NOS Nieuws - Algemeen

Gebruik geen illegaal gekochte afslankmiddelen en als je dat toch doet, wees dan eerlijk over het gebruik als het misgaat. Die oproep doen artsen van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en het Deventer Ziekenhuis.

Twee van hun patiënten overleefden daar in de winter ternauwernood de gevolgen van een injectie met een vervalste pen. Daarin bleek insuline te zitten, en niet de werkzame stof semaglutide uit afslankmedicatie als Ozempic.

De man van 55 en de vrouw van 47 kwamen zwaar onderkoeld en met extreem lage bloedsuikerwaarden terecht in de ziekenhuizen. De man had een lichaamstemperatuur van 32 graden, de vrouw van 34 graden. Ook hun suikerspiegel was zo laag dat er levensgevaar was. De man lag enkele uren in coma op de intensive care.

Uiteindelijk liep het met allebei goed af, niet in de laatste plaats doordat ze zelf vertelden dat ze illegaal gekochte afslankmiddelen hadden gebruikt. "Die eerlijkheid is heel belangrijk", zegt internist acute geneeskunde Suzanne Schol-Gelok, die in Dordrecht de vrouw van 47 behandelde.

Als artsen van het illegale middelengebruik weten, kunnen ze beter behandelen en alert zijn op eventuele nevenschade. Artsen uit beide ziekenhuizen hebben vandaag over de zaken gepubliceerd in een medisch vakblad.

Vorig jaar meer vergiftigingen

Het gebruik van afslankmiddelen is de afgelopen jaren snel toegenomen. Veel middelen zijn goedgekeurd en werken effectief, zoals Ozempic, en zijn verkrijgbaar op doktersrecept. Daarnaast proberen veel mensen online aan de middelen te komen.

Daar kleven dus grote risico's aan. Gisteren werd bekend dat het aantal meldingen van vergiftigingen door afslankmiddelen vorig jaar is verdubbeld. Zo'n 150 hulpverleners trokken erover aan de bel; in 40 procent van de gevallen ging het om patiënten die een niet-voorgeschreven middel hadden gebruikt.

Zowel de man als de vrouw was thuis toen het misging. Familieleden belden een ambulance. Met name de lage bloedsuikerspiegel had fataal kunnen zijn, zegt Schol-Gelok. "Je hersenen krijgen dan veel te weinig voedingsstoffen. Als deze mevrouw niet was gevonden, was zij komen te overlijden."

De vrouw was een maand voor het incident begonnen met afslankmedicatie. Via via was ze aan twee zogeheten pennen gekomen. In een daarvan zat dus insuline, in tegenstelling tot wat op het product stond.

Ook de man kocht vanwege de lagere kosten op eigen houtje middelen bij een online aanbieder. Hij kreeg die eerst op recept via een kliniek, maar was vanwege de lagere kosten overgestapt naar de handelaar die hem uiteindelijk de insulinepen opstuurde.

Op foto's die van de illegaal gekochte pennen van de vrouw zijn gedeeld, is te zien dat die een Duits en een Bulgaars opschrift hadden. In de Bulgaarse pen zat insuline; in de Duitse zat de werkzame stof die erop stond.

De avond voordat het misging gebruikte de vrouw voor het eerste de foute pen, met alle gevolgen van dien. Ambulancepersoneel heeft haar suiker toegediend. Nadat ze in het ziekenhuis bij kennis kwam, vertelde ze over het middelengebruik. Daarop besloten artsen in het Albert Schweitzer om verder onderzoek te doen en alarm te slaan bij de inspectie.

De vrouw heeft uiteindelijk drie dagen in het ziekenhuis gelegen. Maanden na het incident heeft ze nog last van concentratieproblemen. Volgens Schol-Gelok is ze enorm geschrokken van haar eigen handelen. De vrouw wil zelf niet met media praten.

'Enorm gevaarlijk'

Voor artsen in het Albert Schweitzer Ziekenhuis was de zaak een wake-upcall. "We moeten kenbaar maken aan andere medisch specialisten, en het liefst aan heel Nederland, dat dit enorm gevaarlijk is", zegt Schol-Gelok erover. Ze benadrukt dat afslankmedicatie alleen onder begeleiding van een arts en op recept van een apotheek moet worden gebruikt.

Symptomen die horen bij een lage bloedsuiker zijn trillen, zweten en misselijkheid. "Je kunt er ook verward door raken en uiteindelijk het bewustzijn verliezen", zegt Schol-Gelok. "Als je voelt dat het misgaat, is het belangrijk om zo snel mogelijk hulp te roepen."

Het allerbeste is volgens de internist om weg te blijven bij online-verkooppunten of via-via-handeltje. "Doe het niet. Maar als je het toch doet en je krijgt klachten, zeg het dan tegen je arts. Wij oordelen niet. Wij willen graag een goede behandeling geven."

Keeper Bart Verbruggen die de bal met pech via zijn hak over de lijn werkt en Quinten Timber die zijn strafschop ver naast schiet. Na de teleurstellende penaltyreeks van het Nederlands elftal tegen Marokko kan een nieuw hoofdstuk worden toegevoegd aan ons 'nationale penaltytrauma'.

Het is de zevende keer dat Oranje via een strafschoppenserie wordt uitgeschakeld op een EK (1992, 1996 en 2000) of WK (1998, 2014, 2022 en nu dus 2026). In totaal wist Nederland in de geschiedenis maar twee van de tien penaltyreeksen op een eindtoernooi te winnen. Ter vergelijking: Duitsland won er zes van de acht.

Sleutelwedstrijd

Hoe zijn we aan dat penaltytrauma gekomen en belangrijker, hoe komen we er weer vanaf? Volgens sporthistoricus Jurryt van der Vooren kun je met terugwerkende kracht vaststellen dat het trauma in 1992 is begonnen. "Marco van Basten miste op dat EK de beslissende strafschop in de halve finale."

Ook op de daaropvolgende Europese eindtoernooien ging het mis vanaf 11 meter. Op het EK van 1996 miste Clarence Seedorf een beslissende penalty tegen Frankrijk; op het EK van 2000 ging het in eigen land tegen Italië helemaal mis.

"Toen miste Oranje in de reguliere speeltijd al twee penalty's", zegt Van der Vooren. "Nederland was echt veel beter, maar uiteindelijk bleek dit de sleutelwedstrijd in ons penaltytrauma. We vlogen er in de strafschoppenserie uit."

Gemiste penalty's van Oranje door de jaren heen:

Toch zijn er ook lichtpuntjes, zegt Van der Vooren. "Neem het WK van 2014. In de kwartfinale wonnen we door een legendarische keeperswissel met strafschoppen van Costa Rica."

"Vlak voor het einde van de verlenging verving bondscoach Louis van Gaal keeper Jasper Cillessen door Tim Krul, puur met het oog op de aankomende strafschoppenserie. Met succes. Alleen ging het in de halve finale via zo'n zelfde strafschoppenserie tegen Argentinië alsnog mis.

Lees hier een recente terugblik op de historische keeperswissel:

Bondscoach Ronald Koeman ging na de verloren wedstrijd tegen Marokko vanmorgen in op de gemiste penalty's. "We weten hoe moeilijk penalty's zijn op dit soort momenten", zei hij. "We hebben er drie van de vijf gemist en dat is te veel. Dit blijft een zwarte bladzijde."

Huppelen

Specialist Paul Vrenken hielp onder meer FC Den Bosch bij het verbeteren van de penalty's. Volgens hem wordt er niet genoeg structureel getraind op het nemen van strafschoppen.

"Normaal komen die maar een paar keer per jaar voor", zegt Vrenken. "Maar bij grote toernooien is dat veel vaker. En dan zie je dat het voor spelers niet zo geautomatiseerd is dat ze het goed kunnen."

Hij zag veel verschillen tussen hoe de spelers de strafschop namen. "Kijk naar Wout Weghorst. Die legt de bal neer, neemt een paar stappen achteruit en rost hem er werkelijk in", zegt de trainer.

"Maar er zitten ook spelers tussen die van de zenuwen iets nieuws doen zoals even inhouden, huppelen of opeens recht achter de bal gaan staan. Dat werkt gewoon niet."

Mislukkingen meedragen

Ook het mentale aspect valt te trainen, zegt hoogleraar sportpsychologie Nico van Yperen van de Rijksuniversiteit Groningen. "De druk die je voelt op een WK is natuurlijk uniek, maar toch kan je dat wel nabootsen", zegt hij. Als voorbeeld van een techniek noemt hij visualiseren, waarbij je zo'n penaltyreeks in je hoofd al helemaal doorloopt.

"Bij mentale training is het belangrijk dat de focus niet ligt op het onderdrukken van ongewenste gevoelens, maar juist op het leren om er op een goede manier mee om te gaan", zegt de hoogleraar.

Volgens sporthistoricus Van der Vooren wordt het voor Oranje steeds lastiger, omdat ze "alle mislukte series ook nog met zich meedragen".

Hij bedoelt daarmee dat de spelers van Oranje niet alleen die ene strafschoppenserie moet zien te winnen, maar Nederland ook moeten verlossen van het trauma waar iedereen het over heeft. "Dan moet je goede mentale training hebben gehad om daaraan te ontsnappen."

Tussen de oren

Dat erkent ook sportpsycholoog Van Yperen. "Natuurlijk denken spelers aan al die voorgaande keren dat het is misgegaan", zegt hij. "Net zoals wij als kijkers daaraan denken zodra zo'n strafschoppenserie gaat beginnen."

Volgens hem is mentale training de oplossing voor falen onder druk. "Wat niet wil zeggen dat je niet zal falen. Maar je verkleint wel echt de kans dat het gebeurt."

Door overstromingen en aardverschuivingen zijn de afgelopen dag ten minste 24 mensen omgekomen in Ghana en Ivoorkust, melden hulpdiensten in die landen. Sinds zaterdag regent het hard in de West-Afrikaanse landen.

De helft van de doden viel in de Ghanese hoofdstad Accra en het nabijgelegen Tema, waar verschillende wegen en woonwijken nu onder water staan. Grote delen van die steden zijn nu onbereikbaar, melden hulpdiensten. De doden in Ghana zijn acht mannen, drie vrouwen en een kind dat door het kolkende water werd meegesleept.

Bijna 500 mensen zijn vanuit hun huizen gered door hulpdiensten, en die hulpacties zijn nog steeds bezig. Op videobeelden uit de stad is te zien dat inwoners door de straten zwemmen en anderen uit hun huizen helpen.

Ook in de Ivoriaanse stad Abidjan kwamen minstens twaalf mensen om het leven, van wie de meeste slachtoffers werden bedolven door puin als gevolg van het snel stromende water. Meteorologische instituten in beide landen waarschuwen dat er deze week nog veel meer regen zal gaan vallen.

Beide landen kampen in de regentijd vaker met overstromingen, waarbij de gevolgen verergerd worden door ontoereikende riolering, illegale bebouwing en stadsplanning die geen rekening houdt met veel water.

De problemen nemen toe door klimaatverandering, zeggen deskundigen: extreem weer zoals regenval of droogte wordt steeds heftiger. De afgelopen dag viel er bijvoorbeeld 140 millimeter regen in Accra, aldus president Mahama. Dat is bijna drie keer zo veel als de hoogste hoeveelheid op één dag in het vorige jaar.

Afrika draagt nauwelijks bij aan de uitstoot van broeikasgassen die leiden tot klimaatverandering, zo stelt de Wereld Meteorologische Organisatie, het weersinstituut van de Verenigde Naties. Maar veel delen van het continent zijn wel zeer kwetsbaar voor rampen als gevolg van extreem weer.

Een ex-politiemedewerker en een andere man zijn vrijgesproken van verkrachting van een meisje (17) in Nieuwegein. De rechtbank gaat ervan uit dat er seksuele handelingen hebben plaatsgevonden maar verkrachting is niet bewezen, schrijft RTV Utrecht.

Het meisje ontmoette de twee mannen (48 en 45) vorig jaar oktober in een café in IJsselstein. Ze boden aan haar thuis te brengen. Onderweg wilden ze nog een stop maken bij een fastfoodrestaurant. Op de parkeerplaats vonden seksuele handelingen plaats. Toen het meisje aangaf dat ze naar huis wilde, stopten de mannen, concludeert de rechtbank. De voormalig agent besloot daarna lopend naar huis te gaan. De andere man bracht haar thuis.

4 jaar geëist

Het meisje heeft verklaard dat ze alcohol had gedronken en zich machteloos en angstig voelde. Ze zegt dat ze zich niet heeft verzet en niet duidelijk heeft uitgesproken dat ze geen seksuele handelingen wilde. Het Openbaar Ministerie zei twee weken geleden dat de mannen misbruik hebben gemaakt van haar kwetsbare positie en eiste gevangenisstraffen van vier jaar.

Seks tussen een volwassene en iemand van 16 of 17 jaar is in Nederland niet automatisch strafbaar. Daarvoor moet duidelijk vaststaan dat er geen instemming was. Volgens de rechtbank is niet vast te stellen dat het meisje in een toestand van lichamelijke of geestelijke onmacht verkeerde.

De rechtbank benadrukt dat de situatie vragen oproept en dat er twijfel kan bestaan over de onderlinge verhoudingen en de wensen van het meisje. Toch is die twijfel volgens de rechtbank niet voldoende voor een veroordeling.

Het Openbaar Ministerie besluit later of het in hoger beroep wil.

Geen agent meer

Een van de twee mannen was op het moment van de seksuele handelingen met de tiener geen agent meer, maar had een burgerfunctie. Hij was nog wel in dienst bij de politie. Na de aangifte volgde een intern onderzoek en is de man ontslagen.

Bij een installatiebedrijf in Genemuiden is vanmorgen een schadelijke stof gelekt uit de accu van een heftruck. Dertien medewerkers van het bedrijf en een brandweerman zijn met gezondheidsklachten ter controle naar het ziekenhuis gebracht.

De nog onbekende stof kwam vrij nadat de accu was 'drooggekookt', wat betekent dat een batterij oververhit raakt en in brand vliegt. De brandweer heeft na metingen niet kunnen vaststellen welke stof er precies is vrijgekomen.

De heftruck is uit het bedrijf gehaald en de brandweer heeft vervolgens het terrein vrijgegeven. In de buitenlucht zijn er geen gevaarlijke stoffen gemeten.

De medewerkers zijn inmiddels ontslagen uit het ziekenhuis, meldt het installatiebedrijf. Ook de getroffen brandweerman is inmiddels weer thuis. Hoe de brandweerman gewond raakte, wordt nog onderzocht.

De Nederlandse transgenderzorg voor minderjarigen is in Nederland zorgvuldig georganiseerd. Hormoonbehandelingen om de puberteit te remmen of om daarna het geslacht te veranderen worden pas na jaren aan onderzoeken en gesprekken met ouders en deskundigen ingezet. Tot die conclusie komt de Gezondheidsraad.

De Nederlandse methode, die internationaal lang gold als het grote voorbeeld ten aanzien van transgenderzorg, kwam de afgelopen jaren onder het vergrootglas te liggen. De hormoonbehandelingen zijn bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk inmiddels verboden in de reguliere zorg. De Britse kinderarts Hilary Cass concludeerde na onderzoek dat in het VK tieners met "te weinig medisch bewijs" waren behandeld met de ingrijpende hormoonbehandelingen.

De 'Dutch Approach" kwam in een negatief daglicht te staan en politieke partijen als de SGP en NSC dienden moties in met daarin de vragen om te onderzoeken wat de mentale en fysieke effecten van de hormoonbehandelingen zijn.

De Gezondheidsraad stelt nu dat de hormoonbehandelingen kinderen met genderdysforie psychisch juist goed doen en dat het algemene welzijn toeneemt omdat ze letterlijk beter in hun vel zitten. Wel kunnen er bijwerkingen zijn voor de botgezondheid en het functioneren van het cognitieve vermogen.

Er zijn nog weinig gegevens beschikbaar over wat de langetermijneffecten zijn. Maar niets doen is volgens de Gezondheidsraad geen optie omdat mensen met genderdysforie zonder behandeling een groot risico lopen op ernstige psychische problemen.

'Britse en Nederlandse praktijk verschillen enorm'

Daarnaast wil de Gezondheidsraad een misverstand uit de wereld helpen. In het Verenigd Koninkrijk werd de 'echte' Nederlandse methode nooit toegepast. Waar Britse kinderen met twijfels over hun genderidentiteit na enkele consults al puberteitsremmers konden krijgen, gaan daar in Nederland jaren overheen.

In Nederland worden vele gesprekken met kinderartsen, psychologen en psychiaters vooraf gevoerd om zeker te weten dat een kind daadwerkelijk lijdt aan het zogeheten genderdysforie en niet aan een andere psychische aandoening.

Bij genderdysforie voelen kinderen zich niet goed bij het geslacht waarmee ze zijn geboren. Het kan voorkomen dat men onpasselijk wordt als ze zichzelf in de spiegel zien. Dat kan alleen maar erger worden als de puberteit begint en het groeien van een baard of borsten begint en het geslacht nog meer wordt geaccentueerd. Het gevolg kan zijn dat deze kinderen in psychische nood komen. Puberteitsremmers kunnen dit proces pauzeren.

Maar in Nederland krijg je die dus niet zomaar voorgeschreven. De genderdysforie moet echt over een langere periode worden ervaren. Dat was dus anders in het VK.

Belangrijke rol voor maatschappij

Reden om de praktijk van de transgenderzorg in Nederland aan te passen ziet de Gezondheidsraad dus niet. Wel bestaan er lange wachttijden in Nederland voor de vier gespecialiseerde centra, waardoor kinderen alsnog in nood komen omdat ze niet op tijd worden geholpen.

De Gezondheidsraad adviseert om huisartsen en de GGZ een actievere rol te geven in de eerste gesprekken van een behandeltraject, zodat mensen met genderdysforie zich beter gehoord voelen. Dat zou al enigszins kunnen helpen.

Daarnaast wijst de raad ook op de rol van de maatschappij. Trans personen worden vaak gediscrimineerd, bespot en uitgesloten. De mate waarin de samenleving genderdiversiteit accepteert heeft effect op de psychische nood van mensen die twijfelen aan hun genderidentiteit, aldus de Gezondheidsraad.

De dreiging van jihadistische aanslagen blijft groot en jihadisten zien Nederland nog steeds als doelwit. Door ingrijpen van de diensten zijn de laatste tijd aanslagen voorkomen, schrijft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in zijn halfjaarlijkse dreigingsbeeld.

De kans op een terroristische aanslag in Nederland blijft reëel, concludeert de dienst. Het dreigingsniveau blijft daarom 4 op een schaal van 5.

Volgens NCTV Marc Kuipers wordt het risico van een terroristische aanslag vooral gevormd door alleenhandelende daders en kleine groepjes die onder de radar blijven. Steeds vaker gaat het daarbij om minderjarigen die online radicaliseren door het gedachtegoed van IS.

Het heeft tot nu toe niet geleid tot aanslagen, omdat plannen daarvoor door de inlichtingendiensten zouden zijn verijdeld. Zo zijn, volgens de diensten, onder meer in een azc in Dronten en een azc in Vlissingen mensen aangehouden op verdenking van het voorbereiden van een terroristische aanslag.

Meer interesse voor terreurgroepen

Daarbij signaleert de NCTV ook dat er de laatste tijd onder islamitische jongeren weer interesse is om 'uit te reizen' en zich in het buitenland aan te sluiten bij terroristische groeperingen, onder meer in Syrië, Afghanistan en Somalië.

Het aantal geslaagde 'uitreizen' is overigens beperkt en in elk geval veel minder dan in de jaren 2012-2016, toen relatief veel jongeren zich aansloten bij IS in Syrië.

Joodse en Amerikaanse doelwitten

De kans op aanslagen is door de oorlog in Iran nog toegenomen. Pro-Iraanse extremistische groepen en individuen en personen die in opdracht van de Iraanse staat handelen, richten zich op vooral Israëlische, Joodse en Amerikaanse doelwitten. Dit gevaar wordt niet weggenomen door het 'raamakkoord' tussen de VS en Iran, stelt de NCTV.

In maart en april waren er aanslagen op Joodse doelen in Nederland. In mei is daarvoor een verdachte gearresteerd die daders zou ronselen in opdracht van de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde.

Rechts-extremistisch gedachtegoed

In vergelijking daarmee blijft het gevaar van rechtsextremistische aanslagen beperkt. Er zijn de laatste tijd wel jongeren aangehouden op verdenking van het online dreigen met een rechts-terroristische aanslag, maar voor zo'n aanslag zijn nauwelijks concrete voorbereidingen getroffen.

De NCTV is wel bezorgd over de normalisering van rechtsextremistisch gedachtegoed en het gebruik van termen als 'omvolking' en 'remigratie'. Dit "zorgt voor een voedingsbodem voor geweld, angst, haat en racisme in de samenleving en ondermijnt sociale cohesie", concludeert de Nationaal Coördinator.

Het WK is voorbij voor Nederland. Niet de Oranjeleeuwen maar de Atlasleeuwen wonnen vannacht. En een paar van die leeuwen vallen dit WK op. Wie zijn de blikvangers van Marokko?

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Je kan wel zeggen dat er een gouden generatie is opgestaan, zegt voetbalcommentator Suse van Kleef in de podcast. Op deze morning-after ontbijten we met haar (cola) en praten we na over de zenuwslopende nacht, maar vooral ook over wie volgens haar de uitblinkers zijn van het zo succesvolle Marokkaanse voetbalteam: Ismael Saibari, Ayyoub Bouaddi en Achraf Hakimi.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Marco Geijtenbeek

Eindredactie: Rosanne Sies

Defensie gaat per direct anders oefenen als er een groot risico is op natuurbranden. Dat is besloten als reactie op de grote natuurbranden die twee maanden geleden uitbraken bij legeroefeningen op de Veluwe en in Brabant. Toen brandden grote stukken natuur af nadat munitie was ontploft.

Defensie had al een protocol voor oefenen bij een verhoogd risico op natuurbranden. Na een evaluatie van de gebeurtenissen in april en mei vindt Defensie dat niet meer genoeg. Het protocol wordt daarom aangescherpt, zegt de organisatie.

Vanaf nu mag de zogeheten springput op Artillerie Schietkamp 't Harde bij een groot natuurbrandgevaar alleen worden gebruikt als de brandweer op korte afstand klaarstaat. Een springput is een kuil die is gemaakt om gecontroleerd explosieven tot ontploffing te brengen. De grote natuurbrand in 't Harde ontstond volgens Defensie toen "hete deeltjes van munitie uit de springkuil zijn geslingerd".

Verder krijgt de terreinopzichter de bevoegdheid om oefeningen uit te stellen of stil te leggen. Ook moet vanaf nu bij het gebruik van bepaalde munitie binnen 25 meter brandbestrijding beschikbaar zijn. Zo'n specifieke afstand was nog niet vastgelegd.

Brand op vier terreinen

De nieuwe regels gelden als sprake is van natuurbrandrisico fase 2. Dan is het al langer droog en is er een grotere kans op een natuurbrand die zich snel en onvoorspelbaar ontwikkelt.

Eind april brak brand uit op vier militaire oefenterreinen. Defensie legde tijdelijk oefeningen met explosieven in natuurgebieden stil en kondigde aan de eigen regels onder de loep te nemen. Oefenen blijft wel nodig en zal altijd gepaard gaan met risico's, benadrukt Defensie.

Zo ging het op 29 april mis op het schietterrein bij 't Harde:

Schiphol heeft een keuze gemaakt welke drie bedrijven voortaan de grondafhandeling mogen doen. Viggo, KLM en Dnata scoorden volgens de luchthaven het beste op kwaliteit, veiligheid en organisatie. Voor Menzies, Swissport en Aviapartner betekent deze beslissing dat ze vanaf volgend jaar niet meer werkzaam zijn op de luchthaven.

Het is niet de bedoeling dat medewerkers die nu nog bij de drie afvallers werken hun baan verliezen. Zij krijgen de mogelijkheid om over te stappen naar een van de winnende partijen. Vakbond FNV laat in een reactie weten erop toe te zien dat afspraken rondom die overstap "worden nageleefd". In die afspraken staat onder andere dat werknemers hun bestaande arbeidsvoorwaarden mee kunnen nemen naar een nieuwe baan.

De contracten hebben een geschatte waarde van 2,6 miljard euro.

Minder werkdruk

Er is veel te doen geweest over de werkomstandigheden voor het grondpersoneel op Schiphol. Zo had het personeel in de bagagekelder jarenlang veel te zware taken. Schiphol en de zes afhandelaren hebben inmiddels die omstandigheden verbeterd, onder andere met tilhulpen.

De nieuwe contracten moeten leiden tot minder werkdruk en betere roosters.

Aan het eind van het jaar worden de afspraken definitief en worden de contracten getekend. Ergens in de loop van 2027 moeten die dan ingaan en maakt het personeel de overstap. Daarna hebben de drie bedrijven zeven jaar lang het recht om als bagage-afhandelaren te werken op Schiphol.

Luchtvaartmaatschappijen mogen er ook voor kiezen om hun eigen bagageafhandeling te doen, in plaats van de dienst in te kopen bij een partij als Viggo of Dnata.

De financiën van langdurigezorginstellingen in Nederland, zoals verpleeghuizen en de gehandicaptenzorg, zien er op het oog goed uit, maar onder de motorkap spelen grote problemen. Dat concludeert accountantskantoor BDO in zijn jaarlijkse zorgrapport. Veel instellingen maken wel winst, maar doen dat alleen dankzij hun gebouwen.

De zorginstellingen krijgen een vergoeding voor hun gebouwen. Hoe ouder een gebouw, hoe meer er is afgeschreven en hoe minder ze kosten, maar de vergoeding loopt door. "Zodoende hebben instellingen de afgelopen jaren best wat kunnen oppotten en goede resultaten kunnen behalen", zegt Mike Tagage, voorzitter van de BDO Branchegroep Zorg.

Volgens Tagage maskeert het vastgoedrendement het totale rendement. "Haal je de winst dankzij gebouwen eruit, dan draait de zorg verlies. Het verlenen van zorg zelf is bij de meeste zorginstellingen niet winstgevend en dat leidt tot een kwetsbare financiële positie."

De financiën hebben invloed op de toekomst in de zorg, want van welk geld kan je een nieuw of beter passend gebouw neerzetten? "De vraag wordt steeds meer: voor wie bouw je?", zegt Tagage. "De trend van de laatste jaren zet zich door: steeds meer mensen willen thuis zorg krijgen. Dan zou je misschien zelfs moeten krimpen in gebouwcapaciteit."

BDO bekijkt jaarlijks de financiële situatie van zorginstellingen voor mensen die blijvend intensieve zorg of toezicht nodig hebben. Het keek nu naar 299 instellingen voor ouderenzorg en 105 voor gehandicaptenzorg. Zij staan voor uitdagingen zoals leegstand en veroudering, maar ook personeelstekort.

Veel zzp'ers vertrokken

BDO noemt daarnaast de afhankelijkheid van zzp'ers in de gehandicaptenzorg problematisch. Het noemt de inspanningen van zorgaanbieders om, als gevolg van de invoering van de Wet DBA, de inhuur van zzp'ers af te bouwen "grotendeels onsuccesvol".

Zowel in de ouderenzorg als in de gehandicaptenzorg verlieten meer zzp'ers de sector dan dat er mensen in loondienst bij kwamen. In de ouderenzorg werken er 3000 mensen minder, in de gehandicaptenzorg zo'n 2000. Dat is een kleiner aantal, maar die sector is ook aanzienlijk kleiner, schrijft BDO.

Volgens Tagage bevindt de gehandicaptenzorg zich in een soort spagaat. "Of ze bouwen zzp'ers af, want anders lopen ze het risico op een boete van de Belastingdienst, maar als ze dat doen, kunnen ze geen zorg meer verlenen. Dus ze gaan maar door en hopen dat de Belastingdienst geen boete oplegt."

Uit onderzoek van Nieuwsuur bleek onlangs dat de gehandicaptenzorg de laatste jaren op verschillende vlakken ernstig is verslechterd. Tagage: "Bestuurders van zorginstellingen die wij spreken, herkennen die zorgen. Waar willen we in Nederland naartoe? Zij snappen dat je van de zzp af moet omwille van regels, maar er is geen panklare oplossing."

Investeren in AI

De zzp-problematiek leidt ook tot een stijgend ziekteverzuim. In de gehandicaptenzorg is 8,5 procent van de werknemers ziek ten opzichte van 8,2 procent in 2024. In de ouderenzorg is 9,2 procent van de werknemers ziek: een jaar eerder was dat nog 9 procent.

Volgens BDO is het voor zorginstellingen zaak om te blijven investeren, vooral in technologie, zoals AI. "Denk aan spraakgestuurd rapporteren of het maken van roosters. Dat ontlast medewerkers die daardoor meer tijd krijgen voor handen aan het bed. Het verhoogt ook het werkplezier, wat ook het verzuim kan aanpakken", zegt Tagage.

De afgelopen twee weken vielen er drie peuters uit een raam. Gisteren raakte in Apeldoorn een kind gewond als gevolg daarvan, eergisteren ging het om een kind van anderhalf in Schiedam en twee weken geleden overleed een 2-jarig jongetje in Rotterdam. Dat roept de vraag op of dit steeds vaker voorkomt en of er iets tegen is te doen.

VeiligheidNL, een kenniscentrum voor letselpreventie, schat dat jaarlijks zo'n 200 mensen uit een raam vallen. Daarbij baseert de stichting zich op gegevens van dertien van de 81 eerste hulpposten bij ziekenhuizen. "Dat aantal is de afgelopen tien jaar stabiel", zegt een woordvoerder.

In ongeveer de helft van de gevallen gaat het om kinderen onder de 10 jaar. Zo'n val heeft ernstig letsel tot gevolg of leidt zelfs tot het overlijden van het kind.

Kiepstand

Volgens de woordvoerder van VeiligheidNL is het geen toeval dat het de afgelopen weken relatief vaak gebeurde. "Net als met verdrinkingen hangt het samen met de hitte als de ramen openstaan. In juli en augustus zijn over het algemeen de meeste incidenten. Omdat ze nu kort op elkaar volgen, gaat het opvallen in de media."

Vooral in de steden gebeurt het relatief vaak. "Daar is meer hitte en mensen hebben oudere woningen zonder raambeveiliging." Bij nieuwbouw wordt er meer rekening gehouden met beveiliging. "Daar zit vaker een kiepstand op een raam en zijn er andere vormen van ventilatie." Daarom is het goed om ook op oudere ramen raambeveiliging aan te brengen waar dat mogelijk is.

De woordvoerder benadrukt dit soort ongelukken in een klein hoekje zitten. "Dit kan iedereen overkomen."

Wel zijn er zaken waar ouders op kunnen letten. "Eén van de tips die we altijd geven is: ga als ouder op de hoogte van jouw kind zitten en kijk op die manier naar de ruimte. Kijk of er opstapjes bij ramen in de buurt staan en hoe hoog jouw kind dan kan komen. Kinderen kunnen veel meer dan ouders denken."

Opvallende kleuren

Hij raadt ouders om die reden aan om uit te kijken met wat ze op de vensterbank zetten. "Als er decoraties of andere dingen met opvallende kleuren staan, denkt een kind al snel 'daar wil ik bij komen'."

Aan de andere kant overschatten ouders zichzelf vaak. "Als ouder denk je al snel: ik ben alert genoeg, maar het is onmogelijk om altijd je kind in de gaten te houden."

Daarom is het belangrijk om een jong kind niet alleen bij een open raam te laten. "Als er aangebeld wordt of je wil even drinken pakken: neem je kind mee of zorg dat iemand anders even oplet. En als je afspraken met je kind maakt, realiseer je dan dat het zich daar niet altijd aan houdt."

Het OM eist een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van acht weken tegen de man die in 2020 de 14-jarige Tamar uit Marken doodreed. De 33-jarige verdachte Jamal T. zegt dat hij dacht dat hij een dier had geraakt, maar het OM vindt dat hij had moeten vermoeden dat het een mens was.

Door na het ongeval door te rijden heeft hij haar in hulpeloze toestand achtergelaten. Daarvoor eist het OM een celstraf van zes weken.

Daarnaast acht het OM bewezen dat de man kort voor de aanrijding niet op de weg lette. Daarvoor eist het OM een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van twee weken. Als hij wel had opgelet, had hij de aanrijding kunnen voorkomen, aldus het OM.

Ruzie

Agenten troffen het lichaam van Tamar in de nacht van 24 op 25 juli 2020 aan in de berm van de provinciale weg van Monnikendam naar Marken. Ze waren op weg naar de ouders van Tamar, die de politie gebeld hadden, omdat zij na een ruzie met haar ouders was weggelopen en na uren nog niet terug was.

Tamar lag deels op de weg, deels in de berm. Uit remsporen en ander bewijs bleek dat zij was aangereden. Onderzoek wees uit dat ze door een witte Mazda uit Duitsland was overreden of aangereden.

Die auto was eigendom van de 33-jarige verdachte T. uit Duitsland. Hij verklaarde dat hij met vrienden, die ook in de auto zaten, voor een korte vakantie in Nederland was geweest. Ze hadden wel gemerkt dat ze tegen iets waren aangereden, maar verklaarden dat ze dachten dat het een varken of hert was geweest.

T. zegt dat hij Tamar niet heeft gezien, omdat hij op de navigatie op de telefoon van de vriend naast hem op zoek was naar een kampeerplek. Zij en de twee andere inzittenden stapten niet uit om te zien wat er gebeurd was en reden door.

Later stopten ze wel op een parkeerplaats in Marken om te zien wat de schade aan de auto was. Die bleef beperkt tot een kapot stuk plastic bij het rechter voorwiel en een mistlamp. Ze besloten daarna om rechtsomkeert naar Duitsland te maken, omdat het in Nederland te koud en te nat zou zijn.

Het OM twijfelt aan dit verhaal, maar kan niet bewijzen dat T. of de anderen wisten dat ze iemand hadden aangereden.

Versleept

Het OM heeft ook onderzoek laten doen naar de vraag of de verdachte of zijn vrienden het lichaam van Tamar van de weg naar de berm hebben versleept.

Dat bewijs is niet gevonden. Op de kleding van Tamar of haar lichaam is geen DNA van T. of een van zijn vrienden gevonden. Het hoge bermgras was op het moment dat de politie daar aankwam niet vertrapt.

Excuses OM

Het Openbaar Ministerie had in eerste instantie besloten om T. niet te vervolgen, omdat niets erop wees dat hij te hard had gereden. Ook was uit onderzoek gebleken dat Tamar al op de weg lag, voordat ze was aangereden. Waarom ze daar lag, is niet opgehelderd.

Het OM legde T. een boete op van 1500 euro omdat hij niet genoeg had opgelet. Tamars ouders legden zich daar niet bij neer. Ze stapten naar de rechter om vervolging af te dwingen.

Het OM verklaarde vandaag dat het besluit om de zaak met een boete af te doen niet juist was. "Achteraf is dat geen juiste beslissing geweest", zei een officier. "Dat hadden we anders moeten doen. Bij een ongeluk als dit met zo veel onduidelijkheid is de enige juiste beslissing de zaak aan een rechtbank voor te leggen."

Het OM excuseerde zich voor het feit dat de zaak pas vandaag voor de rechter komt. Dat had te maken met de tijd die deskundigen nodig hadden om onderzoek te doen en het feit dat de verdachte lange tijd niet naar Nederland wilde komen, aldus het OM. "Het heeft te lang geduurd, daarvoor bieden wij onze excuses aan."

Het aantal baby's en kleuters dat is gevaccineerd is ten opzichte van vorig jaar licht gedaald. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in een jaarlijks rapport over de vaccinatiegraad.

De vaccinatiegraad voor schoolkinderen lijkt ongeveer gelijk gebleven en de vaccinatiegraad onder tieners blijkt volgens het RIVM juist iets toegenomen.

Verder kozen zwangere vrouwen minder vaak voor een vaccinatie tegen kinkhoest. Hoewel de vaccinatiegraad van de griepprik voor zwangeren iets lijkt te zijn toegenomen, blijft die in vergelijking met andere vaccinaties uit het programma laag.

De ontwikkeling in de vaccinatiegraad is sinds een paar jaar een zo goed mogelijke inschatting. Sinds 2022 krijgt het RIVM geen informatie meer over een deel van de mensen die een vaccinatie halen; het instituut krijgt alleen een anonieme melding, waardoor er geen gegevens zijn om meegeteld te kunnen worden. De geregistreerde vaccinatiegraad is daarom minder precies en ligt lager dan de werkelijke vaccinatiegraad.

Tegen veertien infectieziekten

In het Nederlandse Rijksvaccinatieprogramma worden kinderen uitgenodigd voor vaccinaties die hen beschermen tegen veertien ernstige infectieziekten.

Rijksvaccinatieprogramma Baby en dreumes (0-2 jaar)

-RS-virus

-Rotavirus

-Difterie, kinkhoest, tetanus, polio (DKTP)

-Haemophilus influenzae type b (hib)

-Hepatitis B (hepB)

-Pneumokokken

-Bof, mazelen, rodehond (BMR)

-Meningokokken ACWY

Kind en tiener (2-18 jaar)

-Difterie, kinkhoest, tetanus (DKT)

-Bof, mazelen, rodehond (BMR)

-Humaan papillomavirus (HPV)

-Difterie, tetanus, polio (DTP)

-Meningokokken ACWY

Het lijkt erop dat de vaccinatiegraad bij zuigelingen (tegen onder meer DKTP, BMR en meningokokken) en kleuters (DKTP-vaccinatie) opnieuw iets is afgenomen ten opzichte van het jaar ervoor.

Ongeveer driekwart van de zuigelingen kreeg dit jaar de rotavirusvaccinatie en de prik tegen het RS-virus, die in 2024 en 2025 aan het vaccinatieprogramma zijn toegevoegd.

Onder de WHO-norm

Meer kinderen van 10 jaar kregen volgens het RIVM waarschijnlijk de HPV-vaccinatie (tegen kanker door HPV) en meer 14-jarigen de vaccinatie tegen meningokokken typen A, C, W en Y.

De vaccinatiegraad voor difterie, tetanus en poliomyelitis (DTP) en bof, mazelen en rode hond (BMR) voor 9-jarigen bleef ongeveer gelijk.

Minister Hermans van Volksgezondheid noemt het in een brief aan de Tweede Kamer "zorgwekkend" en "onwenselijk" dat de landelijke vaccinatiegraad al tien jaar lang daalt en nu zeer waarschijnlijk onder de norm van 90 procent van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO ligt.

Wijkgerichte aanpak

"Voor de BMR-vaccinatie is eveneens duidelijk dat de WHO-norm van 95 procent, nodig voor de eliminatie van mazelen, niet wordt gehaald", aldus de minister.

De gevolgen hiervan zijn steeds vaker zichtbaar. Zo was er vorig jaar een uitbraak van de mazelen. Er werden 539 gevallen gemeld en dat is een stijging van 336 gevallen ten opzichte van 2024.

Om de gezondheid van alle Nederlanders te beschermen, wil de minister de komende jaren investeren in een uitbreiding van een wijkgerichte en fijnmazige aanpak om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen.

Tienduizenden schlagerfans komen vanavond bijeen in Arnhem om atemlos naar Helene Fischer te kijken. De Duitse megaster is bezig met haar grootste stadiontour tot nu toe.

De bedoeling was oorspronkelijk dat Fischer als eerste Duitser de Johan Cruijff Arena zou vullen, maar dat bleek net een maatje te groot. Het werd daarom de Gelredome, met plaats voor ruim 40.000 bezoekers.

Fischer blijft zich verbazen over haar populariteit in Nederland, vertelt ze in een interview met de NOS. "Ik ben ontroerd hoe liefdevol en aardig Nederlanders zijn. Ik weet niet waarom zoveel mensen willen komen, maar ik ben er erg blij mee."

De schlagerster zegt dat Nederlanders een feestje kunnen bouwen. "Jullie houden van iets luchtigs en plezier." Het publiek is wel wat luidruchtiger dan Fischer in Duitsland gewend is. "Ik heb mijn band de vorige keer gewaarschuwd dat het luid ging worden. Dat vergeet ik nooit meer."

Corleen Visser, sinds 2016 Fischer-fan, bezocht de stadionshow al vier keer in Duitsland en is er vanavond ook bij. "De shows van haar zijn van wereldklasse. Ze is eigenlijk een combinatie van Jennifer Lopez, Pink en Céline Dion. Ze doet stunts, zweeft koprollend door het stadion en zingt ondertussen gewoon door."

Mix van schlager en beat

Helene Fischer is de koningin van de Duitse schlagerpop. Hits als Atemlos durch die Nacht, Herzbeben en Achterbahn kenmerken zich door een mix van schlager en een popbeat, met pakkende en duidelijke teksten. In Duitsland won ze bijna elke denkbare muziekprijs.

Ze is geboren in het Siberische Krasnojarsk, in de toenmalige Sovjet-Unie, in een gemeenschap van verdreven 'Rusland-Duitsers'. Op haar vierde verhuisde haar gezin naar Duitsland, als onderdeel van een immigratieprogramma. In een eerder interview zei Fischer 'een Russische ziel' met zich mee te dragen. "Ik ken de voorliefde voor melancholie goed."

Na haar middelbare school stuurde haar moeder een demo naar een muziekmanager, die toehapte. De rest is geschiedenis. Haar eerste album in 2006 sloeg meteen aan. Later volgde ook groot succes met Die Helene Fischer Show bij de ARD. Ook de Duitse Regenbogenpresse smulde van haar en vulde jarenlang wekelijks de roddelbladen met allerhande Fischer-nieuws.

"Dat is de keerzijde van mijn werk", vertelt Fischer. Juist daarom deelt ze nauwelijks iets over haar privéleven en worden vragen over haar jonge jaren afgeslagen. "De muziek moet op de voorgrond staan en mijn privéleven en meningen niet."

Kan Fischer als de zangeres des vaderlands wel politieke uitspraken doen? "Natuurlijk, ik kan mijn platform daarvoor gebruiken, maar ik heb besloten dat niet te doen." Ze wil niet op ieder ding reageren of actie eisen, zegt ze. "Het vraagt ook tijd en moeite om je bijvoorbeeld op sociale media daarover te uiten. Die heb ik niet."

Enkele keren besloot ze toch haar mening te uiten, bijvoorbeeld met een oproep tegen racisme of een steunbetuiging aan Oekraïne. "Dat doe ik dan één keer op het podium en dat horen duizenden mensen. Dat volstaat voor mij."

Contact met iedereen

Fischer-fan Visser waardeert het dat de zangeres "zo ontzettend gewoon" is. "Ze zou ook je buurvrouw kunnen zijn." Een van haar talenten is dat ze met iedereen contact maakt, schetst Visser. "Ze geeft je het gevoel dat ze er echt voor jou is."

Kenmerkend voor de shows is dat Fischer letterlijk dicht bij haar fans komt. Via zwevende koorden en trapeze-acts verschijnt ze onverwacht in uithoeken van het stadion. Fischer omschrijft het zelf als een 360-graden-belevenis. "Ik sta echt tussen de toeschouwers." Geheel zonder gevaar is dat niet: bij een concert in 2023 liep ze een bloedende neus op toen een act verkeerd afliep.

Over de Nederlandse show van vanavond wil ze niet veel kwijt. "Het wordt divers, emotioneel en wild. Ik wil met de fans 20 jaar Helene Fischer vieren", aldus de zangeres. Of de fans ook een Nederlands nummer kunnen verwachten? "Daar denk ik nog over na!"

Het aantal fraudezaken is vorig jaar toegenomen. De Nederlandsche Bank ziet een toename van 30 procent ten opzichte van 2024. In totaal kwam dat neer op 658.000 gevallen van fraude. Gemiddeld zijn dat 1800 fraudegevallen per dag.

Fraude met kaartbetalingen komt het meest voor. Dan gaat het om creditcards waar online de gegevens van worden misbruikt. De centrale bank ziet de laatste tijd ook een stijging in misbruik met gestolen en verloren bankpassen.

Bij overschrijvingen gaat het vooral om snelle betalingen waarbij het geld vrijwel meteen op de rekening van de fraudeur staat, zegt Anne-Jet Ogilvie, onderzoeker bij DNB. Dan gaat het om misleiding door een crimineel die zich voordoet als iemand een familielid, een andere bekende of een bankmedewerker.

Bij dat soort fraude gaat het ook om overschrijvingen die naar het buitenland gaan. Ogilvie: "In beide gevallen is die overschrijving minder makkelijk terug te draaien." Zowel consumenten als bedrijven zijn slachtoffer van fraude, zegt DNB.

Perspectief

Naast het aantal fraudegevallen nam ook het totale fraudebedrag toe. DNB zag dat in heel 2025 de kostenpost bijna de 200 miljoen euro aantikte. Volgens de centrale bank kan het zo zijn dat sommige mensen het afgelopen jaar meer dan één keer zijn geraakt door fraude.

Het gaat gemiddeld om een bedrag van ongeveer 540.000 euro aan fraude per dag. Dat lijkt veel, maar volgens DNB moet dat cijfer wel in perspectief worden geplaatst.

Volgens onderzoeker Ogilvie wordt er voor ruim 13 miljard euro per dag overgemaakt in ons land. Dat betekent dat zeven op de 100.000 betalingen frauduleus zijn. "Dat is maar een relatief klein deel van alle transacties per dag."

Tips en fraudehelpdesk

Consumenten moeten wel op de hoogte zijn van hoe je misleiding als phishing kan herkennen, zegt Ogilvie. DNB is de toezichthouder op financiële instellingen en kijkt met banken naar hoe zij mensen kunnen informeren.

Op de site van DNB staan tips voor betere herkenning en ook de Fraudehelpdesk kan helpen om veilig te blijven bankieren. Die instantie heeft ook informatie over wat te doen als je toch slachtoffer bent van fraude.

En er is enige troost voor degenen die toch te maken krijgen met fraude, zegt Ogilvie: "Het zijn inderdaad hoge bedragen, maar een deel hiervan wordt ook weer vergoed door de banken. Dus het valt uiteindelijk in dat opzicht ook wel wat mee."

De komende dagen rijden er geen internationale treinen tussen Amsterdam en Londen. Ook is er vertraging op het traject richting Brussel en Parijs. Dat is een gevolg van de brand in een kabelgoot op het spoor tussen Rotterdam en Zwijndrecht, waardoor er tot zeker donderdagavond ook geen binnenlandse treinen van Rotterdam naar het zuiden rijden.

Eurostar ondervindt er ook hinder van, meldt een woordvoerder. "De Nederlandse autoriteiten voeren momenteel herstellingswerken uit en verwachten niet dat de situatie voor 3 juli weer normaal zal zijn."

Treinen vanuit het Verenigd Koninkrijk rijden alleen tot Brussel en kunnen niet doorrijden naar Nederland. Eurostar zegt dat reizigers met een reservering voor het traject tussen Amsterdam/Rotterdam en Londen de kosten van hun ticket kunnen terugkrijgen.

Treinen tussen Nederland, Brussel en Parijs worden omgeleid via Utrecht, wat leidt tot vertragingen. Volgens Eurostar blijven die beperkt tot een uur.

Eurostar: alleen noodzakelijke reizen

De vervoerder adviseert reizigers tot vrijdag 3 juli om alleen van en naar Nederland te reizen "indien dit noodzakelijk is" en hun reis uit te stellen tot een latere datum. Wie ervoor kiest om toch niet te reizen, kan volgens de vervoerder "kosteloos een terugbetaling aanvragen".

Eurostar zegt mee te leven met alle reizigers die door deze verstoringen zijn getroffen. "We zijn ons bewust van de moeilijkheden die zij ondervinden en onze teams blijven zich volledig inzetten om iedere reiziger te ondersteunen en ervoor te zorgen dat zij hun bestemming onder de best mogelijke omstandigheden bereiken."

Vorige week nog viel een Eurostar-trein met vierhonderd reizigers aan boord stil ter hoogte van Leuven, in België. Drie reizigers werden volgens de VRT uit voorzorg naar het ziekenhuis gebracht.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zegt dat er steeds meer problemen samenkomen. Die zouden binnen tien jaar een gevaar kunnen vormen voor de volksgezondheid.

Het RIVM sprak in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) met experts op allerlei gebieden. Gevreesd wordt voor een zogeheten polycrisis, waarbij meerdere gezondheidsdreigingen tegelijk optreden en elkaar versterken.

"We zien dat de wereld om ons heen aan het veranderen is en dat de dreigingen alsmaar complexer worden", zegt onderzoeksleider Henk Hilderink.

Afnemende slagkracht

Het instituut wijst op klimaatverandering, desinformatie, maar ook op de afnemende slagkracht van internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Zo trok president Trump de Verenigde Staten begin vorig jaar terug uit de WHO, die daardoor veel minder te besteden heeft.

Daarnaast zijn steeds meer bacteriën en virussen niet meer gevoelig voor medicijnen. Dat wordt antimicrobiële resistentie genoemd.

De experts die het RIVM sprak, zeggen dat het belangrijk is dat deze dingen "in samenhang bekeken worden", omdat verschillende dreigingen elkaar kunnen versterken en beïnvloeden. Zo wijst Hilderink erop dat desinformatie bijvoorbeeld de vaccinatiebereidheid kan ondermijnen.

De verschillende ministeries moeten meer met elkaar samenwerken, stelt Hilderink. Ook internationaal is samenwerking belangrijk. "Internationale dreigingen vragen ook om een internationale aanpak."

De woningnood in Schagen is hoog. Daarom offert de gemeente een stuk beschermd landschap op om maximaal 1500 woningen te kunnen bouwen. Normaal gesproken is bouwen in dit soort gebieden uit den boze, maar de provincie maakt voor Schagen een uitzondering.

Het gebied, aan de rand van Schagen, wordt normaal gesproken streng beschermd tegen grootschalige woningbouw, om het unieke polderlandschap te behouden. In overleg met de provincie Noord-Holland wordt er nu een uitzondering gemaakt, vanwege de enorme behoefte aan woningen.

"Dat is het spanningsveld waar we in zitten. Jongeren komen niet van hun zolderkamer af", zegt wethouder Simco Kruijer tegen de regionale omroep NH. "We moeten keuzes maken, maar we houden daarbij wel rekening met de natuur."

Het plan is om op de beoogde locatie over tien jaar een hele nieuwe woonwijk te bouwen, met 1100 tot 1500 woningen. Om in de toekomst te kunnen bouwen, worden de grenzen van het beschermde gebied aangepast. Deze week zetten de gemeente en de provincie een handtekening onder het plan.

Strenge voorwaarden

Gedeputeerde Esther Rommel spreekt van een uitzonderlijke situatie. "Het komt niet vaak voor dat voor een ontwikkeling van deze omvang wordt overwogen om beschermd landschap te ontgrenzen of hiervoor ontheffing te verlenen."

Om in het nieuwe gebied te mogen bouwen, heeft de gemeente bepaalde voorwaarden meegekregen. "Het wordt geen stedelijke wijk, er komt geen hoogbouw en er is veel aandacht voor groen", aldus wethouder Kruijer.

Verder moet de wijk voor twee derde uit betaalbare woningen bestaan, de rest moet bestemd zijn voor sociale huur. Ondanks de strenge eisen is de wethouder blij met het besluit van de provincie.

"We gaan er echt iets moois van maken. Ik ga echt niet ontkennen dat het landschap gaat veranderen, maar ik hoop dat we over vijftien jaar kunnen zeggen 'hier is echt iets bijzonders gebeurd'."

Zorgen bij natuurorganisatie

Natuurorganisatie Landschap Noord-Holland zegt te begrijpen dat Schagen een uitzondering wilde op het bouwverbod, omdat de gemeente is omgeven door beschermd landschap. Wel vraagt de natuurorganisatie zich af of het bij die 1500 woningen blijft, want de regels voor woningbouw in beschermd landschap werden al eerder door de provincie versoepeld.

Hierdoor mogen Noord-Hollandse gemeenten maximaal 25 woningen bouwen aan de randen van dorpen en plattelandskernen. Het plan staat ook bekend als 'een straatje erbij'.

"We zijn bang dat alle dorpen in de gemeente Schagen van deze regeling gebruik gaan maken", zegt Martijn de Jong van Landschap Noord-Holland. "Dan krijgen we een grote nieuwbouwwijk, maar ook her en der kleine plukjes nieuwbouw. Daar zijn we absoluut geen voorstander van, omdat het de woningnood niet oplost, maar wel het landschap aantast."

Ook hoopt De Jong dat er wordt nagedacht over het beheer van de natuur in de nieuwe woonwijk. "In het plan is er plek voor bloemrijke graslanden, maar de vraag is wie die gaat beheren. Daar gaat het vaak toch mis als het geld op is. Hier zouden duidelijke afspraken over moeten worden gemaakt."

De zware explosie gisteravond in een appartementencomplex in Monaco wordt niet beschouwd als terreuraanslag. Dat heeft het Openbaar Ministerie in Monaco bekendgemaakt. De zaak wordt behandeld als een poging tot moord.

Bij de ontploffing raakten drie mensen gewond, een echtpaar van tussen de 50 en de 60 en een 13-jarig kind, mogelijk hun kind.

Een van de gewonden is volgens Franse media de zeer rijke Oekraïense zakenman Vadym Jermolajev. Hij is sinds december 2023 onderworpen aan Oekraïense sancties. Volgens Kyiv bleef hij zaken doen op de Krim, ook nadat het schiereiland door Rusland was geannexeerd.

Jermolajev is volgens de krant Monaco Matin door bomfragmenten zijn geraakt. Hij is volgens het OM inmiddels niet langer in levensgevaar. Zijn vrouw verloor volgens de krant een deel van haar onderbenen en moest in het ziekenhuis met spoed een amputatie ondergaan. Zij verkeert nog altijd in levensgevaar.

Het derde slachtoffer zou hun 13-jarige zoon zijn. Ook hij is naar het ziekenhuis gebracht, maar is niet levensgevaarlijk gewond.

'Aanval op familie gericht'

Volgens premier Mirmand van Monaco lijkt het erop dat de aanval speciaal was gericht op de familie. "De drie slachtoffers waren op weg naar huis en werden getroffen toen ze het appartementengebouw binnenliepen."

Op bewakingsbeelden is te zien hoe een verdachte bij de ingang van het appartementencomplex een rugzak neerzet en doorloopt. Kort daarop passeerden de slachtoffers de tas en explodeerde de bom. Het ging waarschijnlijk om een spijkerbom.

Ook zei Mirmand dat de man die de rugzak bij de ingang van een appartementencomplex plaatste al langer in de buurt rondhing. Dat blijkt uit beelden van bewakingscamera's.

Wat het motief is voor de aanval is niet bekend. De dader is voortvluchtig. Op videobeelden is te zien dat hij richting Frans grondgebied vlucht. Er is een klopjacht naar hem ingezet.

Prins Albert

Prins Albert van Monaco heeft zijn "medeleven en onvoorwaardelijke steun" betuigd aan de slachtoffers, hun naasten en de omwonenden" van de explosie gisteravond in een appartementencomplex in het vorstendom.

Hij noemt het een schok voor de hele Monegaskische gemeenschap. "Meer dan ooit zal Monaco verenigd en vastberaden blijven in de strijd tegen geweld en criminaliteit. De veiligheid van onze gemeenschap is altijd een prioriteit geweest; dat zal ook in de toekomst zo blijven, ongeacht de dreigingen."

Naast de familie Jermolajev kregen nog vier andere mensen medische hulp. Een van hen was in shock, de anderen liepen snijwonden op door rondvliegend glas. Na de explosie zijn zes appartementen onbewoonbaar verklaard.