NOS Nieuws - Algemeen

Een Britse vrouw van 99 heeft het record voor oudste 'wingwalker' gebroken. Vastgebonden op de vleugel van een dubbeldekker maakte ze in Gloucestershire een vlucht om geld in te zamelen.

"Het is een eigenaardig gevoel. Bang was ik niet, omdat ik er zo'n zin in had", reageerde Hilda Duffy achteraf. "Het zal de adrenaline zijn geweest, gemixt met iets anders."

Ze zei tijdens de vlucht aan haar vader te hebben gedacht. "Ik ben de oudste van zeven, wat zou hij trots zijn geweest op zijn eerstgeborene."

Duffy zamelde met haar stunt 1300 pond in voor de plaatselijke luchtambulance. Ze zei dat ze geïnspireerd was geraakt toen ze in augustus las over Betty Bromage, die op haar 97ste haar eigen record had aangescherpt.

Bromage voerde sinds haar 87ste al zes keer zo'n stuntvlucht uit. "Anders verveel ik me", legde ze uit aan de BBC. "Ik mag niet meer autorijden, ik kan niet goed zien en dat frustreert. Dus wil ik de dingen doen die ik nog wel kan." Voor de vlucht, inclusief een looping, draaide ze haar hand niet om: "De kermis is erger".

Behalve het record van Bromage brak Duffy ook het absolute leeftijdsrecord voor een wingwalker, dat sinds mei op naam stond van landgenoot Harold Heasman. Die was bij zijn vlucht met 98 jaren en 357 dagen de oudste ooit, maar Duffy is met haar 99 jaar en 21 dagen nipt ouder.

In een reactie op Duffy's record, reageerde Bromage strijdlustig: "Ik kan niet wachten tot ik 100 ben om het nog een keer te doen", lachte ze bij de BBC. "Dan versla ik je weer."

Harold Heasman heeft nog niet gezegd wat zijn plannen zijn.

Techgigant Meta moet er in Brazilië per direct voor zorgen dat de twee overgebleven kandidaten voor de presidentsverkiezingen gelijk worden behandeld. Dat heeft een rechter van het Braziliaanse electoraal hof bepaald na een klacht van zittend president Lula, een van de kandidaten.

De linkse president neemt het op 25 oktober in de beslissende tweede ronde van de verkiezingen op tegen de radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro. De afgelopen weken concludeerde het campagneteam van Lula dat hun berichten en pagina's slecht te vinden zijn op Instagram, naast Facebook en WhatsApp onderdeel van Meta.

Ook werd er geklaagd over accounts die ineens zouden verdwijnen. Verder zou er met de optie Meta AI in WhatsApp wel campagnemateriaal kunnen worden gemaakt voor Bolsonaro en niet voor Lula. Het team van de president meende dat Bolsonaro werd voorgetrokken en stapte daarom naar het electoraal hof.

Drie letters voldoende

Deze week constateerde ook de NOS dat er bij de zoekterm 'Lula' op Instagram eerst allerlei andere accounts als suggestie worden gegeven. Bij zijn tegenstander heeft het platform maar drie letters nodig. 'Bol' is voldoende om het officiële account van Flávio Bolsonaro bovenaan te krijgen. Meta sprak de aantijgingen tegen en weet de problemen aan technische storingen.

De rechter oordeelt nu dat Meta de verspreiding van politieke berichten niet mag beperken als dat leidt tot ongelijkheid tussen Lula en Bolsonaro. Als de Amerikaanse techgigant zich niet aan de uitspraak houdt, kan het een boete krijgen van 500.000 real per dag, omgerekend ruim 87.000 euro. Het bedrijf wil tegenover persbureau AP niet reageren.

Nek aan nek

Lula en Bolsonaro zijn verwikkeld in een nek-aan-nekstrijd in aanloop naar de tweede ronde. Het eerste deel van de verkiezingsstrijd, op 4 oktober, werd gewonnen door Bolsonaro met 47 procent van de stemmen. Lula kreeg 45 procent.

Flávio Bolsonaro is de zoon van Jaïr Bolsonaro, die een gevangenisstraf uitzit van 27 jaar voor een couppoging in 2022.

In een ondergrondse parkeergarage aan de Theodoor van Hoytemastraat in Amsterdam Nieuw-West is rond 02.45 uur een grote brand uitgebroken. Zeker 55 woningen boven de parkeergarage moesten worden ontruimd, meldt de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Mogelijk is de brand aangestoken. De politie meldt dat een 26-jarige man uit Amsterdam is aangehouden op verdenking van brandstichting. De recherche onderzoekt of er een conflict in de relationele sfeer speelde.

Rond 05.15 uur had de brandweer de brand onder controle.

Er kwam veel rook vrij:

De bewoners zijn opgevangen in een hotel in de buurt. Het is onduidelijk wanneer zij terug kunnen, eerst moet worden vastgesteld hoe groot de schade precies is. Bij de brand kwam veel rook vrij.

De brandweer rukte met veel materieel uit en maakte bij het blussen ook gebruik van een blusrobot. De veiligheidsregio meldt dat enkele mensen ter plekke zijn geïnspecteerd door het ambulancepersoneel, maar niemand is overgebracht naar het ziekenhuis.

Netbeheerder Liander heeft uit veiligheidsoverwegingen de stroom van het gebouw afgesloten. Sommige omliggende woningen en bedrijven hebben hierdoor momenteel ook geen elektriciteit.

Stroomuitval, een internetstoring of hack: niet alleen burgers worden opgeroepen zich voor te bereiden op een noodsituatie met een noodpakket, ook het kabinet heeft komend jaar de draaiboeken klaar rondom voedselzekerheid voor 'het geval dat'.

"We maken er zoveel mogelijk tempo op", zegt staatssecretaris Erkens. Volgens hem wordt de laatste hand gelegd aan het Landelijk Crisisplan Voedselzekerheid. Supermarkten en distributiecentra spelen daar ook een rol in. Het zijn essentiële en kwetsbare voorzieningen, bleek deze week toen Albert Heijn werd gehackt.

Hoewel de voedselzekerheid niet in het geding is geweest, legt de situatie de kwetsbaarheden bloot in een systeem dat in Nederland zo efficiënt mogelijk is ingericht, met zo min mogelijk voorraden.

Noodvoorraden

Op dit moment zijn supermarkten en distributiecentra niet verplicht een noodvoorraad aan te houden. Maar uiteindelijk moeten die voorraden er volgens de plannen van het kabinet wel komen. Vraag is hoe de supermarkten hun rol daarin zien.

Staatssecretaris Erkens zegt in gesprek te zijn met supermarkten om te kijken of "we ook noodvoorraden met bepaalde kritieke goederen gaan aanleggen met elkaar. Zodat je bij ontwrichtende situaties ook altijd kan terugvallen op die noodvoorraad".

Loodsen kopen

Volgens directeur Marc Janssen van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) wordt dat lastig bij bestaande gebouwen. "Althans op korte termijn, door de opslagcapaciteit. Wil je daar meer van, dan betekent dat verbouwingen."

Een alternatief is volgens hem dat de overheid loodsen koopt of bouwt en vult met de juiste producten. "En dat we in nauw overleg afspraken maken over de logistiek en de distributie. Via winkels of bijvoorbeeld buurthuizen."

Erkens denkt dat ook bestaande distributiecentra noodvoorraden kunnen herbergen. Dan zal wel de maximale efficiëntie moeten inboeten. "Maar dan heb je wel voor twee of drie dagen goederen erin om altijd een eerste risico op te vangen."

En dan rest nog de vraag: stel je hebt zo'n noodvoorraad in een distributiecentrum, wat doe je dan als een digitaal systeem uitvalt of moet worden uitgeschakeld? De directeur van het CBL zegt dat de situatie bij Albert Heijn deze week een leerschool is.

"Van zo'n incident kun je ook leren dat je een optie B nodig hebt voor een meer analoge levensmiddelendistributie. Dus dat je niet alleen maar afhankelijk bent van digitale systemen."

Daarbij zal het assortiment in zo'n noodvoorraad altijd beperkter zijn dan wat winkels in normale tijden bieden. Volgens Erkens wordt momenteel in kaart gebracht welke producten noodzakelijk zijn.

"Het is geen grote nationale ramp als kiwi's niet geleverd kunnen worden, dan heb je nog andere soorten fruit", zegt Erkens. "Maar als echt hele noodzakelijke productcategorieën wegvallen, dan moet je daarvan wel een voorraad opbouwen met elkaar."

Onvoldoende

Eerder deze maand waarschuwden onderzoekers van Clingendael Instituut en de Erasmus Universiteit dat Nederland onvoldoende is voorbereid op een ramp rondom voedselzekerheid. Een van de adviezen is supermarkten een dynamische noodvoorraad aan te laten houden. Dan werkt het als een buffer die meegaat in de normale verkoop en niet bederft.

Uiteindelijk is de beste manier om je voor te bereiden niet de supermarkt maar thuis, zegt onderzoeker Pieter Zwaan. Zijn advies is daarom om niet voor drie maar acht dagen voedsel in huis te hebben, een advies dat het kabinet nog niet officieel over wil nemen.

Zwaan zegt te erkennen dat dit niet voor iedereen een optie is vanwege ruimte of kosten. "Dan kunnen supermarkten een rol spelen, bijvoorbeeld als het echt crisis is. Zij kunnen dan op gecoördineerde wijze producten uitgeven."

Een akkoord over een nieuwe Europese begroting is nog altijd ver weg. De leiders van de 27 EU-landen deden gisteravond tijdens de Europese top in Brussel een poging om dichter bij elkaar te komen, maar zijn daar vooralsnog niet in geslaagd.

"We staan voor zeer moeilijke onderhandelingen", zei de Duitse bondkanselier Merz voorafgaand aan de onderhandelingen. Eens in de zeven jaar moeten alle EU-landen een akkoord sluiten over een nieuwe begroting. Op dit moment overleggen ze over het EU-budget voor de periode van 2028 tot en met 2034. De onderhandelingen in aanloop naar zo'n deal gaan er altijd hard aan toe.

Rijkere landen zoals Nederland, Duitsland en Zweden dragen meer geld bij dan dat ze terugkrijgen vanuit de EU aan subsidies en fondsen. Deze landen, de nettobetalers, willen daarom dat de begroting niet te lijvig wordt, omdat dan de kosten oplopen. Duitsland is aanvoerder van deze club.

Bezuinigen of investeren?

Daartegenover staat een groep van zeventien landen die graag een ruimere begroting ziet, omdat er dan meer geld beschikbaar is voor onder meer hun boeren en om achtergestelde regio's te ontwikkelen. Deze groep staat onder leiding van Italië en Roemenië.

Inmiddels hebben er verschillende voorstellen voor een nieuwe begroting op tafel gelegen. De Europese Commissie trapte de discussie in juli af met een voorstel voor een begroting van een kleine 2000 miljard euro voor een periode van zeven jaar. Inmiddels spreken de landen, na hevig verzet van de nettobetalers, over een variant die al zo'n 150 miljard euro lager is.

Maar dat is nog altijd te veel, vindt premier Jetten. "Het huidige voorstel is niet goed genoeg om tot een akkoord te komen. De begroting moet kleiner en moderner om klaar te zijn voor de toekomst."

Onderhandelen onder hoogspanning

De discussie staat onder meer tijdsdruk dan normaal. Verschillende landen hopen dit jaar nog tot een politiek akkoord te komen. Ook de voorzitter van de Europese Raad, Antonio Costa, heeft die wens uitgesproken. Costa heeft als voorzitter de rol om de gesprekken tussen de Europese leiders in goede banen te leiden.

De tijdsdruk is het gevolg van een jaar vol verkiezingen dat Europa te wachten staat. Tussen nu en eind 2027 mogen Europeanen in vier van de vijf grootste EU-landen naar de stembus (Spanje, Frankrijk, Italië en Polen).

Vooral de Franse presidentsverkiezingen zouden de onderhandelingen nog veel moeilijker kunnen maken dan ze nu al zijn. Marine Le Pen, die bovenaan staat in de Franse peilingen, voert campagne op een veel lagere financiële bijdrage van Frankrijk aan de EU. Om die boodschap kracht bij te zetten, gaf ze eerder deze week speciaal een persconferentie in Brussel.

Tech of landbouw?

De landen steggelen niet alleen over de hoogte van de begroting, maar ook over hoe ze geld willen besteden. De groep van Duitsland en Nederland pleit voor een 'moderne begroting', zoals ze het zelf noemen. Daarin moet er meer geld naar innovatie, defensie, tech en de energietransitie en minder naar landbouw en armere regio's.

Het voorstel dat nu op tafel ligt, is weliswaar minder omvangrijk dan het oorspronkelijke plan van de Europese Commissie. Maar die verlaging zit voor een deel wel juist bij de thema's die Nederland belangrijk vindt, zoals onderzoek en innovatie.

"We liggen tweeënhalve maand voor het einde van het jaar nog heel ver uit elkaar", zegt Merz. "Maar dat betekent niet dat we de komende maanden niet nog met oplossingen kunnen komen."

Onderhandelingsmarathon

De Duitser stuurt aan op een akkoord bij de Europese top op 17 december. Als de leiders dan daadwerkelijk overeenstemming willen bereiken, kan die top meerdere dagen en nachten duren. "Ik zal voor die top een aantal extra overhemden inpakken", aldus de Duitse bondskanselier.

De Franse president Macron legt ook druk op de onderhandelingen. Frankrijk wil een deal voor het einde van het jaar, omdat onderhandelen over de EU-miljarden tijdens de Franse presidentsverkiezingen te gevoelig zou zijn.

Maar niet alle leiders voelen de noodzaak haast te maken. "We zullen geen akkoord tekenen dat niet gunstig is, alleen maar om de deadline te halen", zei de Italiaanse premier Meloni eerder deze week. Uiteindelijk moeten alle landen het eens zijn over de nieuwe begroting. 13 november spreken de EU-leiders verder met elkaar, dan in Dublin.

Goedemorgen! Vandaag laat het kabinet weten welke infrastructuurprojecten de komende jaren geld krijgen en welke niet. En in Brussel gaat de EU-top de tweede dag in. Daar wordt onder meer gepraat over steun aan Oekraïne.

Eerst het weer: vanochtend is het droog met wolkenvelden en wat zon. Vanmiddag raakt het vanuit het westen bewolkt en gaat het af en toe regenen. Het wordt 18 tot 20 graden bij een matige tot vrij krachtige naar noordwest draaiende wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het aantal meldingen van arbeidsuitbuiting is vorig jaar toegenomen, zegt de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. Het gaat met name om uitbuiting van personeel in de horeca en in de landbouw.

Er is sprake van arbeidsuitbuiting wanneer iemand onder onmenselijke omstandigheden moet werken en hierbij dwang, dreiging, geweld, afpersing, fraude of misleiding een rol speelt. De slachtoffers in de horeca komen met name uit Bangladesh, Turkije en Syrië. Bij de meldingen in de landbouw gaat het vaak om Roemenen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In Parijs werd besloten door de Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten dat de schrikkelseconde verdwijnt. In 1972 werd de schrikkelseconde in het leven geroepen om de atoomklokken precies synchroon te laten lopen met de rotatie van de aarde. Maar computersystemen hebben daar veel last van en dus wordt hij nu afgeschaft.

Fijne dag!

Het aantal meldingen van arbeidsuitbuiting is vorig jaar toegenomen, zegt de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen in haar jaarlijkse rapport. Het gaat met name om uitbuiting van personeel in de horeca en in de landbouw.

"Het aantal slachtoffers van arbeidsuitbuiting dat in beeld kwam, steeg met 13 procent ten opzichte van het jaar daarvoor", zegt Nationaal Rapporteur Conny Rijken. "In de horeca gaat het om een verdubbeling van het aantal meldingen, bij landbouw en visserij gaat het bijna om een verdrievoudiging."

Onmenselijke omstandigheden

Er is sprake van arbeidsuitbuiting wanneer iemand onder onmenselijke omstandigheden moet werken en hierbij dwang, dreiging, geweld, afpersing, fraude of misleiding een rol speelt. Rijken: "Vaak gaat het daarnaast om ondermaatse omstandigheden, lange werkdagen en personeel dat te weinig betaald krijgt."

De Nationaal Rapporteur ziet de toename van meldingen in de arbeidsintensieve sectoren. "In de horeca hou je mensen makkelijk uit zicht, bijvoorbeeld achter in de keuken, in de kamers, en in de nachtelijke uren zijn er weinig inspecties. In de landbouw zie je dat personeel vaak op afgelegen plekken werkt. We vragen aan de hele maatschappij om ogen en oren open te houden, maar op zulke plekken is dat best lastig."

Uit verschillende landen

De slachtoffers van arbeidsuitbuiting in de horecasector komen uit verschillende landen, met name uit Bangladesh, Turkije en Syrië. Bij de meldingen van arbeidsuitbuiting in de landbouw, bosbouw en visserij is het aantal meldingen van slachtoffers met de Roemeense nationaliteit het grootst. Daarna komen Poolse slachtoffers het meest voor.

Wat doet de Nationaal Rapporteur?

Nationaal Rapporteur Conny Rijken rapporteert aan de regering over de aard en omvang van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen in Nederland. Daarbij monitort de Rapporteur de effecten van het beleid op deze terreinen en doet aanbevelingen om de aanpak van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen te verbeteren.

Arbeidsuitbuiting valt in Nederland onder het strafrecht. Volgens de rapporteur blijft de aanpak van de plegers achter. "Hoewel er steeds meer aandacht is voor de kwetsbare positie van mensen op de arbeidsmarkt en de risico's op uitbuiting, blijkt het in de praktijk nog altijd moeilijk om plegers op te sporen en strafrechtelijk aan te pakken", zegt Rijken. "In 2025 startte de Arbeidsinspectie 57 opsporingsonderzoeken. Er werden slechts tien zaken overgedragen aan het Openbaar Ministerie."

Kritiek van Openbaar Ministerie

Het OM is kritisch op deze uitspraken van de Nationaal Rapporteur. "Wij brengen veel zaken voor de rechter en werken daar hard voor", zegt een woordvoerder. "Onderzoek naar arbeidsuitbuiting is complex, tijdrovend en moet zorgvuldig plaatsvinden."

Deze week kwamen twee gevallen van arbeidsuitbuiting voor de rechter. In Arnhem diende woensdag een rechtszaak tegen een man en een vrouw die ervan worden verdacht personeel in een Indiaas restaurant te hebben uitgebuit. In Amsterdam eiste het OM gisteren jarenlange celstraffen tegen twee vrouwen die een andere vrouw zouden hebben uitgebuit en mishandeld.

"Daarnaast kan tijdens een onderzoek blijken dat er onvoldoende aanknopingspunten zijn om te spreken van arbeidsuitbuiting", zegt het OM.

Het Openbaar Ministerie wijst daarom op bestuursrechtelijke instrumenten die de arbeidsinspectie heeft. "Zij zetten geregeld het bestuursrecht in en delen boetes uit aan werkgevers, maar dat wordt dan niet meegenomen in dit rapport."

Boetes in plaats van strafrecht

De Arbeidsinspectie beaamt dat. "De bewijslast is hoog, het gaat vaak om complexe zaken en het werk is heel intensief. Als we niet kunnen doorzetten op arbeidsuitbuiting proberen we andere mogelijkheden in het strafrecht, fraude of witwassen bijvoorbeeld. Dan kunnen we ook de misstanden aanpakken. Maar die acties worden dan niet meegenomen in de cijfers van de rapporteur. Dat doet geen recht aan ons volledige werk", zegt een woordvoerder.

De Arbeidsinspectie en het OM trekken samen op. "We hebben een brede aanpak en die vinden wij juist succesvol. Via het bestuursrecht hebben we dit jaar boetes opgelegd aan de sportschool in Amsterdam bijvoorbeeld."

Boetes zijn niet genoeg

Voor de Nationaal Rapporteur gaat dat niet ver genoeg. "Boetes worden vaak opgelegd voor niet betaald loon en dan worden de slachtoffers niet aangemerkt als slachtoffers van mensenhandel", zegt Conny Rijken. "Dan krijgen ze ook niet de bescherming die ze nodig hebben. We weten dat sommige bedrijven die boetes incalculeren, dan pak je ze daar eigenlijk niet mee."

Op een basisschool in de Amerikaanse staat Oregon heeft een jongen van 16 drie kinderen en een lerares doodgeschoten. De dader is door een buurtbewoner die dat zag gebeuren in de school achtervolgd en doodgeschoten, zegt de politie.

De slachtoffers zijn jonge kinderen van 5, 8 en 11 jaar oud; de leeftijd van de gedode lerares is niet bekendgemaakt. Twee anderen, een kind van 7 en een schoolmedewerker van 54 zijn zwaargewond naar een ziekenhuis gebracht.

Omstander grijpt in

De politie van de stad Bend kreeg om 13.00 uur plaatselijke tijd een melding dat iemand bij de school op een auto had geschoten. Kort daarna volgden meerdere meldingen dat de schutter de school was binnengegaan. Toen agenten daar na enkele minuten arriveerden, was de schutter al doodgeschoten door de omstander. Over hem of haar heeft de politie verder niets bekendgemaakt.

Er is ook nog niets bekend over het motief van de 16-jarige schutter. Ook is niet duidelijk of hij een oud-leerling is van de Silver Rail Elementary School. De scholen in Bend blijven vandaag gesloten.

Vorig jaar waren er 235 schietincidenten op basisscholen en middelbare scholen in de VS, volgens gegevens van de K-12 School Shooting Database. In de database worden sinds 1966 alle schietincidenten op Amerikaanse scholen bijgehouden.

In Vlaardingen is opnieuw een incident geweest bij een kapperszaak. Volgens de politie werd er rond 01.00 uur geschoten op een zaak aan het Liesveld. Niemand raakte gewond, ook werd nog niemand aangehouden.

In Vlaardingen zijn meerdere incidenten geweest bij kappers. Zo werd afgelopen zondagnacht een winkelruit weggeblazen door een explosief.

De regionale omroep Rijnmond berichtte afgelopen zomer over een 'kappersoorlog' in de Zuid-Hollandse gemeente.

De aanleiding voor de aanslagen is niet duidelijk, maar er wordt gespeculeerd dat het te maken zou hebben met oneerlijke concurrentie. De kappers die doelwit zijn zouden prijzen vragen voor knipbeurten die onder de gangbare tarieven zitten, schreef het AD eerder dit jaar.

In Albanië zijn studenten en andere demonstranten voor de derde avond op rij slaags geraakt met de politie. In de hoofdstad Tirana en in andere steden werd met stenen en molotovcocktails gegooid naar de oproerpolitie, die waterkanonnen en traangas inzette. Ook zijn winkels geplunderd en overheidsgebouwen met vuurwerk bekogeld.

Tientallen agenten raakten de afgelopen dagen gewond en meer dan honderd demonstranten zijn opgepakt.

Bekijk hier beelden van de rellen gisteravond:

Politiechef Skender Hita zei dat de politie het recht op vreedzaam protest waarborgt, maar dat die protesten "niet mogen dienen als dekmantel voor geweld, brandstichting en vandalisme."

De recente protesten worden gedeeltelijk georganiseerd door studentengroepen die hervormingen in het onderwijs willen. Studenten in Albanië maken zich onder meer zorgen over de geringe baankansen na afronding van hun studie en de hoge kosten voor het volgen van onderwijs. Ze hebben zich aangesloten bij de 'flamingobeweging', die strijdt tegen corruptie en al maanden het aftreden eist van de socialistische premier Edi Rama en zijn regering.

Flamingo's

De mensen die met opblaasflamingo's en afbeeldingen van de roze vogel op borden demonstreren, zijn boos op de plannen voor een luxehotel dat de familie van de Amerikaanse president Trump wil bouwen aan de ongerepte zuidkust van Albanië. De flamingo's die daar leven en door het bouwproject bedreigd worden, groeiden uit tot een nationaal protestsymbool.

Premier Rama wil die grote investering niet aan zich voorbij laten gaan. "Dit project gaat door zolang ik aan de macht ben", zei hij afgelopen zomer. Rama wijst op de economische voordelen en honderden extra banen als er rijke toeristen naar het gebied komen.

Rama bezocht gisteren een schoonmaakploeg in Tirana en deelde een videoboodschap vanuit een uitgebrand universiteitsgebouw. Hij beschuldigde politieke tegenstanders ervan het geweld te hebben aangewakkerd en benadrukte dat hij aanblijft als premier om het Albanese streven naar toetreding tot de Europese Unie voort te zetten.

Rama's Socialistische Partij behaalde vorig jaar voor de vierde keer op rij een verkiezingsoverwinning. De volgende parlementsverkiezingen in Albanië staan pas gepland voor 2029.

Honderden onderzoeken naar dodelijke aanvallen van het Israëlische leger blijven op de plank liggen, blijkt uit onderzoek van de BBC. Ook wordt er niet of nauwelijks informatie gedeeld over de onderzoeken.

Het Israëlische leger zegt al drie jaar dat vermeende oorlogsmisdaden worden "bekeken, beoordeeld, nagegaan of onderzocht". Dat is vaak het laatste wat er van dat soort zaken wordt vernomen, stelt de Britse omroep.

De BBC kwam in het onderzoek uit op 254 incidenten waarbij het leger beschuldigd wordt mensen te hebben gedood of verwond in Gaza, Libanon, de bezette Westelijke Jordaanoever en in Israël. Het leger claimde al deze gevallen te onderzoeken, maar resultaten zijn nog altijd niet openbaar.

Alle gevallen vonden plaats tussen 7 oktober 2023 en 19 augustus 2026. Volgens de BBC is bij meer dan 200 incidenten zeker een persoon gedood.

Sommige onderzoeken waarover niks is bekendgemaakt, dateren van drie jaar geleden.

Moeder en dochter gedood in kerk

Zo werden twee maanden na het uitbreken van de oorlog Samar en Nahida Anton, een Palestijnse moeder en haar dochter, op het terrein van de Heilige Familiekerk in Gaza gedood door een Israëlische sluipschutter.

Het leger verklaarde destijds dat Israëlische militairen daar waren vanwege een dreiging van Hamasstrijders die zij "in de omgeving van de kerk" hadden waargenomen. Ook zei het leger tegen de BBC dat er een "grondig onderzoek naar het incident" zou plaatsvinden.

Vorig jaar september vroeg de omroep om een update, waarna de zender te horen kreeg dat het incident nog wordt onderzocht. Bijna drie jaar later zegt het leger dat het onderzoek nog gaande is.

De BBC sprak met Yesh Din, een Israëlische mensenrechtenorganisatie die toezicht houdt op militaire onderzoeken. Volgens de organisatie probeert het leger onderzoeken vaak uit te stellen. "Ze proberen deze processen zo lang mogelijk te rekken, totdat mensen ze vergeten en er niet meer om geven."

Gijzelaars

Uitkomsten van militaire onderzoeken worden doorgaans niet door het leger openbaar gemaakt. Dat geldt volgens de BBC ook voor onderzoeken die leiden tot strafrechtelijke onderzoeken naar eigen militairen.

Enkele onderzoeken die wel openbaar zijn gemaakt, hadden volgens de omroep betrekking op gijzelaars die naar verluidt bij Israëlische aanvallen in Gaza zijn omgekomen. In sommige gevallen maakte het leger pas bekend dat een incident werd onderzocht nadat media er vragen over hadden.

Het Israëlische leger laat in een reactie aan de BBC onder meer weten dat het elke beschuldiging of melding over misstanden serieus neemt.

Ook zouden er disciplinaire maatregelen zijn genomen tegen militairen die betrokken zijn geweest bij misdaden.

Ruis op de lijn bij de Starlink-verbinding, opgevoerde aanvallen vanuit Rusland op de energiesector van Oekraïne en de hervatting van de Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen. Er gebeurt deze week van alles in de oorlog. In een livestream gaf verslaggever Wessel de Jong antwoorden op ingezonden kijkersvragen. Hieronder lees je de vijf belangrijkste vragen en antwoorden.

Hoe afhankelijk is Oekraïne van Starlink?

"Starlink is van vitaal belang voor Oekraïne. Het satellietnetwerk van SpaceX wordt gebruikt door militairen om drones aan te sturen en voor communicatie in het leger. Toen Rusland de oorlog in 2022 begon, legde het nagenoeg alle communicatie in Oekraïne plat. Het land had daardoor amper zicht op het slagveld. Tot het Starlink van Elon Musk te hulp schoot.

Inmiddels is Oekraïne er zo afhankelijk van dat een langdurige Starlink-storing de oorlogsvoering ernstig in problemen zou brengen. De recente storing van gister is verholpen, maar heeft nog eens duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar het land is door zijn afhankelijkheid van het systeem. Het netwerk van Starlink is uniek in zijn soort, Europa heeft niet zo'n aanbieder."

In deze special leggen we uitgebreider uit hoe onmisbaar Starlink is voor Oekraïne:

"De satellieten van Starlink werken sneller dan reguliere satellieten. Die van Starlink vliegen op een lagere hoogte. Het is simpel: hoe korter de afstand, des te minder vertraging en hoe sneller gegevens verstuurd kunnen worden."

Welke rol speelt Amerika?

"De Amerikaanse steun aan Oekraïne is de afgelopen tijd onzekerder geworden. President Trump lijkt het beter te kunnen vinden met zijn 'vriend' president Poetin dan met president Zelensky. Trump kampt momenteel in eigen land met impopulariteit vanwege onder meer de hoge prijs aan de pomp. Als hij er niet alles aan heeft gedaan om de olieprijs omlaag te krijgen, zal hij kiezers verliezen in de tussentijdse verkiezingen (midterms) van november.

Trump probeert nu Zelensky verantwoordelijk te houden voor de hoge olieprijzen. Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen zouden de olieprijs beïnvloeden, maar in werkelijkheid hebben die aanvallen slechts beperkte invloed op de wereldwijde olieprijs.

De Amerikaanse politiek blijft een onzekere factor voor Oekraïne. Als de Democraten het Congres winnen tijdens de midterms, kan dat verschil maken in de steun aan Oekraïne, maar Trump beschikt als president over aanzienlijke bevoegdheden en zou het Congres zomaar aan zijn laars kunnen lappen."

Wat wil Poetin bereiken en hoe pakt hij dat aan?

"Poetin zou het liefst Oekraïne inlijven bij Rusland en zien dat Oekraïne ophoudt te bestaan. Het doel is om Oekraïne op de knieën te krijgen door het dagelijks leven steeds verder te ontwrichten.

De terreinwinst voor Rusland is momenteel beperkt en de verliezen lopen op. Als Rusland momenteel al 100 meter opschuift is dat veel. Daarom probeert Rusland de druk op te voeren met aanvallen op onder meer bruggen, distributiecentra voor voedsel en de energievoorziening.

De naderende winter maakt die strategie extra zorgwekkend. Inwoners zijn altijd afhankelijk van stroom en gas, bij extreme kou nog veel meer. Rusland ontwikkelde speciale drones waarmee elektriciteitsmasten buiten werking kunnen worden gesteld. Daardoor kunnen grote delen van het stroomnet ontregeld worden. De vraag is hoelang Oekraïne dit kan volhouden.

Toch weigeren de Oekraïners op te geven. Ze hebben ten slotte maar één land en dat laten ze zich niet afpakken."

Komen er nieuwe vluchtelingen richting West-Europa?

"Dat is zeker mogelijk. Als Rusland de aanvallen op de energievoorziening opvoert en Oekraïners in de winter langdurig zonder stroom of verwarming komen te zitten, is het reëel dat meer mensen besluiten te vertrekken.

Rusland weet dat een nieuwe vluchtelingenstroom in Europa politieke spanningen kan veroorzaken. Dat zou de steun voor Oekraïne kunnen doen verminderen. Hoe groot de vluchtelingenstroom zal zijn, hangt af van de omvang van de schade en de vraag of Oekraïne de energievoorziening op peil kan houden.

Er is ook een kans dat jonge gezinnen het land verlaten. Rusland valt sinds kort ook drukkerijen aan waar schoolboeken worden gemaakt en probeert zo het onderwijs plat te leggen."

Wat kan Europa doen?

"Europa moet steeds meer op eigen benen staan: nog meer eigen wapens maken en eigen systemen ontwikkelen. Zonder Amerikaanse steun aan Oekraïne wordt het lastig voor Europa.

De sancties die Europa nu aan Rusland oplegt zijn niet voldoende. Poetin zal zijn koers daar niet door wijzigen. Wel kan Europa de druk opvoeren door de afhankelijkheid van Russische olie verder terug te dringen.

In Rusland is de bevolking de oorlog ook zat. Zo zat, dat een groeiend gedeelte van de bevolking er vrede mee heeft dat Poetin de druk maximaal opvoert, alleen maar om ervoor te zorgen dat de oorlog zo snel mogelijk ten einde komt."

De hele livestream is hier terug te kijken:

De biografie van de 99-jarige Willem Wilbrink is uit de handel gehaald. Hij kwam vorige week in opspraak vanwege onwaarheden over zijn oorlogsverleden en zijn tijd in concentratiekamp Dachau. Na een publicatie van het Historisch Nieuwsblad bleek zijn verhaal zeer onwaarschijnlijk te zijn.

Een woordvoerder van Bol.com meldt aan de NOS dat het boek met de titel Getekend voor het leven in Dachau en Indië van Laurens van Aggelen op verzoek van de uitgever offline is gehaald. Die uitgever, White Elephant Media uit Arnhem, is vanavond niet bereikbaar voor commentaar. Vakblad voor de boekenbranche Boekblad zegt dat ook Bruna en Amazon de titel hebben geblokkeerd of verwijderd.

Wilbrink was geregeld aanwezig bij herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog. Zo was hij vorig jaar bij de Nationale Herdenking Capitulaties 1945 in Wageningen, waar hij naast minister Karremans zat. Ook vertelde hij op scholen over zijn verleden.

Geen bewijs voor beweringen

Hij zei dat hij als 15-jarige was opgepakt vanwege verzetswerk en als lijksjouwer werd ingezet in het concentratiekamp bij München. Daar redde hij naar eigen zeggen veertig mensen van de dood. Hij beweerde dat hij dode mensen die naar de verbrandingsoven moesten maar nog in leven bleken, naar de ziekenboeg had gebracht.

Onderzoekers plozen zijn verhaal uit en kwamen tot de conclusie dat er geen bewijs is voor zijn uitspraken. Zo had hij geen kampnummer, terwijl in Dachau juist alles nauwkeurig werd bijgehouden. Ook draagt Wilbrink onderscheidingen waarvan de herkomst onduidelijk is, zoals een Poolse 'heldentitel'. Andere Dachau-overlevenden hadden geen herinnering aan de verhalen die Wilbrink had verteld.

Bij het Nederlands Dachau Comité waren de onwaarheden sinds 2024 bekend. De organisatie had geprobeerd te voorkomen dat hij die verder zou verspreiden. Alleen werd er niet actief over gecommuniceerd, omdat "we als geen ander weten wat een oorlogstrauma kan doen met de verhalen in je hoofd", zei voorzitter Jaeger vrijdag. Hij is ervan overtuigd dat Wilbrink denkt dat hij zijn periode in Dachau heeft meegemaakt.

Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies zei na de onthulling dat zulke verhalen zoals die van Wilbrink afbreuk doen aan de waarheid over de Tweede Wereldoorlog. Kwaadwillenden kunnen daarmee twijfel te zaaien over wat er in de Holocaust is gebeurd, aldus het NIOD.

Op een perron in de buurt van de Franse ingang van de Kanaaltunnel zijn meerdere mensen gewond geraakt bij een ongeluk met een busje.

Het busje reed om een nog onbekende reden tegen een stilstaande trein aan. In het busje zaten op dat moment 19 mensen, onder wie de chauffeur. Volgens de lokale autoriteiten ging het om vrachtwagenchauffeurs die op het punt stonden aan boord van de trein te gaan.

Zover bekend zijn er geen doden gevallen en verkeert niemand in levensgevaar. De passagierstreinen van Eurostar, die ook gebruikmaken van de Kanaaltunnel, rijden volgens dienstregeling.

De Kanaaltunnel verbindt Groot-Brittannië met het Europese vasteland. De tunnelbuizen zijn alleen geschikt voor spoorvervoer. Wie met de auto naar de overkant wil, moet gebruikmaken van de shuttletreinen.

Het doek is gevallen voor de schrikkelseconde: de Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGMP) heeft in Parijs besloten dat de extra seconde verdwijnt. In plaats daarvan kiest de hoogste internationale autoriteit op het gebied van meetstandaarden voor een schrikkeluur.

Het bestaan van de seconde heeft te maken met het draaien van de aarde. De aarde draait door smeltend ijs, veranderende weerpatronen en de krachten van getijden soms net iets langzamer. Atoomklokken, die de tijd exact bijhouden, konden daardoor meer dan een seconde gaan afwijken van de tijd op basis van de rotatie van de aarde.

Om dat probleem op te lossen werd in 1972 de schrikkelseconde in het leven geroepen. Af en toe werd er dan een seconde aan het jaar toegevoegd. Dat is 27 keer gedaan, de laatste keer was in 2016:

De seconde zorgt voor steeds meer problemen in de technologische maatschappij. Computernetwerken moeten de extra schrikkelseconde op precies hetzelfde moment verwerken. Doen ze dat niet, dan kunnen ze tijdelijk niet goed met elkaar communiceren en kunnen hele netwerken platgaan.

In 2012 ging dat bij sommige netwerken fout. De socialemediaplatforms Reddit en LinkedIn gingen zelfs tijdelijk uit de lucht. Het toepassen van de schrikkelseconde gaat dus niet altijd zonder problemen en dat zorgt voor serieuze risico's, bijvoorbeeld op de financiële markten. Die zijn afhankelijk van nauwkeurige tijdstempels bij transacties.

Naast de risico's was het al langer de vraag of de klok wel zo vaak bijgesteld moest worden. De aarde is namelijk rond 2020 opeens weer wat sneller gaan draaien.

Duizend jaar

Officieel verdwijnt de seconde pas per 20 mei 2027, maar omdat er tot die datum geen schrikkelseconde op de planning staat, is hij in de praktijk per direct afgeschaft. De CGMP stapt nu over op een schrikkeluur. Daardoor hoeven klokken voor een zeer lang tijd niet meer bijgesteld te worden, in ieder geval de komende eeuwen niet. Deskundigen zeggen dat klokken met het schrikkeluur misschien pas na duizend jaar weer bijgesteld moeten worden.

Het Openbaar Ministerie eist celstraffen van anderhalf tot twee jaar tegen drie mannen uit Heemskerk en Beverwijk. Ze worden verdacht van poging tot doodslag en mishandeling van een 17-jarige tiener uit Haarlem. Het geweld zou zijn voortgekomen uit een ruzie tussen twee rivaliserende jongerengroepen uit Heemskerk en Beverwijk, en Haarlem.

De zware mishandeling van de 17-jarige jongen vond plaats op 6 september vorig jaar. Twee dagen later werd een 22-jarige Heemskerker zwaar mishandeld, waarschijnlijk een vergeldingsactie. Beelden van beide mishandelingen gingen op verschillende sociale media rond. Het leidde tot veel onrust in de regio.

Uit angst voor verdere escalatie sloten vijf middelbare scholen in Beverwijk en Heemskerk een dag de deuren. Ook in Haarlem vielen lessen uit. De burgemeesters namen noodmaatregelen en de politie mocht op bepaalde plekken preventief fouilleren. Veel geruchten bleken ongegrond of konden niet worden bevestigd.

Machetes en honkbalknuppels

De drie verdachten stonden vandaag terecht voor hun aandeel bij het eerste geweldsincident, in Beverwijk. Het slachtoffer had op de bewuste dag met vrienden gegeten in Beverwijk, schrijft de regionale omroep NH. Toen hij het restaurant verliet, sprak een groep jongens hem aan en vroeg hem waar hij vandaan kwam.

Zodra duidelijk werd dat hij uit Haarlem kwam, werd hij volgens de slachtofferverklaring omsingeld door ongeveer twintig jongens met machetes en honkbalknuppels. Hij probeerde nog weg te rennen.

De jongens namen hem mee naar een nabijgelegen park waar ze hem zwaar mishandelden. Op beelden die in de rechtbank zijn vertoond, is te zien dat het slachtoffer ernstig werd toegetakeld. Hij werd uitgekleed, geslagen en meerdere keren tegen het hoofd geschopt, ook toen hij buiten bewustzijn was.

Het geweld werd gefilmd en online gezet met provocerende teksten erbij als: "3-0 voor Beverwijk, jullie Haarlemmers zijn snotneuzen" en "Kijk wat ik met een Haarlemmer heb gedaan".

De gevolgen zijn groot voor de jonge Haarlemmer. Beelden van hem waarop hij deels naakt te zien is en waar zijn naam bij staat, circuleren online. "Hij weet niet wie deze beelden heeft gezien of wanneer ze plots weer opduiken", zei de officier van justitie.

Een verklaring van het slachtoffer werd vandaag in de rechtszaal voorgelezen door zijn vader. De jongen durfde niet naar de zitting te komen. "Ik was 17, ik had niks gedaan en toch ben ik aangevallen." Hij denkt nog elke dag terug aan die nacht. "Er zijn dagen dat ik het niet meer zie zitten."

Forse gevangenisstraf

Volgens het OM is bewezen dat de drie verdachten schuldig zijn. Een van de drie, een 24-jarige man uit Heemskerk, gaf als enige toe dat hij bij het geweld aanwezig was, maar zei niet meer precies te weten wat hij heeft gedaan. Of hij klappen heeft uitgedeeld, kan hij zich naar eigen zeggen niet herinneren. "Het was een en al chaos."

De andere twee verdachten, twee mannen van 22 en 25 jaar uit Beverwijk, gaven volgens het OM weinig tot geen duidelijkheid over hun rol. Dat rekent de officier van justitie hen zwaar aan.

"In deze zaak kan volgens het OM alleen een forse gevangenisstraf op zijn plek zijn", zei de officier. Het OM eist tegen de 24-jarige verdachte 24 maanden cel, waarvan 12 maanden voorwaardelijk. Tegen de 22-jarige man wordt 24 maanden onvoorwaardelijke celstraf geëist en tegen de 25-jarige verdachte 18 maanden onvoorwaardelijk.

Ook eist het OM dat alle drie een locatieverbod voor Haarlem en een contactverbod met elkaar en het slachtoffer krijgen opgelegd.

Tweede geweldsincident

Wanneer het tweede geweldsincident inhoudelijk wordt behandeld, is nog niet bekend. Dat vond enkele dagen later plaats in Haarlem en was waarschijnlijk een wraakactie voor het eerste incident.

Een 22-jarige Heemskerker werd die dag uit Beverwijk ontvoerd. Tijdens de autorit naar Haarlem werd hij vastgebonden en kreeg hij een pistool in zijn mond geduwd. Ook hij werd zwaar mishandeld.

Twee meerderjarige mannen uit IJmuiden en Vijfhuizen zijn hiervoor aangehouden. Eén van hen zit vast, de ander mag het proces in vrijheid afwachten maar blijft wel verdachte. Een derde verdachte is voortvluchtig en wordt gezocht.

De man wiens huis in Overasselt vorige maand werd beschoten, Jan G., is aan Nederland overgeleverd door Duitsland. De 28-jarige werd daar half september gearresteerd op verzoek van de politie. Jan G. zit in beperkingen, wat inhoudt dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

G. zou geprobeerd hebben om bijna 4000 kilogram cocaïne in te voeren, zegt het OM over zijn verdenking. Die lading werd begin vorige maand in containers in het Franse Duinkerke gevonden. Voor hetzelfde feit werd op 4 september een andere verdachte aangehouden in Dordrecht.

Geweldsexplosie

Op 1 september kwam het tot een geweldsexplosie in het Gelderse dorp Overasselt. Tientallen mannen liepen zwaarbewapend door de straten. Bij de woning van G. werd geschoten op de beveiliger die het huis bewaakte. De 51-jarige man werd in zijn auto vermoord. Ook twee agenten werden neergeschoten, een van hen raakte levensbedreigend gewond.

Op dat moment was G. nog in Overasselt. Hij was gevlucht naar familie elders in het dorp, blijkt uit een reconstructie van de NOS en Omroep Gelderland. Inmiddels zijn er 42 verdachten opgepakt, die onder meer uit Nederland, België, Frankrijk en Oekraïne komen.

Lees hier onze reconstructies van de geweldsexplosie:

Na dagen van lege schappen en ontwrichting bij Albert Heijn loopt er nog geen politieonderzoek naar de hackaanval. Justitie nodigde moederbedrijf Ahold gisteren wel uit om aangifte te doen. Waarom is zo'n aangifte voor een bedrijf wel of juist niet van belang?

De NOS meldde begin deze week dat er sprake is van een hack of een serieuze poging daartoe. Albert Heijn spreekt van een "cybersecurity-incident". Het bedrijf werkt met "alle relevante autoriteiten" samen, stond in een schriftelijke verklaring.

Waarom de supermarktketen tot nu toe geen aangifte doet en of Ahold dit in de toekomst wel van plan is, is niet duidelijk. Het bedrijf doet momenteel onderzoek naar wat er is gebeurd en wil er verder niets over zeggen.

'Gouden uur'

Dat Ahold nu niet optrekt met de politie is volgens cybersecurity-adviseur Eric Schouten niet zo gek. Het gebeurt vaak dat voor zo'n onderzoek externe bedrijven worden ingehuurd, zegt hij. "Het zou kunnen dat Ahold eerst zelf alles goed willen uitzoeken. Voor het bedrijf is het belangrijkste dat de organisatie weer up and running is. Dat mensen gewoon weer boodschappen kunnen doen."

Het bedrijf weer draaiende krijgen is Aholds primaire doel. "Ik kan mij voorstellen dat het doen van aangifte nu niet de allerhoogste prioriteit heeft voor het bedrijf", zegt ook oud-politieman en cybersecurity-expert Pim Takkenberg.

Tegelijkertijd begrijpt Takkenberg niet goed waarom je geen aangifte zou doen. "Hoe langer je wacht, hoe meer potentiële warme sporen kunnen verdwijnen." Ook de politie vindt het belangrijk dat die sporen zo snel mogelijk worden veiliggesteld. "Net als binnen liquidatie-onderzoeken geldt bij een hack het 'gouden uur'. Hoe langer het duurt voordat de politie ter plaatse is, hoe meer sporen verloren gaan", zegt Stan Duijf, verantwoordelijk voor de aanpak van cybercrime bij de politie.

Maar cyberexperts merken dat bedrijven vaak niet op zo'n politieonderzoek zitten te wachten. Zo staat cyber-veiligheidsexpert Inge Bryan geregeld bedrijven bij die te maken hebben met een cyberaanval. "Als je de politie over de vloer haalt, dan is dat best een proces. Zelf ben je bezig zo veel mogelijk te redden en weer operationeel te maken. De politie is daar met een ander belang: de criminelen pakken."

Dwarsverbanden leggen

Uit angst dat het politieonderzoek het opstarten van je bedrijf vertraagt, zien experts dat er aan het begin geregeld wordt afgezien van een aangifte. Al zou dat volgens de politie niet zo hoeven zijn. "Als een aanvaller nog in het systeem zit, wil je zo snel mogelijk een strafrechtelijk onderzoek beginnen", zegt Stan Duijf van de politie. Het is volgens hem nooit zo dat de politie zomaar stekkers eruit trekt of alles stillegt.

"De politie volgt omgekeerd het pad van de aanvaller", zegt Takkenberg. "Als je als organisatie bijvoorbeeld het IP-adres weet van een indringer is dat hetzelfde als een kenteken. Je weet om welke auto het gaat, maar niet wie erin heeft gezeten."

Iets wat de politie door bijzondere opsporingsbevoegdheden mogelijk zou kunnen uitzoeken. "Door bijvoorbeeld te hacken, beslag te leggen of te doorzoeken, kunnen we zien wat er op een IP-adres draait en wat erachter zit", aldus Duijf.

Nieuwe cyberwet

Sinds augustus er een nieuwe wet om de digitale weerbaarheid en cyberbeveiliging te verhogen. Een belangrijk onderdeel van deze nieuwe wet is de strengere meldplicht voor bedrijven als ze te maken hebben met een groot cyberincident. Dat moeten ze melden bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).

Ahold heeft dat gedaan "Maar dat is geen vervanging voor een aangifte bij de politie", zegt Duijf.

Dat het bedrijf geen aangifte doet, betekent overigens niet dat er geen strafrechtelijk onderzoek komt. De politie en het OM kunnen besluiten om dit zelf op te starten. Het is nu niet bekend of zij dat in het geval van Ahold ook van plan zijn.

Wel is de situatie bij Ahold ook een wake-upcall voor andere bedrijven, zegt cyberveiligheids-expert Bryan. "Die moeten zich realiseren dat dit is waar we naartoe gaan: dat je te allen tijde bereid moet zijn om systemen zo snel mogelijk offline te halen."

Albert Heijn kan zeker tot en met zondag geen boodschappen thuisbezorgen. Dat heeft te maken met de hackaanval of poging daartoe, waardoor de supermarktketen begin deze week de systemen uit voorzorg uit de lucht haalde.

Vanmiddag meldde Albert Heijn dat de winkels in het hele land weer als vanouds worden bevoorraad. Wel kan de beschikbaarheid van de producten per winkel verschillen.

Nog niet alles in de lucht

Daarnaast kunnen klanten voorlopig geen nieuwe online bestellingen doen en is de app ook nog niet volledig beschikbaar. Klanten die wel al betaald hebben voor hun bestelde boodschappen worden volgens AH gecompenseerd wanneer de systemen het weer doen.

De keten zegt dat de kassasystemen gewoon werken en dat de prijzen op de digitale schapkaartjes kloppen. Dat was begin van de week nog niet het geval. Persoonlijke kortingen en spaaracties zijn nog niet beschikbaar.

Albert Heijn heeft nog niet gecommuniceerd wat er afgelopen zondag precies is misgegaan en spreekt enkel van een "cybersecurity-incident". De NOS sprak met mensen uit de beveiligingswereld die concludeerden dat het om een hackaanval ging. De politie riep de supermarktketen gisteren op om aangifte te doen. Voor zover bekend is dat nog niet gebeurd.

Wel of geen aangifte?

Waarom de supermarktketen tot nu toe geen aangifte doet en of moederbedrijf Ahold dit in de toekomst wel van plan is, is niet duidelijk.

Bedrijven zitten vaak niet op een politieonderzoek te wachten, zeggen cyberexperts. "Als je de politie over de vloer haalt, dan is dat best een proces. Zelf ben je bezig zo veel mogelijk te redden en weer operationeel te maken. De politie is daar met een ander belang: de criminelen pakken."

Tegelijkertijd is een snelle aangifte wel belangrijk, stelt oud-politieman en cybersecurity-expert Pim Takkenberg. "Hoe langer je wacht, hoe meer potentiële warme sporen kunnen verdwijnen."

Lees hier meer over waarom je als bedrijf wel of geen aangifte zou willen doen van een cyberaanval.

Het Chinees-Nederlandse bedrijf Tenways is de nieuwe eigenaar van het fietsenmerk Sparta. Dat hebben de curatoren die het faillissement van moederbedrijf Accell afhandelen bekendgemaakt. Tenways krijgt met de aankoop onder andere de merk- en eigendomsrechten van Sparta in handen.

Tenways werd in 2021 opgericht in China. Inmiddels heeft het bedrijf zijn hoofdkantoor in Amsterdam. De fietsenmaker richt zich in Europa op de verkoop van elektrische stadsfietsen en trekkingfietsen voor langere afstanden.

Faillissement

Accell, het moederbedrijf van onder andere Sparta en Batavus, ging in augustus failliet. Het bedrijf kwam in zwaar weer tijdens de coronatijd, toen de levertijden van verschillende onderdelen opliepen. Na de coronaperiode nam de interesse in fietsen onder consumenten af.

Vorige week werd bekend dat dochtermerken Koga, Babboe en Batavus verkocht zijn aan de Singaporese investeerder Dutech. In een persbericht laten de curatoren weten dat voor Sparta een afzonderlijk verkooptraject liep, om "de best mogelijke opbrengst voor de boedel te realiseren". Met de verkoop blijft het merk behouden, schrijven ze.

Nu ook Sparta verkocht is, gaan de curatoren verder met de verkoop van de rest van de Accell-groep.