NOS Nieuws - Algemeen

De 33-jarige man die wordt verdacht van het beramen van een aanslag op de prinsessen Amalia en Alexia ontkent dat hij hen wilde doden of bedreigen. Tijdens een eerste pro-formazitting zei de verdachte Anne Romke van der H. dat hij "geen enkel kwaad in zich had om zoiets te doen".

Volgens zijn advocaat is de verdachte juist erg koningsgezind.

"Ik maak ze allemaal af"

Begin februari werd de verdachte aangehouden in een hotel in Den Haag nadat een buurtbewoner bij de politie melding had gemaakt van een schreeuwende man op een balkon, aldus het Openbaar Ministerie. De nachtportier van het hotel hoorde de verdachte vervolgens roepen: "Ik maak ze allemaal af!"

Na de aanhouding van de man werden twee bijlen aangetroffen in zijn hotelkamer. Daarin waren de woorden Alexia, Mossad en Sieg Heil gekerfd. Ook werd een briefje gevonden met de woorden Amalia, Alexia en Bloedbad 400.

De combinatie van deze gevonden stukken zegt het OM zorgen te baren.

Liefdesrelatie met Amalia

Volgens de officier van justitie is de man verward en denkt hij een liefdesrelatie te hebben met prinses Amalia. Eind vorig jaar zou de verdachte in een zorginstelling hebben geroepen dat hij niet bang is om mensen neer te steken. Hij had toen een mes in zijn handen.

Ook heeft hij verklaard het leger in te willen om mensen te doden.

De mentale gesteldheid van Van der H. is onderzocht door een psychiater en een psycholoog. Het rapport daarvan wordt binnen twee weken verwacht, zegt het OM.

Over een mogelijk motief van de man om de prinsessen te doden werd niets gezegd.

Survivalweekend in Polen

Volgens de verdediging heeft het OM niet voldoende onderbouwd dat de man daadwerkelijk het plan had om de prinsessen om het leven te brengen. Zijn advocaat stelde dat de verdachte dacht dat hij van Amalia de opdracht had gekregen de bijlen aan te schaffen voor een gezamenlijk survivalweekend in Polen. Hij had ook pannen en gedroogd voedsel ingeslagen.

De advocaat zei verder dat het OM selectief heeft geshopt in het gevonden briefje. Daar zouden naast Amalia en Alexia meer namen en teksten op hebben gestaan. Ook vond de verdediging dat de nachtportier nog gehoord moest worden, de rechtbank wees dat verzoek toe.

Volgens de rechtbank zijn er voldoende ernstige bezwaren aangevoerd door het OM om de verdachte in hechtenis te houden. De rechtbank spreekt van "herhalingsgevaar".

De uit het Groningse Uithuizen afkomstige Van der H. wordt ook verdacht van het beledigen van politieagenten.

De volgende zitting is op 27 juli.

Nederland staat vandaag tijdens de Dodenherdenking stil bij de slachtoffers van oorlogsgeweld. Morgen wordt op Bevrijdingsdag door het hele land juist de vrijheid gevierd.

Op de Dam in Amsterdam is vanavond de Nationale Herdenking. Onder meer koning Willem-Alexander en koningin Máxima zullen een krans leggen bij het Nationaal Monument, dat vandaag in allerijl is schoongemaakt na te zijn beklad. Na de plechtigheid wordt om 20.00 uur twee minuten stilte gehouden. De Dodenherdenking is vanaf 18.40 uur live te volgen via deze livestream, NPO 1 en NPO Radio 1.

Ook op andere plekken worden de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en andere oorlogssituaties herdacht. Zo wordt op het Domplein in Utrecht een herdenking georganiseerd en op de Waalsdorpervlakte in Den Haag wordt de jaarlijkse stille tocht gehouden. Veel kleinere gemeenten organiseren een eigen herdenking. Ook in het Caribisch gebied wordt stilgestaan bij de oorlogsslachtoffers.

Zie hier hoe de herdenking op de Waalsdorpervlakte vorig jaar ging:

In Den Haag wordt voor de tweede keer '4 mei inclusief' georganiseerd. Dat is een alternatieve dodenherdenking waarbij slachtoffers van al het huidige oorlogsgeweld ook worden herdacht. Daarnaast vindt in Madurodam de tiende Nationale Kinderherdenking plaats, waarbij kinderen tussen de 8 en 14 jaar samenkomen om te herdenken.

In de nacht van 4 op 5 mei wordt het Nationaal Bevrijdingsvuur aangestoken in Wageningen. Zo'n 2500 estafettelopers verspreiden na middernacht het vuur door Nederland naar meer dan honderd gemeenten. Het Bevrijdingsvuur dient als de overgang van de Dodenherdenking naar de festiviteiten op Bevrijdingsdag. Kijk vanaf 23.10 uur live mee naar het ontsteken via deze livestream.

Festivals

De vrijheid wordt morgen op verschillende manieren gevierd. De aftrap van de activiteiten vindt ieder jaar plaats in een andere gemeente. Dit jaar gebeurt dat in Utrecht. Schrijver en presentator Splinter Chabot draagt hier de 5 mei-lezing voor. Minister-president Jetten steekt samen met Chabot het Bevrijdingsvuur aan op het Bevrijdingsfestival Utrecht, waarna alle festivals van start gaan. Dit is vanaf 13.20 uur live te zien.

Dit jaar zijn er op veertien plekken Bevrijdingsfestivals. Verschillende artiesten treden op en de toegang is gratis. De Ambassadeurs van de Vrijheid zijn dit jaar dj La Fuente, De Jostiband, Karsu en Rolf Sanchez. Zij gaan per helikopter het land door om op verschillende festivals op te treden.

De ambassadeurs van De Jostiband bezochten in aanloop naar Bevrijdingsdag een vernietigingsinstelling:

In Amsterdam vindt 's avond het 5 mei-concert plaats. Aan de Amstel treden onder meer Acda en De Munnik, Roxeanne Hazes en Edsilia Rombley op, in aanwezigheid van leden van de koninklijke familie. De NOS doet vanaf 20.25 uur verslag in de live-uitzending Nederland viert Bevrijdingsdag.

Naast muziekfestivals worden er op verschillende plaatsen activiteiten georganiseerd. Zo kunnen mensen in Wageningen door een 'rechtspraaklabyrint' lopen om zo stil te staan bij de vrijheid, democratie en grondrechten. In Leeuwarden kunnen mensen in gesprek gaan met een 'levend boek'. En in Roermond worden speeddates met oorlogsveteranen georganiseerd. Net als vorig jaar worden ook op 1500 plekken Vrijheidsmaaltijden georganiseerd.

Twee van de drie mensen die zijn overleden na een mogelijke virusuitbraak op een cruiseschip komen uit het Friese dorp Haulerwijk. Het zou gaan om een echtpaar van 69 jaar oud. Dat meldt Omrop Fryslân. Ook een Duitse man overleed, volgens persbureau Reuters. Twee anderen aan boord zijn ziek.

Dat schrijft de organisatie achter de reis Oceanwide Expeditions in een nieuwe verklaring. De organisatie zegt dat er momenteel sprake is van "een ernstige noodsituatie" aan boord van het Nederlandse cruiseschip Hondius.

Ernstig ziek

Het schip vertrok drie weken geleden met zo'n 150 passagiers voor een cruise naar onder meer de Zuidpool en de Falklandeilanden. De Hondius was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië toen passagiers ernstig ziek werden en stierven.

De Nederlandse man van 69 overleed aan boord van het schip. Zijn lichaam is aan land gebracht op het eiland Sint-Helena, midden in de Atlantische Oceaan, op zo'n 2000 kilometer van de Afrikaanse kust. Vervolgens werd zijn vrouw onwel. Zij overleed in een ziekenhuis in Johannesburg in Zuid-Afrika. Beide lichamen zullen later naar Nederland worden overgebracht.

"De prachtige reis die zij samen beleefden is abrupt afgebroken", laat een familielid van het echtpaar uit Haulerwijk via de organisatie Namens de Familie weten. "Wij kunnen nog niet bevatten dat we hen moeten missen. We willen hen in alle rust thuisbrengen en herdenken. We verzoeken de media geen namen, beelden of persoonlijke details van hen of onze familie te delen."

Repatriëring

Ocean Expeditions schrijft dat de Nederlandse autoriteiten de repatriëring van de twee zieke opvarenden willen organiseren. Zij werken op het schip. De Kaapverdische autoriteiten hebben nog geen toestemming gegeven om gasten aan boord die medische zorg nodig hebben aan land te laten gaan, zegt de organisatie. Wel hebben lokale artsen het schip bezocht om de toestand van de twee zieke personen te onderzoeken.

De organisatie zegt in nauw contact te staan met onder meer direct betrokkenen, hun families, lokale autoriteiten, de WHO, het RIVM en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Bij één ernstig zieke opvarende passagier is het hantavirus vastgesteld. Mensen raken besmet doordat ze ingedroogde deeltjes van urine of poep van knaagdieren inademen.

Iran heeft een Amerikaans marinefregat aangevallen, schrijft het Iraanse staatspersbureau Fars. Volgens het persbureau werd het oorlogsschip geraakt door twee projectielen toen het in de buurt van de haven van Jask voer, bij de Straat van Hormuz.

Het fregat zou Iraanse waarschuwingen hebben genegeerd en door de zeestraat willen varen. Daarna zou het zijn omgekeerd, schrijven Iraanse media.

De Verenigde Staten ontkennen dat het schip is geraakt door Iraanse raketten, meldt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centcom, op X. "De Amerikaanse strijdkrachten ondersteunen Project Freedom en handhaven de zeeblokkade van Iraanse havens."

De Straat van Hormuz wordt door zowel Iran als de VS geblokkeerd. Vannacht kondigde de Amerikaanse president aan om schepen die vastzitten in de zeestraat weg te leiden.

Missie VS 'waanidee'

Die operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met de oorlog te maken hebben. Daarbij worden onder meer torpedojagers ingezet. De missie zou volgens Centcom-commandant Cooper "essentieel voor de regionale veiligheid" zijn.

Iran waarschuwde dat elke Amerikaanse inmenging in de zeestraat beschouwd zal worden als een schending van de wapenstilstand. Het staatspersbureau IRNA bestempelde Trumps project als een van zijn "waanideeën".

Iraanse controle zeestraat

De Revolutionaire Garde heeft vandaag een nieuwe kaart van de zeestraat gedeeld waarop de Iraanse controle van het gebied wordt weergegeven, schrijft het staatspersbureau Fars. Aan beide kanten van de Straat van Hormuz zijn twee dikke lijnen getekend.

Het is op de kaart niet meteen te zien of en in hoeverre het Iraanse controlegebied is veranderd.

In Moskou is afgelopen nacht een wolkenkrabber door een Oekraïense drone geraakt, zegt burgemeester Sobjanin van de Russische hoofdstad. Er zouden geen gewonden zijn gevallen.

Volgens de burgemeester zijn twee drones neergehaald en heeft een derde een verdieping in de Mosfilm-toren geraakt, schrijft hij op Telegram. Die toren van 213 meter maakt onderdeel uit van een luxe wooncomplex en staat in een stadsdeel in het westen van de Russische hoofdstad waar ook ambassades zijn gevestigd.

Het gebeurt zelden dat Moskou wordt geraakt door Oekraïense aanvallen vanwege onder meer de sterke luchtverdediging. Oekraïne heeft zich niet uitgelaten over de aanvallen.

Militaire parade

De aanval vond plaats enkele dagen voor de jaarlijkse militaire parade op het Rode Plein. Zaterdag wordt in Rusland de Dag van de Overwinning gevierd, een belangrijke dag voor de Russen, ingesteld om de overwinning van het Sovjetleger op nazi-Duitsland in 1945 te herdenken.

Dit jaar zijn er voor het eerst in twintig jaar geen tanks en ander zwaar materieel bij de parade; volgens het Kremlin vanwege de "operationele situatie" in Oekraïne.

De Russische president Poetin zou een tijdelijk staakt-het-vuren voor die dag willen voorstellen, schrijft The Moscow Times. Het is niet bekend of de Oekraïners zullen instemmen met het bestand.

De politieagenten die eind vorig jaar een auto in Den Haag achtervolgden, zijn niet verantwoordelijk voor de fatale crash die daarop volgde. Dat concludeert het Openbaar Ministerie na onderzoek. De betrokken agenten worden niet vervolgd.

Bij het ongeluk op 4 december op de Bezuidenhoutseweg kwamen drie inzittenden om het leven. Een vierde raakte gewond. De slachtoffers waren twee vrouwen van 20 en 21 en een 24-jarige man. Ze kwamen alle drie uit Den Haag.

Stopteken

De bestuurder had 's nachts een stopteken gekregen vanwege te hard rijden, maar hij negeerde dat. Agenten hebben de auto toen enkele kilometers achtervolgd. Uit onderzoek bleek dat de politieauto tijdens de achtervolging tussen de 130 en 140 kilometer per uur reed en dat de achtervolgde auto nog harder ging.

De bestuurder verloor de macht over het stuur op de Bezuidenhoutseweg en kwam tegen een boom tot stilstand. De auto vloog vervolgens in brand. De politieauto was niet betrokken bij de botsing.

Uit het onderzoek van de Rijksrecherche blijkt volgens het OM dat de agenten zich tijdens de achtervolging aan alle richtlijnen hebben gehouden. Zo hielden ze voldoende afstand en namen ze op het laatst gas terug. Uit sporen op de weg blijkt dat de auto een stoeprand heeft geraakt en vervolgens is geslipt. Het OM concludeert daarom dat de agenten niets te verwijten valt.

Nabestaanden

Organisatie Namens de Familie, die nabestaanden bijstaat, zegt tegen Omroep West dat de nabestaanden van de twee vrouwelijke slachtoffers niets toe te voegen hebben aan de conclusies van het onderzoek. Het OM meldt dat de overlevende en de nabestaanden nog een mogelijkheid hebben om een artikel 12-procedure te beginnen. Via zo'n procedure kan het OM gedwongen worden om toch over te gaan tot vervolging.

Drie verdachten worden gezocht voor het bekladden van het Nationaal Monument op de Dam. Dat meldt de Amsterdamse politie. Vanochtend vroeg werd het monument beklad met rode verf. Ook werd er 'genocide' op het Nationaal Monument geschreven.

Volgens de politie vond het incident vanochtend iets voor 04.30 uur plaats. Zeker drie verdachten zijn na de bekladding op de fiets richting de straat de Nes gevlucht. Ze droegen regenkleding en hadden een "witte bigshopper", een grote boodschappentas, bij zich. De politie is op zoek naar getuigen.

Incident opgeëist

De actie is opgeëist door activisten van Palestine Action Amsterdam, een groep die vindt dat Nederland medeplichtig is aan het Israëlische genocidale geweld in Gaza. Zij stellen dat hun actie op de Dam is bedoeld "om de hypocrisie van de Herdenkingsdag op 4 mei aan de kaak te stellen, waar de slachtoffers van de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog worden herdacht, maar de stilte over de voortdurende genocide oorverdovend is". De activisten hebben vooralsnog niet gereageerd op vragen van de NOS.

De groep heeft een video gestuurd naar de krant Het Parool waarop de bekladding te zien is. Palestine Action eiste eerder acties op, zoals de vernieling en bekladding van het auditorium van de Technische Universiteit Eindhoven en de bekladding van het Paleis op de Dam.

Politici veroordelen

Meerdere politici hebben de bekladding veroordeeld. Minister-president Jetten noemde het "een idiote en volstrekt onacceptabele actie". "Laten we vandaag eensgezind zijn en samen met respect stilstaan", schrijft Jetten op X.

In de KB nationale bibliotheek in Den Haag is een doos opgedoken met spullen van het Nederlandse verzet uit de Tweede Wereldoorlog.

Er zaten documenten in van de Haagse verzetsstrijder Wim Oosenbrug. Ook bevatte de doos valse stempels, blanco persoonsbewijzen, voedselkaarten voor concentratiekampen en ontheffingen voor de avondklok. De spullen werden ontdekt bij de voorbereiding van de verhuizing van het archief van de bibliotheek.

Oosenbrug was een spil in het Haagse verzet in de oorlogsjaren. Hij was het hoofd van de zogenoemde falsificatiecentrale, die stempels en papieren vervalste. De verzetsstrijder verzamelde veel spullen uit die tijd.

'Hachje redden'

Collectiespecialist Huibert Crijns van de KB noemt het een vondst die "een unieke inkijk" geeft in hoe het Nederlandse verzet destijds opereerde. De verzameling is volgens hem heel professioneel en georganiseerd. "Het brengt je terug naar die donkere tijd en geeft veel inzicht in hoe de omstandigheden toen waren."

Een andere bijzondere vondst zijn volgens Crijns contracten van het verzet met bedrijven die veel geld hadden verdiend aan opdrachten van de bezetter. "De bedrijven probeerden hun hachje te redden", zegt hij in het AD. "Ze beloofden al hun oorlogswinst over te dragen aan het verzet, in de hoop dat die mensen na de oorlog een goed woordje voor ze zouden doen."

Oosenbrug werd tijdens de oorlog opgepakt en op 22 april 1945 opgesloten in de strafgevangenis in Scheveningen. Omdat daar veel verzetsstrijders door de Duitsers gevangen werden gehouden werd het complex in de volksmond het Oranjehotel genoemd. Oosenbrug zou op 7 mei geëxecuteerd worden, maar de bevrijding kwam voor hem net op tijd.

Oosenbrug junior

De doos werd in de KB nationale bibliotheek aangetroffen toen medewerkers de collectie doornamen, met het oog op een verhuizing naar een nieuw magazijn in Midden-Delfland, in maart volgend jaar.

Hij bleek daar aan het begin van deze eeuw te zijn achtergelaten door Wim Oosenbrug junior, in de tijd dat hij bij de KB werkte. Hij had de doos gevonden bij het leeghalen van zijn ouderlijk huis.

De spullen blijven niet in de KB. Ze zullen worden geschonken aan een instelling die de geschiedenis van het verzet in de Tweede Wereldoorlog levend houdt.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De Amerikaanse videogamewinkel GameStop wil veilingsite eBay opkopen voor 55,5 miljard dollar. Het bod is opvallend omdat de videogamewinkel een veel lagere beurswaarde heeft dan eBay. Op dit moment heeft GameStop een beurswaarde van bijna 12 miljard dollar, terwijl eBay ongeveer 46 miljard dollar waard is.

Om de koop van eBay te kunnen betalen moet GameStop 20 miljard dollar lenen. De vraag is of eBay blij zal zijn met dit bod. Bij een overname wordt het bedrijf namelijk direct opgezadeld met de schuld waarmee GameStop de overname heeft betaald.

Bovendien ging het lange tijd niet goed met GameStop. Het heeft de afgelopen jaren veel winkels in de VS moeten sluiten en heeft sinds anderhalf jaar weer betere resultaten. Op dit moment telt het bedrijf nog zo'n 1600 winkels. Topman Ryan Cohen wil dat de videogamewinkel zich meer gaat richten op online verkopen.

GameStop kwam in 2021 opvallend in het nieuws omdat er een hype werd gecreëerd om aandelen van het bedrijf op te kopen. Daardoor steeg het aandeel in korte tijd heel hard in prijs. Toen kopers hun aandelen massaal weer verkochten, stortte de prijs weer in.

eBay werd in 1995 opgericht en is een van de eerste bedrijven die het online winkelen groot hebben gemaakt. Op de site kunnen bedrijven hun spullen verkopen en kunnen mensen ook onderling dingen kopen en verkopen. Het bedrijf was van 2004 tot en met 2020 ook eigenaar van Marktplaats.

Politici veroordelen de bekladding van het Nationaal Monument op de Dam. Afgelopen nacht werd het monument met rode verf besmeurd en het woord 'genocide' erop geschreven. Vanavond vindt de Nationale Herdenking plaats op de Dam.

Minister-president Jetten zegt tegen de NOS dat hij de actie "schandalig" en "onbegrijpelijk" vindt. Jetten hoopt dat de daders snel worden opgespoord en bestraft. De minister-president benadrukt dat hij alle Nederlanders zou willen vragen om "ondanks alle meningsverschillen en emoties die we voelen bij de conflicten van nu" vandaag 2 minuten stil te zijn. "Gedenk wie je wilt gedenken, maar heb ook respect voor al die mensen die eerder zijn gevallen."

Minister van Defensie Yeşilgöz noemt de actie "intens triest" en "totaal respectloos en onacceptabel". De minister schrijft dat het "onbegrijpelijk" is dat "ons Nationaal Monument op de Dam vernield wordt". "Juist op de dag dat we onze doden en degenen die vielen voor onze vrijheid herdenken."

'Vernielingen horen er niet bij'

Minister van Justitie en Veiligheid Van Weel zegt dat demonstreren een recht is, "maar het bekladden van het Nationaal Monument op de Dam valt daar absoluut niet onder". Van Weel meldt ook dat de politie onderzoek doet.

Fractievoorzitter van Progressief Nederland Klaver schrijft dat vandaag gaat om herdenken en stilstaan "met elkaar op een waardige manier". Vernielingen horen daar "absoluut niet bij", schrijft Klaver op X.

Partijleider van de PVV Wilders noemt de daders "tuig".

Ook de burgemeester van Amsterdam heeft zich uitgesproken tegen de actie. Burgemeester Halsema noemt het een "ongelofelijk laffe daad". Ze schrijft: "Dit is geen protest, maar vernielzucht en opzettelijke beschadiging van ons nationale monument. Het kwetst niet alleen nabestaanden van de Tweede Wereldoorlog, maar alle Nederlanders voor wie onze nationale herdenking belangrijk is."

Volgens Halsema is de gemeente hard aan het werk om het monument schoon te krijgen.

Het Nationaal Monument werd in augustus vorig jaar ook beklad, tijdens een grote pro-Palestijnse demonstratie.

Kijk hier hoe het monument vanmorgen werd schoongemaakt:

Er is nog veel onduidelijk over de vermoedelijke uitbraak van het hantavirus aan boord van een Nederlands cruiseschip op de Atlantische Oceaan. Het schip, de Hondius, was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië toen passagiers ernstig ziek werden en stierven. Het ligt nu voor anker voor de kust van de Kaapverdische hoofdstad Praia.

Wat is er wel bekend over de slachtoffers?

Tijdens de reis zijn aan boord twee passagiers komen te overlijden. Een derde passagier overleed nadat ze aan land was gebracht in Zuid-Afrika. Onder de overledenen zijn twee Nederlanders, bevestigde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken gisteravond. Het gaat om een echtpaar uit het Friese Haulerwijk, een man en een vrouw van 69 jaar oud.

Het lichaam van de man is op het eiland Sint-Helena in de zuidelijke Atlantische Oceaan aan land gebracht. De vrouw, vermoedelijk zijn partner, stortte in op een vliegveld in Zuid-Afrika waar zij een vlucht naar Nederland wilde nemen, schrijft persbureau AP. Ze overleed daarna in een ziekenhuis. Over de identiteit van het derde slachtoffer is nog niets bekend bij de NOS.

Een ernstig zieke passagier die ook in Zuid -Afrika aan land is gebracht, wordt behandeld op de intensive care van een ziekenhuis in Johannesburg. Volgens Sky News gaat het om een man met de Britse nationaliteit. Bij hem is de aanwezigheid van het potentieel dodelijke hantavirus vastgesteld. Dat is bij andere slachtoffers nog niet het geval. Een verband tussen de aanwezigheid van het virus en de ziektes en overlijdens staat dus nog niet vast.

Aan boord zijn twee ernstig zieke opvarenden. In een persbericht van gisteravond laat, liet de rederij weten dat dit bemanningsleden zijn.

Hoe gaat het nu verder?

De Kaapverdische autoriteiten hebben geen toestemming gegeven om zieke opvarenden van boord te laten gaan of om medische hulp te verlenen. De voorzitter van de Kaapverdische gezondheidsorganisatie INSP zei gisteravond tegen een lokale krant dat "om de bevolking te beschermen" besloten is dat de passagiers niet aan land mogen en het schip moet doorvaren. De wereldgezondheidsorganisatie WHO zegt dat de kans op verdere besmetting klein is.

Er zijn wel Kaapverdische gezondheidsautoriteiten aan boord geweest om de zieken te beoordelen. Vandaag lieten de autoriteiten weten dat er helikopters beschikbaar zijn voor een eventuele evacuatie van patiënten aan boord.

De twee zieken aan boord hebben vermoedelijk de Nederlandse nationaliteit. De rederij zegt dat Nederland bereid is om de "repatriëring" van de twee personen "met symptomen" te organiseren. Ook een overleden persoon aan boord en een "nauw betrokkene" kunnen dan naar Nederland worden gebracht.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het geen verzoeken tot consulaire bijstand heeft ontvangen van Nederlanders op het schip.

Wat zegt de rederij?

De Hondius is eigendom van de Nederlandse rederij Oceanwide Expeditions. De rederij zegt in nauw contact te staan met de direct getroffenen en hun families en hun waar mogelijk hulp te bieden.

De rederij zegt ook dat ze nauw samenwerkt met lokale en internationale autoriteiten, waaronder de WHO, het RIVM, ambassades en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

De Hondius vertrok drie weken geleden met zo'n 150 passagiers voor een cruise naar de Zuidpool, de Falklandeilanden en andere tussenstops.

Het schip wordt ingezet voor reizen naar het Noord- en het Zuidpoolgebied. Het biedt plaats aan 170 passagiers, 57 bemanningsleden en 13 gidsen. In dit geval maakte hij een 45 dagen durende reis waarvoor duizenden euro's moest worden betaald.

Wat weten we over het hantavirus?

Hantavirussen kunnen luchtweginfecties, ernstige koorts, nier- en leverklachten veroorzaken. De ernst van deze klachten kan verschillen. Onder de symptomen worden vermoeidheid, koorts, misselijkheid en hoofdpijn genoemd. Hoewel zeldzaam, kan het hantavirus zich tussen mensen verspreiden en leiden tot ernstige luchtwegaandoeningen, zegt de WHO. Vorig jaar overleden de Amerikaanse acteur Gene Hackman en zijn vrouw aan de gevolgen van een besmetting.

Mensen raken besmet doordat ze ingedroogde deeltjes van urine of poep van knaagdieren inademen. Dat hoeft volgens intensivist Marco Goeijenbier van het Spaarne Gasthuis in Haarlem en het Erasmus MC in Rotterdam niet aan boord gebeurd te zijn. Bij een Zuid-Amerikaanse variant van het virus, het andesvirus, is de tijd tussen het moment van besmetting en het ziek worden tien tot veertien dagen. "Ik weet niet precies de reisgegevens, maar als ze van de boot aan land zijn geweest, kunnen ze ook best daar geïnfecteerd zijn geraakt en dan ziek geworden zijn aan boord."

Goeijenbier denkt niet dat het hier om een klassieke cruiseschipuitbraak gaat, waarbij opvarenden elkaar via de lucht besmetten, met bijvoorbeeld het griep- of norovirus. "Het lijkt mij het meest waarschijnlijk dat deze mensen in dezelfde ruimte zijn geweest, waar ze die ingedroogde uitwerpselen van knaagdieren hebben ingeademd en daar allemaal ziek van zijn geworden."

Het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam is beklad met rode verf. Bij het monument vindt vanavond de Nationale Herdenking plaats.

Ook is het woord 'genocide' op het monument geschreven, valt te zien op foto's van stadsomroep AT5.

Het is nog niet bekend wie achter de actie zit. De politie doet onderzoek en vraagt getuigen om zich te melden.

Burgemeester Halsema spreekt in een reactie van een "ongelooflijk laffe daad". "Dit is geen protest, maar vernielzucht en opzettelijke beschadiging", aldus de burgemeester van Amsterdam. "Het kwetst niet alleen nabestaanden van de Tweede Wereldoorlog maar alle Nederlanders voor wie onze nationale herdenking belangrijk is."

Ook andere politici veroordelen de bekladdingen. Zo noemt premier Jetten het "een idiote en volstrekt onacceptabele actie".

Hardnekkig

Volgens burgemeester Halsema werkt de gemeente "met man en macht" om het monument op tijd schoon te krijgen. Het gespecialiseerde schoonmaakbedrijf dat ook het onderhoud doet, had het monument de afgelopen week al schoongemaakt in aanloop naar de plechtigheid van vanavond.

Vanochtend om 04.45 uur werd het bedrijf gebeld over de bekladdingen. De schoonmakers zijn al uren met warm water en borstels in de weer. "Het is vrij hardnekkig. De steensoort is poreus en de rode verf heeft een heel sterk pigment. En het is ook nog eens rood op wit", zegt een medewerker tegen het NOS Radio 1 Journaal.

Schoonmakers bezig met het verwijderen van de rode verf:

Bij het monument worden vanavond kransen gelegd om oorlogsslachtoffers te herdenken. Daarbij zijn ook altijd de koning en koningin aanwezig. Om 20.00 uur is het 2 minuten stil.

Eerder beklad

Bekladdingen met rode verf vinden de afgelopen jaren vaker plaats. Het Nationaal Monument op de Dam werd vorig jaar ook al eens beklad tijdens een grote pro-Palestijnse demonstratie in augustus.

Ook andere bekende gebouwen en monumenten in Amsterdam werden eerder beklad, waaronder het Paleis op de Dam, het Rijksmuseum en andere musea in de stad.

De seinstoring bij Moordrecht, waardoor er geen treinen reden tussen Den Haag en Utrecht, is verholpen. Een kapotte kabel verstoorde de dienstregeling. Het treinverkeer wordt weer opgestart.

De NS denkt dat er tot ongeveer 09.45 uur minder treinen rijden.

De storing werd vanochtend vroeg ontdekt. Daardoor reden ook er geen treinen vanaf Den Haag Centraal naar onder meer Enschede en Leeuwarden.

De stoptrein naar Tiel reed tot Zoetermeer-Oost. Tussen Zoetermeer en Gouda werden stopbussen ingezet.

Op een kampeerplek in de Verenigde Staten is een schietpartij geweest. Er is sprake van zeker tien gewonden die naar ziekenhuizen zijn gebracht. Anderen zijn zelf naar het ziekenhuis gereden. Volgens de politie verkeren de slachtoffers in "verschillende toestanden."

Er zijn berichten dat een of meer schutters de bossen rond de kampeerplek in zijn gevlucht. De politie zegt dat er nog niemand gearresteerd is.

Volgens de politie kan het aantal slachtoffers nog oplopen:

Op de kampeerplek bij Arcadia Lake verbleven veel jongeren. Op sociale media zijn beelden te zien van jongeren die in badkleding op de grond liggen.

De kampeerplek ligt zo'n 20 kilometer ten noorden van Oklahoma City. Het meer is een populaire plek om te vissen, picknicken en voor het beoefenen van watersporten.

Goedemorgen! Vandaag is de Nationale Dodenherdenking in Amsterdam. Ook is een eerste pro-formazitting in de zaak tegen een man die wordt verdacht van het voorbereiden van een aanslag op de prinsessen Amalia en Alexia.

Eerst het weer: de dag begint met bewolking en lokaal ook mist. Ook kan het op sommige plaatsen een beetje regenen. Later ontstaan er stapelwolken en in de middag is er kans op buien met onweer. Het wordt maximaal 21 graden, met weinig wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Verenigde Staten gaan schepen wegleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat heeft de Amerikaanse president bekendgemaakt op Truth Social.

Iran sloot de zeestraat eind februari na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land. Ook de VS blokkeert de zeestraat inmiddels, om druk uit te oefenen op Iran. Hierdoor liggen schepen er al weken voor anker. De operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met het conflict te maken hebben. Dit gaat vandaag van start, schrijft Trump.

Trump waarschuwt Iran om zich niet met de operatie te bemoeien. "Als dit humanitaire proces op welke manier dan ook wordt belemmerd, zal daar helaas krachtig tegen opgetreden moeten worden."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een mediterrane vampierslak die 's nacht bloed zuigt bij argeloze vissen is het internationale weekdier van het jaar. De vereniging van weekdieronderzoekers Unitas Malacologica houdt ieder jaar met onderzoeksinstituut Senckenberg uit Frankfurt de weekdierstemming.

Fijne dag!

Rudy Giuliani, oud-burgemeester van New York, is opgenomen in het ziekenhuis. Dat schrijft zijn woordvoerder Ted Goodman op X.

Giuliani (81) verkeert volgens Goodman in "kritieke maar stabiele toestand". "Burgemeester Giuliani is een vechter die elke uitdaging in zijn leven met onwankelbare kracht heeft getrotseerd, en hij vecht op dit moment met dezelfde kracht."

De woordvoerder meldt niet wat de oud-burgemeester mankeert. Giuliani was van 1994 tot en met 2001 burgemeester van New York, onder meer tijdens de aanslagen van 11 september 2001.

Veroordeeld

Giuliani was ook de advocaat van de Amerikaanse president Trump. In die rol uitte hij bij de presidentsverkiezingen van 2020 ongefundeerde beschuldigingen aan het adres van verkiezingsfunctionarissen in de staat Georgia. Trump had hier de verkiezingen verloren en Giuliani probeerde aan te tonen dat er was gefraudeerd, maar daar was geen bewijs voor.

Giuliani werd hier eind 2023 voor veroordeeld. Hij moest een schadevergoeding van 148 miljoen dollar betalen aan de moeder en dochter die door hem onterecht waren beschuldigd.

De Verenigde Staten gaan schepen wegleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat heeft de Amerikaanse president bekendgemaakt op Truth Social.

Iran sloot de zeestraat eind februari na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land. Ook de VS blokkeert de zeestraat inmiddels, om druk uit te oefenen op Iran. Hierdoor liggen schepen er al weken voor anker.

De operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met het conflict te maken hebben. Dit gaat vandaag van start, schrijft Trump.

Hij stelde in zijn aankondiging dat het gaat om een humanitaire actie. Op veel schepen zou een tekort zijn aan voedsel en andere benodigdheden.

'Schending staakt-het-vuren'

Trump waarschuwt Iran om zich niet met de operatie te bemoeien. "Als dit humanitaire proces op welke manier dan ook wordt belemmerd, zal daar helaas krachtig tegen opgetreden moeten worden."

Op het plan volgde al binnen een paar uur een reactie uit Iran. "Elke Amerikaanse inmenging in het nieuwe maritieme regime van de Straat van Hormuz zal worden beschouwd als een schending van het staakt-het-vuren", schrijft Ebrahim Azizi, het hoofd van de veiligheidscommissie in het Iraanse parlement, op X.

Boven het bericht van Azizi staat in hoofdletters "waarschuwing". "De Straat van Hormuz en de Perzische Golf worden niet beheerd door de waanvoorstellingen van Trumps berichten!", aldus Azizi.

Onrustig

In het Midden-Oosten is het, ondanks het staakt-het-vuren, nog steeds onrustig. Vannacht werd een tanker getroffen door onbekende projectielen, meldt de Britse maritieme veiligheidsorganisatie UKMTO. Het schip lag ten noorden van Fujairah, in de Verenigde Arabische Emiraten. De bemanning is niet getroffen, meldt UKMTO.

Op het strand van Egmond aan Zee is gisteravond een levende witsnuitdolfijn aangespoeld. Dat meldt stichting SOS Dolfijn op Facebook.

Het dier werd gevonden door wandelaars, die Marco Snijders belden, schrijft NH. Hij is een zogenoemde strandvonder: iemand die toezicht houdt op aangespoelde goederen en dieren. "Ik vroeg of het dier nog leefde, want dan is het urgent", zegt Snijders. "Dus ik heb actie ondernomen." SOS Dolfijn werd vervolgens gealarmeerd.

Strandvonder Snijders maakte deze beelden van de reddingsactie:

De dolfijn is inmiddels overgebracht naar de opvang van SOS Dolfijn in Anna Paulowna. Daar wordt het dier onderzocht door een dierenarts. De dolfijn heeft op het eerste gezicht "geen verwondingen of verstrikkingen", zegt een woordvoerder van SOS Dolfijn tegen NH.

'Niet terugduwen'

Eerst lag de dolfijn nog in de branding. Om het dier te redden, werd het op het strand getrokken. "Het is een zoogdier, hij moet ademhalen", legt Snijders uit.

Eenmaal op het strand, werd de dolfijn koel gehouden met natte doeken. "Het beest verzette zich en door de stress kan zijn lichaamstemperatuur te ver omhooggaan", zegt Snijders. "We moesten ervoor zorgen dat hij niet in de hittestress schoot."

Dat de dolfijn is aangespoeld, betekent volgens Snijders dat er iets mis was. Daarom heeft het geen zin om het dier terug de zee in te duwen, zegt hij. "Dan is er een kans dat het na een paar uur weer strandt. Dan heeft het pas écht stress."

Zeldzaam in Nederland

Witsnuitdolfijnen kunnen tussen de 2,5 en 3 meter groot worden, schrijft SOS Dolfijn. Ze hebben een stompe snuit en een hoge sikkelvormige rugvin. De dieren leven vooral in het noorden van de Atlantische Oceaan en spoelen zelden aan in Nederland.

De radicaal-linkse Franse politicus Jean-Luc Mélenchon doet voor zijn partij La France Insoumise mee aan de presidentsverkiezingen volgend jaar. "Ja, ik ben kandidaat", zei hij tegen de zender TF1.

De 74-jarige Mélenchon is al jaren een vaste waarde in de Franse politiek. Hij was meerdere keren minister toen hij nog lid was van de Socialistische Partij, maar vertrok om een nieuwe partij op te richten. Die ging uiteindelijk op in de bredere linkse beweging van La France Insoumise.

Mélenchon deed ook al mee aan de presidentsverkiezingen van 2012, 2017 en 2022. In dat laatste jaar werd hij derde, na de radicaal-rechtse Marine Le Pen en de huidige president Macron.

Mélenchon is niet onomstreden. Hij keurde de Russische annexatie van de Krim goed en wordt beschuldigd van antisemitisme.

'Alles geregeld'

Mélenchon is de eerste leider van een grote politieke partij die zijn kandidatuur bekendmaakt. Bij veel andere partijen moeten er nog voorverkiezingen plaatsvinden. Macron mag na twee termijnen niet meer worden herkozen.

"Wij hebben het allemaal al geregeld: we hebben een team, een partijprogramma, en maar één kandidaat", aldus Mélenchon. Macrons eerste premier, Édouard Philippe, heeft ook al aangekondigd mee te zullen doen.

Volgens de laatste peilingen zou Mélenchon nu tussen de 10,5 en 13 procent van de stemmen halen. Mélenchon zelfs verwacht samen met het radicaal-rechtse Rassemblement National te zullen doorgaan naar de tweede ronde.

Le Pen

Deze zomer moet ook duidelijk worden of Marine Le Pen mag meedoen aan de verkiezingen, na een veroordelingen wegens het doorsluizen van EU-geld.

De leider het Rassemblement National hoopt in hoger beroep dat vonnis deze zomer van tafel te krijgen. Mocht dat niet lukken, dan is de verwachting dat haar protegé Jordan Bardella haar plaats inneemt.

Er is geen verband tussen het terugtrekken van 5000 Amerikaanse militairen uit Duitsland en de publieke woordenwisseling tussen de Amerikaanse president Trump en de Duitse bondskanselier Merz. Dat zegt Merz in een interview met de Duitse omroep ARD.

Begin deze week zei de bondskanselier op een middelbare school in Marsberg dat de Amerikanen "duidelijk geen strategie hebben. Daar wordt een hele natie vernederd door de Iraanse leiding". Trump reageerde daarna op socialmediaplatform Truth Social dat Merz geen idee heeft waar hij het over heeft. Ook zei hij dat het geen verrassing was dat Duitsland het slecht doet op economisch en "andere vlakken".

Het besluit om de soldaten uit Duitsland te halen volgde enkele dagen later. Maar volgens Merz is er geen verband tussen het meningsverschil en de terugtrekking. "Ik moet accepteren dat de Amerikaanse president een andere visie heeft op deze kwesties dan wij", zegt Merz in het interview. "Maar dat verandert niets aan het feit dat ik ervan overtuigd blijf dat de Amerikanen belangrijke partners voor ons zijn."

Afschrikking Rusland

Volgens de bondskanselier is het terugtrekken van de Amerikaanse soldaten ook niets nieuws. Trump heeft wel vaker gezegd dat hij troepen uit Europa wilde halen. "Het wordt misschien een beetje overdreven, maar het is niet nieuw."

De Tomahawk-kruisraketten die werden beloofd door oud-president Biden zullen in ieder geval de komende tijd niet naar Duitsland komen. Het land zag de raketten als belangrijk afschrikmiddel tegen Rusland, totdat Europa vergelijkbare wapens kan ontwikkelen. Maar volgens Merz was Trump nooit officieel akkoordgegaan met Bidens belofte en was het onwaarschijnlijk dat de VS de wapens nu zou leveren. "De Amerikanen hebben er zelf momenteel niet genoeg."

De Amerikanen blijven hun nucleaire afschrikking binnen NAVO-grondgebied garanderen, aldus Merz. "Daarover bestaat geen enkele twijfel."