NOS Nieuws - Algemeen

Rapper Appa is schuldig bevonden aan intimidatie van een Joodse vrouw en een journalist van de NOS. Hij deed dat door hen te 'doxen', oftewel hun persoonlijke informatie openbaar te delen.

De 43-jarige rapper krijgt veertig uur taakstraf, waarvan de helft voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Eerder had het Openbaar Ministerie zestig uur taakstraf geëist. De rechter kwam tot een lagere straf omdat hij nooit eerder voor een dergelijke actie heeft terechtgestaan.

De politierechter in Utrecht spreekt van ernstige feiten, waarvan de twee slachtoffers veel last hebben gehad. "Beiden zijn op vervelende wijze benaderd door mensen die zijn aangeslagen op de berichten." Van een derde geval werd de rapper vrijgesproken.

Volgens de rechter zorgde rapper Appa met zijn berichten op sociale media voor een inbreuk op de privacy van de slachtoffers en heeft hij gezorgd voor gevoelens van onveiligheid. Dit soort acties kunnen ertoe leiden dat volgers of anderen de wet overtreden en overgaan tot daden. Dat neemt de rechter hem kwalijk, staat in het vonnis.

Wat is doxing?

Doxing is het openbaar delen van gevoelige persoonsgegevens om te intimideren. Dat is sinds 1 januari 2024 per wet verboden en strafbaar. Het openbaar maken van persoonsgegevens komt volgens de overheid veel voor en heeft vaak grote gevolgen voor de slachtoffers. Doxing is vaak gericht tegen journalisten, politici, rechters of hulpverleners.

In maart 2024 werden online de gegevens verspreid van familieleden van Israëlische militairen in Nederland. Zij kregen vervolgens te maken met haat en bedreigingen.

Een van de aanstichters daarvan was rapper en activist Appa, die destijds op zijn Instagram-account foto's en persoonsgegevens deelde van ten minste één Israëlisch-Nederlandse vrouw met dienstplicht in Israël en van de moeder van deze vrouw. Daarbij plaatste hij haatdragende teksten en de oproep 'vecht!'.

NOS-journalist

Een NOS-journalist die over deze kwestie twee artikelen schreef werd vervolgens eveneens slachtoffer van doxing door de rapper. Hij plaatste een foto van haar met daarbij onder meer de tekst "en daarom ga jij net zoals die terrorist ook voor schut. (..) kijk maar wat je doet."

De politierechter verwierp in beide gevallen het verweer van de verdachte. Hij voerde aan dat hij van de Joodse vrouw alleen informatie wilde verzamelen voor een eventuele rechtszaak tegen haar. In het geval van de NOS-journalist had hij de in zijn ogen foutieve berichtgeving willen rechtzetten.

Vrees en overlast

Maar het kan niet anders, oordeelt de rechter, dan dat de 43-jarige artiest heeft beseft dat zijn handelen tot vrees en overlast zou leiden bij de slachtoffers. In het geval van de journalist wijst hij bovendien op hoe doxing de uitoefening van het vak "ernstig hindert" en haar vrees wordt aangejaagd.

"Met de uitspraak zijn we heel tevreden", reageert Wilma Haan, plaatsvervangend hoofdredacteur van NOS Nieuws. "We zijn blij dat de rechter, naast de persoonlijke last die de slachtoffers onder wie onze collega hiervan hebben gehad, oog heeft gehad voor het chilling effect op de journalistiek. Het mag nooit normaal worden dat journalisten vanwege hun werk persoonlijk worden geïntimideerd."

Of de veroordeelde in hoger beroep gaat is nog niet bekend, hij heeft twee weken de tijd om dat te beslissen.

De Kroatische president Milanovic veroordeelt de leuzen die supporters van de voetbalclub Hajduk Split gisteren zongen voorafgaand aan de wedstrijd tegen Ajax. Hij noemt de spreekkoren "onacceptabel en beschamend".

Leden van de harde kern van Hajduk Split zongen onderweg naar het stadion teksten als "sta op, Adolf Hitler" en "Auschwitz, Auschwitz". Ook zongen ze over het "verpletteren van Joden".

Bij de mars naar het stadion in Split reed een kleine Volkswagen voorop met op het dak een doodskist met de tekst Ajax. De Amsterdamse club had supporters die naar de Conference League-wedstrijd zouden gaan al opgeroepen om geen zichtbare Ajax-kleding te dragen en het stadscentrum te mijden.

Ook tijdens de wedstrijd ging het mis. In de 75ste minuut stak de supportersgroep Torcida een grote hoeveelheid fakkels af. Daardoor ontstond veel rook en legde de scheidsrechter de wedstrijd twaalf minuten stil. De spelers werden naar binnen gestuurd.

Het bestuur van de Kroatische club bood direct na de wedstrijd excuses aan Ajax en de Europese voetbalbond UEFA aan. De club zegt niet in verband te willen worden gebracht met dit soort uitingen.

Hoge boete

Hajduk Split kan een hoge boete verwachten en moet ook rekening houden met wedstrijden zonder publiek of met lege vakken. Het afsteken van vuurwerk en fakkels is een zware overtreding van de UEFA-regels.

De club kreeg in augustus al een boete van 56.000 euro vanwege incidenten tijdens een voorrondewedstrijd tegen het Poolse Raków. Ook kreeg Hajduk Split een voorwaardelijke straf: als de club opnieuw in de fout zou gaan, moeten minimaal duizend plaatsen in het stadion twee jaar lang gesloten blijven.

Het is nu afwachten welke straf de UEFA oplegt. Volgens Kroatische media wordt ook onderzocht of de UEFA kan optreden vanwege de incidenten voorafgaand aan de wedstrijd.

In de dagen voor de wedstrijd was het al onrustig in de stad. In de nacht van woensdag op donderdag hield de politie al 57 mensen aan nadat supporters van Ajax en Hajduk Split de confrontatie met elkaar hadden opgezocht.

Zes maanden tijd kochten Nederland en de Europese Unie om de Verenigde Staten met diplomatie te bewegen de geplande sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) af te blazen. Maar hoewel de sancties pas in april moeten ingaan, begint de tijd in de praktijk nu al te dringen.

Bedrijven die diensten leveren aan het ICC vrezen de lange arm van de Amerikaanse justitie als zij over een half jaar nog zaken doen met het hof. Zo zit ABN Amro zwaar in de maag met de situatie, zo meldde RTL Z gisteren al.

Het ICC heeft bij ABN Amro een bankrekening om bijvoorbeeld donaties op te ontvangen, zo staat vermeld op de website van het in Den Haag gevestigde hof. Desgevraagd zegt ABN Amro nooit uitspraken over individuele klanten te doen. Maar de bank voegt eraan toe zich "altijd aan de geldende wet- en regelgeving" te houden.

Grote gevolgen

Als de bank, nog voor 20 procent in staatshanden, luistert naar premier Jetten en het ICC niet als klant laat vallen, kunnen de gevolgen gigantisch zijn.

In de VS heeft ABN Amro nog altijd een Amerikaanse bankvergunning, voor een divisie die voor grote handelaren transacties op de financiële markten afhandelt. Die zogenoemde clearing bank was vorig jaar goed voor 20 procent van de jaarwinst van ABN Amro.

Via die Amerikaanse bankvergunning zit ABN Amro in de houdgreep van de Amerikaanse justitie. Dat ondervond ING bijvoorbeeld toen de divisie in Caribisch Nederland geld had overgemaakt naar Cuba en Iran. Dat leverde de Nederlandse bank een enorme Amerikaanse boete op.

Eerdere incidenten bij Nederlandse banken door Amerikaanse sancties:

Premier Jetten had aanvankelijk tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York ferme taal gebruikt om duidelijk te maken dat de VS de handen van het ICC moet houden. Nadat de sancties kort daarop alsnog waren aangekondigd, hoopte hij dat er in de tussentijd "een passende oplossing" voor het ICC kon worden gevonden met de VS.

Geduld op

Gisteren maakte de Amerikaanse ambassadeur in Nederland duidelijk dat er weinig te praten valt. "Ons geduld met het hof werd beantwoord met escalatie in plaats van hervorming en getreuzel in plaats van daadkracht. President Donald Trump heeft gezegd: 'Dat niet langer", schreef ambassadeur Joe Popolo in een ingezonden brief in het FD.

Popolo stelt dat de sancties tegen het ICC alleen van tafel gaan als "elke bedreiging voor Amerikaanse burgers wordt geneutraliseerd". Oftewel: als het hof officieel vastlegt niet achter Amerikanen aan te gaan.

De Haagse bewindvoerders houden inmiddels de kaken over het ICC stevig op elkaar. Achter de schermen is wel merkbaar dat er vooral wordt gezocht naar een manier waarop het hof kan blijven functioneren als de Amerikaanse sancties toch worden ingevoerd.

Hoe het ICC zonder clouddiensten, e-mail en bankrekeningen zou moeten werken is vooralsnog een zwart diplomatiek gat.

De VS heeft het al jaren voorzien op het ICC:

Minister Van den Brink van Asiel ging opnieuw naar de Eerste Kamer om zijn asielplannen te verdedigen. Dit keer ging het iets beter dan een paar maanden geleden. Maar Van den Brink kreeg er direct weer een probleem bij, want JA21 stelt ineens harde eisen op het gebied van asiel. Intussen ligt VVD-leider Yesilgöz niet helemaal lekker bij de eigen achterban en nam de VS opnieuw het Internationaal Strafhof onder vuur.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Wetenschappers zijn gestuit op een van de oudste moordzaken in de geschiedenis van de mensachtigen. Onderzoek wijst uit dat de neanderthaler Shanidar A in de steentijd waarschijnlijk is gedood met een speer. Tegelijkertijd hebben de onderzoekers aanwijzingen gevonden dat het slachtoffer eerst jarenlang zorg heeft gehad van anderen.

De mannelijke neanderthaler werd zo'n 75.000 jaar geleden begraven in de grot Shanidar in Noord-Irak. Zeven jaar geleden werd het skelet opgegraven en sindsdien is het door wetenschappers onder de loep genomen. Dit heeft in de woorden van de onderzoekers "significant nieuwe perspectieven" op leven en dood onder neanderthalers opgeleverd.

De resultaten zijn gepubliceerd op de website van het gerenommeerde wetenschappelijke platform Scientific Reports. Er staat beschreven hoe de diepe wond in het schouderblad van Shanidar A vrijwel zeker is veroorzaakt door een houten speer.

Opzettelijke aanval

Het zou een ongeluk kunnen zijn geweest tijdens het jagen. Dat scenario ligt volgens onderzoeker en bio-antropoloog Emma Pomeroy echter niet voor de hand. Er moet zo veel kracht gebruikt zijn om het lichaam volledig te doorboren dat de situatie "kenmerken heeft van een opzettelijke aanval om iemand te doden", zegt ze tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN.

De hoek van de wond suggereert ook dat aanvaller en slachtoffer recht tegenover elkaar stonden. Maar wie de dader was en wat het motief was zal tientallen millennia later logischerwijs niet meer boven water komen.

Pomeroy heeft ook andere lichamen van neanderthalers in de Shanidar-grot onderzocht. Op de onderstaande foto uit 2024 zie je de onderzoeker met rechts de schedel van vrouw Shanidar Z en links een reconstructie van hoe deze neanderthaler eruit heeft gezien:

Het komt zelden voor dat er op fossielen uit de steentijd aanwijzingen worden gevonden voor een moord. Sinds homo sapiens overging van jagen-verzamelen op landbouw is dat een ander verhaal geworden. Sindsdien leven mensen in grotere groepen bij elkaar en zijn er talloze skeletten gevonden met sporen van opzettelijk geweld.

Ook onder neanderthalers was er dus sprake van moord, verwijzen de onderzoekers naar het lot van Shanidar A. De andere kant van het verhaal is dat hij ook lange tijd hulp lijkt te hebben gehad van andere neanderthalers.

Voedsel koken

De veertiger had namelijk een hevige verwonding aan zijn gebit opgelopen, jaren voordat hij met geweld om het leven werd gebracht. Om dit te overleven moet hij hulp hebben gehad van naasten, die bijvoorbeeld voedsel hebben gekookt en gepureerd, zegt Pomeroy.

Het is volgens de archeologe alles bij elkaar een menselijk verhaal van Shanidar A. "Aan de ene kant is er bewijs voor een verschrikkelijk gewelddadig einde. Aan de andere kant was dit duidelijk een individu voor wie gezorgd werd tijdens zijn leven."

De weduwen en weduwnaars van ambtenaren en militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in dienst waren van het Nederlands-Indisch gouvernement krijgen toch een financiële vergoeding. Dat heeft het kabinet na jaren politieke discussie besloten.

De regeling is een aanvulling op de regeling uit 2015 voor de KNIL-militairen en ambtenaren zelf. Het gaat om een vergoeding wegens misgelopen salaris. De regeling is alleen voor de weduwen en weduwnaars, niet voor hun erfgenamen.

De betrokkenen moeten zelf een aanvraag doen. Dat kan vanaf 1 februari 2027. Na de aanvraag wordt individueel archiefonderzoek gedaan om te zien of de aanvrager in aanmerking komt voor de regeling. Er zijn geen bestanden of archieven voorhanden waarin deze informatie centraal is opgeslagen.

"Ik besef heel goed dat volledig rechtsherstel aan deze weduwen en weduwnaars nooit kan worden geboden", zegt minister Sterk van VWS. "Datgene dat hun tijdens en na afloop van de Tweede Wereldoorlog is overkomen, kan nooit worden teruggedraaid of ongedaan worden gemaakt."

Japanse bezetting

Ambtenaren, leraren en militairen in Nederlands-Indië kregen tijdens de Japanse bezetting geen loon. De discussie hierover begon direct na de oorlog. Maar de Nederlandse overheid was juridisch niet verplicht de achterstallige salarissen uit te betalen en hield de boot af.

Het duurde tot 2015 voordat de KNIL-militairen een vergoeding van 25.000 euro van de overheid kregen voor hun achterstallige salaris. Toen bereikte het toenmalige kabinet een akkoord met het Indisch Platform, dat de Indische en Molukse militairen bijstond. Voor deze regeling meldden zich zo'n 600 mensen.

In het dorp Abu Falah op de bezette Westelijke Jordaanoever hebben tientallen Israëlische kolonisten Palestijnen op een olijfbomengaard aangevallen. Onder meer een journalist die verslag kwam doen van de olijfoogst raakte gewond.

De aanval vond plaats tijdens de jaarlijkse oogst van olijfbomen door dorpelingen. Zo'n tachtig Israëlische kolonisten gingen erheen, van wie sommige met jerrycans met brandstof.

De kolonisten, gemaskerd en gekleed in het zwart, staken olijfbomen in brand. Ook gooiden ze stenen naar de Palestijnen of schoten die af met een katapult, meldt persbureau Reuters op basis van een fotograaf ter plaatse. De Palestijnen raapten de stenen op en gooiden ze terug.

De aanval werd vastgelegd door meerdere mensen:

De rust keerde niet terug toen het Israëlische leger arriveerde. De militairen gebruikten traangas tegen de Palestijnen. De Reuters-fotograaf meldt dat er werd geschoten met munitie en volgens het Palestijnse persbureau Wafa schoten zowel Israëlische militairen als kolonisten met scherp.

Volgens Wafa werd een Palestijn geraakt in zijn zij. Ook werden twee Palestijnen mishandeld, melden Palestijnse hulpverleners. Ook een fotojournalist van The Washington Post raakte gewond, zij ligt in stabiele toestand in een ziekenhuis in Ramallah.

"Ik werd aangevallen en tegen de grond geduwd", citeert Reuters de gewonde journalist. "Gelukkig droeg ik mijn scherfvest en helm, anders was ik er waarschijnlijk niet eens meer geweest, want ze bleven maar tegen me aan schoppen."

Het Israëlische leger heeft nog niet op de gebeurtenis gereageerd.

Westelijke Jordaanoever

De Westelijke Jordaanoever is Palestijns grondgebied dat sinds 1967 illegaal bezet wordt gehouden door Israël. Er wonen ongeveer 500.000 kolonisten in gestichte nederzettingen en ten minste drie miljoen Palestijnen. Geweld door kolonisten neemt de afgelopen tijd toe.

Naast aanvallen in Abu Falah waren er volgens het Palestijnse persbureau vandaag ook aanvallen in Burka, ten oosten van Ramallah, en in Turmus Ayya, richting het noorden van de Westelijke Jordaanoever. In Burka zouden vier mensen gewond zijn geraakt. In Turmus Ayya zouden kolonisten ook auto's in brand hebben gestoken.

In juli meldde Human Rights Watch dat aanvallen door kolonisten in het gebied steeds vaker leiden tot gedwongen verdrijving van Palestijnen.

Ook de nederzettingen van de kolonisten zijn volgens het internationaal recht illegaal. Sinds 22 september mogen producten van dergelijke nederzettingen Nederland niet meer in.

Het kabinet trekt 18 miljard euro uit voor onderhoud en vernieuwing van verouderde bruggen, wegen, sluizen en andere infrastructuur. Een groot deel van dat bedrag wordt weggehaald bij geplande projecten waarvoor al geld was gereserveerd. Die projecten gaan dus op de lange baan.

Een van de in het oog springende projecten waar veel geld naartoe gaat, is de Haringvlietbrug, die de Hoeksche Waard verbindt met Goeree-Overflakkee. Die brug, waar dagelijks 66.000 mensen overheen rijden, is in slechte staat en moet grotendeels worden vernieuwd.

Droge voeten

Ook gaat er een flink bedrag (2,3 miljard euro) naar het gemaal in IJmuiden, dat sterk verouderd is. Vernieuwing is belangrijk, want dat gemaal houdt volgens het kabinet "de voeten droog" van vier miljoen mensen.

In totaal gaat het om 175 wegen, sluizen, bruggen, viaducten en tunnels die worden vernieuwd of onderhouden. De meeste ervan zijn aangelegd in de jaren 50, 60 en 70 en op veel plekken hebben bijvoorbeeld het staal en het beton hun beste tijd gehad.

Dit zijn een aantal projecten waar geld voor is uitgetrokken:

"We staan voor de grootste vernieuwingsopgave ooit, het is tijd voor een nieuwe wederopbouw van onze infrastructuur", zegt minister Karremans van Infrastructuur. Volgens hem is het zaak om ervoor te zorgen dat Nederland beschermd blijft tegen water en tegelijk "bereikbaar en economisch sterk". Bij de selectie is vooral gekeken naar behoud van bestaande infrastructuur en veiligheid.

Het kabinet trekt ook geld uit voor verbeteringen van het spoor. Een aantal viaducten waar de Hogesnelheidslijn overheen gaat tussen Leiden en Hoofddorp wordt aangepakt, zodat treinen daar harder kunnen rijden: 300 kilometer per uur in plaats van de 120 km/uur nu.

Verder blijft het geld voor de Nedersaksenlijn behouden, gaat er meer geld naar spooruitbreiding in Meppel en is er ook een groot bedrag voor de "uitrol van het Europese treinbeveiligingssysteem" om het spoor veiliger te maken.

Het kabinet geeft voorrang aan opknappen, maar trekt ook de portemonnee voor het bereikbaar maken van nieuwe woningbouwgebieden. Extra geld komt er voor vier grote nieuwe projecten in Alkmaar, Apeldoorn, Helmond en Hengelo/Enschede.

Pijn

Maar zoals gezegd gaan er ook projecten op de lange baan om het bovenstaande te bekostigen. "Dat doet natuurlijk pijn", erkent het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. "Maar dit is de enige manier om de grote instandhoudingsopgave uit te voeren."

Er wordt onder meer geld weggehaald bij de RandstadRail tussen Den Haag, Rotterdam en Zoetermeer en bij het metronetwerk van Rotterdam. Dat geld was bedoeld om de capaciteit uit te breiden.

Verder gaat de verbreding van de sluis bij Kornwerderzand in Friesland toch niet door. Ook dat levert honderden miljoenen op. De bruggen daar, aan het eind van de Afsluitdijk, worden nog wel vervangen.

Onder meer op deze plekken haalt het kabinet geld weg:

In Amsterdam wordt een deel van het langlopende Zuidasdok-project uitgesteld. Het project gaat onder meer om de gedeeltelijke ondertunneling van de snelweg A10 bij de Zuidas. Voor het noordelijke stuk van het project is vooralsnog geen geld.

Wat betreft weg-projecten haalt het kabinet ook geld bij de A27 tussen Zeewolde en Eemnes. Die wordt voorlopig niet verbreed. Ook de A28 tussen Hoogeveen en Amersfoort, de N33 tussen Eemshaven en Appingedam en de ring rond Utrecht worden voorlopig niet verbeterd.

En ook Ameland grijpt mis. Het verplaatsen van de veerhaven op het vasteland gaat daar niet door. Een hard gelag voor het eiland, want de huidige vaargeul slibt met regelmaat dicht waardoor afvaarten niet doorgaan.

Waterkwaliteit en droogtebestrijding

Verder haalt het kabinet honderden miljoenen weg bij het verbeteren van waterkwaliteit en bij een programma dat droogte moet voorkomen. Dat is opvallend omdat de waterkwaliteit in Nederland onder druk staat en droogte een steeds groter probleem wordt.

Bij alle projecten die nu niet worden uitgevoerd, benadrukt het kabinet dat ze "niet uit beeld" zijn. Of de Tweede Kamer hiermee genoegen neemt, zal binnen een paar weken duidelijk worden.

Na het herfstreces debatteert de Kamer over de plannen. Ongetwijfeld zijn er partijen die een andere selectie voor zich zien dan het kabinet, maar of ze daar een meerderheid voor krijgen is dan nog de vraag.

Bovendien, zegt minister Karremans, moet de Kamer dan ook erbij vertellen hoe het betaald moet worden. "Als ze het anders willen, moeten ze het zeggen. Maar dan moeten ze ook zorgen dat ze het gefinancierd krijgen."

Er komt met oud en nieuw toch een grote vuurwerkshow bij de Erasmusbrug in Rotterdam. Het nieuwe Rotterdamse stadsbestuur wilde eigenlijk een show met drones en lasers, maar er is te weinig tijd om dat te organiseren. Bovendien was het binnen het gestelde budget niet haalbaar.

Pro, D66, VVD, CDA en Volt hebben in hun coalitieakkoord afgesproken dat er voortaan bij iedere jaarwisseling een drone- en lasershow komt bij de Erasmusbrug. Geen traditionele en spectaculaire vuurpijlen meer, zoals bij het Nationaal Vuurwerk.

Een droneshow is milieuvriendelijker, vinden de partijen. Het stadsbestuur wil er jaarlijks een half miljoen euro voor uittrekken.

Te weinig tijd en geld

Toch wordt er voor het komende eindejaarsfeest opnieuw een grote vuurwerkshow georganiseerd. Wethouder Nunnely concludeert na gesprekken met deskundigen dat er nu te weinig tijd is om een alternatieve show te organiseren, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Bovendien is een drone- en lasershow binnen het gereserveerde budget niet mogelijk, zo schrijft ze in een brief aan de gemeenteraad. "Met het oog op de invoering van het landelijke vuurwerkverbod per 2026 is het wenselijk om zeker dit jaar een goed alternatief te bieden voor consumentenvuurwerk."

Om de vuurwerkshow mogelijk te maken, is Rotterdam volgens de wethouder ongeveer evenveel kwijt als vorig jaar: dat was toen om precies te zijn 816.194 euro. Dat is dus ruim 300.000 euro meer dan het budget. De extra kosten kan Nunnely betalen omdat de gemeente dit jaar vermoedelijk minder uitgeeft dan gedacht.

Het college wil vanaf volgend jaar wel een duurzamere show. "De nationale vuurwerkshow is uitgegroeid tot een breed bezocht en traditioneel evenement voor veel Rotterdammers en bezoekers", schrijft het college.

Minister Letschert van Onderwijs staat het de TU Delft niet toe om een minimaal aantal plaatsen te reserveren voor vrouwelijke studenten voor de studie Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek. Het College voor de Rechten van de Mens had geadviseerd dit juist wel te doen, het ministerie gaat hier dus niet in mee.

Dat is een domper voor de universiteit. Die wilde een quotum invoeren om de structureel lage instroom van vrouwen op de opleiding te vergroten. Afgelopen juni keurde het College voor de Rechten van de Mens plannen voor dit voorkeursbeleid goed, onder meer omdat het volgens het college slechts beperkte gevolgen had voor de mannelijke studenten en het een legitiem doel diende.

Een laatste redmiddel

Minister Letschert zegt het doel van de universiteit weliswaar te steunen, maar een quotum te zien als het laatste redmiddel. Ook noemt de minister het invoeren van een vrouwenquotum voor de universiteit tijdrovend: omdat het in de huidige praktijk alleen mogelijk is om eisen te stellen op basis van kwaliteit en niet op sekse, moet de wet op het hoger onderwijs worden gewijzigd.

Verder opent een wetswijziging mogelijk een discussie over allerlei andere vormen van voorkeursbehandeling, aldus het ministerie.

Door mannen gedomineerd

De minister zegt dat zij het doel van de universiteit op andere manieren binnen de huidige wetgeving wil bereiken. Onder meer door programma's uit te rollen om vrouwen te enthousiasmeren voor banen en opleidingen in de techniek. Ook is deze maand een Kamermotie aangenomen om de regering ertoe te bewegen te onderzoeken hoe vrouwen kunnen worden aangetrokken en behouden in door mannen gedomineerde sectoren.

Henri Werij, decaan Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek aan de TU Delft, zegt teleurgesteld te zijn over het besluit van de minister. "Al sinds ik bijna tien jaar geleden aantrad als decaan zijn we hard bezig om meer vrouwen op de opleiding te krijgen. Ondanks alle maatregelen die we tot nu toe hebben getroffen, lukt dat maar mondjesmaat. Voor echte verandering is dit quotum gewoon nodig."

Vier boerderijen en zes bedrijven moeten verdwijnen, omdat defensie meer ruimte nodig heeft rond Lelystad Airport. De gezinnen en bedrijven waar het om gaat hebben dat vandaag te horen gekregen.

"Ik begrijp heel goed dat dit een waardeloze boodschap is", zegt staatssecretaris Boswijk (Defensie), die later vandaag ook langsgaat bij deze mensen. Defensie zegt hen via "nauwkeurig contact en persoonlijke begeleiding" te gaan helpen. Dat kan bijvoorbeeld gaan om een verhuizing naar een andere plek, of een schadevergoeding.

Defensie heeft volgens Boswijk de ruimte nodig, omdat de F-35-gevechtsvliegtuigen vaker moeten vliegen. "Daardoor moet je ook meer trainen en onderhoud doen", zegt de staatssecretaris. "Die ondersteunende eenheden hebben fysieke ruimte nodig."

Lelystad Airport wordt vanwege de doelen van defensie nog groter dan gedacht. Eerst ging het om 150 hectare, dat is nu 240 hectare geworden. 40 hectare daarvan is nodig om de start- en landingsbaan langer te maken.

Het vliegveld heeft op dit moment nog geen natuurvergunning. "Daar kunnen we niet op gaan wachten en dan dit pas gaan doen", zegt Boswijk. "Dan duurt het te lang."

Boswijk verwacht niet dat er snel meer woningen en bedrijven volgen die vanwege uitbreidingen van defensie moeten verdwijnen. "Maar uitsluiten kan ik het ook niet, omdat de situatie in de wereld onvoorspelbaar is."

Burgemeester Schouten van Rotterdam heeft het gebiedsverbod voor een deel van de wijk De Esch met drie maanden verlengd. "Dit doe ik om de aantrekkingskracht van het gebied verder te doen afnemen", schrijft de burgemeester in een brief aan de raad.

Ook wil ze voorkomen dat de overlast na 23 oktober, wanneer het gebiedsverbod aanvankelijk zou aflopen, meteen weer terugkeert. Het nieuwe gebiedsverbod geldt niet de hele week, maar van donderdag tot en met zondag van 23.00 tot 05.00 uur.

Op de overige dagen wordt het gebied door de politie en boa's nauwlettend in de gaten gehouden. "Mocht de situatie toch verslechteren dan neem ik waar nodig aanvullende maatregelen", schrijft Schouten. Het nieuwe gebiedsverbod is van kracht tot 23 januari 2027.

Betonblokken

De afgelopen jaren hadden bewoners van de Rotterdamse wijk, waar ruim 4000 mensen wonen, te maken met overlast. Vooral in de nacht was er sprake van straatraces, drugsgebruik en prostitutie. Mensen die niet in De Esch wonen, kwamen naar de wijk toe, bleek uit onderzoek van de politie.

De gemeente plaatste eerder al betonblokken, schroefde het toezicht op en sprak met overlastgevers. Die maatregelen hielpen onvoldoende.

Uiteindelijk werd in juli een uniek middel ingezet: een gebiedsverbod voor een groot deel van de wijk. Drie maanden lang mochten tussen 23.00 tot 05.00 uur alleen mensen die een goede reden hebben in de wijk verblijven. Dat zijn dan vooral bewoners en mensen die er werken.

'Situatie in De Esch aanzienlijk verbeterd'

Volgens de burgemeester heeft de maatregel geholpen om de overlast terug te dringen. Het aantal overlastmeldingen bij zowel politie als gemeente is sterk afgenomen. Ook geven de wijkraad en bewoners aan 's nachts nauwelijks meer overlast te ervaren.

"Gedurende de afgelopen drie maanden is de situatie continu gemonitord en werd door politie het toezicht in het aangewezen gebied verder verscherpt", schrijft Schouten. "Dit heeft ertoe geleid dat de situatie in De Esch aanzienlijk is verbeterd."

Toen het gebiedsverbod net was ingegaan, kwamen er nog regelmatig mensen in het gebied die daar niets te zoeken hadden. In totaal hebben 140 mensen een proces-verbaal gekregen, van wie 23 op de eerste avond. De gemeente vermoedt dat dat kwam doordat het gebiedsverbod nog niet bij iedereen bekend was, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Andere oplossing

Burgemeester Schouten zegt te beseffen dat een gebiedsverbod een zwaarwegende maatregel is, die niet oneindig kan worden verlengd. Daarom wil de gemeente samen met buurtbewoners onderzoeken of er een duurzamere oplossing te bedenken is.

"De afgelopen periode is nagedacht over duurzame alternatieve maatregelen die kunnen worden ingezet. In de periode tot 23 januari 2027 wordt dit proces voortgezet en worden ook de wijkraad en bewoners betrokken om te bezien hoe kan worden gekomen tot een duurzame oplossing."

De politie heeft een man uit Roosendaal opgepakt die ervan wordt verdacht een andere man in zijn oog te hebben geschoten. De 44-jarige man werd afgelopen nacht aangehouden door de Dienst Speciale Interventies, die wordt ingezet bij vuurwapengevaarlijke verdachten.

Het slachtoffer werd woensdagavond gevonden in een woning aan de Hoogstraat in Roosendaal. Hij was in zijn gezicht geschoten, vermoedelijk met een gasdrukwapen. Ook had de man wonden op zijn borst. Hij moet een oog missen en ligt nog in het ziekenhuis.

De twee mannen hadden volgens getuigen ruzie gekregen. De politie wist naar eigen zeggen vrij snel wie de vermoedelijke schutter was en heeft hem afgelopen nacht thuis opgepakt. Hij wordt verdacht van poging tot doodslag.

Het wapen is nog niet gevonden. Bij een gasdrukwapen kan het bijvoorbeeld gaan om een luchtbuks of een CO2-pistool. Sommige gasdrukwapens zijn legaal, maar dat geldt bijvoorbeeld niet voor gasdrukwapens die sterk op echte vuurwapens lijken.

Eeuwenlang bleef de clitoris een onderbelicht orgaan in de medische wetenschap. Hoewel het zichtbare 'knopje' bij veel mensen bekend is, blijkt het volledige orgaan veel groter en ingewikkelder dan lang werd gedacht. Nederlandse onderzoekers van het Amsterdam UMC hebben als eersten het complete zenuwnetwerk van de clitoris in hoge resolutie in kaart gebracht. " Ik zag ontzettend grote witte kabels", vertelt onderzoeker Bernadette de Bakker. "Ik dacht eerst wat is dit? Het waren de zenuwen."

In deze aflevering van De Dag vertelt De Bakker hoe zij dit wist te realiseren. Een gedoneerd vrouwelijk geslachtsorgaan werd naar de deeltjesversneller in het Franse Grenoble gebracht. Dat bleek nog wel een hele uitdaging: eerst werd de scan zelfs geweigerd, omdat de Franse onderzoekers de clitoris volgens hun regels niet als orgaan beschouwden.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De nieuwe scans laten zien dat het zenuwnetwerk van de clitoris veel uitgebreider is dan wetenschappers tot nu toe dachten. Die kennis is volgens de onderzoekers niet alleen belangrijk om de kenniskloof over het vrouwelijk lichaam te dichten, maar kan ook direct gevolgen hebben voor de medische zorg. Zo kunnen artsen bij bijvoorbeeld bevallingen, hersteloperaties na vrouwelijke genitale verminking en genderbevestigende operaties beter rekening houden met kwetsbare zenuwbanen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Judith van de Hulsbeek

Limburg is door het Intelligent Community Forum (ICF) uitgeroepen tot de slimste regio ter wereld. De internationale denktank reikte de prijs uit aan Brightlands, vier campussen in de provincie waar onderzoek wordt gedaan naar onder meer gezondheid, AI, duurzamere chemie en voedsel.

Het ICF is een wereldwijde federatie van 200 steden en regio's die elkaar ondersteunen op het gebied van innovatie. De denktank maakt jaarlijks een ranglijst van slimme gemeenschappen op basis van zaken als economie en sociale ontwikkeling. Het ICF gaf dit jaar dus de eer aan de Brightlands-campussen.

De jury prijst Limburg voor de samenwerking tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen via de Brightlands-campussen. Ook is er lof voor de transitie die Limburg onderging na de sluiting van de mijnen, een halve eeuw geleden. "Na de ontdekking van aardgas in 1959 verloor de regio niet alleen banen, maar ook bestaanszekerheid en hoop", aldus ICF-oprichter Robert Bell.

Vier gespecialiseerde wetenschapsparken

De Brightlands in Limburg ontstonden in 2014 als initiatief van de provincie Limburg, onderwijsinstellingen en het regionale bedrijfsleven, schrijft L1 Nieuws. De campussen in Maastricht, Sittard-Geleen, Heerlen en Venlo hebben ieder een eigen specialisatie op het gebied van voedsel, chemie, gezondheid en digitalisering.

Maastricht kreeg een campus die gericht was op gezondheid, gekoppeld aan het academisch ziekenhuis. Heerlen richtte zich op data, met de vestigingen van pensioenfonds ABP en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het werd eerder dit jaar herdoopt naar Data en AI.

In Sittard-Geleen kwam de materialen-campus op het Chemelot-terrein. In Venlo richtte de Brightlands-campus zich op voedselzekerheid, waarbij gebruik werd gemaakt van de infrastructuur van de Floriade uit 2012.

Eindhoven

Limburg was met Brightlands doorgedrongen tot de laatste zeven finalisten. De andere regio's waren Assai (Brazilië), Bursa (Turkije), Hilliard (Verenigde Staten), Kingston (Canada), Las Rozas de Madrid (Spanje) en Yunlin County (Taiwan).

Afgelopen jaar kreeg de Canadese regio Durham de eer van meest innovatieve regio. In 2011 won de Brainportregio in Eindhoven de titel.

Afgelopen week leek het even alsof Russische trollenlegers tot stilte waren gebracht. Oekraïense drones hadden meermaals datacentra getroffen van Yandex, een groot Russisch technologiebedrijf. President Zelensky beweerde maandag dat er op sociale media "minder haat, minder verdeeldheid en minder provocaties" te zien was.

Op sociale media ging een grafiek van cloudbedrijf Cloudflare viraal. Daarin was een sterke daling van het webverkeer van Yandex-bots te zien, waaruit sommige socialemediagebruikers de conclusie trokken dat Russische trollenlegers minder actief waren en er minder desinformatie werd gedeeld. Ook zouden accounts van de MAGA-beweging, Reform UK-aanhangers en de extreemrechtse Duitse AfD opeens minder actief zijn.

Die beweringen worden echter niet onderbouwd door zowel experts als Cloudflare zelf. Het bedrijf publiceerde woensdag een blogpost waarin het analyseerde wat er achter de daling van het webverkeer zat.

'Geen enkel bewijs'

Cloudflare schrijft daarin dat er "geen enkel bewijs te vinden" was dat de aanvallen op de Yandex-datacentra manipulatie op sociale media hadden uitgeschakeld "of op een andere manier kwaadaardige activiteiten op internet hadden verstoord".

"Cloudflare heeft een grafiekje gepubliceerd, dat overal werd opgepikt", zegt Robert van der Noordaa, expert op het gebied van hybride oorlogsvoering en buitenlandse inmenging op sociale media. Hoewel de grafiek wel een daling liet ziet van het webverkeer van Yandex-netwerken, werd volgens Van der Noordaa de verkeerde conclusie getrokken dat ook trollenlegers zouden zijn getroffen.

De meeste mensen denken bij bots namelijk aan nepaccounts die op sociale media desinformatie en polariserende berichten verspreiden, maar er bestaan ook andere soorten bots. "De bots die Cloudflare rapporteert zijn geen socialemediabots, maar vooral zogenoemde webcrawlers", zegt Van der Noordaa. Dat zijn bots die webpagina's automatisch bezoeken en deze indexeren, zodat ze in zoekmachines te vinden zijn.

Minder pro-Kremlin berichten

Zelensky's team liet in een reactie aan de BBC weten dat de president zou hebben gesproken over de sfeer op sociale media die verbeterd zou zijn en niet over een afname van botactiviteit. Ook een Tsjechisch lid van het Europees Parlement kwam terug op zijn post op X, waarin hij schreef dat er minder AfD-activiteit op sociale media te zien was. Zijn post was inmiddels wel meer dan vier miljoen keer bekeken.

De bewering dat er minder activiteit van pro-Kremlin, pro-MAGA, Reform-UK en AfD-accounts op sociale media was, wordt echter ook weerlegd door andere experts, zoals onderzoekers van dTeam, een Amerikaanse groep die Russische inmenging volgt.

Aan de BBC laat dTeam weten dat er "geen verandering in het verkeer van bekende Russische accounts en botclusters op welk platform dan ook" is waargenomen. Bots die gelinkt zijn aan pro-Kremlin-beïnvloedingsoperaties waren vandaag nog steeds actief op sociale media.

'Platformen hebben verantwoordelijkheid'

Bots kunnen niet zomaar uitgeschakeld worden door bombardementen, zegt Ned Mendez, hoofd onderzoek bij Alliance4Europe, tegen The Guardian. "Hoe aantrekkelijk dat ook klinkt", voegt hij daaraan toe. "Het zijn niet zomaar een aantal gebouwen die je kunt uitzetten."

Wat dan wel te doen tegen trollenlegers die nepinformatie verspreiden? Van der Noordaa zegt dat het belangrijk is de socialemediabedrijven onder druk te zetten om verdachte netwerken uit te schakelen. Als veiligheidsdiensten, de politie of de overheid laten zien dat er een gecoördineerd netwerk is dat de regels overtreedt zouden de platforms dit in principe moeten weghalen, aldus Van der Noordaa.

Oekraïne heeft afgelopen nacht wederom op meerdere plaatsen in het land te maken gehad met grootschalige Russische luchtaanvallen. Grote delen van Kyiv kwamen hierdoor zonder elektra te zitten en in het noordwesten van het land viel bij zo'n 370.000 mensen de stroom uit.

Daarnaast werden door Russische drones twee mensen gedood in Charkiv, in het noordoosten van het land. Bij Oekraïense luchtaanvallen op de door Rusland bezette regio Loehansk zijn twee mensen omgekomen, aldus de Russische autoriteiten daar.

Branden door neergehaalde drones

Burgemeester Klitsjko van Kyiv waarschuwde iets na 21.00 uur zijn inwoners om alert te zijn. "De luchtverdediging is actief om vijandelijke drones uit te schakelen. Blijf je schuilhouden!", schreef hij. Dodelijk slachtoffers werden in de hoofdstad niet gemeld, wel zegt hij dat meerdere districten van de stad elektriciteitscentrales zijn getroffen. Ook het Oekraïense ministerie van Energie meldt dat.

Daarnaast is de waterdruk in delen van Kyiv aan de rechteroever van de rivier de Dnjepr door de aanvallen weggevallen. De herstelwerkzaamheden aan de stroomcentrales zijn inmiddels in volle gang, zegt de burgemeester in een bericht op Telegram. "Het stookseizoen begint vandaag onder extreme omstandigheden als gevolg van de beschietingen."

Volgens hem zijn vooral ziekenhuizen, scholen en kinderdagverblijven de dupe van de drone-aanvallen en de stroomuitval. Ook schrijft hij dat door neergehaalde drones grote branden in de stad zijn ontstaan. Meerdere gewonden moesten worden overgebracht naar het ziekenhuis.

'Een zeer zware nacht'

Op een paar uur rijden van Kyiv, in de noordwestelijke regio Wolynië, kwamen honderdduizenden mensen zonder stroom te zitten. Volgens de gouverneur Romanjoek was de regio het doelwit van "onophoudelijke aanvallen" van zogenoemde Shahed-drones. Hij spreekt over "een zeer zware nacht". Bij aanvallen in de stad Loetsk is een dode gevallen.

Het gevaar is nog niet geweken, zegt de gouverneur. "Negeer overdag de luchtalarmen niet en blijf uit de buurt van winkelcentra en plaatsen waar veel mensen samenkomen."

Trump noemt Oekraïense aanvallen een schande

Afgelopen zondag kondigde de Amerikaanse president Trump op eigen houtje een staakt-het-vuren af voor de energiesectoren van beide landen. Gisteren kondigde de Oekraïense president Zelensky aan dat het land zich hier niet langer aan wilde houden. Als reden noemde Zelensky de voortdurende Russische droneaanvallen. Kort hierna maakte Rusland bekend dat Oekraïne een olieraffinaderij in Rjazan onder vuur had genomen.

Trump zint dit ondertussen allemaal maar niks. Tegenover de Amerikaanse nieuwszender Newsmax noemt hij het "een schande" dat Oekraïne de aanvallen op Russische raffinaderijen heeft hervat. Volgens hem drijft dit de brandstofprijzen wereldwijd op.

Vorige week vrijdag maakte Trump juist bekend dat hij hier voor de Amerikaanse consument een oplossing voor had gevonden. Hij kondigde toen een deal aan met de Russische president Poetin over de levering van Russische diesel aan de VS. "Ik denk dat ze eigenlijk allebei graag zien dat er een einde aan komt", zegt Trump over de oorlog. "Maar ik vind het moeilijker om met Zelensky te dealen dan met Poetin."

Witte Huis en Starlink

Dat de verhouding tussen Trump en Zelensky ernstig onder druk staat, werd de afgelopen dagen voelbaar voor het Oekraïense leger. Er waren ineens grote problemen met de luchtverdediging van het land doordat het leger slechts beperkt kon werken met het Starshield-netwerk, de militaire tak van satellietnetwerk Starlink. Oekraïense drones konden door een haperende verbinding niet harder vliegen dan 160 kilometer per uur vliegen.

Persbureau Reuters meldt op basis van bronnen dat het Witte Huis opdracht had gegeven om het gebruik van Starshield voor Oekraïne te beperken. Zelensky, die vandaag in Brussel is om met Europese leiders te praten over verdere militaire steun, zei al dat hij niet geloofde dat de snelheidslimieten waarmee het leger ineens werd geconfronteerd kwamen door een storing.

Starlink-eigenaar Elon Musk hintte er al op dat het Witte Huis erachter zat. Hij schreef dat "beperkingen op snelheid of gebruik worden bepaald door het Amerikaanse leger en uiteindelijk door de president van de Verenigde Staten."

Een 45-jarige Rus moet dertien jaar de cel in voor een liquidatiepoging op klaarlichte dag in een woonwijk in Zaandam. Volgens de rechtbank was de man ingehuurd om het 41-jarige slachtoffer te vermoorden. Dat ging mis onder meer doordat zijn pistool haperde.

De Rus Mouslim A. volgde het slachtoffer op 10 juli vorig jaar op de fiets en wachtte tot de man zijn auto had geparkeerd. Vervolgens schoot hij hem van dichtbij in een been, schrijft de regionale omroep NH.

Toen A. opnieuw probeerde te schieten, weigerde zijn pistool, waarop het slachtoffer wegrende. De schutter kreeg zijn vuurwapen weer aan de praat, maar een nieuw schot miste doel.

Uiteindelijk vluchtte de Russische schutter op zijn fiets. Daarbij liet hij zijn vuurwapen, voorzien van een geluiddemper, op straat achter. Later stapte hij over in een auto, waarmee hij naar zijn woning in het Duitse Moers reed.

Sporen en zwavelzuur

Tijdens zijn vlucht kreeg de dader zwavelzuur over zich heen en hij liep hierdoor ernstige verwondingen op aan zijn armen. A. verklaarde achteraf dat hij dat zwavelzuur alleen had willen gebruiken om DNA-sporen op het wapen en andere spullen uit te wissen, maar de rechtbank oordeelde dat hij van plan was geweest om het bijtende zuur over zijn slachtoffer te gooien.

De sporen waren in ieder geval niet weg. Op het wapen werden sporen gevonden die naar de Rus leidden, evenals op een zender die A. onder de auto van het slachtoffer had geplaatst. Verder werd er een rugtas gevonden met een telefoon die naar de Rus leidde.

Familiewraak of huurmoord?

Het proces draaide mede om de vraag of het een poging tot huurmoord was. Zelf sprak A. dat tegen: het ging volgens hem om familiewraak. Zijn oom en neef zouden in 2021 in Oekraïne door het latere slachtoffer zijn beschoten, na een conflict rond een restaurant.

Later verklaarde de schutter dat hij het slachtoffer in Zaandam daarom twee keer in het been had willen schieten, net als het slachtoffer bij zijn familie zou hebben gedaan. Doden was volgens hem nooit de bedoeling, maar de rechter denkt van wel.

Volgens het vonnis aanvaardde A. het risico dat het slachtoffer zou sterven, doordat de kogels gemakkelijk vitale lichaamsdelen konden raken. De rechter oordeelde dat de Rus de moordpoging gepland had in opdracht van iemand anders. Het is niet duidelijk geworden wie de opdrachtgever was en wat het motief was.

In de woning van de Rus in Duitsland werden onder meer identiteitsdocumenten, spionagecamera's, gps-zenders en een vuurwapen gevonden. Ook was op de telefoon gezocht naar Zaandam en naar het omrekenen van 500.000 dollar naar euro's.

Bekende crimineel

Internationaal was A. al een bekende crimineel. In België is hij eerder veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf, onder meer voor het folteren van een oudere vrouw.

In 2021 wist hij te ontsnappen uit een gevangenis in Gent. Pas na de moordpoging in Zaandam werd A. op 10 december 2025 in Duitsland aangehouden.

De Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joe Popolo, betaalt mee aan de bouw van de balzaal bij het Witte Huis. Ook techbedrijven als Nvidia en Apple hebben de portemonnee getrokken, schrijft de krant The Washington Post, die een overzicht in handen met daarop de belangrijkste geldschieters van het project heeft.

Volgens de krant roept de gelekte donateurslijst vragen op over belangenverstrengeling: de helft van alle giften is afkomstig van bedrijven of prominenten die belangen hebben bij de landelijke overheid. Transparantie daarover ontbreekt.

Volgens de krant maakten ambassadeur Popolo en zijn vrouw eind vorig jaar 1 miljoen dollar over. De donatie kwam twee maanden na de benoeming van de zakenman als ambassadeur in Nederland, eind oktober. Tegen de krant wil hij dat verder niet toelichten.

De lijst, met de stand van zaken tot eind september. vermeldt de 67 bijdragen van 10.000 dollar (8900 euro) of meer. Bij chipfabrikant Nvidia en Apple gaat het om 25 miljoen dollar, Google heeft 22 miljoen beloofd en Microsoft en wapenfabrikant Lockheed Martin hebben 10 miljoen toegezegd.

Amazon, net als The Washington Post eigendom van Jeff Bezos, heeft 5 miljoen voor het project over. Verder kwam er 25 miljoen dollar uit een fonds van de overleden zakenmagnaat Sheldon Adelson en zijn vrouw, dat zich inzet voor Israël en het Joodse volk. Hij doneert vaker gul aan Republikeinen.

Trump verkondigde vorig jaar dat hij zelf ook een bijdrage zou leveren aan het prestigeproject. "Het wordt voor 100 procent betaald door mij en een paar van mijn vrienden", zei de president, maar over een bijdrage van zijn kant is volgens de krant in de lijst niets terug te vinden.

Anonimiteit

Bij elkaar is 333 miljoen dollar toegezegd voor de balzaal, waarvan 77 miljoen dollar afkomstig is van donateurs die hadden aangegeven dat ze anoniem willen blijven.

Democratische politici hadden eerder vergeefs gevraagd om een lijst met geldschieters en de omstandigheden van de donaties. Het geld wordt beheerd door een fonds, dat met de landelijke overheid afspraken heeft gemaakt om de financierders geheim te houden. Politieke donaties zijn in de VS aan regels gebonden, maar non-profitorganisaties zijn over het algemeen niet verplicht om hun donateurs kenbaar te maken.

Van Nvidia was al bekend dat er was gedoneerd, maar het bedrijf wilde de hoogte van de donatie niet openbaar maken. Nu zegt de chipmaker trots te zijn op de donatie. "Als Amerikaans bedrijf staat onze steun aan de Verenigde Staten voorop, los van zakelijke belangen", aldus een woordvoerder. Het is een van de weinige donateurs die een toelichting geeft in de krant.

Critici zeggen dat de manier van fondsenwerving vragen oproept over de transparantie van de donaties en invloed van de geldschieters. Het Witte Huis wijst de kritiek van de hand. "Dezelfde critici die vinden dat er sprake is van belangenverstrengeling, zouden ook klagen als de belastingbetaler voor de broodnodige renovaties zou opdraaien", sprak een woordvoerder.

Voor verschillende donateurs stonden er grote belangen op het spel in de relatie met Trump. Zo werd een onderzoek tegen het bedrijf van telecomdirecteur Charles Ergen (25 miljoen) afgeblazen en moest de regering-Trump oordelen of Nvidia naar China mocht exporteren. De vader van de Venezolaans-Italiaanse Isabela Herrera (2,5 miljoen) kreeg gratie van Trump in een omkoopschandaal.

Overigens meldde The Washington Post eerder dit jaar dat de helft van de bouwkosten worden betaald met belastinggeld. De totale kosten zouden zijn opgelopen tot 600 miljoen dollar, waar eerder op 400 miljoen was gerekend.

Schuilkelders

Trump gaf vorig jaar opdracht om de oostvleugel van het Witte Huis af te breken. Daar waren onder meer de bioscoop van de residentie en de kantoren van de first lady gevestigd. In plaats daarvan moet er een balzaal komen die volgens de president plaats zal bieden aan bijna duizend gasten. Hij wees erop dat de bestaande ontvangstruimtes niet voldoen.

Onder de feestlocatie moet een militaire bunker komen, met onder meer schuilkelders en installaties om drone- en raketaanvallen te weerstaan. Voor dat deel van het plan probeerde Trump dit jaar tevergeefs bij het Congres een miljard dollar los te peuteren. Volgens de president is de bunker van belang voor de nationale veiligheid.

Behalve een nieuwe balzaal bij het Witte Huis heeft Trump nog meer bouwplannen in Washington. Bekijk daarover meer in deze video:

Witte Huis-woordvoerder Katie Zacharia zegt in een interview met Fox News inderdaad geen advocaat te zijn. De net aangestelde woordvoerder ligt onder vuur omdat ze haar cv zou hebben opgepoetst door de beschermde titel attorney, advocaat, te gebruiken.

De 42-jarige politiek commentator Zacharia werd dit weekend aangesteld als de nieuwe woordvoerder van president Trump. Trump zei dat Zacharia voor haar politieke activiteiten carrière had gemaakt als advocaat. Ook Zacharia zou zich in een reeks socialemediaberichten hebben geïdentificeerd als advocaat.

Advocaat is een beschermd beroep, ook in Nederland. In de Verenigde Staten is er na de studie rechten een extra examen nodig om de titel attorney te kunnen voeren, het bar exam. Journalisten konden niet achterhalen waar Zacharia dat examen zou hebben afgelegd. Ze had het een keer geprobeerd, maar haalde het niet.

Niet gehaald

Dinsdag vroeg een journalist aan Zacharia in welke Amerikaanse staat ze het examen had afgelegd, waarop ze antwoordde "toen ik naar China verhuisde". Nu geeft ze toe dat ze na haar mislukte poging nooit een tweede keer het examen heeft gedaan.

De verklaring van Zacharia aan de pers, gisteren:

"Ik ben in dezelfde week als dat ik mijn diploma haalde getrouwd en we zouden naar China verhuizen", legt Zacharia uit. Ze vertelt zich vooraf te hebben aangemeld voor het examen, maar omdat ze wist dat ze zou verhuizen vond ze de uitslag eigenlijk irrelevant. "Ik heb het toch afgelegd omdat ik niet wilde dat mijn status zou worden ingetrokken."

Over de berichten op sociale media zei Zacharia alleen dat ze bestaande berichten had herplaatst. "Dat waren volgens mij retweets, en ik heb dat gecorrigeerd en gezegd dat die titel niet op mij van toepassing is."

Zacharia vertelt juridisch advies te hebben ingewonnen over of ze de titel lawyer (jurist) mocht voeren toen ze in de media ging werken als politiek commentator. Omdat ze haar juris doctor-diploma op zak had, werd haar geadviseerd dat dat wél mocht.

Kritiek

Zacharia kreeg flink wat kritiek na haar eerste persconferentie deze week. Ze leek nerveus en maakte veel gebruik van haar aantekeningen. De conferentie duurde een klein kwartier, waarin ze voornamelijk het beleid van Trump ophemelde. Slechts drie journalisten mochten een vraag stellen, allen van conservatieve media.

Zacharia zegt dat ze maar weinig voorbereidingstijd had voor de persconferentie. "Gezien het feit dat ik pas acht uur daarvoor was aangenomen en de briefingstukken pas die ochtend in handen had, heb ik het idee dat ik mijn uiterste best heb gedaan."

De nieuwe woordvoerder van president Trump zegt ondanks de kritiek te "blijven vechten". "Ik wil graag relaties opbouwen met alle journalisten en in de toekomst inhoudelijkere gesprekken voeren."