NOS Nieuws - Algemeen

Er is een nieuw tijdperk aangebroken in de wereld van kunstmatige intelligentie (AI), zegt topman Greg Brockman van OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT. Hij heeft het over 'AGI', de afkorting van artificial general intelligence: kunstmatige algemene intelligentie. Daarvan is volgens het bedrijf sprake als computersystemen "zeer zelfstandig werken en beter presteren dan mensen".

"De term AGI gaat voor sommigen in de AI-industrie over veel meer dan alleen intelligentie", zegt Jan Broersen, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Universiteit Utrecht. "Dat gaat vaak samen met doembeelden van kwaadaardige robots die de wereld gaan overnemen."

"En dan zeggen de AI-bedrijven daarna: 'Laat ons die AGI maar maken, wij zorgen dat het goedkomt.' Daarvoor trekken ze heel veel geld en macht naar zich toe."

Vergelijken met menselijke intelligentie

Kunstmatige intelligentie vergelijken met menselijke intelligentie is heel raar, vindt AI-adviseur Ilyaz Nasrullah. "Alsof je een duikboot vergelijkt met een mens. Een mens kan zwemmen, een duikboot kan ook in het water bewegen. Het heeft geen zin om dat met elkaar te vergelijken."

Daarmee zegt hij niet dat AI-programma's nutteloos zijn. "Als je bijvoorbeeld informatie wilt vinden op het internet, heb je computers nodig om door al die informatie heen te gaan. Dat zullen computers altijd sneller kunnen dan mensen."

Dus computers zijn heel nuttig, vindt Nasrullah: "Maar het is heel raar om te zeggen: computers zijn beter dan mensen. Het ene is een machine die werkt op basis van rekenkracht en de ander een levend wezen."

Betekenis van AGI onduidelijk

Daar komt nog bij dat er geen betekenis van AGI is waarover iedereen het eens is. "De term bestaat al tientallen jaren", zegt Broersen. "In het begin ging het om een vorm van kunstmatige intelligentie die niet één ding kan, maar meerdere dingen. Later zijn daar allemaal dingen aan toegevoegd. Sommige mensen spreken van AGI als het allerlei menselijke eigenschappen heeft, zoals bewustzijn of verlangens. Niemand weet meer wat het betekent."

Ook OpenAI-topman Brockman kan het aanbreken van het AGI-tijdperk niet onderbouwen. In een gesprek met onder meer de Amerikaanse nieuwssite TechCrunch noemde hij het "een spiritueel concept". Met andere woorden: het gevoel dat het zover is en iedereen mag zelf bepalen of je er ook zo over denkt. "Persoonlijk denk ik van wel", zei hij.

Brockman zegt dus dat je zelf mag bepalen wat AGI is, terwijl zijn bedrijf OpenAI zegt dat het zijn doel is om AI-systemen te ontwikkelen die "beter presteren dan mensen". "Heel verwarrend", zegt Nasrullah. "Wat moet je daar nou mee?"

"Het is moeilijk om te weten wat in het hoofd van Brockman omgaat. Mijn conclusie is: AGI bestaat niet, want je kan niet inhoudelijk vaststellen wat het inhoudt. Dat doet Brockman zelf ook niet."

Marketing of religie

Waarom zegt Brockman dan dat het "AGI-tijdperk" is aangebroken? Nasrullah denkt dat het vooral bedoeld is als marketing. "Het zorgt ervoor dat mensen over OpenAI praten. Sommige mensen gaan er heel serieus op in: het is wel zo, het is niet zo."

"Het maakt voor OpenAI niet uit of mensen voor of tegen zijn, er wordt in ieder geval over het bedrijf gepraat. En dan ook nog rond een AI-systeem dat 'beter presteert dan mensen', dat klinkt heel aantrekkelijk. Alle reclame is goede reclame."

Dat, of hij maakt er een soort religie van, zegt Nasrullah: "Je moet geloven dat AGI gemaakt is."

Broersen denkt dat dat een serieuze optie is. "Een aantal mensen in de AI-industrie gelooft echt dat zij AI-systemen kunnen ontwikkelen die in alle opzichten beter zijn dan mensen", zegt hij. "Het geld is leuk, maar ze vinden het vooral fantastisch dat ze dit kunnen doen. Zij komen in de geschiedenisboeken als de mensen die AGI hebben gemaakt. Ze willen God spelen."

De AI-industrie die gelooft in AGI, koppelt die vaak ook aan allerlei doemscenario's, maar in de wetenschap wordt AGI niet heel serieus genomen. Hoe dat zit, zie je in deze video die NOS op 3 eerder maakte:

Het afgelopen muggenseizoen zijn er in Nederland zeker negen mensen besmet geraakt met het westnijlvirus. Waarschijnlijk zijn het er veel meer, maar slechts een klein deel van de mensen die het virus oplopen, krijgt ook klachten. Een week geleden overleed in de provincie Utrecht iemand aan de gevolgen van het virus.

Wat is het westnijlvirus en moeten we ons zorgen maken? Hieronder vijf vragen en antwoorden.

Wat is het westnijlvirus?

Het westnijlvirus kan westnijlkoorts veroorzaken. Het komt oorspronkelijk uit Oeganda, uit het zogenoemde westnijldistrict. In 1937 werd het voor het eerst bij iemand vastgesteld.

Het virus komt met name voor bij vogels. De overdracht gaat via muggen, die zich voeden met het bloed van besmette vogels en zo ook besmet kunnen raken. Besmette muggen kunnen op die manier het virus overdragen op mensen en zoogdieren.

Mensen en paarden zijn zogenoemde dead end hosts, zij kunnen het virus niet doorgeven. Het virus is daarom niet vergelijkbaar met bijvoorbeeld corona.

Van de besmette mensen ervaart 80 procent geen klachten en 20 procent ervaart milde klachten. Zij worden bijvoorbeeld grieperig of krijgen koorts. Minder dan één procent wordt ernstig ziek en krijgt neurologische aandoeningen, bijvoorbeeld een hersenvliesontsteking of verlammingsverschijnselen. In het ergste geval kan iemand aan de gevolgen van het virus overlijden.

Mensen die ouder zijn dan 50 jaar lopen een groter risico om ziek te worden. Dat geldt ook voor kwetsbare groepen. De persoon die vorige week aan de gevolgen van het virus overleed, was ouder dan 75 jaar en had ook andere aandoeningen.

Hoe is het virus in Nederland terechtgekomen?

Vanuit Afrika rukte het virus via trekvogels op naar Zuid-Europa. Het komt voornamelijk voor in Italië, Griekenland, Hongarije en op de Balkan. Trekvogels hebben het vervolgens weer meegenomen naar Nederland.

Het virus is niet nieuw in Nederland. Het werd voor het eerst bij mensen hier geconstateerd in 2020; toen werden acht besmettingen gemeld. Daarna waren er geen besmettingen meer onder mensen, tot dit jaar.

In 2022 werd een besmette blauwe reiger gevonden. Het virus bleek nauw verwant aan de stam die in in 2020 de besmettingen veroorzaakte.

In september en de herfst van 2025 werd een andere variant van het virus vastgesteld in zowel muggen, vogels als paarden.

Moeten we ons zorgen maken om het virus?

Omdat slechts een klein deel van de besmette mensen klachten krijgt, is de inschatting dat er momenteel in Nederland veel meer mensen besmet zijn. Muggenexpert Bart Knols maakt zich daarom zorgen. "Er zijn geen vaccins voor mensen, je kunt je enkel beschermen tegen muggenbeten. Ook is er geen medicatie voor wanneer je ziek wordt." Bij ziekte kunnen wel de symptomen worden bestreden.

Experts verwachten dat we in Nederland meer te maken zullen krijgen met soortgelijke muggeninfecties, bijvoorbeeld door de tijgermug. Door langere en warmere zomers wordt de muggendichtheid, hoeveel muggen er zijn in een gebied, groter. Bij warm weer ontwikkelen larven zich sneller en ontstaan er meer nieuwe generaties muggen, zegt Knols.

Meer muggen betekent meer beten bij vogels. Dat betekent meer geïnfecteerde muggen en daarmee groeit het risico voor mensen. Dat noemt Knols problematisch.

Virologen Chantal Reusken van het RIVM en Marion Koopmans van het Erasmus MC zijn minder bezorgd: "Als we de impact van de gevolgen van dit virus vergelijken met die van andere infectieziekten, is dat bij dit virus beperkt", zegt Reusken. Koopmans beaamt dat: "Negen ziektegevallen vind ik best veel, maar het westnijlvirus wordt niet overgegeven van mens op mens, dus dat zal nooit leiden tot hele grote uitbraken."

Wel moet worden voorkomen dat het virus zich verspreid via gedoneerd bloed, zeggen Koopmans en Reusken. Bloeddonateurs kunnen als zij besmet zijn het virus op die manier doorgeven. Wanneer iemand bloed doneert wordt diegene vooraf gescreend. Als besmet bloed wordt geconstateerd, worden andere donaties in de regio nagegaan.

Wat is de verwachting over het virus in Nederland?

De komende weken zullen waarschijnlijk nog besmettingen worden gemeld, zegt Reusken. Op de lange termijn krijgen we meer te maken met soortgelijke muggeninfecties, vanwege de opwarming van de aarde, zegt Koopmans.

"We verwachten ook nieuwe, exotische muggen en meer virusinfecties. Geen infecties die vergelijkbaar zijn met de pandemie, maar wel infecties waar we niet op bedacht zijn", zegt Koopmans.

Trekvogels zullen het westnijlvirus ieder jaar naar Nederland brengen, verwacht Reusken. "Daarnaast kan het virus overwinteren, muggen houden een winterslaap. Of er een nieuwe uitbraak komt, hangt af van ecologische omstandigheden."

Hoe verweren we ons tegen het virus?

Door muggenbeten te voorkomen. Dat kan door horren te plaatsen, bedekkende kleding te dragen wanneer het gaat schemeren en door muggenwerendemiddelen te gebruiken. Ook is het verstandig om stilstaand water rondom het huis, waarin muggen zich kunnen voortplanten, zoveel mogelijk te verwijderen.

"Wat we kunnen doen tegen het virus is beperkt. Vogels zijn het reservoir en daar is weinig tegen te doen", zegt Reusken. Het is aan de politiek om prioriteiten te stellen en of er geld is voor een hardere aanpak, zegt Koopmans. "Dat is een lastig dilemma. Ik denk wel dat er structureel aandacht moet komen voor door insecten overdraagbare ziekten."

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft voor een nieuwe wereldkaart gestemd die het Afrikaanse continent anders weergeeft. Dat meldt persbureau Reuters. In de resolutie staat dat wereldwijd moet worden ingezet op het gebruik van de Equal Earth-kaart, die de werkelijke grootte van landen weergeeft.

Nu wordt meestal nog de mercatorprojectie gebruikt, waarop het hele Afrikaanse continent veel kleiner en zuidelijker wordt weergegeven.

Het voorstel kreeg brede steun onder de leden van de VN, alleen de Verenigde Staten stemden tegen. De resolutie was ingediend door Togo en werd gesteund door meerdere landen van de Afrikaanse Unie.

Minister Robert Dussey van Buitenlandse Zaken van Togo zegt tegen de Britse krant The Guardian dat het gebruik van de nieuwe wereldkaart geen politieke discussie is, maar een wetenschappelijke. "Er is wetenschappelijk bewijs, dus we moeten de nieuwe realiteit accepteren."

Onderwijs en navigatie

VN-resoluties zijn niet bindend, maar deze resolutie zou wel kunnen leiden tot een vernieuwing van onderwijsprogramma's op scholen en navigatiesystemen wereldwijd.

Frankrijk laat weten de mercatorprojectie al niet meer te gebruiken. Die kaart zou te veel nadruk leggen op Rusland, de VS en Groenland, ten koste van Afrika en Zuidoost-Azië, zegt Jean-Noel Barrot, de Franse minister van Buitenlandse Zaken. "Het ministerie zal voorkeur geven aan kaarten die de werkelijke oppervlakten nauwkeuriger weergeven en in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van cartografen en wetenschappers."

Gerardus Mercator

De mercatorprojectie is getekend door Vlaamse kartograaf Gerardus Mercator in 1569. Zijn wereldkaart was door de rechte en evenwijdige lengte- en breedtegraden vooral gunstig voor de scheepvaart en wordt bijna vijf eeuwen later nog steeds gebruikt.

Op die kaart wordt het continent Afrika veel kleiner en zuidelijker weergegeven dan in de realiteit.

Bekijk hieronder het verschil tussen de afbeeldingen:

Op de mercatorprojectie lijkt Groenland bijna even groot als het gehele Afrikaanse continent, terwijl Afrika in werkelijkheid ruim veertien keer zo groot is. Vorig jaar augustus maakten de 55 landen van de Afrikaanse Unie bekend dat ze zich zouden inzetten voor het gebruik van de Equal Earth-kaart.

Met de campagne Correct The Map, willen de ngo's Africa No Filter en Speak Up Africa een "koloniale erfenis rechtzetten die de Afrikaanse identiteit vervormd". Fara Ndiaye van Speak Up Africa zei destijds dat het gebruik van de mercatorprojectie "het denken over Afrika negatief beïnvloedt, met name bij kinderen die de kaart op school zien".

Alle 32 verdachten die vandaag zijn voorgeleid aan de rechter-commissaris vanwege het geweld in Overasselt blijven veertien dagen langer vastzitten, meldt de rechtbank in Arnhem. Zij zitten alle 32 in beperkingen en hebben dus alleen contact met hun advocaat.

Ze worden als groep verdacht van moord of doodslag op de 51-jarige beveiliger uit Wijchen die in de nacht van maandag op dinsdag werd doodgeschoten, maakte het Openbaar Ministerie vanochtend bekend. Het slachtoffer was ingehuurd om de woonboerderij van Jan G. te beveiligen. G. is in het verleden veroordeeld voor drugscriminaliteit.

De groep wordt ook verdacht van poging tot moord op twee politieagenten en de voorbereidingen voor moord, doodslag, gijzeling, vrijheidsberoving en het bezit van vuurwapens.

Nieuwe zoekactie

Aan het eind van de middag heeft de politie een nieuwe zoekactie ondernomen in Overasselt. Dat was naar aanleiding van de vondst van een wapen eerder op de dag.

Bij de zoekactie "in het directe gebied daaromheen" is ook de ME betrokken. Niet duidelijk is of de actie nog gaande is en of er meer wapens zijn gevonden.

Gisteren deed de politie al negen huiszoekingen in verband met het schietincident, "om informatie en mogelijke bewijsmiddelen veilig te stellen". De huiszoekingen vonden plaats in Nederland, maar de politie meldt niet waar.

Weer woning gesloten

In Overasselt is vandaag ook een tweede woning gesloten op last van de burgemeester. Die woning bevindt zich aan de Honingklaver en moet twee weken dicht.

Lokale media meldden dat de woning een van de tien plaatsen delict was; er zouden harde knallen zijn gehoord en mogelijk is er een explosief afgegaan. De politie kreeg in de nacht van het geweld een inbraakmelding binnen op het adres. Een familielid van Jan G. zou volgens diezelfde media de bewoner zijn van het huis.

In het dorp begon aan het einde van de middag een bewonersbijeenkomst in een verenigingsgebouw, georganiseerd door de gemeente. Enkele tientallen inwoners van Overasselt en Nederasselt kwamen daarnaartoe om over de gebeurtenissen te praten en hun vragen te stellen.

'Toch wel geschrokken'

Burgemeester Minses van de gemeente Heumen was ook aanwezig. Enkele bezoekers lieten aan het ANP weten dat hij een korte toespraak hield. Ook Slachtofferhulp was bij de bijeenkomst, net als de politie en medewerkers van de gemeente.

"Het is gewoon goed om even bij elkaar te komen", zegt een van de bezoekers bij de ingang van het verenigingsgebouw. Een ander maakt zich zorgen over hoe het verder moet. "Ik ben toch wel geschrokken en ook angstig voor wat komen gaat. De woning is nu wel een jaar dicht, maar wat gebeurt er na dat jaar?"

Ook leven er vragen over hoe de communicatie verliep tijdens de gebeurtenissen in het dorp. "Ik denk dat veel mensen in de gemeenschap wel denken: hee, waarom kwam die melding zo laat dat we alsjeblieft binnen moesten blijven? Voor mij was heel duidelijk dat er hier heel veel aan de hand was, met veel verdachten die overal in de omgeving verstopt zaten", zegt een inwoner.

"We moesten het nu vanuit de media horen", concludeert een andere aanwezige voorafgaand aan de bijeenkomst. "We hadden eerder gewaarschuwd willen worden, met een NL Alert of zo."

Aanklagers in Roemenië hebben de omstreden influencer Andrew Tate officieel aangeklaagd voor mensenhandel in minderjarigen, witwassen, seks met een minderjarige en beïnvloeding van getuigen. Zijn broer Tristan wordt beschuldigd van medeplichtigheid.

Volgens Roemeense aanklagers ronselden de Tate-broers hun slachtoffers door ze te verleiden en te beweren dat ze een relatie of huwelijk wilden. Vervolgens zouden ze door de broers zijn gedwongen om internetporno te maken.

Een van de slachtoffers was 15 jaar oud toen ze in 2010 in Groot-Brittannië werd geronseld, zeggen aanklagers. Andrew Tate zou haar naar Boekarest hebben gebracht en geweld en intimidatie hebben gebruikt om haar te dwingen naaktvideo's te maken. Ook zijn broer zou daaraan mee hebben gedaan.

Volgens de aanklacht zijn de broers het slachtoffer ruim een miljoen euro schuldig. Dat is het bedrag dat er is verdiend met de gedwongen porno, maar waar ze zelf niets van terugzag. De broers probeerden volgens de aanklagers het achtergehouden geld wit te wassen door er dure auto's mee te kopen.

Uitlevering

De nieuwe aanklachten vloeien voort uit een eerder onderzoek dat leidde tot de arrestatie van de broers in 2022. In die zaak werden ze beschuldigd van mensenhandel en seksuele uitbuiting van vrouwen met het doel om geld te verdienen. Twee jaar later verwierp de rechtbank in Boekarest de aanklachten om procedurefouten. Het tweetal woonde sinds 2017 in Roemenië.

Volgens de nieuwe aanklachten hebben de broers hun slachtoffers betaald of geïntimideerd om geen of valse verklaringen af te leggen. De Tate-broers spreken de beschuldigingen tegen en zeggen dat er sprake is van een politieke samenzwering om hen het zwijgen op te leggen.

De broers zitten momenteel vast in de Verenigde Staten in afwachting van hun uitlevering aan Groot-Brittannië. Daar liggen er ook tientallen aanklachten tegen hen, waaronder voor verkrachting en mensenhandel. Andrew en Tristan Tate hebben zowel de Amerikaanse als de Britse nationaliteit en verzetten zich tegen hun uitlevering.

Het is niet bekend of Roemenië ook om hun uitlevering gaat vragen.

Vrouwenhater

De 39-jarige Andrew Tate is een voormalige kickbokser en noemde zichzelf in het verleden een vrouwenhater. Zo zei Tate onder meer dat vrouwen zelf verantwoordelijk zijn als ze worden verkracht en noemde hij ze lui.

Hij heeft miljoenen volgers op het socialemediaplatform X. In 2022 werd hij van Facebook en Instagram verbannen omdat hij volgens moederbedrijf Meta de regels had overtreden.

Zijn volgers bestaan voornamelijk uit jonge mannen die deel uitmaken van een online gemeenschap die de manosphere wordt genoemd. Het is een beweging van mannen die extreme en vaak vrouwonvriendelijke opvattingen hebben over mannelijkheid en de rol van de man in de maatschappij.

Bij een Russische droneaanval op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is het hoofdkwartier van de veiligheidsdienst SBU geraakt, meldt president Zelensky.

De Oekraïense president zegt dat de drone rechtstreeks was gericht op het kantoor van het hoofd van de veiligheidsdienst in het gebouw. Zelensky meldt dat hij opdracht heeft gegeven tot "een passende, concrete reactie die deze aanval weerspiegelt". Daarmee lijkt hij een vergeldingsaanval op de Russische inlichtingendienst aan te kondigen.

De SBU heeft een belangrijke rol in de oorlog met Rusland, omdat die diep in Rusland aanvallen uitvoert op strategische doelen, zoals wapenfabrieken en de energie-infrastructuur.

Zo was de SBU verantwoordelijk voor een bomaanslag in 2022 op de brug die het door Rusland bezette schiereiland de Krim verbindt met Rusland. Ook voerde de dienst vorig jaar een aanval uit waarbij Russische oorlogsvliegtuigen werden vernietigd. Aangenomen wordt dat de SBU ook achter geheime liquidaties van hoge Russische militairen zit.

Zwarte rook

Na de aanval op het hoofdkwartier in het historische centrum van Kyiv steeg dikke zwarte rook op. Volgens de burgemeester van de hoofdstad raakten zeker twaalf mensen gewond.

Een winkelier die tegenover de inlichtingendienst een bakkerij heeft, meldt op Telegram dat zijn pand door de aanval ook is verwoest. Tegenover het SBU-hoofdkantoor staat ook de beroemde Sint Sophia-kathedraal die op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. Een Russische aanval op het historische centrum en politieke hart in de hoofdstad is zeer uitzonderlijk.

Kyiv wordt al dagen continu aangevallen door Russische drones. Woensdag werd nog een universiteit in de stad geraakt. De minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne spreekt vandaag van een forse escalatie en noemt de aanval "een afwijzing van diplomatie".

Dit weekend gesprekken

Zelensky kondigde aan dat de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zondag voor gesprekken in Kyiv zijn, daarvoor zijn de twee in Moskou.

De Oekraïense president zegt dat zijn land tijdens het bezoek geen luchtaanvallen zal uitvoeren op Rusland, zodat Witkoff en Kushner veilig naar Moskou en vervolgens naar Kyiv kunnen vliegen. Zelensky roept Rusland op hetzelfde te doen.

In een bericht op sociale media zegt hij: "We moeten op zoek naar concrete opties om deze oorlog te beëindigen. We zullen zien welke voorstellen Steve en Jared zullen doen en hoe Moskou reageert."

Witkoff en Kushner hebben eerder geprobeerd om te bemiddelen tussen Oekraïne en Rusland, maar zonder resultaat. Het is voor het eerst dat de twee een bezoek brengen aan Kyiv. Ze waren wel vaker in Moskou, in januari voor het laatst. Toen spraken ze met de Russische president Poetin.

Boeren, bouwers en natuurbeschermers reageren wisselend op de analyse die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maakte over de stikstofplannen van het kabinet. Het PBL concludeert dat Nederland niet van het stikstofslot gaat, maar het kabinet wel belangrijke stappen zet. Voor een deel van de boeren zijn de plannen niet haalbaar.

Bouwend Nederland is blij met de beoordeling van het PBL. "Het stikstofpakket haalt Nederland uit de impasse en brengt perspectief", zegt voorman Arno Visser. Het is nu tijd voor "uitwerking en uitvoering".

Het Economisch Instituut voor de Bouw benadrukt dat de problemen rond vergunningverlening nog niet zijn opgelost. De situatie voor de bouw wordt pas echt beter als er voor kleine beetjes stikstof geen vergunning meer nodig is.

Afzwakking van het maatregelenpakket is geen optie, vinden natuurorganisaties. Zo ziet Natuurmonumenten de maatregelen als de "minimale ondergrens van wat nodig is voor natuurherstel". Daar sluit Natuur & Milieu zich bij aan. "Dit pakket is nodig om de balans tussen landbouw en natuur weer te herstellen."

Natuur wordt verbeterd

De natuur gaat er inderdaad op vooruit, blijkt uit de analyse van het PBL. Hoewel in 2035 het stikstofprobleem in slechts 14 van de 120 gebieden helemaal is opgelost, neemt de mate van overbelasting in de andere gebieden wel fors af, is te lezen in het rapport.

Daarvoor moet wel de stikstofuitstoot in 2035 flink lager liggen dan in 2019. Voor de landbouwsector is het doel 42 tot 46 procent minder stikstofuitstoot. Verkeer en industrie moeten de uitstoot straks met de helft verminderen.

Maar Nederland gaat niet direct "van het stikstofslot", wat het kabinet wel graag wilde. "Maar wij kunnen ons ook geen pakket voorstellen dat dit wél kan", zegt het PBL daarover. Het maatregelenpakket van minister Van Essen vraagt om een inspanning die grenst aan wat in tien jaar uitvoerbaar is, aldus het planbureau.

Toch vindt Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment (MOB) dat het "veel te weinig" is wat de minister van plan is. Hij is kritisch over het feit dat het stikstofdoel van het kabinet pas in 2035 wordt bereikt, in plaats van in 2030. Volgens de MOB-voorman is een halvering van de veestapel nodig om Nederland van het slot te krijgen.

"Als we dit wankele beleid zien, dan zullen wij toch weer de rechter gaan vragen om natuurvergunningen in te trekken", kondigt Vollenbroek aan, die momenteel al tientallen soortgelijke procedures voert.

Grote offers van boeren

Waar MOB de plannen te zwak vindt, vinden veel boeren ze juist te zwaar. Over de eisen die aan veehouderijen gesteld worden leven grote zorgen bij boerenbelangenorganisatie Agractie, die vindt "dat Nederland de weg volledig kwijt is". Voldoen aan de nieuwe eisen is te duur voor veel veehouders, waarschuwt de organisatie al langer.

Uit de analyse van het planbureau blijkt dat die zorgen terecht zijn. Aan de regels voldoen, is niet voor alle boeren financieel haalbaar, aldus het PBL. De verwachting is dan ook dat boeren die de benodigde aanpassingen niet kunnen betalen, met hun bedrijf zullen stoppen.

Boerenorganisatie LTO eist dat de stikstofplannen worden verbeterd. "Boeren moeten meer mogelijkheden krijgen waaruit zij kunnen kiezen om de stikstofdoelen te halen", is te lezen in een reactie. Daarmee kan de boer "vanuit vakmanschap en ondernemerschap" kiezen welke aanpassingen passen bij het eigen bedrijf.

Stok achter de deur

Een van de maatregelen uit het stikstofpakket moet sowieso van tafel, vindt de boerenorganisatie: de zogeheten 'generieke korting' voor boeren. Die stok achter de deur houdt in dat boeren dieren moeten wegdoen als de doelen toch niet gehaald worden.

Het PBL heeft daar ook kritiek op. Het planbureau is bang dat de dreigende korting boeren weerhoudt van verduurzaming, want waarom zou je dure aanpassingen aan je bedrijf doen als je later misschien alsnog dieren kwijtraakt?

"Het spreken over generieke krimp is onnodig, werkt averechts en is voor LTO onbespreekbaar", zegt de organisatie, die wekelijks met minister Van Essen praat over verbetering van zijn plannen.

Van Essen heeft vertrouwen dat de stikstofdoelen gehaald worden en de generieke korting niet nodig is. Toch houdt hij eraan vast. "Ze staan in de plannen en het coalitieakkoord als een noodrem." Hij hoopt daarmee voldoende zekerheid te geven dat het de goede kant op gaat met de natuur, zodat vergunningverlening weer mogelijk wordt. "Maar het kabinet wil de generieke korting niet inzetten", benadrukt de minister.

De coalitie stevent af op een groot conflict over de belasting op vermogen (box 3). Uit stukken van het ministerie van Financiën die in handen van de NOS zijn, blijkt dat snelle invoering van de vermogenswinstbelasting toch nog een optie is.

De VVD is vastbesloten om zo'n belasting nog voor het einde van het jaar voor aandelen in te voeren, maar coalitiegenoten CDA en D66 zien dat niet zitten.

Verschil tussen vermogenswinstbelasting en vermogensaanwasbelasting

De discussie rond box 3 gaat over een fundamenteel verschil in belastingheffing.

Met een vermogensaanwasbelasting moet elk jaar worden betaald over de winst die is gemaakt, ook als die winst nog 'vastzit' in bijvoorbeeld aandelen. Nadeel is dat mensen dan jaarlijks belasting moeten betalen over geld dat ze nog niet in handen hebben.

Daarom kiezen tegenstanders voor een volledige vermogenswinstbelasting, waarbij alleen belasting wordt betaald op het moment dat aandelen of cryptomunten worden verkocht. Nadeel van die methode is dat belastingbetalers de verkoop kunnen uitstellen om belasting te ontwijken.

Met de nog geheime stukken in de hand was minister Heinen van Financiën (VVD) de afgelopen weken een heel eind op weg om met JA21 en SGP een begrotingsdeal te sluiten. Ook deze partijen willen voor aandelen vanaf 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren, wat betekent dat de schatkist de komende jaren miljarden minder binnenkrijgt.

Bij een volledige vermogenswinstbelasting komt er in totaal tussen de 11 en 25 miljard euro minder binnen. Dat komt onder meer doordat de belasting pas wordt geïnd als bijvoorbeeld aandelen worden verkocht.

Heinen werd teruggefloten door D66 en CDA. Zij zien geen politiek draagvlak om miljarden voor vermogenden vrij te maken terwijl er wordt bezuinigd op de sociale zekerheid. De twee partijen willen de steun van oppositiepartij Pro niet verliezen, die in de onderhandelingen als eis stelt dat de belasting op vermogens juist moet worden verhoogd.

De spanning in de begrotingsonderhandelingen tussen D66, VVD en CDA liep hierdoor hoog op. De partijen konden het niet eens worden en besloten uiteindelijk het onderwerp box 3 te parkeren.

Verschillende lezingen

De coalitiepartijen hebben verschillende lezingen van wat er nu precies is afgesproken. Enerzijds is te horen dat een besluit erover is geparkeerd, maar minister Heinen zei vandaag alsnog versneld de vermogenswinstbelasting te willen invoeren: "Het kan" en "Ik ben er wel al uit", zei hij bij de ministerraad. D66-staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit) moet de hervormingen rond box 3 doorvoeren.

De afgelopen jaren zeiden opeenvolgende bewindslieden dat het niet mogelijk was om op korte termijn de vermogenswinstbelasting in te voeren, maar volgens inschattingen van ambtenaren van Financiën zou het in theorie dus toch kunnen. De Eerste en Tweede Kamer moeten dan wel voor het einde van het jaar instemmen met dit plan, is in de stukken te lezen.

Ambtenaren waarschuwen ook voor nadelen: de Belastingdienst kan bijvoorbeeld in het eerste jaar, maar mogelijk langer, de belastingaangiftes nauwelijks controleren omdat de systemen nog niet op orde zijn.

JA21 voert intussen de druk op het kabinet op. De partij wil alleen nog een begrotingsdeal sluiten als de vermogensbelasting op korte termijn wordt ingevoerd. "Wat ons betreft is vermogensaanwas een gepasseerd station", zegt JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen. "Het is een fundamenteel oneerlijk systeem."

Box 3 is hoofdpijndossier

Box 3 is een hoofdpijndossier voor de politiek, sinds de Hoge Raad eind 2021 een streep zette door de manier waarop de Belastingdienst de hoogte van de belasting berekende.

Daarom is er op dit moment een tijdelijk systeem, dat vooral voor mensen met hoge rendementen voordelig is. De schatkist krijgt daardoor nu al jaarlijks zeker 2,4 miljard euro minder binnen.

Er is een politieke meerderheid voor de invoering van een vermogenswinstbelasting, alleen was dat volgens opeenvolgende bewindslieden dus niet op korte termijn mogelijk. De afgelopen jaren discussieerde de politiek daarom over de vraag: wat doe je in de tussentijd?

De Tweede Kamer stemde met tegenzin in met de invoering van een tijdelijk compromis: over het rendement op spaargeld en beleggingen betaal je elk jaar belasting (vermogensaanwasbelasting), terwijl je op een tweede woning of aandelen in startende ondernemingen pas bij verkoop afrekent.

CDA en VVD stemden in de Tweede Kamer ook voor dit plan, maar kregen na een storm van kritiek uit de achterban grote twijfels. In de Eerste Kamer steunen ze het voorstel niet meer en is nu een meerderheid uit zicht.

FNV: redelijk bizar

Coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn het over één ding wel eens: dat de vakbonden en werkgevers betrokken moeten worden in het probleem rond box 3. Het idee is dat er dan in één keer een grote deal gesloten kan worden over box 3 en de sociale zekerheid, maar de bonden en werkgevers zeggen nog van niets te weten.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW zegt verrast te zijn. Vakbond FNV noemt het "redelijk bizar" dat het kabinet hiervoor naar de polder wijst. "Het is aan het kabinet om dit verder uit te werken", zegt een woordvoerder. "Voor ons is daarbij één ding helder: die begroting mag niet ten koste gaan van de sociale zekerheid. Dat zullen we niet accepteren."

Oppositiepartij Pro eist dat de ambtelijke stukken over box 3 zo snel mogelijk openbaar worden. Tijdens de wetsbehandeling is gezegd dat een volledige vermogenswinstbelasting "meerdere jaren zou duren, het jaar 2032 werd genoemd", zegt de partij. Pro benadrukt dat de Kamer goed en volledig geïnformeerd moet worden en wil daarom voor dinsdag de ambtelijke stukken zien.

John Galliano is een van de invloedrijkste modeontwerpers ooit. Maar hij is ook een van de controversieelste. Op het hoogtepunt van zijn carrière, in 2011, werd hij gefilmd toen hij in een café antisemitische opmerkingen maakte.

Volgend jaar zou hij een grote overzichtstentoonstelling krijgen in het Metropolitan Museum in New York, maar die komt er toch niet. Er kwam zo veel kritiek, dat de ontwerper zich deze week terugtrok.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wie is John Galliano? Met Linda Gümüs Gerritsen - de hoofdredacteur van de Nederlandse Vogue - lopen we door zijn turbulente leven.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra.

Redactie: Judith Kutschenreuter.

Eindredactie: Rosanne Sies.

Het is opnieuw een harde klap voor Volkswagen: de Duitse autobouwer kondigde gisteren aan nog eens 50.000 banen te schrappen. Experts zeggen dat de reorganisatie laat zien hoe groot de problemen voor Volkswagen zijn.

Het bedrijf met nu nog ruim 600.000 werknemers is de laatste jaren hard geraakt. Verkopen vielen sinds de coronapandemie tegen en importtarieven van de Verenigde Staten op aluminium en staal drukten de omzet. Daar komt nog bovenop dat alle Europese autobouwers afgelopen jaren hevige concurrentie vanuit China ervaren.

"Dat de raad van commissarissen het nu unaniem eens is geworden over reorganisatieplannen is zeer verrassend", zegt zelfstandig adviseur voor de Duitse autosector, Fred van Putten. "De raad bestaat voor de helft uit vakbondsleiders en ondernemingsraadsleden die hier niet blij mee zijn. Ik ben benieuwd hoe ze dit nieuws aan werknemers gaan verkopen."

De bestuursstructuur van Volkswagen geeft vakbondsvertegenwoordigers en de deelstaat Nedersaksen aanzienlijke invloed, wat herstructureringen lastiger maakt.

Toekomstplannen

Toch komt de Duitse autobouwer nu met het plan om voor 2030 extra banen te schrappen. Om dat te kunnen doen, beëindigde Volkswagen eerder al een dertig jaar oude overeenkomst die een werkgarantie gaf aan personeel.

Het reorganisatieplan laat zien dat bestuurders en de politiek in Duitsland het erover eens zijn: er moet iets gebeuren om in de toekomst te kunnen blijven concurreren.

"Deze reorganisatie geeft wel aan hoe urgent de situatie is", zegt ING-econoom Rico Luman. "Fabrieken staan deels leeg en produceren veel minder. En de kosten voor personeel zijn een stuk hoger, ze hebben te veel mensen in dienst."

Veel beleggers lijken die mening te delen: het aandeel steeg bij de opening vandaag met zo'n 6 procent.

"Het is al langer bekend dat Volkswagen niet efficiënt meer produceert", zegt mobiliteitseconoom bij Rabobank, Marieke Kuijpers. "Ze moeten dit doen om die kosten naar beneden te brengen."

In het plan staat ook dat Volkswagen van plan is de helft van zijn modellen te schrappen. Het idee daarbij is: eenvoudigere fabrieken, groter en dus goedkoper kunnen inkopen. Dat leidt tot lagere vaste kosten per auto. Welke modellen weggaan, is niet bekendgemaakt.

Elektrische auto's

De Chinese concurrentie maakt het Volkswagen niet makkelijk. "In China worden auto's gewoon veel goedkoper gebouwd", zegt Luman." Zelfs met de huidige importtarieven kunnen Chinese autobouwers nog een goedkopere elektrische auto aanbieden."

Het aandeel elektrische auto's wordt langzaam groter. "Voor Volkswagen is het duurder om elektrische auto's te bouwen omdat het materialen voor bijvoorbeeld een accu buiten Europa moet halen", zegt Kuijpers.

Dat maakt de Europese autobouwers ook zeer afhankelijk van China. Luman: "Ze kunnen de deuren dus niet helemaal dichtzetten voor China, maar moeten wél samenwerken".

Fabrieken delen met China

Volkswagen CEO Oliver Blume maakte ook bekend dat er geen nieuwe modellen worden gebouwd in vier Duitse fabrieken, tenzij de kosten daar naar beneden kunnen. Het gaat om de vestigingen in Emden, Zwickau, Hannover en Neckarsulm.

Blume zei ook al te kijken naar alternatieve invullingen voor deze fabrieken. Hierover is nog veel onduidelijk, maar verschillende media wijzen op mogelijke productie voor de defensie-industrie.

Daarnaast zouden Chinese bedrijven interesse hebben in het overkopen van fabrieken die mogelijk gesloten worden, om zo de importheffingen te ontlopen.

Dat idee is niet nieuw: autobouwer Stellantis (van onder andere Fiat, Opel en Peugeot) produceert al samen met het Chinese Leapmotor in fabrieken in Italië.

"Volkswagen werkt al samen met een Chinees automerk, Xpeng", zegt Luman. "Omdat sommige Volkswagen-fabrieken maar voor de helft ingezet worden, kan het goed zijn dat een ander Chinees automerk gebruik gaat maken van de fabriek."

Denemarken wil komend jaar de eerste uitgeprocedeerde asielzoekers naar een uitzetcentrum buiten de EU sturen. Dat zegt de Deense minister van Immigratie en Integratie Morten Bødskov vandaag na een overleg tussen de asielministers van Nederland, Denemarken, Griekenland, Duitsland en Oostenrijk in Kopenhagen.

Volgens de Griekse minister van Migratie kan de groep binnen een maand bekendmaken in welk land dat eerste centrum moet komen.

De Nederlandse asielminister Van den Brink wil in tegenstelling tot zijn Deense collega nog geen concreet moment noemen voor wanneer hij verwacht uitgeprocedeerde asielzoekers naar een uitzetcentrum te kunnen sturen. "Dit is iets nieuws en baanbrekends. Dus we moeten het goed doen", zei hij. "We hebben vandaag afgesproken de gesprekken met mogelijke partnerlanden te intensiveren."

Moeilijk terugsturen

De landen vormen een 'kopgroep' binnen de Europese Unie die zo snel mogelijk werk wil maken van uitzetcentra voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Dat zijn centra in landen buiten de EU waar uitgeprocedeerde asielzoekers heen kunnen worden gestuurd, ook al komen ze zelf niet uit dat land.

De uitzetcentra moeten een oplossing bieden voor de grote hoeveelheid uitgeprocedeerde asielzoekers in Europa die niet kunnen worden teruggestuurd naar hun land van herkomst, bijvoorbeeld omdat dat land ze weigert of omdat ze geen papieren meer hebben.

Rwanda

Binnenkort treedt Europese wetgeving in werking die het opzetten van zulke uitzetcentra mogelijk maakt. In de nieuwe wet staat dat EU-landen daar zelf afspraken over moeten maken met landen buiten de EU. Dat moet wel met landen die de mensenrechten respecteren, schrijft de nieuwe wet voor.

Wat dat concreet betekent en wie daar op moet toezien staat niet in de wet. Het is aan het EU-land om daar met het land van het uitzetcentrum afspraken over te maken.

Vertegenwoordigers van de vijf EU-landen bezochten vorige week Rwanda om gesprekken te voeren over een mogelijk uitzetcentrum daar, meldde het Duitse tijdschrift Der Spiegel. De ministers willen vandaag niet bevestigen dat een akkoord met Rwanda dichtbij is. Ook Uganda, Kenia en Oezbekistan worden genoemd als mogelijke kandidaten.

Amnesty International is kritisch op de plannen. "We maken ons met name zorgen om het feit dat de besprekingen zich zouden concentreren op twee landen met een afschuwelijke mensenrechtenreputatie: Uganda en Rwanda." Amnesty wijst op de risico's van onwettige detentie, onmenselijke behandeling, verdere gedwongen uitzetting en beperkte toegang tot een eerlijk proces.

Ook de Raad van Europa, een internationale organisatie die toeziet op de bescherming van mensenrechten, maakt zich zorgen. De commissaris voor mensenrechten van de raad roept de vijf ministers op eerst uitgebreid de risico's op mensenrechtenschendingen in kaart te brengen. Bovendien vraagt hij om onafhankelijk toezicht en openbaarmaking van de gemaakte afspraken.

Van den Brink liet in juli in een brief aan de Raad van Europa weten dat hij het heel belangrijk vindt dat de uitzetcentra "in overeenstemming zijn met het internationale recht en het recht van de EU". Ook schreef hij dat het in kaart brengen van risico's en toezicht onderdeel zijn van de plannen.

Afschrikwekkende werking

Volgens de Deense minister Bødskov moeten de terugkeercentra vooral een afschrikwekkende werking hebben. "Het effect zal zijn dat velen die nu hierheen komen, zullen inzien dat het de moeite niet waard is, en daardoor helemaal niet zullen komen."

Het kabinet-Schoof probeerde eerder ook al een uitzetcentrum op te zetten in Uganda en tekende vorig jaar een intentieverklaring met dat land. Maar dat plan kwam uiteindelijk niet van de grond. Het huidige kabinet zette de samenwerking met Uganda op pauze. Eerder beperkte Nederland de samenwerking met het land nog vanwege de strenge anti-lhbti-wetgeving.

Detentie

Het Verenigd Koninkrijk sloot in 2022 een asieldeal met Rwanda. De Britten wilden een deel van de asielprocedure verhuizen naar het Afrikaanse land. Het akkoord leidde tot veel juridische procedures. Uiteindelijk trok voormalig premier Starmer de stekker uit het plan.

Italië heeft wel al een terugkeercentrum in Albanië. Daar gaat het om een detentiecentrum onder Italiaanse bevoegdheid. Mede door juridische procedures kwamen de Italiaanse plannen in Albanië maar moeilijk op gang. Op dit moment kunnen kleine aantallen in Italië uitgeprocedeerde asielzoekers worden vastgezet in Albanië.

Volgens Van den Brink moeten de uitzetcentra waar de 'kopgroep' aan werkt geen detentiecentra worden, maar "een open faciliteit waar mensen veilig en ordelijk kunnen wonen en werken, en waar een tweede kans wordt geboden aan mensen die niet in Europa kunnen blijven." De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, zullen betrokken worden bij de plannen, zegt hij.

Twee partijkopstukken van Reform UK zijn opgestapt na een nieuw schandaal over partijdonaties. Uit geheime opnames blijkt dat Dan Jukes en James Orr mogelijk illegale donaties bespraken.

De opnames werden gemaakt door Verbatim, een onderzoekscollectief dat is opgericht door journalisten van het Centre for Climate Change Reporting. De Britse zender Channel 4 controleerde de beelden op echtheid en besloot de bevindingen donderdag te publiceren.

Reform UK zou eerder dit jaar drie peilingen hebben laten uitvoeren. De kosten, 32.500 pond (38.000 euro), werden vergoed door een Amerikaans bedrijf. Maar dat bedrijf was opgezet door de onderzoeksjournalisten van Verbatim. Zij deden zich voor als een Amerikaanse zakenman en zijn zoon, die zou wonen in het Verenigd Koninkrijk.

Mogelijk kieswet overtreden

De partij van Nigel Farage overtrad mogelijk meerdere regels. Nergens had Reform UK duidelijk gemaakt dat de partij de opdrachtgever was, terwijl dat volgens de kieswet wel moet. Britse media schreven vervolgens over de inhoud van de drie peilingen alsof het onafhankelijke peilingen waren.

Ook de financiering van de peilingen is mogelijk problematisch. Volgens de Britse wet geldt de financiering door een bedrijf als een donatie in natura en die moet als zodanig opgegeven worden bij de Britse Kiescommissie. Reform UK heeft dat voor zover bekend nooit gedaan. Ook zijn partijdonaties van buitenlandse personen of bedrijven illegaal.

Tijdens de opnames zegt Orr dat hij weet dat de constructie niet door de beugel kan. "Technisch is het een donatie in natura. Maar gaat iemand hier achter komen? Ik zal je vertellen: natuurlijk niet. In werkelijkheid kun je er makkelijk mee wegkomen."

De Britse Kiescommissie fungeert als waakhond voor partijdonaties. Orr noemt de commissie "compleet waardeloos" en "dom en ineffectief".

Strafrechtelijk staartje

Tijdens latere opnames bespreken de onderzoeksjournalisten een vervolgdonatie van een half miljoen pond (580.000 euro) aan Reform UK. Die donatie komt dan op naam van de Britse zoon, maar het geld wordt in werkelijkheid overgemaakt door de Amerikaanse vader. Ook die constructie is volgens de Britse wet illegaal.

In een eerste reactie donderdagavond ontkende Reform UK dat het de wet had overtreden. De partij zei dat ze "het doelwit waren van een hoax die is uitgevoerd door in het buitenland gefinancierde klimaatactivisten".

Later besloot de partij alsnog een intern onderzoek te beginnen en stapten Jukes en Orr op. "We geven geen verder commentaar zolang dit onderzoek loopt", staat in een verklaring.

Dit kan nog een strafrechtelijk staartje krijgen voor de partij van Farage. Labour en de Liberaal Democraten hebben aangifte gedaan. De politie zegt in een reactie zich te buigen over alle bevindingen.

Farage al eerder in opspraak

De onthullingen komen op een pijnlijk moment voor Reform UK. Het jaarlijkse partijcongres is net begonnen, maar het schandaal lijkt het congres volledig te overschaduwen.

De partij ligt al langer onder het vergrootglas vanwege dubieuze donaties. Eerder dit jaar kwam Nigel Farage in opspraak toen bekend werd dat een cryptomiljardair 5 miljoen pond (5,8 miljoen euro) had overgemaakt aan Farage. De leider van Reform UK heeft dit bedrag nooit opgegeven als donatie.

Farage heeft altijd volgehouden dat hij zich keurig aan alle regels heeft gehouden. Volgens hem ging dit niet om een partijpolitieke donatie, maar om een persoonlijke gift om zijn beveiliging te financieren. Een parlementaire commissie doet onderzoek naar de miljoenendonatie.

Was er nou een begrotingscrisis, of bijna een crisis of was er helemaal niets aan de hand? Het hangt er maar net vanaf aan wie je het vraagt.

Maar al met al is er inmiddels wel een deal over de begroting.

En er is al iets duidelijk over de inhoud, want zoals altijd is de begroting gelekt. Tenminste een deel. De oppositie reageerde niet enthousiast. Wat voor gevolgen heeft deze houding van de oppositie?

Intussen schudde CDA-leider Bontenbal de coalitie ook nog eens een beetje op met een lezing.

Podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het Witte Huis heeft een aantal computerspelletjes gemaakt, waaronder één waarin spelers migranten moeten tegenhouden en uitzetten. Mensenrechtenorganisaties reageren geschokt.

De game Rio Run is gebaseerd op de bekende game Snake. In het nieuwe spel achtervolgt de Amerikaanse grensbaas Tom Homan migranten langs de Rio Grande, de grensrivier tussen de Verenigde Staten en Mexico. In Build the wall, een imitatie van Tetris, kunnen spelers een muur bouwen om de grens "te beschermen tegen de naderende horde".

'Spelen met levens'

De Amerikaanse ngo Frontera Federation, die zich inzet voor de rechten van migranten, reageert kritisch. "Ik word er misselijk van", zegt een van de directeuren tegen persbureau AFP. "Ze spelen al jaren spelletjes met het leven van mensen en nu hebben ze er een videogame van gemaakt."

Een organisatie uit San Diego die projecten doet in Latijns-Amerika zegt tegen AFP dat de games een "gebrek aan ernst" van de Amerikaanse regering aantonen. "Hier wordt de kwestie voorgesteld alsof het een spel is, terwijl dat in feite niet zo is."

Deportaties

De games promoten het strenge anti-immigratiebeleid van de regering-Trump. Het aantal immigranten dat het land in mag, is flink omlaag geschroefd en de immigratiedienst ICE arresteerde afgelopen maand 50.000 mensen.

Trump spreekt zelf van de "grootste deportatiecampagne in de geschiedenis van Amerika". Die heeft grote gevolgen. In de ICE-detentiecentra kwamen al tientallen mensen om het leven, zo werd deze week bekend. "Vele honderdduizenden immigranten zijn opgepakt en onder erbarmelijke omstandigheden vastgezet", zei Minky Worden van Human Rights Watch.

Populaire cultuur

Het Witte Huis gebruikt vaker uitingen uit de populaire cultuur om draagvlak te creëren. Vorig jaar werd zonder toestemming de animatieserie Pokémon gebruikt in een video waarin te zien was dat ICE migranten arresteert.

Ook rapper Jay-Z, autosportorganisatie IndyCar (Indianapolis 500) en socialemediapersoonlijkheid Theo Von waren eerder niet te spreken dat zij werden ingezet door het Witte Huis.

Bij een bedrijfsongeval in Zwaag, bij Hoorn, is vanochtend iemand overleden. Een tweede persoon raakte zwaargewond en bezweek later in het ziekenhuis.

Het ongeluk gebeurde rond 09.45 uur bij een coatingsbedrijf, schrijft de regionale omroep NH. Volgens de veiligheidsregio ging er vermoedelijk iets mis met een chemische stof. Om welke stof het gaat, is niet bekendgemaakt. Twee mensen werden onwel.

Hulpdiensten kwamen ter plekke en er werden meerdere traumahelikopters opgeroepen. De gewonde persoon werd naar het ziekenhuis gebracht en de andere medewerkers van het bedrijf zijn in de buurt opgevangen.

Geen gevaar voor omgeving

De vrijgekomen stof levert geen gevaar op voor de omgeving. Overige bedrijven op het terrein kunnen gewoon open blijven.

De Arbeidsinspectie zal verder onderzoek doen naar de oorzaak en de toedracht.

In de havens van Rotterdam, Amsterdam en Zeeland wordt vandaag gestaakt. Havenwerkers doen dat omdat ze vrezen voor de gevolgen van bezuinigingen op de sociale zekerheid.

De medewerkers staken bijna acht uur lang. In die uren worden helemaal geen schepen afgehandeld. De landelijke staking begon bewust om 11.15 uur. "In de haven wordt veel in ploegendiensten gewerkt. We willen de last eerlijk verdelen over de dagploeg en de avondploeg", legde Asmae Hajjari van FNV Havens eerder uit.

Problemen

Sjorders in de havens doen fysiek belastend werk. Zo zei sjorder Misja Vos tegen de regionale omroep Rijnmond dat hij regelmatig pijn heeft, bijvoorbeeld in zijn schouder en elleboog. "Alles gaat goed, maar zodra je stopt, komen de problemen", zegt hij daarover.

Vos wil het liefst nog tot zijn 65ste doorgaan maar legt vandaag het werk neer omdat hij bang is voor de gevolgen als hij uitvalt door arbeidsongeschiktheid. "We worden gebruikt als een soort plofkip. Alleen wordt een plofkip na zes weken uit zijn lijden verlost. Ons proberen ze zo lang mogelijk uit te melken."

Het kabinet wil fors bezuinigen op de werkloosheidwet (WW) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Daarvoor gaat de maximale WW-duur mogelijk van 24 naar 12 maanden en moet de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor bepaalde groepen omlaag.

Deze week lekte uit dat de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid deels worden teruggedraaid. Toch wil het kabinet nog steeds miljarden besparen op de sociale zekerheid. Hoe dat er precies uit gaat zien, staat nog ter discussie.

Vijlbrief wil praten

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken vindt het "jammer" dat er gestaakt wordt. In de begroting die op Prinsjesdag naar buiten komt, zal volgens de minister blijken dat er geluisterd is naar de kritiek van de vakbonden op de bezuinigingen.

Maar voor vakbond FNV gaat het kabinet niet ver genoeg met het bijstellen van de plannen: "De sociale zekerheid is geen spaarpot van het kabinet. Werknemers en werkgevers hebben hiervoor jarenlang premie betaald."

Vijlbrief gaat graag het gesprek aan over de toekomst van Nederland. "Liever praten, dan staken", zegt hij.

Schade

De bedrijven in de Rotterdamse haven, verenigd in Deltalinqs, geven ook de voorkeur aan het gesprek. "Die gesprekken moeten plaatsvinden aan de onderhandelingstafel in Den Haag tussen sociale partners en kabinet, daar horen dit soort gesprekken thuis", zegt een woordvoerder.

"Nu leidt de staking tot schade voor allerhande leveringen die via de haven moeten binnenkomen om de samenleving draaiend te houden. Ook komt die boven op alle geopolitieke turbulentie waar de haven al mee te maken heeft en dit is niet verstandig", stelt Deltalinqs.

Volgens een woordvoerder van APM Terminals, een haven- en terminalexploitant, is de schade vandaag beperkt. De kilometerslange files van vorig jaar zijn in de Rotterdamse haven uitgebleven. Containerterminals en hun klanten hebben bijtijds ingespeeld op de aankondiging in augustus.

"Zij hebben hiermee in hun planning rekening gehouden", zegt APM Terminals. "Wij vertrouwen erop dat we na de acties onze reguliere werkzaamheden veilig en zorgvuldig kunnen hervatten."

Meer stakingen

Ook in andere sectoren wordt de komende tijd gestaakt tegen het uitkleden van de sociale zekerheden. Zo rijden aanstaande woensdag de hele dag vrijwel geen NS-treinen en RET-voertuigen tijdens een landelijke 24-uursstaking in het openbaar vervoer. De metaalsector neemt op 10 en 11 september het stokje over.

32 verdachten die deze week werden aangehouden na het geweld in Overasselt worden als groep verdacht van moord of doodslag. Dat meldt het Openbaar Ministerie Oost-Nederland vanochtend.

De groep bestaat uit 16 Fransen, 11 Nederlanders, 2 Algerijnen, 1 Libiër, 1 Oekraïner en 1 Belg. Twee Franse verdachten zijn minderjarig: 16 en 17 jaar. De overige verdachten zijn tussen de 18 en 32 jaar.

Samen worden zij verdacht van moord of doodslag op de beveiliger die in de nacht van maandag op dinsdag werd doodgeschoten. Hij beveiligde het huis van Jan G., die in verband wordt gebracht met drugscriminaliteit en ervoor werd veroordeeld.

Ook worden zij als groep verdacht van poging tot moord op twee politieagenten en de voorbereidingen voor moord, doodslag, gijzeling, vrijheidsberoving en het bezit van vuurwapens. Alle verdachten worden vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris, die beslist of zij langer vast blijven zitten.

Er wordt op dit moment dus geen onderscheid gemaakt tussen degenen (of degene) die hebben geschoten en de verdachten die dat niet hebben gedaan. Wie wat heeft gedaan, moet nog duidelijk worden uit verder onderzoek.

Een overzicht van de gebeurtenissen in Overasselt:

In totaal pakte de politie 34 mensen op. Twee van hen worden vrijgelaten omdat zij niet genoeg in verband kunnen worden gebracht met de plaatsen delict in Overasselt. Een van hen werd op de dag na het geweld aangehouden in Overasselt. De ander werd opgepakt in de buurt van Wijchen.

Ze zijn nog wel verdachte in de zaak. Het zou kunnen dat zij later wel weer worden vastgezet, als het onderzoek daar aanleiding toe geeft.

Nog een woning gesloten

In Overasselt heeft burgemeester Minses vandaag nog een tweede woning laten sluiten in verband met het geweld. Het huis aan de Honingklaver moet twee weken dicht.

Lokale media meldden dat de woning een van de tien plaatsen delict was in het dorp en de directe omgeving. Er zouden harde knallen zijn gehoord en de deur van het huis raakte zwaar beschadigd, mogelijk door een explosief.

Diezelfde media berichten dat het huis aan de Honingklaver bewoond wordt door een familielid van Jan G. Hij is de bewoner van de woonboerderij aan de Ewijkseweg die in de nacht van maandag op dinsdag onder vuur kwam te liggen.

Tussen Keulen en Düsseldorf zijn gisteravond drie ontstekingsmechanismen gevonden in de buurt van een transformatorstation. De politie vermoedt dat iemand de stroomvoorziening wilde saboteren.

De ontdekking in de buurt van het transformatorstation Dormagen-Gohr volgt op een reeks van sabotageacties. Er was dinsdagochtend een explosie bij een hoogspanningsstation in de oostelijke deelstaat Brandenburg en een in het westen bij Bergheim-Rheidt.

Volgens de Duitse politie is er geen sprake van schade of negatieve gevolgen voor de stroomvoorziening. "We hebben op dit moment ook geen aanwijzingen dat er met het systeem is geknoeid", zegt een woordvoerder tegen het Duitse blad Focus.

Reeks aanvallen

Het elektriciteitsstation is eigendom van Amprion uit Dortmund, een van de grootste netbeheerders van Duitsland. Dat bedrijf is ook eigenaar van het transformatorstation in het West-Duitse Bergheim-Rheidt, dat dinsdag vermoedelijk het doelwit was van de sabotage. Toen werden er na een storing zes explosieven in de buurt in een weiland gevonden.

Dinsdagochtend vond ook een explosie plaats bij de elektriciteitscentrale van Jänschwalde, in Brandenburg. Er werden meer dan twaalf zelfgemaakte projectielen aangetroffen die op vuurwerkraketten leken. Volgens de netbeheerder leidde dit niet tot een stroomstoring.

Brief

De politie is een mogelijke dader van de aanslag bij Jänschwalde op het spoor. Die zou een brief hebben gestuurd naar de politie waarin hij de actie opeist. Het zou gaan om een klimaatactivist die tegen de fossiele industrie strijdt. Hij wordt gezocht.

"Er moet nog worden vastgesteld of hij daadwerkelijk een verdachte is of een copycat", benadrukt een politiewoordvoerder tegen de krant de Frankfurter Allgemeine.

Ook onderzoekt de politie de omgeving van een ander transformatorstation in Weisweiler, in de buurt van Aken. Dat station wordt in de brief genoemd. Tot nu toe is er geen schade gemeld.

Aanvallen Leipzig

Dat het om hybride aanvallen door Rusland kan gaan, wordt niet uitgesloten. Tijdens een persconferentie dinsdag zei minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt dat het incident "past in het bekende patroon van Russische hybride operaties in Europa".

Begin augustus werd een drone aangetroffen bij het vliegveld van Leipzig die geladen was met explosieve stoffen en een ontsteker had. Later werden er nog twee drones gezien bij Leipzig.

Volgens Duitsland is Rusland daarvoor verantwoordelijk, maakten de Duitse ministers Dobrindt en Wadephul dinsdag bekend op een persconferentie.

In een woning in Eerbeek is vanochtend een 12-jarige jongen dood gevonden. In hetzelfde huis is een meerderjarige bewoner aangehouden. Vermoedelijk gaat het om de moeder van het gezin, maar de politie wil dit nog niet bevestigen. Wel zegt de politie rekening te houden met een misdrijf.

Omwonenden melden dat het om een Syrisch gezin gaat dat ongeveer een jaar in de straat woont, zo schrijft Omroep Gelderland. De ouders zouden mogelijk gescheiden zijn en afwisselend in het huis wonen.

Een buurvrouw zegt dat zij zag hoe een vrouw werd gearresteerd en door de politie met handboeien om werd meegenomen. Vlak daarna zag zij ook hoe een man, vermoedelijk de vader van het gezin, knielend op de grond riep: "Ik heb het niet gedaan". Eerder had de man zijn dochter bij overburen ondergebracht. Later werd zij opgehaald door een oom, aldus de buurvrouw.

Bij de woning is een tent van de Forensische Opsporing geplaatst. Ook is er nog altijd een buurtonderzoek gaande.

Rond 07.15 uur werden de hulpdiensten gealarmeerd. Naast een ambulance rukte ook een traumahelikopter uit voor reanimatie. Dit mocht niet meer baten. Op de middelbare school van de 12-jarige jongen werden de leerlingen opgevangen en kregen zij nazorg.

Oekraïne heeft vannacht een droneaanval uitgevoerd op een oliedepot in de Zuid-Russische stad Sotsji, waardoor brand uitbrak. Ook zou een Russische luchtafweerinstallatie zijn geraakt.

Op Russische Telegram-kanalen worden beelden gedeeld van grote vlammen en dikke zwarte rookwolken boven de stad. Volgens het onafhankelijke Russische medium Astra gaat het om een oliedepot van Rosneft-Kubannefteprodukt, een dochteronderneming van het staatsoliebedrijf Rosneft, vlak bij de internationale luchthaven van Sotsji. Ook zou een tweede oliedepot nabij het vliegveld zijn geraakt en in brand gevlogen.

De Russische autoriteiten bevestigen de droneaanval in Sotsji. De burgemeester van de stad, Andrej Prosjoenin, zegt dat er geen slachtoffers zijn gevallen. Volgens het regionale crisisteam zijn ook ramen van woningen en andere gebouwen gesneuveld en ontstonden op enkele plekken kleinere branden.

Ook meldt het Russische ministerie van Defensie dat afgelopen nacht in totaal 490 Oekraïense drones boven Rusland zijn onderschept. Dat aantal kan niet onafhankelijk geverifieerd worden.

Massale aanvallen

Oekraïne voert al langere tijd aanvallen uit op Russische energie- en logistieke infrastructuur, onder meer op olieraffinaderijen en op Russische distributiecentra. Sotsji is een populaire Russische badplaats aan de Zwarte Zee. In de stad ligt ook een presidentieel buitenverblijf van president Poetin.

Gisteren zei de Oekraïense president Zelensky dat alle luchtvaartmaatschappijen het Russische luchtruim moeten mijden, in verband met de massale droneaanvallen die het land uitvoert. Volgens hem vliegen daar nu zo veel Oekraïense drones rond dat vliegtuigen voor de burgerluchtvaart het risico lopen geraakt te worden.

Ook Rusland voerde vannacht weer meerdere aanvallen uit in Oekraïne. Volgens de gouverneur van Odesa zou daarbij een dode zijn gevallen en vijf anderen gewond zijn geraakt. Woongebouwen en auto's raakten beschadigd. In Dnipropetrovsk zouden twee politieagenten zijn omgekomen door Russische aanvallen, een ander raakte gewond.