NOS Nieuws - Algemeen

Twee matrozen hebben vandaag een taakstraf gekregen voor het maken en verspreiden van beeldmateriaal van een seksuele ontmoeting met een vrouwelijke collega, zonder dat zij daarvan afwist. Tien tot vijftien collega's volgden de vrijpartij via een livestream.

De vrouwelijke collega-militair had in de machinekamer op het marineschip in Den Helder vrijwillig seks met de 24-jarige matroos uit Lochem, meldt Omroep Gelderland. Hij verzekerde haar dat niemand hen zou kunnen zien. Maar zonder dat zij het wist, keek een andere 25-jarige matroos uit Vorden, samen met nog zo'n tien tot vijftien collega's, via de bewakingscamera mee.

Zij maakten allemaal opnames met hun mobiele telefoon. De man uit Vorden maakte ook nog een filmpje, foto en printscreen van de camerabeelden die hij vervolgens openbaar maakte.

De advocaat van het slachtoffer vertelde tijdens een eerdere zitting dat de vrouw door het voorval last had van paniekaanvallen en niet meer kon varen. Ze is begonnen aan een re-integratie, maar ze loopt nog steeds bij een psycholoog.

Taakstraffen en schadevergoeding

De rechtbank Arnhem oordeelde dat de matroos uit Vorden schuldig was aan het maken en verspreiden van de beelden. De man kreeg hiervoor een taakstraf van 160 uur opgelegd en twee maanden voorwaardelijke militaire detentie.

Zijn collega uit Lochem kreeg een taakstraf van 140 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee maanden opgelegd. De rechtbank sprak hem vrij van het openbaar maken van de beelden, omdat de militaire kamer niet heeft kunnen vaststellen dat hij wist dat de andere matroos de beelden openbaar had gemaakt.

Daarnaast moeten de matrozen samen ongeveer 11.000 euro schadevergoeding aan het slachtoffer betalen en een verplichte training cognitieve vaardigheden volgen.

'Verhaal zal lang rondgaan'

De rechtbank Arnhem spreekt van een "relatief forse straf" voor zulke delicten. "Daarmee wil de militaire kamer uitdrukken dat dit gedrag volstrekt onacceptabel is."

Volgens de rechtbank beschaamden de matrozen het vertrouwen van een collega-militair ernstig en maakten ze grove inbreuk op haar seksuele integriteit. "De kans is groot dat ook dit verhaal nog een lange tijd zal rondgaan binnen defensie, waardoor het slachtoffer daar telkens weer mee zal worden geconfronteerd."

Een man die in april 2023 zijn ex-vriendin in Katwijk met dertig messteken om het leven bracht, moet vijftien jaar de gevangenis in. Daarna moet hij ook verplicht een tbs-behandeling ondergaan. De rechtbank in Den Haag oordeelde vandaag dat de verdachte een vooropgezet plan had en dat er sprake was van moord.

Op 7 april 2023 vond de politie in Katwijk het lichaam van de 35-jarige ex-partner met veel zichtbare steek- en snijverwondingen in haar bovenlichaam. Naast haar lag een grote plas met bloed.

De nu 43-jarige Theo G. had haar woning al verlaten en was naar de twaalfde verdieping van een andere flat gegaan. Daar vertelde hij in een telefoongesprek met een 112-medewerker dat hij zijn ex-vriendin had vermoord. Ook gaf hij aan zelfmoord te willen plegen door van het gebouw af te springen.

De politie stuurde een onderhandelaar naar G. Zijn moeder wist hem uiteindelijk via de telefoon over te halen om het niet te doen.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De ex-vriendin stond in haar omgeving bekend als een behulpzame vrouw voor buren en familie, weet Omroep West. Mensen konden altijd bij haar terecht voor een "bakkie en peukie".

Met G. had zij echter een tumultueuze relatie. In februari 2023 verbrak de vrouw de relatie met hem. Sindsdien ging het slecht met G. Ondanks hulp uit verschillende hoeken, lukte het hem niet om erbovenop te komen.

Afscheidsbrief en zoekopdrachten

Volgens de rechter heeft G. in de weken voor de fatale steekpartij het plan opgevat om zijn ex-vriendin van het leven te beroven.

Hij schreef begin april een afscheidsbrief aan familie en vrienden, waarin hij aangaf "in de dood" met zijn ex-vriendin "samen te zijn". Ook schreef hij: "Het spijt me dat jullie ons moeten missen." G. zou zijn plannen eerder al aan een bekende en een begeleider hebben verteld.

Ook vond de politie zoekopdrachten op de computer van G. zoals 'halsslagader', 'halsslagader doorsnijden' en 'athame'. Die komen overeen met de dolk en de manier waarop de ex-vriendin om het leven is gebracht.

Uit het niets aangevallen

Tijdens de rechtszaak zei G. dat hij zijn ex-partner uit zelfverdediging had doodgestoken. Hij had bij het ophalen van een Xbox een kop koffie van de vrouw gekregen. Daarna zou ze "uit het niets" hem hebben aangevallen. "Ze stak op me in, ik was compleet verbijsterd."

Volgens de rechtbank is het niet aannemelijk dat het om een noodweersituatie ging. De rechtbank oordeelde dat de man schuldig was aan moord.

Persoonlijkheidsstoornis

Het OM had 21 jaar cel geëist. Omdat G. aan een ernstige persoonlijkheidsstoornis lijdt, valt de straf lager uit.

Naast moord heeft G. zich ook schuldig gemaakt aan het bezit van 6255 kinderpornografische afbeeldingen en video's. Het overgrote deel van de minderjarigen op beeld was jonger dan 12 jaar, een groot aantal zelfs jonger dan 2 jaar. De rechtbank vond daarom tbs met dwangverpleging noodzakelijk.

Aan de nabestaanden van zijn ex-partner moet G. een schadevergoeding van 20.000 euro betalen.

De Eiffeltoren was vandaag de hele dag gesloten voor publiek vanwege een staking. Het personeel protesteerde tegen het wegsturen van het vrouwelijk personeel afgelopen zaterdag. Dat zou volgens de krant Le Parisien zijn gebeurd op verzoek van een hindoeïstische geloofsgemeenschap die het iconische monument in Parijs bezocht.

De ongeveer honderd leden van de religieuze groep brachten een bezoek aan de derde verdieping van de Eiffeltoren. Het privébezoek was onderdeel van de festiviteiten rond de wijding van een nieuwe hindoetempel in de Franse hoofdstad. De vrouwelijke werknemers van de Eiffeltoren en van toeleveranciers kregen van de exploitant van de beroemde toren de opdracht zich "onzichtbaar te maken om deze delegatie te kunnen ontvangen", schrijven personeelsleden in een bericht aan Le Parisien.

Sommige vrouwen werden verzocht hun werkplek te verlaten en zich in aparte ruimtes op te houden. Op sommige werkplekken werden ze vervangen door mannen. De groep zou op de derde verdieping uitsluitend door mannelijk personeel zijn begeleid.

Op de website van de Eiffeltoren stond vandaag te lezen dat de beroemde toren dicht was om "operationele redenen". Le Parisien berichtte op basis van informatie van medewerkers dat het ging om een protest van de medewerkers tegen het wegsturen van het vrouwelijke personeel afgelopen zaterdag.

Politici verontwaardigd

De Parijse burgemeester Emmanuel Grégoire heeft begrip voor het protest. "De gelijkheid tussen vrouwen en mannen houdt niet op aan de voet van onze historische monumenten", liet hij weten. "Noch op enige andere plek in deze stad." Hij wil zo snel mogelijk een onderzoek instellen naar het incident.

De voorzitter van de regio Parijs is geschokt en ook de burgemeester van Paris Centre, Ariel Weil, tevens voorzitter van de exploitatiemaatschappij van de Eiffeltoren, steunt de verontwaardigde medewerkers. "Geen enkele religieuze reden kan bij zo'n ontvangst een onderscheid op basis van geslacht of een andere vorm van discriminatie rechtvaardigen", zegt Weil op X.

De voormalige premier van Frankrijk Michel Barnier is eveneens verontwaardigd. "In Frankrijk zijn het niet buitenlandse tradities die vrouwen voorschrijven hoe ze zich moeten kleden of hoe ze zich in de openbare ruimte moeten gedragen", schrijft hij. "Vrouwen worden niet verborgen. Ze worden niet genegeerd. Men respecteert hen en verdedigt hun vrijheid. Wij eisen een verklaring van de exploitant van de Eiffeltoren."

De exploitant heeft in een verklaring inmiddels toegegeven een verkeerde beslissing te hebben genomen door de vrouwen weg te sturen. Wanneer de Eiffeltoren weer opengaat voor bezoekers, is nog onduidelijk. Op de site is nog steeds sprake van een "uitzonderlijke sluiting".

In het tv-programma Opsporing Verzocht is de stem afgespeeld van een verdachte van de hack bij Odido, begin dit jaar. In de uitzending was te horen hoe de verdachte zich voordeed als een collega en zo een Odido-medewerker overhaalde om in te loggen in een werkomgeving die later nep bleek te zijn. De politie noemt de werkwijze "heel gewiekst".

De beller had al meerdere keren naar Odido gebeld, zo bleek uit de uitzending. Andere medewerkers maakten echter melding bij de beveiligingsafdeling van het bedrijf. Twee dagen na het slagen van de hack mailde het collectief ShinyHunters aan Odido dat het miljoenen klantgegevens had gestolen.

Wie de beller was, is nog altijd onbekend. De politie hoopt met het laten horen van de stem tips binnen te krijgen over de verdachte of dat de verdachte zich meldt. In juli deed de politie al een oproep aan de bellende hacker om zich uit eigen beweging te melden, dit gebeurde niet.

Wel een mens, geen AI

Volgens de politie staat na onderzoek van een stemdeskundige vast dat de stem van een mens is en niet is gecreëerd met kunstmatige intelligentie. "De man praat keurig Nederlands en heeft een aantal opvallende klanken en kenmerken in zijn stem die hem misschien herkenbaar maken, zeker voor zijn familie, vrienden en bekenden", aldus een politiewoordvoerder.

Wat volgens de politie opvalt, is dat de hacker specifiek Engelstalig IT-jargon gebruikt. "Mogelijk heeft hij zelf ervaring op zo'n werkplek of weet hij op een andere manier hoe het er op zo'n afdeling aan toe gaat", aldus de politie.

Uit de reconstructie van Opsporing Verzocht blijkt dat de Odido-medewerker door de verdachte werd overgehaald om in te loggen op een intern systeem. De hacker gebruikte daarbij veel gangbare IT-termen, waardoor de vrouw ervan overtuigd raakte een collega aan de lijn te hebben.

Hij zorgde ervoor dat de medewerker haar wachtwoord en gebruikersnaam invoerde op een nagebouwde inlogpagina van Odido, hierdoor kreeg hij haar gegevens in handen. Nadat zij ook nog een verificatiecode aan de hacker had doorgegeven, waardoor een extra beveiligingsstap kon worden omzeild, hadden de criminelen vrij spel.

"Toen stonden alle deuren open", aldus de politiewoordvoerder in de uitzending. Eenmaal in het interne systeem van Odido kon het hackercollectief ShinyHunters eenvoudig data van meer dan zes miljoen klanten uit het systeem halen.

Odido weigerde te betalen

De hackers vroegen om een miljoen euro losgeld om publicatie van de klantgegevens te voorkomen, maar Odido weigerde dit te betalen. Daarna plaatste het collectief alle data, waaronder geboortedata, bankrekeningnummers, telefoonnummers en e-mailadressen, op het darkweb, een verborgen deel van het internet waarop veel criminele organisaties actief zijn.

Volgens de politie zijn de afgelopen maanden de slachtoffers van het lek op grote schaal bestookt met phishingmails in een poging geld afhandig te maken.

Explosies, beschietingen en bedreigingen: het is onrustig in Zaanstad. In nog geen twee maanden tijd zijn er op verschillende plekken al elf geweldsincidenten geweest. Ook afgelopen weekend was het raak. Bij een huis aan de straat Rode Zee werd 's nachts een Cobra naar binnen gegooid. "Het is hondsbrutaal, mensen zijn doodsbang", zegt Jan Hamming, burgemeester van Zaanstad.

De angst is ook terug te horen in de buurt rondom de Rode Zee, in het noordoosten van Zaandam. "Ik had al twee camera's hangen, maar dat is niet genoeg. Ik heb nu ook rolluiken besteld", zegt een buurtbewoner die graag anoniem wil blijven.

Hij heeft beelden van een beveiligingscamera in bezit die laten zien hoe het er afgelopen zaterdag aan toe ging. "Je ziet gewoon dat iemand op slippers aankomt, zichzelf filmt, een explosief naar binnen gooit en wegrent. Het maakt ze niks uit."

Meerdere conflicten

Ook op andere plekken in de stad zijn er de laatste tijd dus incidenten geweest. Zo was er een week geleden nog een explosie bij een woning aan de Zuiddijk, dicht bij het centrum van de stad. Dat pand was al gesloten, omdat er een week eerder een explosief werd gevonden dat niet was afgegaan.

Na een andere explosie, drie weken geleden bij een flat aan het Hof van Zaenden, zijn twee appartementen nog altijd niet bewoonbaar.

Volgens de politie zijn de incidenten niet allemaal aan elkaar te koppelen. "Er spelen op dit moment vier tot vijf verschillende conflicten die leiden tot deze ernstige geweldsincidenten."

In sommige gevallen gaat het om een conflict in de relationele sfeer, maar over het algemeen zijn de incidenten volgens de burgemeester drugsgerelateerd.

Overwegen om te verhuizen

Op de verschillende plekken in Zaanstad hoor je de impact van het geweld terug. Een aantal bewoners voelt zich zo onveilig dat zij overwegen om te verhuizen.

"Wij wonen hier nog maar net, maar er zijn veel incidenten. Ik wil echt weg hier. Dit is geen goede buurt", vertelde een bewoner van de flat aan het Hof van Zaenden tegen NH Nieuws.

Ook bewoners die al langer in Zaanstad wonen, herkennen dat gevoel. "Wat is er nu weer aan de hand?", vroeg een bewoner van de straat aan de Rode Zee zich afgelopen weekend af. "We wonen hier nu 56 jaar, we hebben het echt wel zien veranderen. We zouden wel wegwillen, maar waarnaartoe? Want het is voor mijn gevoel overal."

Op de plekken waar de incidenten zijn geweest, zijn door de gemeente camera's geplaatst. "Ik zie dat echt als een tijdelijke oplossing. Vanwege de school van onze kinderen kunnen wij hier niet weg, anders had ik dat allang gedaan. Het is niet meer leuk wonen hier."

Jonge verdachten

De politie heeft inmiddels negen verdachten aangehouden. Een groot deel van hen is jong. Een aantal is minderjarig, de jongste is 13 jaar. "We zien veel dat kinderen worden gebruikt als personeel van zware misdaad. De opsporing van de grote bazen die hierachter zitten, verdient daarom ook aandacht. Zij geven de opdrachten en moeten worden gepakt", zegt burgemeester Hamming.

Naast de maatregelen zoals het sluiten van een woning en extra cameratoezicht, wil de gemeente vooral inzetten op preventie met bijvoorbeeld de hulp van jongerenwerkers.

Kamal Qebayli is een van de teamleiders van Jongerenwerk Zaanstad. Het is volgens hem moeilijk te zeggen waar het recente geweld vandaan komt. Volgens hem gaat het in de gebieden waar zij actief zijn juist heel goed. "Maar dat betekent ook dat wij op andere plekken niet of minder aanwezig zijn."

Qebayli hoort via de jongerenwerkers ook terug dat jongeren worden geronseld voor gewelddadige klussen. "Wij proberen hen bewust te maken om daar niet in te trappen. We zetten in op talentontwikkeling. Dat dat gaat bloeien, zodat ze niet verleid worden voor andere dingen."

De burgemeester wil onderzoeken of het mogelijk is om op de onrustige plekken een gebiedsverbod in te stellen voor minderjarigen. Het is niet duidelijk of dat ook juridisch haalbaar is. "Wat mij betreft moeten we alles verkennen om te zorgen dat deze misdadige sector er niet meer in slaagt om kinderen 's nachts op straat te krijgen om bommen aan te leggen", aldus Hamming.

Rond de pijlers van de Hardenbergerbrug bij Nijkerk is dusdanig veel zand en grind weggespoeld dat de veiligheid van de constructie van de brug niet kon worden gegarandeerd. Dat is aan het licht gekomen bij nadere inspectie van de brug, meldt Rijkswaterstaat.

Eerder vandaag werd bekend dat de Hardenbergerbrug in de A28 om veiligheidsoverwegingen dicht moest voor het verkeer in beide richtingen. Ook de vaarroute en de wegen onder de brug werden afgesloten.

Volgens Rijkswaterstaat stonden in november reparatiewerkzaamheden gepland omdat eerder al geconstateerd was dat zand en grind waren weggespoeld, ook wel uitspoeling genoemd. Bij de laatste inspectie bleek de situatie volgens Rijkswaterstaat sneller te zijn veranderd en verslechterd.

Herstelwerkzaamheden

Samen met de gemeente Nijkerk wordt geprobeerd om zo snel mogelijk herstelwerkzaamheden uit te voeren. Wanneer die plaatsvinden, is nog onbekend. Tot die tijd blijft de snelweg A28 afgesloten.

Het verkeer wordt de komende periode omgeleid via Apeldoorn over de A50 en de A1. Automobilisten moeten rekening houden met een langere reistijd.

De Hardenbergerbrug werd gebouwd in de jaren 60.

Het lijkt iets uit een sciencefictionfilm: auto's die boven de weg vliegen om pakketjes of personen van A naar B te vervoeren. Nu het Nederlandse bedrijf Pal-V toestemming heeft gekregen om vliegende auto's te produceren, wordt dat mogelijk werkelijkheid.

De vliegende auto's zijn vooral bedoeld om personen te vervoeren. "Bijvoorbeeld hulpdiensten die snel naar een moeilijk bereikbaar gebied moeten", zegt algemeen directeur van Pal-V Robert Dingemanse.

De verwachting is dat de eerste vliegende auto's in 2028 de lucht in kunnen. Of dat ook op grote schaal in Nederland gaat gebeuren is volgens experts afwachten.

Zo ziet de vliegende auto eruit:

Het idee van een vliegende auto is niet nieuw. Al in 1842 vroegen twee uitvinders patent aan op een 'vliegend stroomrijtuig'. Sindsdien wordt er volop geëxperimenteerd.

De meeste van die experimenten strandden. "Rijden en opstijgen wanneer je maar wil, het klinkt geweldig", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert. "Maar technisch is het ingewikkeld. En als het al lukt, moet het ook nog allemaal worden goedgekeurd."

Een paar voorbeelden van schetsen en prototypes van vliegende auto's, door de jaren heen.

Bij Pal-V duurde de goedkeuring jaren. Sinds 2020 mag het voertuig van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) de weg op. Het bedrijf hoopte daarna in 2021 het eerste commerciële model op de markt te brengen.

Dat werd later uitgesteld naar 2025 en uiteindelijk 2026. "Nu de goedkeuring van de Europese luchtvaartautoriteit EASA binnen is, starten we binnenkort echt met het produceren van de eerste auto's", zegt Dingemanse. "Die moeten we daarna nog een keer testen, om nogmaals aan te tonen dat we aan alle richtlijnen voldoen. Dat duurt nog zo'n anderhalf jaar."

Praktische bezwaren

De vliegende auto heeft naast drie wielen ook wieken, die tijdens het rijden ingeklapt zijn. Op een volle tank kan het toestel zo'n 500 kilometer vliegen.

"Het grote voordeel is dat ze ook de weg op mogen", zegt luchtvaartprofessor Jacco Hoekstra. "Door het ontwerp is weinig ruimte nodig om op te stijgen en te landen. En het is in serie te produceren, net zoals een auto. Bij grote aantallen kan het dan veel goedkoper worden dan het produceren van helikopters."

Toch betekent dat volgens Hoekstra niet dat er binnenkort massaal auto's gaan vliegen. Zo gelden voor vliegende auto's dezelfde regels als voor vliegtuigen. "Je mag niet zomaar overal vliegen", zegt Hoekstra. "En het Nederlandse luchtruim is vrij vol. Daar lopen ook andere bedrijven tegenaan, die bijvoorbeeld pakketjes willen laten bezorgen met drones."

Opstijgen en landen mag alleen op zogeheten airstrips, kleine vliegvelden met een eenvoudige landingsstrook. Daar zijn er nu ongeveer twintig van in Nederland. Maar volgens Hoekstra is het "niet ondenkbaar" dat er meer komen als de vraag toeneemt.

"Pal-V denkt bijvoorbeeld al na over het aanleggen van speciale vliegstrips naast tankstations. Dat lijkt nu misschien ondenkbaar, maar als de vraag groot genoeg is, maak je plaats. Dat gebeurde jaren geleden ook met elektrische oplaadpunten voor auto's."

Vooral handig in het buitenland

Een vliegende auto kost straks tussen de 299.000 en 499.000 euro. Inmiddels zijn de eerste 250 exemplaren verkocht. Omdat het bedrijf maximaal honderd auto's per jaar kan produceren geldt voorlopig een verkoopstop.

Ongeveer de helft van de bestellingen is volgens directeur Dingemanse gedaan door hulpdiensten zoals de brandweer, politie of defensie. "De rest is van specialisten die voor hun werk snel ter plekke moeten zijn, zoals onderhoudspersoneel. En er zijn een paar bestellingen voor privégebruik."

Op de Nederlandse brandweer na komen de bestellingen vooral uit het buitenland. "In Nederland hebben we een goed wegennet", zegt Melkert. "Maar dat is niet overal zo. Bijvoorbeeld in Noorwegen is het soms onmogelijk om snel aan de andere kant van een fjord te komen."

Ook in Nederland zijn volgens Melkert scenario's denkbaar waarbij het fijn is als hulpdiensten snel ter plaatse zijn. "Denk bijvoorbeeld aan de bosbranden van deze zomer, waarbij een inschatting moest worden gemaakt van de situatie. Maar je komt dan een heel eind met een klein vliegtuigje of een drone. Een vliegende auto is hier niet cruciaal."

Rechtszaak

Pal-V moet in 2027 voor de rechter verschijnen wegens een verdenking van fraude met NOW-coronasteun, wat een tegemoetkoming was voor de loonkosten in coronatijd. De Arbeidsinspectie en het Openbaar Ministerie vermoeden dat het bedrijf ten onrechte miljoenen aan coronasteun heeft ontvangen. Het bedrijf ontkent dat dat het geval was en zegt zich aan de regels te hebben gehouden.

De agenten die begin dit jaar bij een aanhouding bij station Utrecht Centraal geweld gebruikten, stonden in hun recht, meldt het Openbaar Ministerie. Er zal geen verder strafrechtelijk onderzoek naar de agenten volgen.

Een politieagent kreeg het in januari aan de stok met een vrouw onder het zogenoemde Bollendak naast het station. Op videobeelden die op sociale media rondgingen, was te zien hoe de agent de vrouw aan haar arm meenam en haar vertelde dat ze was aangehouden.

Een tweede vrouw liep erachteraan en filmde het voorval. Verschillende omstanders belemmerden de agent.

Wapenstokken en pepperspray

Er ontstond een chaotische situatie, waarbij de agent de omstanders met een wapenstok van zich afhield en een vrouw van zich aftrapte. Omdat de voet van de agent in de boodschappentas bleef haken, ontstond er een worsteling.

Andere agenten schoten te hulp en gebruikten hierbij wapenstokken en pepperspray. Een 23-jarige vrouw uit De Koog en een 39-jarige man uit Rotterdam werden uiteindelijk opgepakt.

Proportioneel en noodzakelijk

Volgens het Openbaar Ministerie stond het geweld in verhouding met de situatie. "De omstanders zijn meermaals gevorderd weg te gaan, maar luisterden hier niet naar", meldt het OM in een persbericht.

"Ook is door meerdere politieagenten vooraf gewaarschuwd voor geweld. Tot slot kan worden vastgesteld dat twee personen zich (fors) tegen hun aanhouding hebben verzet."

De trap van de agent was "proportioneel en noodzakelijk", vindt het OM. "Gezien de situatie moest de agent ruimte creëren voor de afhandeling van de aanhouding. Dat hij daarbij heeft gekozen voor het geven van een afhoudtrap, die bedoeld is als defensieve reactie om noodzakelijke afstand en ruimte te creëren, is niet onrechtmatig."

Onderduiken

Al eerder zei Yvonne Hondema, politiechef Midden-Nederland, dat de agenten "grotendeels goed" hadden gehandeld. De aanhouding noemde ze "terecht", maar de trap "escaleerde de situatie en dat is nooit het doel van politieoptreden".

Er volgden geen disciplinaire maatregelen voor de agent. Toch had het incident grote gevolgen voor hem. Hij moest vanwege ernstige dreigingen tijdelijk met zijn gezin onderduiken, meldde RTV Utrecht eerder.

De Duitse deelstaat Saksen-Anhalt is tot op het bot verdeeld. De ene helft heeft bij de deelstaatverkiezingen gestemd op de protestpartijen AfD en BSW en ziet die als de 'redding' van het land. De andere helft stemde vooral tégen de AfD, met een stem op midden- en linkse partijen, om de democratie te 'redden'. In het stadje Burg is de verdeeldheid voelbaar op straat.

Een groep mannen bespreekt de verkiezingsuitslag luidkeels op straat. Zij zijn zichtbaar blij met de AfD-overwinning. "Ik stem al jaren 'blauw' [de partijkleur van AfD], maar eindelijk worden meer mensen wakker", zegt een van hen. Een enkeling is nog niet tevreden: "Het resultaat had nog veel beter moeten zijn."

"Ik ben echt enorm geschrokken", zegt mevrouw Häberlein uit het naastgelegen dorpje Möser. Ze begrijpt niet dat juist Duitsland met zijn oorlogsverleden zo massaal kiest voor de AfD, die in Saksen-Anhalt door de veiligheidsdienst als rechts-extremistisch is bestempeld. "Men beseft niet in welke luxe we leven en hoe goed het gaat."

Haar moeder vluchtte in 1945 te voet en per veewagen uit Silezië, in het huidige Polen, op de vlucht voor het Sovjetleger. "Zij heeft mij en mijn kinderen altijd bijgebracht hoe belangrijk democratie is. De jonge generatie beseft niet wat ze aanrichten met een stem op de AfD." Zij vreest een herhaling van de geschiedenis.

De AfD haalde de meeste stemmen bij kiezers tussen 35 en 59 jaar (52 procent) en scoorde relatief lager bij jongeren en 70-plussers. Verder is de aanhang bovengemiddeld vaak man, praktisch opgeleid en laagbetaald.

Saksen-Anhalt is als voormalige DDR-deelstaat relatief arm, hoewel de verschillen met het westen steeds kleiner zijn geworden. De werkloosheid ligt boven het Duitse gemiddelde, de pensioenen en inkomens behoren tot de laagste van het land. De voedingsbodem voor politieke onvrede is sterker dan elders in Duitsland.

Burg is een stadje zoals er vele zijn in Saksen-Anhalt. Oude vakwerkhuizen afgewisseld met betonnen Plattenbau-flats, maar ook leegstand en gebroken ramen. De bevolking is relatief oud, doordat jongeren wegtrekken naar grotere steden. In Burg is de bevolking sinds de Duitse eenwording met 15 procent gekrompen. De AfD heeft hier bijna de helft van de stemmen gehaald.

Veel AfD-kiezers wijzen op problemen met immigranten, die de partij belooft op te lossen met massale deportaties. In Oost-Duitsland ligt het aandeel mensen met een migratieachtergrond relatief laag. "Dat moet zo blijven, we willen geen Duisburg of Berlijn worden", stelt een AfD-aanhanger.

In de winkelstraat loopt de Syriër Mohammed, die sinds twee jaar in Burg woont en als logistiek medewerker bij Amazon werkt. "Mensen zijn hier heel aardig tegen mij en willen dat ik blijf." Ook na de AfD-winst hoopt hij te blijven. "In Syrië is namelijk geen werk."

De meeste AfD-kiezers benadrukken dat "niet iedereen" weg moet, "zolang ze maar werken". Ook voelen mensen zich genoodzaakt te onderstrepen dat ze geen racist zijn. Kiezers die tegen AfD stemden, wijzen op het belang van buitenlandse arbeidskrachten. "Zonder hen stort de zorg in."

Waarschuwing aan Berlijn

Wat verder opvalt, is dat AfD-aanhangers hun stem vaak als "waarschuwing aan Berlijn" omschrijven. Niet iedereen is het eens met alle standpunten of extreemrechtse figuren in de partij, maar de 'oude partijen' hebben voor hen nog meer afgedaan.

Een man in een scootmobiel lijkt wél alle AfD-standpunten te onderschrijven. "Berlijn stuurt geld naar Congo en weet ik waar, terwijl het volk verhongert. De buitenlanders krijgen hier alles, maar voor mij is de benzine en gasrekening onbetaalbaar." Ook wil hij toenadering tot Rusland. "Van hen kunnen we goedkoop gas en olie krijgen."

Hij heeft alle vertrouwen in een AfD-regering. Daarvoor is echter steun nodig van de kleine protestpartij BSW, die nipt de kiesdrempel van 5 procent heeft gehaald.

Een BSW-kiezer in Burg wilde met haar stem vooral een anti-CDU-stem uitbrengen. "Zij zijn al zo lang aan de macht, het is tijd voor iets anders." Wat haar betreft mag BSW een coalitie met AfD aangaan. "Ik wil dat nieuwe partijen het eens proberen."

Zo'n door de AfD geleide deelstaatregering zal een groot politiek experiment worden. Een hoopvol experiment volgens de ene helft van Saksen-Anhalt, een zeer gevaarlijk experiment volgens de rest.

Zes verdachten in de zaak rond de moord op advocaat Derk Wiersum hebben in hoger beroep straffen tot elf jaar en drie maanden gekregen. Ze zijn veroordeeld voor lidmaatschap van een criminele organisatie en een aantal van hen ook voor poging tot moord op een ander slachtoffer, ruim een maand na de moord op Wiersum.

De advocaat werd in op 18 september 2019 vermoord bij zijn huis in Amsterdam. Hij stond in de periode voor de moord een kroongetuige bij in het liquidatieproces Marengo. Voor de moord werden Moreno B. en Giërmo B. tot dertig jaar cel veroordeeld.

Een deel van de groep was volgens het gerechtshof in Amsterdam betrokken bij verkenningen voorafgaand aan de moord op Wiersum. Ook leverden ze auto's die gebruikt zijn door de schutters bij de moord.

Vijf van de verdachten die hadden geholpen werden vandaag ook voor een ander misdrijf veroordeeld: de mishandeling van een man in Utrecht op 30 oktober 2019. Hij was "met fors geweld met slagwapens in elkaar geslagen", oordeelt het hof, en liep een schedelbasisfractuur op. Pas toen omstanders ter plaatse kwamen, stopten ze met het geweld. Volgens het hof ging het om poging tot moord.

Hogere straffen

De straffen in hoger beroep zijn hoger dan het Openbaar Ministerie had geëist. Ook gaan ze verder dan het vonnis van de rechtbank. Die legde de verdachten in 2024 straffen tot zeven jaar cel op.

Het gerechtshof kwam tot hogere straffen dan de rechtbank omdat het hof het geweld tegen de man in Utrecht anders beoordeelt. De rechtbank achtte indertijd bewezen dat de verdachten schuldig waren aan poging tot zware mishandeling en deelname aan een criminele organisatie, maar sprak hen vrij van poging tot moord. Het gerechtshof doet dat nu niet.

Er is nog een zevende verdachte in de zaak rond de moord op Wiersum: Anouar T., een neef van Ridouan Taghi. Die werd door de rechtbank in 2024 veroordeeld tot 26 jaar voor het leidinggeven aan een criminele organisatie en medeplichtigheid aan de moord op Wiersum. T. stond nu niet terecht. Zijn zaak wordt op een later moment in hoger beroep behandeld.

In Nepal is een dag van nationale rouw gehouden, bijna twee weken na de verwoestende overstroming in het grensgebied met Tibet. Vlaggen van overheidsgebouwen hingen halfstok en families hadden de gelegenheid om laatste rituelen voor overleden dierbaren uit te voeren.

In de hoofdstad Kathmandu werden op meerdere plekken waken gehouden, waarbij kaarsjes werden aangestoken om de slachtoffers te herdenken.

Bij de natuurramp op 26 augustus kwamen zeker 1300 mensen om het leven in Nepal en Tibet. Er zijn nog zo'n 5000 vermisten, onder wie veel buitenlanders. In het getroffen gebied worden ook twee Nederlandse toeristen vermist.

Op verschillende plekken in Nepal werd stilgestaan bij de ramp:

In het voornamelijk hindoeïstische Nepal zijn intensieve rouwperiodes van dertien dagen gebruikelijk. Naaste gezinsleden blijven in die periode thuis en worden bezocht door andere familieleden. Op de laatste dag worden rituelen voor de ziel van de overledene uitgevoerd, die bestaan uit onder meer gebeden en een maaltijd met de gemeenschap.

De afgelopen dagen vonden al veel crematies plaats. Omdat veel nabestaanden door de ramp niet over het lichaam van hun dierbare beschikken, worden poppen van klei gemaakt om te cremeren.

Protesten

In Nepal groeit ondertussen de kritiek op de organisatie en het tempo van het reddingswerk.

In Kathmandu vonden vandaag protesten plaats bij het kantoor van premier Shah en verschillende ministeries. Families van vermisten vinden dat de regering niet genoeg doet om mogelijke overlevenden te redden bij twaalf getroffen waterkrachtcentrales en centrales in aanbouw.

Er worden ongeveer 900 mensen vermist die bij de centrales aan het werk waren op het moment van de overstroming. Naar schatting van de autoriteiten zitten zo'n 500 van hen vast in tunnels die deel uitmaken van de waterkrachtprojecten.

Gespecialiseerde reddingswerkers uit India, China, Zuid-Korea en de Verenigde Staten zijn naar hen op zoek.

'Hopen op een wonder'

Die hulp is daar veel te laat gearriveerd, betoogt Sumana Shrestha, wier 55-jarige echtgenoot als geoloog in dienst was bij de waterkrachtcentrale bij de rivier Trishuli. Hij werkte voor het projectbureau van de centrale, gehuisvest in een gebouw van twee verdiepingen dat volledig bedolven werd onder modder en puin.

"We staan hier omdat we nog niets gehoord hebben over een reddingsactie bij het projectbureau, en het is al dag dertien na de ramp", zegt ze tegen persbureau AP. "Het enige wat we tot nu toe hebben kunnen doen is bidden tot God en hopen op een wonder."

Afgelopen vrijdag werden twee Nepalese medewerkers van de bewuste waterkrachtcentrale gered. Een van de geredde mannen vertelde toen dat meer arbeiders nog in leven waren. Een dag later werd een Chinese man door reddingswerkers levend uit een andere tunnel bij de centrale gehaald.

De Britse autoriteiten zijn een onderzoek gestart naar deelnemers aan een anti-immigratieprotest in Portsmouth. Meerdere agenten raakten gewond, ook werden dienstvoertuigen vernield.

Honderden demonstranten verzamelden zich afgelopen nacht in de Zuid-Engelse kuststad. Ze wilden voorkomen dat migranten die met een boot het Kanaal hadden overgestoken de stad zouden verlaten en naar opvangcentra zouden worden gebracht, schrijven Britse media.

De betogers zouden gehoor hebben gegeven aan oproepen die rondgingen in extreemrechtse kanalen op apps als Signal en Telegram.

De boot met zo'n 120 opvarenden werd tussen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk onderschept en vervolgens meegenomen naar Portsmouth. De opvarenden waren vertrokken vanaf de Franse kustplaats Cherbourg-en-Cotentin richting Portsmouth, een reis van zo'n tien uur.

De veelal gemaskerde demonstranten gaven volgens Britse media aan dat ze wilden voorkomen dat de Britse autoriteiten de migranten zouden afvoeren. Meerdere straten in de kuststad werden geblokkeerd door de actievoerders.

Volgens de Britse politie werden vanochtend vroeg zo'n 200 demonstranten uiteengedreven en naar huis gestuurd. Er zijn geen arrestaties verricht. De Britse regering heeft het gedrag van de betogers veroordeeld en bestempeld als "gewelddadig" en "intimiderend".

Extreemrechtse activist

Het protest in Portsmouth volgde op een anti-immigratieprotest in de Britse kustplaats Dover afgelopen zaterdag. Een grote groep gemaskerde mannen blokkeerde lange tijd de toegang tot de veerboot van en naar het Europese vasteland.

De groep scandeerde leuzen als "Whose streets? Our streets" en "Stop de boten".

Vermoed wordt dat de extreemrechtse activist Daniel Thomas, ook bekend als Danny Tommo, achter de protesten in Dover en Portsmouth zit. Hij organiseert volgens de Britse omroep BBC al langer anti-immigratieprotesten en livestreamde de betoging in Portsmouth.

Volgens de omroep gebruikt de extreemrechtse activist sociale media om zijn achterban te mobiliseren.

Verscherpt toezicht

Sinds de Franse autoriteiten het toezicht bij Calais en Duinkerke hebben verscherpt, zoeken smokkelaars nieuwe vertreklocaties om migranten het Kanaal te laten oversteken. Ook zetten de smokkelaars meer mensen op de onveilige boten.

Vorige maand kwam een 15 meter lange rubberboot aan in Dover met een recordaantal van 230 opvarenden.

In de Servische hoofdstad Belgrado hebben duizenden mensen de uitvaart van de veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladic bijgewoond. De voormalige Bosnisch-Servische legerleider overleed eind augustus op 84-jarige leeftijd in de gevangenis in Scheveningen. Afgelopen donderdag is zijn lichaam overgebracht naar Servië.

Belangstellenden, onder wie een aantal oorlogsveteranen, waren massaal naar de kleine orthodoxe Sint-Lucaskerk in Belgrado gekomen voor de uitvaart. Op zijn kist, geflankeerd door militairen in uniform, lagen Mladic' pet en een zwaard.

De ceremonie werd geleid door het hoofd van de orthodoxe kerk in Servië. President Vucic was niet aanwezig, mede vanwege kritiek vanuit Brussel op het eerbetoon aan een veroordeelde oorlogsmisdadiger. Een staatsbegrafenis werd door de Servische regering niet toegestaan. Regeringsgezinde media berichtten dat Mladic bij de begrafenis wel alle militaire eerbewijzen zou ontvangen.

Buiten de kerk waren Servische vlaggen opgehangen en een enorm spandoek met de tekst: 'Welkom generaal, dank aan uw moeder voor het baren van een held'.

De kist werd na de uitvaartdienst overgebracht naar een begraafplaats enkele kilometers verderop. Met gezang, speeches, saluutschoten en het scanderen van Mladic' naam nam de menigte daar afscheid van de voormalige legerleider.

'Butcher of Bosnia'

Mladic werd in 2011 in Servië gearresteerd en overgebracht naar Den Haag. Hij had zich voor die tijd zestien jaar schuilgehouden. In 2017 werd hij door het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag veroordeeld tot levenslang voor genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Hij wordt medeverantwoordelijk gehouden voor de massamoord op ruim 8000 Bosnische jongens en mannen in de moslimenclave Srebrenica in 1995.

Ook speelde hij een belangrijke rol bij de belegering van Sarajevo door Bosnisch-Servische troepen, waarbij meer dan 10.000 doden vielen. De oud Bosnisch-Servische leider, bijgenaamd the butcher of Bosnia (de slachter van Bosnië) heeft vijftien jaar vastgezeten.

Ondanks zijn veroordeling voor de massamoorden wordt Mladic door een deel van de Servische bevolking vereerd als een held. In Belgrado dragen mensen T-shirts en vlaggen met zijn beeltenis. Sinds zijn overlijden hebben zijn nationalistische bewonderaars wakes gehouden, zijn er muurschilderingen met zijn beeltenis verschenen en is er vuurwerk afgestoken als eerbetoon. Gisteravond toonden voetbalfans van Rode Ster Belgrado een enorme afbeelding van Mladic op de tribune terwijl zijn naam werd gescandeerd.

De heldenverering heeft te maken met de mythevorming die is ontstaan in Servië sinds de jaren 90. Nationalistische militairen en politici zien hem als hun beschermer die de Serviërs tijdens de oorlog in de jaren 90 verdedigde. Ook jonge Serviërs zijn beïnvloed door de verhalen over zijn vermeende heldendaden tijdens de oorlog. Er zijn overigens ook enkele oppositiepartijen die niets met die heldenverering te maken willen hebben en het eerbetoon op de begrafenis "beschamend" en "een schande" noemen.

Kritiek uit Brussel

Buiten Servië stuit de heldenverering van Mladic op stevige kritiek, vooral vanuit Brussel. De Europese Commissie sprak zich vandaag nog eens fel uit tegen de manier waarop de begrafenis plaatsvond.

"Elke verheerlijking van oorlogsmisdadigers, ontkenning van genocide en revisionisme is in strijd met de meest fundamentele Europese waarden en heeft geen plaats in de EU of in EU-kandidaat-lidstaten", stelde de Commissie in een schriftelijke verklaring, eraan toevoegend dat "de gewapende conflicten op de Westelijke Balkan in de jaren negentig tot de donkerste momenten in de recente geschiedenis van Europa" behoren.

De Commissie betuigde in de verklaring haar solidariteit met alle slachtoffers, overlevenden en hun families "die hebben geleden onder oorlogsmisdaden in landen van voormalig Joegoslavië".

Een aantal verdachten van het extreme geweld in Overasselt van vorige week, waarbij een bewaker voor het huis van Jan G. werd doodgeschoten, is al eerder in aanraking gekomen met justitie. Dat blijkt uit een overzicht van de verdachten die afgelopen vrijdag zijn voorgeleid en dat het AD heeft kunnen inzien.

De politie wil daar tegenover de NOS geen mededelingen over doen. De krant schrijft dat een aantal verdachten in het verleden betrokken is geweest bij onder meer ontvoeringen, vuurwapengeweld en oplichting. De 23-jarige Amsterdammer Tarik J. beschoot bijvoorbeeld in de zomer van 2022 een woning in Antwerpen.

Het was destijds de bedoeling om het huis van een familielid van de bekende kickbokser Jamal Ben Saddik onder vuur te nemen, maar de daders vergisten zich in het huisnummer: het verkeerde adres werd beschoten. J. werd gepakt en veroordeeld tot vier jaar cel. Eenmaal in detentie werd hij volgens het AD ook veroordeeld voor het aansturen van twee andere "soldaten" bij het plegen van een aanslag.

De twee gebruikten daarbij hetzelfde vuurwapen dat J. had gebruikt.

Ontvoering met vuurwapen

Een andere Overasselt-verdachte, ook afkomstig uit Amsterdam, ontvoerde samen met anderen in juli 2024 onder bedreiging van een vuurwapen een oude man om hem vervolgens op gewelddadige wijze te beroven van zijn bezittingen. Hij kreeg daarvoor vijftien maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk. Eenmaal uit de gevangenis beterde hij zijn leven niet: hij werd kort daarna twee keer opgepakt voor ontvoering en oplichting.

Een derde Amsterdammer, 20 jaar oud, kwam eind 2024 voor de rechter in verband met een schietincident. Het is niet duidelijk wat er is gebeurd, waar zich dit afspeelde en of de man hiervoor werd veroordeeld. Deze man wordt ervan verdacht, schrijft het AD, in Overasselt de fatale schoten op de 51-jarige beveiliger te hebben gelost.

Geweldpleging en oplichting

Anderen uit de groep, die vorige week zwaarbewapend door het Gelderse dorp trok, kwamen eerder bij de autoriteiten in beeld vanwege geweldpleging, oplichting en identiteitsfraude.

Ondertussen zoekt de politie met specialistische teams en met ondersteuning van de mobiele eenheid in Overasselt en omgeving verder naar "voorwerpen en ander bewijsmateriaal". Gisteren meldde de politie dat vrijdag in Amsterdam een 26-jarige man met de Belgische nationaliteit is aangehouden voor betrokkenheid bij de gebeurtenissen. Eerder werden 34 verdachten aangehouden, twee van hen zijn vrijgelaten maar blijven wel verdachte.

De gebeurtenissen van afgelopen week op een rij:

De 48-jarige klimaatactivist Daniel V. die in Duitsland wordt gezocht voor meerdere sabotagepogingen op het energienet, wil mogelijk ook in Nederland toeslaan. Volgens de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung heeft de man een elektriciteitsstation in Doetinchem op een lijstje staan van mogelijke doelwitten.

De krant baseert zich op forensische onderzoekers van de politie die vrijdag bij de inbeslagname van de omgebouwde camper van V. stuitten op een notitieboekje met plannen voor verdere aanslagen. De politie Oost-Nederland laat desgevraagd aan de NOS weten hier niet mee bekend te zijn.

Afgelopen week eiste Daniel V. de sabotagepogingen op elektriciteitsstations in de deelstaten Brandenburg en Noordrijn-Westfalen op in twee handgeschreven brieven. Deze stuurde hij naar de media en naar de politie en voorzag hij van zijn naam en adres. Bij een inval in zijn huis werd springstof aangetroffen, maar van V. zelf was geen spoor te bekennen.

In twee gevallen leidden de aanslagen tot uitval van onderdelen van de energiecentrales, maar niet tot stroomstoringen.

'Alles zelf voorbereid'

De inwoner van de plaats Gevelsberg in Noordrijn-Westfalen noemt het opwekken van elektriciteit uit fossiele brandstoffen "een misdaad die onbeschrijflijk leed veroorzaakt". Ook schreef hij dat hij wel moest "ingrijpen" omdat de media en de staat dat niet doen. "Ik heb alles zelf voorbereid", staat in de brieven.

De politie is inmiddels al dagenlang naar hem op zoek en onderzoekt een terroristisch motief. Afgelopen weekend gaf de Duitse politie twee foto's van V. vrij. Ook werd er een grootschalige zoekactie opgestart in het Hambach-Bos, tussen Keulen en Aken, nabij een bruinkoolmijn. Hier werd ook de camper van V. aangetroffen.

In de hoop V. ergens in de bosrijke omgeving te lokaliseren, zette de politie een helikopter met warmtecamera's in. Ook werden gegevensdragers van wildcamera's in beslag genomen.

Explosieven in het oosten

Eerder vandaag werden nog explosieven gevonden in de buurt van een elektriciteitsstation, dit keer in het plaatsje Graustein in het oosten van het land. Ze werden aangetroffen tijdens een groot politieonderzoek naar aanvallen op de elektriciteitsinfrastructuur in het gebied. In totaal zijn er 21 explosieven gevonden, schrijft het Openbaar Ministerie.

Het is niet zeker of Daniel V. ook hiervoor verantwoordelijk is. De zelfgemaakte explosieven die werden gevonden zijn onklaar gemaakt door speciale politie-eenheden.

Vaker doelwit

De afgelopen jaren zijn elektriciteitsvoorzieningen in Duitsland vaker doelwit geweest. Vorig jaar september zaten tienduizenden huishoudens zonder stroom na brandstichting bij twee hoogspanningsmasten. Begin dit jaar zaten tienduizenden in Berlijn dagenlang zonder stroom.

Die laatste sabotageactie werd opgeëist door de extreemlinkse groepering Vulkangruppe.

De fabriek van Volkswagen in het Duitse Osnabrück wordt overgenomen door een buitenlandse eigenaar. Het gaat om de Israëlische investeringsmaatschappij Aurelius, die zich bezighoudt met defensie en cyberveiligheid.

Volgend jaar stopt de productie van Volkswagen-auto's in de fabriek, laat het bedrijf weten. In plaats daarvan gaan er luchtverdedigingssystemen gemaakt worden voor Europa en Duitsland.

De fabriek zal ook onderdelen produceren voor een Israëlisch defensiebedrijf dat ook meewerkt aan de Iron Dome. Dat is een geavanceerd luchtverdedigingssysteem van Israël.

Volkswagen verkeert in zwaar weer. Vorige week maakte het concern bekend dat 50.000 medewerkers hun baan verliezen en dat vier fabrieken mogelijk dichtgaan. Door de overname wordt in ieder geval een van de fabrieken gered.

Nieuwe toekomst

Aurelius neemt de fabriek en de meeste medewerkers over, laten de partijen weten in een persbericht. Volgens persbureau Reuters betekent dit dat 1400 van de 1800 banen in de fabriek worden gered.

"Door deze overname zetten we een belangrijke stap richting een nieuwe industriële toekomst voor deze plaats", aldus CEO van Volkswagen Oliver Blume in een persbericht. "Het personeel in Osnabrück heeft herhaaldelijk laten zien hoeveel expertise, flexibiliteit en toewijding deze locatie te bieden heeft."

Media-minister Rianne Letschert maakt begin deze week bekend of het doek valt voor omroep Ongehoord Nederland. De verwachting is van wel, zeker nu na het Commissariaat voor de Media ook de NPO bij haar officieel een verzoek heeft neergelegd om de licentie in te trekken. Volgens de NPO is daar inmiddels voldoende juridische grondslag voor.

In 2023 vroeg de NPO ook om de erkenning in te trekken, destijds aan staatssecretaris Uslu, maar toen is dat niet gebeurd. Wat maakt de situatie nu anders?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Parlementair verslaggever van Nieuwsuur Jeroen Stans vertelt in de podcast over de jarenlange worsteling met Ongehoord Nederland in politiek Den Haag: vanaf het moment dat minister Arie Slob met bij voorbaat veel bezwaren akkoord ging om de omroep toe te laten treden tot het bestel, via de opmerkelijke keuze van Uslu om niet in te grijpen, tot nu.

Emeritus hoogleraar mediarecht aan de Universiteit Leiden Wouter Hins deed onderzoek naar Ongehoord Nederland. Hij zet uiteen wat de beslissing van de minister zo ingewikkeld maakt, en hoe de juridische haken en ogen eruit zien.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra en Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Bij Nijkerk is de Hardenbergerbrug in de A28 in beide richtingen "uit voorzorg" afgesloten, meldt Rijkswaterstaat. Volgens de gemeente Nijkerk is dat gebeurd uit veiligheidsoverwegingen.

Volgens de ANWB blijft de brug nog zeker 48 uur helemaal dicht. Rijkswaterstaat heeft nog niets gezegd over de duur van de afsluiting. Ook is nog niet gedeeld wat er precies aan de hand is met de brug. Wel is duidelijk dat de brug is gesloten na een inspectie. De vaarroute en de wegen onder de Hardenbergerbrug zijn ook afgesloten.

Het verkeer kan daardoor niet via de A28 tussen Amersfoort en Zwolle reizen. De vertraging kan oplopen tot zo'n half uur. Reizigers worden door Rijkswaterstaat omgeleid via Apeldoorn over de A50 en de A1, zegt de ANWB.

Ov-staking

De afsluiting leidt lokaal tot veel overlast, zegt de gemeente. Die verwijst ook naar de landelijke ov-staking die voor woensdag staat gepland. "We roepen op af te wegen of het noodzakelijk is de weg op te gaan", aldus de gemeente Nijkerk.

Handelsbedrijven hopen snel op meer duidelijkheid, zegt Evofenedex. "Bedrijven begrijpen dat veiligheid altijd vooropstaat", schrijft de branchevereniging. "Maar zij hebben ook behoefte aan duidelijkheid over de aard van het probleem, de verwachte duur van de afsluiting en de gevolgen voor het verkeer. Die informatie is essentieel om hun bedrijfsvoering zo goed mogelijk aan te passen."

13.000 vrachtwagens

Transport en Logistiek Nederland (TLN) zegt dat dagelijks zo'n 13.000 vrachtwagens gebruikmaken van de route. Ook die brancheorganisatie is niet blij met de afsluiting. "Opnieuw valt een belangrijke schakel in het Nederlandse wegennet onverwacht uit. Nederland kan niet van brug naar brug blijven struikelen." TLN roept het kabinet op om meer geld uit te trekken voor onderhoud.

Deze zomer ging de Merwedebrug bij Gorinchem ook abrupt dicht, al was dat alleen voor vrachtverkeer. Rijkswaterstaat ontdekte dat het staal van de brug op verschillende plekken minder sterk was dan gedacht. Personenauto's, motoren en bestelbusjes mochten toen nog wel over de brug rijden.

"We zijn allemaal diep geschokt." Zo opende de Duitse bondskanselier Merz de persconferentie waarin hij reageerde op de enorme verkiezingswinst van de rechts-radicale partij Alternative für Deutschland (AfD). Zo'n grote winst hadden we niet verwacht, zei hij na beraad met zijn partijgenoten. "Dit is de zwaarste verkiezingsuitslag voor de CDU/CSU in decennia."

Gisteren behaalde de AfD een historische overwinning in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. De partij wist 43,8 procent van de kiezers voor zich te winnen en liet daarmee de CDU (17,2 procent) ver achter zich. De CDU werd gehalveerd in vergelijking met de vorige verkiezing.

Dat heeft gevolgen voor Duitsland, voor Europa maar ook voor hemzelf, concludeerde Merz. "We kunnen niet overgaan tot de orde van de dag."

Hij noemde daarbij ook de deelstaatverkiezingen die de komende tijd zullen volgen. Later deze maand zullen er verkiezingen zijn in de deelstaten Mecklenburg-Voor-Pommeren en Berlijn.

Geen aftreden

Gevreesd wordt voor een opkomst van de partij in andere deelstaten. Ook daar groeit de AfD, al is de verwachting op basis van de peilingen dat ook andere partijen daar meedingen om de verkiezingswinst.

"De AfD-tsunami uit Saksen-Anhalt zou ook een gevaar kunnen vormen voor de coalitie in Berlijn", schrijft de Frankfurter Allgemeine Zeitung in een redactioneel commentaar.

Hoewel Merz erkende dat de uitslag van gisteravond gevolgen voor hem heeft, denkt hij niet aan aftreden als bondskanselier. Hij werd hier meerdere keren naar gevraagd tijdens de persconferentie en antwoordde niet weg te willen lopen voor zijn verantwoordelijkheid. "Opgeven is voor mij geen optie."

'Fundamentele hervormingen'

Merz zei dat Duitsland fundamentele hervormingen nodig heeft en dat hij zich daar met zijn coalitiegenoten voor wil blijven inzetten. Ook zei hij dat hij de noodzaak van die hervormingen beter "emotioneel" wil overbrengen aan mensen.

Merz stipte ook de bezorgde reacties aan die vanuit andere landen volgden op de enorme winst van de AfD. Hij zei dit te begrijpen maar noemde de instituties en democratische waarborgen in Duitsland veerkrachtig en stabiel. "We weten dat Duitsland vanwege zijn geschiedenis een bijzondere verantwoordelijkheid draagt."

Ook richtte hij zich tot de bezorgde burgers in Duitsland. "We weten dat veel mensen bang zijn voor hun toekomst", zei Merz. "Gisteren is die angst nog meer gegroeid."

Plannen AfD

De AfD in Saksen-Anhalt wil onder meer de rechten van asielzoekers inperken en hen zo veel mogelijk laten terugkeren naar het land van herkomst. Ook is de partij van plan om te stoppen met lhbti-voorlichting, wat volgens de partij neerkomt op het "promoten van seksuele afwijkingen".

Wat de partij betreft moet er een einde komen aan de financiering van de publieke omroep, van "anti-Duitse" cultuur en kerkelijke organisaties. Daarnaast zouden kinderen met een handicap of kinderen van asielzoekers de prestaties op school van anderen remmen. De AfD wil hen daarom scheiden van de rest.

Onder meer de kerken en de stichting die de voormalige concentratiekampen Buchenwald en Mittelbau-Dora beheert hebben laten weten zich zorgen te maken om de verkiezingsuitslag.

"De deelstaat is verdeeld. Onze zorg gaat uit naar de sociale vrede en de onderlinge verstandhouding tussen de mensen in onze deelstaat", lieten de geestelijken van katholieke en protestantse kerken in een gezamenlijke verklaring weten.

Pro-Russische standpunten

Ook de huidige premier van Saksen-Anhalt was bij de persconferentie. Hij zei dat zijn partij CDU/CSU nu geen mandaat meer heeft om te regeren en dat hij later vandaag een voorstel doet voor een procedure.

De AfD heeft 39 van de 83 zetels bemachtigd, waarmee de partij net geen meerderheid heeft en een coalitie zal moeten vormen. De leider van de AfD in Saksen-Anhalt, Ulrich Siegmund, wilde eigenlijk alleen regeren, maar zal nu toch op zoek moeten naar coalitiegenoten.

Een mogelijkheid daarvoor is de BSW van Sahra Wagenknecht. Zij liet vandaag weten dat de Brandmauer-politiek, waarbij de AfD uitgesloten wordt van samenwerking met andere partijen, niet langer een optie is. De linkse partij heeft net als de AfD een openlijke pro-Russische houding.

Ook Merz stipte de pro-Russische houding aan in de persconferentie. Zo zei hij dat de verkiezingswinst van AfD 2500 kilometer ten oosten van Berlijn werd gevierd. Desondanks blijft de steun aan Oekraïne onveranderd, aldus Merz.

Hij benoemde daarbij ook de dreiging die Rusland vormt voor de interne veiligheid in Duitsland. De bondskanselier verwees daarbij naar de drone met explosieven die vorige maand werd aangetroffen bij een Oekraïens vrachtvliegtuig in de Duitse stad Leipzig. Duitsland houdt Rusland hiervoor verantwoordelijk.

Een Belg heeft mogelijk bedrijfsgeheimen van chipfabrikant Belgan doorgespeeld aan China. Een oud-topman van het chipbedrijf wordt verdacht van spionage, meldt het Belgische Openbaar Ministerie (OM).

De 52-jarige man, die leiding gaf aan de onderzoeksafdeling, werd al in mei gearresteerd op het Brusselse vliegveld Zaventem. Hij stond op het punt om naar zijn geboorteplaats Peking te vliegen. De man heeft naast de Chinese ook de Belgische nationaliteit. Voordat hij werd gearresteerd, woonde hij in het Vlaams-Brabantse Leuven.

Chipbedrijf Belgan

Belgan (inmiddels failliet) was een chipfabrikant gespecialiseerd in het maken van zogenoemde halfgeleiders. Dat zijn materialen die in beperkte mate stroom doorgeven. De producten van Belgan konden volgens het Belgische OM worden gebruikt voor elektrische voertuigen, de lucht- en ruimtevaart en het leger.

In 2021 is Belgan overgenomen door een Chinees bedrijf. De krant De Standaard schrijft dat de overname mogelijk als doel had om technologie naar China door te sluizen.

Halverwege 2024 werd het bedrijf uit Oudenaarde (Oost-Vlaanderen) bankroet verklaard. Honderden werknemers kwamen op straat te staan.

De oud-topman van Belgan had dubbele petten op. Naast zijn hoge functie bij het bedrijf was hij ook directeur van een Chinese onderneming die dezelfde soort chips maakte. Dat chipbedrijf kreeg geld van de Chinese overheid.

Het OM is nog op zoek naar een tweede verdachte in de zaak. Volgens De Standaard zou het gaan om de laatste directeur van Belgan, Alan Zhen Zhou. Hij zou ook een rol hebben gespeeld bij het doorspelen van informatie, aldus de Belgische krant.