NOS Nieuws - Algemeen

Tientallen miljoenen zonnepanelen liggen er inmiddels op Nederlandse daken. De meeste zijn nog zo nieuw dat ze bij de milieustraat maar mondjesmaat binnenkomen. Maar op een dag gaan ze kapot of zijn ze verouderd. Komende jaren zal de golf afgedankte panelen daarom steeds verder aanzwellen.

In die panelen zitten waardevolle materialen waarvan Europa zelf niet genoeg produceert. Organisaties en bedrijven werken hard aan manieren om die terug te winnen, het liefst zo zuiver dat ze weer zijn te gebruiken in zonnepanelen, batterijen of andere technologie.

Het kostbaarst zijn de zonnecellen, het onderdeel dat de stroom opwekt. Die bestaan onder meer uit silicium en, zeker bij oudere zonnepanelen, behoorlijk wat zilver. "Als je naar de oude zonnepanelen kijkt, gaat het over 20 gram zilver per paneel", zegt Mirjam Theelen van onderzoeksorganisatie TNO.

Het is lastig het zilver en silicium te scheiden omdat de cellen zijn 'vastgelijmd' tussen platen van glas en kunststof. Deze 'lijm', eigenlijk een soort plastic (polymeer), sluit de zonnecellen tientallen jaren af voor weer en wind. "Dat werkt fantastisch", zegt Theelen, "en dat werkt aan het einde van de levensduur ook nog fantastisch." Door die lijm is het lastig de grondstoffen er zonder glas en plastic uit te krijgen. En dat maakt het lastig ze nogmaals te gebruiken.

Scheiden met lasers

Onderzoekers werken aan innovaties om zonnepanelen slimmer te hetgebruiken. Zo kijkt TNO naar lasers. "Wij schijnen met de laser op de bovenkant van het zonnepaneel", zegt onderzoeker Mirjam Theelen. "Het licht wordt dan opgenomen in de toplaag van de zonnecel, omgezet in warmte en blaast de hechting van de zonnecel en de polymeer op."

Deze aanpak maakt volgens Theelen niet alleen de lijmlaag los, maar verwijdert meteen het blauwe laagje van de zonnecellen. Dat scheelt weer een zuiveringsstap. Uiteindelijk blijft volgens Theelen 'schone' silicium en zilver over. Met nog wat stappen is dit geschikt om weer te gebruiken.

TNO heeft laten zien dat lasers op kleine schaal werken. De volgende stap wordt om dit proces op te schalen, met bedrijven, zodat ze het kunnen gebruiken in een fabriek en daar ook geld mee verdienen. "We geloven echt dat dit rendabel wordt", zegt Theelen. Ze wijst onder meer op de groeiende aantallen panelen en het dalen van de kosten van lasers. "Vijf jaar geleden kon dit nog niet, nu is echt het goede moment."

Ook in de praktijk is de recycling verbeterd. Nederlandse panelen werden aanvankelijk versnipperd. Het aluminium werd nog hergebruikt en de rest, inclusief zilver, werd onder meer als bouwmateriaal in nieuwe wegen gebruikt. "Wij waren daar ook niet blij mee, laat dat duidelijk zijn", zegt René Eijsbouts van Stichting Open, de organisatie die verantwoordelijk is voor de inzameling van zonnepanelen en ander elektronisch afval.

Hergebruik al verbeterd

Tegelijkertijd was het ook lastig om te investeren in recycling omdat er nog zo weinig zonnepanelen werden afgedankt. Zonnepanelen gaan wel 25 jaar mee, en destijds kochten veel minder mensen zonnepanelen. Maar inmiddels begint het aantal afgedankte zonnepanelen toe te nemen en dat zal de komende jaren doorgaan.

Stichting Open heeft een contract met het Eindhovense bedrijf Mirec, dat in zijn fabriek een systeem bouwde om materialen beter te scheiden. Dat levert nu al glas en aluminium op. De zonnecellen eindigen als een mengsel van silicium, zilver en andere metalen. Voorlopig wordt dat opgeslagen, zegt Eijsbouts. Totdat er voldoende materiaal is om te gaan scheiden en een Nederlands bedrijf dit kan gaan doen.

Ruim viervijfde van het materiaal in zonnepanelen wordt nu als grondstoffen hergebruikt, denkt Eijsbouts: "Wat we verliezen is de achterwand, dat is een vervelende plastic laag. En we verliezen de lijmlaag, die ook gewoon niet te redden is." Eijsbouts hoopt dat de silicium op termijn gebruikt gaat worden door Europese bedrijven.

Verloren aan China

Dit past in de plannen van de Europese Unie om meer in kritieke materialen te voorzien. Nu is de EU sterk afhankelijk van China voor het winnen en zuiveren van grondstoffen zoals silicium.

Afhankelijk van hoe zuiver het silicium is, kan het voor diverse doelen worden gebruikt, zegt TNO-onderzoeker Theelen. Ze denkt aan onderdelen van batterijen. Ook is het silicium te hergebruiken in nieuwe zonnepanelen.

Daar stuit de Europese wens zelfstandiger te worden op nog een uitdaging. Europa heeft zijn industrie voor zonnepanelen, en de materialen en onderdelen die daarvoor nodig zijn, grotendeels verloren aan China.

Wel zijn er bedrijven die innovatieve zonnepanelen maken, die bijvoorbeeld makkelijker kunnen worden hergebruikt of zo licht zijn dat ze op meer daken kunnen liggen. Maar de bulk van de zonnepanelen komt uit Azië.

Sinds vanochtend 11.00 uur is de Betuweroute niet in gebruik. Leden van de actiegroep Tegengas hebben zich vastgeketend aan de goederenspoorlijn tussen de Rotterdamse haven en de Duitse grens.

De actievoerders en spoorbeheerder ProRail bevestigen dat de actie nog gaande is. De demonstranten zitten ter hoogte van Elst, tussen Nijmegen en Arnhem.

Door de actie kunnen er geen goederentreinen over het spoor rijden. Jaarlijks gaan er zo'n 20.000 goederentreinen over de Betuweroute, dat is ruim 50 per dag.

Mensenrechten

Deze maand blokkeerde Tegengas al meerdere keren het spoor in de haven van Rotterdam. Bij eerdere acties werd ook geprobeerd het spoor te beschadigen en werden er keien onder het spoor uitgegraven.

De actiegroep stelt dat Nederland zich schuldig maakt aan "het rondpompen van fossiele brandstoffen, wapens en andere troep die de wereld naar de knoppen helpt".

De Rotterdamse haven en de Betuwelijn spelen volgens Tegengas daarbij een belangrijke rol. Ook eist de groep dat de handel met Israël wordt gestopt.

Verbod

Zodra de actievoerders zich vastketenen, bellen ze het noodnummer van ProRail. De spoorbeheerder legt het treinverkeer stil als mensen bij een spoor worden gemeld of gezien.

ProRail maakt zich zorgen over de veiligheid: "Het spoor is echt geen plek voor demonstraties. Het is echt onveilig." De spoorbeheerder zegt dat het niet de bedoeling is dat goederentreinen met gevaarlijke stoffen moeten stilstaan op plekken waar ze normaal niet stilstaan.

Eerder verbood burgemeester Schouten van Rotterdam de acties. Zij heeft het over aanrijdgevaar, elektrocutiegevaar en stilstand van goederentreinen met gevaarlijke stoffen.

Schade

De branchevereniging van bedrijven in de Rotterdamse havens, Deltalinqs, zegt de acties "spuugzat" te zijn. Volgens Deltalinqs leveren ze 100.000 tot 250.000 euro schade per uur op

De verstoringen raken naast de spoorvervoerders ook de industrie in de haventerminals en de bedrijven waar de producten naartoe gaan.

Tot nu toe duurden de acties zo'n twee tot drie uur, maar deze keer slagen de actievoerders erin om het treinverkeer veel langer plat te leggen.

Op Schiphol staan lange rijen voor de beveilingscontrole. De luchthaven waarschuwt voor langere wachttijden en raadt aan op tijd naar Schiphol te komen. Er is extra personeel ingezet om mensen te woord te staan.

Oorzaak van de lange wachttijden is mogelijk dat Schiphol is overgestapt op andere beveiligingsbedrijven.

Reizigers zeiden eerder vandaag tegen De Telegraaf dat de wachttijd langer dan een uur was. Op sociale media is te zien hoe lange rijen zich hebben gevormd en spreken mensen zelfs van urenlange wachttijden.

Een woordvoerder van Schiphol bevestigt dat het druk is en de wachttijd bij de beveiligingscontrole langer is dan de 'normale' wachttijd van ongeveer tien minuten. Hoe lang die wachttijd is, verschilt per moment en locatie.

Nieuwe beveilingsbedrijven

"Samen met beveiligingsbedrijven werken we eraan om de wachttijden zo kort mogelijk te houden", zegt ze. Schiphol werkt sinds vandaag met drie beveiligingsbedrijven in plaats van vijf. De nieuwe beveiligingsbedrijven zijn vennootschappen waarin Schiphol een belang heeft, zodat de luchthaven meer grip heeft op de beveiliging. Hierdoor hebben veel van de bijna 5000 beveiligers een nieuwe werkgever.

De woordvoerder wil niet bevestigen of deze overstap de oorzaak is van de lange wachttijden. Ze zegt dat de luchthaven nog bezig is de oorzaak uit te zoeken. Wel noemt ze het "vervelend" voor reizigers en luchtvaartmaatschappijen.

Er is extra personeel in de terminal ingezet dat reizigers te woord staat, water uitdeelt en zorgt dat mensen weten waar ze naartoe moeten. Tegen persbureau ANP zeggen wateruitdelers in de vertrekhallen dat mensen binnen een uur door de controles zouden moeten kunnen zijn.

Schiphol adviseert reizigers om "op tijd op de luchthaven te zijn", binnen Europa is dat twee uur van tevoren, en voor intercontinentale vluchten drie uur.

De twee vrouwen (31 en 33) uit Stadskanaal die worden verdacht van kindermishandeling blijven vastzitten, heeft het Openbaar Ministerie bepaald.

Het gaat in eerste instantie om drie dagen. De officier van justitie beslist in deze periode of de vrouwen worden voorgeleid. De verdachten zitten voorlopig nog in beperkingen, wat betekent dat ze alleen contact mogen hebben met hun advocaat.

Noodverordening

Nadat bekend was geworden dat de twee moeders worden verdacht van ernstige mishandelingen van twee jonge kinderen, werden de ruiten van hun woningen en die van een familielid van een van hen ingegooid. Sindsdien gold een noodverordening in Stadskanaal, die inmiddels is opgeheven.

Volgens burgemeester Sloots keerde de rust zaterdag terug in de buurt na een oproep van een 16-jarig meisje om knuffels en bloemen bij de dichtgetimmerde woningen te leggen. "Het sloeg toen om van boosheid naar verdriet en medeleven met de kinderen", aldus Sloots tegen RTV Noord.

Een meisje en haar moeder vertellen waarom ze een knuffel brengen:

Een 30-jarige vrouw uit Rotterdam die werkte in de ouderenzorg heeft jarenlang patiënten bestolen van hun sieraden en die vervolgens verkocht aan meerdere goudinkopers. De politie heeft bekendgemaakt dat de vrouw op 8 april is aangehouden op verdenking van diefstal en witwassen.

De verdachte zou voor 67.000 euro aan trouwringen, zegelringen en kettingen met initialen en datums hebben verkocht. Zeker een deel daarvan betreft gestolen waar. Volgens de politie heeft de vrouw vanaf september 2023 tot april dit jaar bij verschillende zorginstellingen in Rotterdam en omgeving gewerkt als uitzendkracht, en daar de sieraden gestolen.

De politie kwam haar op het spoor bij een controle bij een inkoper van goud in Rotterdam-Zuid. Daaruit bleek dat de 30-jarige tienduizenden euro's had verdiend met de verkoop van gouden sieraden.

Na verder onderzoek kwam naar voren dat er aangiftes bij de politie lagen van gestolen sieraden, die overeenkwamen met de spullen die de vrouw aan de goudinkoper had verkocht.

Zoektocht naar eigenaren

Van honderden andere gouden sieraden die de vrouw heeft verkocht is nog niet duidelijk van wie ze waren. Mogelijk zijn die ook gestolen.

De politie is op zoek naar de eigenaren en heeft beschrijvingen gedeeld op de website. De rechtmatige eigenaren kunnen de sieraden niet meer terugkrijgen omdat ze al zijn omgesmolten. Toch is het belangrijk dat diegenen zich melden, zegt de politie, omdat de verdachte dan berecht kan worden.

De Iraanse Nobelprijswinnaar voor de Vrede, Narges Mohammadi (54), is ontslagen uit het ziekenhuis en naar huis gestuurd, meldt haar stichting. De mensenrechtenactivist lag bijna drie weken in het ziekenhuis, omdat ze in de gevangenis maandenlang is verwaarloosd, schrijft haar familie.

Mohammadi werd deze maand vanuit de gevangenis naar een ziekenhuis in Teheran overgebracht. Ze heeft ernstige hart-, long- en bloeddrukproblemen, nadat ze in maart een hartaanval had gekregen. Maar een bezoek aan een cardioloog werd haar geweigerd.

Haar gevangenisstraf is opgeschort na het betalen van een borgsom. Om welk bedrag het gaat, is niet bekendgemaakt. "Voor haar herstel is strikt medisch toezicht buiten de gevangenismuren nodig", zegt haar dochter Kiana. "Haar terugsturen naar de gevangenis is een doodvonnis. We moeten ervoor zorgen dat ze vrij blijft."

Zwaar mishandeld

Eind vorig jaar werd de activist, journalist en Nobelprijswinnaar opnieuw opgepakt door de Iraanse veiligheidsdiensten nadat ze kritiek had geuit op het Iraanse regime. Volgens haar familie ging haar gezondheid in de gevangenis achteruit doordat ze tijdens de arrestatie zwaar werd mishandeld.

Ze was toen met medisch verlof van een eerdere gevangenisstraf, van ruim 13 jaar. Die had het regime haar opgelegd voor onder meer propaganda tegen de Iraanse regering. Tijdens haar verlof ging ze door met openbare protesten en media-optredens. Na haar arrestatie werd ze veroordeeld tot nog eens zeven jaar cel.

Mohammadi kreeg in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor vrouwenrechten en tegen de doodstraf. Omdat ze ook toen gevangen zat kon ze de prijs niet ophalen in Noorwegen. Haar kinderen namen de prijs in ontvangst. In dat jaar vreesde haar familie al voor haar leven, omdat ze niet genoeg zorg kreeg in de gevangenis.

De 30-jarige man die vorig jaar april met een paintball-geweer Roddelpraat-presentator Dennis Schouten onder vuur nam, is veroordeeld tot een taakstraf van 180 uur en een gevangenisstraf van 33 dagen, waarvan 30 dagen voorwaardelijk. Daarnaast moet hij een schadevergoeding betalen.

Schouten werd voor zijn opnamestudio opgewacht door youtuber Joep van R., beter bekend als Malle Joepoe. Op het moment dat die Schouten in zijn vizier kreeg, begon hij te schieten, waarna Schouten een gebouw invluchtte. Op zijn Instagram-account verklaarde Schouten later dat hij niet doorhad dat het om een paintball-geweer ging en dat hij doodsangsten had uitgestaan. Hij was meerdere malen geraakt.

De veroordeelde youtuber had voordat hij Schouten onder vuur nam al een GPS-tracker geplaatst onder de auto van Jan Roos, de andere presentator van het online roddelkanaal. Die ontdekte de tracker terwijl zijn auto voor zijn huis stond. De verdachte verklaarde dat hij dit volgsysteem had geplaatst om de locatie van de studio van de presentatoren te kunnen achterhalen.

Racist en pedo

De aanval op de Roddelpraat-presentator werd gefilmd en de youtuber plaatste de video vervolgens online. De schutter noemde Schouten hierin een racist en een pedo.

Tegenover de rechtbank verklaarde hij dat de actie was bedoeld om aandacht te genereren voor zijn YouTube-kanaal. Van R. betuigde spijt en zei hij dat hij niet voldoende had nagedacht over de gevolgen van zijn 'prank'. Volgens hem was het niet de bedoeling dat de presentatoren doodsangsten zouden uitstaan.

De rechter oordeelde echter dat de verdachte nauwelijks verantwoordelijkheid heeft genomen voor zijn daden en dat hij het filmpje pas van YouTube verwijderde toen dit nadelige gevolgen voor hemzelf had.

De man moet Schouten een schadevergoeding van 3000 euro betalen. Jan Roos krijgt 1500 euro van de youtuber. Omdat hij al drie dagen in voorarrest heeft gezeten, hoeft hij niet naar de gevangenis.

Het vakantiegeld voor gepensioneerden zal dit jaar fors hoger zijn dan vorig jaar. Over een aantal dagen wordt het vakantiegeld uitbetaald. Seniorenplatform AOW.nu berekende dat AOW-gerechtigden dit jaar netto tot 20 procent meer ontvangen.

Alleenstaande AOW'ers krijgen 21 mei ongeveer 1174 euro aan vakantiegeld op hun rekening gestort van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Vorig jaar was dat nog 978 euro.

Partners die allebei het basispensioen van de overheid ontvangen krijgen dit jaar ook meer. Gezamenlijk bedraagt het vakantiegeld netto 1677 euro, ten opzicht van de 1398 euro vorig jaar.

De hoogte van het vakantiegeld verschilt wel per situatie. Zo krijg je geen volledige AOW-uitkering als je een jaar of langer in het buitenland hebt gewoond. Op de site van de SVB kunnen mensen kijken wat de bedragen voor hen specifiek zijn.

Minimumloon

De stijging komt voor het grootste deel door de relatief sterke stijging van het minimumloon afgelopen jaren. Vakantiegeld voor gepensioneerden die recht hebben op AOW is namelijk een vast bedrag per maand, dat gebaseerd is op het minimumloon. Als dat stijgt, dan stijgt het vakantiegeld dus mee.

Vakantiegeld voor AOW'ers is anders geregeld dan voor mensen met een baan. Werknemers krijgen minimaal 8 procent van het brutoloon, maar voor de AOW geldt dit niet.

Vakantiegeld werkenden

Uit een berekening van ADP vorige maand bleek al dat de hoogte van het vakantiegeld voor werkenden dit jaar flink kan verschillen tussen deeltijd- en voltijdsbanen. Over het algemeen krijgen parttimers en mensen met een minimumloon dit jaar meer vakantiegeld dan het jaar daarvoor.

Een groep van ruim dertig wadlopers kwam dit weekend vast te zitten voor de kust van Ameland. Er werden reddingsboten en een helikopter van de kustwacht ingezet om ze terug aan wal te krijgen.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Willard Molenaar, schipper bij de KNRM Ameland, werd opgepiept en kwam direct in actie. Hij kent het gebied goed en vertelt wat de gevaren zijn. Met name slibvorming kan het wadlopen moeilijk maken.

De afgelopen jaren is er met name in het eerste stuk van de route veel slib bijgekomen, vertelt waddengids Peter Laagland van Avontuurlijk Wadlopen. En daardoor zijn de tochten ook zwaarder geworden.

Niet iedereen kan dat aan en voor gidsen is volgens hem vaak het grootste risico de afweging of deelnemers fit genoeg zijn. Die wordt deels ter plekke gemaakt op basis van hoe iemand gekleed is of op basis van leeftijd en postuur. "Maar je kunt het niet altijd goed inschatten."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Marco Geijtenbeek

In Afrika is een nieuwe variant van het dodelijke ebolavirus uitgebroken. Deze zeldzame Bundibugyo-variant heeft tot nu toe aan 88 mensen het leven gekost en er zijn ruim 300 verdachte gevallen, allemaal in de Democratische Republiek Congo en Uganda. Vier vragen en antwoorden over ebola:

Wat is ebola?

Ebola is een zeldzame, ernstige infectieziekte die kan leiden tot bloedingen in het lichaam. Het is niet duidelijk bij welke dieren het ebolavirus in eerste instantie vandaan komt, maar volgens het RIVM spelen waarschijnlijk vleermuizen een grote rol bij de verspreiding van het virus naar andere dieren. Mensen kunnen vervolgens besmet raken door contact met besmette dieren, waarna het virus zich ook van mens op mens kan verspreiden.

Dat gebeurt in delen van Afrika bijvoorbeeld via zogeheten bushmeat: vlees van wilde dieren. Mensen kunnen besmet raken tijdens de jacht of door bij het slachten en bereiden van het vlees in aanraking te komen met besmet bloed.

Meer dan de helft van de mensen die de ziekte krijgen, gaat eraan dood. Ebola komt alleen voor in delen van Afrika. De ziekte dook in 1976 voor het eerst op in het noorden van Congo (destijds Zaïre), bij de rivier Ebola.

Wat zijn de symptomen?

Ebola begint vaak met hoge koorts, hoofdpijn en spierpijn. Daarna kunnen keelpijn, misselijkheid, overgeven, diarree en pijn op de borst optreden. In ernstige gevallen ontstaan bloedingen, bijvoorbeeld aan de slijmvliezen van mond, ogen en darmen.

Het virus verspreidt zich via direct contact met lichaamsvloeistoffen van een besmet persoon, zoals bloed, braaksel, diarree, speeksel of zweet. Vooral bloed, ontlasting en braaksel zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zeer besmettelijk. Ebola verspreidt zich niet via de lucht, bijvoorbeeld door hoesten of niezen, en ook niet via muggen, zoals bij malaria.

De tijd tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen ligt tussen de 2 en 21 dagen en bedraagt gemiddeld ongeveer een week. Mensen zijn besmettelijk vanaf het moment dat de eerste klachten ontstaan.

Waarom verspreidt deze variant zich zo snel?

Eind april was de eerste vermoedelijke besmetting in de provincie Ituri, toen een besmette verpleegkundige zich meldde bij een gezondheidscentrum. Eerste testen reageerden negatief, maar in mei werd duidelijk dat het om een andere ebola-uitbraak ging dan die van de bekende Zaïre-variant, namelijk de Bundibugyo-variant.

Dat is een van de vier bekende varianten van ebola. Volgens het RIVM is deze variant extra zorgwekkend omdat er, anders dan bij de meest voorkomende ebolasoort, geen goedgekeurd vaccin voor beschikbaar is. De variant is maar twee keer eerder opgedoken.

Water- en sanitatiespecialist Jan Heeger was voor het Rode Kruis meermaals in Congo tijdens ebola-uitbraken, onder meer in Butembo in 2018. Daar werkte hij mee aan de behandeling en zogeheten ringvaccinaties, waarbij niet alleen besmette patiënten, maar ook hun directe contacten en mensen met wie die contact hadden werden ingeënt om verdere verspreiding van het virus te voorkomen.

"De uitbraak verspreidt zich ook sneller omdat het om een andere variant gaat", zegt Heeger. "De testmethoden waren in eerste instantie gericht op een andere ebolavariant. Daardoor duurde het langer voordat duidelijk werd met welke variant ze te maken hadden en lopen hulpdiensten nu achter de feiten aan."

Kan ebola naar Nederland komen?

Die kans is heel klein, zegt Tjalling Leenstra, hoofd Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding van het RIVM. "In Afrika zijn de afgelopen decennia ongeveer twintig grote ebola-uitbraken geweest. Dat heeft nauwelijks geleid tot besmettingen buiten het continent, behalve in enkele gevallen waarbij patiënten bewust zijn overgebracht voor behandeling."

Het virus wordt alleen overgedragen via direct contact met een ziek persoon of besmette lichaamsvloeistoffen. "Het is niet zoals corona dat via de lucht gaat. Als je je aan de richtlijnen houdt en beschermende kleding draagt, is het risico heel beperkt", aldus Leenstra. Ook kunnen besmettingen in Nederland sneller worden opgespoord en patiënten beter worden geïsoleerd dan in Afrika.

In theorie kan iemand tijdens de incubatietijd naar Nederland reizen, dus voordat er klachten ontstaan. Maar volgens het RIVM is die kans klein, mede omdat de uitbraak zich afspeelt in een onrustig gebied waar nauwelijks toeristen komen. Ook houdt het RIVM in de gaten of Nederlandse hulpverleners in de regio werken.

Mocht toch iemand met ebola in Nederland aankomen, dan kan via contactonderzoek snel in kaart worden gebracht met wie die persoon contact heeft gehad. Die mensen worden vervolgens geïsoleerd.

Een basisschool in Hilversum heeft besloten niet mee te doen aan de avondvierdaagse in Loosdrecht. De directeur van OBS Elckerlyc zegt tegen de regionale omroep NH de sfeer na alle spanningen rondom een noodopvang voor asielzoekers "niet feestelijk genoeg meer" te vinden. De avondvierdaagse begint vanavond.

De organisatie van de avondvierdaagse nam vorige week al maatregelen vanwege de anti-azc-demonstraties bij het gemeentehuis van Wijdemeren. Daar wordt sinds vorige week dinsdag een groep minderjarige mannelijke asielzoekers opgevangen.

De noodopvang stuit op verzet. Daarbij hebben anti-azc-demonstranten en relschoppers meerdere avonden op rij geweld gebruikt tegen de politie en vernielingen aangericht. Vorige week dinsdag werd een poging gedaan om het gebouw waar de asielzoekers verblijven in brand te steken.

De organisatie van de avondvierdaagse besloot daarop de wandelroute vanwege de onrust aan te passen, zodat de kinderen niet langs het gemeentehuis lopen. Daarnaast zijn ouders opgeroepen om hun kinderen geen kleding met leuzen voor of tegen een AZC aan te trekken.

Grote politie-aanwezigheid

Nick Homan, directeur van OBS Elckerlyc, vindt de ontstane sfeer niet passend bij het karakter van de avondvierdaagse. De directie en ouderraad besloten daarom dat het beter is dat de 120 leerlingen thuisblijven.

"De sfeer blijft grimmig en er blijft een grote politie-aanwezigheid nodig", is te lezen in een e-mail aan alle ouders. "Wij vinden dat er een ontspannen sfeertje moet zijn. Dat is nu niet helemaal aan de orde", zegt Homan.

Zorgen over de veiligheid spelen niet de grootste rol bij het besluit om niet mee te doen, schrijft hij. "De organisatie heeft echt haar best gedaan om maatregelen te treffen en zij geven aan dat het veilig genoeg is. Het gaat ons vooral om het feestelijke karakter, dit moet een feestje zijn."

Kinderen teleurgesteld

Voor de kinderen komt het nieuws als een teleurstelling. "De avondvierdaagse is echt een hoogtepunt van het jaar. Veel kinderen vinden het heel jammer dat het nu om volwassen redenen niet doorgaat", zegt Homan.

Tegelijkertijd merkt hij dat veel leerlingen begrijpen wat er speelt. "Kinderen kijken ook het Jeugdjournaal en weten wat er aan de hand is."

Andere scholen doen wel mee

Tussen de directeuren van deelnemende scholen is de afgelopen dagen veel contact geweest. "Iedereen zat eigenlijk met hetzelfde dilemma", zegt de directeur. "Veel scholen volgen het advies van de organisatie, andere scholen laten de keuze bij de ouders."

Het dilemma kwam ook op tafel bij de Violenschool, zegt Sara Steenkamp, een van de ouders die betrokken zijn bij de organisatie van de Vierdaagse. Maar die heeft besloten wel mee te lopen. "We hebben vooral gekeken naar veiligheid en vinden dat die gewaarborgd wordt."

Excuses burgemeester

Waarnemend burgemeester Mark Verheijen van de gemeente Wijdemeren bood afgelopen vrijdag zijn excuses aan voor de communicatie rondom het besluit voor de noodopvang.

In een videoboodschap erkende Verheijen dat de gemeente inwoners heeft "overvallen" met het besluit om tijdelijk vluchtelingen op te vangen in Loosdrecht.

De lichamen van de vier nog vermiste Italiaanse duikers in de Malediven zijn gevonden, melden het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en de Maledivische regering. De lichamen werden door reddingswerkers diep in een grot onder water gevonden.

De precieze plek van de lichamen is nu bekend, maar ze zijn nog niet uit zee gehaald. Daar wordt de komende dagen aan gewerkt.

Vorige week donderdag kwamen vijf Italianen om toen zij grotten gingen verkennen op zo'n 50 meter diepte bij het atol Vaavu, een ringvormig koraaleiland.

De groep duikers bestond uit een universitair docent en haar dochter, een marien bioloog, een onderzoeker en een duikinstructeur. Een van de lichamen werd al snel op 62 meter diepte gevonden bij dezelfde grot. Het ging om de duikinstructeur.

Finse experts

Tijdens de zoektocht kwam afgelopen weekend ook een duiker van het Maledivische leger om. Hij werd onwel en overleed in het ziekenhuis. De zoekactie lag daarom even stil. Ook het slechte weer belemmerde de zoektocht meerdere keren

Gisteren kwamen drie Finse duikers, experts in diep- en grotduiken, helpen met zoeken. De operatie duurde ongeveer drie uur, zegt het Europese duikersnetwerk DAN Europe. Het Finse duikersteam verzamelde ook belangrijke informatie voor de bergingswerkzaamheden. Zo heeft het team onder meer het grottenstelsel onder water verkend.

Ongeluk

De grens voor recreatief duiken in de Malediven is 30 meter diepte. Zonder toestemming mogen duikers niet dieper gaan. Er wordt nog onderzocht waarom de Italianen toch dieper waren afgedaald.

Het Italiaanse Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de doodsoorzaak. Vooralsnog wijst alles erop dat het om een ongeluk gaat.

Duikinstructeur Pim van der Horst is gespecialiseerd in duiken op grote diepte. Hij vertelde eerder dat ook hij niet weet wat er precies is gebeurd, maar wijst op de mogelijkheid dat de duikers niet het juiste beademingsgas bij zich hadden. "Wat ook meespeelde daar, dat heb ik meegekregen, is dat het weer was omgeslagen", legde Van der Horst uit. "Dat maakt het allemaal wel erg spannend en erg lastig."

Het kabinet en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten komen vanavond bijeen voor spoedoverleg over de onrust rond de opvang van asielzoekers en het geweld bij protesten tegen opvanglocaties.

De VNG riep vorige week op tot zulk spoedoverleg. Onder meer in IJsselstein en Loosdrecht liepen betogingen uit de hand. In Loosdrecht werd vorige week bij protesten tegen de komst van een tijdelijke opvanglocatie brand gesticht. Agenten die het vuur wilden blussen werden bekogeld en de brandweer tegen gehouden.

Minister Van den Brink van Asiel zag de oproep van de VNG tijdens een debat in de Kamer binnenkomen en zegde toe in gesprek te gaan. Het gesprek vindt vanavond plaats. Aanwezig zijn behalve Van den Brink ook premier Jetten, minister Heerma van Binnenlandse Zaken en minister Van Weel van Justitie en Veiligheid.

Georganiseerde ontregeling

De VNG maakt zich grote zorgen en ziet dat gemeenten die verantwoordelijkheid nemen voor het mogelijk maken van opvanglocaties in toenemende mate te maken krijgen met intimidatie, bedreiging, geweld en georganiseerde ontregeling.

"Deze gemeenten zetten, op nadrukkelijk verzoek van het kabinet, stappen naar voren om noodopvang mogelijk te maken, juist vanwege het grote tekort aan opvangplaatsen", schreef de vereniging vorige week in een brief aan Jetten.

"Wat zich momenteel rond opvanglocaties afspeelt, gaat niet meer uitsluitend over asielopvang", aldus de gemeenten. "Democratisch genomen besluiten worden steeds vaker ondermijnd door intimidatie, bedreiging, geweld en ontregeling." De VNG vraagt het kabinet om steun en om samen te kijken welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om verdere escalatie te voorkomen.

Tekort aan opvangplekken

Minister Van den Brink deed eerder een klemmend beroep op gemeenten mee te helpen aan noodopvang en het uitvoeren van de spreidingswet vanwege het grote tekort aan opvangplaatsen. Hij sprak in maart van dit jaar van 4500 opvangplekken verwacht dat dat zal oplopen tot 7900 plekken.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart boekten veel partijen winst die zich verzetten tegen de komst van asielzoekerscentra en het uitvoeren van de spreidingswet. In een brief aan de Kamer wees Van den Brink erop dat die wet in stand blijft "totdat er voldoende evenwichtig over het land verdeelde opvang is".

Drukker dan normaal in Ter Apel

In het aanmeldcentrum in Ter Apel was het de afgelopen nachten nog drukker dan normaal. In het complex mogen maximaal 2000 mensen per nacht worden opgevangen, maar sinds vorige week week schommelt het aantal mensen rond de 2200.

In de nacht van zondag op maandag sliepen 2199 mensen in het aanmeldcentrum. De nacht ervoor ging het om 2234 asielzoekers. Dat was volgens persbureau ANP het hoogste aantal sinds 18 september 2024. Volgens opvanginstantie COA hebben sommige mensen op stoelen of op de grond moeten slapen.

De afgelopen nachten kon maar net worden voorkomen dat asielzoekers de nacht buiten zouden moeten doorbrengen. Bij aantallen hoger dan 2200 lukt het niet asielzoekers 's nachts fatsoenlijk op te vangen.

Doordat de opvang van asielzoekers in Nederland vastzit, stromen maar weinig mensen vanuit Ter Apel door naar andere opvangplekken in het land. Tegelijkertijd melden zich elke dag nieuwe asielzoekers bij het aanmeldcentrum.

Leger inzetten

Het kabinet heeft het geweld bij de protesten veroordeeld, maar krijgt ook het verwijt de gemeenten niet genoeg te steunen. De Doetinchemse burgemeester Boumans (VVD), vicevoorzitter van de VNG, zei in het tv-programma Buitenhof dat wat er nu in de samenleving gaande is hem doet denken aan de onrust in de periode voor de Tweede Wereldoorlog.

Wat hem betreft moet Jetten meer regie pakken en desnoods het leger inzetten, Hij noemde de opstelling van sommige politici in Den Haag die de spreidingswet hekelen "gevaarlijk". Meerdere burgemeesters wijzen erop dat het hun taak is wetten uit te voeren en dat het daarbij niet helpt als Haagse politici de wet in twijfel trekken.

Hij noemde onder meer VVD-fractievoozitter Brekelmans, die suggereerde dat gemeenten die geen asielzoekers willen opvangen daaronderuit kunnen.

Bekijk hier het interview dat Brekelmans vorige week aan de NOS gaf:

De Belastingdienst vermoedt dat er voor ruim 6 miljoen euro fraude is gepleegd met de inkomstenbelasting. Bulgaren zouden daarbij op grote schaal DigiD's hebben aangevraagd in Nederlandse gemeentes, schrijft staatssecretaris Eerenberg (Financiën) in een Kamerbrief.

De Belastingdienst kwam de mogelijke fraude eind vorig jaar op het spoor, toen er opeens veel belastingaangiftes op dezelfde manier werden ingevuld. De aanvragers vulden die zo in dat de Belastingdienst altijd een bedrag moest uitbetalen. Er werden bijvoorbeeld hoge aftrekposten of onbekende loonkosten opgegeven.

Het bedrag dat de Belastingdienst overmaakte, werd vervolgens vrijwel direct opgenomen of overgemaakt naar een andere rekening. De bankrekeningen leken alleen geopend te zijn om dit bedrag te ontvangen.

Grote groepen Bulgaren

Logius, de beheerder van DigiD, kreeg in diezelfde periode een signaal dat grote groepen Bulgaren in Nederlandse gemeenten een DigiD kwamen aanvragen. Gemeentes merkten op dat het om georganiseerde reizen ging, omdat de Bulgaren werden begeleid door tussenpersonen.

De Bulgaren zijn hier vermoedelijk voor betaald, maar hadden waarschijnlijk niet door dat ze aan georganiseerde fraude meewerken. "De aanvragers zouden niet op de hoogte zijn wat het aanvragen van een DigiD betekent en wat zij ermee kunnen", schrijft Eerenberg in de brief.

4,4 miljoen euro verdwenen

De fraude zou zeker vierhonderd DigiD's betreffen. De Belastingdienst is een onderzoek begonnen een heeft de betalingen aan de daaraan gekoppelde rekeningen gestopt. Ook zijn er rekeningen geblokkeerd.

Het totale fraudebedrag komt volgens Eerenberg uit op zeker 6,7 miljoen euro. Hij verwacht dat daarvan nog 2,3 miljoen euro terug te halen is, omdat dat bedrag nog op de geblokkeerde rekeningen staat. Dat betekent dus dat zeker 4,4 miljoen euro niet meer terug te halen is.

De bankrekeningen waarmee vermoedelijk fraude is gepleegd, waren allemaal geopend bij dezelfde bank. Die heeft daar ook melding van gedaan. De Belastingdienst onderzoekt nog of hetzelfde ook bij andere banken speelt. Het bedrag kan nog hoger worden, omdat onduidelijk is hoe lang de mogelijke fraude al speelt.

Toeslagenaffaire

Het is niet voor het eerste dat inwoners van Bulgarije worden gelinkt aan een grote fraudezaak in Nederland. Een jaar of 15 geleden kwam fraude door een Bulgaarse bende aan het licht. Criminelen spoorden Bulgaren aan zich in Nederland in te schrijven, toeslagen te innen en daarna terug te keren naar Bulgarije.

De zaak, die bekend werd als 'de Bulgarenfraude', kostte de Nederlandse staatskas enkele miljoenen euro's. Naar aanleiding van de fraudezaak kwamen er strengere regels en een hardere opstelling van de Belastingdienst als het ging om fraude met toeslagen.

Dat werkte de beruchte toeslagenaffaire in de hand, waarbij duizenden ouders (soms grote) bedragen aan kinderopvangtoeslag onterecht moesten terugbetalen.

De machinist van de Thais goederentrein die zaterdag betrokken was bij een dodelijk ongeluk blijkt onder invloed te zijn geweest van drugs. Dat staat in de aanklacht tegen de 46-jarige man.

Uit een urinetest bleek dat hij methamfetamine en cannabis had gebruikt, meldt Bangkok Post. Hij was ook al eerder vervolgd vanwege drugsgebruik.

De machinist zou volgens de krant niet zijn gestopt terwijl een medewerker bij de spoorwegovergang in de Thaise hoofdstad Bangkok met een rode vlag waarschuwde dat voertuigen vaststonden op de overweg. Daardoor botste de trein op stadsbus.

De bus vloog daardoor in brand. Acht mensen kwamen om en 25 raakten gewond.

Te laat met noodrem

Uit data van de zwarte doos blijkt dat de machinist pas op 100 meter van de bus de noodrem gebruikte, wat onvoldoende was om een botsing te voorkomen. Bovendien reed hij met een verlopen machinistenvergunning.

Ook tegen de bestuurder van de bus en de medewerker bij de spoorwegovergang zijn aanklachten ingediend. Op camerabeelden zou te zien zijn dat de medewerker zijn rode vlag opvouwde en zich omdraaide voordat de trein de overweg bereikte.

De politie heeft niet bekendgemaakt waarvoor de buschauffeur precies is aangeklaagd. De 56-jarige buschauffeur liep ernstige brandwonden op en ligt nog steeds in het ziekenhuis.

De ov-medewerker zou hebben nagelaten de slagbomen te sluiten, waardoor verkeer op het drukke kruispunt op het spoor kon blijven staan. Tegen verslaggevers sprak hij vanochtend kort zijn spijt uit. De treinmachinist weigerde commentaar te geven.

De advocaten Ronald van der Horst en Anique Slijters zijn bereid om crimineel Ridouan Taghi (48) bij te staan in zijn hoger beroep in de grote liquidatiezaak Marengo. Zij willen dat doen mits ze genoeg tijd krijgen om het omvangrijke strafdossier te lezen.

Dit werd vandaag bekend tijdens een tussentijdse zitting in de rechtbank op Schiphol. Taghi zit al meer dan een jaar zonder advocaat, na de aanhouding van zijn laatste raadsman Vito Shukrula.

Van der Horst en Slijters stonden eerder onder meer de oudste zoon bij van Taghi, Faissal. Ook waren ze de advocaat van Delano G., de schutter bij de moord op Peter R. de Vries.

In de rij

De aankondiging dat er toch nog advocaten bereid zijn de verdediging op zich te nemen, kwam als een grote verrassing. Onlangs werd juist bekend dat het definitief niet is gelukt om iemand te vinden die Taghi nog wil bijstaan.

Volgens het dekenberaad, een overkoepelend orgaan binnen de advocatuur, had dat vooral te maken met de aard van de zaak. Mogelijk speelt ook een rol dat al drie eerdere advocaten van Taghi zijn opgepakt omdat zij berichten zouden hebben doorgegeven.

Een waarnemend advocaat van Taghi, Sjoerd van Berge Henegouwen, kwam vandaag met het nieuws dat er toch nog een tweetal bereid is om meteen te beginnen. Hij noemde een heel andere reden voor het gebrek aan animo onder zijn collega's. Volgens hem geven rechters veel te weinig inleestijd.

"Advocaten staan in de rij om Ridouan Taghi te verdedigen, als ze maar genoeg voorbereidingstijd krijgen", zei Van Berge Henegouwen. Toch moeten nieuwe advocaten volgens hem steeds "hobbelend en struikelend" meedoen aan het proces, zonder dat ze het dossier van 90.000 pagina's goed kennen. Het gerechtshof was het niet met deze kritiek eens.

Geoliede moordmachine

Het hoger beroep van de grote strafzaak Marengo, met Ridouan Taghi als hoofdverdachte, draait om veertien verdachten die terechtstaan voor deelname aan een criminele organisatie en voor betrokkenheid bij zes moorden, vier pogingen tot moord en van het voorbereiden van liquidaties. Het Openbaar Ministerie spreekt van een "geoliede moordmachine" waar Taghi de leider van was.

In 2024 kregen Taghi en zijn medeverdachten Saïd R. en Mario R. van de rechtbank een levenslange gevangenisstraf opgelegd. Andere verdachten werden veroordeeld tot gevangenisstraffen van 1 jaar en 9 maanden tot 29 jaar en 2 maanden. De kroongetuige, een verdachte die bereid was verklaringen over een reeks liquidaties af te leggen, kreeg 10 jaar cel. Hij zat al sinds 2017 vast en heeft zijn straf inmiddels uitgezeten.

Het Marengo-proces loopt nu twee jaar in hoger beroep. Het grootste deel van de tijd zit Taghi al zonder verdediging. Het gerechtshof noemde het vanochtend nog teleurstellend dat het maar niet lukt deze impasse te doorbreken.

De voorzitter van het hof wees nog eens op de verantwoordelijkheid van de advocatuur om Taghi bijstand te verlenen. "De rechtspraak levert mensen, het OM levert mensen en je zou toch hopen dat de beroepsgroep van de advocatuur ook in staat is mensen te leveren."

Het gerechtshof schetste verschillende scenario's over hoe het verder moet. Een van de opties is de zaak nu snel behandelen, eventueel ook zonder advocaten voor Taghi. Dit heeft de voorkeur van het Openbaar Ministerie, dat mogelijke nieuwe raadslieden geen reden vindt voor uitstel. "We kunnen niet iedere keer helemaal opnieuw beginnen", aldus het OM.

Helikopter

Ridouan Taghi zat zelf in de zittingszaal. Hij werd vanochtend per helikopter van de EBI naar de rechtbank bij Schiphol gebracht. Daarna werd hij onder zware beveiliging overgezet in een gepantserde auto voor het laatste stukje naar het Justitieel Complex.

Taghi wilde weinig kwijt over de situatie in zijn proces en hoe het verder zou moeten. "Ik ben een ongeschoolde Marokkaan. Ik heb geen rechten gestudeerd, ik kan niet op uw stoel gaan zitten", zei hij tegen het hof.

Wel gaf hij aan vertrouwen te hebben in het duo dat hem onder voorwaarden dus toch wil bijstaan. Het gerechtshof zei af te wachten of Van der Horst en Slijters zich inderdaad officieel gaan melden als zijn nieuwe advocaten. Ze willen tegenover de NOS niet reageren.

Volgende maand kijkt het hof hoe het proces verder gaat. De zaken tegen Taghi's medeverdachten zijn inmiddels wel al grotendeels behandeld.

Een Spaans gerechtshof heeft Shakira vrijgesproken van belastingfraude over het jaar 2011. Als gevolg daarvan moet de Spaanse belastingdienst haar een boete van 55 miljoen euro plus rente terugbetalen, bij elkaar 60 miljoen euro.

De Spaanse belastingdienst legde de boete in 2021 op omdat Shakira in het belastingjaar 2011 meer dan 183 dagen in Spanje had gewoond en daarom in Spanje belastingplichtig zou zijn. De Colombiaanse zangeres had toen een relatie met Barcelona-voetballer Gerard Piqué.

Het gerechtshof zegt dat de belastingdienst onvoldoende bewijs heeft geleverd en daarom de boete en rente plus de administratie- en proceskosten moet terugbetalen. De uitspraak is niet definitief, de belastingdienst kan nog in beroep bij het Hooggerechtshof.

Andere zaak

De advocaat van Shakira laat weten dat het besluit van belastingdienst destijds "een onaanvaardbaar hoge tol" heeft geëist. Zelf zegt ze daarover: "Elke stap van het proces is gelekt, verdraaid en uitvergroot, en mijn naam en publieke figuur zijn gebruikt om een dreigende boodschap te sturen aan andere belastingbetalers."

De uitspraak heeft geen gevolgen voor de zaken uit de belastingjaren 2012-2014. In die periode zou ze Shakira verzuimd hebben 14,5 miljoen aan inkomstenbelasting te betalen.

In 2023 kwam het daarover tot een schikking met het OM in Barcelona. In ruil voor het erkennen van haar schuld betaalde ze de helft van het bedrag dat de belastingdienst van haar eiste.

De politie heeft een foto offline gehaald van een minderjarig slachtoffer van een mishandeling in Eindhoven. Afgelopen vrijdag bracht de politie foto's naar buiten van de verdachte. Daarop was ook een van de slachtoffers te zien.

De politie is op zoek naar een minderjarige jongen die ervan wordt verdacht op 9 maart op de Rielsedijk twee minderjarige jongens te hebben mishandeld. Aan de mishandeling ging een ruzie in een supermarkt vooraf.

Vrijdag werden beelden naar buiten gebracht van de verdachte. Daarbij was een deel van het gezicht van een van de slachtoffers te zien, met een flinke zwelling onder zijn oog. De foto werd door verschillende media, waaronder Omroep Brabant, opgepikt.

Geen toestemming

De ouders van de jongen namen afgelopen weekend contact op met de politie met het verzoek om de foto offline te halen. Er was door de ouders geen toestemming gegeven om de foto te gebruiken.

Door miscommunicatie werd de foto toch online gezet. "We vragen normaal gesproken altijd toestemming, ook bij minderjarige slachtoffers. Dat is helaas hier misgelopen", zegt een politiewoordvoerder.

Minderjarige verdachte

De verdachte van de mishandeling is onherkenbaar gemaakt op de foto's. Omdat de jongen minderjarig is, krijgt hij van de officier van justitie een week de tijd om zichzelf te melden. Doet hij dat niet, dan wordt hij wel herkenbaar in beeld gebracht.

De verdachte was op het moment van de mishandeling samen met twee andere jongens. Zij hadden volgens de politie geen directe rol bij de mishandeling.

De Raad van State is kritisch op het plan van D66 en GroenLinks-PvdA om politieke partijen te kunnen uitsluiten bij verkiezingen. Het adviesorgaan vindt het "op dit moment een te vergaande beperking".

D66 en GroenLinks-PvdA willen dat politieke partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen een interne partijdemocratie hebben. Zo moeten ze leden hebben, die kunnen meebeslissen over de kandidatenlijst en invloed hebben op het verkiezingsprogramma.

Een nog op te richten Nederlandse autoriteit politieke partijen (Napp) zou hier op moeten toezien. Als een partij de regels niet volgt, kan die volgens het voorstel uitgesloten worden van de verkiezingen. Dat zou op dit moment alleen gelden voor de PVV: die partij heeft één lid, partijleider Geert Wilders.

Regels nog te onduidelijk

Volgens de Raad van State is in het wetsvoorstel nu nog niet helemaal duidelijk aan welke regels politieke partijen precies moeten voldoen. Daar moet wat betreft het adviesorgaan eerst beter over gediscussieerd worden, onder meer in het parlement.

Ook speelt mee dat in het wetsvoorstel staat dat politici na uitsluiting ook niet meer met een blanco lijst, zonder partijnaam, kunnen meedoen aan de verkiezingen. Dit is volgens de Raad van State "te ingrijpend", omdat het mensen het recht ontneemt om zelf verkozen te worden (passief kiesrecht).

Het adviesorgaan merkt verder op dat politieke partijen ook met deze wet nog onder de regels van de interne partijdemocratie kunnen uitkomen. Zo kan een partij de statuten zo opstellen, dat er alsnog nauwelijks mensen in aanmerking komen om lid te worden.

Verder vindt de Raad van State het niet logisch om leden elk vier jaar inspraak te geven in het partijprogramma, zoals nu in het plan van D66 en GroenLinks-PvdA staat. Beter zou het zijn om dat voor elke Tweede Kamerverkiezingen te doen.

De Tweede Kamer gaat nu verder praten over het voorstel. Daarna wordt duidelijk of de partijen de adviezen van de Raad van State overnemen.

De vloot met activisten die onderweg is naar Gaza om hulpgoederen te brengen, meldt dat het Israëlische leger boten heeft geënterd ter hoogte van Cyprus. Aan boord van de flotilla zijn ook zes Nederlanders, laat de organisatie Global Sumud Flotilla (GSF) weten.

"Israëlische marineschepen omsingelen en onderscheppen burgers aan boord van de Global Sumud Flotilla", schrijft de organisatie op zijn Telegram-kanaal. "Opnieuw een illegale onderschepping op zee in internationale wateren, 250 zeemijl (omgerekend 463 kilometer) van Gaza."

Aan persbureau ANP laat GSF weten dat twee Nederlandse opvarenden, Pieter Rambags en Jesse van Schaik, door het Israëlische leger van hun boten zijn gehaald. Zij zaten allebei op een andere boot. "We maken ons grote zorgen om hun gezondheid", zegt Marieke Stam namens de Nederlandse delegatie van de vloot.

'Militaire schepen om ons heen'

"We hebben geen idee wat er nu om ons heen gebeurt", vertelde Van Schaik (21) vandaag in een video die gedeeld is met NOS-correspondent David Poort. "Sommige boten zijn binnengevallen door Israël, andere nog steeds niet. Om ons heen zijn militaire schepen." Zij zat met zeven anderen aan boord.

Ze weet niet of er op andere boten mensen van boord zijn gehaald. "Dat weten we nog niet, want zodra een boot geënterd is, verliezen we al het contact. Dus we weten niet wat er gebeurt met de boten."

Van Schaik zei dat er acht boten zijn geënterd. Volgens de tracker van de activisten bevinden 51 bootjes zich nu ten westen van Cyprus.

Verbinding verbroken

De Israëlische premier Netanyahu bevestigt dat de Israëlische marine de vloot heeft onderschept. Volgens hem hebben de militairen "een kwaadaardig plan" verijdeld.

Via de livestream van de vloot was te zien dat militairen bij sommige schepen aan boord gingen. Daarna werd de verbinding verbroken.

Op beelden die opvarenden delen, is onder meer te zien dat naast een van de bootjes een marineschip vaart:

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de vloot "een provocatie". Op X meldt het ministerie dat de actie bedoeld is om de aandacht af te leiden van Hamas, dat weigert te ontwapenen. Daarnaast zou de vloot "de vooruitgang van het vredesplan van president Trump belemmeren".

Volgens het ministerie zijn er geen hulpgoederen aan boord, maar dat klopt volgens de Nederlandse tak van Global Sumud Flotilla niet. "Alle boten die onderweg zijn naar Gaza hebben honderden, soms duizenden kilo's hulpgoederen aan boord", zegt GSF tegen het ANP.

"We zijn nog steeds onderweg naar Gaza", zegt Van Schaik. "We gaan nog steeds hulpgoederen brengen. We varen door. We hebben hulpgoederen aan boord en ons plan is om die af te leveren in Gaza."

Vrijgelaten op Kreta

De zogenoemde Gaza-flotilla vertrok vorige week vanaf Turkije, nadat Israëlische troepen eind april schepen hadden geënterd bij Kreta.

Turkije heeft Israël veroordeeld na de onderschepping. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van "een nieuwe daad van piraterij".

Begin mei werden bijna alle door Israël opgepakte activisten van de vloot op Kreta vrijgelaten door het Israëlische leger. Een paar dagen later kwamen twee van de Nederlandse activisten die destijds aan boord waren aan op Schiphol. Twee andere activisten die meevoeren met die Gaza-vloot werden iets meer dan een week geleden door Israël het land uit gezet. Het ging om een Palestijns-Spaanse man en een Braziliaan.

De twee mannen waren ook eind april opgepakt. Israël zag ze als hen als de organisatoren van die actie en zette ze daarom langer vast dan de rest van de groep.