NOS Nieuws - Algemeen

Nederland en de rest van Europa moeten voor hun veiligheid in hoog tempo minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten. Dat is de boodschap in de internationale veiligheidsstrategie die minister Berendsen van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

In 2030 moet er een plan in gang zijn gezet waardoor Europa zelf voor het grootste deel verantwoordelijk wordt voor de veiligheid op het Europese continent. "We moeten opschalen en meer verantwoordelijkheid nemen voor onze veiligheid", schrijft de minister.

Het is de bedoeling dat "strategische capaciteiten in toenemende mate in Europees verband worden opgebouwd", bijvoorbeeld als het gaat om inlichtingen en de verdediging tegen ballistische raketten,

De Europese defensie-industrie moet over vier jaar van de belangrijkste conventionele wapensystemen een "volwaardige" eigen versie kunnen maken, of die op zijn minst in ontwikkeling hebben.

Zoals eerder naar buiten kwam, verkent het kabinet al een mogelijke samenwerking met Frankrijk op het gebied van nucleaire bewapening.

Stap voor stap

Berendsen benadrukt dat het non-proliferatieverdrag, waarin 190 landen beloven de verdere verspreiding van kernwapens tegen te gaan, daarbij het "juridisch kader" vormt. "Een kernwapenvrije wereld blijft het uiteindelijke doel, maar zolang kernwapens bestaan zal de NAVO een nucleaire alliantie blijven."

Binnen het bondgenootschap beschikken naast Frankrijk ook de VS en het Verenigd Koninkrijk over nucleaire wapens.

Overname van zaken waarvoor Europa nu nog sterk leunt op de Amerikanen, gebeurt wel "in nauwe coördinatie met de VS". Voorkomen moet worden dat tussentijds gaten ontstaan. "Maar we gaan stap voor stap capaciteit overnemen."

Bij aanvallen op Iran heeft het Amerikaanse leger gebruikgemaakt van de omstreden AI-tool Grok van techondernemer Elon Musk. Die zou hebben geholpen om "in 96 uur tijd meer dan tweeduizend munitie-eenheden in te zetten op tweeduizend verschillende doelen in Iran".

Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Justitie laten weten in een rechtszaak rond de exploitatie van datacenters van Musk. Het is de eerste officiële bevestiging dat Grok door de Amerikanen is gebruikt bij militaire operaties.

Rechtszaak tegen xAI

Tegen de datacenters van het bedrijf xAI, dat Grok heeft ontwikkeld, loopt sinds april een rechtszaak, aangespannen door burgerrechtenorganisatie NAACP. xAI exploiteert volgens NAACP, een organisatie die opkomt voor de rechten van Afro-Amerikanen, in Memphis tientallen vervuilende gasturbines om de datacenters draaiende te houden - zonder dat het daar een vergunning voor heeft.

Vooral zwarte buurten zouden lijden onder de vervuiling die vrijkomt bij het gebruik van verbrandingsmotoren voor de turbines.

Nationale veiligheid

De regering-Trump heeft een federale rechter gevraagd deze rechtszaak te blokkeren. In een brief stelt het ministerie dat xAI van cruciaal nationaal belang is voor de veiligheid en energiezekerheid. Het stilleggen van de gasturbines zou "innovaties afsnijden op het gebied van kunstmatige intelligentie die militaire operaties van het ministerie van Oorlog ondersteunen".

Als voorbeeld wordt de oorlog tegen Iran aangehaald. In de brief stelt het hoofd kunstmatige intelligentie van het Pentagon dat een door Grok afgeleid systeem, het Grok Gov Model, door het Amerikaanse leger wordt gebruikt om oorlogsdoelwitten te selecteren. Het systeem wordt door het Pentagon geprezen om zijn efficiëntie.

Daarnaast valt het gebruik van gasturbines volgens de Amerikaanse overheid binnen de wetgeving omdat ze tijdelijk in Memphis zijn geplaatst en verplaatst kunnen worden.

'Heel zorgwekkend'

Hoogleraar militaire ethiek en leiderschap Lonneke Peperkamp, verbonden aan de Defensie Academie, noemt de inzet van Grok door het Amerikaanse leger tegen de NOS problematisch. "Een privébedrijf is een kritieke schakel geworden in militaire operaties binnen een moderne strijdkracht. Helemaal als het gaat om de persoon van Musk, die ook grote politieke invloed heeft, is dat heel zorgwekkend."

Het verwerken van data en inlichtingen was eerder altijd mensenwerk, gedaan door inlichtingenofficieren. Kunstmatige intelligentie kan dit echter stukken sneller, aldus Peperkamp. "Een groot risico is de schaalvergroting die het kan veroorzaken. Het kan zorgen voor escalatie, simpelweg door de hoeveelheid aanvallen die hierdoor uitgevoerd kunnen worden." Ook bij de efficiëntie van AI bij militaire operaties plaatst zij kanttekeningen.

Ethische bezwaren

Grok is al langer onderwerp van kritiek en discussie vanwege het genereren van expliciete deepfakes, het verspreiden van antisemitische complottheorieën en het op verzoek kunnen produceren van extremistische symbolen zoals de Hitlergroet. De Europese Commissie startte begin dit jaar een onderzoek naar Grok.

"Het was de hoop dat de toenadering tot Europa vreedzaam kon verlopen." Oleksandr Inytsky - in militair tenue en met plukken grijs in zijn zwarte baard - kijkt vanaf de heuvel van het Oktoberpaleis uit over het Maidanplein in Kyiv.

Toen in 2014 de revolutie uitbarstte, had zijn hulporganisatie hier een uitvalsbasis. Ze probeerden de protesten in goede banen te leiden. Om "chaos te voorkomen", zoals hij het zelf omschrijft. Tevergeefs.

Oekraïners waren woedend omdat de toenmalige president Janoekovytsj besloot een associatieverdrag met de EU tegen te houden en toch weer de banden met Moskou aan te halen. "We wilden onafhankelijk zijn en we probeerden ook onze eerste stappen te zetten voor toetreding tot de EU", blikt de nu 50-jarige Inytsky terug. Deze week mocht Oekraïne eindelijk aan de formele toetredingsgesprekken beginnen.

Slachtoffers Europese toekomst

Maidan werd een slagveld. Oproerpolitie en demonstranten gingen elkaar te lijf. Scherpschutters openden het vuur op burgers die zich verzameld hadden. Inytsky's taak veranderde: met zijn collega's voerde hij gewonden af van het plein. Meer dan honderd Oekraïners kwamen tijdens Euromaidan om het leven.

Die 'Hemelse Honderd' worden nog altijd groots gevierd in Oekraïne. Het waren de eerste slachtoffers van de strijd voor een Europese toekomst. Een van de wegen rond Maidan is naar de slachtoffers vernoemd, langs de route die Inytsky gebruikte voor het afvoeren van gewonden is een monument opgetuigd.

Onderhandelingen begonnen

Wat begon als een opstand voor een onafhankelijke toekomst vrij van Moskou en in de EU, is uitgelopen tot een oorlog die twaalf jaar later nog voortduurt. Maandag begon Oekraïne samen met Moldavië formeel met de onderhandelingen met Brussel voor lidmaatschap. Het is een belangrijk moment, al zijn er nog wel grote verschillen in de verwachtingen over wanneer dat lidmaatschap een feit is.

Want na al die jaren en al die offers, heerst in Oekraïne het gevoel dat Brussel wel mag opschieten. President Zelensky hamert er steeds op dat zijn land volgend jaar al de nodige hervormingen op bijvoorbeeld het gebied van corruptie heeft doorgevoerd.

Veel EU-landen zijn echter voorzichtig en zien als vroegst mogelijk toetredingsjaar 2032. Veel landen zijn tegen versneld lidmaatschap. Zo ook Hongarije onder het leiderschap van de nieuwe premier Magyar. Hij beëindigde weliswaar het veto van zijn voorganger Orbán waardoor de gesprekken nu formeel kunnen beginnen, maar Magyar benadrukte daarbij wel direct dat Oekraïens lidmaatschap "tien tot vijftien jaar" zal duren.

Redacteur Europese Unie Roemer Ockhuijsen: 

"EU-landen voeren op dit moment discussies over een snellere toetredingsroute voor Oekraïne, via een lidmaatschap light. Dan zou Oekraïne al lid kunnen worden voordat het alle benodigde hervormingen heeft doorgevoerd, maar krijgt het bijvoorbeeld nog geen stemrecht. Maar de EU-landen zijn het nog niet eens over zo'n spoedlidmaatschap. En het is de vraag of Oekraïne dat zelf wel wil.

Dus moeten Oekraïners vooralsnog de klassieke route bewandelen. Dat betekent dat ze nu aan de slag gaan met het eerste deel van de onderhandelingen: 'fundamentele kwesties'. Daarvoor zijn bijvoorbeeld hervormingen van de rechterlijke macht en de controle op overheidsfinanciën nodig. Na de fundamentele kwesties volgen nog vijf onderhandelingsblokken, zogeheten clusters. Die gaan onder meer over concurrentiekracht en buitenlandbeleid."

Inytsky is in zekere zin een verpersoonlijking van alles wat Oekraïne sinds Euromaidan heeft meegemaakt. Eerst verloor hij vrienden tijdens de revolutie. "We hadden intensieve gesprekken over de toekomst en over waarom we er stonden", zegt hij.

Na de revolutie vormde hij met vrienden en kennissen een vrijwilligerskorps dat ging vechten in het oosten. "Iedereen die op het Maidanplein had meegedaan, pakte de wapens op." Hij strijdt dus nu al twaalf jaar. Inmiddels is hij commandant van een drone-eenheid die vecht in de Donbas, in Oost-Oekraïne. Twee broers vechten onder zijn commando. Een andere broer is krijgsgevangen genomen door Rusland.

Voor Inytsky is duidelijk dat deze oorlog niet alleen maar om Rusland en Oekraïne gaat. Het kan veel grotere vormen aannemen, daarom is toetreding voor hem belangrijk. "We moeten onze krachten bundelen", zegt Inytsky. "Wij hebben de Europese steun hard nodig. En wij zijn in deze periode uitgegroeid tot een sterke natie, en hebben geleerd hoe we moeten vechten."

Jelte de Haan uit Leeuwarden is gisterochtend op 5-jarige leeftijd overleden. Hij werd het gezicht van meerdere acties om geld in te zamelen voor onderzoek naar metabole ziekten. Jelte overleed in het bijzijn van zijn familie.

Het ging al een poos niet goed met Jelte, schrijft Omrop Fryslân. Jelte leed aan metachromatische leukodystrofie (MLD), een zeldzame en dodelijke ziekte die leidt tot een snelle aftakeling van het zenuwstelsel.

'Hij heeft rust verdiend'

De familie meldde zijn overlijden op een Instagrampagina voor hem. "Lieve Jelte is heel vredig in mijn armen overleden", schrijft zijn moeder Sanne. "Het is heel verdrietig, maar het is heel mooi gegaan. Hij heeft zijn rust verdiend en was er echt aan toe. Het is goed zo."

Al een tijd vierde de familie De Haan iedere maand Jeltes 'vermaanddag', omdat ze wisten dat hij niet oud zou worden. Vrolijk mocht hij, opgetild door vader, dan graag de vlaggetjes aanraken.

Serious Request

Metabole ziekten zijn doodsoorzaak nummer één onder kinderen. In de meeste gevallen kunnen ze niet worden behandeld. In de hoop dat de ziekten over een aantal jaren wel behandeld kan worden, zetten de ouders van Jelte zich in om zoveel mogelijk geld op te halen voor de stichting Metakids, voor onderzoek naar de ziekten.

Zo organiseerden ze een grote sponsoractie bij de Loop Leeuwarden en werd hun zoon een van de gezichten bij Serious Request, de actie van radiozender 3FM die in 2024 in het teken van metabole ziekten stond. In het Glazen Huis van Zwolle werd meer dan 11 miljoen euro opgehaald.

Award

Op zijn vijfde ging Jelte 'met pensioen' en verdween uit de schijnwerpers. Er werd op zijn verjaardag een award naar hem vernoemd: de Jelte NextGen Award. Deze wordt uitgereikt aan jonge wetenschappers die werken aan een toekomst voor kinderen met een metabole ziekte.

"Totaal onnodig." Zo omschrijft een Brits gepensioneerd stel aan de BBC de waarschuwingsschoten van een Russisch oorlogsschip in het Kanaal voor hun Engelse jacht Bright Future. Gistermiddag werden de schoten afgevuurd door matrozen van het fregat Admiraal Grigorovitsj, ruim 30 kilometer ten zuiden van het eiland Wight, buiten de Britse territoriale wateren.

Rusland zegt dat het zeilschip te dicht bij hun fregat was gekomen, maar dat spreken de Britse zeilers tegen. "We voeren absoluut niet op ramkoers", zegt Jane Kelvey die samen met haar echtgenoot Alan om 04.00 uur 's ochtends lokale tijd vanuit het Britse Lymington richting de Franse stad Cherbourg was vertrokken.

Op een gegeven moment ontwaarden ze in de verte een schip en eenmaal dichterbij zagen ze dat het een Russisch oorlogsschip betrof. Het stel was naar eigen zeggen met hun jacht ongeveer 400 of 500 meter van het schip verwijderd. "Het lag stil, het dreef niet af", vertelt Jane over het Russische schip.

Vijf geluidsseinen

"Toen we dichterbij kwamen, waren er vijf geluidsseinen te horen", zegt Jane, die vertelt dat dit bedoeld was om te vragen of ze het Russische oorlogsschip hadden gezien. "We draaiden onmiddellijk twee graden naar bakboord zodat ze konden zien dat we bewust van koers waren veranderd en het schip hadden gezien."

Maar "ongeveer één minuut later" klonken er wederom vijf hoornsignalen. "Onmiddellijk gevolgd door vier of vijf geweerschoten die niet op ons waren gericht. We denken dat de waarschuwingsschoten in de lucht werden afgevuurd."

Ondanks de schoten was het stel naar eigen zeggen niet angstig. Zo vertelde Jane grappend aan de journalist dat ze was gaan hurken en haar capuchon over haar hoofd had getrokken "om zichzelf te beschermen".

Mislukte pogingen om contact te krijgen

Het Russische ministerie van Defensie zegt dat de waarschuwingsschoten werden afgevuurd toen herhaalde pogingen om radiocontact te krijgen, mislukten. Ook het Britse ministerie van Defensie zegt dat schoten werden afgevuurd toen pogingen van de Admiraal Grigorovitsj om contact te leggen met het jacht waren mislukt.

Jeremy Clarkson heeft bekendgemaakt dat bij hem kanker is vastgesteld. De Britse presentator deelde het nieuws in de laatste twee afleveringen van het vijfde seizoen van de populaire landbouwserie Clarkson's Farm, die vannacht in première gingen op streamingdienst Amazon Prime Video.

De 66-jarige Clarkson vertelt aan zijn collega's Charlie Ireland en Kaleb Cooper dat hij sinds mei weet dat hij kanker heeft. Volgens hem gaat het om een "agressieve" vorm van de ziekte, maar is die in een zeer vroeg stadium ontdekt.

In de serie is ook te zien hoe Clarkson in het ziekenhuis wordt behandeld. Daar zegt hij dat een deel van de behandeling niet volgens plan is verlopen. "Ik zal hier nog een tijdje zijn. Ik weet niet wat er gaat gebeuren", aldus de presentator.

Clarkson spreekt in de uitzending ook over zijn toekomst. "Als alles succesvol verloopt, zie ik jullie terug voor seizoen zes. En als dat niet zo is, dan niet. Zorg goed voor jezelf."

De presentator waarschuwde eerder deze week al dat de nieuwe afleveringen van Clarkson's Farm voor kijkers "moeilijk om te zien" zouden zijn.

Gezondheidsproblemen

Het nieuws volgt twee jaar nadat Clarkson een medische ingreep aan zijn hart moest ondergaan na een plotselinge verslechtering van zijn gezondheid. Destijds vertelde hij dat artsen vreesden dat hij zonder behandeling ernstig ziek had kunnen worden.

Clarkson verwierf wereldwijde bekendheid als presentator van het autoprogramma Top Gear. Later maakte hij samen met voormalige collega's het programma The Grand Tour. Daarnaast presenteert hij de kennisquiz Who Wants To Be A Millionaire?

Goedemorgen! In Evian is de laatste dag van de G7-top en op het WK spelen toplanden Engeland en Kroatië tegen elkaar.

Eerst het weer: Vanmorgen overheerst de bewolking, in het noorden valt daarbij af en toe wat regen. Vanmiddag volgt in het zuiden meer zon. Maxima liggen tussen 20 graden in het noorden tot 25 graden in het zuiden bij een matige zuidwestenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Lionel Messi heeft regerend wereldkampioen Argentinië met een historische hattrick langs Algerije geschoten: 3-0. Messi heeft dankzij zijn drie goals Miroslav Klose geëvenaard als WK-topscorer aller tijden.

Tegen Jordanië en Oostenrijk krijgt Messi de kans om de topscorerstitel alleen op zijn naam te zetten. Messi werd vannacht ook nog eens de eerste speler ooit die in actie is gekomen op zes WK's.

Bekijk de samenvatting van Argentinië tegen Algerije hier:

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Jip en Janneke zijn vanaf vrijdag op dezelfde plek als de Nachtwacht te zien: bekende illustraties van Fiep Westendorp zijn dan te bezichtigen in het Rijksmuseum. De NOS nam alvast een kijkje:

Fijne dag!

Met rustige passen daalt keizer Naruhito de stenen trappen van Paleis Het Loo af. Zijn beige vest steekt af tegen de donkere deuren. Hij loopt een kleine ronde, blijft even staan voor de tientallen Japanse journalisten die hem naar Nederland zijn gevolgd, en glimlacht. Hij zegt niets. Het is een kort fotomoment maandag, voorafgaand aan het officiële staatsbezoek van de Japanse keizer.

Vandaag begint dat driedaagse staatsbezoek van Naruhito en keizerin Masako. Op de eerste dag leggen zij een krans bij het Nationaal Monument op de Dam, waar Nederland zijn oorlogsslachtoffers herdenkt. Ook de Nederlanders die stierven door Japans oorlogsgeweld.

426 jaar betrekkingen

De relatie tussen Nederland en Japan begon al in 1600, toen het schip De Liefde de kust van Japan bereikte. Eeuwenlang mochten de Nederlanders als enige westerse mogendheid in het land zijn. Daardoor werd Nederland voor Japan een venster op Europa. Westerse kennis stond er zelfs bekend als rangaku: Hollandse studies.

Ook tussen de vorstenhuizen bestaan warme banden. Prinses Beatrix bezocht Japan in 1963; als koningin ging zij in 1991 opnieuw. Keizer Hirohito kwam in 1971 naar Nederland en zijn zoon keizer Akihito en keizerin Michiko brachten in 2000 een staatsbezoek aan Nederland. Naruhito en Masako waren toen ook aanwezig en kwamen vervolgens in 2006 zelf naar Nederland voor een privébezoek. In 2014 brachten Willem-Alexander en Máxima een staatsbezoek aan Japan.

Slachtoffers van Japans geweld

Deze lange geschiedenis kent ook zwarte bladzijden. Japan bezette voormalig Nederlands-Indië van 1942 tot 1945. Tienduizenden mensen belandden in interneringskampen. Militairen werden krijgsgevangen gemaakt en vaak als dwangarbeider ingezet. Dat ging gepaard met honger, ziekte, geweld en vernederingen. Duizenden militairen en 19.000 Nederlanders burgers kwamen om het leven. Ook werden vrouwen tot seksuele slavernij gedwongen. Voor veel families in de Indische gemeenschap blijft dit een groot trauma.

Naruhito koos in aanloop naar het staatsbezoek daarom zorgvuldig zijn woorden. In Nederland wil hij stilstaan bij mensen die "tot op de dag van vandaag pijn uit die tijd met zich meedragen". Ook zei hij "nederig van de geschiedenis" te leren en "het wederzijds begrip te verdiepen en een geest van vrede te bewaren".

Programma eerste dag staatsbezoek

Het staatsbezoek begint in de ochtend met een kranslegging bij het Nationaal Monument op de Dam. 's Middags brengen de koning en de keizer een bezoek aan kennisinstituut Deltares en de dag wordt afgesloten met een staatsbanket in het Paleis op de Dam.

Volgens historicus Ethan Mark komen de woorden van de keizer oprecht over, maar vormen ze geen excuses. "Sinds de naoorlogse grondwet van 1947 heeft de keizer ook geen politieke macht meer." Hij is "symbool van de staat". Voor officiële handelingen, zoals nationale excuses, is goedkeuring van het kabinet nodig.

"Dat komt voort uit de Amerikaanse bezetting na de oorlog", zegt Mark. Hirohito mocht op de troon blijven, uit angst dat Japan anders moeilijk bestuurbaar zou worden. "Door de schuld van alle oorlogsmisdaden bij zijn adviseurs te leggen, werd hij ook gevrijwaard van verantwoordelijkheid. Tegelijk betekent het dat de keizer nu niet meer vrijuit kan spreken."

En volgens Mark is de politiek het grootste probleem in de Japanse omgang met het oorlogsverleden. Tegen het buitenland spreekt Japan vaak verzoenend, met nadruk op vrede en geleerde lessen. Maar in eigen land bedienen conservatieve politici geregeld een achterban die vindt dat Japan genoeg excuses heeft gemaakt. "Ze paaien radicaal-rechts", concludeert Mark.

Het Braziliaanse Hooggerechtshof heeft Eduardo Bolsonaro, een van de zoons van de oud-president, veroordeeld tot vier jaar en twee maanden cel. Hij heeft volgens het hof geprobeerd om de regering-Trump over te halen om Brazilië te straffen om zo de rechtszaak die tegen zijn vader liep te beïnvloeden.

Volgens het Braziliaanse Openbaar Ministerie lobbyde Bolsonaro bij de Amerikaanse overheid om sancties op te leggen aan Braziliaanse opperrechters en invoerheffingen in te stellen voor Braziliaanse goederen. De vier rechters gingen met deze aanklacht mee.

De Amerikaanse president Trump voerde vorig jaar augustus importheffingen van 50 procent in voor Brazilië om het land zo te straffen voor de vervolging van zijn politieke bondgenoot. Ook werd het visum voor de VS van opperrechter Alexandre de Moraes, die de zaak tegen oud-president Bolsonaro aanvoerde, ingetrokken.

Rechter Cármen Lúcia zegt dat Eduardo Bolsonaro bij "talrijke gelegenheden" duidelijk heeft gemaakt dat het zijn doel was om het proces tegen zijn vader te verhinderen en dat hij druk uitoefende om te voorkomen dat de zaak voor de rechter zou komen. De Moraes zei dat het niet de taak van een parlementslid is om "te lobbyen tegen het land".

'Politieke vervolging'

De 41-jarige Bolsonaro noemt de veroordeling een politieke vervolging die bedoeld is om te voorkomen dat hij in oktober mee kan doen aan de presidentsverkiezingen. Hij mag als gevolg van de veroordeling acht jaar lang geen publiek ambt bekleden. "Het werkelijke doel van dit onzinnige proces is om mijn naam van de kieslijst te halen."

Ook zegt Bolsonaro, die vorig jaar uitweek naar de Verenigde Staten, nooit een dagvaarding te hebben ontvangen. "Zonder dagvaarding kan ik geen advocaat inschakelen, kan ik onmogelijk weten waarvan ze mij beschuldigen en kan ik mezelf niet verdedigen", aldus Bolsonaro. Rechter De Moraes zegt dat Bolsonaro wel degelijk op de hoogte was.

Vorig jaar december raakte de politicus nog zijn zetel in het parlement kwijt, omdat hij volgens de Lagerhuis-voorzitter te veel zittingen had gemist.

Oud-president

De vader van Eduardo, ex-president Jair Bolsonaro, werd vorig jaar veroordeeld tot 27 jaar cel. Hij was van 2019 tot 2022 president van Brazilië en stond onder meer terecht voor het beramen van een staatsgreep na de verkiezingen van 2022, die hij nipt verloor van de huidige president Lula da Silva.

In Rijen, in Noord-Brabant, is gisteravond een grote brand uitgebroken in een vrijstaand huis. Een deel van het huis is ingestort.

De hulpdiensten kregen kort voor middernacht de eerste melding over de brand. Toen de brandweer aankwam, sloegen de vlammen al uit het dak.

Onduidelijkheid over slachtoffers

Mogelijk is er nog iemand in de woning, maar de brandweer kan voorlopig nog niet naar binnen vanwege verder instortingsgevaar. "De persoon die mogelijk nog in het pand zou zijn is nog steeds vermist", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio.

Er is met een drone over het huis gevlogen om een beeld te krijgen van de situatie in het pand. Omdat dat nog geen duidelijk beeld gaf, wordt met een specialistisch team gekeken hoe de brandweer het pand veilig kan betreden in verband met het instortingsgevaar.

"De hulpdiensten en het bouw- en woningtoezicht van de gemeente maken een plan om de woning na het blussen van de brand veilig te kunnen betreden voor nader onderzoek", laat de brandweer weten.

Omroep Brabant meldt dat de brand veel bekijks trok. De Hoofdstraat werd afgesloten en omstanders werden op afstand gehouden. De brandweer heeft onder andere een hoogwerker ingezet om de brand te bestrijden.

Het cloudbedrijf achter DigiD (Solvinity) gaat in beroep tegen het overnameverbod door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl. Dat bevestigt een woordvoerder van staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit na berichtgeving van NRC. Aerdts verbood de overname vorige maand "ter bescherming van het publieke belang".

NRC schrijft dat Solvinity aan de krant heeft gemeld dat het bedrijf de zorgen van de overheid serieus neemt, maar ook helderheid nodig heeft over de feitelijke en juridische grondslag van het besluit om weloverwogen vervolgstappen te kunnen zetten.

Volgens de woordvoerder van Aerdts ligt het verzoek nu bij de rechter en kan het ministerie van Economische Zaken, waar Aerdts onder valt, er daarom verder niets over zeggen.

Aerdts kwam tot haar besluit op advies van toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI) die onderzoek doet naar mogelijke risico's voor de nationale veiligheid bij bepaalde investeringen, fusies en overnames. "Het is een besluit dat ik niet lichtzinnig heb genomen, want ingrijpen in de markt is een zwaar middel", aldus Aerdts. "Maar het feit dat we de risico's niet weg konden nemen en het publiek belang niet konden garanderen, maakt ingrijpen noodzakelijk."

Gegevens in Amerikaanse handen

Een meerderheid in de Tweede Kamer verzette zich tegen de Amerikaanse overname en IT-experts spraken hun zorgen uit. Het van oorsprong Nederlandse bedrijf Solvinity dat inmiddels in Britse handen is, levert de infrastructuur voor DigiD. De Amerikaanse overheid zou na een overname in bepaalde gevallen de toegang tot DigiD kunnen blokkeren of gegevens kunnen opvragen.

Cloud- en infrastructuurbedrijf Kyndryl liet na het overnameverbod weten "uiterst teleurgesteld" te zijn over het besluit van Aerdts.

De voormalige wethouders Dennis Grimbergen (VVD) en Annemiek Messelink-Dijkstra (InwonersPartij) van Lelystad maakten zich als wethouders schuldig aan ongewenst en intimiderend gedrag. Dat is de conclusie van twee rapporten van onderzoeksbureau Necker in opdracht van de burgemeester.

De twee stapten tijdens een raadsvergadering in januari op na een urenlang debat over de onrust binnen de gemeentelijke organisatie. De twee dreigden een motie van wantrouwen tegen zich te krijgen en maakten toen zelf hun vertrek bekend.

Dreigende taal en ondermijning

De twee rapporten die nu openbaar gemaakt zijn, beschrijven hoe beide wethouders een patroon van denigrerend gedrag en dreigende taal lieten zien. Ook ondermijnden ze het ambtelijk apparaat.

Zo liet Messelink-Dijkstra zich vaak negatief uit over ambtenaren en directieleden. "Niemand kan hier iets" en "lk ben de enige deskundige", citeren de onderzoekers haar. Bij inhoudelijke onenigheid zou ze vaak de zin "ik ben de baas" hebben gebruikt om aan te geven dat iets op haar manier moest gebeuren.

"Gesprekspartners geven aan dat wethouder Messelink-Dijkstra niet openstaat voor ambtelijk advies en wil dat ambtenaren gewoon uitvoeren wat zij wil", schrijven de onderzoekers. Ze concluderen dat dit bijdroeg aan een werkcultuur waar weinig ruimte voor tegenspraak was.

Ook Grimbergen liet zich laatdunkend en beledigend uit over ambtenaren en de directie. "Het zijn allemaal randdebielen", zou hij bijvoorbeeld over de directie hebben gezegd. "Hij functioneert niet, ze moet hem eruit flikkeren", zei hij over een ambtenaar.

Ook zijn collega-wethouder Kruis moest het ontgelden: die was volgens hem "seniel".

Wederhoor

De onderzoekers nodigden de beide wethouders ook uit om te reageren op de beschuldigingen. Hun reactie is integraal opgenomen in het rapport.

Beide wethouders zeggen zich niet te kunnen vinden in de conclusies. Grimbergen ontkent bijna elke uitspraak of opmerking te hebben gedaan. Messelink-Dijkstra vindt het rapport gebaseerd op subjectieve belevingen en stelt dat er daardoor geen waarheidsvinding is gedaan.

Onrust

De onrust binnen de gemeente ontstond toen een meerderheid van het college van burgemeester en wethouders voor een onderzoek naar het functioneren van de ambtenaren had gestemd.

De leidinggevende ambtenaren zouden hun werk niet goed doen. Ze werden ervan beschuldigd beleid tegen te werken en te weigeren opdrachten uit te voeren. Dat zou tot vertragingen bij jeugdhulp en woningbouw leiden.

De burgemeester en een van de vier wethouders, wethouder Kruis, stonden niet achter het besluit tot onderzoek. De ambtenaren spraken op hun beurt hun onvrede uit over de verstoorde werksfeer door de wethouders.

Dat deze kwestie speelde, kwam in de openbaarheid doordat er interne documenten werden gelekt naar Omroep Flevoland.

De burgemeester gaf in december de opdracht voor de twee integriteitsonderzoeken tegen de wethouders. De gemeenteraad kreeg de uitkomsten hiervan op 19 mei te lezen en besloot gisteravond de rapporten openbaar te maken.

Correctie door de redatie

Bij dit artikel stond aanvankelijk een verkeerde foto. Daarop stond, naast Annemiek Messelink-Dijkstra, ook een andere wethouder. Dat was niet Dennis Grimbergen. De foto is vervangen.

De pindakaasvloer van Wim T. Schippers keert volgende maand terug in museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. De vloer wordt weer opgebouwd als eerbetoon aan de bedenker, die vorige week op 83-jarige leeftijd overleed. "Als er een manier is om hem te eren, dan is dit denk ik de mooiste manier", zegt woordvoerder René Timmermans tegen Rijnmond.

Kunst was volgens Schippers net zo onzinnig als het leven zelf. Het hoeft nergens op te slaan, maar is wel de moeite waard. Zijn pindakaaskunstwerk was in 1969 voor het eerst te zien in een galerie en werd in 2010 aangekocht door het museum in Rotterdam. De pindakaas wordt 'gemetseld' binnen een raamwerk van een zelf te bepalen formaat, met een laag pindakaas van een merk naar keuze.

"Wij gaan Wim T. enorm missen om zijn eigenzinnigheid, veelzijdigheid, humor en relativeringsvermogen", zegt Sandra Kisters, waarnemend directeur van het museum. "Kunst was voor hem een middel om mensen aan het denken te zetten, maar nooit op een te serieuze of zwaarmoedige manier."

Voor de pindakaasvloer uit 2010 waren honderden kilo's van het broodbeleg nodig. Volgende maand komt er geen exacte replica van het exemplaar. "Gezien het idee achter zijn werk, om iets elke keer op een andere manier te laten zien, is het onlogisch om precies hetzelfde werk neer te zetten", aldus Timmermans.

Pindakaas zonder stukjes

Wanneer de vloer af moet zijn en hoelang de vloer dit keer blijft liggen, is nog onbekend. "We zijn nog veel aan het bespreken", aldus de woordvoerder. Zeker is dat er pindakaas gebruikt wordt zonder stukjes en dat de vloer in elke vorm mag worden gelegd. "Er zijn eerder gesprekken met Wim geweest en dat kwam daarin naar voren."

Schippers was bij het grote publiek bekend als de stem van Ernie, Graaf Tel en Kermit de Kikker in Sesamstraat. Hij was naast stemacteur en kunstenaar ook programmamaker en presentator.

Meerdere raadsleden in Wijk bij Duurstede zijn bedreigd vanwege hun rol bij de besluitvorming over een tijdelijke noodopvang voor asielzoekers. Eerder werden al vernielingen gepleegd bij het gemeentehuis. Burgemeester Doornenbal maakt zich zorgen, vertelt ze bij RTV Utrecht.

Online zou een lijst met adressen van raadsleden rondgaan. "Het is heel naar als mensen hun publieke taak niet veilig uit kunnen voeren", zegt de burgemeester. Ze wil niet zeggen of ze zelf bedreigingen heeft ontvangen. "Dat doet er niet toe. Zolderkamerhelden spugen van alles uit. We moeten een streep trekken: tot hier en niet verder."

Op straat aangesproken

Volgens raadslid Freddy Scherpenzeel voelen sommige collega's zich niet meer prettig. "Raadsleden lopen hier natuurlijk rond binnen de gemeente en worden dan daarop aangesproken, op een best intimiderende en soms bedreigende manier."

Scherpenzeel: "Dit is gewoon een bizarre grens over. Dit zijn raadsleden die door inwoners zijn gekozen en zij worden bedreigd om het standpunt dat zij hebben. Dat kan gewoon niet." Een ander raadslid wil anoniem blijven maar zegt tegen de omroep over collega's: "Ze worden nageroepen als ze in hun vrije tijd over straat lopen. Dat maakt het eng."

Vernielingen

In de gemeente met ruim 23.000 inwoners is het onrustig sinds de noodopvang werd aangekondigd. Afgelopen vrijdag liep een demonstratie zwaar uit de hand. De ruiten van het gemeentehuis werden vernield en de politie werd bekogeld met stenen en zwaar vuurwerk. Dat was de tweede keer: op 5 juni werd het gemeentehuis in het Utrechtse stadje ook al vernield.

Doornenbal: "Dit heeft niets met demonstreren te maken, maar met rellen. Omwonenden hadden het gevoel alsof ze in een oorlogsgebied woonden. Ik hoop dat de daders zich realiseren dat ze mensen echt bang maken in hun eigen huis."

De gemeente heeft de beveiliging rond het gemeentehuis opgeschroefd. Ook ligt volgens Doornenbal een uitgebreid veiligheidsplan klaar voor de komst van de opvanglocatie. De burgemeester zegt dat ze veel steun heeft ontvangen van onder meer collega-burgemeesters en vanuit Den Haag.

Steeds vaker gebruiken mensen sociale media als bron voor nieuws, bleek vandaag opnieuw uit een rapport van het Commissariaat voor de Media. Acht jaar geleden waren sociale media voor 20 procent van de 18- tot 34-jarigen de voornaamste nieuwsbron. Inmiddels geldt dat voor 33 procent van hen.

"Jongeren vertrouwen erop dat het nieuws naar hen toekomt in plaats van dat zij zelf op zoek gaan", zegt Sanne Kruikemeier. Zij is hoogleraar Digitale Media en Samenleving aan de Wageningen Universiteit. "Ze consumeren nieuws tussen het scrollen door en gaan minder gericht op zoek."

Uit het onderzoek van het commissariaat blijkt dat nieuwsconsumenten traditionele media vertrouwen, ook mensen die nieuws volgen via sociale media. "Ook zij kennen traditionele merken en vertrouwen die eerder dan nieuws van sociale media. In Nederland combineren we vaak nieuws: naast informatie van sociale media gebruiken we bijvoorbeeld ook nieuwsapps", zegt Kruikemeier. Bovendien zijn alle traditionele media ook te vinden op sociale platforms.

Bekende nieuwsinfluencer

Volgens de hoogleraar zijn traditionele media meestal genuanceerder dan zogeheten nieuwsinfluencers. De mensen die in het onderzoek van het commissariaat werden ondervraagd, noemden bij influencers het vaakst de naam van Cestmocro. Dat is een Nederlandstalig Instagramaccount met 1,2 miljoen volgers dat nieuws van traditionele media verder verspreidt.

Kruikemeier: "Cestmocro bereikt veel mensen en biedt content aan op een manier die past bij jongeren." Patricia van Rijswijk, specialist nieuwswijsheid bij Beeld & Geluid, beaamt dat. "Hun berichtgeving is behapbaar en overzichtelijk, dat doen ze goed."

Stelling nemen

Beide deskundigen zien ook dat bijvoorbeeld Cestmocro meer nadruk legt op bepaalde onderwerpen, anders dan de traditionele journalistiek. "Als het bijvoorbeeld gaat over Gaza en Israël nemen zij heel duidelijk stelling. Dat is niet erg, maar je moet het wel herkennen", stelt Van Rijswijk. "Al zie ik dat Cestmocro vroeger meer op de emotie inspeelde dan nu."

Volgens de deskundigen hoeft opiniërend nieuws geen probleem te zijn, kranten hebben immers ook opiniestukken. "Er gebeurt veel in de wereld, jongeren zijn naar meningen op zoek. Opinie geeft ook betekenis aan het nieuws", vindt Kruikemeier. "Maar het zou goed zijn als Cestmocro daar transparant over is." Van Rijswijk: "Zorg dat duidelijk is dat iets opinie is. In een krant zie je wanneer iets een ingezonden brief of column is."

Journalistieke normen

Ook pagina's van veel nieuwsinfluencers zijn niet transparant. Het is van Cestmocro niet bekend wie het runt. "Wat zijn journalistieke normen van platforms en wie betaalt? Sommige platforms hebben geen redactiestatuut", stelt Kruikemeier.

"Het NOS Journaal van 20.00 uur heeft een gezicht, correspondenten ook. En er is voor traditionele media een ombudspersoon. Dat maakt dat mensen traditionele bronnen meer vertrouwen", zegt Van Rijswijk.

Kruikemeier roept gebruikers op om zelf de informatie te checken als ze het niet vertrouwen. "Haal niet alles uit één bron. Kijk rond en verbreed jezelf. Dat is het fijne aan het internet: waar je meer over wilt weten, kun je opzoeken." Dat gebeurt ook, zegt ze. "Veel mensen hebben een gezond wantrouwen bij informatie van sociale media."

Informatie of bangmakerij?

Van Rijswijk traint scholen en bedrijven in hoe zij moeten omgaan met de digitale wereld. "We leren scholen, maar ook docenten, beleidsmakers of andere professionals hoe je betrouwbaar nieuws kunt herkennen en hoe je onbetrouwbaar nieuws, bedoeld om te beïnvloeden, van je af kunt laten glijden."

"Wanneer je in je onderbuik een heftige emotie voelt bij nieuws, dan kun je jezelf afvragen wat de bedoeling is van het bericht", legt Van Rijswijk uit. "Is het bedoeld om te informeren, is het bangmakerij of bedoeld om haat te zaaien? Wees je ervan bewust dat er verschillende manieren voorbijkomen van hoe nieuws wordt gebracht. Op sociale media gaan ook berichten rond die sterk het wij-zij-denken aanwakkeren, online polarisatie. Dat is een rode vlag."

Tijdens een militaire oefening in Duitsland zijn vier Nederlandse militairen gewond geraakt. Ze zaten in twee militaire voertuigen die op elkaar botsten. De oorzaak van het ongeluk wordt door de Koninklijke Marechaussee onderzocht.

Het viertal verkeert niet in levensgevaar. De militairen zijn ter plekke behandeld en daarna naar een ziekenhuis gebracht. Er zijn geen verdere details over hun verwondingen bekendgemaakt.

Boxer rijdt tegen Fennek

Het ongeluk gebeurde in de omgeving van de plaats Munster, ten zuiden van Hamburg. Een Boxer-pantservoertuig kwam in botsing met een Fennek-verkenningsvoertuig. Het ene voertuig weegt enkele tientallen tonnen, het andere zo'n 10 ton.

De aanrijding gebeurde tijdens oefening 'Fighter Lion'. Deze operatie is een samenwerking tussen de Duitse en Nederlandse strijdkrachten. Aan de oefening doen zo'n 7000 militairen van de Koninklijke Landmacht mee. Daarmee is het de grootste trainingsmissie van dit jaar. De oefening duurt nog tot en met begin juli.

Het komt geregeld voor dat militairen op oefening gewond raken of zelfs overlijden. Zo kwam in oktober vorig jaar een 28-jarige korporaal om het leven door een ongeluk in Duitsland.

Een 61-jarige man uit Zweden is veroordeeld tot vier jaar en vijf maanden celstraf omdat hij zijn vrouw dwong tot (online) prostitutie. Hij werd veroordeeld voor onder meer poging tot verkrachting, mishandeling en bedreigingen. Ook moet hij een schadevergoeding van 200.000 kronen (omgerekend ruim 18.000 euro) betalen, meldt de Zweedse omroep SVT.

De rechtbank acht bewezen dat de man zijn echtgenote onder druk zette door te dreigen met geweld en haar in de gaten hield met beveiligingscamera's. De twee woonden in een afgelegen gebied in het oosten van Zweden.

De Zweedse autoriteiten hebben 120 mannen geïdentificeerd die de man zouden hebben betaald in ruil voor seks met zijn vrouw. Bij 29 mannen zag het OM voldoende bewijs om tot vervolging over te gaan, 28 van hen werden daadwerkelijk veroordeeld. Twee kregen een gevangenisstraf van een paar maanden, de rest kreeg een boete of een voorwaardelijke straf.

'Meedogenloze uitbuiting'

De SVT meldt dat de man alle beschuldigingen tegenspreekt. Hij wilde zijn vrouw naar eigen zeggen alleen maar helpen haar langgekoesterde droom van een leven als luxeprostituee te verwezenlijken.

De rechter zag echter voldoende bewijs dat de man degene was die het initiatief nam en dat hij ook degene was die alles beheerde. De rechter spreekt over "meedogenloze uitbuiting".

Niet in alle gevallen kon worden vastgesteld dat het ging om onvrijwillige seks. Dat bleek onvoldoende uit de chatgesprekken in het dossier. Ook dat de vrouw niet zelf in staat is geweest om over de gebeurtenissen te vertellen, speelt hierin mee, zei de rechter.

Waarom de vrouw niet kon getuigen, is niet bekendgemaakt. Volgens de rechter is geprobeerd zoveel mogelijk openheid te geven in de zaak, maar moest ook de identiteit van de vrouw worden beschermd.

Pelicot

De man begon volgens de openbaar aanklager in 2022 met het dwingen van zijn vrouw om seks te hebben in ruil voor geld. Dat stopte toen zij aangifte tegen hem deed in oktober vorig jaar.

Het betalen voor seksuele handelingen, ook online, is strafbaar in Zweden. Zelf seks aanbieden tegen betaling is niet strafbaar.

De zaak kon op veel belangstelling rekenen en werd ook wel vergeleken met de zaak Pelicot in Frankrijk. Gisèle Pelicot werd negen jaar lang gedrogeerd en verkracht door haar echtgenoot en tientallen andere mannen. De Zweedse man gaf zijn vrouw ook drugs, maar anders dan Pelicot kreeg zij het misbruik wel mee.

De Arubaanse premier Mike Eman stapt per 1 januari 2027 op. De aankondiging kwam onverwacht en zorgde direct voor politieke beroering op het eiland. Zelfs coalitiepartner Futuro liet weten niet vooraf op de hoogte te zijn geweest van het besluit.

De 64-jarige Eman maakte bekend dat hij in september eerst het leiderschap van zijn partij, de Arubaanse Volkspartij (AVP), overdraagt aan een nieuwe generatie. Enkele maanden later wil hij ook zijn functie als premier neerleggen. Daarmee komt een einde aan een periode waarin hij de AVP 25 jaar leidde en in drie verschillende kabinetten minister-president was.

Zelf noemt hij zijn vertrek een zorgvuldig voorbereide generatiewissel. In een toespraak zei hij gisteravond dat leiderschap ook betekent dat op tijd ruimte wordt gemaakt voor nieuwe bestuurders. De komende maanden wil hij nog sociale hervormingen afronden.

Hoe onverwacht de aankondiging was, bleek uit de reactie van vicepremier en coalitiegenoot Gerlien Croes van Futuro. Zij verklaarde dat haar partij verrast was en eerst meer informatie wil voordat inhoudelijk wordt gereageerd.

Ook binnen de AVP lijkt de mededeling niet breed te zijn voorbereid. Volgens Emans woordvoerder koos de premier er bewust voor zijn besluit pas op het laatste moment bekend te maken, omdat hij vreesde dat partijgenoten hem anders op andere gedachten zouden proberen te brengen.

Meer dan alleen een afscheid

Volgens politieke analisten speelt er meer dan alleen een geplande generatiewissel. Eman sprak zich eerder al publiekelijk uit voor minister Wendrick Cicilia als zijn gewenste opvolger als partijleider. Die keuze moet formeel worden bekrachtigd tijdens een partijcongres in september, maar zijn voorkeur is binnen de AVP bekend.

Door zelf het moment van zijn vertrek te bepalen én openlijk een voorkeurskandidaat naar voren te schuiven, lijkt Eman de regie over de machtswisseling stevig in handen te willen houden.

De analisten wijzen daarnaast op spanningen binnen de AVP. Sommigen denken ook dat de gezondheid van Emans vrouw een rol heeft gespeeld bij zijn beslissing.

Opvolging

Volgens de woordvoerder van Eman zal de AVP in september eerst een nieuwe partijleider kiezen. Pas daarna wordt besloten wie de partij naar verwachting ook als premier zal voordragen. Daarbij benadrukte hij dat het premierschap volgens Eman bij de AVP moet blijven, als grootste coalitiepartij.

De politieke verhoudingen kunnen daardoor de komende maanden verder in beweging komen. Ook oppositiepartij MEP reageerde op de ontwikkelingen en volgt de situatie nauwlettend. Daarbij speelt mee dat MEP bij de laatste verkiezingen slechts zo'n 300 stemmen minder behaalde dan de AVP.

Mocht de machtsbalans binnen de coalitie verschuiven of de relatie tussen AVP en Futuro onder druk komen te staan, dan kan de nieuwe situatie de deur openen voor nieuwe politieke verkenningen en toenadering tussen MEP en Futuro.

De VS gaat mogelijk de handel in Russische olie weer aan banden leggen. "We zijn in een positie om dat snel te kunnen doen", zei de Amerikaanse president Trump tegen journalisten op de G7-top in Frankrijk. Hij had kort daarvoor een "heel goed" gesprek gehad met zijn Oekraïense ambtgenoot Zelensky.

Amerikaanse bedrijven mogen inmiddels drie maanden weer Russische olie kopen van tankers op zee, tot grote onvrede van Oekraïne en diens Europese bondgenoten. Kort na de start van de Amerikaanse oorlog tegen Iran had Trump sancties tegen Rusland opgeschort. Die stap nam hij om de impact van de door hem veroorzaakte wereldwijde energiecrisis te dempen.

Trump beweerde dat de Straat van Hormuz vanaf vrijdag weer volledig wordt geopend. "De olie stroomt weer", verwees hij naar het voorlopige akkoord tussen Washington en Iran. Trump hintte op hervatting van de Amerikaanse sancties tegen Russische olie, maar deed geen concrete belofte.

VS richt aandacht weer op Oekraïne

De oorlog in Oekraïne beëindigen lijkt inmiddels weer een belangrijk punt op Trumps buitenlandagenda. Hij riep de Russische president opnieuw op een deal te sluiten. Trump zei ook dat hij er alles aan zal doen om dit voor elkaar te krijgen. De VS speelt een sleutelrol als bemiddelaar, maar heeft regelmatig openlijk de kant van Poetin gekozen in het conflict en NAVO-bondgenoten geschoffeerd.

Zelensky plaatste foto's van zijn ontmoeting met de Amerikaanse president op sociale media. De Oekraïense leider liet hem foto's zien van de verwoesting die een Russische aanval twee dagen geleden heeft aangericht aan een kloostercomplex in Kyiv. Dat meldt krant The Kyiv Independent op basis van twee anonieme bronnen. Trump leek aangedaan door deze beelden, zegt een van deze functionarissen.

Nieuwe sancties tegen Rusland

Trump en Zelensky spraken samen ook met de leiders van Japan, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Canada en de Europese Commissie. De Canadese premier Carney en Britse premier Starmer kondigden extra sancties aan tegen schepen uit Ruslands zogenoemde schaduwvloot.

De Oekraïense leider zei dat er afspraken zijn gemaakt over extra luchtafweer tegen Russische aanvallen. Hij heeft gelobbyd bij Trump voor vergunningen om Amerikaanse luchtafweersystemen en -raketten te laten maken door Europese partners, maar het is onduidelijk wat dat heeft opgeleverd.

Optimisme over kans op gesprekken

De Duitse buitenlandminister Wadephul toonde zich optimistisch over de kans op vredesonderhandelingen met Rusland. "Er is nu een kans, denk ik, om deze zomer met gesprekken te beginnen", zei hij tegen Duitse media.

Volgens hem heeft Oekraïne noch Rusland een duidelijk overwicht in de oorlog. "Hij is nu mogelijk op een punt waarop hij het serieus overweegt", zei hij over de Russische president Poetin.

Kremlin: Amerikanen komen

Amerikaanse onderhandelaars komen binnenkort naar Rusland, zo hebben Trump en Poetin afgesproken volgens het Kremlin. Eerst moet het voorlopige akkoord tussen de VS en Iran nog worden ondertekend.

"Dat staat gepland voor het einde van deze week in Zwitserland. Daarna gaan we waarschijnlijk praten over hun vlucht naar Moskou", zei een woordvoerder van het Kremlin vandaag in Russische staatsmedia.

Poetin belde zondag met Trump om hem te feliciteren met zijn tachtigste verjaardag. Het Kremlin stelt dat de Amerikaanse president heeft toegezegd druk uit te oefenen op Kyiv en zijn Europese bondgenoten om tot een deal te komen.

Werkplatform Temper is toch een uitzendbureau, heeft het gerechtshof in Amsterdam in hoger beroep besloten. Daarmee krijgen vakbonden FNV en CNV alsnog gelijk. Zij vinden dat er sprake is van schijnzelfstandigheid en spanden daarom een rechtszaak aan tegen het platform. Die verloren ze in eerste instantie.

Op Temper kunnen mensen zich inschrijven voor klussen in bijvoorbeeld de horeca. Eerder oordeelde de rechtbank dat de mensen die via het platform klussen aannemen wel zelfstandig aan het werk zijn en niet werken als uitzendkrachten. De vakbonden zijn blij dat het gerechtshof dat nu anders ziet. "Het is een prachtige overwinning voor de werknemers die ten onrechte als zzp'er zijn ingezet."

De mogelijke gevolgen voor Temper zijn dat er loonvorderingen kunnen volgen, zoals vakantiebijslag en -dagen. Die hebben de werkkrachten als zzp'er niet gekregen.

Temper had deze uitspraak niet verwacht. "We zijn zeer verrast en zijn het er fundamenteel mee oneens: het hof gaat totaal voorbij aan de diversiteit, vrijheid en het ondernemerschap van de tienduizenden mensen die via Temper flexibel wat bijverdienen." Het bedrijf onderzoekt of het in cassatie gaat bij de Hoge Raad.

Gedeeld gezag

Deze zaak doet denken aan die tegen een ander online platform: Helpling. Daar konden mensen zich als schoonmaker laten inhuren. Ook in die zaak werd geoordeeld dat er sprake was van uitzendkrachten en geen zelfstandigen. Inmiddels is Helpling failliet.

Gekeken naar die zaak verbaast het universitair docent arbeidsrecht Niels van der Neut niet dat het gerechtshof Temper nu ook als uitzendbureau ziet. "Net als bij Helpling zie je hier dat er sprake is van gedeeld gezag", legt hij uit. "Temper beheert de contractuele verhoudingen en betalingen en als je kijkt naar de inlenende partij, bijvoorbeeld een horecabedrijf, dan doen de werkenden daar geen specialistisch werk. Ze zijn onderdeel van de kernactiviteiten. Bovendien lopen de werkenden niet of nauwelijks ondernemersrisico en ontvangen ze een laag uurtarief."

Volgens Van der Neut komt dat gezag overeen met hoe een uitzendbureau opereert. Daarom kon het hof in deze zaak ook niet anders beslissen.

Hij verwacht wel dat Temper naar de Hoge Raad stapt. De uitspraak is namelijk "niet uitvoerbaar bij voorraad" verklaard. "Dat betekent dat als Temper in cassatie gaat, we moeten wachten op de Hoge Raad voordat het bedrijf de uitspraak moet uitvoeren."