent daarmee zijn verlies.

Een exitpoll is geen officiële uitslag, maar een peiling gebaseerd op een steekproef onder kiezers.

Het zijn de spannendste verkiezingen in tijden voor Servië, waarbij een grootschalige studentenprotestbeweging, de Studentenlijst, het opneemt tegen de autocratische leider Aleksandar Vucic en zijn Servische Progressieve Partij (SNS).

De kiezers zijn in recordaantallen komen opdraven. De opkomst lag om 19.00 uur op 67,6 procent, melden peilingbureaus en waarnemersorganisaties CeSID en Ipsos. Daarmee is het de hoogste opkomst sinds het uiteenvallen van Joegoslavië in 1992.

De stemlokalen sloten om 20.00 uur. De eerste uitslagen worden rond 22.00 uur verwacht.

Lange rijen

Bij stembureaus door heel Servië en ambassades in het buitenland stonden vandaag lange rijen. Volgens persbureau Reuters moest ook Vucic bijna twee uur wachten om te kunnen stemmen.

Vucic trad in september af als president, en wilde nu premier worden om aan de macht te blijven.

De studentenbeweging had opgeroepen om vandaag vroeg te gaan stemmen, omdat de partij bang was dat Vucic met behulp van fraude aan de macht zou proberen te blijven.

Incidenten bij stembureaus

Er gaan berichten rond over gewelddadige incidenten bij een aantal stembureaus. De Europese ambassadeur voor Servië uitte op X zijn zorgen. "We roepen alle betrokkenen op om kalm te blijven, verantwoordelijk te handelen en af te zien van geweld en provocaties. Tevens roepen wij de bevoegde instanties op om de veiligheid te waarborgen van iedereen die bij het verkiezingsproces betrokken is", schrijft hij.

Op sociale media circuleren ook beelden van groepjes in het zwart geklede mannen die door de hoofdstad Belgrado trekken. De ME is op verschillende plekken in het centrum ingezet.

Massale protesten

De Studentenlijst komt voort uit twee jaren van massale protesten tegen Vucic. Die begonnen toen een deel van het station in de stad Novi Sad instortte, waarbij zestien mensen om het leven kwamen. De renovatie van het station zou slecht zijn uitgevoerd door bedrijven die nauwe banden hebben met de SNS, luidt de kritiek.

Afgelopen weken doken verhalen op dat ambtenaren, hun vrienden en hun familie onder druk zijn gezet om te bewijzen dat ze op Vuvic en zijn SNS stemmen.

De gematigd pro-Russische president Iliana Jotova van Bulgarije heeft volgens de exitpolls de meeste stemmen gekregen in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Door een historisch lage opkomst moet er een tweede stemronde aan te pas komen op 1 november.

Volgens verschillende Bulgaarse prognoses brachten iets meer dan 20 procent van de stemgerechtigden hun stem uit.

Jotova zou volgens verschillende exitpolls tussen de 35,2 en 36,5 procent van de stemmen hebben behaald. Op de prowesterse kandidaat, Andrej Gjoerov, de voormalig interim-premier en bankier, stemden 32,2 tot 32,4 procent van de kiesgerechtigden.

De presidentsverkiezingen draaiden vooral om de oorlog die Rusland in Oekraïne begon, de economische situatie in Bulgarije en droneaanvallen op schepen in de Zwarte Zee.

Belangrijke test

De stembusgang wordt gezien als een belangrijke test voor de centrumlinkse Progressief Bulgarije-partij van premier Roemen Radev. Hij won in april de parlementsverkiezingen en was eerder president tot januari. Toen trad hij af om zich kandidaat te stellen voor het premierschap. Jotova, daarvoor negen jaar vicepresident, volgde hem op.

De 62-jarige Jotova geldt als onafhankelijke kandidaat, maar geniet steun van Radevs pro-Russische partij en de Socialistische Partij, waar zij haar carrière begon. Ze wil de banden met Rusland aanhalen en wil net als Radev geen militaire hulp geven aan Oekraïne.

Daarnaast pleit Jotova voor het opheffen van sancties tegen Rusland. Daarmee wijkt ze af van de koers van de EU, die de druk op Moskou juist wil opvoeren en Oekraïne militair blijft steunen. Als Jotova wint, wordt zij de eerste gekozen vrouwelijke president van Bulgarije.

Gjoerov, die steun geniet van de hervormingsgezinde oppositie, staat juist voor steun aan Oekraïne. Tijdens zijn interim-premierschap, tussen februari en mei van dit jaar, tekende hij onder meer een veiligheidssamenwerkingsovereenkomst met dat land.

De voorlopige uitslagen worden naar verwachting morgen gepubliceerd.

Rond Scheveningen en Kijkduin is een grote zoekactie geweest naar een vermiste watersporter. Het gaat vermoedelijk om een surfer of kiter. De zoekactie is aan het begin van de avond stopgezet.

Even na 14.00 uur werd bij de meldkamer alarm geslagen over de vermiste watersporter. Sindsdien werd er aan land, op zee en in de lucht gezocht, in het gebied tussen Kijkduin en de pier van Scheveningen.

"Ondanks de enorme inzet van de hulpdiensten is de vermiste persoon helaas nog niet gevonden", meldt de veiligheidsregio Haaglanden Veilig. "De omstandigheden maken het voor de hulpverleners te gevaarlijk om door te zoeken. De harde wind en de hoge golven bemoeilijken het zoeken. Nu het donker is, maakt dit het onmogelijk om een veilige zoekactie voort te zetten."

De zoekactie gaat morgenochtend weer verder. Een woordvoerder van de Kustwacht zegt tegen Omroep West dat de vermiste deel uitmaakte van een groep en uit het zicht raakte. Het weer was bijzonder stormachtig in het zoekgebied, met windstoten tot 80 kilometer per uur.

In een appartement in Eindhoven is vanmiddag een vrouw onder verdachte omstandigheden dood aangetroffen. Een man die wordt verdacht van betrokkenheid bij haar dood is gearresteerd.

De politie sluit uit dat de vrouw een natuurlijk dood is gestorven, zegt de woordvoerder van de eenheid Oost-Brabant. De verdachte werd gearresteerd "nabij het appartement". Een rechercheteam en forensische opsporing zijn vanavond in de woning om onderzoek te doen.

De politie kreeg rond 16.30 uur een melding. Vervolgens werd de overleden vrouw in het appartement aan de Van Kinsbergenstraat in het noorden van Eindhoven gevonden.

Of de verdachte en het slachtoffer elkaar kenden, kan de politie in het belang van het onderzoek niet zeggen. Mogelijk komt de politie morgen met meer informatie.

Wat als je AI goedkoper kunt gebruiken én je de controle houdt over de informatie die je deelt? Bedrijven en organisaties die werken met AI-technologie kijken daarvoor met veel interesse naar open AI-modellen, die vooral door Chinese bedrijven worden gemaakt.

Terwijl de grote Amerikaanse AI-bedrijven zoals Anthropic, OpenAI en Google abonnementskosten vragen en kosten rekenen voor het gebruik van hun krachtigste gesloten AI-modellen, zijn de open AI-modellen gratis te downloaden.

Gebruikers kunnen daardoor zelf kiezen op welke servers een open AI-model draait, terwijl bij gesloten modellen de maker bepaalt. Dat kan risicovol zijn als je persoonlijke of gevoelige informatie wil verwerken met een gesloten AI-model: die gegevens worden verwerkt op computerapparatuur die je zelf niet beheert.

De populairste open AI-modellen worden gemaakt door Chinese bedrijven zoals Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai. Ook een aantal Amerikaanse bedrijven brengt open AI-modellen uit, waaronder Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Veel interesse in open AI-modellen

Het advocatenkantoor Driven Lawyers in Amsterdam maakt daar dankbaar gebruik van. Het bedrijf draait een kleine versie van het AI-model Qwen op computerservers in Duitsland, vertelt oprichter Arvid van Oorschot. "Dat model is minder goed dan de grote Amerikaanse AI-modellen, maar voor sommige taken is het heel geschikt. We gebruiken het bijvoorbeeld om samenvattingen te maken van juridische contracten."

"Vroeger was dat handwerk, nu doen we dat met AI. Daarvoor willen we echt geen duur Amerikaanse AI-model gebruiken. Als je maar door blijft gaan, lopen de kosten behoorlijk op. Het is belangrijk om daar als bedrijf op te letten."

Er is veel interesse bij bedrijven naar dit soort open modellen, zegt Philip Gast. Hij is een van de oprichters van The Stack, een netwerk van bedrijven en mensen die werken met AI-technologie. "Voor sommige taken heb je echt geen duur AI-model nodig."

"De open modellen kun je gratis downloaden. De grootste en krachtigste AI-modellen kun je niet zomaar op je laptop draaien. Daarvoor heb je nog wel dure apparatuur met veel rekenkracht nodig. Daarom zijn er ook bedrijven die verschillende open AI-modellen op hun servers aanbieden. Dat kost ook geld, maar je kunt alsnog goedkoper uit zijn."

Een van die bedrijven is OpenRouter, wereldwijd een van de grootste partijen die verschillende AI-modellen aanbiedt. In wereldwijde gebruikerscijfers van het Amerikaanse bedrijf is te zien dat het AI-gebruik enorm toeneemt en dat open modellen steeds meer worden gebruikt.

Eind vorig jaar kwam ongeveer 30 procent van het AI-gebruik van open en 70 procent van 'gesloten' AI-modellen, zoals Claude (van Anthropic) en GPT (OpenAI) en Gemini (Google). De afgelopen tijd is dat andersom: 70 procent van het AI-gebruik komt nu van open modellen van voornamelijk Chinese bedrijven.

Werken met gevoelige gegevens

Naast de kosten speelt ook mee dat je met een open AI-model veel meer controle hebt over je gegevens. "Wij werken als advocatenkantoor met heel veel gevoelige dossiers en informatie", zegt Van Oorschot. "Die willen we niet naar servers in Amerika of China sturen."

Omdat je het model gewoon kunt downloaden, kun je als bedrijf zelf bepalen op welke servers het draait. Voor veel bedrijven is het belangrijk of zelfs noodzakelijk dat de informatie binnen Europa blijft, zoals in de gezondheidszorg of defensie-industrie.

De open modellen vormen dus een serieuze bedreiging voor de Amerikaanse AI-bedrijven, zegt Gast. De controle houden over je informatie is belangrijk, maar voor veel bedrijven gaat het vooral om de kosten. "Als je jouw werk kan doen met veel goedkopere AI-modellen uit China, waarom zou je dan nog een duur Amerikaans model gebruiken?"

China wil beperkingen opleggen

Tot nu toe kunnen de Chinese AI-bedrijven hun open modellen vrij beschikbaar stellen, maar de vraag is hoelang dat nog gaat duren. De Chinese overheid is van plan om beperkingen op te leggen aan AI-technologie. Als de regels er komen, kan dat betekenen dat open AI-modellen voortaan alleen met een vergunning openbaar gemaakt morgen, of zelfs verboden worden buiten China.

De vergunningsplicht geldt volgens het huidige plan niet voor AI-modellen die nu al openbaar zijn gemaakt, zoals de populaire modellen van DeepSeek en Z.ai die nu ook in Europa en de Verenigde Staten veel gebruikt worden.

China-correspondent Gabi Verberg:

"China wil er met de beperkingen voor zorgen dat het land waardevolle kennis zoveel mogelijk zelf kan gebruiken, terwijl de grote concurrent, de Verenigde Staten, er niet van profiteert. Eerder dit jaar blokkeerde de Chinese overheid nog de overname van het Chinese AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse bedrijf Meta."

"Sinds vorige maand is het voor de Chinese overheid veel makkelijker om Chinezen tegen te houden die naar het buitenland willen reizen. Volgens experts is deze maatregel ook bedoeld om Chinees AI-talent makkelijker te kunnen controleren."

"Het voorstel dat nu op tafel ligt, zorgt voor veel onzekerheid. Het is de vraag of de toonaangevende Chinese AI-bedrijven in de toekomst hun beste nieuwe modellen nog als open model met de rest van de wereld kunnen blijven delen en onder welke voorwaarden. Dat kan een grote klap betekenen voor de Amerikaanse en Europese bedrijven die maar al te graag gebruikmaken van de Chinese AI-technologie."

Het zware vrachtschip UHL Freedom, dat vanmiddag vrijwel stuurloos raakte ten noorden van Schiermonnikoog, vaart weer. Dat gebeurt met "beperkt motorvermogen", meldt de Kustwacht.

De boot raakte rond 13.30 uur vrijwel stuurloos, nadat het anker geen grip meer had gekregen op de bodem en daaropvolgend motorproblemen waren ontstaan. Drie van de 25 bemanningsleden raakten gewond.

De UHL Freedom vaart sinds 18.35 uur weer zelfstandig. "Waar het schip nu naartoe vaart is aan de rederij van het schip", aldus de Kustwacht. De hulpdienst zegt de situatie nauwlettend te blijven volgen.

Reddingsoperatie

Nadat het transportschip om hulp had gevraagd, werd een grootschalige reddingsoperatie opgetuigd. De Kustwacht zette onder meer een helikopter en een vliegtuig in.

Ook kwamen er drie reddingsboten uit Eemshaven, Schiermonnikoog en Ameland van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) naar de plek in de Noordzee. Die boten zijn teruggekeerd.

Daarnaast werden twee slepers opgeroepen, de Guardian van de Kustwacht en de Nordic-sleper uit Duitsland. Die laatste heeft rechtsomkeert gemaakt. De Guardian is in de buurt van het vrachtschip en ligt in de wachtstand, meldt de Kustwacht. Dat betekent dat deze sleper in actie kan komen als dat nodig is.

Zwaar vrachtschip

De UHL Freedom is een bijna 150 meter lang transportschip dat onder de Portugese vlag vaart. De boot is ontworpen voor het transport van zeer zware ladingen, zoals grote machines of onderdelen voor bijvoorbeeld windparken.

De Duitse autofabrikant Audi gaat voor 4 miljard dollar (3,6 miljard euro) een nieuwe fabriek bouwen in de staat Georgia en daarmee voor het eerst auto's produceren in de Verenigde Staten. De dochteronderneming van Volkswagen wil er jaarlijks 200.000 SUV's produceren.

Dat nieuws werd aangekondigd door de Amerikaanse president Trump tijdens een Republikeinse verkiezingsbijeenkomst in de stad Perry. Daarbij verscheen ook Audi-topman Gernot Döllner op het podium. Hij bedankte Trump voor zijn steun.

De bouw van de nieuwe fabriek moet nog worden goedgekeurd door de raad van toezicht van Volkswagen. Audi-voorzitter van de raad van toezicht Manfred Döss sprak zich er wel al voor uit. "We moeten de moed hebben om te investeren, nieuwe kansen te grijpen en beslissingen te nemen die ons bedrijf voor de komende decennia zullen vormen." Daar hoort volgens hem ook de geplande investering in de VS bij.

Kritiek vanuit Duitsland

De start van de bouw van de fabriek staat gepland voor 2027 en de productie moet begin jaren dertig van start gaan, meldt Audi in een verklaring. De fabriek zal modellen bouwen die specifiek zijn afgestemd op de wensen van Noord-Amerikaanse klanten.

Sinds het begin van zijn tweede ambtstermijn heeft Trump er bij buitenlandse bedrijven op aangedrongen hun productie naar de Verenigde Staten te verplaatsen, onder meer door te dreigen met hoge invoerheffingen. Bedrijven die in de VS produceren zouden juist gevrijwaard kunnen worden van dergelijke tarieven. Daarmee wil Trump de Amerikaanse economie stimuleren en industriële banen creëren.

Vanuit Duitsland klinkt er kritiek op het besluit van Audi. Terwijl topman Döllner in de VS miljarden investeert, zit moederbedrijf Volkswagen in een diepe crisis. Volkswagen werkt in Duitsland aan een omvangrijke reorganisatie vanwege tegenvallende verkopen, hoge kosten en toenemende concurrentie uit China.

Tegen die achtergrond ligt een miljardeninvestering in de Verenigde Staten politiek en maatschappelijk extra gevoelig. In Duitsland dreigen namelijk fabriekssluitingen, massaontslagen en loonbevriezingen.

Vakbond IG Metall, dat onder meer werknemers in de auto-industrie in Duitsland vertegenwoordigt, reageerde dan ook geïrriteerd op het Amerikaanse mediaoptreden van Döllner. Een woordvoerder van de vakbond noemde het "meer dan verontrustend" dat een Duitse bestuurder zich opstelt als campagnehelper van een Amerikaanse president die van Duitse autofabrikanten Amerikaanse autofabrikanten wil maken.

"Trump heeft nooit verborgen wat zijn werkelijke bedoelingen zijn: hij wil onze binnenlandse economie verzwakken, en dan vooral de auto-industrie. Hij wil dat banen de Atlantische Oceaan oversteken, en zijn invoerheffingenbeleid is daarvoor het instrument", zei de woordvoerder. "Het is moeilijk te begrijpen waarom Gernot Döllner in deze situatie Trump de hand reikt. Zeker omdat zijn eigen bedrijf tegelijkertijd de toekomst van fabrieken en hele regio's hier in Duitsland ter discussie stelt."

Volkswagen-topman Oliver Blume stelde dat het succes in Noord-Amerika ten goede komt aan het hele concern. "Een mogelijke Audi-fabriek in de VS zou daarvoor extra voorwaarden scheppen: lokaal geproduceerde auto's uit de VS voor de Amerikaanse markt."

In Amsterdam is vandaag een fietser overleden nadat een boom op hem was gevallen. Het onderzoek naar de identiteit van het slachtoffer loopt nog, laat de politie aan de NOS weten.

De man overleed op de Sloterweg in stadsdeel Nieuw-West. Hoe laat het ongeluk plaatsvond is nog niet duidelijk.

De hulpdiensten kregen aan het eind van de middag een melding van iemand die de man onder een omgevallen boom had zien liggen. Ter plaatse trof de politie een overleden man aan.

Storm

Eerder dit weekend vielen ook al twee bomen op rijdende auto's in de hoofdstad door onstuimig weer dat over Amsterdam trok. Een automobilist raakte daarbij gewond, de andere had geen verwondingen.

Ook het Amsterdam Dance Event (ADE) had last van de harde wind. Zo werd het festival Into the Woods op de NDSM-werf voortijdig afgebroken vanwege de wind.

In Liechtenstein is gedemonstreerd tegen erfprins Alois, die zijn vetorecht heeft ingezet om een nieuwe abortuswet tegen te houden. Honderden demonstranten verzamelden zich gisteren voor zijn kasteel in de hoofdstad Vaduz. Demonstraties zijn zeldzaam in het kleine Alpenland.

Betogers liepen met spandoeken met daarop "Mijn lichaam, mijn veto" en "Mijn lichaam behoort niet toe aan het vorstendom", schrijft de Oostenrijkse omroep ORF, die aanwezig was. Ook klinkt er kritiek op het feit dat de machtige prins een parlementair besluit tegenhoudt.

Een demonstrant vertelt aan de omroep dat het volgens haar niet kan dat een vorst kan beslissen over de abortuswetgeving. "Het gaat om ons vrouwen. Wij baren kinderen."

Troonopvolger met regeertaken

In september nam het parlement een wet aan waarmee abortus in de eerste twaalf weken van de zwangerschap legaal werd. Die wet ontstond na een burgerinitiatief. 5000 inwoners ondertekenden dat, ongeveer een kwart van de kiesgerechtigden. Het vorstendom heeft 41.269 inwoners.

Erfprins Alois had in juni al gezegd dat hij een dergelijke wet niet zou ondertekenen. Hij is de troonopvolger van het vorstendom Liechtenstein. Prins Hans-Adam II is officieel de regerende vorst, maar hij droeg in 2004 zijn regeertaken over aan zijn oudste zoon.

Het Liechtensteinse koningshuis heeft nog altijd veel macht. Begin deze eeuw werden de bevoegdheden zelfs nog uitgebreid. Het vorstenhuis dreigde destijds naar Wenen te verhuizen, als de bevolking de machtsuitbreiding in een referendum zou verwerpen. Een meerderheid stemde daarop voor de uitbreiding. Latere pogingen om de macht van de prins in te perken, liepen spaak.

De erfprins zet zijn vetorecht zelden in, maar de abortuskwestie weegt zwaar voor de katholieke Alois. Daarom blokkeerde hij vorige week de goedgekeurde wet. Hij deed dit naar eigen zeggen om "het ongeboren leven te beschermen", schrijven Liechtensteinse media.

Abortus is in het vorstendom bij wet verboden, het is enkel toegestaan bij een absolute medische noodzaak. Sinds 2015 is het wel legaal voor vrouwen om naar het buitenland te reizen om een abortus te ondergaan.

'Machtsvertoon'

Het comité 'Een abortuswet voor Liechtenstein' noemt het gebruik van het vetorecht door Alois "machtsvertoon om een morele overtuiging op te leggen", schrijft de Zwitserse publieke omroep SRF. Volgens het comité ontzegt de erfprins vrouwen hiermee hun recht op zelfbeschikking.

Het comité organiseerde gisteren de protestmars door de hoofdstad Vaduz. De mars eindigde voor het kasteel Schloss Vaduz, het officiële woonverblijf van de vorst.

De demonstratie verliep rustig. Volgens het comité liepen er 400 demonstranten mee, volgens de politie waren dit er 250.

Liechtenstein is een parlementaire democratie met een politiek actieve vorst. De monarchie heeft vetorecht over wetten die de regering wil doorvoeren. Daarmee zet de monarchie het parlement in essentie buitenspel. Het vetorecht is verankerd in de grondwet van het vorstendom.

Uit opinieonderzoek bleek eerder dat een overgrote meerderheid van de inwoners van Liechtenstein vóór de nieuwe abortuswet is. Ook verwerpen steeds meer burgers de verreikende macht van het vorstenhuis. Zo'n driekwart vindt dat die macht moet worden ingeperkt. Zo draait deze abortuskwestie ook om de toekomst van de Liechtensteinse monarchie.

De situatie van de verzorgster van safaripark Beekse Bergen, die gisteren ernstig gewond raakte door een panteraanval, is verslechterd. Een woordvoerder van het park in Hilvarenbeek laat in een verklaring weten dat ze er zo ernstig aan toe is dat artsen vrezen dat ze het niet zal overleven.

De vrouw liep bij de aanval ernstige verwondingen op aan haar hoofd en nek. Ze kon zelf alarm slaan met haar portofoon. Ze was alleen aan het werk in het verblijf van twee Perzische panters. Die dieren zaten gisteren binnen vanwege het slechte weer, toen het misging. Normaal wordt vermeden dat personeel in dezelfde ruimte is als de roofdieren.

In slaap gehouden

De vrouw werd na de panteraanval naar het ziekenhuis gebracht, waar ze is geopereerd. Die operatie is volgens het park goed verlopen, maar haar toestand bleef desondanks "zorgelijk".

Ze kwam de nacht door, maar wordt sindsdien in slaap gehouden en is niet aanspreekbaar, schrijft Omroep Brabant. De toestand van de vrouw is kritiek en de kans op herstel is erg klein, laat het park weten.

Onderzoek

"We zijn vanzelfsprekend enorm verdrietig door dit nieuws en doen er alles aan om haar familie, collega's en andere naasten zo veel mogelijk tot steun te zijn en waar nodig extra begeleiding te bieden", laat Beekse Bergen weten.

Het is nog niet duidelijk wat zich precies in het verblijf heeft afgespeeld. Volgens het park hangen er in het verblijf geen camera's. Zowel het park als de Arbeidsinspectie is een onderzoek begonnen naar de aanval.

Geen gevolgen voor de panters

Het park laat weten dat er niets aan de verzorging van de panters verandert. De dieren verblijven buiten en worden zoals gewoonlijk verzorgd. De dieren hebben in principe natuurlijk gedrag laten zien, zei een woordvoerder van het park eerder tegen Omroep Brabant. "Het zijn en blijven roofdieren."

De verzorgster werkt, met korte tussenpozen, al bijna veertig jaar in het park, waarvan acht jaar met de panters. "Ze heeft een groot hart voor de dieren en het park. In overleg met haar familie blijft het park daarom wel open", laat Beekse Bergen weten.

Dit weekend was de herfst in full swing aanwezig. Maar liefst twee stormen die een naam hadden gekregen zorgden voor kletsnat en onstuimig weer. Storm Austen trok vrijdag over Nederland. In ons land was het geen officiële storm, daarvoor waaide het net niet hard genoeg.

Austen zorgde vooral in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk voor veel overlast en stroomuitval. Wel viel er bij ons een enorme plens regenwater. Van vrijdagavond tot en met gisterochtend werd er op sommige plaatsen bijna 50 millimeter regen gemeten. Dat is ongeveer de helft van wat er normaal gesproken in een hele maand valt.

Gisteren en vandaag volgde storm Boelo. Dit werd wel een officiële storm met een uur lang gemiddeld windkracht 9 op Vlieland. De hoogste windstoten werden gemeten in Den Helder en IJmuiden met 111 en 115 kilometer per uur.

Overgang naar rustiger weer

Inmiddels is de wind aan het afzwakken en die trend zet de komende dagen door. Morgen is de wisselvalligste dag van de week met redelijk wat wind en in de loop van de middag regen. Het is dan 12 tot 14 graden.

De wind komt dinsdag uit het zuiden en brengt kort maar krachtig warme lucht met zich mee. Het wordt 's middags 15 graden in het noorden en bijna 20 graden in het zuiden. Dat is voor eind oktober heel warm. Pas aan het einde van de dag kan er wat regen vallen, maar voor die tijd is het heerlijk weer om buiten te zijn.

Vanaf woensdag krijgen we een paar dagen met veel kalmer herfstweer. De zon schijnt en het blijft droog. Overdag is het 13 tot 15 graden. In de nacht en ochtend is het een stuk frisser en kan het mistig worden.

De Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado is teruggekeerd in Venezuela. Dat schrijft ze op X.

"Ik ben hier. Bij jullie", schrijft Machado. De oppositieleider en tevens Nobelprijswinnaar verbleef bijna een jaar in het buitenland nadat ze stiekem naar Noorwegen was gereisd om de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst te nemen. De afgelopen tijd zat ze in Panama.

Ze deed vervolgens een aantal pogingen om terug te keren naar haar land, maar volgens internationale media werden die pogingen geblokkeerd door de Verenigde Staten.

Oppositieleider Machado wordt warm onthaald na terugkeer in Venezuela:

Machado's terugkeer verhoogt de druk op het land om nieuwe verkiezingen te houden. Die oproep is er al langer. Ook afgelopen week gingen duizenden Venezolanen de straat op.

Nadat de VS de toenmalige Venezolaanse president Nicolás Maduro afgelopen januari had ontvoerd, koos de Amerikaanse president Trump vicepresident Delcy Rodriguez uit om het land te leiden. Zowel Rodríguez als de regering-Trump beloofde toen dat er nieuwe verkiezingen zouden komen, maar een datum daarvoor is nog steeds niet geprikt.

Rodríguez onderhoudt goede banden met Washington. Volgens verscheidene Amerikaanse media vraagt ze zelfs toestemming aan de VS voor bepaalde berichten op sociale media.

Daarnaast heeft de VS een grote oliedeal kunnen sluiten met Venezuela. In augustus meldde Trump dat de VS de controle overneemt over 65 miljard vaten uit de Venezolaanse olievoorraad. Hoewel Machado veel lof heeft voor Trump, ziet het Witte Huis haar ook als een potentiële stoorzender.

Trump zegt dat hij niet afwist van Machado's terugkeer, schrijft persbureau Reuters. Hij zegt ook dat hij hoopt dat ze veilig is. "Maar het gaat erg goed met ons in Venezuela", voegt hij daaraan toe.

Volgens buitenlandminister Rubio is de terugkeer van Machado een "direct gevolg" van verzoeningsgesprekken waarbij de VS betrokken was.

Ondergedoken

Voordat ze naar Noorwegen reisde zat Machado zo'n elf maanden ondergedoken in Venezuela, nadat ze in januari 2025 kort was vastgehouden wegens een protest.

Oppositieleider Edmundo González schrijft op X dat hij verheugd is over haar terugkeer en dat hij "binnenkort" bij haar is. "Vandaag is een zeer belangrijke dag voor de Venezolanen. Onze soevereine stem keert met haar terug om dit proces te leiden en te sturen!"

Nobelprijs voor de Vrede

Machado kreeg in 2025 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar inzet voor de democratie in Venezuela en haar vreedzame verzet tegen de autoritaire regering van Maduro.

Afgelopen januari bood ze haar Nobelprijsmedaille aan de Amerikaanse president aan, nadat ze was uitgenodigd in Washington om te praten over de toekomst van Venezuela.

Trump had eerder gezegd dat hij Machado niet zag als geschikte opvolger van Maduro. "Ze heeft niet de steun of het respect binnen het land", zei hij. Ook liet hij blijken dat hij vond dat hij de Nobelprijs verdiende.

Trump noemde het aanbieden van de prijs "een prachtig gebaar van wederzijds respect". De Nobelprijs kan echter niet worden ingetrokken, gedeeld of doorgegeven aan anderen.

Hij zou zomaar eens de nieuwe premier van Israël kunnen worden, Gadi Eisenkot. Ondanks dat zijn partij Yashar pas een jaar oud is, is hij de grote uitdager van de zittende premier Netanyahu, met wie Eisenkot al maandenlang in een nek-aan-nekrace verkeert. Volgens de laatste peilingen verkiezen de Israëliërs hem nu boven Netanyahu.

De twee zijn geen onbekenden van elkaar. Eisenkot diende decennialang in het Israëlische leger en werd uiteindelijk legerchef. Na de terroristische aanslag van Hamas in oktober 2023 nam Eisenkot als minister zitting in het oorlogskabinet van Netanyahu. Na onenigheid over welke strategie Israël zou moeten hanteren besloot Eisenkot te vertrekken.

'De anti-Bibi'

Eisenkot heeft een Marokkaans-Joodse achtergrond en behoort daarmee tot de Mizrahi-Joden. Als hij wordt verkozen zou hij de eerste premier met die achtergrond zijn. Analisten omschrijven hem als 'de anti-Bibi', verwijzend naar Benjamin 'Bibi' Netanyahu. Eisenkot groeide op in een arbeidersgezin in Eilat en werkte zich op tot een toppositie in het leger. Zijn Engels is slecht en zijn uiterlijk is ongepolijst: een groot verschil met het charisma en de strakke coupe van Netanyahu.

Ook zijn veel Israëliërs bekend met Eisenkots persoonlijke verhaal. In december 2023 sneuvelde zijn zoon in de Gaza-oorlog, zijn begrafenis werd live op tv uitgezonden. Die persoonlijke connectie weegt zwaar voor kiezers, zegt Bart Wallet, hoogleraar Joodse studies aan de Universiteit van Amsterdam. "Zij zien in hem iemand die je kunt vertrouwen, iemand die zelf ook oorlogsslachtoffers kent", legt hij uit. "Voor hen representeert Eisenkot als het ware de situatie waar het land Israël nu in zit."

Dat doet het goed onder Israëlische kiezers, van wie een groot deel teleurgesteld is in het leiderschap van de van corruptie betichte Netanyahu. "Veel van zijn kiezers zijn gedesillusioneerd, ze willen gewoon geen Netanyahu meer", zeg Wallet. Dat beaamt ook Erella Grassiani, antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam: "Veel kiezers zijn pragmatisch en zien in Eisenkot een grote kans om Netanyahu weg te krijgen. Hij heeft veel steun om zich heen verzameld, dus zullen ze gaan voor degene die in de buurt komt van een overwinning".

Daar maakt Eisenkot graag gebruik van. Hij heeft felle kritiek op de oorlogsstrategie van Netanyahu en verwijt hem dat hij zijn verantwoordelijkheden ontloopt - niet voor niets heet Eisenkots partij Yashar, dat rechtvaardig of eerlijk betekent. Een van zijn belangrijkste speerpunten is dan ook het instellen van een groot onderzoek naar de aanslag van Hamas in 2023. Netanyahu houdt dat onderzoek tegen, ook nu er steeds meer berichten zijn waaruit blijkt dat Netanyahu voor de aanslag zou zijn gewaarschuwd maar dat hij niets deed.

Ook is Eisenkot groot voorstander van een dienstplicht voor álle Israëliërs, ook voor de ultraorthodoxe joden. Hun vrijstelling van de dienstplicht werd in 2024 ingetrokken, maar Netanyahu doet er alles aan om die alsnog per wet te regelen.

Geen 'regering van duiven'

Maar wat de benadering van de Palestijnen betreft verschillen Eisenkot en Netanyahu niet zoveel van elkaar. Vorige week zei Eisenkot op een persconferentie dat hij, als hij verkozen wordt, de militaire tak van Hamas binnen achttien maanden wil vernietigen. "Hij lijkt misschien wat gematigder, maar het is niet alsof hij een einde zal maken aan de bezetting, of dat hij per se tegen de kolonisten is", zegt Grassiani. Daarnaast is al langer bekend dat ook Eisenkot buitensporig geweld niet schuwt. Als militair was hij het brein achter de beruchte Dahiya-doctrine, waarbij hele wijken worden platgebombardeerd en woongebieden dusdanig worden verwoest dat ze onleefbaar zijn.

"Een regering onder Eisenkot zal er geen van duiven zijn", zegt Wallet. "Ook voor hem heeft de veiligheidskwestie de hoogste prioriteit." Toch zien zowel Wallet als Grassiani hoe Eisenkot een andere toon aanslaat dan de huidige premier. "Je ziet dat Eisenkot fel reageert op kolonistengeweld, iets waar Netanyahu eigenlijk geen afstand van neemt", zegt Wallet. "Ik verwacht wel dat de internationale gemeenschap makkelijker met Eisenkot kan werken dan met de regering van Netanyahu, zeker als rechts-extreme ministers als Smotrich en Ben-Gvir verdwenen zijn."

Dat biedt de Palestijnen toch, hoe klein ook, een beetje hoop: "De Palestijnen weten echt wel dat het verschil niet groot zal zijn, maar ze zijn klaar met het Israëlische geweld", zegt Grassiani. "In het dagelijks leven kan dit wel degelijk een klein verschil maken." Maar échte verandering, die zal er voor de Palestijnen waarschijnlijk niet komen, zegt Wallet. "De veiligheid van Israël staat op nummer één. Daar zullen ook onder Eisenkot geen compromissen over worden gesloten."

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

In Amsterdam is gisterochtend vroeg een vrouw zwaar mishandeld bij een ruzie. Dat meldt de politie. De vrouw raakte zwaargewond en is naar het ziekenhuis gebracht.

De ruzie ontstond rond 05.40 uur tussen twee vrouwen op een feest aan de Rhôneweg in Amsterdam. Daarbij sloeg een man een van de vrouwen met een voorwerp op haar hoofd.

De politie kwam ter plekke vanwege de onrust die vervolgens ontstond. De verdachte kon toen wegvluchten. De politie is nog naar hem op zoek. Het gaat om een lange man van ongeveer 30 jaar oud met een donkergetinte huidskleur. Hij droeg een wit T-shirt en een donkerkleurige spijkerbroek, aldus de politie.

Een woordvoerder van de politie laat aan de NOS weten dat het niet om een feest van het Amsterdam Dance Event ging.

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

Een zwaar vrachtschip is vanmiddag rond 13.30 uur vrijwel stuurloos geraakt in de Noordzee ten noorden van Schiermonnikoog. Drie van de 25 bemanningsleden zijn gewond geraakt, zegt de Kustwacht.

Eerder spraken de Kustwacht en de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) van vijf gewonden. Om 16.55 uur werd dat aantal bijgesteld naar drie.

Twee gewonden zijn van boord gehesen door een helikopter van de Kustwacht. Zij zijn naar Groningen Aiport Eelde gevlogen. Vervolgens zijn ze met ambulances naar het ziekenhuis gebracht. Hoe ernstig hun verwondingen zijn, is niet bekendgemaakt.

Met de helikopter van de Kustwacht werd eerder een zogenoemde SAR-nurse (ambulanceverpleegkundige) aan boord afgezet. Ook is het kustwachtvliegtuig ingezet.

Zwaar transportschip

Het gaat om de UHL Freedom, die bijna 150 meter lang is en onder de Portugese vlag vaart. Het schip is ontworpen voor het transport van zeer zware ladingen, zoals grote machines of onderdelen voor bijvoorbeeld windparken.

Het schip raakte op 29 kilometer voor de kust van Schiermonnikoog in de problemen. De UHL Freedom kreeg volgens de Kustwacht een "krabbend anker". Dat betekent dat het anker geen grip meer kreeg op de bodem. Daardoor dreef het af.

Het schip haalde daarom het anker op, maar kreeg vervolgens motorproblemen, aldus de Kustwacht. Inmiddels heeft de UHL Freedom weer beperkte motorcapaciteit. Wanneer dat precies gebeurde, kan de Kustwacht-woordvoerder niet zeggen.

Momenteel is het windkracht 9 op de plek waar het vrachtschip zich bevindt. Volgens persbureau ANP zijn de golven daar 4,5 meter hoog.

Grote reddingsoperatie

Volgens de KNRM-woordvoerder zijn er drie reddingsboten van de KNRM vanuit Eemshaven, Schiermonnikoog en Ameland te hulp geschoten. Ook zijn twee noodhulpslepers ingezet. Het gaat om de Guardian van de Kustwacht en de Duitse sleper Nordic.

Het duurt volgens de Kustwacht nog "enkele uren" voordat de slepers bij het schip zijn.

Bij de Servische ambassade in Den Haag staan lange rijen vanwege de parlementsverkiezingen in Servië. Stemgerechtigden kunnen bij de ambassade stemmen en daarmee mede bepalen of de autocratische leider Aleksandar Vucic na ruim tien jaar op het pluche plaats moet maken.

De lange wachtrij in Den Haag deert stemmers niet. "Ik heb drie uur gewacht en het was het waard", zegt een vrouw. "Als het nodig was, zou ik het zo opnieuw doen." Een moeder en dochter uit Nootdorp denken dat sommige mensen misschien wel vier of vijf uur moeten wachten.

"Maar dat vindt niemand een probleem", zegt de vrouw die stemt voor familie en vrienden in Servië "die nog keihard aan het strijden zijn voor vrijheid van meningsuiting en meer". Zelf woonde ze tot tien jaar geleden in de Servische hoofdstad Belgrado. "Ik hoop dat iedereen van wie ik hou in Servië niet meer bang of onzeker hoeft te zijn over zijn of haar toekomst."

Hoewel een man uit Rotterdam elke verkiezing belangrijk vindt, is deze voor hem extra bijzonder. "Ik heb zoveel zin in deze verkiezingen. Dit is nu onze enige kans voor een nieuwe toekomst voor Servië."

Stemmers uit heel Nederland

De stemmers zijn vanuit heel Nederland naar Den Haag gekomen. Zo staat ook een vrouw uit Groningen in de rij. "Ik ben drie uur onderweg geweest en sta nu drie uur in de rij."

Ze wil verandering in haar vaderland. "Servië is nu zo corrupt." Een vrouw uit Apeldoorn die anderhalf uur in de trein zat, sluit zich hierbij aan. "Jongeren zien door de corruptie en vriendjespolitiek op een gegeven moment geen toekomst meer in Servië."

Ze gaan daardoor weg, zegt ze. "Dan loopt een land leeg en dat is voor niemand goed."

Behalve in Nederland staan ook in bijvoorbeeld Zwitserland en Bosnië en Herzegovina rijen.

Vervroegde verkiezingen

De 56-jarige Vucic vervulde namens de Servische Progressieve Partij (SNS) meerdere ministerposten voordat hij in 2014 aantrad als premier. In 2017 werd hij president van Servië. Afgelopen juni kondigde hij zijn aftreden aan.

Een tactische stap want volgend jaar zou de tweede en laatste termijn van Vucic als president aflopen. Vucic hoopt met vervroegde parlementsverkiezingen opnieuw premier te kunnen worden, en zo alsnog aan de macht te blijven.

Lange rijen in Den Haag:

Tegenstanders van Vucic roepen al ruim anderhalf jaar om zijn aftreden. De protesten kwamen op gang nadat in de Servische stad Novi Sad een deel van het dak van het station was ingestort. Hierbij kwamen zestien mensen om het leven.

Betogers wijten het ongeluk aan corruptie binnen de overheid. Ook zeggen tegenstanders dat Vucic politieke tegenstanders intimideert en de persvrijheid inperkt. Onder het bewind van Vucic heeft Servië nauwelijks vooruitgang geboekt in toetreding tot de Europese Unie.

Studentenlijst

De parlementsverkiezingen van vandaag worden volgens peilingen een nek-aan-nekrace tussen de SNS van Vucic en de Studentenlijst, een partij die is voortgekomen uit de protesten tegen de zittende regering.

De opkomst is vooralsnog hoger dan bij de vorige verkiezingen in 2023. Om 14.00 uur had 46,4 procent van de stemgerechtigden hun stem uitgebracht, meldt de Servische publieke omroep RTS. In 2023 was de opkomst op datzelfde tijdstip 32,2 procent.

Lange rijen bij stembureaus in Servië:

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

Pretparkbedrijf Six Flags gaat veiligheidsgordels aanbrengen in drie achtbanen die in attractieparken van het bedrijf staan. Een van die achtbanen is de Goliath bij Atlanta in de Amerikaanse staat Georgia.

Begin oktober kwam een 42-jarige man om het leven toen hij uit de achtbaan werd geslingerd. Andere mensen die in de achtbaan zaten, raakten gewond toen ze geraakt werden door de man die uit de achtbaan viel. De attractie is op het hoogste punt 60 meter en gaat 113 kilometer per uur.

De andere achtbanen waar riemen in worden bevestigd zijn Nitro in Six Flags Great Adventure in de staat New Jersey en Raging Bull in Six Flags Great America in de staat Illinois. De gordels zijn een aanvulling op de al bestaande veiligheidsbeugels in de attracties.

Inspectierapporten

Achtbaan Goliath, waar het ongeluk gebeurde, is nog altijd dicht. Hetzelfde geldt voor andere attracties in parken van het bedrijf. Six Flags zegt dat het gaat om een voorzorgsmaatregel. Het bedrijf heeft nog niet gezegd wanneer de achtbanen weer opengaan.

Na het dodelijke ongeluk heeft Six Flags onafhankelijke ingenieurs en specialisten ingehuurd om inspecties uit te voeren. Zij moeten ook de veiligheidsprocedures beoordelen.

Het bedrijf zegt dat de medewerkers die de attractie bedienen altijd getraind worden in een klaslokaal en op locatie. Ook slaagde de Goliath voor de jaarlijkse inspectie, blijkt uit rapporten van de autoriteiten van de staat Georgia.

Versleten onderdelen

Amerikaanse media schrijven over een rapport van dit jaar waarin wel geschreven wordt over een versleten onderdeel in de Goliath. Een schokbreker zou aan vervanging toe zijn geweest.

CNN berichtte deze maand dat Six Flags er de afgelopen jaren van beschuldigd is dat het bedrijf tekortgeschoten is in het onderhoud van de attractieparken. De nieuwsorganisatie zag in openbare documenten en gerechtelijke stukken dat er meldingen zijn geweest over een treinontsporing, defecte veiligheidsbeugels en verwondingen bij bezoekers.

Verder onderzoek moet uitwijzen wat precies de oorzaak is geweest van het ongeluk in het park in Georgia.

Hersenletsel

Het incident deze maand was niet de eerste keer dat de achtbanen van het bedrijf in het nieuws waren.

In september werd Six Flags aangeklaagd door bezoekers die vertelden over hersenschade na een ritje in de X2-achtbaan. Het bedrijf heeft die achtbaan inmiddels gesloten.

In de Rotterdamse wijk Crooswijk zijn op meerdere plekken zinkgaten in stoepen en straten ontstaan door een waterlek onder de grond. Volgens de veiligheidsregio zijn door de lekkage ook kruipruimtes van woningen ondergelopen.

De problemen doen zich voor in de Crooswijksestraat en de Hendrikstraat. Door de lekkage spoelt er zand weg, waardoor de gaten in straten en stoepen zijn ontstaan. De straten zijn afgezet.

Drinkwater afgesloten

Bij meerdere woningen aan de Crooswijksestraat is het water afgesloten, zodat waterbedrijf Evides het lek kan repareren. Het water in de kruipruimtes moet eerst worden weggepompt voordat de lekkage kan worden gerepareerd, meldt de veiligheidsregio. Als dat is gebeurd, worden de woningen weer van drinkwater voorzien.

Evides kan nog niet inschatten hoelang deze afsluiting nodig is. De verwachting is dat het werk vanavond klaar is, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

De veiligheidsregio raadt bewoners aan om alle waterkranen dicht te draaien. "Zo voorkom je mogelijke lekkages als je straks weer water hebt."

Schrijver Maite Karssenberg krijgt de Libris Geschiedenis Prijs voor haar biografie Dubbelleven. Geertruida Kapteyn-Muysken en haar rebelse levensfilosofie.

De prijs voor het beste geschiedenisboek van het jaar werd uitgereikt door juryvoorzitter Frits Spits in een speciale uitzending van het VPRO-radioprogramma OVT. Karssenberg krijgt 20.000 euro.

'Schrikbarend ondergeschikt'

Het boek legt de "schrikbarend ondergeschikte rol van de vrouw in de 19e eeuw bloot", zegt de jury. Geertruida Kapteyn-Muysken leefde van 1855 tot 1920. Ze filosofeerde over een betere wereld, maar was tegelijkertijd een getrouwde vrouw met kinderen die het huishouden moest doen.

De hoofdpersoon wilde studeren en de wereld verbeteren, maar moest vechten voor haar kansen. Uiteindelijk kwam ze bij een internationale groep idealisten, feministen en anarchisten en hervond ze zichzelf.

Wat de jury vooral boeiend vindt aan het boek is de "volstrekt originele manier" waarop Karssenberg de biografie heeft vormgegeven, zegt Spits. De lezer wordt volgens de jury meegenomen in haar zoektocht naar de radicale denker en feminist en leert daarbij niet alleen Kapteyn-Muysken kennen, maar ook Karssenberg zelf.

Dagboeken en brieven

Maite Karssenberg (1989) is schrijver en historicus en werkt als programmamaker en interviewer. Voor het boek deed ze uitgebreid archiefonderzoek, waarbij ze stuitte op drie dagboeken en honderden brieven die Kapteyn-Muysken naliet.

"Na haar dood werd ze geroemd als 'een van de meest vrije en onbevangen geesten' van de Nederlandse revolutionaire beweging, met een 'bijna universele kennis van de geestelijke en sociale stromingen van onze tijd'", schrijft Karssenberg op haar website over Kapteyn-Muysken.

Eerder schreef ze het boek Snijpunt Isfahan. Een zoektocht van vader en dochter. Daarin gaat ze met haar vader, die bezeten is van islamitische mozaïeken, naar Iran. In Isfahan, het centrum van de Perzische mozaïekkunst, gaan ze op zoek naar een fabriekje dat het ontwerp van haar vader wil uitvoeren. Op de reis komen verschillende werelden samen. Karssenberg kreeg de VPRO Bagagedragerprijs voor het idee voor deze reis.

Voor breed publiek

De jaarlijkse Libris Geschiedenis Prijs is bedoeld voor geschiedenisboeken die een breed publiek aanspreken en is onderdeel van de Maand van de Geschiedenis. De prijs is een initiatief van onder meer het Historisch Nieuwsblad en het Nederlands Openluchtmuseum.

De andere genomineerden waren Isabel Casteels met De kronieken van de dood. Opstand en executies in de Nederlanden, Maarten Van Ginderachter met Arm Vlaanderen. Een wereldgeschiedenis. Honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw, Dik van der Meulen met Meester in het paradijs. Jac. P. Thijsse en het landschap en Dik Verkuil met De ongenaakbare Bolkestein (1933-2025).

Vorig jaar ging de prijs naar Janna Coomans voor haar boek Dievenland. Overleven in de Middeleeuwen.

Een Amerikaanse militair wordt officieel aangeklaagd voor moord en beroving van een vrouw op Okinawa. De vrouw zou zijn gewurgd met een telefoonkabel, schrijven Japanse media.

De 20-jarige Devin Jacob Ballard werd op zondag 4 oktober opgepakt. Hij zou de dag ervoor de 39-jarige Anna Yagi hebben gewurgd in een hotel in Naha, de hoofdstad van het Japanse eiland. Ook zou hij haar portemonnee en rugzak hebben gestolen.

De marinier werd gearresteerd nadat een agent hem diezelfde dag zag lopen in een uitgaansgebied in Okinawa City, ongeveer 25 kilometer ten noordoosten van Naha. Zijn kaalgeschoren hoofd en de tatoeages op zijn armen kwamen overeen met die van de man op de beveiligingsbeelden, meldt persbureau Kyodo News.

De militair is gestationeerd op de Amerikaanse vliegbasis Futenma op de zuidelijke Japanse eilandengroep. Omdat de Amerikaan buiten diensttijd handelde en buiten de Amerikaanse basis werd gearresteerd, wordt de zaak behandeld door de Japanse autoriteiten.

Volgens Japanse media ontkende de marinier bij zijn arrestatie betrokkenheid bij de zaak.

Woede

De zaak heeft geleid tot veel woede op Okinawa. De bewoners verzetten zich al langer tegen de Amerikaanse militaire aanwezigheid op de eilandengroep, onder meer vanwege misdrijven waarbij Amerikaanse militairen betrokken zouden zijn. Volgens de lokale autoriteiten is het aantal Amerikaanse militair-gerelateerde strafzaken gestegen van ongeveer 40 in 2020 naar 101 vorig jaar.

Het is niet de eerste zaak in zijn soort. In 1995 werd een 12-jarig meisje verkracht door drie Amerikaanse militairen. Dit leidde tot grote demonstraties tegen de Amerikaanse militaire aanwezigheid op het eiland. De drie Amerikaanse militairen kregen celstraffen van 6,5 tot 7 jaar.

Ook was er woede over de verkrachting van een minderjarige door een Amerikaanse militair in 2024 en hoe weinig er bekend werd gemaakt over het misdrijf. De man werd veroordeeld tot vijf jaar cel.

De woede richt zich niet alleen op het Amerikaanse leger, maar ook op de Japanse overheid. Critici verwijten Tokio dat het te weinig doet om misdrijven door Amerikaanse militairen te voorkomen, uit angst de belangrijke veiligheidsrelatie met Washington te beschadigen.

Ook de pas aangetreden gouverneur van Okinawa ligt onder een vergrootglas. Hij reisde naar Tokio om zijn ongenoegen kenbaar te maken, maar heeft zelf nog geen concrete maatregelen aangekondigd. De gouverneur is geen lid van de regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP), maar heeft wel banden met de partij.

Amerikaanse leger

Het Amerikaanse leger heeft naar aanleiding van de zaak nieuwe beperkingen voor militairen aangekondigd, waaronder een avondklok. Maar op Okinawa is het vertrouwen in zulke maatregelen gering.

Ook na eerdere ernstige misdrijven werden avondklokken, alcoholverboden en strengere gedragsregels ingevoerd. Die bleken vaak tijdelijk en konden nieuwe incidenten niet voorkomen. Voor veel inwoners onderstreept de nieuwe zaak daarom een probleem dat volgens hen al tientallen jaren onvoldoende wordt aangepakt.