NOS Nieuws - Algemeen

De pornosite Motherless.com is weer online gegaan nadat de site eerder door het Openbaar Ministerie uit de lucht was gehaald.

De site is nog altijd ondergebracht bij het Nederlandse hostingbedrijf NForce, een hostingbedrijf uit Steenbergen.

Het OM greep in na berichtgeving van de NOS en Nieuwsuur, die misstanden op de site aan het licht brachten. Op Motherless waren onder meer video's te vinden van vrouwen die werden misbruikt of zonder toestemming gefilmd, vaak onder tags als "incest" en "rape".

De website zelf zegt dat de moderatie is aangepast en er extra meldsystemen zijn toegevoegd om illegale content sneller te verwijderen. Daarmee is de site weer toegankelijk, ondanks eerdere zorgen over de aard van de gedeelde video's.

Kinderporno

Op de website waren tienduizenden video's te vinden die in sommige gevallen miljoenen keren werden bekeken. Experts van meldpunt Offlimits ontvingen dit jaar al duizenden meldingen over het platform, waaronder tientallen over mogelijke kinderporno.

Bij de Republikeinse voorverkiezingen in de Amerikaanse staat Kentucky heeft Congreslid Thomas Massie zijn zetel verloren aan uitdager Ed Gallrein. Massie is uitgesproken conservatief en staat erom bekend niet te schromen om tegen de lijn van Trump te stemmen. Het is niet voor het eerst dat een Trump-criticus de voorverkiezing verliest van een Trump-gezinde uitdager.

Gallrein won van Massie met 55 tegen 45 procent van de stemmen. Trump noemde Gallrein, een voormalig marinier, "een echte Amerikaanse held" en sprak openlijk zijn steun voor hem uit.

Trump haalde fel uit naar Massie en noemde hem "een complete en totale ramp als Congreslid en, eerlijk gezegd, als mens. We moeten ervoor zorgen dat hij flink verliest."

Massie durfde Trump als een van de weinige Republikeinen geregeld tegen de haren in te strijken. Zo pleitte hij voor de openbaarmaking van de Epstein-documenten en sprak hij zich uit tegen Amerikaanse militaire inmenging in buitenlandse oorlogen, zoals in Iran.

Midterms

Ook in andere staten hebben Republikeinse Trump-critici bij de voorverkiezingen hun zetels verloren aan door Trump gesteunde tegenkandidaten. Zo verloor in Georgia Brad Raffensperger de voorverkiezingen. Hij was de hoogste verkiezingsfunctionaris die in 2020 door Trump onder druk werd gezet om hem alsnog tot winnaar uit te roepen van de presidentsverkiezingen in Georgia. Telling had uitgewezen dat Joe Biden de meeste stemmen had gekregen.

Dit weekend werd Bill Cassidy uit Louisiana verslagen door twee door Trump gesteunde kandidaten. Hij had Trump na de Capitoolbestorming laten vallen en stemde in 2021 mee voor de afzettingsprocedure tegen Trump.

De voorverkiezingen worden gezien als een belangrijke test voor Trump, in november volgen de tussentijdse verkiezingen in de VS, de zogeheten midterms.

VS-correspondent Sjoerd den Daas:

"Je zou zeggen: wat maakt deze ene race in Kentucky uit, ver vóór de echte tussentijdseverkiezingen in november. Dan worden het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat opnieuw gekozen. De op een na belangrijkste reden is dat elke zetel telt voor Trump. Normaal gesproken krijgt de partij van de president namelijk harde klappen te verduren bij die tussentijdse verkiezingen.

Maar de allerbelangrijkste reden is dat Massie niet meewaait met elke wind die onder Trump waait. Hij doet eigenlijk alles wat Trump had beloofd in zijn campagne: de Epstein-files openbaar maken, geen lange oorlogen meer. Dat is waar hij voor staat en daaraan houdt hij vast. Maar Trump is daar natuurlijk wat van weggedraaid, en Massie wil daar niet in mee. De race was dus een test: wie is sterker? Trump, die er tientallen miljoenen euro's tegenaan gooide, heeft uiteindelijk aan het langste eind getrokken."

Massie is sinds 2013 lid van het Huis van Afgevaardigden namens Kentucky. Vorig jaar stemde hij als een van de weinige Republikeinen tegen de omstreden Big Beautiful Bill vanwege zorgen over de staatsschuld.

Zijn kritiek op de oorlog in Iran en de Amerikaanse steun aan Israël wekte woede bij Trump en leidde tot grote financiële steun voor zijn opponent vanuit pro-Israëlische kringen. Zo zouden de Republican Jewish Coalition, het American Israel Public Affairs Committee en aan Trump gelieerde politieke actiecomités samen meer dan 15 miljoen dollar hebben ingezet om Massie te verslaan.

Gallrein zou volgens Amerikaanse media in totaal een campagnebudget van meer dan 32 miljoen dollar hebben ontvangen. Daarmee zou de race tussen Massie en Gallrein de duurste voorverkiezing voor het Huis van Afgevaardigden ooit zijn geweest.

VS-correspondent Sjoerd den Daas:

"De calculatie van Republikeinen is nu: publiekelijk afwijken van Trump kan je de kop kosten. Trump heeft namelijk de macht om je te maken of te breken. Trump ís op dit moment de Republikeinse Partij, dat is in ieder geval de afdronk van deze uitslag.

Niet veel kandidaten durven nog tegen hem in te gaan. We zagen afgelopen weekend nog Cassidy die bakzeil moest halen in Louisiana. Trump had er alles aan gedaan om hem het leven zuur te maken, ook om aan anderen die Trump misschien tegen de haren in willen strijken te laten zien: dat moet je niet doen. Alleen absolute loyaliteit is goed genoeg. Zo stemde Massie 90 procent van de tijd met Trump mee, maar Trump duldt alleen 100 procent.

Trumps populariteit staat op een dieptepunt. De oorlog in Iran maakt hem matig populair en Amerikanen voelen daarvan de pijn. De inflatie loopt op, terwijl Trump juist lagere prijzen beloofde in zijn verkiezingscampagne. Die impopulariteit baart zorgen bij Congresleden van wie de zetel later dit jaar verkiesbaar is. Breken met de president is politieke zelfmoord, maar vasthouden aan de president kan ook klappen opleveren."

Het ministerie van Justitie doet nog altijd te weinig om rechtszaken sneller af te handelen, concludeert de Algemene Rekenkamer. Slachtoffers en verdachten moeten daardoor te lang wachten, wat leidt tot onzekerheid en stress.

Het ministerie heeft een verbeterplan opgesteld, maar dat is volgens de Rekenkamer niet genoeg. "De coördinatie van de minister schiet tekort", is te lezen. De problemen zijn volgens de Rekenkamer een "ernstige onvolkomenheid".

Lang wachten voor jonge verdachten

Bij jeugd- en zedenzaken wordt sinds 2019 in geen enkel jaar de norm gehaald. Een jonge verdachte moet daardoor soms 1,5 jaar wachten op een vonnis van de rechter. Dan moet het uitzitten van de straf daarna nog beginnen.

Ook mensen die verdacht worden van een ernstig verkeersmisdrijf moeten vaak lang wachten. Zij zouden eigenlijk binnen een jaar voor het eerst voor een rechter moeten staan, maar dit lukt maar in 1 op de 5 gevallen.

Het Openbaar Ministerie concludeerde vorig jaar ook dat de behandeling van veel strafzaken te lang duurt.

Meer onvoldoendes

De Algemene Rekenkamer deelt niet alleen aan het ministerie van Justitie en Veiligheid een onvoldoende uit, maar ook opnieuw aan het ministerie van Defensie. Daar is de beveiliging van militaire objecten, net als vorige jaren, niet op orde.

Elk jaar maakt de Rekenkamer op de derde woensdag in mei bekend waar ministeries grote steken laten vallen. Deze dag wordt officieel Verantwoordingsdag genoemd, maar in politiek Den Haag wordt ook wel gesproken van 'Gehaktdag'.

Bij het Openbaar Ministerie gaan volgens de Rekenkamer ook nog zaken mis. Slachtoffers van misdrijven moeten op de hoogte worden gehouden van hun zaak, maar dat gebeurt te weinig. Daardoor weten ze bijvoorbeeld niet wanneer de rechtszaak plaatsvindt, of wanneer de verdachte in hun zaak is vrijgelaten.

'Grote risico's'

Bij het ministerie van Defensie ziet de Rekenkamer ook nog andere grote risico's. Vorig jaar is er 6 miljard euro meer aan defensie uitgegeven. Het ministerie omzeilt daarbij vaak de aanbestedingsprocedures, door direct met één bedrijf een contract af te sluiten.

"Zonder goede onderbouwing en zonder gelijk speelveld, in een defensiemarkt zonder fraude- en corruptiebeleid, is dat geen goed idee", waarschuwt Pieter Duisenberg, president van de Algemene Rekenkamer.

Hij is ook kritisch op defensieminister Dilan Yesilgöz. Die neemt volgens Duisenberg de kritiek van de Rekenkamer niet serieus. "Dat de verantwoordelijke minister defensief reageert en deze bevindingen niet erkent, is niet goed voor een lerende overheid", zegt hij in de Tweede Kamer.

Gebeurt weinig met kritiek

De Rekenkamer wijst er in het algemeen op dat ministeries de afgelopen jaren te weinig deden met kritiek op Verantwoordingsdag. Bij een kwart van de zaken waar de Rekenkamer onvolkomenheden ziet, is er na vijf jaar nog niet genoeg verbetering te zien. "We zien een opvallend gebrek aan vooruitgang", vindt Duisenberg.

Er zijn ook dingen die juist beter gaan dan vorige jaren. De arbeidsparticipatie is bijvoorbeeld gestegen en het kabinet is volgens de Rekenkamer goed voorbereid op incidenten op het hoogspanningsnet. Ook zijn er voor de Nationale Zorgreserve 5000 mensen gevonden die in het geval van een crisis zorg kunnen leveren.

De Nederlandse opvarenden van de vloot die hulpgoederen wilde afleveren in Gaza maar door Israël werd onderschept, worden naar de haven van Ashdod gebracht. Consulaire zaken zegt tegen de moeder van een van hen dat de Israëlische autoriteiten hebben bevestigd dat de activisten vandaag aankomen in de havenstad op zo'n 40 kilometer van Tel Aviv, ruim dertig kilometer van de grens met Gaza.

Het is niet duidelijk hoeveel activisten het zijn en hoe met ze gaat. Het ministerie van Buitenlandse Zaken kon nog niet bevestigen dat de activisten naar de zuidelijke havenstad worden gebracht.

Gisteravond laat stelde de Flotilla-organisatie dat onduidelijk was waar de 428 activisten, onder wie zes Nederlanders, zich bevinden. De opvarenden konden volgens de organisatie geen contact opnemen met hun advocaten en ook werd hun niet de mogelijkheid geboden om consulaire hulp aan te vragen.

De Global Sumud Flotilla had hulpgoederen zoals eten en medicijnen, maar ook babyvoeding en luiers bij zich, zeggen de activisten. Aan boord waren ook brandweermensen en medisch personeel.

Internationale wateren

De vloot vertrok in april vanuit Barcelona. Een deel van de 50 schepen werd voor de kust van Kreta tegengehouden door Israël waarop een kleinere groep boten zondag vanaf Turkije richting Gaza vertrok. Deze groep werd maandag bij Cyprus tegengehouden en boten werden geënterd door het Israëlische leger.

De vaartuigen waren op dat moment in internationale wateren op 250 zeemijl (omgerekend 463 kilometer) van Gaza. Turkije heeft de Israëlische acties veroordeeld en sprak van "een nieuwe daad van piraterij" van Israël.

Bij eerdere aanhoudingen van activisten die meevoeren op de Flotilla-vloot waren meldingen van geweldsincidenten. Betrokkenen stelden dat zij waren geslagen door Israëlische militairen en ook de Nederlandse Osman zei dat hij mishandeld was door de Israëliërs.

Consulaire bijstand

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zegt in een brief naar aanleiding van spoedvragen van Van Baarle (Denk) en Piri (GroenLinks-PvdA) dat het kabinet "op de hoogte is van mogelijke geweldsincidenten bij de onderschepping". Maar, zo schreef Berendsen gisteren, "de situatie is nog in ontwikkeling en niet alle feiten zijn bekend."

Hij zegt ook dat de veiligheid van de Nederlandse opvarenden de prioriteit heeft. In de brief staat ook dat het kabinet heeft de Israëlische autoriteiten opgeroepen zich aan het internationaal recht te houden. Het ministerie heeft geen consulaire hulpverzoeken ontvangen, maar staat wel klaar om bijstand te verlenen.

Gisteren meldde omroep BNNVARA dat journalist Gijs Sanders en diens cameraman, die meevoeren op een van de schepen en verslag deden van de missie, ook waren gearresteerd en meegenomen door het Israëlische leger. Toen was nog onduidelijk wat Israël met de omroepmedewerkers van plan was.

Het laatste contact met de medewerkers was maandag, zegt een BNNVARA-woordvoerder. De omroep heeft op het moment geen informatie over hoe het met Sanders en de cameraman gaat en weet ook niet waar zij zijn. De omroep staat "nauw in contact met de ambassade en het ministerie van Buitenlandse Zaken" en krijgt een bevestiging als zij zich op een locatie bevinden waar consulaire bijstand mogelijk is.

'Nederland te passief'

Ook de Nederlandse Jesse van Schaik, een 21-jarige studente, voer mee met de vloot. Haar ouders waren gisteren bij een demonstratie bij de Tweede Kamer tegen de arrestatie van de activisten.

De moeder maakt zich zorgen over de activisten aan boord, zegt ze tegen de NOS. "Ik heb mijn dochter voor het laatst maandag gesproken en sindsdien niets meer gehoord." Het is volgens haar onduidelijk hoe het met de activisten gaat, omdat het ministerie van Buitenlandse Zaken "toelaat dat Israël geen informatie geeft".

Van Schaik noemt dat "ongehoord". "De contactmogelijkheid die er normaal gesproken altijd is bij een arrestatie in het buitenland, is er nu niet. Na bijna 48 uur weten we nog niks, Israël zegt niks en ook de Nederlandse afdeling consulaire zaken zegt niks te horen."

De moeder vindt dat de Nederlandse regering dit niet zou moeten toestaan. Ze spreekt van ontvoeringen die in strijd zijn met het internationaal recht. "Andere landen zoals Spanje hebben eerdere kidnappings van activisten op de boot direct veroordeeld, maar Nederland verbindt er geen enkele consequentie aan en is veel te passief", vindt ze.

Twee buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) van de NS die vanuit Rotterdam werken zijn vanaf vandaag uitgerust met een wapenstok. De NS zegt dat medewerkers steeds vaker te maken hebben met agressie en geweld, een wapenstok moet bijdragen aan de veiligheid van de boa's.

Het gaat om een proef van een jaar. Uiteindelijk zullen tijdens deze periode 75 van de ongeveer 700 spoorboa's van de NS een wapenstok krijgen. Naast Rotterdam werken zij in Den Haag, Zwolle en Den Bosch.

Onveilige situaties

Boa's van de NS werken altijd in duo's en mogen mensen aanhouden, indien nodig met geweld. Tot op heden waren zij enkel uitgerust met handboeien en een portofoon. De medewerkers die meedoen aan de proef zijn eerder dit jaar wekenlang getraind in het gebruik van de wapenstok.

Adnan en Nick zijn de eerste boa's die vandaag met een wapenstok op pad gaan. Adnan denkt dat met name tijdens drukke dagen als Zomercarnaval of Koningsdag de wapenstok uitkomst kan bieden. "Vooral tijdens aanhoudingen kan je omstanders die zich ermee gaan bemoeien, en waardoor je in onveilige situaties komt, op veilige afstand houden."

Nick voegt daaraan toe: "Je mond is je grootste wapen, maar ik ben blij dat we een extra hulpmiddel hebben."

Steeds meer geweld

Directeur sociale veiligheid bij NS, Itai Birger, zegt dat het uitdelen van wapenstokken aan NS-personeel noodzakelijk is in een samenleving die volgens hem steeds verder verhardt. "De maatschappij verandert en dat zien wij ook terug op de stations en in de trein. Wij moeten daarom alle middelen onderzoeken die mogelijk kunnen bijdragen aan de veiligheid van onze collega's."

De cijfers lijken het verhaal van Birger te bevestigen. NS-medewerkers maakten vorig jaar 1132 keer melding van agressie, het jaar daarvoor was dat 1095. Daarnaast waren NS-boa's in 2025 11 procent vaker betrokken bij incidenten met fysieke en verbale agressie.

Daartegenover staat dat hoofdconducteurs en machinisten juist minder met geweldsincidenten te maken hadden. Dit komt mogelijk doordat hoofdconducteurs sinds een jaar zijn uitgerust met een bodycam, volgens de NS werkt dit de-escalerend.

Verdeeldheid binnen de NS

De NS benadrukt dat het bewapenen van het personeel geen makkelijk besluit is geweest. Het leidt volgens hem ook tot enige verdeeldheid binnen het bedrijf, aldus Birger. "Ik vind deze stap best confronterend. Wij zijn een spoorbedrijf: wij vervoeren mensen van A naar B. Het is best heftig dat je naar een middel als een wapenstok moet grijpen. Dat is niet iets waar onze collega's van denken: dat is waar ik aan dacht toen ik hier kwam solliciteren."

Zowel voor- als tegenstanders van de wapenstok doen mee aan de proef, zegt Birger.

Vanwege grote drukte krijgt niet iedere nieuwe asielzoeker die zich in Ter Apel meldt meer een plek. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voert een gecontroleerde toegang in bij de opvanglocatie.

De locatie zit al langere tijd vol. Dat komt doordat er op andere locaties te weinig opvangplekken zijn om bewoners uit Ter Apel onder te brengen, zegt het COA.

Op dit moment verblijven er meer dan 2300 mensen, terwijl het maximum 2000 is. Het is het hoogste aantal sinds september 2024. "Bij zulke aantallen kunnen we niet meer instaan voor de veiligheid en leefbaarheid voor onze bewoners en medewerkers", aldus het COA.

De dienst zegt dat de kwetsbaarste asielzoekers worden toegelaten. "Het is pijnlijk om het besluit te moeten nemen om niet alle mensen die zich melden in Ter Apel binnen te laten", zegt bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns. "Er zijn veel te weinig opvangplekken elders in het land om bewoners uit Ter Apel onder te brengen. Hiervoor zijn we afhankelijk van gemeenten."

Woningnood

Volgens het COA verblijven er 19.000 mensen met een verblijfsvergunning in opvanglocaties. Zij zijn erkend als vluchteling en mogen dus in Nederland blijven. Maar door woningnood is er geen huis beschikbaar voor ze. Daardoor worden er plekken in asielzoekerscentra bezet gehouden die dus niet vrijkomen voor nieuwe asielzoekers.

Ook wordt volgens het COA het tekort aan opvangplekken groter, doordat meer locaties worden gesloten dan geopend.

In 2022 sliepen honderden mensen per nacht op het gras buiten bij het aanmeldcentrum omdat er geen plek meer binnen was. Om dat scenario te voorkomen zijn er de afgelopen jaren tijdelijke opvanglocaties geopend, maar die zijn gesloten.

Dwangsommen

Ter Apel heeft al meerdere keren te maken gehad met een overvol aanmeldcentrum. De gemeente Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, spande in 2023 een rechtszaak aan tegen de dienst en won die. Het COA moet voor elke nacht dat het maximumaantal asielzoekers is overschreden, een dwangsom betalen.

Die was eerst 15.000 euro maar sinds oktober 2024 is dat bedrag verhoogd naar 50.000 euro. De rechter stelde ook een maximum in van 5 miljoen euro, dat werd afgelopen maart werd bereikt.

Enige aanmeldcentrum

Gisteren werd al gemeld dat er gevreesd werd dat de druk op Ter Apel de komende maand zal toenemen. Betrokkenen in de asielketen zeiden tegen de NOS dat ze bang zijn voor chaotische situaties, vooral omdat vanaf 12 juni Ter Apel het enige aanmeldcentrum in Nederland zal zijn voor asielzoekers.

Door het ingaan van het Europees migratiepact komt er een nieuw aanmeldsysteem. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vindt dat een dusdanig grote technische verandering dat die voorlopig alleen in Ter Apel wordt toegepast.

De Chinese president Xi Jinping heeft vandaag de Russische president Vladimir Poetin ontvangen in Peking. De ontmoeting moet de banden tussen beide landen bestendigen en vindt plaats vlak na een bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan China.

Xi ontving Poetin met een ceremonie in de Grote Hal van het Volk. Daarna volgden bilaterale gesprekken tussen Russische en Chinese delegaties. Later vandaag worden ook samenwerkingsovereenkomsten ondertekend.

Kremlinadviseur Joeri Oesjakov zei eerder dat er geen verband bestaat tussen de bezoeken van Trump en Poetin aan China. Volgens hem werd Poetins reis enkele dagen na een videogesprek tussen Xi en Poetin in februari al afgesproken.

Tijdens het bezoek spreken de leiders onder meer over energie, veiligheid en de onderlinge betrekkingen. Chinese staatsmedia melden dat beide landen hebben ingestemd met een verlenging van een 'vriendschapsverdrag' dat oorspronkelijk in 2001 werd ondertekend.

De ontvangst van president Poetin werd gelijk aan de ontmoeting met president Trump, groots aangepakt:

China is veruit de belangrijkste handelspartner van Rusland geworden, zeker sinds de uitbreiding van de oorlog in Oekraïne. De Europese Unie heeft inmiddels twintig sanctiepakketten ingevoerd, waarmee Rusland economisch geraakt wordt.

Peking zegt neutraal te zijn in de oorlog. Het onderhoudt ondanks sancties van de Verenigde Staten en Europa nauwe handelsrelaties met het Kremlin.

China is de grootste afnemer van Russische olie en gas. Volgens Oesjakov steeg de Russische olie-export naar China in het eerste kwartaal van 2026 met 35 procent. Rusland behoort volgens hem ook tot de grootste exporteurs van aardgas naar China, zei hij eerder deze week.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Hoewel het bezoek van Poetin toevallig zo dicht op dat van Trump volgt, zal Trumps bezoek wel een belangrijk gespreksonderwerp zijn tussen Xi en Poetin. Poetin heeft zelf al aangegeven dat hij graag wil weten wat daar precies besproken is.

Het zwaartepunt van deze ontmoeting ligt waarschijnlijk bij handel, en dan vooral bij gas. Voor Rusland zou een akkoord over de Siberia 2-pijplijn daarom een belangrijke opsteker zijn. Dat is een pijplijn die van Rusland via Mongolië naar China loopt.

Daarover wordt al decennia onderhandeld, maar beide landen worden het maar niet eens over de prijs van het gas. Mogelijk komt daar na dit bezoek verandering in. Ook omdat Poetin met een grote handelsdelegatie van olie- en gasbedrijven naar China is gekomen.

Rusland heeft daarbij ook kaarten in handen. Voor China is het veiligstellen van olie- en gasleveringen steeds belangrijker geworden sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten. Rusland verkocht sinds het uitbreken van dat conflict zo'n 35 procent meer olie aan China. Eerder werd het voor China ook al moeilijker om olie uit Venezuela te importeren. Daardoor wordt China steeds afhankelijker van Russische energie.

Daarnaast speelt ook het Noordpoolgebied mee. China vindt dat het als wereldmacht een rol moet hebben in het Arctisch gebied, bijvoorbeeld op het gebied van grondstoffen, onderzoek en scheepvaart. Alleen ligt China geografisch natuurlijk niet in de buurt van de Noordpool. Daarvoor heeft het Rusland nodig als toegangspoort. Dat geeft Poetin in de onderhandelingen ook extra invloed."

Xi zei bij de opening van het overleg dat China en Rusland zich moeten richten op een langetermijnstrategie en moeten werken aan een "eerlijker en redelijker systeem van mondiaal bestuur". Volgens Xi hebben beide landen hun relatie kunnen verdiepen dankzij "politiek wederzijds vertrouwen en strategische samenwerking".

Poetin zei dat Rusland een betrouwbare energieleverancier blijft, ondanks de onrust in het Midden-Oosten. "Zelfs tegen de achtergrond van ongunstige externe factoren blijven onze samenwerking en economische banden zich positief ontwikkelen", aldus Poetin. De Russische president zei daarnaast dat hij Xi heeft uitgenodigd om volgend jaar Rusland te bezoeken.

Militairen getraind in China

Dat China nog altijd neutraal zegt te zijn in de oorlog in Oekraïne, wordt steeds minder geloofwaardig. Al sinds het begin van de oorlog worden Chinese onderdelen teruggevonden in Russische wapensystemen op het slagveld.

Daarnaast zijn de militaire oefeningen tussen China en Rusland de afgelopen jaren flink toegenomen, vooral op zee. Volgens documenten van Europese inlichtingendiensten, waar persbureau Reuters gisteren over berichtte, zijn vorig jaar ook ongeveer 200 Russische militairen in China getraind.

Het Europees Parlement en de regeringen van de EU-landen hebben vannacht een compromis bereikt over het tien maanden geleden gesloten handelsakkoord met de Verenigde Staten. Trump dreigde opnieuw de importheffingen te verhogen als de EU niet voor 4 juli de gemaakte afspraken met de Amerikanen zou nakomen. Nu er een akkoord ligt, lijkt de EU die deadline te gaan halen.

Het Europees Parlement wilde graag extra clausules inbouwen voor het geval Trump zich niet aan de afspraken van het akkoord zou houden of opnieuw zou dreigen met het innemen van Groenland of ander gebied van Europese landen.

De Europese Commissie en verschillende lidstaten vreesden met te veel nieuwe clausules een tegenreactie bij de Amerikanen uit te lokken en zo het met pijn en moeite tot stand gekomen handelsakkoord op het spel te zetten. Zij wilden daarom dat de afspraken met de Amerikanen zo snel mogelijk worden nagekomen.

Vannacht rond 02.00 uur bereikten de onderhandelaars namens het parlement, de lidstaten en de Commissie een compromis. Afgesproken is dat de Europese Commissie een verlaging van heffingen voor de Amerikanen kan terugdraaien wanneer de VS zich niet aan het akkoord houdt of op een andere manier de handelsrelatie met de EU verstoort. Een Groenlandclausule, zoals gewenst door het parlement, staat niet in het compromis.

Groenland

De VS en de EU spraken tien maanden geleden af dat de Amerikanen een algemene importheffing van 15 procent gaan rekenen voor de meeste producten die vanuit de Europese Unie worden geïmporteerd; veel heffingen waren nog hoger. Dat percentage geldt onder meer voor Europese auto's. Andersom schrapt de EU importheffingen voor de meeste industriële goederen uit de VS. Daarnaast worden ook heffingen voor verschillende visserij- en landbouwproducten gunstiger voor de Amerikanen.

Om aan EU-zijde de heffingen voor de Amerikanen te verlagen, is er wetgeving nodig. Maar het Europees Parlement weigerde lang met die wetgeving in te stemmen. Redenen waren Trumps dreiging om Groenland in te nemen en een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Dat hof zette in februari een streep door de Amerikaanse importheffingen vanwege het ontbreken van een goede juridische onderbouwing.

Staal- en aluminiumproducten

De onderhandelaars spraken vannacht ook af dat de Commissie maatregelen kan nemen wanneer de VS niet voor het einde van dit jaar de heffingen op staal- en aluminiumproducten verlaagt. Voor veel van die producten zijn die heffingen nu veel hoger dan 15 procent.

Ook werden ze het eens over een einddatum voor de lagere heffingen op industriële goederen en landbouwproducten. De verlaagde heffingen gelden tot eind 2029, niet toevallig na deze presidentstermijn van Trump. Het Europees Parlement had liever een eerdere einddatum gezien. Al in 2028.

Ten slotte zijn er afspraken gemaakt over marktverstoringen. Als de import van een product uit de VS door de lagere heffingen zo erg toeneemt dat het producenten in de EU in de problemen brengt, kan de Europese Commissie maatregelen nemen.

Trump ongeduldig

Trump liet al meerdere malen zijn ongeduld blijken over de duur van het proces. Eerder deze maand gaf hij de EU, na een telefoongesprek met Commissievoorzitter Von der Leyen, een deadline. Als de EU op 4 juli de heffingen op Amerikaanse producten niet volgens de afspraken verlaagt, zullen de heffingen op producten uit de EU "onmiddellijk stijgen", dreigde de Amerikaanse president op zijn sociale medium Truth Social. Zo zei Trump de heffing op auto's alweer te willen verhogen van 15 naar 25 procent.

Nu er een compromis ligt, moeten het Europees Parlement en de lidstaten nog wel formeel stemmen over de afspraken. De stemming van het parlement zal waarschijnlijk volgende maand in Straatsburg plaatsvinden. Als een meerderheid instemt, kan de EU voor de deadline van Trump de heffingen voor de Amerikanen verlagen.

In Syrië staat het eerste kopstuk van het Assad-regime voor de rechter, anderhalf jaar na de val van het regime. Heel het land kan meekijken met de berechting van Atef Najib, een neef van de gevluchte Syrische president, die verantwoordelijk wordt gehouden voor onder meer marteling en massamoord. De zaak kan de eerste stap zijn in de zoektocht naar gerechtigheid.

Najib was het hoofd van de veiligheidsdiensten in Deraa, een stad in het zuiden van Syrië waar in 2011 de protesten tegen het regime begonnen. Hij en vele andere leiders binnen het leger en de veiligheidsdiensten kregen tijdens de burgeroorlog de vrije hand om misdaden te plegen, als de Assad-dynastie maar zou overleven.

De veiligheidschef, die zichzelf god in Deraa noemde, is nu publiekelijk te zien in een kooi in de rechtbank, in een gestreept gevangenispak. "De dag is gekomen", was een van de slogans die Syriërs vorige maand scandeerden bij de eerste openbare zitting. De rechtbank stond vol met nabestaanden van mensen die door Najib gemarteld en vermoord zijn.

Symbolisch

De zaak, die deze week voor de derde keer behandeld werd, wordt gezien als historisch. Dat zo'n grote naam en een familielid van de gevluchte president als eerste terechtstaat, is ook symbolisch. De regering zegt werk te maken van het opsporen van beulen, maar onder veel Syriërs is er frustratie dat na de machtswisseling nog niemand is veroordeeld en daders vrij rondlopen.

"De meeste Syriërs willen dat het recht zegeviert en dat de onderdrukking waaronder ze geleden hebben erkend wordt. Overgangsinstituties zijn daarin heel belangrijk", zegt Brigitte Herremans, Syriëkenner en onderzoeker aan de Universiteit Gent. "De vreugde over de val van het Assad-regime begint weg te ebben. De wonden kunnen niet helen zolang die gerechtigheid niet komt."

Met het berechten van Najib wil de nieuwe regering het signaal geven dat zij wel degelijk bezig is met het opsporen en berechten van daders. Vorige maand werd Amjad Youssef, een voormalige inlichtingenofficier opgepakt. Hij is een belangrijke dader van het bloedbad in Tadamon, een wijk in Damascus, waar op beeld is vastgelegd dat hij burgers in een kuil duwt, executeert en in brand steekt.

Eerder nog verleende de nieuwe regering onder leiding van president al-Sharaa amnestie aan militieleider Fadi Saqr in ruil voor contacten met het oude Assad-regime, wat tot grote verontwaardiging leidde. Ook hij wordt verantwoordelijk gehouden voor executies in Tadamon. Men vreesde dat dit met meer beruchte beulen zou gebeuren, hoewel in de loop van de jaren grote hoeveelheden bewijs zijn verzameld.

"De nieuwe regering lijkt niet zo geïnteresseerd in gerechtigheid, maar focust zich vooral op de economie en het binnenhalen van deals met de Golfstaten", zegt Herremans. De regering hoopt op deze manier de fragiele stabiliteit in het land te bewaren. Bovendien heeft de Syrische overheid beperkte middelen om de vele duizenden daders te arresteren en berechten.

Doodstraf

Er zijn ook mensenrechtenexperts die vinden dat de behandeling van de zaak tegen de neef van Assad te vroeg komt. Het oude wetboek is nog van kracht, dat het internationaal recht niet onderschrijft en daardoor oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid niet erkent. Er moet een overgangswet komen, maar die is nog niet door het parlement goedgekeurd.

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen niet de doodstraf uit te voeren, wat onder het huidige rechtssysteem wel mogelijk is. Zij roepen op internationale wetten te respecteren en als land een nieuwe weg in te slaan. Bovendien zou met de executie van Najib een schat aan informatie verdwijnen, die tot nieuwe zaken zou kunnen leiden.

"Misschien dat deze daders op een dag gaan praten", zegt Herremans. "Bestraffing is essentieel, maar waarheidsvinding is dat ook."

Goedemorgen! Op een aantal NS-stations begint vandaag een proef waarbij boa's een wapenstok dragen. En in Den Haag is zoals elk jaar op de derde woensdag in mei Verantwoordingsdag en in de Waddenzee wordt een onderwatermicrofoon geplaatst.

Eerst het weer: Het is wisselvallig met vooral 's ochtends buien. In de middag zijn de meeste buien voor het oosten weggelegd met kans op onweer. Het wordt 16 tot 18 graden met een stevige zuidwestenwind. Vanaf morgen is het een tijd droog en wordt het warmer, uiteindelijk zelfs 25 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Oekraïne zijn in april zeker 238 burgers gedood door Russische aanvallen. Dat is het hoogste aantal burgerslachtoffers in het land sinds juli vorig jaar, toen er 312 doden vielen. Dat hebben de Verenigde Naties (VN) becijferd in een overzicht dat deze week is gepresenteerd in de VN-Veiligheidsraad.

De VN wijst ook op de gevolgen van de aanvallen op de Oekraïense infrastructuur, waardoor het maatschappelijk leven wordt ontwricht en mensenlevens in gevaar komen. Rusland viel de haven van Odesa afgelopen maand veertien keer aan, waardoor de aanvoer van belangrijke goederen wordt bemoeilijkt.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Arsenal is voor het eerst in 22 jaar kampioen van Engeland. De Londenaren wonnen gisteravond de landstitel zonder zelf in actie te komen, want achtervolger Manchester City leed puntenverlies op bezoek bij Bournemouth (1-1). Met nog één speelronde te gaan, is Arsenal daardoor niet meer te achterhalen. Komende zondag gaat de ploeg van Mikel Arteta op bezoek bij Crystal Palace, waar het de Premier League-trofee in ontvangst zal nemen.

Fijne dag!

De gemeente Schagen heeft een deel van een bedrijventerrein tot verboden gebied verklaard omdat bij een grote brand asbest is vrijgekomen. Die brand brak gisteren in de loop van de morgen uit bij een autobedrijf en sloeg over naar meerdere panden op het terrein.

Kort na de brand meldde de veiligheidsregio al dat er asbest was vrijgekomen. Omwonenden werden daarover met een NL-Alert geïnformeerd. Zij kregen het advies om alert te zijn op asbestdeeltjes op de grond of onder schoenen, om zo te voorkomen dat de deeltjes zich verder kunnen verspreiden.

Later op de dag kwam de gemeente met een noodverordening om mensen weg te houden bij het bedrijventerrein. De verordening is sinds gisteravond 20.30 uur van kracht en geldt voor meerdere straten op het bedrijventerrein Lagedijk.

Alleen mensen die betrokken zijn bij de hulpverlening, het onderzoek of de sanering mogen zich in dat gebied begeven. Wie het gebiedsverbod negeert, kan een boete krijgen die kan oplopen tot 5500 euro.

De gemeente benadrukt dat de maatregel nodig is om de veiligheid en gezondheid van mensen te beschermen. "Asbest kan schadelijk zijn als u ermee in aanraking komt. Wij begrijpen dat dit gevolgen heeft voor u en uw bedrijf. We doen er alles aan om de situatie zo snel mogelijk veilig te maken."

Tuinen en speeltoestellen

Het opruimen van neergekomen asbestdeeltjes kan een tijd duren. Na een grote brand ruim twee jaar geleden in een bedrijfspand in Vroomshoop kwamen deeltjes neer in de tuinen van 500 huishoudens. Daken van auto's, huizen en scholen moesten worden schoongespoten, evenals wegen en speeltoestellen. Dat nam weken in beslag.

Omwonenden konden hun auto's laten wassen op speciaal daarvoor ingerichte plekken:

In Oekraïne zijn afgelopen maand zeker 238 burgers gedood. Dat is het hoogste aantal burgerslachtoffers in het land sinds juli vorig jaar, toen er 312 doden vielen. Dat hebben de Verenigde Naties (VN) becijferd in een overzicht dat deze week is gepresenteerd in de VN-Veiligheidsraad.

Het aantal burgerdoden lag in april duidelijk hoger dan in voorgaande maanden. In maart ging het om 216 doden, in februari om 194. Langeafstandswapens, zoals drones en raketten, veroorzaakten de meeste doden in het land dat in 2022 werd binnengevallen door Rusland. Maar ook korteafstanddrones zorgen voor veel slachtoffers.

Opvallend daarbij is dat de meeste mensen ver van de frontlinie om het leven kwamen. De slachtoffers vielen in zestien Oekraïense regio's en de hoofdstad Kyiv. Hardst getroffen werden de steden Cherson, Dnipro, Nikopol en Odesa, met respectievelijk 26, 23, 16 en 15 doden en tientallen tot honderden gewonden.

De VN wijst ook op de impact van de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur, waardoor het maatschappelijk leven wordt ontwricht en mensenlevens in gevaar komen. Rusland viel de haven van Odesa afgelopen maand veertien keer aan, waardoor de aanvoer van belangrijke goederen wordt bemoeilijkt.

Massale luchtaanvallen

Het lijkt er vooralsnog niet op dat de cijfers deze maand lager zullen uitvallen. Aan het begin van de maand kwam er op verzoek van Rusland een meerdaags staakt-het-vuren tot stand met het oog op de Dag van de Overwinning. Beide landen beschuldigden elkaar van het schenden van dat bestand. Daarna volgden grootscheepse luchtaanvallen over en weer.

Zo voerde Oekraïne afgelopen weekend een van de massaalste luchtaanvallen op Rusland uit in ruim vier jaar oorlog. Andersom haalde Rusland vorige week ook hard uit naar Oekraïne. Volgens president Zelensky lanceerde Rusland ruim 3000 drones, 1300 zweefbommen en 70 raketten.

Kyiv zegt dat het alleen olie- en energie-infrastructuur aanvalt als reactie op grootschalige Russische aanvallen op burgerdoelen in Oekraïne. Toch vallen er aan Russische zijde ook burgerslachtoffers. Beide landen maken gebruik van stoorzenders om drones uit koers te brengen. Brokstukken van neergehaalde drones komen geregeld op huizen en auto's terecht.

In totaal vielen in de ruim vier jaar dat de oorlog nu duurt 15.850 burgerslachtoffers, waarvan de overgrote meerderheid in Oekraïne (13.008). Onder de burgerdoden zijn 791 kinderen.

De Russische invasie in Oekraïne heeft honderdduizenden militairen en burgers het leven gekost. Hoe bewijs je de doden een laatste eer als het er zo veel zijn? Nieuwsuur maakte deze reportage:

De schikking die president Trump heeft getroffen in een zaak die hij aanspande tegen de belastingdienst heeft tot woedende reacties geleid in de VS. Ook blijkt de deal uitgebreider dan in eerste instantie bekend was gemaakt; zo is ook afgesproken dat de belastingdienst geen onderzoeken meer zal doen naar oude aangiftes van Trump, zijn familie of hun bedrijven.

Aanleiding voor de schikking is de rechtszaak die president Trump aanspande tegen de Amerikaanse belastingdienst, omdat zijn belastingaangiften door een lek onwettig openbaar waren gemaakt. Trump eiste samen met zijn zoons Eric en Donald jr. 10 miljard dollar van de belastingdienst en het ministerie van Financiën.

Maandag werd bekend dat Trump schikt in die zaak. Het ministerie van Justitie kondigde vervolgens aan dat er, als onderdeel van de schikking, bijna 1,8 miljard dollar vrijkomt voor mensen die zeggen dat ze in het verleden ten onrechte door de overheid zijn onderzocht. Mensen kunnen tot 2028 een claim indienen. Trump en zijn zonen zouden zelf geen financiële tegemoetkoming krijgen.

Capitool-bestormers

De aankondiging van het fonds kan rekenen op veel kritiek van de Democraten. Ook voormalige regeringsfunctionarissen spraken zich uit. Critici spreken over onwettig machtsgebruik door Trump en vrezen dat de president met belastinggeld de zakken van zijn aanhangers zal vullen.

Veel is er niet duidelijk gemaakt over wie het fonds beheert en wie er aanspraak kan maken op de 1,776 miljard dollar. Dat bedrag lijkt een verwijzing naar het jaar waarin de VS de onafhankelijkheid uitriep. Een advocaat die honderden verdachten van de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021 bijstaat, heeft al laten weten dat hij namens zijn cliënten een aanvraag zal doen.

'Staatskas plunderen'

De waarnemend minister van Justitie, Blanche, werd gisteren door het Congres bevraagd over het fonds. Blanche zei dat hij niet kon uitsluiten dat het geld gaat naar mensen die politieagenten hebben aangevallen, zoals gebeurde tijdens de bestorming van het Capitool in de Amerikaanse hoofdstad.

Hij voegde eraan toe dat ook Hunter Biden, de zoon van de voormalige president die werd vervolgd voor illegaal wapenbezit en belastingontduiking, een aanvraag zou kunnen doen.

"Waar we het hier over hebben, is niets minder dan dat de zittende president van de Verenigde Staten de staatskas plundert voor eigen gewin", zei de Democratische senator Murray. Hij sprak van openlijke corruptie en stelde dat de Amerikaanse belastingbetaler "die al gebukt gaat onder hoge prijzen" opdraait voor de kosten.

Schadeloosstelling

Het geld voor het fonds is afkomstig uit het zogeheten Judgment Fund, waarmee het ministerie van Justitie betalingen kan doen aan mensen die de staat succesvol aanklagen. Dit geld overmaken naar een aparte rekening, zoals nu gebeurt, is hoogst ongebruikelijk.

Juridisch gezien kan het, zegt een voormalig ambtenaar van het ministerie van Justitie tegen The New York Times. Maar het is niet de gedachte waarmee het Congres het schadeloosstellingsfonds in 1956 heeft ingesteld.

Fonds onder Obama

In de aankondiging van het ministerie van Justitie wordt nadrukkelijk verwezen naar het moment waarop onder de voormalige Democratische president Obama 760 miljoen werd vrijgemaakt op een aparte rekening.

Dat geld ging naar inheemse Amerikaanse boeren en veehouders die zeiden te zijn gediscrimineerd door het ministerie van Landbouw. Dat fonds volgde na een massaclaim tegen het ministerie van Landbouw. Zo'n rechtszaak is er nu niet.

In Oostenrijk worden twee mensen ervan verdacht dat ze geld hebben betaald om burgers neer te schieten tijdens de Bosnische burgeroorlog. Het gaat om een Oostenrijkse man en een persoon van wie de identiteit niet bekend is gemaakt. Dat heeft het Oostenrijkse ministerie van Justitie gisteren laten weten na vragen vanuit het parlement.

Het openbaar ministerie doet sinds april onderzoek naar de twee personen, werd dinsdag duidelijk. Dat wijst er volgens de Oostenrijkse omroep ORF op dat er "substantieel bewijsmateriaal" tegen hen is.

Ze zouden hebben deelgenomen aan zogenoemde 'snipersafari's', waarbij buitenlandse mannen flinke bedragen neerlegden om tijdens een vakantie vanuit Bosnisch-Servische posities op burgers in Sarajevo te schieten. Die stad werd tussen 1992 en 1996 belegerd.

Bekijk hier een terugblik op de belegering van Sarajevo:

Het Italiaanse openbaar ministerie besloot eind vorig jaar een onderzoek te beginnen na aanhoudende geruchten over dit 'sluipschuttertoerisme', waarbij ook veel Italiaanse mannen betrokken zouden zijn geweest. Aanleiding waren getuigenissen en documenten die journalist en schrijver Ezio Gavazzeni had verzameld en naar het Italiaanse OM had gestuurd.

De afgelopen maanden hebben Italiaanse aanklagers in Milaan meerdere personen ondervraagd, onder wie een 80-jarige gepensioneerde vrachtwagenchauffeur uit het noordoosten van het land.

Onderzoek verwelkomd

Het Oostenrijkse ministerie van Justitie benadrukt dat de onderzoeken tegen de twee verdachten niet zijn gebaseerd op het onderzoek van Gavazzeni. Het is ook niet duidelijk of de Oostenrijkse autoriteiten toegang hebben tot de verzamelde documentatie van de journalist. De Italiaan gaf wel aan het Oostenrijkse onderzoek te verwelkomen, schrijft de Oostenrijkse omroep.

Bosnische oorlog

Na het uiteenvallen van de republiek Joegoslavië liepen de spanningen in Bosnië en Herzegovina op. In 1992 mondde dat uit in een bloedige burgeroorlog die aan meer dan 100.000 inwoners het leven kostte.

Drie verschillende bevolkingsgroepen stonden in de oorlog tegenover elkaar: de Bosnische Kroaten, Bosnische moslims (Bosniakken) en de Bosnische Serviërs.

De oorlog werd gekenmerkt door etnische zuiveringen, zoals bij de massamoord op Bosnische moslims in Srebrenica door het Bosnisch-Servische leger.

In 1995 maakte het Verdrag van Dayton een eind aan de burgeroorlog. Het land werd in twee entiteiten opgedeeld.

Een 28-jarige man is in Iraaks Koerdistan gearresteerd op verdenking van mensensmokkel, meldt de BBC. De Britse omroep onthulde vorige week dat zijn echte naam Kardo Jaf is. Hij wordt ervan verdacht de afgelopen jaren duizenden migranten in kleine bootjes te hebben gesmokkeld over het Kanaal.

Doordat hij een schuilnaam gebruikte, lukte het de politie niet om zijn verblijfplaats te achterhalen of hem buiten het Verenigd Koninkrijk te volgen. BBC-journalisten Sue Mitchell en Rob Lawrie wisten hem dankzij contacten in de smokkelwereld op het spoor te komen en achterhaalden zijn ware identiteit.

Onderzoek in Ranya

Hij noemde zich Kardo Ranya, wat verwijst naar de stad Ranya in Iraaks Koerdistan. De journalisten bezochten de stad en spraken er met nabestaanden van migranten die verdronken zijn. Ter nagedachtenis aan hen is er een museum opgericht in Ranya. De eigenaar van het museum stuurde de journalisten de echte naam van de smokkelaar.

De smokkelaar hield zijn naam weliswaar geheim, maar toonde volop zijn gezicht in advertenties op sociale media, waarin hij beelden van luxe in Londen toonde en recensies van klanten die de reis naar het Verenigd Koninkrijk al zouden hebben gemaakt.

De journalisten lieten een tolk telefonisch contact opnemen met de smokkelaar. Hij zei dat hij wel mensen had geadviseerd over hoe ze Irak konden verlaten, maar ontkende een mensensmokkelaar te zijn.

Asielbeleid

De Britse Labour-regering wil de regels voor asiel strenger maken. Alleen al dit jaar staken volgens de Britse overheid 7576 mensen het Kanaal over in bootjes. Die oversteek is niet zonder gevaar: vorig jaar overleden 24 migranten tijdens de overtocht.

De Britse National Crime Agency maakte vandaag bekend dat er op 13 mei een mensensmokkelaar is gearresteerd. De naam van de man werd niet genoemd.

Wel zei een algemeen directeur van de organisatie dat het ging om een "mogelijk zeer belangrijke aanhouding van een persoon" die door meerdere instanties werd gezocht. Hij verwees naar het BBC-onderzoek: "Er moet geen aanname zijn dat mensen zoals die in de documentaire van de BBC te zien zijn, buiten ons bereik liggen."

De NCA heeft op dit moment meer dan honderd onderzoeken lopen naar netwerken of personen in de top van mensensmokkel en immigratiecriminaliteit.

Het Openbaar Ministerie gaat dit jaar het aantal plekken waar mobiele flitspalen kunnen staan meer dan verdubbelen. Ook worden ruim vijftig extra mobiele flitsers ingezet.

Op dit moment kunnen verplaatsbare flitspalen op zo'n 650 locaties staan. Het OM wil dat nog dit jaar opvoeren naar 1450.

"Focusflitsers, die het vasthouden van mobieltjes kunnen detecteren, moeten op een betonplaat staan en dat moet je voorbereiden", zegt een woordvoerder. "En voor veel flitspalen heb je bijvoorbeeld stroomvoorziening nodig of moet je ruimte maken om erbij te kunnen komen."

Sneller rouleren

De focusflitser en de flexflitser, die snelheid meet, worden nu nog na ongeveer twee maanden op een andere plek gezet. Het OM wil experimenteren met sneller rouleren. Naast de verdubbeling van het aantal plekken waar de camera's kunnen staan, worden ook extra flitsers aangeschaft.

Het aantal camera's dat gebruik van mobieltjes in een voertuig detecteert gaat van 40 naar 50. En het aantal verplaatsbare snelheidscamera's gaat van 75 naar 120. Ook het aantal vaste snelheidscamera's wordt vergroot.

Politie

Het OM noemt het "de grootste uitbreiding van de geautomatiseerde handhavingsmiddelen in jaren". Het is volgens het OM nodig zodat de politie zich kan richten op bijvoorbeeld herhaaldelijke verkeersovertreders die vaak betrokken zijn bij ernstige ongevallen.

Daarnaast gaat het Openbaar Ministerie in samenspraak met gemeentes de verplaatsbare flitsers meer inzetten op wegen in de stad waar maximaal 30 kilometer per uur mag worden gereden.

Gemeentes verlagen op steeds meer plekken in de stad de maximumsnelheid van 50 kilometer per uur naar 30 kilometer per uur. Daarmee willen ze de verkeersveiligheid vergroten. Maar tot hun grote frustratie is handhaven lastig en houden veel bestuurders zich niet aan deze snelheid.

Ook wordt een proef gestart met trajectcontrole binnen de bebouwde kom. Als die proef leidt tot minder verkeersovertredingen, wil het OM die ook op andere plekken invoeren.

De aanbevelingen die je krijgt voorgeschoteld op sociale media vormen een risico voor de democratie. Tot die weinig verrassende conclusie komt het Commissariaat voor de Media (CvdM) vandaag in een rapport. In dit artikel lees je het antwoord op vier vragen over dit rapport.

Is er censuur op sociale media?

Het CvdM zegt dat in ieder geval X de feeds gebruikt voor politiek gedreven beïnvloeding. De praktijk shadowbanning wordt echter ook over andere platformen gemeld. Bij dit fenomeen wordt content over een bepaald onderwerp veel minder zichtbaar gemaakt, zonder dat gebruikers daar duidelijk over worden geïnformeerd.

Zo zei de toezichtsraad van moederbedrijf Meta in 2024 dat Instagram en Facebook Palestijnse en pro-Palestijnse gebruikers censureren. Gebruikers merkten een onverklaarbare afname van zichtbaarheid van berichten wanneer die over Palestijnen gaan. Meta heeft deze beschuldigingen steeds weersproken en gezegd dat het moderatiebeleid erop gericht is om de platforms veilig te houden.

Pro-Israëlische tiktokkers zeiden dat er op TikTok buitenproportioneel veel aandacht is voor pro-Palestijnse content. Nieuwsuur heeft dit getest in 2024 en concludeerde dat er in deze feed inderdaad eerder een pro-Palestijnse dan een pro-Israëlische video te zien was.

Wat zijn algoritmes en feeds?

Een algoritme op sociale media is een geautomatiseerd systeem dat bepaalt welke inhoud de gebruiker te zien krijgt. Als iemand vaak op een bepaald soort content klikt, kan een algoritme vergelijkbare dingen aanbevelen.

Een feed is de doorlopende stroom met digitale berichten die hieruit voortkomt. Dit is de stroom aan filmpjes, foto's en tekst die gebruikers te zien krijgen zodra ze zijn ingelogd.

Wat is er nieuw aan dit rapport?

De bedrijven achter de platforms gaan niet vanzelf over op democratisch gezonde feeds, concludeert het CvdM. Naast alle katten- en hondenfilmpjes en ander onschuldig vermaak worden gebruikers "blootgesteld aan giftige en onnauwkeurige inhoud en kan ons nieuwsgebruik eenzijdiger worden". De zichtbaarheid van nieuwsmedia zou worden onderdrukt, "soms afhankelijk van de politiek."

Dat sociale media negatieve invloed hebben op mens en maatschappij is allesbehalve een nieuw inzicht. Over de schaduwzijde van het massale gebruik van TikTok, Instagram en X zijn talloze artikelen en rapporten verschenen. Het rapport leest vooral als oproep ertegen in actie te komen én als een uitleg hoe dat kan worden gedaan.

"We staan op een kantelpunt in de geschiedenis", zegt Claes de Vreese, expert op het gebied van media en democratie. "Jarenlang was er een ongecontroleerd speelveld voor techbedrijven, maar nu zijn er in de EU spelregels en wetten gekomen. Dit rapport roept op die nieuwe mogelijkheden te gebruiken om algoritmes beter en gezonder te krijgen."

Wat betekent dit voor mij?

De onderzoekers hopen mensen bewust te maken van de risico's van sociale media. Tegelijk wordt erop gewezen dat platforms een "gezonde" keuze makkelijker moeten maken voor consumenten.

Platforms als Facebook, X, en Instagram zijn al verplicht een feed aan te bieden waarin de interesses, vrienden en contacten van de gebruiker centraal staan, legt De Vreese uit. "Maar die mogelijkheid wordt vaak verborgen op de site of app. En soms worden deze instellingen steeds teruggezet als iemand opnieuw inlogt."

Het CvdM roept op tot handhaving van deze en andere regels. Daarmee lijkt de boodschap vooral bedoeld voor instanties, politici, journalisten en ngo's. Toch kunnen ook burgers een bijdrage leveren. De Vreese: "Zij kunnen bijvoorbeeld meldingen doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of de Autoriteit Consument & Markt. Maar de regels zijn zo complex dat zoiets moeilijk van de burger verwacht kan worden."

Wat wordt er gedaan tegen het probleem?

Bedrijven die in Europa producten aanbieden, moeten voldoen aan Europese regels. De Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) uit 2022 maken het mogelijk om socialemediaplatforms aan te pakken.

X kreeg eind vorig jaar een boete van 120 miljoen euro. Het was de eerste DSA-boete. De hoogte van zo'n bekeuring kan in theorie oplopen tot wel 6 procent van de wereldwijde omzet van een bedrijf.

"Maar de vrees is dat er te weinig gebruik van wordt gemaakt", legt De Vreese uit. "Men is bijvoorbeeld bang dat er voorzichtig wordt opgetreden om techbedrijven en de VS niet voor het hoofd te stoten." Volgens de Amerikaanse regering is de EU al veel te streng voor techbedrijven.

In het CvdM-rapport staat een 'routekaart' voor de politiek en nalevingsinstanties. Deze zou inzichtelijk moeten maken welke opties er zijn om socialemediabedrijven te controleren en vervolgen.

Het kabinet gaat het milieuonderzoek voor nieuwe regels voor Schiphol (opgenomen in het Luchtvaartbesluit) op onderdelen opnieuw bekijken. Dat zei Minister Karremans (VVD) in een debat met de Tweede Kamer. Om welke onderdelen het gaat is nog niet duidelijk.

Karremans werkt aan nieuwe regels voor de luchthaven die in november moeten ingaan. Ze moeten de geluidshinder voor omwonenden verminderen. Ook gaat het om regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

De vraag is of de nieuwe regels doen wat ze beogen. Een onafhankelijke commissie voor de milieueffectrapportage (MER) kwam vier dagen geleden tot de conclusie dat de nieuwe regels niet tot voldoende bescherming van omwonenden leiden.

Voor dit jaar wil het kabinet het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 478.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald. Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder. De commissie noemt het milieuonderzoek van het kabinet "onduidelijk en niet compleet".

Onder meer oppositiepartij GroenLinks-PvdA en coalitiepartijen CDA en D66 dringen erop aan dat het kabinet opnieuw naar de tekentafel gaat.

175.0000 omwonenden rond Schiphol ondervinden al heel lang ernstige geluidshinder van de vliegtuigen. Iedere 8 minuten hebben de dorpen rond de luchthaven heftige herrie. Bijna de gehele Kamer wil dat veranderen, maar de manier waarop leidt tot felle discussies. Te veel krimp is volgens sommige partijen schadelijk voor de economie.

Tussen de Partij voor de Dieren en Groep Markuszower kwam het meteen bij het begin van het debat al tot een flinke botsing. PvdD-Kamerlid Kostic wees erop dat sommige omwonenden doodziek zijn van alle overlast van de afgelopen zestien jaar en noemde de situatie "onhoudbaar". Voor mensen en de natuur is het beter als het aantal vluchten flink verminderd wordt, aldus Kostic.

Groep Markuszower-Kamerlid Heutink benadrukte het economische belang van de luchthaven en de duizenden banen in en om Schiphol. Voor flinke krimp pleiten is volgens hem "knettergek". Hij voegde eraan toe dat wat hem betreft de hele bijdrage van Kostic per vliegtuig naar Thailand kon worden gestuurd.

Dat Kostic over "luchtvaarbobo's sprak" was weer tegen het zere been van de VVD. Kostic op haar beurt benadrukte dat rond Schiphol al heel lang de geluidshinderregels worden overtreden en dat dat nu echt moet stoppen. "Dit kan zo echt niet, lieve mensen".

Onder meer GroenLinks-PvdA, D66 en CDA riepen de minister op "zo snel mogelijk met verbeteringen te komen" van het nieuwe luchtvaartbesluit. Ook een nachtelijke sluiting moet wat hen betreft worden overwogen.

Karremans zegde toe ernaar te kijken, maar schetste ook het dilemma. De overlast voor omwonenden moet structureel veranderen en dat beogen de nieuwe regels ook, aldus de minister. Maar in een open economie kun je niet zonder luchtvaart, zei hij ook. Het antwoord is volgens hem dan ook niet stoppen met de luchtvaart, maar verduurzamen. Karremans zei verder dat hij ook de Gezondheidsraad om advies gaat vragen.

Een vorig jaar opgepakte voormalige voetbaltrainer uit Vlissingen heeft volgens justitie honderden kinderen gefilmd in de kleedkamers van Zeeuwse voetbalclubs. "Honderd tot honderdvijftig video's per jaar. Veertig slachtoffers per jaar. Dat zijn door de jaren heen vijfhonderd tot zeshonderd voetballertjes geweest", zei de officier vandaag volgens Omroep Zeeland.

Ook wordt de 40-jarige Robin J., die een tijd als leraar werkte op een basisschool in Halsteren (Noord-Brabant), verdacht van seksueel misbruik van een leerling. Tegen de man werd vandaag zeven jaar celstraf geëist.

27.000

De foto's en video's van jonge voetballertjes stonden geordend in mapjes op de computer van de man: per club, per team, per jaar. Het zijn 27.000 foto's en 2700 filmpjes, voornamelijk gefilmd tussen 2010 en 2025. Op de beelden zijn jongetjes te zien tijdens en na het douchen.

"Het is een enorm aantal. Ik schrok er wel van toen dat genoemd werd en weet dat ik daarin fout ben geweest", zei de verdachte. De man benadrukte meermaals dat de gefilmde jongens niet bang hoeven te zijn dat de foto's en video's verspreid zijn. Justitie heeft ook niet kunnen ontdekken dat de beelden met derden zijn gedeeld.

'Makkelijk'

De man heeft alles bekend. Hij vertelde in de rechtbank dat hij jarenlang ongestoord zijn gang kon gaan. Hij kon verbergen dat hij aan het filmen was via een speciale app op zijn telefoon. "Het was een makkelijke handeling", zei de man.

Het jarenlange filmen in de kleedkamers stopte pas toen een oud-leerling vorig jaar aangifte deed. De man was een tijdlang docent van groep 8 en hield daarna intensief contact met een leerling. De leerling logeerde regelmatig bij hem en werd misbruikt.

Pas enkele jaren later, in april vorig jaar, ontdekte de moeder van de jongen het misbruik en werd er aangifte gedaan. Bij een huiszoeking werden alle beelden van de voetballertjes ontdekt.

Vertrouwen

De man was zich naar eigen zeggen vanaf zijn 20ste bewust van zijn pedoseksuele gevoelens. Het Openbaar Ministerie neemt het hem kwalijk dat hij bewust koos voor werken op een basisschool en het trainen van kinderen. "Kinderen en ouders moeten docenten en trainers kunnen vertrouwen. Het is weerzinwekkend dat je dat vertrouwen zo schaadt", aldus de officier van justitie.

Het OM wil dat de man gedurende tien jaar een verbod krijgt op het werken met kinderen. De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Pro-Palestijnse activisten hebben het spoor bij Den Haag Centraal gisteravond ongeveer een uur lang geblokkeerd. Om 21.00 uur werd het treinverkeer hervat. Vijf activisten zijn aangehouden. Ze hadden zich vastgeketend op Den Haag Centraal, en zijn losgemaakt met slijptollen.

De demonstranten werden weggedragen van het spoor en op het perron met een slijptol losgemaakt:

Het treinverkeer lag stil tussen Leiden en Den Haag Centraal en Rotterdam en Den Haag. Ook reden er tijdelijk geen treinen tussen Den Haag en Utrecht.

Op het station hadden zo'n 25 activisten zich verzameld. Ze eisten dat het kabinet in actie komt voor Gaza en de door Israël gearresteerde activisten die per boot de Palestijnse enclave probeerden te bereiken.

Aanhoudingen bij Tweede Kamer

Eerder op de avond werden zo'n zeventig demonstranten aangehouden bij het Tweede Kamergebouw. Ook zij protesteerden omdat de activisten op de Global Sumud Flotilla vandaag zijn opgepakt door Israël.

De flotilla-activisten waren met zeilschepen onderweg naar Gaza om hulpgoederen te brengen. Israël handhaaft sinds Hamas aan de macht kwam in 2007 een zeeblokkade. Schepen mogen niet zonder toestemming van of naar de Gazastrook varen.

De politie zei tegen persbureau ANP dat de demonstranten in Den Haag werden aangehouden, omdat zij weigerden naar een toegewezen demonstratievak te gaan. De actiegroep zegt tegen de NOS dat leden te weinig tijd kregen om te vertrekken, maar dat ze wel gehoor wilden geven aan de oproep.

De mobiele eenheid van de politie werd ingezet. De groep is in bussen naar een locatie buiten het centrum vervoerd.

Nederlandse journalist vast

De afgelopen dagen werden verschillende schepen van de vloot tegengehouden. Aan boord zaten meerdere Nederlandse opvarenden. Vandaag werd bekend dat ook BNNVARA-journalist Gijs Sanders en zijn cameraman zijn opgepakt door Israël. Zij waren aanwezig op een boot van de vloot om verslag te doen.

Volgens videobeelden en de flotilla-activisten openden de Israëlische troepen het vuur op de boten Elengi en Girolama. Israël zegt dat er geen scherpe munitie is gebruikt en dat er geen slachtoffers zijn gevallen.

De flotilla vertrok in april met ongeveer zeventig schepen. De laatste boot, genaamd Lina Al-Nabulsi, was vandaag nog onderweg naar Gaza. Op de livestream van Global Sumud Flotilla is te zien dat ook dit schip in de loop van de avond is onderschept door het Israëlische leger.