NOS Nieuws - Algemeen

Bij een brand op een vrachtschip in een Chinese haven zijn 25 mensen omgekomen. Dat melden Chinese staatsmedia. Het schip lag in een droogdok in de haven van Qingdao, in het noordoosten van het land, waar het werd gerepareerd.

De brand brak uit rond 11.00 uur lokale tijd en was ruim drie uur later geblust. Het Chinese staatspersbureau Xinhua meldt dat er 42 mensen aan boord waren; twaalf van hen konden in gezonde toestand worden geëvacueerd. Vijf mensen raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Wat de brand heeft veroorzaakt is is nog niet duidelijk. De haven van Qingdao is een van de grootste van de wereld, en speelt een grote rol bij de wereldwijde handel.

Ocean Melody

Volgens staatspersbureau Xinhua gaat het om een vrachtschip genaamd de Ocean Melody. Uit openbare bronnen blijkt dat dat schip vaart onder Liberiaanse vlag. Over de nationaliteit van de doden is niets bekendgemaakt. Ook over hun rol op het schip is nog niets bekend.

"Laten we weer vaker gewoon vijf dagen in de week werken als norm stellen." Een uitspraak van VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans gisteravond tijdens de Binnenhoflezing. Hij wil op die manier de Nederlandse economie verder laten groeien, maar kan dat ook?

De toespraak maakte behoorlijk wat los. Niet alleen zijn aanval op de vakbonden ("Kijk even wat verder dan je protestbord lang is.") was opmerkelijk, ook had hij dus een boodschap voor werkend Nederland: we moeten meer werken. Hij noemt dat een "ongemakkelijk gesprek".

'Redden we het niet mee'

Brekelmans wijst daarbij specifiek naar de groep jongeren. "Nog geen kinderen, gelukkig geen gezondheidsproblemen, maar die wel al in hun eerste baan parttime willen werken. Maximaal vier dagen in de week, soms zelfs drie. En daar redden we het dus niet mee. Laten we weer vaker gewoon vijf dagen in de week werken als norm stellen en dan natuurlijk ook zorgen dat meer werken loont en dat voor wie dat wil ook overwerken loont."

Hij wees ook naar het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering, bijstandsuitkering en arbeidsongeschiktheidsuitkering. "We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven dat een miljoen mensen aan de kant staan en dat dit aantal iedere maand opnieuw blijft oplopen. Dat is voor niemand goed", sprak hij.

Zorgtaken

Meer mensen en meer uren, is de boodschap. Volgens economen is dat makkelijker gezegd dan gedaan. "Bijna driekwart van de Nederlandse bevolking heeft werk. Er wordt veel parttime gewerkt, maar als je wil dat die fulltime gaan werken, gaat dat ook ten koste van andere dingen, zoals mantelzorg of vrijwilligerswerk", vertelt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS.

Dat mensen deeltijd werken, heeft dan ook vaak een reden, vertelt hoogleraar arbeidsmarkt Sonja Bekker van de Universiteit Utrecht. "Er wordt voorbijgegaan aan het feit dat zorg voor bijvoorbeeld kinderen ook een flinke taak kan zijn. Niet iedereen kan kinderopvang betalen en kinderopvang is ook niet altijd flexibel genoeg. Sommige mensen werken juist 's nachts of heel vroeg, dan is de kinderopvang niet altijd open. Het is een breder vraagstuk dan alleen de bal bij werknemers leggen."

Bekker wijst erop dat als je iets wil doen aan het hoge aantal parttimewerknemers, er ook aan de werkgeverskant iets moet veranderen. "Flexibele deeltijdswerkers zijn ook een instrument dat voor werkgevers handig is. Bijvoorbeeld bij piekbelasting in de zorg, daar heb je 's ochtends meer werk, want je moet de mensen uit bed helpen, maar in de middag is het rustiger. Dan kan je dat opvangen met deeltijdwerknemers."

Brekelmans kijkt dus specifiek in de richting van jongeren. De laatste jaren is het aantal werkende jongeren al flink gestegen, vertelt Van Mulligen. "Bij jonge vrouwen vooral. Je ziet daar wel een toename. Ook de arbeidsdeelname bij jongeren is veel hoger dan bij eerdere generaties", vertelt Van Mulligen. Uit CBS-cijfers blijkt zelfs dat het aandeel werkende vrouwen in de groep 15 tot 25-jarigen net iets hoger ligt dan het aandeel mannen.

Sowieso doet Nederland het goed in de Europese lijstjes qua 'arbeidsparticipatie'. Dat is het deel van de bevolking dat meedoet aan het arbeidsproces door betaald werk te doen.

Uitkering

Toch ziet Brekelmans nog mogelijkheden om dat aandeel te vergroten. Daarbij kijkt hij naar mensen die een uitkering ontvangen. Van Mulligen zet daar een kanttekening bij: "De winst die daar te halen valt is heel beperkt. Voor sommigen zit werken er niet in, omdat ze ziek zijn. De zorg en de bouw, sectoren waar veel personeel nodig is, daar kan je niet zomaar aan de slag. Daarvoor moet je geschoold zijn."

En als die mensen al kunnen werken, is het ook de vraag of de werkgever daarvoor openstaat. "Er is een groep mensen die kan werken en wil werken, maar onder bepaalde randvoorwaarden omdat ze bijvoorbeeld ziek zijn. Een werkgever moet dat willen."

En meer mensen aan het werk krijgen door werk meer te laten lonen? Ook dat brengt Brekelmans' wens niet direct dichterbij, bleek een paar jaar geleden uit onderzoek van het CPB.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt de beleidsrente voor de tweede keer dit jaar, van 2,25 naar 2,5 procent. Daarmee probeert de ECB de aanhoudend hoge prijsstijgingen tegen te gaan. Een hogere rente maakt geld lenen duurder, waardoor de economie minder hard moet gaan draaien en de prijzen minder hard stijgen.

De hogere ECB-rente is ook goed nieuws voor Nederlandse spaarders, omdat banken de ECB met hun spaarrente vaak volgen. Dat voordeel wordt echter deels tenietgedaan doordat de inflatie ruim 3 procent blijft. Ondertussen groeit de berg aan spaargeld. Vijf vragen over het spaargedrag van Nederlanders.

Hoeveel sparen we?

Nederlandse huishoudens hadden in juli bij elkaar meer dan 551 miljard euro op spaarrekeningen gezet, zo blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB). Vooral sinds de coronacrisis stijgt de berg spaargeld hard. Tijdens de lockdowns gaven consumenten amper uit, vakantiegeld bleef op de plank liggen. Maar ook na corona blijven huishoudens maar doorsparen. Bijna 460 miljard euro staat op vrij opneembare spaarrekeningen.

Naast de 551 miljard euro op spaarrekeningen staat ook nog ruim 110 miljard euro op gewone betaalrekeningen, zonder spaarrente.

Waarom sparen we zo veel?

Nederlanders zijn traditioneel fervente spaarders. In andere Europese landen stoppen huishoudens een groot deel van hun appeltjes voor de dorst ook in aandelen. In de vele onderzoeken naar spaarredenen noemen Nederlanders vaak de risico's om hun geld op de beurs kwijt te raken. En omdat hun pensioenfondsen al beleggen voor de oude dag.

Geld op een spaarrekening wordt ook aangehouden als buffer, zegt Jenna Barrett, universitair docent aan de Tilburg University. "Voor een kapotte wasmachine, autoreparatie of een periode zonder inkomen."

Hoeveel rente krijgen we over dat spaargeld?

Toen de ECB tijdens de kredietcrisis de economie op gang probeerde te krijgen met een negatieve beleidsrente, kregen spaarders jarenlang vrijwel nul. De spaarrentes stegen nadat de ECB in 2022 de beleidsrente snel had verhoogd. Om de grote prijsstijgingen door de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne af te remmen, ging de ECB-rente in anderhalf jaar naar een record van 4 procent.

Vorig jaar keerde de rente bij de ECB terug naar het niveau van 2 procent. Maar nadat de prijzen dit voorjaar door de oorlog in het Midden-Oosten opnieuw hard waren gestegen, ging de rente in juni weer omhoog. Ondertussen bieden ING en ABN Amro 1,25 procent op een normale spaarrekening. Bij Rabobank ligt dat op 1,5 procent.

Kan ik ergens wat meer krijgen?

Sparen bij banken in andere Europese landen kan voor meer dan 3 procent, via platformen als Raisin. Nederlandse banken bieden Europees gezien vrij lage rentes op reguliere spaarrekeningen, blijkt uit gegevens van de ECB. Met een gemiddelde van 0,14 procent rente op betaal- en spaarrekeningen is dat de helft van het gemiddelde van 0,28 procent in de eurozone. Banken in Luxemburg en Duitsland zijn de twee koplopers.

Wie wat verder kijkt, ontdekt dat er best wat te shoppen valt met spaarrentes in Nederland. Prijsvechters zoals Bunq, Santander en Garanti bieden met 3 procent soortgelijke rentes als buitenlandse aanbieders. En wie zijn geld voor één jaar vastzet op een spaarrekening krijgt in Nederland gemiddeld met 2,54 procent de hoogste rente in de eurozone, samen met Finland.

Ook met twee jaar vast of meer zitten we boven of op het Europese gemiddelde. Bij de grote banken in Nederland gaat de rente op een spaarrekening waarop geld tien jaar vaststaat al snel richting de 3 procent.

Toch stappen Nederlanders maar weinig over met hun spaargeld. Mede omdat je vaak ook een betaalrekening bij een bank moet openen, zo concludeerde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) eerder. Die kosten, en moeite, wegen vaak niet op tegen de opbrengsten op de spaarrekening.

Dan maar naar de beurs?

Hoewel de beurzen en aandelen op en neer gaan, wordt de laatste tien jaar record op record gevestigd. Een belegger die de afgelopen 20 jaar simpelweg de Amsterdamse beursgraadmeter AEX volgde, verdiende ruimschoots meer dan de inflatie.

Maar er zijn historisch bekeken ook langere perioden geweest waarin het rendement op de beurs flink tegenviel. Wie op zo'n moment het geld nodig heeft, loopt dan risico minder over te houden.

Alleen geld dat je langere tijd kunt missen is geschikt om mee te beleggen, is een welbekende beurswijsheid. "Wie binnenkort een huis wil kopen, doet er bijvoorbeeld verstandig aan te sparen", zegt universitair docent Barret.

Het kabinet streeft ernaar dat werkgevers per 1 juli 2028 geen bedrag meer mogen inhouden op het minimumloon van arbeidsmigranten in ruil voor woningruimte. Dat schrijft minister Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken aan de Tweede Kamer.

Op dit moment geldt nog een maximumpercentage van 25 procent van het brutominimumloon dat in ruil voor huisvesting mag worden ingehouden. Vijlbrief wil daarvan af. "We zien te veel misstanden. Arbeidsmigranten worden nu te veel uitgebuit."

De politiek hekelt de slechte omstandigheden van arbeidsmigranten al langer, al lopen de meningen uiteen hoe die te verbeteren. De aantallen van arbeiders die vaak zonder vergunning in ons land werken maar als onmisbaar voor de economie worden gezien, blijven toenemen.

Naar schatting zijn er nu tussen de 600.000 en 900.000 arbeidsmigranten en komen er jaarlijks rond de 50.000 bij. De arbeiders, veelal uit Polen, Roemenië, Hongarije, Oekraïne en ook Georgië, werken vaak tegen lagen lonen in onder meer de vleesindustrie, distributiecentra of de glastuinbouw.

Ze moeten vaak hoge prijzen betalen voor erbarmelijke behuizing met slechte voorzieningen, waar ze soms voor een aantal uren per nacht een matras mogen huren.

Misbruik van maatregel moet stoppen

Nadat een commissie onder leiding van oud-SP-politicus Emile Roemer had voorgesteld arbeidsmigranten minder afhankelijk te maken van werkgevers pleitte een Kamermeerderheid voor het schrappen van de looninhouding. Daarop kwam toenmalig NSC-minister Van Hijum met een plan. Dat werd een half jaar later - een dag na de verkiezingen - door zijn opvolger demissionair minister Paul (VVD) weer van tafel werd gehaald. Paul vond de inzichten over de werking van de maatregel te verschillend.

Vijlbrief ziet die verschillende inzichten ook maar wil dat het instrument van loon inhouden niet langer door slechte werkgevers kan worden misbruikt.

De keuze gaat tussen loon inhouden en werkgevers verantwoordelijk houden voor goede huisvesting, zoals nu gebeurt, of dat niet meer doen en arbeidsmigranten zelf een woning laten zoeken, wat op de krappe woningmarkt ook lastig is. Arbeidsmigranten kunnen dan alsnog tegen oneerlijke huurprijzen en contracten aanlopen. Dat erkent Vijlbrief en daarom wil hij de verandering pas in laten gaan als de wet om huurders beter te beschermen ook ingaat. Het is de bedoeling dat die wet ook per 1 juli 2028 van kracht wordt.

Vijlbrief erkent dat er daarnaast nog meer moet gebeuren en noemt de vandaag aangekondigde maatregel onderdeel van breder beleid om de omstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren. In juli kondigde hij een uitzendverbod in de vleessector aan. Ook dat zou halverwege 2028 moeten ingaan.

Het begin van een nieuw tijdperk. Zo omschrijven de Nederlandse volleyballers het Europees kampioenschap aan de vooravond van het toernooi in Finland.

Het team telt acht EK-debutanten, waardoor de verwachtingen bescheiden zijn. "Top drie van de poule en door naar de volgende ronde, dan is ons toernooi meer dan geslaagd", zegt aanvoerder Joris Berkhout.

Fabian Plak is de meest ervaren van het stel met ruim 220 interlands. Daarachter volgt onder anderen de 27-jarige Jeffrey Klok.

Hij wordt geflankeerd door spelverdeler en captain Berkhout. De twee schelen slechts een jaar in leeftijd, maar qua toernooiervaring steekt de vork net iets anders in de steel. Berkhout debuteert op een EK, als captain zelfs. Klok heeft al een EK achter zijn naam.

"En dus is er veel enthousiasme, onbevangenheid en gezonde spanning binnen het team", zegt Klok. "Dat kan ook in ons voordeel werken", vult Berkhout aan. "Je hebt een doel gesteld, maar je gaat er ook zonder verwachtingen in. Dat kan ook ontspannend werken."

"Ik moet zeggen dat ik de spanning al wel begin te voelen hoor. De voorbereiding naar zo'n toernooi is zwaar, maar nu het staat te gebeuren komen de kriebels", zegt Berkhout met een glimlach op zijn gezicht.

Met de vele nieuwe gezichten en debutanten staat het team aan de start van een nieuwe periode. "We zijn begin deze zomer gestart met de tweede plaats in de European League (het op een na hoogste internationale volleybalniveau, red.) en dat was echt een uitstekende prestatie", zegt Klok.

"Maar tegelijkertijd zag je daar de jeugdigheid van het team", aldus bondscoach Joel Banks. "De spanning die bij zo'n finale kwam kijken, was voor veel van onze jongens iets dat ze voor het eerst ervaarden."

De coach wist dat het Nederlandse volleybal bij de mannen in een transitie zat toen hij twee jaar geleden tekende. Namen als Robbert Andringa, Maarten van Garderen, Wouter ter Maat en Gijs Jorna namen afscheid.

Dat ontmoedigde hem niet: recent verlengde hij zijn contract met twee jaar. "We zijn goede stappen aan het zetten. Je merkt dat de jonge jongens kansen aan het pakken zijn. Maar het kost tijd om een nieuw team te smeden en de jongens naar een hoger niveau te tillen."

Profbestaan

En daar komen bepaalde aspecten van het topsportleven bij kijken. "Letten op je voedsel, slaap, trainingsbelasting, periodisering en ook mentaal stappen zetten. Dat houdt onder andere in om met de spanning om te gaan. En daar hebben we simpelweg wedstrijden voor nodig", zegt Banks.

En daarbij komt Klok van pas. "Het helpen van de debutanten is een van mijn taken als meer ervaren speler. Vooral door het gesprek met ze aan te gaan, zodat ze zich iets relaxter voelen."

En op die manier hopen de 'Lange Mannen' zich te plaatsen voor de volgende ronde op het EK. Vier van de zes teams in de poulefase gaan door. "En ik denk dat dat mogelijk is", zegt captain Berkhout.

Vooruitkijken naar de Olympische Spelen van 2028 vindt de bondscoach nog een brug te ver. "Ik mik op 2032 met deze generatie. Maar we gaan er natuurlijk alles aan doen om er in Los Angeles over twee jaar ook bij te zijn. Eerst maar dit EK, waar we een volgende stap kunnen zetten in onze ontwikkeling."

De gemeente Amsterdam wil 2500 banen schrappen, bevestigen interne documenten die AT5 en Het Parool inzagen. Dat komt overeen met de plannen in het coalitieakkoord dat Pro en D66 in juni presenteerden.

Een groot deel van de ontslagen valt onder meer binnen het Ingenieursbureau van de gemeente, de dienst Verkeer & Openbare Ruimte en bij de GGD Amsterdam, meldt het Parool. Het is de bedoeling dat de meeste banen voor 2030 verdwijnen, maar het grootste deel zou al geschrapt worden voor 2028.

'Minder beleid, meer uitvoering'

Bij presentatie van het akkoord maakten de twee partijen al duidelijk dat het idee was "minder beleid en meer uitvoering". "We moeten echt naar communicatie kijken, naar al het onderzoek, naar alle strategen. Allemaal belangrijk werk, maar misschien niet met zo veel mensen", stelde D66-partijleider van Amsterdam Melanie van der Horst toen in een interview met het Parool. Waarbij zij toevoegde dat niemand wordt ontzien.

Het is de bedoeling dat de meeste plekken verdwijnen bij de dienst Verkeer en Openbare Ruimte, daar moeten 188 fte (voltijdsbanen) verdwijnen. Het Ingenieursbureau van de gemeente zou in de plannen 157 fte verliezen van de 1368 die er in 2025 waren.

In de plannen staat dat de gemeente de meeste banen wil schrappen met "natuurlijk verloop", maar dat gedwongen ontslagen niet worden uitgesloten. Een definitieve uitwerking van de reorganisatie volgt in 2027.

Komende maand valt in Parijs een besluit dat nog lang zal nagalmen: de toekomst van de schrikkelseconde staat op het spel. Ruim een halve eeuw na de invoering wil de gezaghebbende Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGMP) er weer van af. In plaats ervan moet er een 'schrikkeluur' komen, waardoor klokken de komende eeuwen niet meer hoeven te worden bijgesteld.

Het leek een goed idee in 1972. De extra schrikkelseconde moest een probleem oplossen: de aarde draait door smeltend ijs, veranderende weerpatronen en de krachten van getijden soms net iets langzamer. Daardoor kan de tijd zoals die door atoomklokken exact wordt bijgehouden meer dan een seconde gaan afwijken van de tijd op basis van de rotatie van de aarde.

Daarom werd indertijd bedacht af en toe een extra seconde toe te voegen aan het jaar. Dat gebeurde sindsdien 27 keer, voor het laatst in 2016. Het resulteerde in een extra bliepje op de radio vlak voor het hele uur. Vanaf 2018 zijn die bliepjes in Nederland overigens afgeschaft, maar bij de BBC is dat Greenwich tijdsignaal nog steeds ieder uur te horen.

Ingehaald door de tijd

Inmiddels is de schrikkelseconde door de tijd ingehaald. Allereerst begon de aarde rond 2020 opeens even weer wat sneller te draaien. Niet veel, maar genoeg om het al jaren lopende debat te doen oplaaien of de klok nou wel zo vaak bijgesteld moet worden.

Daarnaast zijn er steeds meer zorgen over computernetwerken. Die moeten de extra schrikkelseconde op exact hetzelfde moment verwerken, anders kunnen ze tijdelijk niet goed met elkaar communiceren en kunnen hele netwerken platgaan. Dat is een serieus risico voor bijvoorbeeld de financiële markten, die afhankelijk zijn van nauwkeurige tijdstempels bij transacties.

Datacenters in de problemen

Erik Dierikx, hoofdwetenschapper bij het Nationaal Metrologisch Instituut, herinnert zich een datacenter dat in 2016 in de problemen kwam door de schrikkelseconde. Ook kwam het een keer voor dat passagiers van een luchtvaartmaatschappij plotseling niet meer konden inchecken.

"Inmiddels zijn er veel meer datacenters, dus de voordelen van die schrikkelseconden wegen niet meer op tegen de nadelen", zegt Dierikx, die verwacht dat het overgrote deel van de deelnemers, ook Nederland, zal instemmen met de afschaffing van de schrikkelseconde.

Volgens het ontwerpbesluit van Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten komt er in plaats van de schrikkelseconde een schrikkeluur, voor de hele verre toekomst. Met die verandering is het bijstellen van de klok de komende eeuwen niet meer nodig en waarschijnlijk nog langer. "Ik denk dat we richting de duizend jaar kunnen gaan voordat er weer een correctie nodig is."

De gemeente Katwijk stopt vanaf 1 oktober met de maximale parkeerduur van 90 minuten in een aantal straten rond het centrum van Katwijk aan Zee. De regel, die was bedoeld om parkeerplekken vrij te houden voor winkelend publiek, blijkt juridisch niet houdbaar.

In delen van het centrum gold jarenlang een maximale parkeerduur van anderhalf uur. Volgens de gemeente was die maatregel ingevoerd om te voorkomen dat parkeerplaatsen langdurig bezet bleven door bezoekers van het strand of het centrum. Wie langer wilde parkeren, moest uitwijken naar de gemeentelijke parkeergarages.

Aanleiding om de regel nu af te schaffen zijn recente rechterlijke uitspraken over parkeerbelasting, schrijft het college van burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad.

Systeem op losse schroeven

In 2022 oordeelde de rechter al dat gemeenten geen boete mogen opleggen aan automobilisten die na afloop van de maximale parkeerduur blijven staan. Daarop paste Katwijk de regels aan: automobilisten moesten na 90 minuten opnieuw betalen via parkeerautomaat of app. Maar ook dat systeem houdt geen stand.

Volgens de gemeente is recent ook gebleken dat het juridisch niet mogelijk is om automobilisten na 90 minuten opnieuw te laten betalen om hun parkeersessie te verlengen. Daardoor verviel opnieuw de basis om handhavend op te treden.

De gemeente baseert zich hierbij op een recente uitspraak van het Gerechtshof in Amsterdam, dat zich onlangs boog over geschil over een parkeerboete in een andere gemeente.

Alternatieven geen optie

De gemeente onderzocht nog andere mogelijkheden, zoals een blauwe zone met een parkeerschijf of een hoger parkeertarief na 90 minuten, maar geen van de opties is volgens het college wenselijk of uitvoerbaar.

Een blauwe zone zou bijvoorbeeld leiden tot meer overlast en hogere handhavingskosten, terwijl het niet past bij het beleid voor het centrum, waar betaald parkeren het uitgangspunt is.

Ook een zogenoemd 'progressief tarief', waarbij parkeren na 90 minuten fors duurder wordt, is voorlopig niet mogelijk omdat de parkeerautomaten dat systeem niet ondersteunen.

Meeste auto's blijven 48 minuten

Er is daarom besloten om de maximale parkeerduur in de bewuste straten vanaf volgende maand af te schaffen, meldt Omroep West. Bezoekers mogen daar vanaf dat moment langer parkeren. Betaald parkeren en de overige parkeerregels blijven gewoon gelden.

De gemeente denkt niet dat het afschaffen van de parkeerduur zal leiden tot problemen. Uit de gemeentelijke cijfers is gebleken dat de gemiddelde parkeerduur in de '90 minuten-straten' slechts 48 minuten is.

In omliggende zones zonder tijdsbeperking is dat ruim anderhalf uur. Volgens de gemeente betekent dit dat het wegvallen van de tijdsgrens waarschijnlijk weinig effect heeft op de beschikbaarheid van parkeerplekken.

Wel blijft de gemeente de verkeerssituatie en de parkeerdruk in het centrum de komende tijd volgen. "Als blijkt dat het parkeergedrag verandert en dit leidt tot een hogere parkeerdruk, kunnen we aanvullende maatregelen nemen."

De politie doet vandaag opnieuw uitgebreid onderzoek in en bij Overasselt vanwege de dodelijke schietpartij van vorige week. Er wordt onder meer extra onderzoek gedaan bij twee basisscholen in de omgeving, nadat de marechaussee gisteren in de buurt van een van de scholen vuurwapens vond.

Er wordt volgens de politie opnieuw gezocht bij twee basisscholen in Overasselt en Heumen, en een buitenschoolse opvang in Overasselt. Hoewel er geen concrete aanwijzingen zijn dat op deze locaties nog meer wapens liggen, heeft de politie besloten ook daar onderzoek te doen.

De wapens lagen niet op het schoolterrein zelf, maar wel in de directe omgeving en waren volgens de politie goed verborgen. Specialisten hebben de vuurwapens veiliggesteld voor verder onderzoek.

Maisveld uitkammen

De politie zoekt vandaag ook in een maisveld bij Nederasselt waarin verdachten zich eerder hadden verstopt. Boeren hebben het veld gisteren gemaaid en door het verdwijnen van de hoge gewassen is er volgens de politie beter zicht op het terrein. Dat helpt volgens de politie "om zichtbaar te maken wat tot nu toe mogelijk onzichtbaar is gebleven".

Volgens de politie wordt er niet alleen in het veld gezocht naar eventuele wapens die nog in het gebied verborgen liggen. Ook wordt er gezocht naar mogelijk bewijsmateriaal.

Volgens Omroep Gelderland zijn meerdere eenheden van de politie en de marechaussee vandaag in en nabij het Gelderse dorp te vinden. Een verslaggever ter plaatse telde vanochtend zo'n honderd politiemedewerkers en zo'n 25 ME-busjes.

Eerder wapens gevonden

De afgelopen dagen zijn er in de omgeving al meerdere keren wapens gevonden die mogelijk verband houden met de schietpartij in Overasselt. Vorige week dinsdag trok een groep gewapende mannen de Gelderse gemeente binnen.

Een 51-jarige beveiliger werd doodgeschoten en twee agenten raakten gewond. Tientallen verdachten werden na een klopjacht gearresteerd.

Een tijdlijn van de gebeurtenissen in Overasselt:

In de Deense plaats Rebild, iets ten zuiden van Aalborg, is een man die een terras aanlegde in zijn achtertuin op een grote Vikingschat gestuit. De 18,5 kilo wegende zilverschat was daar zo'n duizend jaar geleden begraven in een aardewerken vat. Het is de grootste zilverschat uit de Vikingtijd die ooit in Denemarken is gevonden.

"Het had slechts een paar uurtjes hard tuinieren moeten zijn om hardnekkig gras, stenen en grind te verwijderen voor een nieuw betegeld terras, maar het bleek de grootste verrassing van mijn leven te zijn," zei de huiseigenaar die anoniem wil blijven tegen het museum dat de schat onderzoekt.

De man haalde circa 700 voorwerpen en fragmenten uit de aarde naar boven. Ongeveer 320 voorwerpen, met een gewicht van 6,4 kilo, bevonden zich nog in het aardewerken vat waarin ze oorspronkelijk begraven waren. De overige stukken lagen verspreid in de grond rond de vindplaats.

"Eerst dacht ik dat het oud ijzer of hekwerkdraad en wat potscherven waren, maar toen ik met mijn handen begon te graven, lukte het me ineens om het ene metalen voorwerp na het andere uit de grond te vissen. Na een korte periode van zorgvuldig werk besefte ik dat het sieraden, munten en zilverstaven waren."

Zilverbaren

De schat bestaat uit een groot aantal zilverstaven, armbanden, 47 complete munten en muntfragmenten. Onder de gevonden munten waren ook Arabische dirhams en Angelsaksische penny's uit de tijd van koning Edward de Oudere, die regeerde van 899 tot 924. Dat maakte het dateren van de schat voor de archeologen een stuk eenvoudiger.

Daarnaast vond de man onder meer een kleine hanger in de vorm van de hamer van Thor en verschillende stukken zogenoemd hacksilver: opzettelijk in stukken geknipte of gehakte zilveren voorwerpen die werden gebruikt als betaalmiddel.

"Dit is een vondst van groot belang voor ons begrip van de Vikingtijd in Denemarken", zegt archeoloog Torben Sarauw van Nordjyske Museer. "Niet alleen vanwege de omvang, maar ook omdat de schat duidelijk laat zien hoe zilver toen functioneerde als rijkdom en betaalmiddel. Het is alsof we een kluis uit de Vikingtijd hebben gevonden."

Ook toont de vondst van Arabische en Angelsaksische munten volgens hem aan hoe uitgestrekt de handelsnetwerken van de Vikingen waren.

Andere schatten

Doordat de vindplaats in een bebouwd gebied ligt, kan geen grootschalig archeologisch onderzoek worden gedaan. Het blijft daardoor waarschijnlijk onduidelijk waarom de schat daar is begraven. Mogelijk lag in de omgeving een nederzetting of verkeersroute, maar het zilver kan ook bewust op een afgelegen plek zijn verborgen.

Eerder werden in het gebied rond Rebild ook al schatten uit de Vikingtijd gevonden. In 1971 werd zo'n 4 kilo Vikingzilver gevonden, de zogenoemde Rebildschat. En twee maanden geleden werden in het nabijgelegen Rold zes intacte gouden armbanden uit de de Vikingtijd opgegraven.

De dakconstructie van het kantoor van de premier, het Torentje op het Binnenhof, blijkt nog in de originele staat uit 1547 te zijn. Onderzoek door het Rijksvastgoedbedrijf heeft dat aangetoond. Er is in 478 jaar nauwelijks herstelwerk uitgevoerd aan de houten constructie, en de acht meter hoge spits is nog in goede staat.

Volgens monumentenadviseur Bram Hulshof van het Rijksvastgoedbedrijf is het "heel bijzonder" dat zo'n constructie bijna vijf eeuwen overleeft. Hout is kwetsbaar en vooral in de 19e eeuw zijn er veel kappen gesloopt en vervangen.

Er was tot nu toe betrekkelijk weinig bekend over de historie van het Torentje aan de Hofvijver. Zo was de vraag hoe oud het bouwwerk precies is. Door het onderzoek is daar nu een duidelijk antwoord op gevonden.

Op dit moment wordt het Binnenhof gerenoveerd. Net als andere ruimtes in het complex is het Torentje vorig jaar gecontroleerd op asbest. Dat is ook aangetroffen, maar toen het plafond daarvoor werd opengemaakt kwam de eikenhouten dakconstructie aan het licht.

Hulshof klom samen met bouwhistoricus Patrick Bosman van de gemeente Den Haag op een rolsteiger. Toen ze hun zaklantaarns door het gat in het plafond naar boven richtten, zagen ze meteen dat het om zeer oud hout ging. De balken zijn met de hand gezaagd, zoals dat ging in de tijd voordat houtzaagmolens in zwang raakten.

Na onderzoek naar de jaarringen bleek het om eikenhout te gaan van een boom die rond 1546 in Zuid-Zweden is omgehakt. Voor dat zogeheten dendrochronologisch onderzoek werden met een soort appelboor op tien plekken monsters genomen. "Je moet er eigenlijk een soort sigaar uitboren", vertelt Sjoerd van Daalen die het onderzoek deed.

IKEA

De jaarringen laten het groeipatroon van een boom zien. Door die te vergelijken met monsters van andere bomen is de leeftijd te bepalen. Bomen uit hetzelfde gebied en uit dezelfde periode hebben hetzelfde patroon van jaarringen. Van Daalen: "Het is eigenlijk een soort vingerafdruk of streepjescode van de boom."

In de balken zijn ook Romeinse cijfers gebeiteld. Volgens bouwhistoricus Bosman wijst dat erop dat het om een 'bouwpakket' gaat. Timmerlieden hebben de kapconstructie waarschijnlijk in een werkplaats gebouwd. Daarna is die uit elkaar gehaald en naar de bouwplaats gebracht. De Romeinse cijfers geven aan welke delen bij elkaar horen, als een soort IKEA-instructie.

Wat weten we van het Torentje?

De oudste bronnen over het bestaan van de hoektoren van het Binnenhof stammen uit 1497. Keizer Karel V liet het Torentje in 1547 helemaal vernieuwen. Toen kwam ook de torenspits erop met de houten kapconstructie die er nu dus nog steeds is.

Graaf Johan Maurits, de bewoner van het naastgelegen Mauritshuis (nu een museum), vond het bouwwerk geen gezicht en bedong in de 17e eeuw dat hij het op eigen kosten mocht laten afbreken. Maar dat plan is nooit uitgevoerd.

Ooit was het Torentje de dienstwoning van een kastelein van een herberg in de buurt. Pas in 1982 werd het door toenmalig premier Lubbers in gebruik genomen als kantoor.

De renovatie van het Binnenhof begon in 2021. De vaak eeuwenoude gebouwen vertoonden steeds meer gebreken en de brandveiligheid was niet op orde.

Aanvankelijk zouden de werkzaamheden vijf jaar gaan duren en de kosten werden begroot op 475 miljoen euro. Inmiddels zijn door tegenvallers en hogere eisen de kosten opgelopen tot minimaal 2,7 miljard euro en de opleverdatum is uitgesteld tot 2031.

Dit voorjaar legden archeologen een eeuwenoude toegangspoort bloot bij het Binnenhof.

De relaties tussen ouders en scholen lijken te verharden. Dat schrijft de Onderwijsraad in een advies aan D66-minister Letschert van Onderwijs. "De raad roept de minister op om breder te kijken en bewust rekening te houden met de gevolgen van beleid voor de verhouding tussen ouders en scholen."

De raad wijst daarbij onder meer op het groeiend aantal zaken waarin ouders en scholen naar geschillencommissies stappen omdat zij er onderling niet uit komen. Ook stijgt het aantal leraren op middelbare scholen dat werkstress ervaart door de omgang met ouders.

Op lagere scholen melden al langere tijd een op de drie onderwijzers dit soort extra spanning. Scholen proberen hier op allerlei manieren iets aan te doen, onder andere door docenten en schoolleiders trainingen aan te bieden. Maar de Onderwijsraad wijst de minister erop dat de overheid soms zelf ook bijdraagt aan het probleem.

Ouder als klant

Voorbeeld is het beleid om de vrije schoolkeuze centraal te stellen en de vergelijkbaarheid van scholen te bevorderen. Dat gebeurt onder andere via de website scholenopdekaart.nl. Daarop kunnen ouders prestaties van scholen vergelijken als het bijvoorbeeld gaat om het slagingspercentage of het aantal leerlingen dat een vwo-advies krijgt.

Onbedoeld effect van dit soort sites is volgens de Onderwijsraad een vorm van "consumentisme". Ouders worden in de rol van klant van de school geplaatst, in plaats van in de rol van partij die een bijdrage levert aan een goed leerklimaat.

Ander voorbeeld is de invoering van het passend onderwijs in 2014. Dat moest ertoe leiden dat alle leerlingen extra ondersteuning kunnen krijgen in plaats van alleen maar de kinderen met een indicatie. Maar omdat niet duidelijk is wat de grenzen zijn van die ondersteuning, ontstaan er in de praktijk botsingen tussen eisende ouders en scholen.

Spanning door schooladvies

De PO-Raad, de belangenbehartiger van scholen in het (speciaal) basisonderwijs, ziet dat soort botsingen ook, al worden er op dit terrein geen cijfers bijgehouden. "Op basisscholen komen ouders dagelijks natuurlijk de klas in", zegt een woordvoerder. "En anders kom je ze wel tegen op het schoolplein."

Een van de erkende bronnen van spanningen op basisscholen is het schooladvies aan het eind van groep 8: welk type middelbare school raadt de school aan? "Ouders hebben daar vaak een bepaald niveau voor ogen en als dat niet strookt met het advies, kan dat voor teleurstelling zorgen", zegt de woordvoerder.

Een enorme lichtinstallatie heeft de Twin Towers 25 jaar na de aanslagen in New York even laten terugkeren in het hart van de stad. Bijna 3000 drones vormden gisteravond de lijnen van de twee wolkenkrabbers die op 11 september 2001 het doelwit waren van de terreuraanslagen van Al-Qaida. Het aantal gebruikte drones, precies 2977, verwijst naar het aantal slachtoffers.

De lichtinstallatie is mede ontworpen door Studio Drift, een Nederlands kunstcollectief gevestigd in Amsterdam. Dat heeft eerder op allerlei plekken in de wereld beroemde gebouwen verlicht, zoals het Colosseum in Rome dat met drones in de originele staat te zien was. Ook maakte het collectief de torens van de Sagrada Familia in Barcelona voor even af met lichtdrones.

De silhouetten van de Twin Towers waren te zien boven de haven van New York:

Twee jaar geleden ontstond al lopend door New York het idee om op dezelfde manier de honderden meters hoge torens van het World Trade Center voor even te laten terugkeren, vertelt Ralph Nauta, een van de oprichters van Studio Drift. "Het leek ons een heel bijzonder beeld om terug te kunnen brengen in de stad, en een ideale manier om de technologie optimaal te kunnen gebruiken."

Daarop ging het kunstenaarscollectief aan de slag met het idee, in samenspraak met nabestaanden van slachtoffers, overlevenden en indertijd betrokken hulpverleners. Doel was om hen "met licht iets moois te brengen", zegt Nauta. "Het is voor iedereen die daar iemand heeft verloren natuurlijk erg emotioneel om de Twin Towers terug te zien."

Betrokkenen prijzen het kunstwerk, zoals Brenda Berkman, die in 2001 als brandweervrouw op de rampplek hulp verleende. "25 jaar na 9/11 hebben 100 miljoen Amerikanen geen eigen herinnering aan die dag", zegt ze in een persverklaring. "Ik hoop dat dit nieuwe eerbetoon die nieuwe generatie inzicht zal bieden in wat 9/11 heeft betekend."

Silhouet

Nauta kon er door omstandigheden gisteravond niet bij zijn toen de drones de lucht in gingen, hij keek op afstand mee. "Het was spannend om te zien hoe het uitpakte. Er zijn zoveel factoren waar je geen controle over hebt, zoals de wind." Maar die werkte mee, waardoor het silhouet van de torens zich duidelijk aftekende boven de haven. "Het zag er erg spectaculair uit."

De lichtzwerm, met drones van Amerikaanse makelij, mocht om veiligheidsredenen niet op de vooravond van 11 september de lucht in. Voor een dag eerder kwam wel toestemming. Boven New York is ook elk jaar op 11 september een lichtprojectie te zien, met twee blauwe stralen die de doorboorde torens symboliseren en tot op grote afstand zichtbaar zijn.

Morgen, precies 25 jaar na de aanslagen, vindt in New York een herdenkingsceremonie plaats. Daarbij worden de namen van de slachtoffers voorgelezen.

Ook wordt voor het eerst stilgestaan bij de circa 9000 mensen die later overleden aan aan 9/11 gerelateerde ziektes. De herdenking is vanaf 14.00 uur live te volgen bij de NOS.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meldt dat er sinds vorige week donderdag negen nieuwe patiënten met het westnijlvirus zijn. Daarmee staat het aantal meldingen van mensen die het virus hebben opgelopen op achttien.

In totaal zijn er dit jaar drie mensen overleden door het virus. Vorige week meldde het RIVM één dode.

Het gaat om in Nederland opgelopen besmettingen. Een vrouw uit Drenthe overleed eerder aan het virus, maar omdat zij de besmetting opliep in Zuidoost-Europa wordt ze niet meegerekend bij de Nederlandse besmettingen.

Opgenomen

Bij een van de patiënten werd het westnijlvirus gevonden in een wetenschappelijk onderzoek van bloedbank Sanquin Research. Bij de anderen werd het virus volgens het RIVM geconstateerd nadat ze in het ziekenhuis met klachten werden opgenomen.

De mensen die het virus hebben opgelopen komen uit de provincies Utrecht, Noord-Brabant, Noord-Holland, Zuid-Holland, Overijssel en Gelderland, zegt het RIVM.

Mens-tot-mens

Het westnijlvirus komt voor bij vogels. De gewone huissteekmug kan het virus krijgen wanneer die zich voedt met het bloed van een besmette vogel. Het virus kan vervolgens door de mug worden overgedragen op andere dieren en mensen.

Besmetting van mens tot mens is niet mogelijk. Het risico dat een mens overlijdt door de ziekte is klein, zegt het RIVM. Volgens het instituut heeft zo'n 80 procent van de mensen die besmet raken geen klachten. Zo'n een op de vijf mensen krijgt griepachtige klachten.

Een procent krijgt neurologische klachten. Vooral ouderen en mensen met een lagere weerstand lopen het risico om ziek te worden.

Paarden

In augustus 2020 werd het virus voor het eerst in Nederland vastgesteld. Dat was in een wetenschappelijk onderzoek van Sanquin onder bloeddonoren.

De NVWA heeft sinds de vorige update 53 meldingen gekregen van paarden met het westnijlvirus. Daarmee komt het totaal aantal meldingen dit jaar op 58 paarden.

Ook zijn er afgelopen week bij 23 dode en tien levende wilde vogels het virus geconstateerd, waarmee het totaal aantal meldingen op 39 staat. Tot en met 2 september waren dat volgens de NVWA nog zes vogels.

Auto beklad, opgewacht worden na een zitting en gestalkt worden. Veel familierechtadvocaten worden bedreigd als ze zaken doen waar sprake is van partnergeweld. Dat melden Investico, De Groene Amsterdammer en RTL Nieuws na onderzoek.

De advocaten worden vooral bedreigd wanneer ze een slachtoffer bijstaan. Het gaat om bedreigingen en intimidatie door de ex-partner van een cliënt en fysieke of verbale intimidatie tijdens een zitting. Advocaten zijn daarmee een doelwit voor daders van partnergeweld, concludeert het onderzoek.

Investico stelde in samenwerking met de vereniging voor familierechtadvocaten vFAS een enquête op die verstuurd werd naar 800 leden. Ook is de enquête naar nog eens 900 familierechtadvocaten gestuurd die geen lid zijn van de vereniging, onder wie sociaal advocaten die mensen bijstaan die geen juridische hulp kunnen betalen.

Klemgereden

In totaal hebben 440 advocaten de vragenlijst ingevuld, zo'n 40 procent van hen meldt verschillende voorbeelden van intimidatie en bedreigingen. "Waar moet ik beginnen", schrijft een advocaat bijvoorbeeld. "Wederpartij aan de deur (privé en kantoor), online bedreigd, auto beklad, autodak opengesneden, in de supermarkt bedreigd, etc."

Andere advocaten werden volgens het onderzoek buiten de rechtbank opgewacht, klemgereden of zelfs gestalkt. 165 advocaten gaven aan dat zij online, verbaal of fysiek zijn bedreigd door een wederpartij. 80 procent van de ondervraagden is volgens het onderzoek vrouw.

136 daarvan kregen ermee te maken in een zaak waarin hun cliënt het slachtoffer was van "dwingende controle, huiselijk geweld of intieme terreur". 29 advocaten gaven aan bedreigd te zijn in een zaak waarin hun eigen cliënt hiervan beschuldigd werd, aldus het onderzoek.

Tekort aan advocaten

Eef van de Wiel, deken van Noord-Nederland, noemt de resultaten van het onderzoek zorgelijk. "Ik denk niet dat al die bedreigingen even serieus zijn, maar wel dat de intimidatie die ervan uitgaat groot is", zegt Van de Wiel. Volgens haar is het aantal meldingen in twee jaar bijna verdubbeld, van 116 meldingen in 2023 naar 212 in 2025.

De bedreigingen kunnen volgens de deken advocaten weerhouden om zaken aan te nemen waarin partnergeweld voorkomt. Van de Wiel: "Er is op dit moment een flink tekort aan familierechtadvocaten. Ze kunnen dus kiezen welke zaken ze aannemen en bij ingewikkelde zaken denken: ik doe het niet."

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft een kandidaat voor een toppositie op het laatste moment geschrapt, omdat die in het verleden kritiek heeft geuit op het handelsbeleid van Trump. Volgens de Financial Times heeft de directie toen besloten om een andere kandidaat voor de post van hoofdeconoom te kiezen.

De Portugese econoom Ricardo Reis, een professor bij de Londen School of Economics, was de oorspronkelijke kandidaat. Toen Trump in april vorig jaar de handelsoorlog ontketende op de zelfverklaarde Liberation Day, waarschuwde de Portugees ervoor dat de prijzen en de inflatie in de VS zouden stijgen. In interviews waarschuwde hij ervoor dat produceren in de VS "moeilijk, duurder en inefficiënter" zou worden.

Omdat de VS een belangrijke rol speelt bij het IMF als financierder, ontstonden er twijfels bij de directie vanwege de kritiek die Reis had geuit, reconstrueert FT.

Minder luide kritiek

Op het laatste moment werd hij daarom gewisseld. Reis viel af en in juli ging de post naar Silvana Tenreyro, ook een econoom van de Londen School of Economics. Zij had in het verleden minder uitgesproken kritiek op Trumps handelsbeleid.

Dat IMF gevoelig is voor kritiek vanuit de Amerikanen bleek vorig jaar al. De Amerikaanse handelsminister Scott Bessent beschuldigde de VN-organisatie van "doelvervaging", omdat de organisatie een klimaat- en genderdiversiteitsbeleid had. Na die kritiek besloot de directie om het beleid te schrappen, schreef de FT toen.

Het IMF is onderdeel van de Verenigde Naties. Het onderzoekt hoe de economie van landen ervoor staat en maken daar rapporten over. Ook kunnen landen die in de problemen zitten en daardoor minder geld op de kapitaalmarkt kunnen krijgen, geld lenen om tekorten tijdelijk op te vullen.

Een metershoog standbeeld van Vladimir Lenin mag wat de gemeente Oldambt betreft niet in Oostwold staan. Het beeld zou in het Groningse dorp bij een nieuw erfgoedcentrum komen, maar de gemeente geeft er geen vergunning voor. Het beeld zou te veel ophef kunnen veroorzaken.

Het bronzen beeld van de Russische revolutionair en grondlegger van de Sovjet-Unie stond tot 1991 in het Oost-Duitse stadje Merseburg, in de buurt van Leipzig. Het werd na het opdoeken van de DDR verwijderd en eind jaren 90 gekocht door een Groningse ondernemer, die het in de jaren erna af en toe uitleende.

Het standbeeld diende de afgelopen weken als decor bij een muziektheatervoorstelling in Oostwold. Daarna zou het beeld onderdeel gaan uitmaken van een nieuw erfgoedcentrum over de geschiedenis van het communisme in Oost-Groningen.

Ophef

Henriette Davelaar, initiatiefneemster van het centrum, voerde al langere tijd gesprekken met de gemeente over het centrum en ging ervan uit dat het verlenen van de vergunning voor het beeld geen problemen op zou leveren.

Het nieuws dat het standbeeld mogelijk in het dorp zou blijven, leidde onder meer op sociale media tot kritiek. Ook binnen de lokale politiek veroorzaakte het beeld enige ophef, waarna het CDA raadsvragen stelde.

Ook de gemeente laat nu weten niets te zien in het plan. Een woordvoerder van de gemeente laat in een reactie aan RTV Noord weten dat de vergunning inderdaad niet verleend wordt, omdat de komst van het beeld tot ophef en discussie zou leiden.

"Iedereen moet zich thuis en welkom voelen in Oldambt en dit beeld roept zoveel reacties op", zegt de woordvoerder. Ook is het beeld van negen meter te hoog, vindt de gemeente. "De aanvrager heeft natuurlijk nog wel de mogelijkheid om bezwaar te maken."

Henriette Davelaar van het erfgoedcentrum reageert met ongeloof op het besluit van de gemeente. "Ze deelden ons mee dat ze de vergunning niet gaan verlenen, omdat het beeld voor veel discussie zou zorgen. Maar daar heeft dit toch niets mee te maken?", zegt ze tegen de regionale omroep. "Dat het beeld bij het theater stond, heeft ook geen maatschappelijke onrust opgeleverd."

Davelaar benadrukt dat het beeld zeker niet bedoeld is als verheerlijking van de persoon Lenin. "We wilden er een bordje bij plaatsen met de context, zodat het een gespreksstarter wordt. Want Lenin is onlosmakelijk verbonden met Oldambt."

Geschiedenis vertellen

In de regio was vroeger sprake van een grote kloof tussen rijke herenboeren en arme landarbeiders. Arbeidsonrust leidde tot meerdere opstanden in de tweede helft van de 19e eeuw. Toen het communisme vanuit Rusland overwaaide, werd de ideologie in Oost-Groningen populair.

Davelaar: "Ik snap heel goed dat het beeld reacties oproept, want er zijn onder leiding van Lenin verschrikkelijke dingen gebeurd. Maar het is nu eenmaal een feit dat Lenin en het communisme een grote aanhang hadden in Oldambt."

Door het standbeeld een plek te geven in het dorp, hoopt Davelaar de lokale geschiedenis bespreekbaar te maken. "We kunnen dit soort dingen niet wegmoffelen, alsof ze nooit zijn gebeurd. Juist door zo'n beeld breng je het gesprek erover op gang."

Geen erfgoedcentrum

Door het besluit zakt de moed Davelaar in de schoenen. Het informatiecentrum waar ze al jaren mee bezig is, komt er wat haar betreft nu ook niet meer. "We hadden een grote publiekstrekker nodig. Als het beeld er niet komt, dan ook geen informatiecentrum."

Ze is vastbesloten om bezwaar te maken tegen de weigering van de vergunning. Al koestert ze nog een klein sprankje hoop op een nieuwe wending. "Hopelijk komt het allemaal niet zo ver en komen we er in overleg toch uit. Maar we leggen ons er niet bij neer."

Tijdens de raadsvergadering van 7 oktober gaan de politieke partijen in debat over de komst van het standbeeld op het terrein van Centrum De Graanrepubliek. De raad kan zich daarin laten horen, maar de uiteindelijke beslissing over de vergunning ligt bij het college.

Het vliegtuig van de Oekraïense president Zelensky heeft dinsdag in Moldavië te maken gehad met een dreigende drone-aanval. Volgens Noorse politici, die hij gisteren ontmoette, is dat een type dreiging waar hij dagelijks mee te maken heeft.

Zelensky woonde gisteren de uitvaart van de Noorse koning Harald bij. Hij reisde een dag eerder vanuit Moldavië naar Noorwegen, maar zijn vlucht werd korte tijd aan de grond gehouden door een dreigende drone-aanval.

Volgens de Noorse premier Støre werd zijn vliegtuig "bijna geraakt tijdens het opstijgen". "Dat is de realiteit waarmee hij wordt geconfronteerd", zei hij tegen de Noorse publieke omroep NRK.

Russische drone

Zelensky heeft niet gereageerd, maar volgens een woordvoerder van de Moldavische overheid werd het luchtruim in het land dinsdag rond 16.30 uur afgesloten nadat een Russische drone het luchtruim binnen was gevlogen vanuit Oekraïne. Die ontplofte uiteindelijk in Moldavië op zo'n 160 kilometer van het vliegveld waar Zelensky later zou opstijgen.

Volgens een Oekraïense overheidsmedewerker die met Zelensky meevloog ging het waarschijnlijk om een snelvliegende Russische Shahed-drone, meldt The Financial Times. Die vloog volgens de medewerker zo dicht bij de plek waar Zelensky zou opstijgen dat het mogelijk het vliegtuig als doelwit had.

Nadat de drone was neergekomen, kon Zelensky uiteindelijk toch richting Noorwegen vliegen. Daar kwam hij rond 20.00 uur aan op de luchthaven van Oslo. Kort daarna had hij een gesprek met de Noorse premier en een dag later, voor de uitvaart, sprak hij opnieuw met hem en anderen.

Naar buiten

Zelensky liep daarna mee in de rouwstoet voor koning Harald. De Noorse minister van Financiën Stoltenberg noemde dat indrukwekkend. "Ik ben met hem op NAVO-toppen in Washington en andere plaatsen geweest, en de beveiliging was altijd volledig gewaarborgd. Daar ging hij alleen niet naar buiten, en dat heeft hij hier wel gedaan", aldus Stoltenberg.

De Russische drones worden steeds geavanceerder. Het Kremlin is erin geslaagd om Iraanse drones door te ontwikkelen waardoor ze moeilijker te onderscheppen zijn en meer schade kunnen aanrichten.

In de strijd tegen spionage en sabotage schaft ons land een speciaal verkenningsvliegtuig aan om zelf sneller vijanden waar te nemen. Daartoe is een intentieovereenkomst met Zweden getekend, meldt het ministerie van Defensie op zijn website.

Het toestel, de Saab GlobalEye, is in staat om op grote hoogte over lange afstanden in de gaten te houden wat er gebeurt in de lucht, ter zee en op land. Op dit moment beschikt Nederland zelf niet over zo'n toestel en is ons land afhankelijk van de samenwerking met anderen.

Nederland werkt in NAVO-verband met andere landen samen met Awacs-toestellen, maar die worden als verouderd beschouwd. Samen met negen andere landen wordt geïnvesteerd in de vervanging van de vloot door GlobalEye.

Samenwerking met Zweden

Met een eigen toestel kan ons land bijvoorbeeld zelfstandig beslissen waar en wanneer het in te zetten. Ook kan het toestel als vliegend commandocentrum dienen.

Nederland gaat samen met Zweden optrekken: het Nederlandse toestel wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Vanaf 2028 krijgt ons land al toegang tot de Zweedse toestellen waardoor onze bemanningen al ervaring op kunnen doen.

Over de kosten doet Defensie geen uitspraken.

Om wat voor toestel gaat het?

De Europese GlobalEye is uitgerust met geavanceerde radarsystemen, sensoren en communicatieapparatuur. Daarmee kan het toestel grote gebieden tegelijkertijd bewaken en moeilijk waarneembare dreigingen opsporen, bijvoorbeeld van drones of kruisraketten.

Ook kan het toestel ingezet worden om inlichtingen te vergaren die gedeeld kan worden met vliegtuigen, schepen of eenheden op de grond.

Bron: ministerie van Defensie

Dit jaar worden er opnieuw meer grote storingen op het spoor verwacht dan het plafond van 520 dat ProRail heeft afgesproken. Dat bevestigt het bedrijf na berichtgeving in het AD. Ook in 2027 zal het aantal grote storingen de limiet waarschijnlijk overschrijden, zegt een woordvoerder.

ProRail verwacht dit jaar uit te komen op 508 tot 573 grote storingen, maar acht het "niet realistisch" dat het aantal onder de 520 blijft die is afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De teller stond op 31 augustus al op 391.

Als de spoorbeheerder over de 520 impactvolle storingen heen gaat volgt er een boete. Vorig jaar waren er 586 grote storingen, wat ProRail een boete opleverde van 2,75 miljoen euro.

Er zijn verschillende oorzaken voor de grootschalige storingen, zegt ProRail. Voor een deel gaat het om technische storingen, zoals de kabelbrand bij Rotterdam op 29 juni. Daardoor lag het treinverkeer tussen Rotterdam en Dordrecht ruim een week stil. De oorzaak was een knik in een kabel, waardoor kortsluiting was ontstaan.

Veel storingen hebben oorzaken waar ProRail niets aan kan doen: spoorlopers, suïcides en dieren die het spoor ondergraven, zoals bevers en dassen. Dat laatste kan net zoals waterproblemen voor een verzwakte ondergrond zorgen, met het risico op spoorverzakkingen.

"We zien dat we het dit jaar niet gaan halen en dat het volgend jaar ook heel moeilijk wordt, omdat je steeds sneller op zo'n impactvolle verstoring zit", zegt ProRail-woordvoerder Martijn de Graaf.

Hoe groot een storing is wordt berekend aan de hand van het aantal treinen en minuten vertraging dat die oplopen. Bij meer dan 680 minuten totaal is er sprake van een impactvolle storing. "Ons spoornet wordt steeds drukker bereden. We rijden meer en meer. Daardoor zit je bij een storing sneller op het aantal minuten waardoor het als een impactvolle storing telt."

Daarnaast speelt ook het weer vaak parten. Tijdens drie weekenden met hevig onweer in mei en juni waren er zestien grote storingen. In januari zorgden sneeuwval en vorst voor twaalf storingen die meetelden in de jaarlijkse optelsom.

Slimme camera's

Om het aantal storingen toch terug te dringen wil ProRail meer gaan inzetten op preventief onderhoud. Ook de installatie van slimme camera's en een monitoringsysteem helpt. Daardoor is het aantal gevallen van koperdiefstal gedaald. Dit jaar waren er tot dusver nog geen grote storingen door koperdiefstal.

Om spoorlopers en suïcides op het spoor tegen te gaan plaatst ProRail hekken, camera's en speciale anti-loopmatten. Waar dat is gebeurd, is het aantal zelfdodingen met 45 procent gedaald, zegt het spoorbedrijf.

Volgens De Graaf zet het bedrijf in op een scala aan maatregelen om storingen te voorkomen, maar kost dat wel tijd. "We pakken de bovenleidingen aan, we zijn bezig met baanstabiliteit - hoe stevig ligt het spoor en we installeren camera's. Het is heel vervelend dat we nu te veel storingen hebben, en we zullen alles op alles zetten om in ieder geval die curve af te vlakken en hopelijk weer onder dat plafond uit te komen."