NOS Nieuws - Algemeen

Bij de aanhoudende Franse scholierenprotesten zijn meer dan honderd mensen gewond geraakt en honderden aanhoudingen verricht. De protesten tegen een tekort aan leraren en vervallen schoolgebouwen breidden zich gisteren uit naar meer scholen verspreid door Frankrijk. Vandaag worden opnieuw demonstraties verwacht.

Vandaag presenteert de Franse regering de begroting voor 2027. Die zal naar verwachting bezuinigingen bevatten om de druk op de overheidsfinanciën te verlichten. De protesten begonnen vorige week in de regio Parijs, toen scholieren de ingangen van middelbare scholen blokkeerden.

Gisteren waren onder meer protesten in Saint-Denis, een voorstad van Parijs, in Lyon en in Lille.

Woede aanwakkeren

Volgens onderwijsminister Edouard Geffray zijn sinds het begin van de protesten deze week 119 mensen gewond geraakt, onder wie leerlingen en schoolmedewerkers. De meeste gewonden onder het personeel zijn volgens hem schooldirecteuren en docenten.

Politici van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI) hebben zich aangesloten bij de demonstraties. Andere bestuurders en politici verwijten de partij de woede onder scholieren, en het daarmee gepaard gaande geweld, aan te wakkeren.

LFI-voorman Jean-Luc Mélenchon sprak eerder van geweld van de veiligheidsdiensten, dat hij "onacceptabel" en "disproportioneel" noemde.

Problemen erkend

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nunez zijn gisteren 625 mensen aangehouden, nadat een dag eerder al meer dan 440 arrestaties waren verricht. De meeste aangehouden demonstranten zijn minderjarig. Nunez meldde ook zeven incidenten waarbij zoutzuur naar politieagenten werd gegooid.

De regering heeft het geweld veroordeeld, maar ook erkend dat de problemen op middelbare scholen serieus genomen en aangepakt moeten worden.

Persbureau Reuters sprak een 17-jarige leerling uit Saint-Denis die vindt dat scholieren uit zijn stad slechter worden behandeld dan leerlingen elders in Frankrijk. "Wij zijn altijd degenen die hieronder lijden, terwijl ze in Parijs of op het platteland niet met zulke omstandigheden te maken hebben", zei ze.

Het is artsen van het Radboudumc gelukt om clitorissen zodanig te reconstrueren dat die weer helemaal functioneren en orgasmes kunnen geven. Dat blijkt na een eerste studie waarbij vrouwen werden geholpen nadat een deel van hun clitoris verloren was gegaan als gevolg van vulvakanker.

Van de eerste 23 vrouwen met vulvakanker die zijn geopereerd met herstel van de clitoris, kon negentig procent na de operatie weer een clitoraal orgasme krijgen. Dat gebeurde drie tot zes maanden na de operatie. "In het begin is de clitoris soms wat overgevoelig of juist minder gevoelig, maar na een jaar is het herstel optimaal. We zien dat bij de meeste vrouwen het gevoel weer teruggaat naar de situatie van voor de operatie", vertelt gynaecologisch oncoloog Mieke ten Eikelder.

Samen met plastisch chirurg Tim Nijhuis ontwikkelde Ten Eikelder de operatietechniek. "Wanneer de tumor in of rondom de clitoris zit, moeten we die soms gedeeltelijk verwijderen", zegt Ten Eikelder. "Tot nu toe werd de wond daarna dichtgemaakt en verdween de clitoris onder een laag huid. Zonder aandacht voor kwaliteit van leven of de vraag of een orgasme nog mogelijk is."

Wangslijmvlies

Tijdens de operatie, waarbij de tumor wordt verwijderd, worden de zenuwbundels van de clitoris losgemaakt en verschoven zodat er een nieuw topje van de clitoris ontstaat. "Daarna zetten we daar een stukje wangslijmvlies overheen", zegt Nijhuis. "Wangslijmvlies lijkt namelijk op het gebied bij de vulva. En zo blijft de gevoeligheid van de clitoris behouden."

Belangrijk is dat het verwijderen van de tumor en de reconstructie van de clitoris tegelijkertijd gebeuren, het kost ongeveer 15 minuten extra operatietijd. "Dus een aparte tweede operatie is niet eens nodig", aldus Nijhuis.

Voor mannen met kanker in hun penis was het al veertig jaar mogelijk om hun penis te laten reconstrueren. Nu pas wordt reconstructie van de clitoris na kanker mogelijk. Het past in de voorzichtige trend naar meer onderzoek naar vrouwspecifieke aandoeningen. Want over het vrouwenlichaam weten artsen relatief weinig omdat het meeste wetenschappelijk onderzoek gebaseerd is op mannen.

NOS Stories onderzocht waarom we zo weinig weten van de clitoris.

Wel bestonden er al mogelijkheden om vrouwen, die bijvoorbeeld waren besneden, te helpen met een reconstructie. Maar de methode waarbij de zenuwbundels worden losgemaakt en bedekt met wangslijmvlies om een gevoelig nieuw knopje te maken, is volgens de twee artsen nieuw. "Nergens in de beschreven bestaande operatietechnieken hebben we dit kunnen terugvinden", zegt Ten Eikelder.

Seksualiteit is belangrijk voor de kwaliteit van leven voor vrouwen, zo zegt ervaringsdeskundige Hanni Braspenning, een 80-jarige kunstenares die in het Radboudumc is geopereerd. "Ik werk vanuit een zekere emotie én gevoel die belangrijk zijn voor mijn identiteit als vrouw en feminist. Zonder clitoris ben ik een deel van mijn vrouwelijkheid kwijt en dat zou geen goed effect op mijn kunst hebben. Daar heb ik nu geen zorgen meer over."

'De nieuwe standaard'

Door de bemoedigende resultaten, wordt de methode nu overgenomen in het land om te onderzoeken of dit succes ook op grotere schaal kan worden bereikt. Dit landelijke onderzoeksprogramma wordt mede gefinancierd door het fonds KWF Kankerbestrijding.

Naast het Radboudumc behandelen nog acht andere ziekenhuizen vulvakanker. Zij doen allemaal mee aan een vervolgproject, waarin de gynaecologisch oncologen en plastisch chirurgen de nieuwe techniek aanleren. Daarnaast leiden Nijhuis en Ten Eikelder buitenlandse specialisten op.

"We hopen dat deze ingreep wereldwijd de nieuwe standaard gaat worden", zegt Ten Eikelder. Ze benadrukt wel dat de techniek verder moet worden onderzocht, ook hoe die veilig kan worden ingevoerd in de dagelijkse zorg in Nederland.

Goedemorgen! Het is vandaag de tweede dag van de Algemene Financiële Beschouwingen. Minister Eelco Heinen (Financiën) en staatssecretaris Eelco Eerenberg beantwoorden vragen van Kamerleden. En het Nederlands elftal speelt zijn derde wedstrijd in de Nations League in en tegen Griekenland.

Eerst het weer: vandaag vooral in het oosten en noordoosten stevige buien, met kans op onweer. In de rest van het land overwegend droog. Het wordt zo'n 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In de Amerikaanse staat Tennessee is de executie van de ter dood veroordeelde Christa Pike mislukt. Na het twee dodelijke injecties, leefde ze nog. Haar advocaten hebben gevraagd om de executie per direct stop te zetten. Ze zou inmiddels zijn overgebracht naar een ziekenhuis voor medische zorg.

Pike werd ter dood veroordeeld voor een moord die zij in 1995 pleegde, toen ze 18 was. Volgens haar advocaten is bij de strafbepaling destijds onvoldoende rekening gehouden met haar jonge leeftijd en trauma's uit haar jeugd. Een federaal hof van beroep gaf daarom kort voor het geplande tijdstip van de executie uitstel, maar het Hooggerechtshof draaide dat na een aantal uur terug.

En dan nog dit:

Gisteren overleed schrijfster, cabaretière, taalkundige en columnist Paulien Cornelisse op 50-jarige leeftijd. Zo leerde Nederland haar kennen:

Na jarenlange discussie over schijnzelfstandigheid moet een nieuwe wet een einde maken aan de discussie wanneer iemand zzp'er is en wanneer niet. "Dit moet duidelijkheid geven voor ondernemers en opdrachtgevers", zegt minister Aartsen van Werk en Participatie.

Opdrachtgevers die met schijnzelfstandigen werken lopen het risico naheffingen van de Belastingdienst te krijgen voor belasting en sociale premies. Door de onduidelijke regels stopte een deel van de opdrachtgevers daarom met het inhuren van zzp'ers.

In de nieuwe wet staan criteria waar zzp'ers en opdrachtgevers houvast aan hebben, zegt Aartsen. Werk je onafhankelijk van anderen, draag je ondernemersrisico's en heb je de vrijheid om je werk zelf te organiseren dan ben je een ondernemer.

Drie opdrachtgevers

Concreet betekent het dat je een inschrijving bij de Kamer van Koophandel moet hebben, een btw-nummer, een zakelijke bankrekening en facturen uitschrijft en zakelijke betalingen doet. Je moet gerekend over twee jaar minstens drie verschillende opdrachtgevers of klanten hebben en actief zijn met het werven van nieuwe opdrachtgevers.

"Het zijn geen onredelijke criteria die we stellen", zegt Aartsen. "Als je eraan voldoet weet je zeker dat je niet bang hoeft te zijn voor naheffingen."

Ook het werk zelf moet aan criteria voldoen. Je moet als ondernemer in principe vrij zijn om te bepalen waar, wanneer en hoe je de opdracht uitvoert. Tenzij het werk echt alleen op een bepaalde plek kan worden uitgevoerd zoals een bouwplaats, of op een bepaald tijdstip zoals reparatiewerk buiten kantooruren of openingstijden.

Pensioen en verzekeringen

Verder moet de zzp'er voorzieningen treffen die een werknemer in loondienst niet nodig heeft. Een verzekering tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid, pensioen, verzekeringen voor schade door de werkzaamheden en andere ondernemersrisico's. Hier komt een minimumbedrag voor in de wet, je hoeft niet al die voorzieningen te hebben.

"Over het bedrag dat een zzp'er minstens moet besteden aan deze voorzieningen willen we met ondernemers in gesprek", zegt Aartsen. "Het moet niet te veel zijn maar het mag ook geen wassen neus worden."

Voor de meeste ondernemers zijn dit allemaal vanzelfsprekendheden. Zij worden met deze wet wettelijk erkend als zelfstandig ondernemer. Maar precies voor de groep waarbij het niet duidelijk is moet de wet helpen om alsnog aan de criteria te voldoen.

Tot 29 oktober kunnen belanghebbenden op de wetteksten reageren via Internetconsultatie.nl. Daarna komen er nog debatten met de Tweede en Eerste Kamer. Eerder dan 1 januari 2028 zal de wet niet ingaan.

Een Amerikaanse rechter heeft de schikking tussen twaalf staten en mediabedrijf Paramount Skydance bekrachtigd. Daarmee is ook de laatste grote juridische hobbel voor de overname van Warner Bros. Discovery door Paramount genomen.

De staten vreesden dat het nieuwe megaconcern te veel macht zou krijgen en daardoor de prijzen van films en televisie zou kunnen verhogen. Ook waren er zorgen over de gevolgen van de fusie voor werknemers.

Vorige week bereikten Paramount en de staten een akkoord. Het concern zegt toe de komende vijf jaar elk jaar 300 miljoen dollar extra te besteden aan filmproducties in de Verenigde Staten. Ook moet het bedrijf jaarlijks minimaal dertig films in Amerikaanse bioscopen uitbrengen.

Ook moet er binnen een half jaar na de overname een aparte journalistieke raad komen die toezicht houdt op de nieuwszenders CBS News en CNN. CBS News is nu onderdeel van Paramount, CNN van Warner Bros. Discovery.

Voormalig baas Endemol

Na het akkoord van de rechter maakte het bedrijf bekend dat Ynon Kreiz mede-CEO wordt van het nieuwe bedrijf. Hij wordt verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en de integratie van de twee bedrijven. David Ellison blijft aan als voorzitter en CEO.

Kreiz is op dit moment ceo van Mattel. Onder zijn leiding werden merken van de speelgoedfabrikant uitgebouwd tot mediaproducties, met de succesfilm Barbie als bekendste voorbeeld.

Daarvoor was Kreiz onder meer hoofd van het Nederlandse televisiebedrijf Endemol en was hij medeoprichter van kinderzender Fox Kids in Europa.

Zoals het er nu naar uitziet, wordt de overname ter waarde van ruim 110 miljard dollar begin volgende week afgerond.

Twee ruiten van het gemeentehuis van Rhenen zijn afgelopen avond vernield met vuurwerk. Dat gebeurde na een raadsvergadering over de opvang van asielzoekers in de gemeente.

Eerder op de avond was er vanwege de stemming een onaangekondigde demonstratie bij het gemeentehuis. Volgens RTV Utrecht verliep die rustig. Er waren enkele honderden mensen op de been. Op foto's valt te zien dat het vooral ging om jongeren.

Er werd vuurwerk afgestoken, maar er waren volgens de regionale omroep geen grote ongeregeldheden. Vanwege de demonstratie was er veel politie aanwezig. Een 25-jarige man uit Veenendaal is aangehouden voor het verstoren van de openbare orde en openbare dronkenschap. Rond 21.45 uur waren de meeste mensen weer weg.

Later op de avond ging het alsnog mis. Toen de politie al was vertrokken, werd er opnieuw vuurwerk afgestoken.

Daarbij werden twee ruiten van het gemeentehuis vernield. Dat was rond 23.15 uur:

De mobiele eenheid werd ingezet om in te grijpen. Volgens de politie zijn de verdachten gevlucht en is er nog niemand aangehouden.

De gemeenteraad van Rhenen stemde vanavond over de uitvoering van de Spreidingswet, die gemeenten verplicht om asielzoekers op te vangen. In Rhenen gaat het om 110 mensen. Vijftien raadsleden stemden voor, en drie tegen.

Met frisse tegenzin gaat woonminister Boekholt-O'Sullivan (D66) zich bemoeien met de makelaarsbranche. Zij gaat een makelaarsregister introduceren en een klachtenloket voor ontevreden kopers en verkopers. "Heel veel mensen hebben het gevoel dat het geen eerlijk proces is om een huis te kopen of te verkopen."

De minister liet onderzoek doen. Bijna een derde van de respondenten had ten minste één negatieve ervaring met een makelaar, in veel gevallen een verkoopmakelaar. Bijna negentig procent van de klachten ging over een makelaar aangesloten bij een branchevereniging. Slechts twee procent van die mensen deed een officiële melding.

Het liefst had de minister gehad dat de branche zelf tot afspraken over kwaliteit en eerlijkheid was gekomen. De beroepsorganisaties vertegenwoordigen samen een groot deel van de markt en zouden normaal gesproken veel invloed moeten hebben op het doorvoeren van verbeteringen, dacht de minister.

Maar in gesprekken met de verschillende makelaarsorganisaties zeiden die tegen haar dat het ze ondanks gedragscodes en verbeterplannen niet is gelukt. Zij denken niet sterk genoeg te staan tegenover malafide makelaars. Dus moet de overheid inspringen.

"Dat is een grote stap en ik had het dus liever niet gedaan", zegt Boekholt. Bij het makelaarsregister van de overheid zullen alle makelaars zich in moeten laten schrijven om hun beroep uit te mogen uitoefenen. "Daarmee conformeer je je aan bepaalde regels. Je werkt transparant, je bent eerlijk en je laat het biedboek zien."

Een biedlogboek is een registratie van alle biedingen die er op een woning zijn gedaan. "Soms krijgen mensen het advies van hun makelaar om tienduizend euro meer te bieden", zegt Boekholt. "Maar ze hebben geen idee of er wel een bod van andere mensen onder ligt."

Sommige makelaars drijven zo de prijs op. Of ze trekken bepaalde klanten voor. Of ze benadelen hun klant door vertrouwelijke informatie door te spelen. Boekholt benadrukt dat de meeste makelaars normaal werken en hun klanten goed bijstaan. Het gaat om een klein aantal dat zich misdraagt.

Voor klanten die daarmee te maken krijgen komt er een geschillencommissie. Die kan naar gelang de ernst van de klachten of het aantal klachten in het uiterste geval een makelaar royeren en uit het register halen. Die kan zijn beroep dan niet meer uitoefenen in Nederland.

Makelaar is vrij beroep

Sinds 2001 kan iedereen die dat wil zich makelaar noemen. Er is geen wettelijk verplichte diploma nodig. Je kan je aansluiten bij een branchevereniging, maar dat hoeft niet. Er zijn nu twee brancheverenigingen: NVM en Vastgoed Nederland. Zij hebben wel regels opgesteld, maar die worden niet streng gehandhaafd. De brancheverenigingen zeggen dat makelaars zich dan zullen uitschrijven.

Klachten over makelaars zijn geen nieuw verschijnsel en het zijn er veel. Vereniging Eigen Huis (VEH) meldde in augustus nog dat er sinds februari meer dan 900 klachten over makelaars binnenkwamen bij het meldpunt.

De PVV in de Tweede Kamer komt vanwege de aanhoudende klachten met een wetsvoorstel voor de makelaarsbranche. Kamerlid Mooiman stelt gedragsregels voor, een landelijk beroepsregister, extern toezicht en boetes bij overtredingen. De brancheorganisaties reageerden hier positief op.

Minister Boekholt ziet de wet van Mooiman als hulp op weg naar effectieve en uitvoerbare wetgeving. "Daarom trek ik graag samen met de indiener op." Begin 2027 liggen er concrete voorstellen op tafel, belooft de minister.

In Tennessee is de executie van moordenaar Christa Pike dramatisch misgelopen. Volgens aanwezige journalisten leefde de ter dood veroordeelde nog na twee dodelijke injecties. Executies in de staat worden voorlopig opgeschort.

Getuigen die namens de pers aanwezig waren, melden dat ze de 50-jarige vrouw luid hoorden snurken, een teken dat haar ademhaling niet afnam. NBC News citeert haar advocaat, die zegt dat Pike "niet buiten bewustzijn is geraakt en nog steeds een hartslag heeft".

Ambulances zijn bij de gevangenis aangekomen en ook weer vertrokken. De staat Tennessee liet daarna weten dat Pike naar het ziekenhuis is overgebracht voor medische zorg.

Executie mocht doorgaan

De mislukte executie van Pike volgde op een besluit van het Amerikaanse Hooggerechtshof, enkele uren daaarvoor. Het federale hof besloot een bevel terug te draaien van een lagere rechter om de executie uit te stellen. Dat hof hield de executie gisteren ongeveer een uur voor de geplande uitvoering tegen.

De rechters wilden beoordelen of Pikes verklaringen over seksueel misbruik in haar jeugd voldoende waren meegewogen bij het opleggen van haar straf. Door het besluit van de hoogste Amerikaanse rechter kon de executie van Pike met een dodelijke injectie met enige uren vertraging toch doorgaan.

Journalist Tori Gessner beschreef achteraf dat de executie meteen al anders aanvoelde. Zo moesten ze een uur wachten, terwijl dat normaal een kwartiertje is. Ook klaagde Pike over een vreemd gevoel in haar arm. "Ze zei dat het branderig voelde en vroeg of dat normaal was."

Toen Pike na een uur een tweede injectie kreeg, bleef ze tekenen van leven vertonen. Na nog een klein half uur werden de getuigen zonder verklaring weggevoerd. Volgens Gessner ademde Pike op dat moment nog hoorbaar.

"Ik heb alle executies vorig jaar bijgewoond en de meeste van dit jaar, zoiets hebben we nog nooit gezien", zei collega-journalist Catherine Sweeney. "We hebben zoveel vragen en het gevangeniswezen zal een hoop antwoorden moeten leveren."

Unieke situatie

De gevangenis kwam na een aantal uren met een korte verklaring. "Elke stap van het wettelijke vaste protocol is gevolgd. De dodelijk injectie was in het verleden consistent effectief en voor verder handelen waren er geen protocollen. Christa Pike is overgebracht naar een zorginstelling elders."

Over de toestand van Pike werden geen verdere mededelingen gedaan. Gouverneur Lee heeft laten weten een onderzoek in te stellen naar wat er misging. Verdere executies zijn voorlopig opgeschort. Dit jaar stond er nog één gepland.

Een doodstrafexpert noemt de situatie tegenover persbureau AP uniek. In het verleden zijn vaker executies mislukt omdat er geen ader kon worden gevonden om de injectie te geven. Dat gebeurde in mei bijvoorbeeld nog in dezelfde staat. Dat een veroordeelde twee injecties overleeft, kwam niet eerder voor.

Tegenstanders van de doodstraf grijpen de zaak aan om hun punt te maken. "Tennessee laat de wereld zien dat het de doodstraf niet humaan en wettelijk kan uitvoeren. Dit moet stoppen", meent de directeur van de U.S. Campaign to End the Death Penalty. De advocaten van Pike herhalen vooraf al te hebben gewaarschuwd voor complicaties. "Het is triest om zo gelijk te krijgen."

Moord als tiener

Pike had eerder al gezegd niet bang te zijn om te sterven, maar wel lijden te vrezen tijdens de executie. De getuigen hoorden haar voor alles misging nog zeggen dat ze er vrede mee had. "Ik ben er klaar voor om vrij te zijn." Ze voegde eraan toe "dat ze de wereld ging verlaten op de manier waarop ze grotendeels haar tijd er had doorgebracht: vol liefde".

Pike werd in 1996 ter dood veroordeeld voor de moord die ze in 1995 pleegde op de 19-jarige Colleen Slemmer. Pike was destijds 18 jaar en pleegde de moord met Tadaryl Shipp, haar toenmalige vriend. Uit verklaringen bleek dat Pike Slemmer zag als een rivaal voor de aandacht van haar vriend.

Shipp kreeg levenslang omdat hij nog minderjarig was. Een andere verdachte, die op de uitkijk stond voor de twee, kreeg een voorwaardelijke straf.

Pike had om gratie gevraagd en daarbij gewezen op trauma's en seksueel misbruik in haar jeugd. Dat verzoek werd eerder deze week afgewezen.

De veroordeling van Pike leidde de afgelopen dagen tot internationaal protest. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International zamelde meer dan 21.000 handtekeningen in.

"Christa is geen 18-jarig meisje meer, maar een vrouw van 50 die berouw toont en haar daden begrijpt", stelden haar advocaten. Volgens hen zou een tiener vandaag de dag voor hetzelfde misdrijf geen doodstraf krijgen.

De executie van Pike zou de eerste executie van een vrouw in ruim 200 jaar zijn in Tennessee.

De Zwitserse gletsjers hebben extreem zwaar te lijden gehad onder de afgelopen zomer. Niet alleen de aanhoudende hitte speelde de gletsjers parten. Er viel 's winters ook weinig sneeuw, waarvan veel bovendien al in juni was weggesmolten. Daarna lagen de gletsjers maandenlang onbeschermd in de volle zon terwijl hittegolf na hittegolf het ijs teisterde.

5,5 procent van de ijsmassa smolt. Dat komt neer op 2,5 tot 4 meter van de gemiddelde ijsdikte. Op de gletsjertongen ging het op sommige stukken om maar liefst 10 meter. Dat valt op te maken uit nieuwe cijfers van gletsjermonitorningsdienst GLAMOS en de Zwitserse Commissie voor Cryosfeerobservatie.

"Zelfs op een septemberochtend kun je het ijs nog horen smelten", verzucht glacioloog Matthias Hüss van de ETH Zürich in gesprek met de NOS, staand op de Griesgletsjer in het zuiden van Zwitserland. Het is warm voor de tijd van het jaar en op de achtergrond klinkt het kabbelen van het smeltwater. "Daar ben ik wel van onder de indruk. Normaal gesproken is eind september het moment waarop het smelten een paar maanden stopt."

Onder Hüss' voeten kleurt het kleine beetje ijs dat er nog ligt grauw. Het doet denken aan de grijze ijsbrij die in de berm ligt na een paar dagen sneeuw in Nederland. Zwitserse gatenkaas, zegt Hüss, wijzend naar de kale plekken aan de rand van de gletsjer. "Dit is de toekomst. Zo ziet een stervende gletsjer eruit. Het is echt een treurig gezicht."

De extreme smelt die in 2026 is gemeten is niet eens een record. Dat stamt uit 2022, toen maar liefst 5,9 procent smolt. Op de derde plaats staat 2024, met 4,4 procent. Om aan te geven hoe ingrijpend het effect van de opwarming van de aarde de laatste jaren is: eerder schommelde de jaarlijkse smelt grofweg tussen de 0,5 procent en 2,5 procent. Alles daarboven was een flinke uitschieter.

De versnelling van de smelt is ook in één oogopslag te zien als je de afgelopen decennia met elkaar vergelijkt. In de jaren 90 ging ongeveer 10 procent van het gletsjerijs verloren, in de tien jaar erna 14 procent en in de afgelopen tien jaar was het al meer dan een kwart.

De Griesgletsjer is in relatief korte tijd onherkenbaar veranderd:

De onderzoekers schrijven dat de Alpengletsjers geen schijn van kans hebben om deze omstandigheden langdurig te overleven. Ze wijzen er ook op dat er al tal van kleine gletsjers zijn verdwenen, zoals deze zomer nog de Bella Tola.

Maar ook grotere gletsjers kruipen steeds verder omhoog. Naast de Griesgletsjer trekt bijvoorbeeld ook de Rhônegletsjer zich razendsnel terug. In het toepasselijk genaamde plaatsje Gletsch is het ijs niet meer te zien.

"Ik hou van Gletsch, ik vind het zo'n magische plek", vertelt Tobias Winkelmann-Klein, wiens familie al generaties in het dorp komt. Hij is tegenwoordig directeur van het statige Grand Hotel Glacier du Rhône, dat in de negentiende eeuw nog pal naast het gletsjerijs lag.

Hoog in de bergen is te zien hoe snel het ging:

De imposante ijsaanblik is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de plaats. "In 1868 verbleef de Britse koningin Victoria drie dagen aan de Furkapas", vertelt Winkelmann-Klein. "En in haar dagboek schreef ze: 'we reden naar Gletsch, langs de gletsjer'. Dat betekent dus dat de gletsjer aan de straat lag. Ze dronken thee aan de gletsjer. Je gelooft het niet: de gletsjer lag écht bij het hotel."

Op foto's en prenten die Winkelmann verzamelde komt het ijs nog vlakbij:

Inmiddels heeft het laatste stukje ijs dat nog zichtbaar was zich aan het oog onttrokken. Winkelmann-Klein bezoekt regelmatig de gebieden hogerop, waar nog ijs ligt, al moet hij veel verder lopen dan dertig jaar geleden. "Ik zag de gletsjer dit jaar vanaf het voorjaar tot de herfst. Je ziet het ijs maar smelten en smelten en smelten. Het is zo verdrietig."

En dat zal zo doorgaan. Zolang de mens broeikasgassen uitstoot zullen de gletsjers sneller blijven afsmelten, met grote gevolgen voor hun regio's en de rivieren die ze voeden. Volgens de onderzoekers verloren de Zwitserse gletsjers tussen juli en september zo'n 2200 miljard liter water. Nu nog brengt al dat extra smeltwater verlichting in een droge zomer als deze, maar naarmate meer ijs verdwijnt, neemt dat effect sterk af.

Bij andere gletsjers, zeker buiten de Alpen, kunnen klimaatmaatregelen nog veel verschil maken. Voor de Griesgletsjer staat de uitkomst al vast. Hüss: "Voor deze gletsjer is het te laat. We moeten eerlijk zijn. We hadden vijftig jaar geleden wat moeten doen als we deze hadden willen beschermen."

Bij een distributiecentrum van drogisterijketen Die Grenze in Peize heeft afgelopen avond een politieactie plaatsgevonden. De actie vond plaats op het industrieterrein van het Drentse dorp.

Een woordvoerder van de Landelijke Eenheid van de politie laat aan RTV Drenthe weten dat er niets is aangetroffen. Ook de douane was aanwezig en er werden speurhonden ingezet.

In een verklaring laat de keten weten "niet zelf, maar wel als derde partij betrokken" te zijn. De keten wil daar verder niets over zeggen. Over wat de aanleiding voor de politieactie was, zijn geen mededelingen gedaan.

Koopjesketen Die Grenze begon in 2007 met een winkel in Denekamp, vlak bij de Duitse grens. Inmiddels heeft de keten 80 vestigingen. Veel daarvan liggen in de grensstreek, maar het bedrijf heeft ook winkels elders in Nederland.

Vormt de AfD zo'n groot gevaar voor Duitsland dat de partij verboden moet worden? Die vraag werd tot middernacht besproken in het deelstaatparlement van Thüringen. Voor het eerst werd in een Duits parlement een hoorzitting over dit thema gehouden. Zowel voor- als tegenstanders kwamen aan bod, met deels emotionele bijdragen.

"De partij is zo ver geradicaliseerd, dat het in de traditie van nationaalsocialisme opereert", zei jurist Hendrik Cremer, die opriep tot een verbod. "Er kan een moment komen dat het te laat is."

AfD-advocaat Christian Conrad sprak daarentegen van een politieke heksenjacht. "Dit is geen juridische vraag, maar een politieke keuze om een partij te beschadigen."

Gevaar

Sinds de verkiezingszeges van de AfD is de verbodsvraag weer actueel geworden. Linkse partijen, inclusief regeringspartij SPD, willen al langer een verbod. Zij zien de AfD als een partij die een gevaar vormt voor de democratie en mensenrechten. De veiligheidsdienst ziet de partij als deels extreemrechts.

Binnen de CDU/CSU van bondskanselier Merz groeit het geluid om op z'n minst te onderzoeken of een verbod kans maakt. Deelstaatpremier Wüst van Noordrijn-Westfalen is hier voorstander van. Ook zijn er oproepen de partij op deelstaatniveau te verbieden, bijvoorbeeld in Thüringen, waar de partij al vijf jaar als extreemrechts is bestempeld.

Partijverbod

Het Constitutioneel Hof kan een verbod onderzoeken, als het daartoe wordt opgedragen door de regering, de Bondsdag of de Bondsraad. Het Hof stemt na lang onderzoek over een verbod, waarbij tweederdemeerderheid van de rechters nodig is.

In de jaren 50 werden een neonazistische en een communistische partij verboden. De extreemrechtse partij NPD werd in 2017 na een procedure uiteindelijk niet verboden. Het Hof oordeelde dat de partij ongrondwettelijke plannen had, maar stelde dat de NPD te klein was om haar doelen te realiseren.

De juridische organisatie Gesellschaft für Freiheitsrechte publiceerde onlangs een rapport met 2500 voorbeelden van ongrondwettelijke uitspraken en plannen van de AfD. Medeauteur Valentina Chiofalo lichtte in het verhoor toe: "De AfD-top roept op tot het opsluiten van politici en verdeelt burgers op basis van herkomst."

Het gaat daarbij zowel om lokale plannen als individuele uitspraken, niet altijd om de officiële partijlijn. Chiofalo wijst echter op het patroon erachter, dat wijst op ongrondwettelijke plannen. "Als wordt opgeroepen tot een hoofddoekverbod, dan ontzegt het moslims de openbare ruimte."

Veel aandacht ging uit naar het verschil tussen wat de partij officieel zegt en hoe partijleden het uitleggen. Zo gebruikt de partij de omstreden term 'remigratie' voor mensen zonder verblijfsrecht, maar spreken individuele AfD'ers over een veel grotere groep, tot miljoenen mensen. "U wijst zulke invullingen van die term niet af", zei jurist Chan-Jo Jun gericht tegen de AfD-fractie.

Op die manier hoeft de AfD zelf geen ongrondwettelijke plannen op te schrijven en kan het zo een partijverbod ontlopen. Volgens staatsrechthoogleraar Kyrill-Alexander Schwarz kan het desondanks als partijlijn worden gezien. "Als u zulke uitspraken gedoogt, kan dat de hele partij worden aangerekend."

De meest opvallende inspreker was komiek Hape Kerkeling. Hij spreekt zich geregeld uit tegen de opkomst van extreemrechts. "Dit land weet hoe democratie zichzelf kan afschaffen, als genoeg mensen wegkijken", waarschuwde hij. "Wie zwijgt als de democratie wordt aangevallen, kiest een kant. Ook als iemand denkt neutraal te zijn."

Kerkeling hoopt dat juist in Thüringen wordt opgeroepen tot een AfD-verbod. "Uitgerekend hier, waar in 1930 de eerste NSDAP-minister aantrad en waar Buchenwald ligt." In dat concentratiekamp zat zijn grootvader jarenlang gevangen. Kerkeling kreeg als enige spreker applaus, tegen de reglementen in.

De AfD schoof Hans-Georg Maaßen naar voren. De voormalige inlichtingenchef is zelf in opspraak geraakt vanwege extreemrechtse ideeën. Maaßen zegt geen verborgen agenda bij de AfD te zien. "Ik zie ook niet dat zij de rechtstaat afwijzen." Wat hem betreft zou juist Die Linke verboden moeten worden, als "extreemlinkse partij'.

Hoe kansrijk

Vooral CDU/CSU is sceptisch over een verbodsprocedure, mede omdat de AfD ervan zou kunnen profiteren als de partij uiteindelijk niet wordt verboden. Dat ziet jurist Jun anders. Hij denkt dat zo'n procedure de AfD hoe dan ook zal veranderen. "Het zal de partij aansturen afstand te nemen van extremistische ideeën en figuren."

De kansrijkste meerderheid om een verbodsprocedure te starten, is in de Bondsraad, waar de deelstaten vertegenwoordigd zijn. Na de recente deelstaatverkiezingen komt daar een meerderheid voor voorstanders in beeld. "Zo dichtbij waren we nog nooit", zegt de Thüringse minister van Binnenlandse Zaken Maier (SPD).

Het deelstaatparlement in Thüringen zal naar aanleiding van het verhoor binnenkort een oordeel vellen, of zij een verbodsaanvraag steunen.

De cybercriminelen die vorige week inbraken bij boodschappenbezorger Flink, hebben nog niets verdiend met hun hack. De hackers benaderden medewerkers en klanten met een ultimatum: als ze niet betalen, worden hun gegevens gepubliceerd. Daar is nog niemand op ingegaan.

RTL Nieuws kreeg van 32 Nederlandse Flink-klanten de afpersingsmail die de hackers hadden gestuurd. "Je ontvangt deze e-mail omdat we jouw persoonlijke informatie via een hack van Flink hebben gestolen", schreven de criminelen. "Als je weigert om 0,005 ETH (ethereum, een digitale munt - ongeveer 10 euro) te betalen voor 2 oktober dan zullen jouw gegevens worden verkocht op het dark web."

De hackers beweren de gegevens van een miljoen klanten en meer dan 10.000 medewerkers te hebben gestolen. Als Flink zelf of alle klanten samen in totaal 100 ether overmaken, worden alle data volgens de hackers verwijderd. Dat komt neer op zo'n 238.000 euro.

De technologie waar digitale munten op draaien, is openbaar toegankelijk. Daardoor is duidelijk dat nog niemand aan de hackers heeft betaald.

Geen reactie

De hackers zouden woonadressen, telefoonnummers en e-mailadressen van Flink-klanten gestolen. Ook zouden er gegevens over bestellingen zijn buitgemaakt. De criminelen hebben volgens Flink geen wachtwoorden en financiële gegevens in handen.

De hackers behoren volgens RTL Nieuws tot het collectief LPG Group, dat recent is opgericht. Het nieuwsmedium heeft de groep om een reactie gevraagd, maar zegt geen antwoord te hebben gehad.

Vanaf morgen stopt de Koninklijke Marechaussee (KMar) met de binnengrenscontroles zoals die waren ingesteld door toenmalig PVV-minister Faber van Asiel en Migratie. Helemaal terug naar de situatie van vóór die controles gaat de marechaussee niet, zo worden in de grensstreek de regels voor het reguliere toezicht verruimd.

De strengere controles van Faber gingen op 9 december 2024 in en waren oorspronkelijk voor 6 maanden bedoeld, maar werden meerdere keren verlengd. Ze werden ingevoerd om illegale migratie tegen te gaan. Het toenmalige kabinet hoopte ook op een "preventief effect", dat migranten door de controles mogelijk voor andere landen zouden kiezen.

In de eerste vijftien maanden van de tijdelijke controles werden aan de landgrenzen 600 mensen geweigerd. Er werden meer dan 160.000 mensen gecontroleerd. De Algemene Rekenkamer concludeerde vorig jaar al dat de extra controles niet leiden tot minder migratie, maar wel kunnen helpen bij het tegengaan van illegale migratie.

MTV

De controles vonden direct aan de grens met België en Duitsland plaats. Daar golden andere regels dan bij het reguliere Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV), dat voor de regels van Faber gold. Binnen het MTV controleerde de KMar tot 20 kilometer van de binnengrens.

De mogelijkheden in het MTV waren beperkter. Zo mocht op dezelfde weg maximaal 90 uur per maand en 6 uur per dag worden gecontroleerd. Bij de tijdelijke grenscontroles golden die beperkingen niet, waardoor de Kmar langer op dezelfde plek kon blijven staan en intensiever kon controleren.

Ook in treinen en op vluchten waren er grenzen aan de omvang van controles. Zo mochten in treinen maar enkele coupés worden gecontroleerd en op vluchten vanuit Schengenlanden slechts een deel van de passagiers.

Ruimere regels

Vanaf 1 oktober keert de marechaussee terug naar het MTV, maar met ruimere regels dan voorheen. Daardoor kunnen onder meer auto's, treinen en vliegtuigen vaker en intensiever worden gecontroleerd.

Zo mag de KMar voortaan maximaal 120 uur per maand op dezelfde weg controleren, in plaats van 90 uur voorheen. Ook verdwijnt de dagelijkse limiet van 6 uur. De marechaussee kan daardoor bijvoorbeeld een hele dag op dezelfde weg blijven controleren. Wel mag nog altijd maar een deel van het passerende verkeer worden stilgezet. Daarnaast mag er "flexibeler" worden gecontroleerd op basis van "risico's en informatie".

Maximum percentage

Ook in treinen en vliegtuigen worden de mogelijkheden verruimd. Alle passagiers in treinen mogen vanaf morgen worden gecontroleerd. Hetzelfde geldt voor passagiers van een geselecteerde vlucht uit het Schengengebied. Er blijven wel grenzen bestaan aan hoeveel treinen en vluchten de KMar mag selecteren: op een geselecteerde route mag maximaal 25 procent worden gecontroleerd.

De Koninklijke Marechaussee is te spreken over de verruimde regels. Voorheen kon bijvoorbeeld een mensensmokkelaar die een controle zag, ervan uitgaan dat die na maximaal zes uur verdwenen zou zijn. Dat is vanaf morgen niet meer zo.

Aan de Duitse kant van de grens blijven tijdelijke grenscontroles voorlopig wel bestaan. Duitsland heeft die verlengd tot in ieder geval maart 2027, al worden ook daar de controles inmiddels flexibeler uitgevoerd.

"Dit slaat in als een bom", zegt Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok over het overlijden van schrijfster, cabaretière, taalkundige en columnist Paulien Cornelisse. Ze overleed vandaag op 50-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker.

De auteur van onder meer Taal is zeg maar echt mijn ding en De verwarde cavia was geliefd bij lezers, collega's, familie en vrienden en mensen die in aanraking kwamen met haar werk of haarzelf, is te horen en lezen in de reacties op haar overlijden.

Klok noemt haar overlijden "een verlies voor heel Nederland". Acht jaar lang was ze columnist bij de krant, maar Cornelisse belde hem vorige week om te zeggen dat haar column mogelijk niet zou terugkomen. Ondanks haar ziekte die in 2024 geconstateerd werd, wist ze zich dapper staande te houden, zegt hij.

Hij prijst haar werk: "Ze gaf de krant een prettige, originele en lichte toon". Maar Cornelisse was ook "een ontzettend lieve collega", zegt Klok. "Het was een feest als ze op de redactie kwam."

Zo leerde Nederland Paulien Cornelisse kennen:

Ook vanuit de boekenwereld is met veel verdriet op haar overlijden gereageerd. Boekenkoepel CPNB zegt diep getroffen te zijn door het overlijden van Cornelisse. "Paulien was taal", zegt Evelien Aendekerk, die directeur was toen Cornelisse het Boekenweekessay schreef. "Ze heeft er heel veel boeken over geschreven, en die wisten iedereen te bereiken, op een leuke en toegankelijke manier."

De stichting spreekt van "een unicum in de geschiedenis van de Boekenweek", toen het essay op de tweede dag volledig was uitverkocht. Datzelfde jaar won Cornelisse na drie eerdere nominaties de NS Publieksprijs met haar licht absurdistische boek De verwarde cavia-Terug op kantoor.

Dat boek stond net als veel van haar titels maandenlang in de lijst van bestverkopende boeken, zegt CPNB. "We koesteren de bijzondere samenwerking die we met haar hadden."

Kijkers veel gegeven

Omroep KRO-NCRV, waarvoor Cornelisse De slimste mens maakte, roemt Cornelisse om haar eigenzinnige blik, rake opmerkingen en nieuwsgierigheid, waarmee ze kandidaten en publiek telkens weer wist te verrassen. De omroep is diep geraakt door haar overlijden, zegt directievoorzitter Arie Koornneef.

"De manier waarop ze naar taal, mensen en de wereld keek, maakte haar aanwezigheid heel bijzonder", vindt Koornneef. De omroep is dankbaar voor alles wat ze de kijkers heeft gegeven, zegt hij. "We zullen haar enorm missen."

De afleveringen van het programma zijn al voor de zomer opgenomen. In overleg met haar familie heeft de omroep besloten om De slimste mens vanavond niet uit te zenden. De uitzending wordt op een later moment ingehaald.

"Het is misschien heel lastig voor de kijker om nu te zien dat ze daar, in al haar energie en al haar vrolijkheid en al haar spitsvondigheid zit, terwijl we allemaal weten dat ze er niet meer is", zegt presentator Herman van der Zandt bij NOS Met het Oog op Morgen.

Hij zegt "ongelooflijk verdrietig" te zijn over haar overlijden. "Ze was iemand met wie ik enorm kon lachen. We hadden enorm veel pret en plezier", herinnert Van der Zandt. "Ze kwam, ondanks het feit dat ze hartstikke ziek was en tussen de behandelingen door, super energiek binnen."

Cornelisse wist op aanstekelijke wijze anderen aan het denken te zetten over taal en gebeurtenissen uit het dagelijks leven. Lees hier verder over haar leven:

Collega-cabaretier Dolf Jansen leerde Cornelisse kennen toen ze beiden deel uitmaakten van de Comedytrain. Hij zag haar afgelopen zomer nog, op theaterfestival Oerol op Terschelling, zegt hij in radioprogramma De Rode Draad. "Het is zo onwaarschijnlijk verdrietig", zegt hij. "Of dat in theater, een boek, poëzie of een column is, zij liet op zo veel manieren merken hoe belangrijk taal is. Ze was een strijder voor taal."

Voormalig radiopresentator en taalliefhebber Frits Spits noemt Cornelisse sprankelend. "Ze heeft de Nederlandse taal, die af en toe de neiging heeft een beetje grijs te zijn, nieuwe kleur gegeven", zei hij bij Nieuwsuur.

Door Cornelisse beseft Spits nog meer hoe rijk taal is. "Dat taal meer is dan een brij van woorden of een brij van zinnen, maar eigenlijk een schatkamer vol met mooie diamanten. Ja, dat hebben we echt wel aan haar te danken."

Zal gemist worden

Femke Halsema, burgemeester van de stad waar Cornelisse geboren is en tot haar overlijden woonde, schrijft op Instagram dat er een eigenzinnige taalvirtuoos verloren gaat. "Iemand die hield van het kleine, het alledaagse, van het absurde en van het theater. Helaas is dat podium haar niet meer gegeven", aldus de Amsterdamse burgemeester.

Onder Cornelisses laatste Instagram-bericht van afgelopen juni, staan ruim 200 reacties waarvan het merendeel bestaat uit hartjes en berichten waarin lezers zeggen Cornelisse te gaan missen. "De wereld mist kleur zonder Paulien", is te lezen in een ervan.

Een ander reageert dat de boeken van de schrijfster "heel veel voor mij betekenen". Nog iemand schrijft: "Och lieve, grappige Paulien. Wat zul je gemist worden."

"Ontzettend verdrietig nieuws", schrijft premier Jetten over het overlijden van Cornelisse. Hij leerde haar tijdens de opnames van De Slimste Mens kennen als "scherp, grappig en ontzettend lief". "De strijd tegen kanker mocht ze niet winnen, maar de impact die zij heeft gemaakt met haar woorden, verhalen en voorstellingen leeft voort."

De Curaçaose luchtvaartautoriteit CCAA heeft vorige week een privévliegtuig geweigerd waarmee de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado vanuit Panama naar Curaçao wilde reizen. De beslissing werd genomen na een "verzoek van hogerhand", zegt CCAA-directeur Peter Steinmetz tegen de NOS. Wie dat verzoek deed, daar blijven betrokkenen vaag over.

Ook navraag bij de Curaçaose regering levert daarover geen duidelijkheid op. Minister Charles Cooper zegt dat het verzoek in ieder geval niet van hem kwam. Premier Gilmar Pisas wil geen commentaar geven.

Machado is een van de belangrijkste leiders van de Venezolaanse oppositie. Ze verblijft buiten Venezuela en probeert terug te keren. Curaçao en Aruba, autonome landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden, liggen vlak voor de Venezolaanse kust en kunnen als tussenstation worden gebruikt.

'Verzoek van hogerhand'

Voor het privévliegtuig HP-4DMB was op 22 september toestemming gevraagd om vanuit Panama naar Curaçao te vliegen.

Privé- en chartervliegtuigen mogen niet zomaar op Curaçao landen. Ze moeten vooraf een zogenoemde landing authorization aanvragen bij de Curaçao Civil Aviation Authority, de luchtvaartautoriteit van het eiland.

'Van mij in ieder geval niet'

De NOS legde de kwestie voor aan Charles Cooper, de Curaçaose minister die verantwoordelijk is voor onder meer verkeer en vervoer. Op de vraag of het verzoek van hem, zijn ministerie of de Curaçaose regering kwam, antwoordde Cooper: "Van mij in ieder geval niet."

Voor verdere vragen verwees hij naar Steinmetz. Toen hem werd gevraagd naar mogelijke buitenlandse betrokkenheid, verwees Cooper naar premier Gilmar Pisas: Stel je vragen aan min Pres aub, Ik ben niet verantwoordelijk voor buitenlandse aangelegenheden."

Curaçao beslist zelf over zijn burgerluchtvaart, maar het buitenlandse beleid is binnen het Koninkrijk der Nederlanden een Koninkrijksaangelegenheid.

De NOS vroeg daarom ook Pisas wie achter het verzoek aan de CCAA zat. Hij antwoordde: "Het spijt mij zeer, maar ik heb geen commentaar op deze kwestie."

Daarmee blijft onduidelijk of het verzoek uit Curaçao kwam, vanuit Nederland of van een andere overheid.

Eerst Aruba, daarna Curaçao

De Venezolaanse nieuwszender NTN24 meldde op 22 september dat Machado die dag eerst vanuit Panama naar Aruba probeerde te vliegen en later naar Curaçao. Beide pogingen gingen niet door.

Het Spaanse persbureau EFE meldde later dat ook Bonaire als mogelijke tussenstop was onderzocht. Volgens een bron die bekend was met de operatie vertrok het vliegtuig uiteindelijk niet uit Panama omdat Aruba, Curaçao en Bonaire geen toestemming voor een landing hadden gegeven.

Machado's team zegt dat ze inmiddels minstens zeven pogingen heeft gedaan om Venezuela weer binnen te komen.

Rijksministerraad verwijst naar Buitenlandse Zaken

Staatssecretaris Eric van der Burg van Koninkrijksrelaties wil niet inhoudelijk ingaan op de mislukte terugreis van Machado. Tijdens een digitale persbijeenkomst met Caribische media zei hij dat binnen de Rijksministerraad is afgesproken dat minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen namens het Koninkrijk over deze kwestie het woord voert. Volgens Van der Burg gaat het om een "zeer delicate situatie".

De Rijksministerraad bestaat uit de Nederlandse ministers en de gevolmachtigde ministers van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Buitenlandse betrekkingen zijn binnen het Koninkrijk een gezamenlijke Koninkrijksaangelegenheid. Berendsen nam op 25 september deel aan de Rijksministerraad, een paar dagen nadat de vluchten van Machado naar Aruba en Curaçao waren mislukt.

De verwijzing van Van der Burg naar Berendsen bewijst dat de kwestie inmiddels op Koninkrijksniveau als een zaak van buitenlandse betrekkingen wordt behandeld.

Jetten geeft geen uitsluitsel

Ook premier Rob Jetten kreeg vrijdag tijdens zijn wekelijkse persconferentie vragen over de mislukte reis. De Volkskrant vroeg hem of hij kon uitsluiten dat Nederland de reis van Machado naar Aruba en Curaçao had bemoeilijkt of onmogelijk gemaakt.

Jetten sloot dat niet uit. Hij zei dat Nederland contact onderhoudt met de Venezolaanse oppositie en vanwege de veiligheid van oppositieleden geen nadere mededelingen wil doen.

Op de vraag of Nederland verzoeken had ontvangen om op Aruba of Curaçao te mogen landen, gaf hij evenmin rechtstreeks antwoord. Hij zei wel dat er vanwege Venezuela "regelmatig contact" is met Aruba en Curaçao.

Jetten had in New York kort daarvoor gesproken met Delcy Rodríguez, de interim-president van Venezuela. Hij zei haar te hebben voorgehouden dat Machado en andere oppositieleiders vrij naar Venezuela moeten kunnen terugkeren en aan toekomstige verkiezingen moeten kunnen deelnemen.

Extra toestemming voor Venezuela

Er is nog een luchtvaarttechnisch punt. Sinds maart moeten privé-, charter- en andere niet-geregelde vluchten minimaal 48 uur voor aankomst toestemming vragen aan de CCAA. Voor vluchten tussen Curaçao en Venezuela is daarnaast toestemming nodig van de Venezolaanse luchtvaartautoriteit INAC.

De geweigerde aanvraag voor HP-4DMB ging echter om de vlucht Panama-Curaçao. Uit de gepubliceerde regels volgt daardoor niet zonder meer dat voor die vlucht Venezolaanse toestemming nodig was.

Bij de Bosjes van Pex, een natuurgebied in Den Haag, zijn maandagavond zeker twee jongens mishandeld. Het gaat om een jongen van 13 en een jongen van 17, maar mogelijk zijn er meer slachtoffers, zegt de politie.

De 17-jarige jongen werd uit het niets aangevallen door een groep jongeren op fatbikes, vertelt zijn vader bij Omroep West. "Hij is achtervolgd en afgesneden. De groep van een man of vijftien gooide iets naar hem en wilde geld hebben."

Toen zijn zoon dat niet had, pakten jongeren van de groep zijn kettingslot en sloegen hem op zijn hoofd. De jongen is na het incident naar het ziekenhuis gebracht.

Uitgebreide zoektocht

Diezelfde avond werd ook een 13-jarige jongen aangevallen door een groep jongeren. Hij was op de fiets via de Bosjes van Pex onderweg naar huis toen hij in de bosjes werd geduwd en mishandeld.

Hij raakte lichtgewond en belde zijn vader, die de politie inlichtte. Er volgde een "uitgebreide zoektocht" in de omgeving. Niemand werd aangehouden.

De komende tijd gaan agenten extra surveilleren en worden "onzichtbare maatregelen" genomen. "We roepen iedereen op zich te melden als ze iets vergelijkbaars meegemaakt hebben", zegt een woordvoerder van de politie. Ook getuigen wordt gevraagd zich te melden.

Sportverenigingen

Veiligheid rond de Bosjes van Pex is al langer onderwerp van gesprek in de omgeving. "In de buurt zijn grote zorgen", aldus de politie. "Het is een gebied waar veel kinderen en jongeren fietsen."

De sportverenigingen Quick en HBS hebben velden in de Bosjes van Pex. In een bericht van HBS aan leden staat dat "de afgelopen jaren regelmatig problemen geweest zijn met grote groepen hangjongeren in en rondom de Bosjes van Pex. Het gaat daarbij om incidenten variërend van intimidatie en bedreigingen tot fysiek geweld". Leden worden opgeroepen samen van en naar de club te fietsen.

De sportverenigingen hebben binnenkort een overleg met de politie en de gemeente over de veiligheid in het natuurgebied.

Op Google Maps zijn nieuwe satellietbeelden te zien die een indruk geven van de omvang van de Israëlische verwoestingen in Gaza. Waar eerst duidelijk wegen zichtbaar waren, is nu vooral puin te zien. Ook huizen en landbouwgrond zijn onherkenbaar geworden.

Na de grootschalige terreuraanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 barstte een oorlog los in de Gazastrook, de thuisbasis van Hamas. Op het veelgebruikte Google Maps waren lange tijd geen actuele satellietbeelden van Gaza te zien.

Nu zijn die beelden er wel: de app heeft onlangs beelden geplaatst die op 25 februari van dit jaar zijn gemaakt van plekken in het zuiden van Gaza. De NOS heeft in dit artikel drie van deze beelden naast beeld van Google van voor de oorlog gezet.

Taiba-moskee in Rafah

De stad Rafah ligt in het uiterste zuiden van Gaza, tegen de grens met Egypte aan. Rafah was aan het begin van de oorlog een toevluchtsoord voor gevluchte Palestijnen uit andere delen van Gaza. In mei 2024 viel het Israëlische leger ook in Rafah doelen aan en zochten vele tienduizenden ontheemden opnieuw een veilige plek.

De Taiba-moskee in de wijk Tal as-Sultan werd vorig jaar door Israël vanuit de lucht aangevallen.

De schade aan het gebouw en de directe omgeving is op satellietbeelden zichtbaar:

De vorige Google-update voor de wijk Tel al-Sultan dateerde van mei 2024, toen de meeste gebouwen nog intact waren.

Met de nieuwe beelden is te zien hoe de omgeving van een schoolgebouw in de wijk er nu uitziet:

De nieuwe satellietbeelden laten naast verwoesting ook zien dat de grond voor andere doeleinden wordt gebruikt.

Zoals hier bij de stad Khan Younis, waar landbouwgebied een vluchtelingenkamp met tenten werd:

Opvallend is dat de verwoesting ook ná het ingaan van de wapenstilstand vorig jaar verder is gegaan. Volgens cijfers van de Verenigde Naties is de hoeveelheid beschadigde of verwoeste bebouwing sindsdien nog met ongeveer 9 procent toegenomen.

Dat komt vooral doordat Israël ook tijdens de wapenstilstand gebouwen heeft gesloopt en bombardementen vanuit de lucht en artilleriebeschietingen niet volledig zijn gestopt.

Een grootschalige wederopbouw laat nog op zich wachten. Het geld daarvoor is nog lang niet bij elkaar en bovendien loopt de uitvoering vast op het uitblijven van afspraken tussen Israël en Hamas. Hamas koppelt ontwapening aan een verdere Israëlische terugtrekking, terwijl Israël juist zegt pas verder te willen terugtrekken als Hamas ontwapent.

Geïmproviseerd bouwen

Daarnaast houdt Israël nog grote delen van Gaza bezet en worden bouwmaterialen en zwaar materieel zoals bulldozers maar beperkt toegelaten. Daarom gebruiken inwoners overal in Gaza geïmproviseerde materialen om huizen en bedrijfspanden te bouwen.

Een verslaggever van het Amerikaanse persbureau AP maakte twee weken geleden deze beelden van deze vorm van herbouw:

Een sterke stijging in winkeldiefstal maakt dat steeds meer Britse supermarkten en winkels beveiligingscamera's met AI-technologie en gezichtsherkenning installeren.

"Als we dat niet doen, gaan we failliet", zegt Nathan Walmsley, de manager van supermarktketen Filco in Wales. "Zo extreem is het", vertelt hij. "Er wordt hier elke dag gestolen. Als we niet flink investeren in beveiliging, verliezen we simpelweg te veel geld aan diefstal om het hoofd boven water te houden."

En hij is niet de enige. Door het hele land worden ondernemers geraakt door de toename van winkeldiefstal. Volgens de officiële cijfers gaat het om een half miljoen diefstalincidenten per jaar, maar de sector zelf schat het werkelijke aantal incidenten op twintig miljoen.

Dief gaat vaak vrijuit

Door een gebrek aan politiecapaciteit gaat de dief veelal vrijuit. "Zwaardere criminaliteit krijgt voorrang op winkeldieven", zegt Walmsley. "En dus moeten we het zelf oplossen."

De supermarktketen in Wales heeft in alle filialen camera's geïnstalleerd die met AI-software 'verdachte' handelingen kunnen herkennen. Als iemand iets wegstopt in een broekzak, onder een shirt of in een tas, dan herkent het systeem de handeling en krijgt het personeel binnen seconden een melding op telefoon of tablet.

Werkt het? In de video testen we het:

Het werkt goed, zegt Walmsley. "Dan stappen we op de dief af, laten we zien dat we het stelen gefilmd hebben en vragen we om het gestolen product terug te leggen of ervoor te betalen." Volgens de manager wordt nu zeker de helft minder gestolen en voelt het personeel zich veiliger.

Daarnaast heeft de supermarkt ook geïnvesteerd in gezichtsherkenning. De technologie scant gezichten in de supermarkt en zoekt vervolgens naar overeenkomsten in een database.

Als er mensen in de winkelketen binnenlopen die eerder hebben gestolen, dan krijgt het personeel een melding binnen en kunnen zij deze persoon de toegang weigeren. De beelden van de gezichtsherkenning plus de opgenomen incidenten worden vanuit de supermarkt naar de politie gestuurd.

Privacy

In Nederland mogen winkels geen gezichtsherkenning inzetten voor beveiligingsdoeleinden. Dat verschil komt doordat de Britse privacywet het 'gerechtvaardigd belang', bijvoorbeeld het voorkomen van diefstal, als wettelijke grondslag accepteert. In de EU is dat niet zo.

Maar de inzet van gezichtsherkenning in Britse winkels roept wel discussie over privacy op. Burgerrechtenorganisaties waarschuwen dat gewone klanten in supermarkten op 'zwarte lijsten' kunnen belanden, zonder dat daar de politie of de rechterlijke macht aan te pas komt.

Fouten

En het blijkt dat de technologie ook fouten kan maken. Er zijn inmiddels meerdere gevallen bekend van mensen die verkeerd zijn geïdentificeerd en onterecht uit een winkel werden gezet. Zo moest Sainsbury's, een grote Britse supermarktketen die sinds kort ook gezichtsherkenning gebruikt, onlangs excuses aanbieden. Daar was een nietsvermoedende klant door de beveiliging naar buiten gewerkt.

Critici wijzen er bovendien op dat gezichtsherkenningssystemen niet evenredig op verschillende huidskleuren zijn getraind, waardoor er voor bepaalde huidskleuren een grotere foutmarge zou kunnen zijn.

Maar ondanks dit soort fouten en privacyvraagstukken is het volgens David Spencer, voormalig rechercheur en tegenwoordig adviseur bij de vooraanstaande Britse denktank Policy Exchange, absoluut noodzakelijk om dit soort technologie in te zetten tegen winkeldiefstal in het Verenigd Koningrijk.

"Momenteel verliezen winkeliers en retailers jaarlijks 4,5 miljard euro aan diefstal. Dat heeft een enorme economische impact", zegt hij.

Weinig prioriteit

Volgens Spencer is er een klimaat van 'straffeloosheid' ontstaan, omdat daders te vaak vrijuitgaan. Dat komt volgens hem door een wet uit 2014, die feitelijk diefstal onder de 200 Britse pond minder prioriteit gaf, door het gebrek aan politiecapaciteit en de achterstanden bij de rechtbanken.

Daardoor zijn er ook georganiseerde diefstalbendes ontstaan in het VK, die goederen stelen om ze vervolgens door te verkopen. De technologie die winkeleigenaren nu installeren, kan volgens Spencer een groot verschil maken bij het opsporen van deze criminele groepen.

"Eigenlijk helpen winkeleigenaren de politie zo bij het in kaart brengen en ontmantelen van dit soort criminele netwerken." En voegt hij toe: "Uiteindelijk is het niet de technologie die beslist of iemand wordt gearresteerd, daar moet eerst een politieagent naar kijken en vervolgens, waar nodig, een rechter over oordelen."

Zes journalisten van het Egyptische onderzoeksplatform Matsaddash zijn deze week gearresteerd door de lokale autoriteiten. Daarmee zit de voltallige redactie van het platform vast. Het is niet bekend waarom de journalisten zijn aangehouden en waar zij momenteel vastzitten.

De arrestaties begonnen maandagavond met invallen in de woningen van twee journalisten. Binnen 24 uur werden ook de andere vier journalisten aangehouden.

Volgens de mensenrechtenorganisatie Egyptian Initiative for Personal Rights (EIPR), die de zes journalisten juridisch bijstaat, vonden sommige invallen plaats door agenten in burgerkleding. Tijdens de huiszoekingen werden mobiele telefoons en laptops van de journalisten in beslag genomen.

De nieuwssite Mada Masr schrijft dat de journalisten tijdens hun arrestaties werden mishandeld.

De beeltenis van een van de redacteuren is op verzoek van zijn familie onherkenbaar gemaakt, meldt platform Matsaddash.

De agenten zouden ook hebben geweigerd om de arrestatie- en huiszoekingsbevelen te tonen. EIPR roept op tot onafhankelijk onderzoek en wil weten waar de journalisten vastzitten. Ook de Egyptische journalistenbond spreekt zich uit over de arrestaties. De bond roept onder meer op tot onmiddellijke vrijlating.

26 journalisten

Matsaddash, Arabisch voor "geloof het niet", is een onderzoeksplatform dat in 2018 werd opgericht. Het onderzoekt en weerlegt volgens eigen zeggen misleidende en onjuiste informatie in Egypte en andere Arabische landen.

Het is niet de eerste keer dat een journalist van Matsaddash wordt gearresteerd. In 2023 werd een redacteur ook bij een inval in zijn woning opgepakt. Hij werd destijds 48 uur vastgehouden op een locatie van de Egyptische veiligheidsdiensten.

Volgens EIPR brengt de arrestatie van de zes journalisten het aantal Egyptische journalisten dat vanwege hun werk wordt vastgehouden op 26. Veel van hen zouden al langer in voorlopige hechtenis zitten dan de wettelijke termijn toestaat.

Correspondent Joost Scheffers vanuit Egypte:

"Het onderzoeksplatform Matsaddash is een van de laatst overgebleven onafhankelijke media in Egypte. Het is bekend in Egypte en de regio en geldt als betrouwbaar. Ze hebben 1,3 miljoen volgers en publiceren factchecks en onderzoeksjournalistiek.

Zo controleren ze uitspraken van functionarissen, maar ook gevoelige zaken over omkopen of fraude. Een van hun bekendste publicaties was de doorzoeking van een privévliegtuig dat vanuit Caïro naar Zambia vloog. Aan boord vonden opsporingsdiensten 5,7 miljoen dollar aan contant geld, ruim 127 kilo goud (dat na onderzoek nep bleek te zijn), vijf pistolen en een grote hoeveelheid munitie.

Matsaddash publiceerde toen meerdere berichten over de Egyptenaren die waren gearresteerd. De identiteiten werden geverifieerd van opgepakte goudhandelaren, defensieaannemers en zowel voormalige als huidige Egyptische veiligheidsfunctionarissen.

Dat laatste lag hier uiterst gevoelig, en de veiligheidsdiensten arresteerden toen, in augustus 2023, ook al een journalist van Matsaddash, Karim Asaad. Ook hij werd thuis opgezocht, waarbij leden van de veiligheidsdienst via de laptop van Asaad toegang kregen tot de Facebookpagina van Matsaddash. Twee berichten over de identiteit van de opgepakte Egyptenaren die een link hebben met het leger en politie, werden verwijderd.

Op de World Press Freedom Index staat Egypte op plek 169 van de 180 landen. En volgens de journalistieke waakhond Committee to Protect Journalists (CPJ) is Egypte een van de landen met de meeste journalisten in de gevangenis ter wereld."

Slim, creatief en eigenzinnig: zo stond de vandaag overleden schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse (50) te boek. Cornelisse wist op aanstekelijke wijze anderen aan het denken te zetten over taal en gebeurtenissen uit het dagelijks leven. Die eigen, onderzoekende kijk op het leven deelde ze met het grote publiek via onder andere haar columns van 150 woorden in de Volkskrant, haar boeken over taal en haar cabaretvoorstellingen.

Deze weken is Cornelisse nog te zien als jurylid in het tv-programma De Slimste Mens. Ook daar nam ze de kijkers met humor mee in haar bespiegelingen. In de eerste aflevering, die deze zomer werd opgenomen, zei ze over haar ziekte dat ze zich het ene moment beter voelde dan het andere. "Het wisselt een beetje per dag, maar het overheersende gevoel nu is toch wel onwijze blijdschap dat ik hier mag zijn."

Cornelisse kreeg in 2024 de diagnose kanker en werd sindsdien behandeld. Ook dit jaar onderging ze chemotherapie. Ze stierf vandaag in het bijzijn van haar geliefden in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam.

'Originele geest'

Paulien Cornelisse werd op 24 februari 1976 geboren in Amsterdam en groeide daar ook op. Tussen 1988 en 1994 zat ze op Barlaeus Gymnasium, waarna ze een jaar ging studeren in de VS, in de buurt van Boston. Bij terugkomst besloot ze psychologie te gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Ook studeerde ze eind jaren 90 in Hiroshima, Japan.

Haar carrière begon ze in de cabaretwereld. Begin jaren 00 speelde ze bij Comedytrain en in 2008 ging haar eerste cabaretprogramma Dagbraken in première. Daarvoor werd ze onderscheiden met de Neerlands Hoop-cabaretprijs.

De jury zei over Cornelisse dat er een "gewoon mens" op het podium stond. "Maar zij is tegendraads en vernieuwend en heeft een verrassend originele geest, waaruit eigenzinnige humor rond taal en bizarre vondsten ontspruiten."

Taal als onderzoeksobject

Bij het grote publiek werd Cornelisse bekend in 2009, dankzij haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding. Hierin besprak ze allerhande taalverschijnselen, zoals de populariteit van het woord "ding" of de effecten van hoofdlettergebruik.

Mensen zeggen vaak iets anders dan ze bedoelen, schreef Cornelisse in het voorwoord. Dat is niet erg, maar maakt taal wel een interessant onderzoeksobject, beargumenteerde ze.

"Waarom gaan van de ene zin je nekharen rechtovereind staan en wil je door de andere zin het liefst meteen naakt op de tafel gaan dansen? En waarom zijn die zinnen niet voor iedereen hetzelfde?"

Een paar jaar later verscheen En dan nog iets, waarin ook centraal stond hoe mensen praten. Van beide boeken werden honderdduizenden exemplaren verkocht.

In De Slimste Mens legde Cornelisse vorige week als jurylid nog uit waar haar voorliefde voor taal vandaan komt. "Als je van taal houdt, hoef je je nooit te vervelen", zei ze. "Je bent ergens, je hoort mensen praten, en dan kun je gaan denken: 'Waarom zegt diegene dat zo? Wat leuk', of: 'Wat raar, maar wat bedoelt diegene echt?'" Taal bestuderen was voor haar "een soort manier van leven" geworden.

Niet alleen taal was een grote liefde van Cornelisse. Ook Japan wist haar altijd te boeien. Al sinds haar vijfde was ze door het land gefascineerd en haar interesse groeide verder tijdens haar studie in Hiroshima.

Voor de VPRO presenteerde ze in 2018 de vierdelige documentaireserie Tokidoki, vernoemd naar haar lievelingswoord uit het Japans (betekenis: soms). In de serie onderzocht ze de Japanse samenleving en cultuur aan de hand van specifieke Japanse woorden.

Cornelisse wilde laten zien dat het land niet zo vreemd is als veel Nederlanders denken, zei ze destijds in dagblad Trouw. "Als het over Japan gaat, wordt er meestal gesproken in termen als 'altijd' of 'nooit'", legde ze uit. "Maar het land is meer dan die clichés." In 2020 kwam er een tweede seizoen van Tokidoki.

Op apegapen

De eeuwige verwondering kwam zelfs terug als het ging over de ziekte die Cornelisse trof. In haar laatste column voor de Volkskrant, vorige week, verbaasde ze zich over het woord "apegapen".

"Ik krijg een infuus en lig daarna een tijdje op apegapen. Dan heb je verder in weinig dingen zin, behalve nadenken over het woord 'apegapen'. Gapen apen veel? Ik stel mij een gapende aap voor; ik denk dat apen niet per se veel, maar wel altijd vol overgave gapen."