NOS Nieuws - Algemeen

Voor het eerst is onomstotelijk aangetoond dat een en dezelfde bruinvis zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde rondzwemt. Onderzoekers van stichting Delta Bruinvis hebben daarvoor gebruikgemaakt van foto-identificatie.

Grote vraag is nu hoe de ondernemende bruinvis van de ene in de andere zeearm van de Noordzee is terechtgekomen. "Via de Oosterscheldekering en dan buitenom is het meest aannemelijk", zegt bioloog Annemieke Podt bij Omroep Zeeland. "Of zij moet via het Kanaal door Zuid-Beveland zijn gezwommen, maar zo door de sluizen bij Hansweert... dat betwijfel ik."

De stichting Delta Bruinvis fotografeert al jaren bruinvissen en heeft een database opgebouwd van ongeveer 150 verschillende exemplaren opgebouwd. Met behulp van kenmerken zoals de vorm van de rugvin, pigmentpatronen en littekens zijn ze te herkennen. "Elke bruinvis heeft op de zijkant van het lijf een uniek pigment patroon. Dat is eigenlijk net zo uniek als onze vingerafdrukken", aldus Podt.

In 2012 gefotografeerd

Bruinvis L012R004 ('L' staat voor linkerkant, 'R', voor rechterkant) werd in 2012 voor het eerst gefotografeerd en zwemt meestal rond in de buurt van Burghsluis, niet ver van de Oosterscheldekering.

Maar nu lijkt ze te zijn begonnen aan een zwerftocht. Een wandelaar fotografeerde het dier eergisteren vanaf de Zeedijk in Ritthem, bij Vlissingen. In de Westerschelde dus, De wandelaar zette de foto op de website waarneming.nl.. Bioloog Podt zag die foto en kon de match met 'haar' foto's direct maken.

Barrière

"Dat is bijzonder", zegt de bioloog. En dan doelt ze niet alleen op de match, maar ook op de zwerftocht die het dier heeft gemaakt. Met name de doortocht van de (deels openstaande) Oosterscheldekering. "Bruinvissen kunnen er wel doorheen." aldus Podt, "maar de Oosterscheldekering lijkt toch een bepaalde barrière te vormen voor de dieren".

Nu het dier opduikt in de Westerschelde, lijkt het erop dat de bruinvis is verdwaald. "Dat hoeft niet, maar kan wel", zegt de bioloog.

Het is nu vooral afwachten waar L012R004 verder naar toe zwemt. Bang dat de bruinvis iets tekortkomt, is Podt niet, want de Westerschelde is net als de Oosterschelde gewoon leefgebied voor bruinvissen, waar volop voedsel zoals wijting en sprot, maar ook haring, inktvis en kabeljauw te vinden is. "Ik heb geen reden om me zorgen te maken."

Dermatologen maken zich zorgen over een online trend onder jongeren: het stapelen van skincareproducten. Op TikTok en Instagram zijn veel filmpjes te vinden waarin influencers soms wel tien of meer huidverzorgingsproducten na elkaar gebruiken.

Maar dat is helemaal niet nodig, sterker nog: het kan negatieve effecten hebben, zeggen dermatologen in een onderzoek van het Alrijne Ziekenhuis in Leiden. De onderzoekers ondervroegen 168 huidartsen in het hele land. Het overgrote deel, meer dan 90 procent, uit zorgen over de stapelroutines.

Dat komt doordat ze meer patiënten zien binnenlopen die huidproblemen hebben, gerelateerd aan verzorgingsproducten. Ze zien vooral patiënten met irritatie-eczeem, clownseczeem, allergische reacties en acne. Ook zien ze dat steeds jongere kinderen beginnen met huidverzorgingsproducten. Er wordt al langer gewaarschuwd voor het groeiende gebruik van cosmetica door kinderen.

Misinformatie

Met name het gebruik van retinoïden vereist aandacht, vinden dermatologen. De werking daarvan tegen acne en huidveroudering is vaker aangetoond, "maar het is ook bekend dat ze irritatie kunnen veroorzaken, vooral bij hoge concentraties, te regelmatig gebruik of in combinatie met andere actieve ingrediënten".

Ook het gebruik van meerdere exfoliërende zuren door elkaar heen, zoals AHA's en BHA's, kan tot huidklachten leiden. De ondervraagde dermatologen zeggen allemaal dat ze te maken hebben met missinformatie als ze patiënten spreken, opgedaan op sociale media.

Overigens vermeldt het onderzoek volgens de dermatologen ook nog een positieve trend: dat mensen zich wel bewuster worden van huidverzorging en zonbescherming. Al is het volgens hen dus niet nodig om daar meerdere producten voor te stapelen.

Het aantal mensen dat hulp zoekt met problemen door online gokken en nieuwe designerdrugs stijgt opnieuw. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem (LADIS).

In totaal werden in 2025 bijna 68.000 mensen behandeld in de verslavingszorg, ongeveer evenveel als een jaar eerder. Alcoholproblematiek vormt met 43 procent nog altijd de grootste groep. Onder mensen van 55 jaar en ouder loopt dat aandeel zelfs op tot 60 procent.

Van alle behandelde mensen kwamen bijna 30.000 personen voor een alcoholverslaving. Daarnaast hadden bijna 10.000 mensen een alcoholverslaving naast een drugsverslaving.

Volgens Gerard Niemeijer van Verslavingskunde Nederland en de Nederlandse ggz geven de cijfers slechts een deel van het probleem weer. "Dat komt omdat het gemiddeld 7 jaar duurt voordat mensen hulp zoeken. Bij een alcoholverslaving zien we bijvoorbeeld dat de gemiddelde leeftijd dat iemand hulp zoekt 46 jaar is. Terwijl we ook weten dat de ontwikkeling van zo'n verslaving een lange aanlooptijd heeft. Het probleem is dus groter dan deze cijfers laten zien", zegt Niemeijer in een reactie.

Meer seksverslavingsbehandelingen

Cannabis blijft na alcohol de meest voorkomende verslavingsproblematiek. Onder jongeren onder de 25 jaar is cannabis met een aandeel van 40 procent zelfs de belangrijkste reden voor behandeling. In 2025 gingen bijna 11.000 mensen in behandeling met een cannabisverslaving.

"Ook hier is er al jaren sprake van ruim 10.000 mensen die zorg nodig hebben bij een verslaving", zegt Niemeijer. "En, net als alcohol, wordt cannabis vaak gebruikt naast een andere verslaving."

Opvallend is de verdere stijging van het aantal mensen dat hulp zoekt voor gokverslavingen. In 2025 ging het om ruim 3100 personen, een stijging van 13 procent ten opzichte van 2024. Die toename heeft vooral te maken met mensen die in de problemen komen door online gokken. Ongeveer de helft van de mensen met een gokverslaving meldde zich voor het eerst aan voor behandeling.

Ook andere behandelingen voor zogenoemde gedragsverslavingen nemen toe, van ongeveer 1000 personen in 2021 naar 1600 in 2025. Binnen die groep steeg het aantal behandelingen voor seksverslaving het meest.

Daarnaast is er een sterke opmars van mensen die worden geholpen met een verslaving aan designerdrugs als 3-MMC en ketamine. Het aantal behandelingen voor 3-MMC steeg van 709 in 2024 naar 946 in 2025. Voor ketamine nam het aantal toe van 606 naar 714 personen. De totale groep behandelingen voor 'overige middelen' groeide met 19 procent naar ruim 4200 personen.

Niemeijer pleit daarom voor strengere preventiemaatregelen. "We blijven daarom staan achter onze eerdere oproep om reclame op gokken volledig te verbieden. Ook merken we in de verslavingszorg dat problematiek zwaarder wordt. Voor de overheid is er dus werk aan de winkel om echt in te zetten op effectieve preventie voor alle leeftijden", zegt hij.

Toename medicijngebruik

Uit de cijfers van LADIS blijkt dat behandelingen voor problematisch medicijngebruik de afgelopen tien jaar gestaag zijn toegenomen. Het aantal mensen dat hiervoor wordt behandeld steeg van ongeveer 900 in 2016 naar bijna 1600 in 2025. In de meeste gevallen gaat het om slaap- en kalmeringsmiddelen. Relatief veel vrouwen zoeken hiervoor hulp: zij vormen 44 procent van deze groep.

Het aantal huurwoningen dat begin dit jaar is verkocht aan particulieren is opnieuw gestegen. De hoeveelheid huurwoningen is daardoor weer afgenomen. Maar uit cijfers van het Kadaster blijkt ook dat we inmiddels de piek van het aantal verkochte huurwoningen wel hebben bereikt.

Zo verkochten particuliere investeerders de afgelopen maanden voor het eerst minder woningen dan een jaar eerder. Grote vastgoedinvesteerders verkochten nog wel meer huurwoningen dan een jaar eerder.

De voormalig huurwoningen worden vooral gekocht door starters. "Zij kochten zelfs 40 procent van de woningen. Dat is een trend die we al een paar jaar zien", zegt Matthieu Zuidema, onderzoeker bij het Kadaster.

Strengere regels

Het bezit van een huurwoningen werd de afgelopen jaren een stuk onaantrekkelijker doordat de huurregels zijn verscherpt. Ook de stijgende rente en hogere belasting op vermogen schrikt veel vastgoedinvesteerders af. Daarom zijn de afgelopen 3 jaar veel huurwoningen te koop gezet en nam het aantal huurwoningen in rap tempo af. Vooral in de vier grote steden werden de vaak wat kleinere huurwoningen verkocht.

Het kabinet heeft inmiddels wel maatregelen aangekondigd om te zorgen dat het bezitten van huurwoningen toch interessanter wordt. In de toekomst mag de WOZ-waarde van een woning zwaarder wegen bij het bepalen van de huurprijs. Ook is het de bedoeling dat een huurwoning goedkoper moet worden aangeboden als het geen buitenruimte heeft.

Toch klinkt vanuit de vastgoedsector kritiek op deze maatregelen. Zo is het volgens brancheorganisatie Vastgoed Belang veel te weinig en moet er meer gedaan worden om het aantal huurwoningen in Nederland weer te laten toenemen.

In het basis- en voortgezet onderwijs moet meer gekeken worden naar de leerling en minder naar de uitkomsten van de toetsen die de leerlingen maken. Dat adviseert de Onderwijsraad in het 77 pagina's tellende rapport Kijk anders naar toetsing. Toetsen moeten minder leidend zijn bij rapporten, diploma's, toelating tot scholen of de overgang naar een volgend schooljaar.

Volgens de raad, die met het rapport komt op aanvraag van de Tweede Kamer, vergt dit een cultuuromslag bij veel scholen. Louise Elffers, voorzitter van de Onderwijsraad, schrijft dat leerlingen aan het einde van het voortgezet onderwijs "vele honderden toetsen" hebben gemaakt. Dat zijn er veel te veel, staat in het rapport.

Toetsen dienen daarbij verschillende doelen: als stok achter de deur om leerlingen tot leren aan te zetten, als selectiemiddel en als evaluatie voor de onderwijskwaliteit van scholen. Deze "functievermenging" moet beperkt worden, aldus de raad. Scholen en leerlingen kunnen "verstrikt" raken door de vele toetsen en de verschillende intenties ervan.

Veel druk

De huidige situatie veroorzaakt daarnaast niet alleen veel druk bij leerlingen, maar ook bij leraren en schoolbesturen: er wordt vooral gekeken naar een zo hoog mogelijke toetsscore in plaats van dat er wordt gekeken naar de feedback die uit een toets komt, aldus de raad.

Als voorbeeld wordt in het rapport gewezen op zogenoemde leerlingvolgtoetsen die basisscholen vanaf het derde leerjaar afnemen om taal- en rekenvaardigheden bij kinderen te monitoren. In theorie moeten deze toetsen dienen om zicht te krijgen in hoe leerlingen zich ontwikkelen op specifieke onderdelen, in de praktijk wordt de uitkomst vaak meegenomen in het schooladvies in groep 8.

Dit kan leiden tot kansenongelijkheid. "Leerlingen kunnen slecht scoren op leerlingvolgtoetsen, terwijl ze andere onderwijsdoelen die de toets niet bestrijkt, juist goed weten te realiseren, of andersom", schrijft de raad. Ook wil de raad dat er nog maar één doorstroomtoets komt voor achtstegroepers. Scholen kunnen nu nog kiezen uit zes verschillende varianten die allemaal verschillende uitkomsten kunnen hebben.

Hoge toetsscores

Uit een analyse van de PO-Raad, de sectorvereniging voor basisonderwijs, bleek vorig jaar al dat leerlingen die hetzelfde presteren toch soms een ander advies krijgen, afhankelijk van de toets die ze maken. Het huidige systeem werkt "teaching to the test" in de hand: "Er treedt een vorm op waarbij de lesaandacht zich beperkt tot het verhogen van de toetsscores en waarbij bredere onderwijsdoelen uit het zicht raken", aldus de Onderwijsraad.

De Tweede Kamer heeft de Onderwijsraad gevraagd om met dit rapport te komen, nu voor het eerst in twintig jaar het landelijke curriculum van het basis- en voortgezet onderwijs wordt gewijzigd. Een wetsvoorstel hiervoor ligt inmiddels bij de Eerste Kamer.

Voor de tweede nacht op rij is een geldautomaat opgeblazen in Friesland. Vanochtend vroeg was een plofkraak in Drachten. Gisternacht was er een plofkraak in Burgum, nog geen vijftien kilometer verderop.

De plofkraak van vanochtend vond om 05.15 uur plaats bij een gebouw aan de Zuidkade in Drachten, meldt Omrop Fryslân.

Daarbij raakte zowel de geldautomaat als een deel van de gevel beschadigd:

Of de verdachten iets buit hebben gemaakt, is niet bekendgemaakt. Wel zegt de politie dat vermoedelijk twee mannen na de plofkraak zijn weggereden op een lichtgekleurde motor of scooter.

In Drachten vroeg de politie op Burgernet om mee te zoeken naar de verdachten, maar vooralsnog ontbreekt elk spoor.

Supermarkt

Gisternacht was er een plofkraak op de Markt in Burgum. Daar werd rond 03.30 uur een geldautomaat opgeblazen in de gevel van een supermarkt. De explosie was tot in de wijde omgeving te horen.

Ook in Burgum is niet bekendgemaakt of de verdachten buit hebben gemaakt. Net als in Drachten spreekt de politie over twee verdachten die zijn weggereden op een motor of scooter.

De schade bij de explosie in Burgum was zo groot dat de supermarkt een paar uur later openging dan normaal.

Bij een brand in een slaapzaal van een Keniaanse meisjesschool zijn zeker vijftien leerlingen om het leven gekomen. Dat melden lokale media in de centrale regio op basis van politiebronnen.

De brand in de plaats Gilgil, ten noordwesten van hoofdstad Nairobi, brak rond 01.00 uur lokale tijd uit in de slaapzaal van de Utumishi Girls Academy. Hulpdiensten en reddingsteams doorzochten het gebouw nog op zoek naar mogelijke slachtoffers en overlevenden.

Volgens de politie raakten meerdere leerlingen gewond bij het incident. Zij zijn met spoed naar nabijgelegen ziekenhuizen gebracht voor behandeling.

Volgens een regionale politiecommandant waren brandweerlieden en politieagenten snel ter plaatse om het vuur onder controle te krijgen en andere leerlingen te evacueren. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend.

"Het is een verdrietige en schokkende situatie," zei een politiefunctionaris tegen bezorgde ouders buiten de school.

Kenia werd vorig jaar ook getroffen door een dodelijke schoolbrand. Toen kwamen 21 leerlingen om het leven bij een brand op een internaat in het nabijgelegen Nyeri.

De man die vorig jaar februari een terroristische aanslag pleegde in het Oostenrijkse Villach is veroordeeld tot levenslang. Bij de mesaanval werd een jongen van 14 gedood en raakten vijf anderen gewond. De dader bleek een aanhanger van terreurgroep IS.

De 24-jarige Syriër met een verblijfsvergunning heeft zich volgens de rechtbank schuldig gemaakt aan moord, poging tot moord en terroristische misdrijven. De jury stemde unaniem in met die aanklachten waarna de rechter de maximale gevangenisstraf oplegde.

Wat voor de rechter onder meer verzwarend werkte, was dat de man geen berouw toonde. Hij had de feiten weliswaar bekend, maar wilde verder weinig kwijt over zijn daad. Of zoals de officier van justitie het beschreef: "De verdachte heeft alle empathie en menselijkheid laten varen."

'Snel geradicaliseerd'

De Syrische dader kwam uit een liberaal gezin waar religie geen prominente rol speelde. Hij vroeg in 2020 asiel aan in Oostenrijk, wat toegekend werd. Tijdens de rechtszaak in de streng bewaakte rechtbank in Klagenfurt bleek dat de man via sociale media in Oostenrijk in de greep was geraakt van IS. Justitie spreekt van een Blitzradikalisierung, een razendsnelle radicalisering.

Op 15 februari vorig jaar besloot hij een aanslag te plegen in het centrum van Villach. Binnen amper anderhalve minuut stak hij zes mensen tussen de 14 en 33 jaar neer. Speciaal voor de aanval had hij een vouwmes gekocht. De jongen van 14 die omkwam, was het eerste slachtoffer.

Daarna stak hij dus nog vijf andere mensen neer, van wie er vier levensbedreigende verwondingen opliepen. Zij werden volgens justitie willekeurig gekozen. "Hij wilde dat elk slachtoffer zou sterven en dat er nog veel meer mensen zouden sterven." De aanval werd beëindigd doordat een alerte maaltijdbezorger de dader aanreed met zijn auto.

Geen spijt

Na de aanslag zei de Syriër tegen de politie dat hij eigenlijk meer slachtoffers had willen maken, ongeveer tien. "Ik had andere scenario's, maar helaas had ik geen toegang tot andere wapens, zoals een zelfmoordvest, waarmee ik nog meer mensen had kunnen doden."

"Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik niet dood ben gegaan", sprak hij in verhoren. Toen hem in de rechtbank werd gevraagd of hij zo'n daad opnieuw zou plegen als het zou kunnen, knikte hij. De man gaat niet in hoger beroep tegen zijn levenslange celstraf.

Tegelijkertijd speelt er in Oostenrijk nog een andere terreurzaak. Vandaag krijgt de man die in augustus 2024 een aanslag wilde plegen op een Taylor Swift-concert in Wenen hoogstwaarschijnlijk zijn straf te horen.

Stel: de Russische president Poetin stopt na de jarenlange oorlog met het aanvallen van Oekraïne. En, stel: Oekraïne en Rusland gaan daarna om tafel om te praten over de voorwaarden voor een einde aan de oorlog. Wie gaat dan namens de Europese Unie meedoen aan die onderhandelingen, en wat gaat de EU daar inbrengen?

Over deze vragen vergaderen EU-buitenlandministers vandaag op Cyprus. "Voordat we het gesprek aangaan met Rusland, moeten we eerst zelf bepalen waar we het met ze over willen hebben", blikte EU-buitenlandchef Kaja Kallas deze maand vooruit. "We moeten nog veel vragen beantwoorden over wat wij van Rusland zouden willen voor een vreedzaam en stabiel Europa."

Gisteren zei het Kremlin dat Poetin openstaat voor onderhandelingen met Europa. De vraag is wat die woorden waard zijn. Oekraïne ligt zwaar onder vuur, Rusland stuurde afgelopen weekend bij massale aanvallen honderden drones op Kyiv af. En het zette een hypersonische Oresjnik-raket in. Meerdere landen, waaronder Nederland, riepen de Russische ambassadeur op het matje voor de escalatie.

Enige uitweg

Nederland is sceptisch. "Wij zien niet dat Rusland bereid is tot serieuze onderhandelingen, dus moeten we Oekraïne blijven steunen en de druk op Rusland blijven opvoeren", aldus buitenlandminister Berendsen (CDA) vorige week in de Tweede Kamer.

Volgens Estland, buurland van Rusland, zou de EU Rusland zelfs in de kaart spelen door nu het gesprek aan te gaan. De Estse minister van Buitenlandse Zaken Tsahkna denkt dat Poetin tijd probeert te kopen door Europa naar de onderhandelingstafel te lokken. "Hij wil helemaal niet onderhandelen. Hij legt alleen maar nieuwe eisen op tafel."

Toch wil de EU voorbereid zijn op het scenario van gesprekken tussen Rusland, Oekraïne en de EU. Jarenlang was het taboe in Brussel en EU-hoofdsteden zelfs maar te suggereren in gesprek te gaan met president Poetin. Maar EU-landen zien nu in dat onderhandelen op termijn waarschijnlijk de enige uitweg uit de oorlog is. En de Oekraïense president Zelensky gaf al aan Europa graag betrokken te zien bij eventuele gesprekken.

Merkel, Draghi of Kallas?

Er moet dus een plan komen, want "wie niet aan tafel zit, staat op het menu", zeggen diplomaten, "en het laat ook zien dat de EU een volwassen geopolitieke speler wil zijn".

De EU-buitenlandministers hebben veel te bespreken. Is het voorstelbaar dat Oekraïne land moet opgeven dat nu in Russische handen is? Hoe snel kan Oekraïne EU-lid worden? Wordt het een harde EU-eis dat Poetin vervolgd moet worden voor oorlogsmisdaden als het geweld voorbij is en moet Rusland herstelbetalingen doen voor alles wat kapot gebombardeerd is de afgelopen jaren?

Ook de vraag wie namens de EU aanschuift aan een toekomstige onderhandelingstafel komt langs. Al weken wordt gespeculeerd over namen: Angela Merkel gooit hoge ogen, maar zei al zichzelf niet de juiste kandidaat te vinden. Ook de naam van Mario Draghi komt vaak langs. Of moet het een nu nog actieve regeringsleider of staatshoofd worden, een duo Merz-Macron?

Voormalig bondskanselier Gerhard Schröder, onlangs geopperd door Poetin, zal het in ieder geval niet worden. Zijn banden met Rusland zijn veel te nauw. Ook de kans dat buitenlandchef Kallas namens de EU aan tafel gaat, lijkt klein. De oud-premier van Estland is volgens veel landen te uitgesproken anti-Russisch.

EU-lid

En dan is er nog de vraag of Oekraïne lid kan worden van de Europese Unie. Bondskanselier Merz gooide vorige week een steen in de vijver met een pleidooi voor een gedeeltelijk EU-lidmaatschap voor Oekraïne, omdat een volwaardig lidmaatschap nog jaren op zich kan laten wachten.

Zo'n gedeeltelijke lidmaatschap betekent bijvoorbeeld dat Oekraïense ministers mee mogen vergaderen, maar geen stemrecht krijgen. Datzelfde geldt voor Oekraïense Europarlementariërs. Het plan van de bondskanselier stuitte meteen op kritiek. Oekraïne moet een volwaardige plek binnen de Europese Unie krijgen, reageerde Zelensky. Ook Nederland ziet weinig in een versneld gastlidmaatschap.

Gisteren sprak Von der Leyen telefonisch met Zelensky over het EU-lidmaatschap. Von der Leyen zei achteraf dat de komende weken van groot belang zijn om cruciale stappen vooruit te zetten in het toetredingsproces van Oekraïne.

De kwaliteit van onderzoeken naar (seksueel) grensoverschrijdend gedrag moet omhoog. Dat stelt Mariëtte Hamer, regeringscommissaris op dit onderwerp. Het gaat volgens haar vooral vaak mis bij het onderzoeken naar personen.

Na onderzoek van Nieuwsuur zag Hamer eerder al een aantal problemen: je kunt relatief makkelijk aan de slag als onderzoeker, er zijn weinig concrete kwaliteitseisen voor onderzoek en er is weinig toezicht. Hamer komt nu met dertig adviezen om de kwaliteit van zulke onderzoeken te verbeteren.

"De schade van slecht uitgevoerd onderzoek is groot, voor de melder, de beschuldigde en de organisatie", zeg Hamer. "Er kan iemand beschuldigd worden terwijl toch niet duidelijk wordt wat er nou is gebeurd. Dan is zo iemand beschadigd. En de melder heeft geen goed onderzoek gekregen; dat is eigenlijk erger dan dat er niets gebeurt. Ook een organisatie houdt er heel lang last van."

Liefst nieuwe toezichthouder

Om dit te verbeteren pleit ze voor gespecialiseerde onderzoekers, met een eigen opleiding. Een complexe melding van grensoverschrijdend gedrag of machtsmisbruik is namelijk iets anders dan een relatief simpele melding van diefstal van een werkgever. "Dit type onderzoek vereist specifieke kennis", zegt Hamer. "Bijvoorbeeld over interviewtechnieken, wetgeving en psychologie rond coping en schaamte."

Het is daarnaast niet altijd nodig specifiek één persoon te onderzoeken na een melding, stelt Hamer. Zo kan er soms gekozen worden voor een cultuuronderzoek of mediation. De opleiding van onderzoekers zou volgens Hamer een basisvariant moeten hebben, met vervolgens specialisaties. Verder is er volgens haar verplichte nascholing nodig om een registratie als onderzoeker te behouden.

Hamer is daarnaast voorstander van een nieuwe organisatie die toezicht houdt en sancties kan opleggen. De onderzoeksbureaus staan nu onder toezicht van de korpsleiding van de politie en Justis, de dienst die mensen screent en verklaringen omtrent gedrag afgeeft. Maar die hebben daar niet genoeg capaciteit en expertise voor, stelt Hamer.

Brancheorganisatie cultuuronderzoeken

Ook moet deze organisatie een klachtencommissie hebben, waarbij alle onderzoeksbureaus zijn aangesloten, meent de regeringscommissaris. "Wanneer je vindt dat er iets misgaat in een onderzoek moet je terecht kunnen bij een deskundige en onafhankelijke externe klachtencommissie."

Niet alleen bij persoonsgerichte onderzoeken gaat het mis, stelt Hamer. Voor bijvoorbeeld cultuuronderzoeken zijn er volgens haar eveneens nauwelijks kwaliteitseisen. Er is volgens haar daarom een brancheorganisatie voor cultuuronderzoeken nodig.

Zo'n brancheorganisatie kan de kwaliteit en de opleidingen voor dit soort onderzoek stimuleren. Ook kan er gewerkt worden met keurmerken, waarop deze vereniging toeziet.

Op een kade met uitzicht op historische Amsterdamse huizen worden tientallen gigantische kommen met kushari geserveerd, een Egyptisch gerecht met onder meer gefrituurde rijst en tomatensaus. Een enorme tafel staat als een soort lint over de kade heen opgesteld.

Met de eettafel van honderden meters lang in het centrum van Amsterdam wordt geld opgehaald voor steun aan inwoners van asielzoekerscentra in Nederland. Een ander groot doel gisteravond is een positief signaal afgeven, zeggen zowel de organisatoren als de aanwezigen. Naast donateurs waren ook azc-inwoners uitgenodigd.

Voor 250 euro hebben mensen een meter van de tafel gekocht, een plek waar twee mensen kunnen zitten. Onder meer grote bedrijven hebben dat gedaan, waaronder een grote frisdrankfabrikant en een advocatenkantoor, maar aan de tafel zitten ook individuele donateurs.

Mix

Naast het kopen van eigen plekken, hebben zij ook gedoneerd zodat grote groepen azc-bewoners en stichtingen die zich inzetten voor vluchtelingen erbij kunnen zijn. Hierdoor zijn de 1500 dinergasten een mix van jong en oud en van witte mensen en mensen van kleur.

"Magisch om tussen zo veel verschillende mensen te zitten", zegt Amsterdammer Mieke Veldhuis, die een plek heeft gekocht voor haar en haar bijna-jarige zoon. De hr-directeur werkte onder meer als vrijwilliger op Lesbos, waar grote groepen bootvluchtelingen aan land kwamen.

De ruim 200.000 euro die is opgehaald met het evenement gaat naar een stichting die zich inzet voor onder meer taalonderwijs op azc's. En: de avond biedt mensen de kans om in gesprek te gaan met azc-inwoners. Dat gaat gemoedelijk: tegenstanders van opvang voor asielzoekers vind je hier niet.

"Ja, het is wel een beetje een bubbel zo", zegt Veldhuis. "Dat is op zich wel jammer: dat tegenstanders hier niet op afkomen om in gesprek te gaan." Tegelijkertijd vindt zij het ook juist belangrijk dat de avond "een positief tegengeluid" biedt aan de protesten tegen asielzoekerscentra.

Daar was het de organisatie ook vooral om te doen, zegt mede-initiatiefnemer Roby Hormis, die bij een stichting werkt die hulp biedt aan azc-inwoners. "We wilden naar voren brengen dat het beeld dat we zien in media niet matcht met de positiviteit die wij elke dag voelen als we met hen werken."

Zelf kwam Hormis op 4-jarige leeftijd met zijn ouders en zijn twee broers als vluchteling vanuit Irak naar Nederland. "Ik heb het idee dat de drempel tegenwoordig hoger is om hier als vluchteling te aarden en tegelijkertijd worden ze wel harder afgestraft."

Aan een ander deel van de tafel spelen muzikanten en zit een groep van negentig mensen uit Loosdrecht en Hilversum aan een gerecht met champignons dat belangeloos is gemaakt door een Chinees restaurant in de buurt. De groep uit Loosdrecht is er op uitnodiging en bestaat uit bewoners en 32 mensen uit de noodopvang.

Een van de Loosdrechtse inwoners is Harun Basli. Hij heeft inmiddels een huis gekocht in Loosdrecht, maar zat acht jaar geleden in meerdere asielzoekerscentra nadat hij als politiek vluchteling uit Turkije naar Nederland was gekomen. Hij is islamitisch en mist door in Amsterdam te zijn de viering van het Offerfeest. "Maar ik wilde hier zijn om een positief geluid te laten horen."

Tiramisu

Honderden stukken tiramisu komen op tafel. En een man met een megafoon begint een wave die over de honderden meters tafel doorgaat.

"Ik stel me zo voor dat tegenstanders zullen zeggen: daar zitten ze dan te eten, in hun linkse bubbel", zegt dj Bart de Roos, die er met zijn moeder is. "Maar ik vind het een mooi initiatief om hier zo gezamenlijk te eten, terwijl er zo veel polarisatie in de wereld is."

"Ja, zo geweldig om aan zo'n lange tafel te zitten", valt zijn moeder Denise van Gasselt hem bij. Ze is vanuit het Noord-Brabantse Uden naar Amsterdam gekomen, waar haar zoon woont. "Ik probeer discussies te vermijden. Af en toe is de toon zo hard. Die 250 euro die ik voor mij en mijn zoon heb betaald, heb ik graag over voor zo'n initiatief dat probeert te verbinden."

Het wordt gezien als laaghangend fruit dat veel te lang is blijven hangen: elektrische auto's die een groot deel van de problemen met het stroomnet kunnen oplossen, zeker in woonwijken. Door stroom terug te geven aan het elektriciteitsnet bij een tekort, en op te laden bij een overschot.

Vandaag starten de autobedrijven Kia en Hyundai samen met Vattenfall het eerste project waarbij particulieren dat kunnen doen. Deelnemers moeten een nieuw model elektrische auto hebben en een energiecontract bij het Zweedse energiebedrijf. Met de vergoeding voor deelname kunnen de automobilisten zo'n tienduizend kilometer gratis rijden.

Renault maakt eerder al bekend dat een aantal nieuwe elektrische modellen als thuisbatterij gebruikt kan worden. Ook die auto's moeten binnenkort kunnen terugleveren aan het net.

Omvormer nodig

Om terug te kunnen leveren hebben auto's een omvormer nodig die geschikt is om stroom weg te geven in plaats van op te slaan. Automobilisten die elektriciteit terug willen geven hebben daarnaast een intelligente laadpaal nodig die met de auto en de netbeheerder kan praten. Hierdoor weet de auto wanneer hij moet laden of elektriciteit moet teruggeven.

Het autodeelbedrijf MyWheels experimenteert in Utrecht al met auto's die het elektriciteitsnet helpen vullen als ze niet verhuurd zijn. BMW test terugleveren in Duitsland, net als Volvo in Zweden.

Een grote zwarte Koreaanse SUV die terug kan laden staat op de oprit van een hoekwoning in Soest. Achter het stuur zit Bob Niesing, die bij Kia verantwoordelijk is voor alles wat te maken heeft met het laden van elektrische auto's. Een groot scherm in de auto beschrijft het proces. "Op dit moment zien we dat de auto teruglevert aan het net met een vermogen van 10 kilowatt, om de wijk te helpen."

Met een app die lijkt op die van veel energiebedrijven, kan de deelnemer bepalen wanneer de auto mag terugleveren en tot welk niveau. Ook kan de gebruiker aangeven wanneer de batterij weer voldoende opgeladen moet zijn voor de volgende rit. Maar wat als je onverwachts toch weg moet met de auto? "Dan heb je altijd de mogelijkheid om het tijdelijk uit te schakelen of de auto snel op te laden zodat je snel weg kan," verzekert Niesing.

Nieuwe elektrische auto's zijn ook "rijdende batterijen" vertelt Jeroen van Loon van Vattenfall. De vraag is waarom dit nog niet het nieuwe normaal is. "Wat je nu ziet is dat de meerderheid van de nieuwe modellen dit kan. Alleen nog niet alle auto's en zeker niet de oudere elektrische auto's die nu op de weg rijden."

Vattenfall wil met het project kijken hoe ze klanten een verdienmodel kunnen aanbieden met wat in jargon 'bi-directioneel laden' heet.

Tot nu toe waren elektrische auto's vooral een boosdoener van netcongestie, doordat veel mensen uit het werk hun auto opladen op het moment dat ook andere elektrische apparaten in huis aangaan. Met de nieuwe auto's kan dit dus omgedraaid worden.

Een van de autoriteiten op het gebied van elektrisch laden en problemen op het elektriciteitsnet is Auke Hoekstra van de Technische Universiteit Eindhoven. "Eén elektrische auto die op piekuren stroom teruggeeft, lost voor zeker tien huizen de problemen op," vertelt Hoekstra. "Als we dit massaal gaan doen is de impact waanzinnig groot."

De auto-industrie was tot voor kort huiverig om bi-directioneel laden mogelijk te maken, maar lijkt nu om. "Autofabrikanten waren bang dat de batterij veel sneller zou slijten," vertelt Hoekstra. De nieuwe batterijen zijn beter en beter gekoeld, bovendien is het juist goed voor de batterij dat die niet te lang helemaal vol is. "Laden en ontladen naar het net is voor de batterij juist heel relaxed."

Miljarden

Overheid, netbeheerders en energiebedrijven zouden meer kunnen doen om terugleveren te stimuleren, denkt Hoekstra. "Dan zouden we enorm veel van die netinvesteringen, zeker voor woonwijken, overbodig kunnen maken."

Hoekstra denkt dat het om miljarden euro's per jaar kan gaan. "Ik vind het echt te gek voor woorden dat energiebedrijven en vooral netbeheerders niet aan de deur staan te bonzen van alle elektrische autorijders en vragen: wil jij alsjeblieft slim laden of terugleveren."

Goedemorgen! Kabinetsleden spreken vandaag met vakbonden en werkgeversorganisaties over de plannen voor sociale zekerheid. En de man die een aanslag wilde plegen rond een Taylor Swift-concert in Wenen krijgt mogelijk zijn straf te horen.

Eerst het weer: Het is vandaag zonovergoten en het blijft overal droog. Bij een zwakke tot matige oostenwind wordt het 22 graden in het noorden tot 28 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De VS heeft opnieuw aanvallen uitgevoerd op doelen in Iran. Er zijn onder meer explosies gemeld bij de Iraanse havenstad Bandar Abbas. Ook zouden er Iraanse drones zijn neergehaald.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De voetbalhoofdstad van Amerika, zo noemt Kansas City zichzelf. De stad heeft drie voetbalclubs en een splinternieuw sportcomplex. En daar strijkt Oranje neer tijdens het WK. De inwoners lijken er zin in te hebben:

Fijne dag!

Het Amerikaanse ministerie van Justitie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar E. Jean Carroll, een oud-columniste die zegt door Trump te zijn verkracht. Dat melden CNN en The New York Times. Het onderzoek zou draaien om de vraag of Carroll meineed heeft gepleegd in twee rechtszaken die ze heeft aangespannen.

Het justitieel onderzoek naar Carroll zou zich richten op een verklaring van haar uit 2022, waarin ze zei dat ze geen externe financiering had gekregen voor haar rechtszaak. Later werd duidelijk dat een miljardair een deel van de kosten had betaald.

Carroll (82) klaagde Trump (79) aan omdat hij haar in de jaren negentig zou hebben verkracht in een paskamer van een warenhuis. De rechtbankjury wees de beschuldiging van verkrachting af maar legde Trump wel een dwangsom op voor aanranding. Trump moest haar 5 miljoen dollar betalen.

In een tweede zaak werd Trump schuldig bevonden aan smaad, omdat hij op sociale media had gezegd dat haar zaak een hoax was en een leugen. Ze zou hem alleen maar beschuldigen om de verkoopcijfers van een boek te stuwen. In die smaadzaak werd Trump veroordeeld tot het betalen van 83 miljoen dollar. In beide zaken is Trump overigens in beroep gegaan.

Trump heeft in het verleden vaker onderzoeken bevolen naar mensen die hij als tegenstanders ziet. Zo loopt er nog aanklacht tegen oud-FBI-directeur Comey en probeerde hij tevergeefs Letitia James te laten vervolgen, de aanklager die Trump succesvol vervolgde wegens fraude. Trump had in een (waarschijnlijk per ongeluk openbaar verstuurd) bericht aangedrongen op hun vervolging bij toenmalig justitieminister Bondi.

De voormalige Amerikaanse first lady Jill Biden dacht tijdens het zwakke debatoptreden van haar man Joe Biden tegen Donald Trump in 2024 dat hij een beroerte kreeg. Dat vertelt ze in een interview met CBS News Sunday Morning.

"Het beangstigde me, want ik had Joe nog nooit zo gezien, niet ervoor en niet erna. Nooit", zegt Jill Biden in het gesprek. Een kort fragment is vrijgegeven, het hele interview volgt zondag. Volgende week komt een boek uit waarin ze terugkijkt op haar tijd als first lady.

In het debat, eind juni van dat jaar, struikelde de toen 81-jarige president Biden over zijn woorden. Hij staarde met open mond en raakte de draad kwijt bij pogingen de aanvallen van zijn rivaal te pareren.

Bidens prestatie tijdens het debat leidde binnen de Democratische Partij tot grote bezorgdheid. Jill Biden bleef haar man steunen en moedigde hem aan om door te gaan.

Een maand na het desastreuze debat zou ze hem op het hart hebben gedrukt dat hij zelf een besluit moest nemen over wel of niet doorgaan. Uiteindelijk trok Biden zich terug uit de race om het Witte Huis ten gunste van de toenmalige vicepresident Kamala Harris. Zij verloor de verkiezingen van Trump.

De Iraanse Revolutionaire Garde heeft met drones een Amerikaanse legerbasis in Koeweit aangevallen. De aanval volgde op een Amerikaans bombardement op de Iraanse havenstad Bandar Abbas, aan de Straat van Hormuz.

Het is niet duidelijk of de Iraanse drones hun doel in Koeweit hebben bereikt. Bij de Amerikaanse aanval was volgens een Amerikaanse functionaris een Iraanse lanceerinstallatie van drones het doelwit. "Die militaire installatie vormde een gevaar voor de Amerikaanse strijdkrachten en voor het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz", aldus de anonieme functionaris.

Koeweit bevestigt dat het is aangevallen met drones en dat de luchtafweer is ingezet om de aanvallen onschadelijk te maken. Over eventuele schade of slachtoffers hebben de Amerikanen en Koeweiti niets bekendgemaakt.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Volgens de Iraanse media zou in het conceptakkoord staan dat de Straat van Hormuz weer opengaat en dat Iran samen met Oman het scheepvaartverkeer zou gaan beheren. President Trump zei daarover in Washington dat Oman, een belangrijke bondgenoot van de VS, geen akkoord moet sluiten met Teheran.

"Oman zal zich net zoals alle anderen gedragen, anders moeten we ze opblazen", sprak Trump dreigend. Hij voegde eraan toe dat hij ervan uitgaat dat het niet zover komt. "Ze begrijpen dat, het komt goed met ze."

'Dachten dat ze mij konden uitzitten'

Trump beschuldigde Iran ervan de onderhandelingen doelbewust te vertragen, in de hoop dat de Democraten de tussentijdse Congresverkiezingen in november winnen. "Ze dachten dat ze mij konden uitzitten", zei Trump. "Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen."

Eerder deze week voerde de VS luchtaanvallen uit op het zuiden van Iran. Die waren volgens het leger "defensief" van aard, maar Iran veroordeelde ze als een schending van het staakt-het-vuren.

Door een implosie van een opslagtank op een fabrieksterrein in de Amerikaanse staat Washington zijn waarschijnlijk elf mensen om het leven gekomen. Eerder zijn door de autoriteiten twee doden bevestigd. De zoekactie naar de overige negen is geen reddingsmissie meer maar een bergingsoperatie, zo is bekendgemaakt.

Het ongeluk vond eerder deze week plaats bij een verpakkingsbedrijf in Longview, dat zo'n 45 minuten rijden van Portland ligt. Zeker acht medewerkers van het bedrijf raakten gewond.

In de tank zat een chemische substantie die wordt gebruikt om papierpulp te produceren. Door onbekende oorzaak is de tank geïmplodeerd.

Door het bedrijfsongeval is de naastgelegen Columbia-rivier vervuild geraakt, maar volgens de autoriteiten is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Het Democratische Congreslid Marie Gluesenkamp Perez, die uit de regio komt, zegt dat reddingswerkers "ondenkbare horrorbeelden" op hun netvlies hebben. Ze eist een grondig onderzoek en wil dat er verantwoording wordt afgelegd.

Gouverneur Bob Ferguson zegt dat het waarschijnlijk de ergste industriële ramp in zijn staat is van de afgelopen decennia.

Twee van de kinderen die gewond raakten bij het treinongeluk in het Belgische Buggenhout zijn ontslagen uit het ziekenhuis. Drie anderen blijven voorlopig nog voor behandeling, melden Belgische media.

Bij de botsing tussen de trein en een schoolbusje kwamen dinsdag vier mensen om het leven. Het ging om de 49-jarige bestuurder van het busje, een 27-jarige begeleidster en twee leerlingen van 12 en 15 jaar. De vijf andere gewonden zijn ook leerlingen van de school en werden in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

Over de oorzaak van het ongeluk is nog niets bekend. De buschauffeur reed door een gesloten spoorboom, maar de reden is onduidelijk.

Gisteren hebben leraren, leerlingen en nabestaanden bloemen neergelegd bij de spoorwegovergang waar het ongeluk gebeurde. Het Vlaamse parlement hield een minuut stilte.

In de regio rond de Colombiaanse stad Valledupar is afgelopen zondag een Nederlander doodgeschoten. De man van 32 jaar werd volgens Colombiaanse media met schotwonden naar het ziekenhuis gebracht, waar hij is overleden.

Media berichten dat hij in afgelegen gebied, buiten de stad, werd beschoten. De Nederlander zou in het land als autohandelaar hebben gewerkt.

De man woonde naar verluidt in de havenstad Baranquilla, op zo'n zes uur rijden van de plek waar hij werd doodgeschoten. Er is voor zover bekend nog geen verdachte aangehouden.

De Amerikaanse zender CBS News weigert het contract met 60 Minutes-correspondent Sharyn Alfonsi te verlengen. Ruim vijf maanden geleden werd haar reportage over Venezolanen die vanuit de VS werden gedeporteerd naar een zeer beruchte gevangenis in El Salvador vlak voor uitzending geannuleerd door de hoofdredacteur.

Alfonsi zegt dat zij wordt gestraft omdat ze zich verzette tegen het schrappen van haar reportage. TegenoverThe New York Times noemt ze het besluit een "huiveringwekkend signaal aan de hele CBS-redactie".

"Dit was geen routineuze bedrijfsverandering; het was een bewuste keuze om een journalist te straffen omdat die weigerde feitelijk correcte berichtgeving te verbloemen", zegt Alfonsi. CBS News wilde tegenover de krant niet reageren op haar uitspraken.

Geschrapte uitzending

De onrust ontstond in december vorig jaar, toen hoofdredacteur Bari Weiss een reportage van Alfonsi over de omstreden CECOT-gevangenis in El Salvador enkele uren voor de geplande uitzending schrapte. Vervolgens werd de reportage wereldnieuws.

De reportage ging over Venezolanen die door de regering-Trump uit de VS waren gedeporteerd en waren ondergebracht in de megagevangenis. Volgens een rapport van Human Rights Watch had bijna de helft van de 252 gedeporteerde Venezolanen geen crimineel verleden. Slechts acht van hen waren veroordeeld voor een "gewelddadig of potentieel gewelddadig misdrijf".

In de reportage van Alfonsi vertelden vrijgekomen Venezolanen dat ze ernstig mishandeld waren in de gevangenis. Hoofdredacteur Weiss vond dat de reactie van het Witte Huis onvoldoende verwerkt was in de video. Alfonsi zei juist dat haar team om een reactie had gevraagd bij het Witte Huis en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, maar dat er geen inhoudelijk antwoord kwam.

Interne memo

In een interne memo sprak Alfonsi in december al van een politiek besluit en betichtte ze haar werkgever van "bedrijfscensuur". De reportage verscheen toch korte tijd online via een Canadese zender die de uitzendrechten van 60 Minutes had. Een maand later zond CBS het item alsnog uit, met aanvullende reacties van de regering-Trump.

Na vier maanden in de CECOT-gevangenis werden de Venezolanen uiteindelijk teruggestuurd naar Caracas als onderdeel van een gevangenenruil. Tien Amerikaanse gevangenen in Venezuela keerden terug naar de VS.