NOS Nieuws - Algemeen

Bij een snelheidscontrole op de A4 heeft de politie afgelopen nacht het rijbewijs ingenomen van negen automobilisten. Zij reden allemaal ten minste 50 kilometer per uur te hard langs werkzaamheden op de snelweg.

Een van de bestuurders haalde volgens de politie een maximumsnelheid van 174 kilometer per uur. Dat is 84 kilometer harder dan daar was toegestaan, meldt Omroep Brabant.

Geluidswal

Langs de A4 bij Dinteloord komt een geluidswal. Voor de werkzaamheden is de vluchtstrook afgesloten en een vangrail geplaatst. Zowel aan de rechter- als aan de linkerkant van de snelweg staat een groot bord waarop de toegestane maximumsnelheid van 90 kilometer per uur is aangegeven.

Toch bleek bij een snelheidscontrole dus dat negen automobilisten 140 kilometer per uur of harder reden. In Nederland wordt het rijbewijs dan direct ingenomen. De automobilisten moesten dus op een andere manier naar huis.

Of en wanneer ze hun rijbewijs terugkrijgen, beslist de officier van justitie binnen tien dagen. Later volgt ook nog een boete.

In de Franse stad Rennes is gisteren het lichaam van een 12-jarige jongen gevonden. Hij lag in een struik met een natte handdoek strak om zijn nek gebonden, meldt het Franse parket. De politie heeft een 16-jarige verdachte aangehouden, zegt justitie tegen Franse media.

De jongen werd gisteren aan het eind van de middag gevonden in de bosjes naast een appartementencomplex, vlak bij een brug over de rivier de Vilaine. Een visser hoorde geschreeuw van een kind en belde de politie. Hulpdiensten probeerden de jongen nog te reanimeren, maar dat mocht niet baten.

De ouders van de jongen waren er snel bij. De moeder was al op zoek naar haar kind. Ze had buurtgenoten gevraagd of ze haar zoon hadden gezien. De ouders zijn door hulpdiensten opgevangen.

Vermoedelijk overleed de jongen aan een hartstilstand als gevolg van wurging met de natte handdoek, melden Franse media. Het OM zegt dat de doodsoorzaak nog officieel vastgesteld moet worden. Verder is er niets bekendgemaakt over de omstandigheden rond de dood van de jongen.

Op zoek naar andere kinderen

Een groepje van drie jongens dat wilde gaan vissen, had eerder die middag aan een andere visser om aas gevraagd, meldt een politiebron. Het is niet zeker of de overleden jongen tot dit groepje behoorde. De moeder van de jongen zegt dat hij met een vriend ging vissen. De politie zei eerder op zoek te zijn naar kinderen die mogelijk meer weten, maar zijn gevlucht.

Omstanders en buurtbewoners vertellen aan Franse media dat de jongen is gevonden in een rustige buurt. Er is ook een park vlakbij, veel mensen joggen langs de rivier en er wordt veel gevist.

Het onderzoek gaat nog door. Gisteren is tot laat in de avond onderzoek gedaan op de plek waar de jongen werd gevonden. Vandaag zoeken duikers in het water van de Vilaine.

De Amerikaanse president Trump heeft de hoop op een einde aan de oorlog met Iran weer wat getemperd. Hij zei gisteravond dat zijn onderhandelaars de opdracht hebben gekregen om niet overhaast te werk te gaan.

Ook Iran gelooft niet dat een akkoord aanstaande is. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is er op veel punten overeenstemming bereikt met de VS, maar is er geen deal ophanden.

Zaterdag zei Trump nog dat vrijwel alle landen in de regio, inclusief Israël, het eens waren over de hoofdlijnen van zo'n akkoord, waaronder de heropening van de Straat van Hormuz. De details zouden snel bekend worden gemaakt. Iran was niet bij dit overleg betrokken. Pakistan, dat tussen de VS en Iran bemiddelt, wel.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio dreigde vandaag bij het begin van een bezoek aan India opnieuw dat de VS op een "andere manier" met Iran zal afrekenen als een goed akkoord uitblijft.

Knelpunten

Het Iraanse persbureau Tasnim schrijft dat de VS Iran op een aantal punten nog niet tegemoetkomt. Een van de punten is de toegang tot Iraanse banktegoeden in het buitenland.

Andere punten waarover de partijen het eens moeten worden, zijn de beëindiging van de strijd in Libanon tussen Israël en Irans bondgenoot Hezbollah, het opgeven door Iran van zijn voorraad hoogverrijkt uranium en de toekomst van het Iraanse kernenergie- en raketprogramma.

Een Iraanse diplomaat zei tegen het staatspersbureau ISNA dat Iran bereid is om over zijn kernenergieprogramma en voorraad hoogverrijkt uranium te praten als de internationale sancties tegen het land en de blokkade van de banktegoeden worden opgeheven.

Olie- en gasprijzen

Ondanks al die onzekerheid is de oliehandel optimistisch over de beëindiging van de oorlog. De olieprijzen daalden vandaag met 6 procent naar de niveaus van twee weken geleden.

"Ondanks alle waarschuwingen en risico's gloort er nu licht aan het eind van de tunnel", zei een oliemarktanalist tegen persbureau Reuters.

Zelfs als de oorlog eindigt zal het nog vele maanden duren voordat de olie- en gasexport uit de Golfstaten weer op het oude niveau is.

Een klimwand, schminkhoek of arcadehal: het is waarschijnlijk niet het eerste wat je verwacht als je uit eten gaat. Toch wordt er in horecazaken regelmatig ruimte vrijgemaakt voor dit soort uitgebreide speelhoeken.

Bij Pannenkoekenhuis Voorst begon dat klein, met een zaaltje waar kinderen oudhollandse spelletjes konden doen terwijl hun ouders zaten te eten. Nu, ruim dertig jaar later, zijn er botsauto's, een rodelbaan en een springkasteel. "Daarmee onderscheiden we ons van al die andere pannenkoekenhuizen waar alleen een wipwap of een schommel is", zegt eigenaar Bert van Welsem. "Mensen rijden ervoor om."

Het is onduidelijk hoeveel van dit soort kindvriendelijke horeca er precies is in Nederland. Koninklijke Horeca Nederland houdt er geen cijfers over bij. "Maar we zien wel dat het aantal pannenkoekenrestaurants al jaren stabiel is. Mensen met kinderen weten die plekken goed te vinden."

Dat herkent Goof Lukken, vrijetijdsdeskundige aan de Breda University of Applied Sciences. "Vooral buiten de stad zijn er al jaren restaurants die entertainment aanbieden voor kinderen, om zo klanten te trekken."

In de stad is er volgens Lukken minder van dit soort horeca. "Voor een springkasteel heb je ruimte nodig en die ruimte is er daar niet altijd." Toch ziet hij dat ook ondernemers in de stad zich steeds vaker op kinderen richten. "Maar wel in aangepaste vorm. Het is wat kleinschaliger en er worden allerlei dingen omheen bedacht om het rendabel te houden."

Voor jong en oud

In Utrecht bouwden de zussen Marleen en Carlijn Vos begin dit jaar een voormalig bruin café om tot een kindvriendelijk restaurant. "We hebben zelf kinderen en merkten dat je in gewone restaurants soms wat moeilijk wordt aangekeken als je met je kind binnenkomt. Het alternatief is een massaal indoor speelparadijs, maar daar zit je als ouder niet altijd op te wachten. Er zat eigenlijk niets tussenin."

Dus besloten ze zelf een zaak te openen. Ze verdeelden het pand in twee delen: aan de achterkant is het speelgedeelte met speelhuisjes, een klimwand en een boomhut. "Daar maakt het niks uit als je kind een keer huilt, schreeuwt of rent", zegt Carlijn Vos.

Aan de voorkant, afgescheiden door een geluidsdichte wand, is het restaurantgedeelte. "Daar kun je bijvoorbeeld terecht om te dineren of te flexwerken. Er is ruimte voor iedereen, met of zonder kind."

Een slimme zet, zegt vrijetijdsdeskundige Lukken. "Op die manier trek je de hele dag door mensen. In de ochtend en de namiddag vooral ouders die hun kinderen naar school brengen of ophalen, daartussendoor de gewone horecagasten."

Volgens Jos Klerx, horecaspecialist bij de Rabobank, richten ondernemers zich op kinderen omdat zij meestal de locatie kiezen als ze mee uit eten gaan. "Denk bijvoorbeeld aan McDonald's. Dat is al jaren een hit omdat kinderen een cadeautje bij hun eten krijgen en buiten van de glijbaan kunnen. Als kinderen het naar hun zin hebben, zitten ouders of grootouders vaak ook wat relaxter te eten en komen ze een volgende keer terug."

Wel ligt de lat voor vermaak de laatste jaren steeds hoger. "Alleen een kleurplaat of een glijbaan is niet meer genoeg om kinderen achter hun schermpjes vandaan te krijgen", zegt Lukken. "Daarom zien we bij steeds meer horecazaken aparte ruimtes, vol met entertainment."

Speeltoeslag

Buiten de steden is er meestal voldoende ruimte voor attracties of speelautomaten, maar in de stad blijft dat een puzzel. "De panden zijn daar kleiner, waardoor speelruimte ten koste gaat van een extra tafeltje", zegt Lukken.

Bij sommige kindvriendelijke horecazaken proberen ze die misgelopen omzet op te vangen door een speeltoeslag te rekenen. Marleen en Carlijn Vos in Utrecht doen dat voorlopig niet. "We merken dat ouders juist langer blijven hangen en meer bestellen als hun kind ondertussen kan spelen. En ze komen regelmatig terug zonder kinderen. Dat levert voor nu voldoende inkomsten op."

Of ze het net zolang volhouden als de pannenkoekenhuizen buiten de stad, blijft afwachten. "De zomermaanden worden spannend, want we hebben vooral speelruimte binnen", zegt Carlijn Vos.

In Voorst hebben ze die zorgen niet. "Er is hier ruimte zat", zegt Van Welsem, terwijl hij naar de velden achter hem gebaart. "Wij hopen vooral dat ook mensen uit de stad voor ons blijven omrijden."

Een peuterzwembad midden in een woonwijk in Zoetermeer gaat deze zomer niet meer open. De gemeente heeft dat besloten omdat de kosten voor onderhoud, veiligheid en hygiëne zo'n 700.000 euro bedragen.

"Ik vind het erg jammer", reageert een jonge moeder met een dochter van 2 jaar bij Omroep West. "We wonen hier nog maar net, ik zou hier lekker met haar kunnen zitten. Dan hoef ik niet zo ver van huis voor een zwembad."

Het openbare peuterbadje werd in 2018 geopend als centrale ontmoetingsplek in de wijk Palenstein, die vooral bestaat uit hoogbouw. Sindsdien is het zwembad iedere zomer acht weken open, maar nu wil de gemeente het nog voor de zomeropening weghalen.

Aangescherpte regels

"Om te voldoen aan de aangescherpte regels voor hygiëne, waterkwaliteit en veiligheid zijn de eenmalige kosten 532.500 euro", aldus de gemeente. "Ook stijgen de structurele onderhouds- en beheerkosten naar 175.000 euro per jaar."

De totale kosten komen volgens die berekening uit op zo'n 700.000 euro. "Daarom is het niet langer haalbaar om het zwembadje jaarlijks acht weken open te stellen", stelt de gemeente.

Schoonhouden

Een omwonende geeft toe dat dat veel geld is. Maar ze vraagt zich wel af of de gemeente alle mogelijkheden heeft onderzocht. "Ik denk dat er hier genoeg mensen zijn die mee willen helpen met het schoonhouden bijvoorbeeld."

Maar het besluit is gevallen. Als het zwembad is weggehaald, komt er een grasveld voor in de plaats. "Later dit jaar bekijkt Zoetermeer hoe deze plek opnieuw kan worden ingericht als ontmoetingsplek", belooft de gemeente. "Het doel is om samen met bewoners een fijne plek voor de buurt te realiseren."

Iets meer dan een jaar na zijn aantreden presenteert paus Leo XIV vandaag met een panel van sprekers zijn eerste encycliek. Dat is een belangrijk document waarmee een paus zijn visie geeft op een thema dat volgens hem de hoogste prioriteit heeft. Pausen schrijven meestal meerdere encyclieken tijdens hun pontificaat, maar het is de eerste keer ooit dat een paus zelf bij de presentatie aanwezig is.

Het onderwerp is de hele mensheid en wat het betekent om mens te zijn in deze tijd van duizelingwekkend snelle technologische veranderingen. Met als centraal punt de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI).

Het geeft aan hoezeer het onderwerp Leo aan het hart gaat. En hoe goed de afdeling communicatie van het Vaticaan begrijpt dat je veel meer aandacht genereert als je de persoon van de paus zelf inzet.

Encyclieken krijgen als titel de eerste twee woorden van de Latijnse versie mee, in dit geval Magnifica Humanitas, wat zowel "schitterende mensheid" als "schitterende menselijkheid" betekent. De ondertitel is veelzeggend: over het behoud van menselijkheid in het tijdperk van kunstmatige intelligentie.

Sociale leer

Leo verkondigde een jaar geleden in een toespraak tot de kardinalen die hem twee dagen eerder tot paus hadden gekozen dat hij van plan was te focussen op de impact van AI op werk, menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid.

Hij legde toen uit dat hij met zijn naamkeuze vooral teruggreep op Leo XIII, de paus die eind 19de eeuw de encycliek Rerum Novarum ('Over de Nieuwe Dingen') schreef als antwoord op de industriële revolutie.

In die encycliek wees Leo XIII zowel het socialisme als het ongebreidelde kapitalisme af en pleitte hij voor de oprichting van katholieke vakbonden en betere werkomstandigheden voor arbeiders. Het werd de basis voor de sociale leer van de Rooms-Katholieke Kerk. Een leer die door alle pausen na Leo XIII verdere invulling heeft gekregen.

Nieuwe revolutie

Afgelopen 15 mei, op de dag af 135 jaar na Rerum Novarum, ondertekende Leo XIV zijn encycliek, met als doel een aanzet te geven tot uitgebreide discussie over een nog veel ingrijpender revolutie.

Kunstmatige intelligentie heeft een impact op bijna alle facetten van ons leven. Van onderwijs tot gezondheidszorg, van oorlogsvoering tot informatievoorziening. Van de manier waarop we met elkaar omgaan tot zelfs de manier waarop we denken. AI is allesomvattend.

In eerdere toespraken beschreef Leo de veelgelaagde crisis waarin de mensheid zich volgens hem op dit moment bevindt en de noodzaak om de ontwikkeling en het gebruik van AI goed te begeleiden. In de tekst van de encycliek die later deze ochtend beschikbaar is, wordt die analyse verder uitgewerkt.

Leo is niet de eerste paus die zich met AI bezighoudt. In 2024 waarschuwde zijn voorganger Franciscus tijdens de G7 in Zuid-Italië voor de gevaren van kunstmatige intelligentie zonder regelgeving en riep hij op tot een ethisch gebruik van de nieuwe technologie.

Zes jaar voor de lancering van ChatGPT begon het Vaticaan zich al voor AI te interesseren en werd een uitvoerige dialoog opgezet met bedrijven in Silicon Valley. Ook op verzoek van sommige van die bedrijven in de VS zelf, die de enorme impact van AI zagen aankomen en niet goed wisten hoe deze revolutionaire ontwikkeling in goede banen moest worden geleid.

Eerste digitale paus

Een van die gesprekspartners maakt deel uit van het panel dat samen met de paus de encycliek presenteert. Het is Chris Olah, de medeoprichter van Anthropic, een bedrijf uit Silicon Valley dat zich beijvert voor een beter begrip van de werking van AI en een veilig gebruik ervan.

Anthropic weigerde onlangs om het Amerikaanse ministerie van Defensie toegang te geven tot hun AI-technologie zonder strikte regelgeving en kwam daarmee in conflict met de regering van president Trump.

Leo is de eerste paus met goede kennis van internet en een digitale voetafdruk in de sociale media. Robert Francis Prevost, zoals hij eigenlijk heet, studeerde wiskunde in zijn geboorteland de Verenigde Staten voordat hij aan zijn priesteropleiding begon.

Als eerste digitale paus is hij volgens velen de aangewezen persoon om de discussie over AI verder aan te zwengelen en de mensheid te helpen haar menselijkheid en menselijke waardigheid te behouden in deze tijd van snel veranderend bewustzijn.

Op de Internationale Dag van de Vermiste Kinderen lanceert Amber Alert Europe een campagne om huiselijk geweld als oorzaak van kindervermissingen tegen te gaan. De organisatie wil dat volwassenen signalen van een onveilige thuissituatie eerder herkennen, zodat voorkomen kan worden dat kinderen van huis weglopen.

Amber Alert Europe is een Europees netwerk dat zich bezighoudt met vermiste kinderen en samenwerkt met politiediensten, overheden en hulporganisaties. Volgens het centrum verdwijnen jaarlijks duizenden kinderen nadat zij zijn weggevlucht uit een onveilige situatie thuis.

De campagne draagt de naam 'Home Should Be Safe', of in Nederland: 'Thuis hoort veilig te zijn', en start vandaag gelijktijdig in twintig landen en veertien talen. Daarbij richt de organisatie zich op volwassenen die veel contact hebben met kinderen, zoals leraren, sportcoaches, buren en zorgverleners.

Volgens de initiatiefnemers kunnen volwassenen helpen met het beschermen van kinderen door signalen van huiselijk geweld te herkennen, op een veilige manier het gesprek aan te gaan en zorgen te delen met hulpinstanties of vertrouwenspersonen.

Belangrijke rol volwassenen

Volgens het netwerk zijn waarschuwingssignalen vaak al zichtbaar voordat een kind verdwijnt, maar worden die niet altijd herkend of serieus genomen.

"Een vermist kind is vaak het sluitstuk van een veel langer verhaal", zegt Amber Alert Europe-oprichter en voorzitter Frank Hoen. "Als we volwassenen kunnen helpen de signalen eerder te herkennen, kunnen we voorkomen dat kinderen ooit dat breekpunt bereiken."

Kinderen die te maken hebben met geweld, misbruik of verwaarlozing durven daar volgens de initiatiefnemers vaak niet over te praten. Daarom moeten volwassenen een actieve rol spelen bij het signaleren van problemen.

Op gevoel vertrouwen

De campagne noemt vijf mogelijke signalen van huiselijk geweld bij kinderen: plotselinge gedragsveranderingen, onverklaarde verwondingen, voortdurend op hun hoede zijn, angst om naar huis te gaan en moeite met het uiten van gevoelens.

"Een blauwe plek bij een kind betekent niet automatisch dat er sprake is van misbruik", zegt Hoen. "Maar wanneer iets niet goed voelt, is het belangrijk om op dat gevoel te vertrouwen."

Aan de campagne doen onder meer België, Duitsland, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten mee. De actie wordt ondersteund door politiediensten, overheden en organisaties voor kinderbescherming.

Goedemorgen! In Friesland wordt vandaag de Fietselfstedentocht gereden en paus Leo XIV presenteert zijn eerste encycliek.

Eerst het weer: het wordt een zonnige en warme dag. In het noorden wordt het rond de 25 graden, in het zuiden ongeveer 29 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Een groep jongeren heeft in de Democratische Republiek Congo een ziekenhuis bestormd waar ebola-patiënten worden verpleegd. Ze wilden dat hulpverleners de lichamen van overleden geliefden zouden vrijgeven.

Volgens getuigen werd er bij de bestorming ook geschoten. Of er gewonden zijn en of er lichamen zijn meegenomen is niet duidelijk.

Door de ebola-uitbraak zijn al zeker 176 mensen overleden. De lichamen van overleden ebola-patiënten kunnen erg besmettelijk zijn en mogen daarom niet worden vrijgegeven.

De afgelopen week werd in Congo twee keer brand gesticht bij opvangtenten voor ebola-patiënten. Er is in het land veel wantrouwen tegen hulpverleners en de overheid.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In Oostenrijk is een sportvliegtuigje in de touwen van een paraglider gevlogen. De vrouw overleefde het omdat het haar lukte om haar noodparachute te gebruiken. Ze kwam er met een paar blauwe plekken en wat kneuzingen van af.

Fijne dag!

Een ruzie over te harde muziek of een buurjongen die 's ochtends vroeg door het trappenhuis schreeuwt: het begint vaak klein, maar burenruzies in Nederland worden steeds complexer. Dat melden organisaties die bemiddelen in conflicten tussen buren aan de NOS.

Dat komt bijvoorbeeld doordat er mensen bij betrokken zijn met verward gedrag of door taalproblemen. In 2025 kwamen er ruim 20.000 meldingen van burenruzies binnen bij buurtbemiddelingsorganisaties in Nederland. Volgens het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid was 30 procent daarvan een complexe melding; vijf jaar geleden was dat 21 procent.

In Breda liep recentelijk een burenruzie zo erg uit de hand dat een vrouw uit haar scootmobiel werd geslagen en haar bewustzijn verloor. Het conflict met haar bovenburen begon als een simpele ruzie over geluidsoverlast.

Kinderen met knikkers

Om dit soort escalaties te voorkomen zijn er in 315 gemeenten in Nederland buurtbemiddelingsorganisaties actief. In totaal zijn er meer dan 3200 bemiddelaars die zich vrijwillig inzetten om burenruzies te verhelpen.

Paul de Ruiter doet dat al tien jaar. "De meeste klachten gaan over geluidsoverlast. Bijvoorbeeld muziek of kleine kinderen met knikkers die ze horen rollen. Je hebt natuurlijk wijken die qua isolatie gewoon heel slecht in elkaar zitten. Dus dan heb je al gauw overlast."

Normaal gesproken voeren twee buurtbemiddelaars de gesprekken. Ze gaan eerst langs bij de melder en daarna bij de andere partij. Als beide partijen daarvoor openstaan, volgt meestal een gezamenlijk gesprek, vertelt ervaren buurtbemiddelaar Hanne Groenendijk.

"Soms is dat niet eens nodig. Dan denken de buren na het aankloppen van ons: 'Dit is toch eigenlijk te gek, dat mensen van buiten ons moeten helpen om met elkaar in gesprek te gaan'. Soms lossen ze het dan op zonder bemiddelingsgesprek. Dat is natuurlijk helemaal mooi om te horen."

Complexere zaken

Claudia Helsloot, directeur van bemiddelaar Beterburen in Noord-Holland, herkent zich in het landelijke beeld van een toenemend aantal ingewikkelde zaken. "Het is bijna nooit meer een gewone burenruzie. Het zijn complexe zaken. Mensen met verward gedrag en meerdere problemen."

Haar uitgangspunt is: "Wij kunnen die mensen niet veranderen, maar er wel voor zorgen dat er afspraken worden gemaakt waardoor het leefbaarder wordt. En heel veel mensen vinden het ook niet prettig als iemand anders last van ze heeft."

Die complexiteit ziet ook buurtbemiddelaar Groenendijk. "Bijvoorbeeld doordat een van de buren een 'rugzakje' heeft. Soms horen wij dan ook dat mensen al heel lang op de wachtlijst staan voor psychische hulp. De complexiteit bestaat er dan uit dat mensen niet zo makkelijk aanspreekbaar zijn of een heel eigen visie op de werkelijkheid hebben. Maar wij gaan altijd open naar mensen toe. Ons motto is: oordeel uit, aandacht aan."

Ondanks alle goede intenties worden de conflicten dus wel steeds ingewikkelder voor de vrijwilligers. Bij Beterburen zijn ze daarom gestart met een pilot, vertelt directeur Helsloot. "Onze vrijwilligers hebben al een zeer intensieve basistraining gehad. Maar soms is dat niet genoeg. Dertig mensen specialiseren zich nu verder, omdat je steeds meer in je toolkit moet hebben om die gesprekken nog te kunnen doen."

Beter communiceren

Vaak zit de sleutel in betere communicatie, zegt Groenendijk. Afgelopen jaar was ze betrokken bij de bemiddeling tussen twee buren: een Nederlands en een Syrisch gezin dat nog maar kort in Nederland woonde. Het Nederlandse gezin ervaarde geluidsoverlast rond 19.00 uur als de kleine kinderen in het gezin naar bed gingen.

"Wij hebben toen gezorgd voor een tolk. We zijn eerst bij allebei de buren apart langsgeweest en hebben daarna de buren aan tafel gekregen met elkaar. Door die tolk kon er goed aan elkaar verteld worden waar men last van had. Toen werd ook duidelijk dat de Syrische buurman echt wel wilde dat de overlast verminderde. Hij wilde een goede relatie met de buren. Nu gebruiken ze Google Translate en kunnen ze rechtstreeks met elkaar praten als er iets aan de hand is."

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis oefent sinds dit jaar financiële druk uit op huisartsen om zorg-apps te gebruiken die niet voldoen aan de wet- en regelgeving. Dat zeggen tientallen huisartsen tegen de NOS naar aanleiding van eerdere berichtgeving.

Het gaat om apps die patiënten adviseren of ze een afspraak moeten maken bij de dokter. Vaak twijfelen de huisartsen of de apps medisch verantwoord zijn. Maar als huisartsen weigeren de apps te gebruiken, worden ze financieel gestraft omdat ze dan een lagere vergoeding krijgen voor andere zorg.

Huisartsen kunnen tot 10.000 euro per jaar mislopen. Dat is problematisch, omdat sinds 2023 de huisartsentarieven structureel te laag zijn vastgesteld. Het betalen van vaste lasten, bijvoorbeeld de huur voor het praktijkgebouw, wordt steeds lastiger.

Deze situatie is mede het gevolg van twee grote zorgakkoorden uit 2022 en 2024. Veertien partijen hebben het akkoord ondertekend. De zorgsector, de zorgverzekeraars en het kabinet willen hiermee de zorg toegankelijk houden en de personeelstekorten opvangen. Zorg-apps die het werk van echte zorgverleners overnemen, waaronder triage-apps zoals het bekende Moet ik naar de dokter?, zijn een prioriteit in het akkoord.

'Aanvullend bewijs nodig'

Uit een recent rapport van kennisplatform Digizo.nu, dat is opgericht door de veertien partijen om de zorg te adviseren over digitalisering, blijkt dat er nog weinig resultaten zijn die de effectiviteit van deze apps onderbouwen. Daarvoor "is aanvullend bewijs nodig".

Ook blijken de ervaringen van artsen die de apps hebben getest uiteen te lopen. "Waar de ene zorgverlener aangeeft dat de kwaliteit van de vragenlijsten om spoed en niet-spoed van elkaar te onderscheiden goed is, geeft een ander aan dat de vragenlijsten vaak onvolledig zijn", staat in het rapport.

Digizo.nu adviseert in het rapport dat er meer onderzoek nodig is voordat dergelijke apps grootschalig kunnen worden uitgerold.

Duizenden euro's

Toch wacht Zilveren Kruis niet op extra bewijs en zet de grootste zorgverzekeraar van het land huisartsen onder druk om de app te gebruiken. Praktijken die dit niet doen, krijgen 1 euro minder vergoeding per patiënt, zo blijkt uit de tarievenlijst van de verzekeraar. Gemiddeld hebben praktijken ruim 3600 patiënten, dus het mogelijke verlies loopt in de duizenden euro's.

Voor de Utrechtse huisarts Nanja Danhof in Kanaleneiland met ruim 9000 patiënten is het verlies dus nog groter. Maar vanwege de veiligheid van haar patiënten was de triage-app geen optie, zegt ze. "Veel van mijn patiënten spreken de Nederlandse taal niet goed of hebben weinig kennis over zorg, waardoor de kans groot is dat ze deze apps verkeerd invullen. Dat kan gevaarlijk worden, omdat patiënten mogelijk verkeerd advies krijgen en ik daar geen zicht op heb."

Danhof: "Uiteraard hebben we vanwege het financiële verlies even overwogen om de app wel te gebruiken. Zo zie je hoe financiële druk onze vrijheid beperkt om medisch verantwoorde keuzes te maken."

Zilveren Kruis zegt in een reactie dat de financiële prikkel moet helpen om de zorg efficiënter te maken en daarmee toegankelijk te houden én dat de maatregel voortkomt uit de zorgakkoorden, mede ondertekend door de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV).

"Maar het blijft aan de huisarts om te beoordelen of een toepassing past bij de eigen praktijk en patiëntenpopulatie", reageert een woordvoerder van de LHV. De beroepsvereniging zegt zeker mogelijkheden te zien waarbij triage-apps helpen. Maar dan moeten huisartsen er wel op kunnen vertrouwen dat die apps voldoen aan de regels en moet duidelijk zijn voor welke patiënten en situaties die geschikt zijn. "Dat is nu nog onvoldoende geborgd."

'Slimme oplossingen zoeken'

Toch is recentelijk 800 miljoen euro aan publiek geld toegekend om de komende drie jaar onder meer het gebruik van deze apps op te schalen. Dat apps nog niet aan de regels voldoen of risico's kunnen opleveren, is voor het ministerie bijzaak. Dat blijkt uit een gesprek met minister van Langdurige Zorg Mirjam Sterk: "Er dreigt een huisartsentekort. We moeten zoeken naar slimme oplossingen en dat is bijvoorbeeld die digitale triage."

Sterk benadrukt dat signalen van huisartsen wel belangrijk zijn. Dat juist kritische huisartsen worden gekort door de zorgverzekeraar, daar wil de minister niet op ingaan. "Ik ga niet over afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgverleners."

Niels Chavannes, hoogleraar huisartsgeneeskunde en werkzaam in het Leids Universitair Medisch Centrum, stelt dat zorgverzekeraars en de minister hun verantwoordelijkheid binnen deze grote zorghervorming niet nemen.

"Huisartsenpraktijken staan op deze manier met de rug tegen de muur. Het is lastig om de praktijk draaiende te houden omdat de financiering nu al te krap is. Op deze manier ga je gedwongen worden om te kiezen voor toepassingen die zich nog niet hebben bewezen en waar je niet achterstaat."

In Nieuw-Zeeland is een internationale surfwedstrijd stilgelegd omdat een cameraman in het water werd gebeten door een dier. De organisatoren denken dat het mogelijk om een haai of een zeeleeuw ging.

De halve finale van de World Surf League was bezig voor de kust van de plaats Raglan toen het misging. Volgens de organisatie zagen ook de Braziliaanse deelnemers Yago Dora en de Italo Ferreira tijdens hun wedstrijd het water opspatten toen de cameraman werd gebeten.

De cameraman werd onmiddellijk naar de kant gehaald om te worden verzorgd. Alle andere mensen die in het water waren werden met jetski's opgehaald. "Iedereen was geschrokken", zei woordvoerder Renato Hickel.

Wedstrijd stilgelegd

De cameraman bleek lichte bijtwonden te hebben, naar verluidt in een voet. Een dokter die eerste hulp verleende, achtte de kans groter dat het ging om een zeeleeuwenbeet dan een van een haai. "Maar toch," zei Hickel, "het blijft doodeng".

Het is eerder voorgekomen dat een WSL-wedstrijd gehinderd werd door zeeleven. De Australische wereldkampioen Mike Fanning wist in 2015 bij een wedstrijd in Zuid-Afrika nipt een haai van zich af te slaan. Toen werd de wedstrijd afgelast.

Volgens Hickel maakte de gebeten cameraman het naar omstandigheden goed. "Hij was goed geluimd" en zou erop gestaan hebben dat de wedstrijd vervolgd werd. De wedstrijd is het grootste surfevenement ooit in Nieuw-Zeeland, met enkele duizenden toeschouwers.

Omdat het tij inmiddels tegenzat, moest er wel enkele uren worden gewacht voordat de laatste dag van het elfdaagse evenement kon worden hervat. Volgens Hickel had dat ook zijn voordelen: "De wind die ons parten speelde is geluwd en de golven zijn beter dan vanochtend."

Een voorbijganger die werd geraakt tijdens de schietpartij bij het Witte Huis, ligt een dag later nog in het ziekenhuis. De man raakte ernstig gewond, maar is niet in levensgevaar. Zijn toestand is stabiel.

De omstander liep een schotwond op, maar details over de toedracht zijn nog niet bekendgemaakt. De leeftijd van de man is niet naar buiten gebracht.

Een 21-jarige man met psychische problemen opende zaterdag aan het begin van de avond het vuur op een bewakingspost in de buurt van de presidentiële ambtswoning in de Amerikaanse hoofdstad. Beveiligers schoten daarop terug en verwondden hem dodelijk. Onder de beveiligers raakte niemand gewond.

Journalisten bij het Witte Huis werden overvallen door de schoten:

De dader was al eerder eens in aanraking gekomen met bewakers bij het Witte Huis. Vorig jaar juli probeerde hij ook al het terrein op te komen. Hij zei toen dat hij Jezus Christus was en daagde beveiligers uit hem te arresteren.

Het is de derde keer in korte tijd dat de beveiliging van het Witte Huis te maken krijgt met geweld. Eind april werd een gewapende verdachte opgepakt die probeerde binnen te dringen bij een gala-avond waar Trump zou spreken, begin deze maand werd een man onder vuur genomen die met een wapen de colonne van vicepresident Vance naderde.

President Trump, die thuis was tijdens de schotenwisseling dit weekend, gebruikte het geweld om andermaal te pleiten voor zijn plannen voor een enorme balzaal bij het Witte Huis. "Dat laat zien hoe belangrijk het is, voor alle toekomstige presidenten, om de meest veilige ruimte ooit in Washington te bouwen."

De politie in Delft heeft een man aangehouden die zondagavond op het dak van de Oude Kerk was geklommen. De man was rond 21.00 uur via een regenpijp omhoog geklauterd, waarop omstanders het alarmnummer belden.

Een aantal mensen filmde het tafereel:

Volgens de plaatselijke omroep was de man dronken en gooide hij voorwerpen van het dak af. De politie zette daarom de omgeving van de kerk af. Ook kwam er een politiehelikopter om de man vanuit de lucht in de gaten te houden.

Agenten, onder wie een onderhandelaar, konden uiteindelijk vanuit de kerk contact met de man krijgen en hem overtuigen naar beneden te komen. Hij werd door ambulancemedewerkers nagekeken en daarna geboeid overgebracht naar het politiebureau voor verhoor, schrijft Omroep West.

De Oude Kerk aan het Heilige Geestkerkhof is een van de twee grote monumentale kerken in het centrum van de Zuid-Hollandse stad. In het gebouw bevinden zich onder meer de grafmonumenten van zeehelden Piet Hein en Maarten Tromp en het graf van de schilder Johannes Vermeer.

Een groep boze jongeren heeft in de Democratische Republiek Congo een ziekenhuis bestormd waar ebola-patiënten worden verpleegd. Het is het derde geweldsincident tegen een zorginstelling in de regio sinds donderdag. De groep eiste dat de hulpverleners lichamen van twee overleden familieleden aan hen zouden overdragen.

Bij het ziekenhuis in de stad Mongbwalu zou ook zijn geschoten, door wie is niet bekend. Het medisch personeel zag zich genoodzaakt patiënten in veiligheid te brengen. Het is niet duidelijk of er doden of gewonden zijn gevallen en evenmin of het de aanvallers gelukt is om lichamen van overledenen mee te nemen.

Lichamen van overleden ebola-patiënten mogen niet worden vrijgegeven omdat ze hoogst besmettelijk kunnen zijn. De afgelopen tijd worden slachtoffers daarom begraven door hulpverleners in beschermende pakken. Om familieleden op afstand te houden, worden vaak ook bewapende beveiligers ingezet bij begraafplaatsen.

Vaker onrustig

Afgelopen zaterdag staken inwoners van Mongbwalu een tent van de hulporganisatie Artsen zonder Grenzen in brand. In die tent werden ebolapatiënten verpleegd en mensen die symptomen van de ziekte lieten zien. Achttien patiënten worden sindsdien vermist. Gevreesd wordt dat zij de ziekte verder zullen verspreiden.

Afgelopen donderdag werd er in de plaats Rwampara brand gesticht bij een opvangtent voor ebola-patiënten. Hier eisten familieleden het lichaam op van een man die vermoedelijk aan de gevolgen van een besmetting is overleden.

Wantrouwen

Voorzitter Tedros Ghebreyesus van Wereldgezondheidsorganisatie WHO zegt dat er nu meer dan 800 verdachte en 101 bevestigde gevallen zijn geteld. Het dodental staat op zeker 176.

Hij erkent dat er in de Congolese samenleving veel wantrouwen heerst richting hulpverleners. Volgens hem is het daarom cruciaal dat er een alomvattende gezondheidsaanpak komt. Die moet niet alleen uit noodhulp bestaan, maar ook uit langlopende gezondheidsprojecten als kraamzorg, de bestrijding van ondervoeding en vaccinaties.

Dat wordt allemaal bemoeilijkt door de burgeroorlog die heerst in het gebied in Oost-Congo waar ebola is uitgebroken. Het regeringsleger vecht daar al jaren tegen zowel islamitische terreurgroepen als de M23-rebellen, die door Rwanda worden gesteund.

Die onrust maakt de bestrijding van het virus veel lastiger. In het conflictgebied wonen vijf miljoen mensen. Volgens de WHO heeft een op de vier noodhulp nodig. Een op de vijf is ontheemd, onder wie ook hulpverleners.

Gemist

Het eerste geval van deze ebola-uitbraak werd eind april vastgesteld, maar experts gaan ervan uit dat het virus al veel langer rondwaart. Eerdere gevallen zijn waarschijnlijk gemist doordat er op een andere, vaker voorkomende variant van het virus werd getest.

Zo maakt het Rode Kruis zich zorgen over de dodelijke besmetting van drie vrijwilligers, die mogelijk al eind maart blootgesteld waren. Zij hadden het virus waarschijnlijk opgelopen door contact met overleden patiënten bij een gezondheidsproject dat niets met ebola te maken had.

In Frankrijk zijn dit weekend twee mensen verdronken door gevaarlijke stromingen. In totaal kwamen volgens de autoriteiten in het departement Gironde sinds vrijdag al 31 mensen in de problemen.

In de plaatsen Lacanau en Lège-Cap-Ferret aan de Golf van Biskaje kwam redding te laat voor een Duitse vrouw van 54 en een man van in de zestig, melden de autoriteiten. De echtgenote van dat laatste slachtoffer kon nog wel worden gered.

De zwemmers kwamen volgens plaatselijke media in de problemen door zwinkuilen, getijdepoelen die als ze leeglopen zwemmers kunnen verrassen met onverwacht sterke stromingen. Doordat zo'n kuil aan de oppervlakte niet te zien is en bovendien van plek kan veranderen, is het een verraderlijk natuurfenomeen.

Vroege hittegolf

De problemen worden nog verergerd doordat Frankrijk dit weekend te maken had met onverwacht hoge temperaturen zo vroeg in het jaar. Dat betekende dat veel mensen verkoeling zochten op het strand, terwijl het seizoen voor strandwachten op veel plekken nog niet is begonnen.

De autoriteiten van de kustregio's waarschuwen badgasten alleen te gaan zwemmen in gebieden die door strandwachten met vlaggen zijn aangegeven. Als iemand toch wordt meegesleurd, is het advies om niet te proberen tegen de stroom in te zwemmen, maar mee te drijven tot de kracht van het water vermindert en dan parallel aan het strand een veilige plek te zoeken om terug te komen.

Er is een scheur ontstaan in een oververhitte chemische tank in Californië en dat kan goed nieuws zijn, stelt de brandweer. De druk op de tank zou hierdoor kunnen verminderen, waardoor de kans afneemt op een explosie of een gifwolk. Uit voorzorg zijn 50.000 omwonenden geëvacueerd.

De problemen met de tank in Garden Grove begonnen donderdag. Er was een chemische reactie ontstaan in de opslag van de circa 25.000 liter methylmethacrylaat, een product dat gebruikt wordt bij de fabricage van plastic. Doordat de ventielen van de tank geblokkeerd zijn, konden de warmte en druk die daardoor ontstonden niet worden verlicht.

De angst was dat als de tank explodeerde, er brokstukken over een wijd gebied verspreid zouden kunnen worden. Ook was het mogelijk dat een gifwolk over de stad zou trekken.

Gekoeld

De brandweer waarschuwt dat hoewel de scheur betekent dat de druk iets zal teruglopen, het gevaar van een explosie nog niet compleet is geweken. Het evacuatiebevel blijft daarom onverminderd gelden. De geëvacueerde omwonenden zijn ondergebracht in verschillende opvangcentra. De tank wordt met een blusspuit gekoeld.

Uit metingen van de luchtkwaliteit in de buurt is niet gebleken dat er gevaarlijke hoeveelheden methylmethacrylaat zijn ontsnapt. Als mensen met dat gas in aanraking zouden komen, kunnen ze last krijgen van de luchtwegen en irritatie van ogen en huid.

Bij de Oostenrijkse stad Zell am See is een klein vliegtuig in botsing gekomen met een paraglider. Dat melden Oostenrijkse media. De 28-jarige piloot vloog tegen de parachute van een 44-jarige vrouw.

Op beelden, gefilmd door de vrouw, is te zien dat de parachute doormidden wordt gescheurd en dat ze daarna naar beneden valt:

De botsing liep goed af. De paraglider was in staat om haar noodparachute te ontvouwen. Ze liep door een harde landing enkel lichte verwondingen op. Nadat ze was geland, werd ze opgehaald door een politiehelikopter. Ze is naar een luchthaven in de buurt gebracht en is daarna zelf naar een dokter gegaan.

'Kan het niet geloven'

"Ik kan nog steeds niet helemaal geloven dat ik hier zit te typen en dat er, afgezien van een paar lelijke blauwe plekken en wat kneuzingen, eigenlijk niets is gebeurd", schrijft de vrouw op Instagram.

Bij de botsing raakten lijnen van de verscheurde parachute verstrikt in de motor van het vliegtuigje, een Cessna 172. Ondanks dat heeft de piloot het toestel veilig kunnen landen. Hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren, is nog onduidelijk.

Naar eigen zeggen kon de piloot de paraglider niet meer ontwijken. De Oostenrijkse luchtvaartpolitie doet onderzoek naar de botsing.

Voorrang in de lucht

Zell am See, gelegen in de Alpen, heeft een open luchtruim, zei de directeur van het vliegveld Zell am See tegen de Oostenrijkse publieke omroep ORF. "We hebben hier geen gecontroleerd luchtruim. Het is volledig open, niets is beperkt."

Maar volgens de Alpenpolitie zijn er duidelijke regels over voorrang in de lucht. Zo moet een gemotoriseerd toestel altijd voorrang verlenen aan een niet-gemotoriseerd luchtvaartuig, zoals een paraglider of een zweefvliegtuig.

Na een warme eerste pinksterdag houdt het warme weer voorlopig aan. Waar het vandaag op de meeste plekken al zomers was, met temperaturen rond de 25 graden, passeren we dinsdag op veel plaatsen de grens van 30 graden.

Het blijft droog met morgen op tweede pinksterdag weer veel zon en temperaturen oplopend tot 29 graden in het zuiden. Dinsdag wordt het zelfs tropisch warm. In een groot deel van het land wordt het dan 30 graden, in het zuiden kan het 32 graden worden.

Mogelijk wacht ons dan de eerste officiële tropische dag van het jaar, als in De Bilt ook de 30 aangetikt wordt. Als dat gebeurt, wordt een warmterecord gebroken; de warmste 26 mei in De Bilt was in 2005, toen het 29,1 graden werd.

Drukte in Scheveningen

De hoge temperaturen zorgden er vandaag al voor dat veel mensen eropuit trokken. In Scheveningen zochten veel mensen verkoeling op het strand. Volgens Omroep West was het daar zo druk dat de parkeerplaatsen in Scheveningen en Kijkduin vol waren. De gemeente riep mensen op om met de fiets of het openbaar vervoer te komen.

Ook evenementen hielden rekening met de hitte. Zo waren in Biddinghuizen ruim 60.000 mensen bij het christelijke festival Opwekking. Daar waren extra watertappunten en zonnebrandpompjes op het festivalterrein. Ook werd kampeerders verzocht niet overdag te douchen, zegt festivaldirecteur Carlino Bus tegen de NOS: "Want dan heeft het water nog voldoende druk voor de wc's en watertappunten."

In Maastricht ging voor het weekend al een streep door de marathon, die vandaag zou worden gelopen. De halve marathon ging nog wel door.

In Friesland was vandaag de Stepelfstedentocht. Die begon al gisteravond laat en eindigde vanavond in Bolsward. Alle steppers kregen een hitteprotocol, waarin werd opgeroepen goed te drinken en te smeren en de schaduw op te zoeken als het te warm werd. Volgens Omrop Fryslân reden er volgbussen mee met extra water.

Morgen is in Friesland ook de Fietselfstedentocht. Bij de finishtent in Bolsward is uit voorzorg een tijdelijke meldkamer van het Rode Kruis ingericht, van waaruit hulpverleners worden aangestuurd die fietsers in nood moeten helpen.

Later in de week minder heet

Na dinsdag wordt het ietsje koeler in Nederland, maar blijft het zomers. Het blijft droog en de temperaturen liggen ook nog boven de 20 graden. Vrijdag kan het 25 graden worden.

China heeft een nieuwe stap gezet in het vervullen van zijn ruimte-ambities, door drie astronauten naar het Chinese ruimtestation Tiangong te sturen. Vanavond werd het ruimtevaartuig Shenzhou-23 gelanceerd vanaf de Jiuquan-lanceerbasis in het noordwesten van China.

China bereidt zich voor op een eerste bemande maanlanding in 2030. De Shenzhou-lancering is onderdeel van de voorbereiding.

Aan boord zijn drie astronauten, of taikonauten zoals China ze noemt. Commandant Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan en Lai Ka-ying. Lai is de eerste ruimtevaarder uit Hongkong die deelneemt aan een ruimtemissie.

De crew is van plan kort samen te werken met drie taikonauten van de Shenzhou-21-lancering, die al meer dan 200 dagen in ruimtestation Tiangong zitten.

Bekijk de lancering van de Chinese raket:

Chinese staatsmedia melden dat de bemanning aan de slag gaat met verschillende wetenschappelijke experimenten. Een van de doelen van de missie is om "de grenzen van het menselijk aanpassingsvermogen en de prestaties" tijdens langdurige ruimtevluchten te onderzoeken.

Eén van de ruimtevaarders blijft naar verwachting een jaar lang in Tiangong. Dat zou een van de langste individuele verblijven in de ruimte zijn voor een mens. Als het lukt, vestigt de taikonaut een Chinees record.

Het wereldrecord voor de langste aaneengesloten periode in de ruimte is sinds 1995 in handen van de Rus Valeri Polyakov. De kosmonaut was 437 dagen weg van de aarde.

Het is nog niet bekend wie van de taikonauten het jaar volmaakt. Dat wordt na aankomst bepaald, op basis van de voortgang van de missie.

Strijd om de maan

China wordt gezien als rivaal van de VS, als het aankomt op ruimtevaart. NASA heeft als doel om in 2028 mensen te laten landen op de maan. In voorbereiding daarop werd in april de Artemis II-missie gelanceerd, waarin vier astronauten voor het eerst rond de maan vlogen.

Hoe de Artemis II-missie ging, zie je in deze video:

China werkt aan nieuwe raketten, capsules en maanlanders om zijn doel om in 2030 op de maan te landen te halen. In 2028 wil het land ook nog een lancering doen, die de Chang'e-8-missie wordt genoemd. Die missie is bedoeld om de eerste stappen te zetten richting de bouw van een permanent maanstation.

China wil samen met Rusland rond 2035 een kernreactor op de maan bouwen, om dat permanente maanstation van stroom te voorzien.

In Well, in Limburg, is iemand om het leven gekomen bij het zwemmen. De Duitse man was met een vriend in het Leukermeer, maar raakte in de problemen en kwam niet meer boven.

Iets voor 15.00 uur werden de politie en brandweer gebeld. De hulpdiensten kwamen met meerdere boten en een traumahelikopter naar het vakantiepark aan het meer. Het Onderwater Drone Team werd ingezet en volgens L1 Nieuws zochten recreanten ook mee.

Rond 16.45 uur werd het lichaam van de man gevonden. Het slachtoffer is een Duitse man van "begin 20", schrijft De Limburger. Het is niet duidelijk waardoor hij in de problemen is gekomen.

Ook in een plas in een recreatiepark in Oldenzaal is iemand overleden, meldt RTV Oost. Het slachtoffer werd nog gereanimeerd, maar dat mocht niet meer baten. Het is nog niet bekend om wie het gaat. Volgens de politie is uit onderzoek gebleken dat het ging om een natuurlijk overlijden. Het was dus een noodlottig ongeval en geen verdrinking.

Verdrinkingen in Nederland

In Nederland overleden vorig jaar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek honderd inwoners door verdrinking. Iets minder dan de helft van hen was ouder dan 60 jaar, waarmee 60-plus de leeftijdsgroep is met de meeste verdrinkingsdoden.