NOS Nieuws - Algemeen

Het kabinet wil nieuwe eisen invoeren voor investeerders in zorgbedrijven en jeugdhulpaanbieders, de zogenoemde 'private equity' in de zorg. Dat heeft minister Sterk van Zorg aangekondigd.

Het gaat daarbij bijvoorbeeld om huisartspraktijken, kraamzorg, mondzorg, praktijken voor psychische hulp en fysiotherapie. Vaak gaat het om grotere ketens van praktijken.

Voor winstuitkeringen gaat een maximum gelden. Dit moet malafide aanbieders en investeerders uit de sector verdrijven die uit zijn op exorbitante winsten in plaats van kwaliteit van de zorg.

Georganiseerde misdaad

"Je ziet dat er een soort georganiseerde misdaad opkomt in het zorgstelsel", zei Sterk na afloop van de ministerraad. "Dat moeten we een halt toeroepen."

De Kamer vroeg eerder om een einde aan alle particuliere investeringen in zorgbedrijven. Regelmatig zijn patiënten de dupe van financieel mismanagement en van zorgbedrijven met meer oog voor winst dan voor zorg, vond een Kamermeerderheid.

Maar daar staan veel goede commerciële zorgbedrijven tegenover, zegt het kabinet. Die zijn met hun investeringen en innovaties in de toekomst juist hard nodig. Het kabinet wil daarom liever strengere regels invoeren.

Marktwerking niet verkeerd

"Marktwerking is op zichzelf niet verkeerd. We hebben dat ook nodig voor slimme oplossingen als je de zorg voor de toekomst houdbaar wilt houden. Maar binnen grenzen", zegt Sterk.

Als zorgbedrijven niet voldoen aan het openbaar maken van hun financiën dan worden hun winstuitkeringen verboden. In het uiterste geval raken ze hun vergunning kwijt. Failliet gaan of het bedrijf opheffen is geen manier meer om onder verplichtingen uit te komen. De bestuurders blijven verantwoordelijk.

De regels worden voor alle zorgaanbieders hetzelfde zodat ontwijkconstructies niet meer aantrekkelijk zijn. Of in de Tweede Kamer voldoende steun is, is nog niet duidelijk. Sterk hoopt op snelle goedkeuring zodat de regels in de loop van 2027 gaan gelden.

De Nederlandse regering had de verkeersboetes in 2024 en 2025 niet mogen verhogen. Dat heeft een rechtbank in Utrecht bepaald. Door deze verhoging is er een scheefgroei ontstaan tussen verkeersboetes en boetes voor andere strafbare feiten, zo oordeelt de rechtbank.

In 2024 zijn de verkeersboetes in Nederland met 10 procent omhooggegaan. Dat heeft deels te maken met inflatie, maar was ook bedoeld om de begroting sluitend te maken. Vorig jaar stegen de boetes mee met de inflatie, waardoor boetes zo'n 3,2 procent stegen.

De kantonrechter wijst erop dat er sprake is van een verkapte belastingheffing bij verkeersovertreders als verkeersboetes gebruikt mogen worden om de begroting rond te krijgen.

"Dat is niet toegestaan en het belang van de Rijksbegroting kan daarom geen argument zijn om de boetes te verhogen. Als dat wel zo zou zijn, dan zouden de boetes ongelimiteerd verhoogd kunnen worden om gaten in de begroting te dichten."

Vorig jaar leverden boetes de staatskas zo'n 1 miljard euro op. Door de inflatiecorrectie gaat de opbrengst met nog enkele tientallen miljoenen omhoog. Volgend jaar stijgen de verkeersboetes in Nederland opnieuw. Er is al langer kritiek aanhoudende kritiek op verkeersboetes in Nederland.

De FIOD heeft vorige maand drie mannen uit Rotterdam van 53, 51 en 41 jaar aangehouden op verdenking van het witwassen van vele tientallen miljoenen. Eén van hen wordt ook verdacht van valsheid in geschrifte.

Een van de verdachten werd bij terugkomst in Nederland aangehouden op Schiphol. Een andere verdachte werd in België opgepakt en is inmiddels overgeleverd aan Nederland.

Volgens de FIOD ontvingen de verdachten via een vennootschap geld van foute bedrijven. De vennootschap stond bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als uitzendbureau. Dat geld had dus volgens de FIOD gebruikt moeten worden om uitzendkrachten te betalen, maar het grootste deel werd overgemaakt naar China, Dubai en Hongkong.

Elf panden doorzocht

De FIOD vermoedt dat de bedrijven die geld naar de vennootschap overmaakten daarvoor contant geld terugkregen. Met dat geld konden zij betalingen doen buiten het gewone banksysteem. Volgens de onderzoekers werden de geldstromen vermoedelijk verhuld met valse facturen.

In het onderzoek zijn elf panden doorzocht in Capelle aan den IJssel, Rotterdam en de gemeente Albrandswaard. Ook werd een boot doorzocht.

Vier woningen, twee voertuigen, een boot, fysieke en digitale administratie, gegevensdragers, geldtelmachines en contant geld in beslag genomen.

100 miljoen

De FIOD zegt nog geen volledig beeld te hebben van alle betrokken bankrekeningen. Wel is vastgesteld dat tussen juni 2019 en juni 2025 ongeveer 100 miljoen euro is ontvangen op bankrekeningen van de betrokken vennootschappen. Daarvan is ongeveer 85 miljoen euro overgemaakt naar het buitenland.

De FIOD vermoedt dat het daadwerkelijke fraudebedrag hoger ligt, omdat waarschijnlijk ook gebruik is gemaakt van buitenlandse bankrekeningen.

Twee verdachten blijven voorlopig nog 90 dagen vast. De derde verdachte moet nog voor de rechter verschijnen.

Een Oekraïense vrouw wordt verdacht van de bomaanslag in Monaco maandagavond, waarbij een Oekraïense zakenman, zijn vrouw en een kind gewond raakten. De dader had zich vermomd als een man, meldt de officier van justitie van Monaco aan persbureau Reuters.

Het gaat om de 39-jarige Anastasiia Berezovska, een Oekraïense burger die woonachtig is in Duitsland. De internationale politieorganisatie Interpol heeft een internationaal opsporingsverzoek uitgevaardigd, een red notice. De vrouw wordt verdacht van poging tot moord, het plaatsen van een explosief in de openbare ruimte met crimineel oogmerk en criminele samenzwering.

De officier van justitie zegt dat de verdachte een auto had met een Duitse kentekenplaat. Die zou via Italië en andere landen naar Monaco zijn gereisd. Gezien de complexiteit van het explosief onderzoekt de politie of de vrouw mogelijk handlangers had. De vrouw is nog niet gevonden, zij zou in Frankfurt zijn gesignaleerd.

Zakendoen met Rusland

Maandagavond raakten er drie mensen gewond bij een bomaanslag in Monaco. De verdachte had een tas achtergelaten in de ingang van een appartementencomplex, vlak bij de grens met Frankrijk. De bom werd met een afstandsbediening tot ontploffing gebracht toen de slachtoffers daar aankwamen.

De slachtoffers zijn de Oekraïense zakenman Vadym Jermolajev, zijn vrouw en een 13-jarig kind dat waarschijnlijk familie is van het echtpaar. Jermolajev is sinds december 2023 onderworpen aan Oekraïense sancties, melden internationale media. Volgens Kyiv bleef hij zaken doen met Rusland op de Krim nadat het schiereiland door de Russen was geannexeerd.

Twee mannen die woensdag en donderdag werden aangehouden, zijn inmiddels op vrije voeten gesteld. Er is geen bewijs gevonden dat zij betrokken waren bij de aanslag.

Alle studenten in het mbo, hbo en wo hebben recht op een stagevergoeding, vindt het kabinet. Daarom wordt dat vastgelegd in de wet, al geldt er geen minimumbedrag.

Sectoren van het bedrijfsleven en stagebedrijven moeten het zelf op een redelijke manier regelen, zegt minister Letschert van Onderwijs. "Er is best willekeur, de ene student krijgt het wel, de andere niet."

Er komt niet meteen een minimumbedrag in de wet omdat dat per sector moeilijk te bepalen is en de bedragen ook weer niet te hoog mogen zijn. Dan stoppen sommige bedrijven en instellingen misschien met het aanbieden van stageplekken.

In cao's

Een deel van de bedrijven heeft stagevergoedingen vastgelegd in cao's. Daar kunnen jongeren al een beroep op doen. Daarnaast zijn afspraken gemaakt in de nieuwe Stagecode hbo (2025) en in het Stagepact mbo (2023-2027). Daarin staat dat mbo-studenten dezelfde stagevergoedingen krijgen als hbo- en wo-studenten.

Uit cijfers van het CBS van maart 2025 blijkt dat maar 43 procent van de mbo'ers een stagevergoeding ontving. Uit eerder enquêteonderzoek van ResearchNed (2023) bleek dat 75 procent van de studenten in het hbo een stagevergoeding ontving. Voor het wo was dit 65 procent van de studenten met een verplichte stage en 91 procent met een facultatieve stage.

De minister wil dat alle bedrijven een stagevergoeding betalen. Zij denkt dat dat wel gaat lukken. "De arbeidsmarkt wordt steeds krapper dus bedrijven en instellingen hebben er belang bij om talenten aan zich te binden."

Redelijke bedragen

Het moet ook gaan om redelijke bedragen. Als op termijn blijkt dat dit niet of onvoldoende gebeurt, komt er alsnog een wettelijk minimumbedrag voor stagiairs. De minister gaat daar "streng op toezien", belooft ze.

Wie binnenkort stage gaat lopen heeft nog niets aan de wet. De Tweede en daarna de Eerste Kamer moeten er eerst nog over debatteren en mee akkoord gaan. Zoals het er nu naar uitziet, zijn er meer voorstanders dan tegenstanders. Daarna gaat de wet ergens in 2028 in.

De politie heeft niet kunnen achterhalen wie verantwoordelijk is voor een groot stuk schuim dat naar beneden viel in Amsterdam vorig maand. Een vrouw brak daardoor haar nek. Het Openbaar Ministerie gaat niet verder met de zaak, tot teleurstelling van het slachtoffer.

De vrouw kreeg deze week te horen dat er geen verdachte kan worden aangewezen. Ze omschrijft dat als "een klap in het gezicht". De vrouw liep vijf weken geleden over de Bloemgracht toen ze werd geraakt. "Ik hoor een keiharde krak in mijn nek en dacht: dit is helemaal fout", vertelt ze aan AT5.

Het grote blok foam, waarschijnlijk van een bank, viel precies op haar hoofd. Ze werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Haar nek bleek op drie plaatsen gebroken. Een ooggetuige zag het voorwerp vallen, maar zag niet wat er daarvoor gebeurde.

Recherche

De politie deed enkele dagen na het incident onderzoek en ging al snel uit van een ongeluk. Het is plausibel dat het blok uit een bovenwoning naar beneden is gevallen, maar de politie heeft geen bewijs gevonden. Later hebben rechercheurs zich over de zaak gebogen, maar ook zij konden geen concreet bewijs vinden.

"De laatste weken dacht ik dat het recht zou zegevieren, daar hield ik me aan vast", zegt de vrouw. Het slachtoffer had gehoopt dat degene van wie het voorwerp was, zelf naar de politie zou stappen. "Dat er toch niet iemand heeft gezegd: 'Sorry, echt fout. Ik ben geschrokken. Ik dacht: ik duw dat even naar buiten en dan ruim ik het later op'. Dat is mijn allergrootste frustratie."

Heropening mogelijk

De vrouw is zzp'er en kan sinds het incident niet meer werken. Haar revalidatie duurt naar schatting nog ruim een jaar.

Een woordvoerder van het OM benadrukt dat het onderzoek heropend kan worden als er nieuwe, relevante informatie naar voren komt.

De brandweer heeft een natuurbrand in de buurt van de Zuid-Franse stad Perpignan onder controle, laten de plaatselijke autoriteiten weten. Vanwege de brand zijn gisteravond 3000 mensen geëvacueerd uit het gebied, onder wie 1700 vakantiegangers.

Het vuur woedt tussen de kustplaatsen Sainte-Marie-la-Mer en Canet-en-Roussillon. Acht mensen zijn lichtgewond geraakt, onder wie een kind en twee brandweerlieden.

De brand heeft een gebied ter grootte van 30 voetbalvelden in as gelegd en 281 vakantiebungalows verwoest. Het vuur bereikte ook de haven van Canet-en-Roussillon. Onder meer een botenbedrijf ging in vlammen op.

2000 brandweerlieden

Ook op andere plaatsen in Frankrijk woeden natuurbranden. In totaal zijn de afgelopen dagen zo'n 2000 brandweerlieden opgeroepen om die te bestrijden.

Beelden van de branden op verschillende plaatsen in Zuid-Frankrijk:

Een van de andere grote branden woedt iets ten noorden van Perpignan in de buurt van Narbonne. Daar gaat het om zo'n 950 hectare. Die brand is nog niet onder controle, maar volgens de lokale autoriteiten ontwikkelt de situatie zich "gunstig".

De 500 brandweerlieden die daar in actie zijn gekomen zouden de verdere verspreiding van het vuur hebben gestopt. Andere natuurbranden zijn uitgebroken in de twee departementen Gard en Bouches-du-Rhône.

De Franse premier Lecornu heeft de leiding over een crisisteam dat de evacuaties en de brandbestrijding coördineert. Tijdens een ministerieel overleg in Marseille maakte hij bekend dat sinds het begin van het natuurbrandenseizoen bijna 7000 brandhaarden zijn gesignaleerd. Zo'n 8700 hectare is in as gelegd, waarvan 1200 afgelopen woensdag.

Campings en vakantieparken in het getroffen gebied bij Perpignan zijn populair, ook bij Nederlanders. Of ook Nederlandse vakantiegangers noodgedwongen door het vuur moesten vertrekken, is niet bekend. Er hebben zich geen mensen in het gebied gemeld bij de ANWB alarmcentrale, laat een woordvoerder weten.

Bij een busongeluk in Pakistan zijn veertig mensen omgekomen, acht personen raakten gewond. Dat meldt persbureau AP op basis van lokale bronnen. De passagiersbus was overvol en reed met hoge snelheid toen die in een kloof stortte.

De bus had passagiers meegenomen van een andere bus die pech had gekregen in Quetta, daardoor raakte het voertuig overvol. Niet veel later raakte de buschauffeur de controle kwijt en stortte het voertuig in de kloof.

Het ongeluk gebeurde bij het afgelegen gebied Dhana Sar, vlak bij de grens van de provincies Beloetsjistan en Khyber-Pakhtunkhwa in het noordwesten van Pakistan, tegen de grens met Afghanistan. De bus was onderweg naar Pesjawar, een stad ten westen van de hoofdstad Islamabad.

Reddingswerkers hebben de gewonden en dode passagiers naar nabijgelegen ziekenhuizen gebracht. In totaal zaten er 48 mensen in de bus.

Slechte wegen

Volgens lokale ambtenaren is het een van de dodelijkste verkeersongelukken van de afgelopen jaren. Verkeersongelukken komen wel vaker voor in Pakistan door de slechte wegen en onveilig rijgedrag, voornamelijk in bergachtige gebieden.

Afgelopen mei reed een busje nog in op een geparkeerde bus in het noordwesten van Pakistan. Daarbij kwamen zeventien mensen om het leven, vijf anderen raakten gewond.

Reinier van Zutphen stopt per 1 april 2027 als Nationale ombudsman. De Tweede Kamer gaat op zoek naar een opvolger.

De 66-jarige Van Zutphen is sinds april 2015 de Nationale ombudsman. In die rol helpt hij burgers en ondernemers die vastlopen in hun contacten met de overheid. Volgend jaar april loopt zijn tweede termijn af, dan is hij twaalf jaar ombudsman geweest. Dat is de maximumduur dat iemand ombudsman mag zijn.

Van Zutphen had het ambt naar eigen zeggen nog jaren met evenveel energie kunnen vervullen. "Iedere dag ontmoet ik burgers en veteranen die mij vertellen dat zij een overheid nodig hebben die naar hen luistert en naast hen staat."

Tegelijkertijd is het aflopen van zijn tweede termijn voor de Tweede Kamer een natuurlijk moment om op zoek te gaan naar zijn opvolger, zegt Van Zutphen. "Ik kijk met veel trots naar wat wij de afgelopen jaren voor burgers hebben kunnen betekenen."

Aardbevingsschade

De ombudsman uitte de afgelopen twaalf jaar meerdere keren forse kritiek op de overheid, onder meer op het herstel van aardbevingsschade in Groningen, op de omgang met gedupeerden van de toeslagenaffaire en op de opvang van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen. De Nationale ombudsman ontvangt jaarlijks tienduizenden klachten van Nederlanders over de overheid en houdt kritisch in de gaten hoe de overheid met burgers omgaat.

Van Zutphen studeerde recht en bekleedde diverse functies in de rechterlijke macht voordat hij de Nationale ombudsman werd. Hij staat bekend als een maatschappelijk betrokken rechter en pleitbezorger van openheid.

Hij liet de afgelopen jaren tal van onderzoeken doen naar de gevolgen van de gaswinning in Groningen, een taak die de Nationale ombudsman sinds 1 januari 2022 heeft overgenomen van de Onafhankelijke Raadsman gaswinning Groningen. Daarin adviseerde hij de Tweede Kamer en het kabinet steevast over hoe het herstelproces beter kan worden ingericht.

Proactieve overheid

"Ik heb de afgelopen jaren met duizenden mensen aan de keukentafel, in buurthuizen en op bankjes gezeten om hun verhaal te horen. Dáár begint het werk van de ombudsman. En dat gaat niet om mij, maar om de mensen voor wie we het doen", zegt hij. De komende tijd blijft hij zich inzetten voor burgers die een proactieve overheid nodig hebben.

Van Zutphen is de vijfde ombudsman sinds de oprichting van het instituut in 1982. Eerder leidde hij het College van Beroep voor het bedrijfsleven en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak.

Het komt steeds vaker voor: citaten die "gehallucineerd" zijn door het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI), en dus niet bestaan. Uit onderzoek van de Groene Amsterdammer blijkt ook de Nederlandse wetenschap niet immuun te zijn tegen dergelijke "spookcitaten".

In februari bleek al bij onderzoek van het wetenschappelijk blad Nature dat minstens 10.000 publicaties uit 2025 door AI verzonnen academische verwijzingen bevatten. Volgens de Groene Amsterdammer hebben in de afgelopen drie jaar ook honderden aan Nederlandse universiteiten verbonden wetenschappers artikelen gepubliceerd met spookreferenties.

Het tijdschrift onderzocht samen met de Data School van de Universiteit Utrecht ruim 100.000 publicaties in wetenschappelijke tijdschriften. Daarbij vonden ze dat het percentage artikelen met spookreferenties in drie jaar tijd is verzevenvoudigd: bevatte in 2023 nog een op de 1400 artikelen een spookreferentie, dat was in de eerste maanden van 2026 een op de 200.

In totaal vond de Groene in 208 gepeerreviewde artikelen ruim 748 verwijzingen naar wetenschappelijke onderzoeken die niet bestaan.

AI voor referentielijsten

"Iedereen schrok heel erg van wat ze hoorden en probeerden het onmiddellijk recht te zetten bij de journals", vertelt Yannick van der Heijden, een van de journalisten die meewerkte aan het onderzoek. "Vaak hoorden we als reden toch een stukje slordigheid."

De journalisten besloten niet alle wetenschappers bij naam te noemen, maar benaderden hen wel. De wetenschappers zeiden dat zij met behulp van AI de alfabetische volgorde of stijl van hun referentielijst wilden aanpassen. Daarbij zouden hallucinaties zijn ontstaan.

In andere gevallen ging het om wetenschappers die via AI aanvullende bronnen wilden verkrijgen die hun hypotheses of stellingen bevestigden. Daarbij controleerden ze niet zorgvuldig of die gesuggereerde referenties ook daadwerkelijk bestonden.

Sneeuwbaleffect

Het gevaar van nepreferenties, vertelt Van Der Heijden, is dat die een sneeuwbaleffect kunnen opleveren, als een niet-bestaand artikel dat een chatbot verzint meerdere keren wordt geciteerd. De onderzoekers zagen hoe een enkele nepreferentie "een eigen leven" begon te leiden.

"We kwamen bijvoorbeeld een onderzoek tegen over de behandeling van hersenkanker, waarbij een bepaalde behandeling werd onderbouwd door bestaande en niet-bestaande bronnen." De consensus die dan wordt gesuggereerd is gebaseerd is op een broze basis. "Een verkeerd beeld van de bestaande literatuur kan serieuze consequenties hebben", aldus Van Der Heijden.

Niet controleren op referenties

Onder meer wetenschappers van de Wageningen Universiteit en het Rotterdamse Erasmus MC hebben artikelen gepubliceerd met spookreferenties, blijkt uit het onderzoek.

De Wageningen Universiteit zegt tegen de NOS geschrokken te zijn van het nieuws. Een woordvoerder laat weten dat de universiteit "niet inhoudelijk" kan ingaan op vragen, omdat de universiteit niet weet om welke artikelen het gaat. De universiteit noemt het onderzoek een "belangrijk signaal". "We gaan intern kijken of controlemechanismen aangescherpt moeten worden." Het Erasmus MC is gevraagd om een reactie.

Al langer onder druk

De klassieke controle die moet plaatsvinden, de peer review waarbij een artikel door andere wetenschappelijke collega's wordt nagekeken, kan lang duren en wordt volgens sommige wetenschappers niet altijd even nauwkeurig nageleefd.

De fouten in de citaties zijn dan ook niet nieuw in de academische wereld, zegt Mohammad Hosseini, die onderzoekethiek en -integriteit bestudeert aan Northwestern University, in de Groene. Ook voor de komst van generatieve AI waren volgens Hosseini al onnauwkeurigheden in citaties.

Zo zouden sommige wetenschappers niet even secuur zijn in het lezen van de artikelen die ze citeren, waardoor deze niet altijd aansluiten bij de bewering. Of nemen ze claims over zonder de bron te controleren.

Volgens Hosseini is dat deels te wijten aan de publicatiedruk onder wetenschappers. Hoe meer een wetenschapper namelijk publiceert en wordt geciteerd, hoe groter de kans is op bepaalde functies of beurzen, stelt hij.

Nieuwe richtlijn

Sommige uitgeverijen ontwikkelen nu detectiesystemen om AI te herkennen. Ook hebben de tijdschriften Springer Nature en Elsevier hun integriteitsteams uitgebreid, zeggen ze tegen de Groene Amsterdammer. Volgens Elsevier zijn "de 'traditionele controlemechanismen' niet meer genoeg".

Dat beaamt ook Bert Seghers, voorzitter van Enrio, het Europese samenwerkingsverband voor wetenschappelijke integriteit. Seghers werkt aan een nieuwe mondiale rapporteringsstandaard over AI in de wetenschap, die volgens hem hoog nodig zijn, gezien er geen gemeenschappelijke richtlijnen zijn.

"Referenties zijn maar een stuk van de vraag. Dit is nog een van de dingen die we kunnen zien: een gehallucineerde referentie van AI kan je gewoon opzoeken en zien dat die niet bestaat", zegt Seghers tegen de NOS. "Maar als het al kan gebeuren met referenties, wat kan dat ons vertellen over de inhoud van papers die we niet kunnen checken?"

"Het is dan ook cruciaal dat wetenschappers transparant zijn over hoe ze AI gebruikt hebben, en hoe ze op AI toezicht houden, bijvoorbeeld hoe ze output geverifieerd hebben."

De vondst van flitspoeder op een verdachte kan bewijzen dat die persoon betrokken was bij een aanslag. Dat blijkt uit nieuw explosievenonderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).

Uit het onderzoek blijkt dat iemand eigenlijk niet toevallig kan worden blootgesteld aan de stof perchloraat, een vast onderdeel van flitspoeder. Als dat wordt gevonden op iemands huid of kleding, kan dat betrokkenheid betekenen bij het gebruik van explosieven, zoals het maken, vervoeren of afsteken ervan.

In Nederland zijn er per week gemiddeld 29 explosies of pogingen daartoe. De gebruikte explosieven bevatten in de meeste gevallen flitspoeder, bijvoorbeeld uit illegaal vuurwerk zoals de Cobra 6. Er was tot nu toe echter niet goed onderzocht of het aantreffen daarvan bij een verdachte belastend kan zijn.

'Bommenfabriek'

Forensisch onderzoeker Irene van Damme is op dit onderwerp gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam. Zij en haar collega's onderzochten hoe perchloraat wordt overgedragen. Dat deden zij door in een bunker een bommenfabriek na te bootsen.

Daar werd onderzocht hoeveel perchloraat zich door een ruimte verspreidt als iemand een vuurwerkexplosief maakt. Ook werd gemeten hoeveel van de stof achterblijft op de neus, het haar, de handen en de kleding van mensen die zo'n ruimte in en uit gaan.

De wetenschappers onderzochten ook hoe perchloraat op andere locaties kan terechtkomen op bijvoorbeeld handen of kleding. Een verdachte kan immers zeggen dat hij alleen vuurwerkresten heeft opgeraapt of handen heeft geschud met iemand die met flitspoeder in aanraking was geweest.

Proefpersonen

Proefpersonen gaven elkaar een hand en pakten daarna verschillende materialen vast, zoals glas, katoen en plastic. Zo konden de onderzoekers zien hoeveel perchloraat wordt overgedragen en welke materialen de stof het beste vasthouden.

Voor het onderzoek werd ook op de dag voor en de dag na de jaarwisseling op verschillende plekken buiten monsters afgenomen van voorwerpen. "Deze data toonden aan dat perchloraat in Nederland inderdaad niet willekeurig voorkomt, en dat als het wél aanwezig is op handen, er doorgaans een link is met beroepsmatig gebruik", zegt forensisch onderzoeker Van Damme.

In enkele rechtszaken zijn de onderzoeksresultaten al gebruikt als bewijs. Wel is er meer onderzoek nodig, aldus het NFI. Zo is bijvoorbeeld nog niet duidelijk hoe lang de stof detecteerbaar is.

In Frankrijk zijn tijdens de hittegolf vorige maand zeker 2025 mensen meer gestorven dan normaal. Dat heeft de Franse minister van Volksgezondheid Stéphanie Rist bekendgemaakt. In het weekend gingen de Franse autoriteiten nog uit van 1000 extra doden door de hitte.

Tijdens de hittegolf, die officieel van 22 tot 28 juni duurde, lag vooral onder mensen boven de 45 jaar het aantal doden hoger.

"We zien dat het aantal mensen dat thuis is gestorven in die week met 91 procent steeg ten opzichte van de week ervoor", zei Rist. Eenzaamheid speelt daarbij volgens haar een belangrijke rol. Oudere mensen krijgen niet altijd de nodige hulp terwijl de temperatuur in huis hoog kan oplopen.

In de regio Île-de-France, waarin Parijs ligt, lag tijdens de hittegolf het aantal sterfgevallen van 62,8 procent hoger ten opzichte van de week ervoor. Dat komt neer op 619 extra doden. In andere regio's lag dat percentage lager.

Rist waarschuwt dat het aantal extra doden tijdens de hittegolf nog verder kan oplopen. "We hebben nog niet alle gegevens binnen", voegde de minister eraan toe.

De digitaal vastgelegde sterfgevallen zijn verwerkt, maaar er zijn ook papieren overlijdensakten die nog niet zijn geregistreerd. "De cijfers zullen de komende weken zeker nog veranderen", verwacht ze.

In Nederland zijn tijdens de hitte ongeveer 480 mensen meer overleden dan verwacht, volgens een eerste schatting van het RIVM. Daarbij ging het vooral om mensen van 80 jaar en ouder.

Bosbranden

Het Franse weerinstituut omschreef de hittegolf die Frankrijk een week in zijn greep hield als historisch. Volgens weerkundigen was het de zwaarste hittegolf in Europa ooit gemeten.

Inmiddels is de hitte wat afgenomen. Wel is door de droogte is het risico op natuurbranden groot. Bij Perpignan, aan de Franse zuidkust, zijn 3000 mensen geëvacueerd vanwege bosbranden bij kustplaatsen in de buurt van de stad.

De Venezolaanse interim-leider Delcy Rodriguez wijst kritiek op de trage hulpverlening na de aardbevingen van de hand. Op een persconferentie voor buitenlandse journalisten verwierp ze ook de beschuldiging dat de enorme schade is verergerd door gebrekkig gebouwde sociale huurwoningen.

Bij de zware aardbevingen in Venezuela kwamen acht dagen geleden zeker 2595 mensen om het leven, meer dan 11.000 mensen raakten gewond. De Venezolaanse overheid houdt geen officiële cijfers bij van het totaal aantal vermisten, maar op de website Venezuela te busca ('Venezuela zoekt je') hebben al meer dan 10.000 mensen iemand als vermist opgegeven. De VN schat dat er nog 50.000 mensen vermist zijn.

Uit satellietbeelden van de NASA blijkt dat door de aardbevingen meer dan 50.000 gebouwen zijn verwoest of beschadigd. Zeker 38 ziekenhuizen in het land zijn door de aardbevingen beschadigd geraakt.

Gebrek aan materieel

Met name de staat La Guaira ten noorden van de hoofdstad Caracas is hard getroffen. Bewoners uiten hun ongenoegen over het uitblijven van serieuze zoek- en reddingsoperatie van de overheid. Ze stonden er soms na 48 uur nog steeds alleen voor en moesten met blote handen naar buren en dierbaren zoeken. Hulpverleners wijzen onder meer op het gebrek aan gespecialiseerde zwaar materieel.

"Uiteraard zullen er massagraven komen", zei forensisch onderzoeker Joel Mirabal tegen persbureau AP, die al zeven dagen non-stop in La Guaira op zoek is naar lichamen. "De instorting is enorm en er liggen lichamen begraven onder dikke lagen puin."

Deskundigen waarschuwen al langer voor de gebrekkige bouwkwaliteit van sociale woningbouwprojecten in La Guaira. Die projecten waren een speerpunt van het beleid van voormalig president Hugo Chávez, maar de gebouwen waren kwetsbaar voor aardbevingen. Rodriguez beweert dat 80 procent van de ingestorte gebouwen in La Guaira door private partijen zijn ontwikkeld, maar levert daarvoor geen bewijs.

De twee zware aardbevingen met een kracht van 7,2 en 7,5 komen boven op de economische malaise waar Venezuela mee kampt. Dagelijks zijn er nog stroomuitvallen en ook het internet valt geregeld uit, wat hulpverlening en de wederopbouw extra bemoeilijkt. Ook de gezondheidszorg in Venezuela ligt in puin. Het land is niet genoeg voorbereid op zo'n ramp, medici vrezen daarom voor een langdurige zorgcrisis.

Volgens de Financial Times wordt de huidige buitenlandse schuld van Venezuela geschat op ruim 220 miljard euro, dat is fors hoger dan eerdere schattingen. Daarmee overtreft Venezuela de schuldenlast die Griekenland in 2012 had tijdens de eurocrisis.

Machado

Interim-president Rodriguez wordt door de VS als legitieme leider van Venezuela erkend, sinds Amerikaanse troepen president Maduro in januari bij een militaire bliksemactie ontvoerden en naar de VS brachten. Daar zit hij, samen met zijn vrouw, vast in afwachting van een proces.

In de praktijk heeft Rodriguez maar weinig steun onder het Venezolaanse volk. Critici en demonstranten noemen het land in de praktijk een protectoraat van de VS.

Oppositieleider en Nobelprijswinnares María Corina Machado is daarentegen zeer geliefd bij het Venezolaanse volk. Zij wil dat er verkiezingen komen, omdat er volgens haar onder het huidige regime niets is veranderd ten opzichte van het vorige. "Ze geloven dat ze de internationale gemeenschap voor de gek kunnen houden", zegt ze, "om middelen te verkrijgen of legitimiteit te verwerven."

Machado is momenteel in Panama en zegt terug te willen keren naar Venezuela, "om de inspanningen van burgers tijdens de noodsituatie te helpen coördineren en aan te moedigen". Ze beschuldigt de regering ervan toegang tot het land te blokkeren. "Ik ga er alles aan doen om terug te komen."

De VS heeft intussen meer dan 300 miljoen dollar en zo'n 900 extra militairen gestuurd ter ondersteuning van de reddingsoperaties. Ook stelt Washington de opbrengsten uit de Venezolaanse olieproductie beschikbaar voor de hulpverlening; die staan sinds de afzetting van Maduro onder controle van het Amerikaanse ministerie van Financiën. Rodríguez heeft daarnaast toegang gevraagd tot reserves bij het IMF.

Watercrisis

In Nederland is via giro 5125 1,1 miljoen euro opgehaald voor Venezuela. Het gironummer werd vorige week vrijdag geopend. Volgens het Rode Kruis blijven de behoeftes enorm en is hulp nog maanden nodig.

In La Guaira heeft het Venezolaanse Rode Kruis, samen met Rode Kruis-teams uit onder meer Colombia, een veldhospitaal en twee EHBO-posten ingericht. Dagelijks melden zich daar gewonden, onder wie mensen die onder het puin zelf op zoek gingen naar familieleden, andere geliefden of huisdieren.

Waterexpert Marij Zwart van het Rode Kruis waarschuwt voor een mogelijke tweede crisis. "Zonder schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen kunnen ziektes zich razendsnel verspreiden. In combinatie met de warmte is dat extra gevaarlijk, zeker voor kinderen, ouderen en zieke of gewonde mensen."

Correspondent Nina Jurna was deze week in Venezuela, waar nog wordt gezocht naar overlevenden:

Een Amerikaanse piloot is gisteren in de Indonesische regio Papoea doodgeschoten door separatistische rebellen. Zijn lichaam is nu op het westelijke deel van het eiland Nieuw-Guinea geborgen door het Indonesische leger.

Een woordvoerder van het West-Papoea Nationaal Bevrijdingsleger (TPNPB), een gewapende separatistische groepering, meldde gisteren dat de Amerikaanse piloot Nicholas Gosselin was gedood in de regio Yahukimo, in de provincie Hoogland-Papoea. Ook werd zijn vliegtuig in brand gestoken.

De rebellen maakten een videoboodschap:

De communicatie met het toestel ging verloren nadat het geland was. Het vliegtuig was eigendom van luchtvaartmaatschappij PT AMA, dat volgens de website onder meer voedsel, brandstof, post en medicijnen naar afgelegen dorpen in Papoea vervoert.

TPNPB beweert dat het vliegtuig geregeld Indonesische militairen vervoerde en een door de rebellen ingesteld vliegverbod had geschonden. De Indonesische krijgsmacht ontkent dat er militairen in het toestel zaten. Volgens het leger zaten zeven inheemse Papoease burgers in het vliegtuig. Zij bleven ongedeerd.

'Boodschap aan Indonesië, VS en Nederland'

De aanval werd door de separatistische groepering omschreven als een "boodschap" aan de regeringen van Indonesië, de VS, Nederland en de VN, omdat die volgens de rebellen "de fundamentele oorzaken" van het conflict in Papoea niet aanpakken. De groepering riep de Indonesische president Prabowo Subianto op om internationale onderhandelingen te beginnen.

Op een video van de TPNPB zijn rebellen met geweren en bijlen te zien, terwijl zij de Morgenster-vlag hijsen van de Papoea-onafhankelijkheidsbeweging. De groepering waarschuwt voor meer aanvallen als Indonesië burgervliegtuigen laat vliegen naar gebieden waar de onafhankelijkheidsbeweging actief is.

Conflict

In Papoea woedt al decennialang een conflict tussen de Indonesische staat en onafhankelijkheidsstrijders. De voormalige Nederlandse kolonie werd in 1969 bij Indonesië gevoegd na een door de Verenigde Naties gesteunde volksraadpleging. Die wordt door critici als een schijnstemming gezien.

De afgelopen jaren zijn meerdere buitenlandse piloten doelwit geworden van rebellen in Papoea. In 2023 werd een Nieuw-Zeelandse piloot negentien maanden gegijzeld nadat hij was geland in het afgelegen bergachtige gebied Nduga. Vorig jaar werd een andere Nieuw-Zeelandse piloot kort na de landing in een afgelegen dorp doodgeschoten.

Fietsers en voetgangers in de Groningse gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta moeten oppassen voor een agressieve buizerd. De beschermde roofvogel kan vanwege het broedseizoen mensen aanvallen. Op de weg tussen Bedum en Stedum is een waarschuwingsbord geplaatst.

"Het gaat heel snel", zegt een man tegen RTV Noord. Hij is naar eigen zeggen de afgelopen tijd al een paar keer aangevallen door de buizerd. "Het voelt alsof iemand iets naar je hoofd gooit." De man kwam er telkens ongedeerd vanaf. "Hij laat je meteen weer los. Hij klapt er even op en dan vliegt hij weer verder."

Als je dit geluid hoort moet je opletten:

"De buizerd heeft nu jongen dus hij is heel beschermend", legt natuurfotograaf Wilco van der Laan uit. De buizerd heeft een nest hoog in een boom langs de Stedumerweg, op een rustig stuk natuur maar wel pal naast de weg.

"Het is een prachtig, onvervalst Groninger landschap, met veel bomen én veel muizen, dus hij heeft hier een prima broedplek", zegt de natuurfotograaf.

Actiefoto

Van der Laan is niet bang voor een aanval. "Dan kan ik een mooie actiefoto maken", zegt hij. Toch snapt hij dat zeker niet iedereen daarop zit te wachten, zeker mensen met kleine kinderen niet. "Die laat je niet zomaar even fietsen hier."

De buizerd is een beschermde vogelsoort in Nederland en mag dus niet verstoord worden. Ook het nest is het hele jaar beschermd en mag absoluut niet verplaatst worden. Inwoners hebben de situatie daarom te accepteren, zegt Van der Laan. "Het is de natuur: de buizerd beschermt zijn nest."

Als het goed is, is de buizerd vanzelf over een tijdje niet meer agressief. "Het broedseizoen duurt van maart tot augustus. Dan is het even oppassen."

Het ministerie van Defensie gaat voor het eerst investeren in een particulier bedrijf. Het steekt tientallen miljoenen euro's in het relatief jonge Intelic, dat software voor de besturing van drones maakt.

Vanmorgen hebben de twee partijen een contract ondertekend, waarin ook staat dat de Nederlandse overheid een zogenoemd 'gouden aandeel' in het Amsterdamse bedrijf wil nemen.

Dat betekent dat Intelic bij grote beslissingen, zoals een verhuizing, altijd toestemming aan Defensie moet gaan vragen. Die mogelijkheid wordt de komende maanden verkend. Daarna moet de Tweede Kamer er nog een besluit over het speciale aandeel nemen.

'Unieke kennis'

Onbemenste wapensystemen worden steeds belangrijker worden in de oorlogsvoering, zegt staatssecretaris Boswijk tegen de NOS. Hij wil voorkomen dat het Nederlandse bedrijf, dat "unieke kennis" heeft en "ver voorloopt op de concurrenten", wordt overgenomen door buitenlandse investeerders. "Daarom hebben we deze stap gezet."

Intelic in Amsterdam bestaat zo'n vijf jaar. Het bedrijf maakt software waarmee de krijgsmacht straks elk merk en type drone kan besturen, ook meerdere tegelijk. Volgens Intelic-directeur en -oprichter Maurits Korthals Altes is het voor zijn bedrijf goed dat de overheid dit gouden aandeel koopt.

"We hebben een gezamenlijk belang: software leveren voor dronebesturing voor de krijgsmacht. Defensie wil graag de zekerheid hebben dat het product geleverd kan worden", zegt de directeur. "Dat geeft buitenlandse investeerders ook meer zekerheid, hopen we."

Boswijk sluit niet uit dat er in de toekomst meer deals worden gesloten met bedrijven die kennis hebben die Nederland niet wil kwijtraken.

Honderden daders van zware misdrijven als moord, verkrachting en kindermisbruik, hebben de afgelopen jaren strafvermindering gekregen omdat hun strafzaken te lang duurden. Uit een inventarisatie van RTL Nieuws blijkt dat sommigen daardoor tot drie jaar minder lang de gevangenis in hoefden.

Verdachten hebben recht op een uitspraak binnen een vastgestelde termijn, maar in de praktijk worden die termijnen regelmatig overschreden. De rechter kan dat compenseren door de straf in te korten.

RTL analyseerde 156.000 vonnissen uit de periode tussen 2008 en juli 2026. In 669 gevallen kregen daders strafcompensatie voor een te trage afhandeling van hun zaak. Het gaat daarbij om het volledige strafproces, van politieonderzoek tot berechting.

Overschrijding redelijke termijn

Die vertragingen komen steeds vaker voor: halverwege dit jaar waren er al meer strafkortingen dan in heel 2022. De oorzaken daarvan zijn heel divers: zo hebben bijvoorbeeld de coronapandemie en de hack bij het Openbaar Ministerie de vertragingen verergerd.

De zaken waarbij dat gebeurt lopen uiteen. Zo kreeg iemand die was veroordeeld voor een poging tot moord drie jaar strafvermindering. Een vader die zijn dochter verkrachtte kreeg twee maanden strafvermindering. Ook een docent die seks had met een minderjarige leerling tijdens een schoolkamp kreeg twee maanden strafvermindering.

Actie geëist

De Raad voor de Rechtspraak, de politie en het Openbaar Ministerie laten in een reactie aan RTL weten de vertraging en de te lange duur van strafzaken te herkennen en te betreuren. Ook de Algemene Rekenkamer is kritisch over de trage afhandeling van strafzaken.

De waakhond die de overheid controleert trok daar al vaker aan de bel. "De opeenvolgende ministers hebben gezegd dat het beter moet. Ze hebben daar ook concrete doelen voor geformuleerd, maar die doelen worden niet gehaald", zegt Ewout Irrgang van de Algemene Rekenkamer. "We zien dat sinds 2019 de doorlooptijd in geen enkel jaar gehaald is."

De Tweede Kamer wil dat minister van Justitie en Veiligheid David van Weel de vastgelopen strafrechtketen nu echt gaat aanpakken.

'Drastische veranderingen nodig'

Van Weel erkent dat slachtoffers worden benadeeld door de lange duur van strafzaken. "Je wil dit achter je kunnen laten en door met je leven", zegt de minister. Op het onderzoek naar strafverminderingen door RTL Nieuws wil hij niet "een op een" ingaan, omdat hij de vonnissen niet zelf heeft geanalyseerd. Wel erkent hij dat er actie moet komen: "Ja, de keten zit verstopt. Er moeten dingen drastisch veranderen."

Op de vraag waarom het zo lang duurt voordat verbeteringen te zien zijn, zegt de minister: "Er zit geen onwil van mijn kant. We willen dit allemaal oplossen. Als het makkelijk was geweest, hadden we dit jaren geleden al opgelost. Het is dus blijkbaar een moeilijk probleem."

Bij een schietpartij in het centrum van Rotterdam is een man overleden, meldt de politie. Er zijn zeven mensen aangehouden. Het gaat om zes mannen en een vrouw in de leeftijd van 26 tot 36 jaar.

Het incident gebeurde rond 05.30 uur op het kruispunt van de Nieuwe Binnenweg en de Mathenesserlaan. Omwonenden zouden meerdere schoten hebben gehoord. "Er werd tussen de vijf en zeven keer geschoten", zegt een bewoner tegen de regionale omroep Rijnmond. "Ik hoorde er nog eentje zeggen: 'ik schiet je kapot!'. Voor de schietpartij zou eerst zijn gevochten.

"Er stonden echt heel snel twaalf politieauto's in de straat. Ze vertrokken vrijwel direct richting het ziekenhuis", zegt de man. De man raakte zwaargewond en werd ter plekke gereanimeerd. Hij is daarna overleden.

Aanhoudingen

Vijf personen werden onmiddellijk opgepakt, twee anderen later op de ochtend. De politie onderzoekt wat ieders rol was.

Het gaat om een vrouw van 26 uit Schiedam, een 27-jarige man uit Schiedam, een man (28) uit Spijkenisse, twee Rotterdamse mannen (30 en 32) en een man van 36 uit Ridderkerk. Een deel van hen is vlak bij het schietincident aangehouden, anderen zaten in een auto. Bij de aanhouding werd een vuurwapen ontdekt.

De identiteit van het slachtoffer is nog niet bekend, zegt de politie.

In de nacht van woensdag op donderdag was er ook al een schietpartij op de Nieuwe Binnenweg. Toen werd er rond 01.15 uur geschoten in de winkelstraat. Er viel één gewonde. Of de incidenten iets met elkaar te maken hebben, is niet bekend.

Voor het VN-hoofdgebouw in New York heeft een Tibetaanse man zichzelf in brand gestoken uit protest tegen de Chinese bezetting van Tibet. De man overleed aan zijn verwondingen.

De man werd gisteravond rond 18.30 uur plaatselijke tijd zwaar verbrand aangetroffen door de politie. Hij werd naar het ziekenhuis gebracht, waar hij later dood werd verklaard. De politie onderzoekt de zaak en heeft niets gezegd over een motief.

Volgens Voice of Tibet, een mediaplatform van Tibetaanse ballingen, gaat het om de Tibetaanse activist Lobga Rangzen. Hij woonde de afgelopen twintig jaar in de Verenigde Staten en werkte daar als Uber-chauffeur.

Kort voor zijn daad begon hij een livestream op Facebook waarin hij opriep tot Tibetaanse onafhankelijkheid en eenheid.

Verbranding

Op beelden is te zien hoe de man, gehuld in monniksgewaad, kalm naar het VN-hoofdkwartier loopt, een Tibetaanse vlag naast zich neerzet en zichzelf in brand steekt. Hij blijft daarna tientallen seconden vrijwel roerloos staan en gaat vervolgens op de grond liggen. Terwijl auto's voorbijrijden en toeteren, komt een hulpverlener toegesneld die de vlammen met een brandblusser dooft.

Tijdens zijn verbranding strooide Rangzen papieren rond, met daarop onder meer de tekst China out of Tibet, een bekende leus van de Tibetaanse onafhankelijkheidsbeweging. Een vriend en collega-Uberchauffeur omschreef Rangzen tegenover The New York Post als iemand die zich verzette tegen de Chinese overheersing van Tibet met vreedzaam protest.

Spanningen China

Tibet staat sinds 1950 onder Chinees bestuur. Peking spreekt zelf van een "vreedzame bevrijding", maar mensenrechtenorganisaties en Tibetaanse ballingen spreken al jaren van onderdrukking van de Tibetaanse cultuur, religie en politieke vrijheid.

De spanningen zijn de laatste jaren verder opgelopen. De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben deze week hun zorgen uitgesproken over een nieuwe Chinese wet over etnische eenheid. Die wet moet volgens Peking de nationale samenhang versterken, maar critici vrezen dat ze de druk op minderheden zoals Tibetanen en Oeigoeren verder vergroot.

Zelfverbrandingen komen vaker voor onder Tibetanen die protesteren tegen het Chinese bewind. Volgens de International Campaign for Tibet hebben sinds 2009 meer dan 150 Tibetanen zichzelf in brand gestoken. Een deel van die acties vond plaats buiten Tibet, onder Tibetanen in ballingschap.

Goedemorgen! Het vierjaarlijkse evenement Sail Harlingen begint en Madonna brengt haar nieuwe studio-album uit.

Eerst het weer: in het noordoosten kan eerst nog een bui vallen. Verder geregeld zon, vooral in het zuiden, maar hier en daar ook wat bewolking. Het wordt 18 tot lokaal 25 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt dat de uitbraak van het hantavirus voorbij is. In april was er een hantavirusuitbraak op het Nederlandse cruiseschip MV Hondius op de Atlantische Oceaan. Dertien mensen raakten besmet. Drie van hen, onder wie een Nederlands echtpaar, overleden.

Het ging om de Andesvariant die vooral voorkomt in Zuid-Amerika. Dit is een van de weinige hantavirussen die van mens op mens kan worden doorgegeven.

Het Amerikaanse persbureau AP schreef eerder op basis van twee Argentijnse functionarissen dat het stel het virus zou hebben opgelopen gedurende een vogelobservatietocht in Ushuaia, de zuidelijkste stad ter wereld.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In Zuid-Frankrijk woeden grote bosbranden. Meerdere campings zijn ontruimd en meer dan 3000 mensen zijn uit het gebied geëvacueerd. Vanwege de branden heeft de Franse regering inmiddels een crisisteam samengesteld, geleid door premier Lecornu.

Een ooggetuige beschrijft de situatie volgens de Franse nieuwssite Actu als "apocalyptisch".

Fijne dag!