NOS Nieuws - Algemeen

De suggestie van de Russische president Poetin om de Duitse oud-bondskanselier Schröder te benoemen tot onderhandelaar over Oekraïne namens de Europese Unie stuit in heel Europa op verzet.

Poetin zei zaterdag op de Russische Dag van de Overwinning dat het conflict met Oekraïne volgens hem zijn einde nadert en dat hij Schröder de aangewezen persoon vindt om namens Europa te onderhandelen over nieuwe veiligheidsafspraken. Schröder staat bekend als vriend van Poetin. Hij was onder meer voorzitter van de raad van toezicht van het Russische olieconcern Rosneft.

Hij deed zijn uitspraken enkele uren nadat hij had gezworen dat Rusland de oorlog zou winnen. Poetin heeft sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022 herhaaldelijk gezegd dat Rusland zal doorvechten tot zijn doelen zijn bereikt.

'Schröder absoluut niet'

EU-buitenlandcommissaris Kallas verwerpt het idee om Schröder te laten bemiddelen tussen Rusland en de EU. Ze zegt: "Als we Rusland het recht geven een onderhandelaar namens ons aan te wijzen, dan weet je dat dat niet verstandig zou zijn." Ze voegde eraan toe dat Schröder vanwege zijn lobby voor Russische staatsbedrijven "aan beide zijden van de tafel zou zitten". Dat verklaart waarom Poetin hem graag wil.

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Sybiha, die ook in Brussel is, zegt dat hij Schröder "absoluut niet" als vredesonderhandelaar wil. Er zijn volgens hem genoeg geschiktere kandidaten voorhanden. Sybiha ziet wel een rol weggelegd voor de EU in onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne, als aanvulling op de gesprekken onder leiding van de Verenigde Staten. Hij pleit ook voor nieuwe sancties tegen Rusland, die volgens hem effect hebben.

'Niet onpartijdig'

Ook de Duitse staatsminister voor Europa Krichbaum is er fel op tegen. "Schröder heeft in het verleden nou niet bepaald laten zien dat hij in staat is om als neutrale bemiddelaar op te treden. Hij is, en was in ieder geval in het verleden, sterk beïnvloed door Poetin." Die hechte vriendschap maakt hem volgens Krichbaum ongeschikt als onpartijdig onderhandelaar. Het moet iemand zijn met wie beide partijen mee kunnen leven.

Hun meningen worden gedeeld door andere EU-ministers van Buitenlandse Zaken, die vandaag in Brussel vergaderen. Ze vinden dat de EU zelf een onderhandelaar naar voren moet schuiven en spreken van een afleidingsmanoeuvre van Poetin, die überhaupt niet werkelijk geïnteresseerd zou zijn in vredesbesprekingen.

Buitenlandverslaggever Wessel de Jong:

"Wat Poetin letterlijk zegt is: "Ik denk dat de zaak op zijn einde loopt". Het is moeilijk om daar conclusies uit te trekken.

Hij zei verder dat Europa maanden heeft zitten wachten tot Rusland verslagen zou worden en dat dat niet is gebeurd. "En nu zitten ze dus vast." Daarmee suggereert hij dat Europa zijn steun aan Oekraïne mogelijk opgeeft, dus dat Europa misschien wel stopt. Hij zegt dus nadrukkelijk niet dat híj gaat stoppen met de oorlog en hij is uiteindelijk de enige die dat kan beslissen.

Praten met Europa en Zelensky

Wat zijn uitspraken toch opvallend maakt is dat hij heeft gezegd dat hij wil praten met Europa. Dat wilde hij voorheen niet, hij wilde alleen praten via Trump. Dat hij zegt dat te willen doen via Schröder toont een zekere bereidheid, ook al ziet niemand in Europa en Oekraïne dat zitten.

Poetin zou ook willen praten met Zelensky, in een derde land. Tot nu toe wilde hij alleen in Moskou met hem praten en pas als er een vredesakkoord is bereikt.

Hoge Kremlin-functionarissen zeggen dat een akkoord nog lang kan duren en dat ze ook nog niet weten wanneer de onderhandelingen beginnen. Er is dus nog veel onduidelijkheid en weinig wat erop duidt dat er vrede gaat komen."

Poetin gaf zaterdag opnieuw af op de "globalistische" Westerse leiders, die volgens hem hadden beloofd dat de NAVO na de val van de Berlijnse Muur in 1989 niet verder zou worden uitgebreid, maar nu bereid lijken om Oekraïne binnen de "invloedssfeer van de Europese Unie" te halen.

Het Russische leger vecht nu al langer in Oekraïne dan het Sovjetleger heeft gevochten in de Tweede Wereldoorlog (1941-1945), die in Rusland de Grote Patriottische Oorlog wordt genoemd.

Het staakt-het-vuren dat afgelopen drie dagen gold vanwege de herdenking van de Tweede Wereldoorlog in Rusland lijkt redelijk te zijn nageleefd, ook al beschuldigen beide landen elkaar van schendingen. Het is afwachten hoe het de komende tijd verdergaat.

De politie heeft gisteravond opnieuw mensen aangehouden bij een demonstratie tegen de komst van een asielzoekerscentrum in Apeldoorn. In totaal zijn twaalf mensen opgepakt, meldt de politie.

Gisteravond werd voor de derde dag op rij op een rotonde in de wijk De Maten geprotesteerd tegen de komst van een azc. De gemeente Apeldoorn had toestemming gegeven voor een demonstratie tot 20.00 uur. Na die tijd weigerde een deel van de betogers te vertrekken, waarna de ME in actie kwam.

Elf mensen zijn aangehouden voor het verstoren van de openbare orde en vernieling, meldt de politie. Eén iemand is aangehouden voor het beledigen van een agent. Inmiddels heeft iedereen een boete gekregen en zijn de twaalf weer op vrije voeten, meldt Omroep Gelderland.

240 asielzoekers

Apeldoorn wil in een gedeeltelijk leegstaand schoolgebouw tijdelijk zo'n 240 asielzoekers opvangen. Tegen de komst werd meermaals geprotesteerd. Bij een protest afgelopen vrijdag werden agenten bekogeld met vuurwerk. De politie hield toen zes personen aan.

Zaterdagavond werden 26 mensen aangehouden. Ook toen werd er vuurwerk naar de politie gegooid.

Het kabinet komt binnen een aantal weken met een voorstel dat de werkgevers en werknemers weer aan tafel moet krijgen. Dat zegt minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) in een reactie op het ultimatum van de vakbonden.

"We hebben met elkaar in Nederland grote uitdagingen", zegt Vijlbrief. "Het laatste wat we kunnen gebruiken is onrust."

Wat er precies in dat voorstel komt te staan, is nog onduidelijk. Het kabinet moet het plan nog gaan maken.

Ultimatum van de vakbonden

Vakbonden FNV, CNV en VCP stelden het kabinet vanochtend een ultimatum om de bezuinigingen op de sociale zekerheid terug te draaien. Als dat niet voor 30 mei gebeurt, dan volgen er volgens de vakbonden acties.

De boosheid van de vakbonden richt zich op drie zaken: de bezuinigingen op de werkloosheidsverzekering WW en de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA en de extra verhoging van de AOW-leeftijd. Volgens het kabinet zijn die ingrepen nodig om de uitkeringen betaalbaar te houden, maar de vakbonden vinden ze te ver gaan.

Bezuinigingen nog niet van tafel

Vijlbrief belooft in zijn voorstel zowel plannen voor de WW, WIA als AOW aan bod te laten komen. De bezuinigingen helemaal van tafel halen, zoals de vakbonden eisen, wil Vijlbrief op dit moment nog niet toezeggen.

"We gaan praten over het probleem en daarna kijken wat het allemaal betekent", vindt de minister. "Ik verwacht dat de vakbonden zich ook verantwoordelijk voelen om over de problemen te praten."

Het is ook nog onduidelijk of het kabinet de deadline van 30 mei zal halen. "Daar ga ik wel heel erg mijn best voor doen", zegt Vijlbrief.

De Britse premier Starmer heeft in zijn eerste grote toespraak na de dramatische verkiezingsnederlaag van zijn Labour-partij de verantwoordelijkheid voor het debacle op zich genomen. "Ik zal mijn critici bewijzen dat ze ongelijk hebben", zei hij. Uit niets bleek dat hij overweegt op te stappen als premier.

Hoewel de druk op de toespraak groot was, verscheen Starmer ontspannen ogend op het podium. In een overhemd zonder stropdas en zonder jasje kreeg hij luid en langdurig applaus van zijn partijgenoten. Hij erkende direct dat de nederlaag hard is aangekomen. "Dat deed pijn en dat moet het ook doen", zei hij.

De toespraak moest niet alleen zijn kiezers geruststellen, maar ook de onrust binnen Labour de kop indrukken. Binnen de partij klinkt steeds openlijker kritiek op Starmer sinds de zware verkiezingsnederlaag. Er werd de afgelopen dagen openlijk gespeculeerd over een mogelijke strijd om het leiderschap van de partij.

Oproep tot aftreden

Kort na de toespraak werd duidelijk dat hij de gemoederen binnen zijn partij nog niet had weten te bedaren. Voormalig staatssecretaris en Labour-parlementslid Catherine West noemde de speech tegen Britse media "too little, too late" en kondigde een mogelijke leiderschapsstrijd aan.

Kort daarna werd duidelijk dat ze toch afzag van haar dreigement richting Starmer, maar hem alsnog wel opriep om af te treden als premier.

'Fouten gemaakt, nu aan het werk'

In zijn toespraak maakte Starmer snel duidelijk dat hij niet alleen de verantwoordelijk neemt voor de uitslag, maar ook voor de opdracht om het met zijn partij de komende maanden en jaren beter te gaan doen. Volgens hem staat Labour voor een zware taak in een onrustige wereld.

Hij gaf toe dat zijn regering fouten heeft gemaakt, maar gaf aan dat de grotere politieke keuzes "juist waren". Daarbij doelde hij op de houding richting de oorlog in het Midden-Oosten en de investeringen in openbare diensten.

Starmer nam de tijd om zich in zijn speech nadrukkelijk neer te zetten als verdediger van de werkende Britten. Hij sprak over gezinnen die harder werken dan ooit, maar moeilijker rondkomen, stijgende prijzen en publieke voorzieningen die beter moeten functioneren.

Hij wees ook op de gevolgen van de oorlog in Iran voor Britse huishoudens. "Mensen zien beelden van vallende bommen, gaan daarna naar het tankstation en zien de prijzen stijgen door oorlogen waar Groot-Brittannië geen onderdeel van is."

'Gevaarlijke tegenstanders'

"We hebben niet alleen gevaarlijke tijden maar ook gevaarlijke tegenstanders", zei hij in een sneer naar Farage en zijn partij Reform UK die grote winst boekte. "Als we dit niet goed doen, dreigt ons land een heel donkere weg in te slaan."

Volgens Starmer beloofde Farage dat Brexit Groot-Brittannië veiliger, rijker en beter beschermd tegen migratie zou maken. "Hij heeft Groot-Brittannië misleid. Hij is niet alleen een oplichter, maar ook een opportunist", aldus de premier.

Starmer benadrukte dat hij niet van plan is zich terug te trekken. Een Labour-regering zou het volgens hem "nooit vergeven worden" als die in deze periode wegloopt voor de verantwoordelijkheid.

Tegelijk erkende hij dat Britten gefrustreerd zijn over zijn regering en dat de Britse inwoners mogelijk twijfelen of de regering hun problemen echt begrijpt. "Sommigen zijn ook gefrustreerd over mij", zei hij. "Ik weet dat ik die twijfelaars moet bewijzen dat ze ongelijk hebben."

Nieuwe koers

Aan het einde van zijn toespraak zette hij zijn nieuwe koers uiteen. "De vorige regering werd gekenmerkt door het verbreken van de relatie met Europa. Deze Labour-regering zal worden gekenmerkt door het herstellen ervan", zei hij. Ook wil hij dat het voor jonge Britten makkelijker wordt om weer in Europa te wonen, te werken en te studeren.

Daarnaast kondigde hij aan dat hij met wetgeving komt om staalbedrijf British Steel volledig in staatshanden te krijgen. Volgens hem is het nationaliseren van het bedrijf nodig om banen te beschermen en economische schade rond de fabriek in Scunthorpe te voorkomen.

In gesprek met journalisten gaf hij nogmaals aan dat hij elke strijd om het leiderschap aan zal gaan.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

Britse media hadden vooraf al de speech van de premier bestempeld als "de toespraak van zijn leven". Starmer vecht voor zijn politieke leven nu zijn positie wankelt na de dramatische verkiezingsnederlaag.

Met drie concrete voorstellen probeert hij het vertrouwen van de kiezers te herwinnen. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de drie genoemde voorstellen (nationalisering van de staalindustrie, de banden aanhalen met de EU, een jongerenprogramma) oude plannen waren waar Labour al een tijdje aan werkt.

Is het genoeg om zijn premierschap te redden? De afgelopen drie dagen is het aantal Labour-parlementariërs dat om zijn aftreden roept, gestaag gegroeid. De teller staat inmiddels op 48.

Toch lijkt het onmiddellijke gevaar voor hem geweken. Labour-parlementariër Catherine West had eerder gezegd dat ze Starmer zou uitdagen voor het partijleiderschap, maar ze heeft zich nu teruggetrokken.

Een KLM-vlucht van Málaga naar Schiphol is zaterdagavond uren vertraagd na een bommelding. Aanleiding was een dreigende tekst die zichtbaar was via een wifi-naam aan boord van het toestel, bevestigt KLM aan de regionale omroep NH.

Een passagier had een persoonlijke wifi-hotspot ingesteld met de naam: "Allahu Akbar - er is een bom aan boord". De luchtvaartmaatschappij schakelde direct de Spaanse autoriteiten in.

Daarop werd een grootschalige veiligheidsoperatie opgetuigd: het toestel werd ontruimd en volledig gecontroleerd. Uiteindelijk werd er niets verdachts gevonden.

'Nemen meldingen altijd serieus'

Volgens Spaanse media leidde de veiligheidsoperatie tot spanning bij de passagiers, die uren moesten wachten terwijl het toestel werd gecontroleerd.

KLM laat weten dat in dit soort situaties direct wordt ingegrepen. "Wij nemen dergelijke meldingen altijd uiterst serieus en hebben de gepaste veiligheidsmaatregelen getroffen in nauwe samenwerking met de lokale autoriteiten. Veiligheid van onze passagiers en crewleden staat altijd voorop."

Wie verantwoordelijk is voor de hotspot, is niet bekend. Ook is onduidelijk of de persoon in kwestie verdere gevolgen kan verwachten. De vlucht liep door het incident flinke vertraging op, maar kon uiteindelijk alsnog veilig vertrekken naar Schiphol.

Een grote meerderheid van het Filipijnse Huis van Afgevaardigden heeft gestemd voor de afzetting van vicepresident Sara Duterte. Zij wordt verdacht van misbruik van staatsgelden en dreigementen om president Marcos te laten vermoorden.

Duterte zei eind 2024 in een een persconferentie dat ze Marcos zou laten vermoorden als zij zelf zou worden vermoord. Daarnaast zou ze een enorme banktransactie niet hebben opgegeven, zoals wel moet volgens de wet.

255 leden van het Huis van Afgevaardigden stemden voor de afzetting, 26 stemden tegen en negen onthielden zich van stemming. Hierna zal de Senaat zich buigen over de afzetting van Duterte.

Eerder niet berecht

In het Huis van Afgevaardigden van de Filipijnen zitten vooral bondgenoten van president Marcos. In de Filipijnen worden de vicepresident en president apart gekozen. Daardoor is het mogelijk dat zij van andere partijen zijn.

Duterte heeft altijd gezegd onschuldig te zijn. Vorig jaar werd ze in staat van beschuldiging gesteld door het Huis van Afgevaardigden. Uiteindelijk besloot het Hooggerechtshof dat ze niet zou worden berecht.

Dochter

Sara Duterte is de dochter van voormalig president Rodrigo Duterte. Hij stond bekend om zijn nietsontziende aanpak van drugscriminaliteit, waarbij veel onschuldige arme mensen werden vermoord. Ze was eerder minister van Onderwijs op de Filipijnen.

Rodrigo Durterte werd vorig jaar opgepakt en vastgezet in Den Haag. Het ICC gaat hem vervolgen voor de moorden onder zijn bewind.

Een verdwenen schilderij uit de collectie van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker blijkt in bezit te zijn van nazaten van een van de grootste collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog: de Nederlandse luitenant-generaal Seyffardt. Hij was tijdens de oorlog commandant van het Vrijwilligerslegioen Nederland van de Duitse Waffen-SS.

De zaak is aan het licht gebracht door een man die tot zijn afgrijzen heeft ontdekt dat hij familie is van deze commandant. Hij wist dat niet doordat de familie Seyffardt na de oorlog van naam veranderde.

De man besprak zijn ontdekking met een familielid, een kleindochter van Seyffardt. Zij zou hem hebben gewezen op het schilderij dat bij haar in de gang hing: Portret van een jong meisje van Toon Kelder (1894-1973).

In geluidsopnamen die de man maakte van het gesprek met de kleindochter zou te horen zijn dat zij wist dat het om roofkunst ging. Dit is kunst die de Duitse bezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog van Joodse eigenaren afpakten of tegen een veel te lage prijs overnamen.

Dat de kleindochter wist dat het ging om roofkunst, ligt voor de hand. Op de achterkant zit een sticker met de vermelding "Collectie Goudstikker". Ook zou ze gezegd hebben dat ze het niet wilde teruggeven.

"Ik was met stomheid geslagen.", zegt de man in De Telegraaf. "Daarom breng ik het nu in de publiciteit. Ik voel diepe schaamte over het familieverleden en ben woedend over het jarenlange zwijgen. Het schilderij moet terug naar de Joodse rechthebbenden."

Kunstdetective Brand

De Nederlandse wet biedt geen mogelijkheid om teruggave af te dwingen. De man zocht daarom contact met kunstdetective Arthur Brand om het geheim in de openbaarheid te krijgen.

"Ik was verbijsterd", zegt Brand tegen de NOS. "Dat een schilderij van de Jood Goudstikker wordt teruggevonden bij een van de grootste collaborateurs, het hoofd van het Vrijwilligerslegioen, de man die bij een actie van het Nederlandse verzet werd doodgeschoten - daarin komt alle treurigheid van de Tweede Wereldoorlog samen."

Kunsthandelaar Goudstikker stapte ten tijde van de Duitse invasie in mei 1940 op een boot naar Engeland. Hij stierf aan boord door een val in het ruim. Zijn honderden kunstwerken kwamen in handen van de tweede man van nazi-Duitsland, Hermann Göring.

Erfgenamen

Göring liet een deel van de collectie in oktober 1940 in Amsterdam veilen. Portret van een jong meisje is toen door Seyffardt gekocht, denkt Brand. Seyffardt werd in 1943 doodgeschoten door twee verzetsstrijders. Het doek is daarna vermoedelijk via zijn zoon bij de kleindochter beland.

Brand heeft contact opgenomen met de erfgenamen van Goudstikker, die in de VS wonen. Zij willen het werk terug, zegt Brand.

De Telegraaf heeft gisteren de kleindochter gesproken. Ze zou tegen de krant gezegd hebben dat zij niet wist dat het om roofkunst gaat. Ze zou wel met de familie gaan overleggen "of de bereidheid bestaat het op korte termijn terug te geven aan de familie".

De Thaise oud-premier Thaksin Shinawatra is weer op vrije voeten. Thaksin werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van een jaar voor corruptie, maar is na acht maanden op borgtocht vrijgelaten. Vanochtend werd hij door enkele honderden aanhangers opgewacht bij de gevangenis in Bangkok.

Zijn drie kinderen, onder wie oud-premier Paetongtarn Shinawatra, en andere familieleden kwamen hem ophalen uit de gevangenis. Ook bij zijn huis in Bangkok stonden aanhangers en pers hem op te wachten. Op vragen van journalisten antwoordde hij door het open raampje van zijn auto: "Ik was in winterslaap, ik kan me niets herinneren."

De 76-jarige Thaksin was premier van Thailand van 2001 tot 2006, toen hij via een militaire coup werd afgezet. Hij was op dat moment in het buitenland en bleef in zelfverkozen ballingschap om een gevangenisstraf te ontlopen. Hij vreesde voor politieke vervolging.

Machtsmisbruik

Thaksin was de eerste gekozen premier van Thailand die zijn termijn van vier jaar volmaakte. Hij was populair bij het armere deel van de bevolking, vooral in het landelijke noorden en noordoosten, vanwege zijn gezondheidspolitiek en de aanleg van wegen in dunbevolkte gebieden.

Maar zijn populariteit en zijn soms autoritaire manier van doen leidden tot grote verwijdering tussen zijn aanhang en de stedelijke bevolking, koningsgezinden en het leger.

De oud-premier werd beschuldigd van machtsmisbruik, het misbruiken van zijn positie voor zijn eigen zakelijke belangen en het illegaal toestaan van een staatsloterij die de staat verlies opleverde.

Na zijn val raakte Thailand in een politieke crisis die bijna twintig jaar duurde. Thaksins partij probeerde nog wel een paar keer terug aan de macht te komen.

Enkelband

Thaksin werd uiteindelijk bij verstek veroordeeld. In 2023 keerde hij terug naar Thailand, waar hij aanvankelijk tot acht jaar cel werd veroordeeld. De straf werd door koning Maha Vajiralongkorn teruggebracht tot een jaar en hij mocht zijn straf uitzitten in een suite in het politieziekenhuis in Bangkok. Na zes maanden kwam hij vrij.

Na protesten tegen deze voorkeursbehandeling oordeelde het hooggerechtshof vorig jaar dat hij toch naar de gevangenis moest.

Het ministerie van Justitie stemde er vorige maand mee in om hem op borgtocht vrij te laten vanwege goed gedrag, zijn leeftijd en de geringe kans dat hij dezelfde strafbare feiten opnieuw zal plegen. De komende vier maanden moet hij thuisblijven met een elektronische enkelband en regelmatig contact hebben met reclasseringsambtenaren.

Het onderzoek naar de vermiste studente Tanja Groen wordt gesloten. DNA-onderzoeken, tips en grote zoekacties hebben de afgelopen jaren niets opgeleverd. "We betreuren het ten zeerste dat we deze zaak niet hebben kunnen oplossen", staat in een verklaring van de politie.

Tanja Groen verdween in 1993 tijdens de introductieweek van de Universiteit Maastricht. De 18-jarige studente was na een feest op de fiets gestapt, maar kwam nooit aan bij haar studentenkamer in het dorp Gronsveld.

Ondanks jarenlang onderzoek is nog steeds niet duidelijk wat er met Groen is gebeurd. Ook haar fiets en spullen zijn nooit teruggevonden. "Dat Tanja nooit is gevonden, is natuurlijk onaanvaardbaar", zegt officier van justitie Dave Mattheijs. "Ik heb steeds de hoop gehad dat we Tanja zouden vinden."

Tip van gevangene bleek onjuist

Vorige maand meldde onder meer De Limburger dat een Belgische gevangene mogelijk meer wist over de verdwijning van Groen. Hij zou hebben verklaard dat Groen is ontvoerd en vermoord. Ook zou hij een dader en een mogelijke begraafplaats van Groen hebben genoemd.

De politie bevestigt dat het coldcaseteam informatie van een gedetineerde heeft gekregen. "Na uitgebreid onderzoek is vastgesteld dat deze informatie niet aannemelijk is en in elk geval gedeeltelijk onjuist." Daarom is op de genoemde begraafplaats geen grote zoekactie gestart.

De afgelopen jaren zijn er meerdere grote zoekacties geweest. Zo is in 2020 op een begraafplaats in Maastricht een graf doorzocht. Een jaar later werd onderzoek gedaan op drie plekken op de Strabrechtse Heide bij Geldrop.

In 2021 kreeg de zaak opnieuw aandacht door Stichting De Gouden Tip, opgericht door misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Er werd 1 miljoen euro uitgeloofd. Het coldcaseteam van de politie kreeg zo'n duizend tips, maar die hebben niet tot een doorbraak geleid.

"Heel veel tips, hoe groot of klein ook, zijn onderzocht. Duizenden uren mankracht, niet alleen van politie en Openbaar Ministerie, maar ook van andere organisaties, zitten in het onderzoek", zegt Hans Spronck van het coldcaseteam.

"Hoewel onze dochter niet is gevonden, hebben wij alle aandacht en betrokkenheid ervaren als een warme deken", zeggen de ouders van Tanja Groen in een verklaring van de Peter R. de Vries Foundation. "Onze grootste dank gaat uit naar Peter R. de Vries. Dankzij zijn unieke actie om een miljoen in te zamelen zal Tanja door Nederland nooit worden vergeten", aldus Corrie en Adrie Groen.

'Uitermate moeilijke beslissing'

Officier van justitie Dave Mattheijs zegt dat er met de ouders van Tanja Groen is gesproken over de keuze om de zaak te sluiten. Hij noemt het een "uitermate moeilijke beslissing", maar zegt dat alles is onderzocht.

"Uiteindelijk moet je beslissen om te stoppen. Er zijn ook nog andere zaken die aandacht verdienen", zegt Spronck. Als er in de toekomst toch nog concrete informatie komt, kan er opnieuw onderzoek worden gedaan.

Het kabinet komt met ongeveer 40 miljoen euro om de haven van Terschelling en de weg ernaartoe op te knappen. Minister Karremans van Infrastructuur heeft dat bekendgemaakt op het Waddeneiland.

De minister benadrukt dat gemeente en provincie een ongeveer even groot bedrag moeten inleggen. De gemeente Terschelling had eerder al 15 miljoen euro toegezegd.

Kade in het water

Sinds een jaar is de oostkant van de haven afgesloten vanwege zinkgaten. Ook de werkhaven wordt op dit moment niet gebruikt. Volgens de gemeente is de 56 jaar oude kade in zo'n slechte staat dat de veiligheid niet meer te garanderen is.

Karremans trekt nu de portemonnee "omdat het niet anders kan", zegt hij. "Je zit met een kade die in het water valt als we niks doen."

'Net op tijd'

De centrale toegangsweg Willem Barentszkade is in zo'n slechte staat dat de gemeente er rekening mee houdt dat de weg in de zomer afgesloten moet worden voor bussen en vrachtauto's. De haven is van groot belang voor het eiland, omdat Terschelling via de haven wordt bevoorraad, bijvoorbeeld met voedsel en bouwmaterialen.

Volgens minister Karremans komt de financiering net op tijd om sluiting van de haven te voorkomen. "Het scheelt niet heel veel."

In het Vondelpark in Amsterdam is vanochtend het verbod op fatbikes ingegaan. De komende twee weken krijgen overtreders nog een waarschuwing, daarna riskeren bestuurders van fatbikes met dikke banden een boete van 115 euro.

Het verbod wordt gehandhaafd door boa's en geldt voor alle fatbikes met trapondersteuning en banden dikker dan 7 centimeter, schrijft stadszender AT5. Bij de ingangen van het park komen verbodsborden.

Er is ook bewegwijzering voor alternatieve routes. Wie toch het park in rijdt, kan een boete van 115 euro krijgen. Kinderen tussen de 12 en 16 jaar betalen de helft.

Eerste locatie in de stad

In februari stemde een meerderheid in de gemeenteraad voor het invoeren van een fatbikeverbod op drukke plekken in de stad. Het Vondelpark wordt de eerste locatie, omdat het er druk is en er veel meldingen zijn gedaan bij gemeente en politie van overlast door fatbikes.

Het fatbikeverbod komt er met een aanpassing van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Volgens diezelfde regeling is sinds 2017 de bierfiets verboden in de stad.

De komende maanden onderzoekt de gemeente Amsterdam het effect van het fatbikeverbod. Daarna wordt besloten of het verbod ook op andere plekken in de stad kan worden ingevoerd.

In Enschede geldt sinds maart een verbod op fatbikes in de binnenstad. Die stad kwam als eerste in Nederland met een dergelijk verbod, bedoeld om de overlast te beperken. Ondertussen overwegen ook andere gemeenten een fatbikeverbod.

Ook minister wil fatbikes aanpakken

Amsterdam vroeg als sinds 2024 om maatregelen vanuit Den Haag, maar de gemeente besloot later om het heft in eigen handen te nemen. Minister Karremans van Infrastructuur kondigde vorige maand aan toch met een strengere, landelijke aanpak te komen.

Karremans maakte bekend dat hij een wettelijke basis wil voor fatbikevrije zones, zoals Amsterdam dus al heeft gedaan in het Vondelpark. Ook wordt er gekeken naar een helmplicht en minimumleeftijd.

Wat die leeftijd gaat worden, is nog niet bekendgemaakt. Er wordt gedacht aan 12, 14 of 16 jaar. Ook is nog niet duidelijk wanneer de maatregelen moeten ingaan.

Als het kabinet niet binnen twee weken de plannen voor bezuinigingen in de sociale zekerheid van tafel haalt, volgen er acties. Met dat ultimatum komen vandaag de drie vakbonden FNV, CNV en VCP.

Ze eisen dat bezuinigingen op de werkloosheidsverzekering WW en de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA en de extra verhoging van de AOW-leeftijd van tafel gaan. Als dat niet voor 30 mei gebeurt, volgen er acties.

Het kabinet-Jetten wil ingrijpen in de sociale zekerheid. Volgens het kabinet is dat nodig om de uitkeringen betaalbaar te houden. Bij het kennismakingsgesprek tussen het kabinet en de vakbonden liepen de bonden weg. Dit ultimatum en het dreigen met acties komt hier nu vandaag bij.

'Botte bijl'

Volgens FNV-voorzitter Hans Spekman heeft overleg nu geen zin: "Zolang de plannen niet van tafel zijn, gaan wij niet met het kabinet in gesprek over het regeerakkoord. De rekening van alle plannen van dit kabinet komen eenzijdig terecht bij werkenden, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden."

Ook andere vakbonden willen vooralsnog niet praten. "Het kabinet-Jetten gaat flink tekeer met de botte bijl", zegt CNV-voorzitter Hans van den Heuvel. De Vakcentrale voor Professionals (VCP) heeft het over een "bom in de polder", aldus voorzitter Nic van Holstein.

Hoe eventuele acties eruit gaan zien is nog niet duidelijk. De vakbonden zeggen dat stakingen en werkonderbrekingen niet worden uitgesloten. In ieder geval zou het dan gaan om landelijke acties, staat in de gezamenlijke persverklaring van de bonden: "Dit zal grote delen van Nederland raken."

Werkloosheid en arbeidsongeschiktheid

Het kabinet is van plan om de werkloosheidsuitkering, de WW, te verkorten. Wie nu wordt ontslagen kan rekenen op een uitkering voor maximaal twee jaar, afhankelijk van hoelang iemand ergens heeft gewerkt. Het gaat om 75 procent en later 70 procent van het laatstverdiende salaris. Het kabinet wil dat de WW voortaan maximaal voor één jaar wordt uitgekeerd, maar dan wel met een hoger bedrag.

Volgens de bonden staat de bezuiniging op de WW "haaks op die eerder gezamenlijk ingezette koers". Ze verwijzen naar eerder advies van Sociaal Economische Raad. Daarin staat dat een ruime werkloosheidsuitkering werkzoekenden rust geeft om nieuw werk te zoeken.

Daarnaast wil het kabinet arbeidsongeschiktheidsstelsel op de schop gooien. Al lange tijd zijn er zorgen over lange wachtlijsten voor de beoordeling of iemand wel of niet arbeidsongeschikt is, over toegenomen instroom en over fouten bij het berekenen van de hoogte van de uitkering.

Naast het vereenvoudigen van het systeem wil het kabinet ook bezuinigen op de WIA, met name op de uitkering van volledig arbeidsongeschikten. Er valt wel degelijk te praten over het aanpassen van het systeem, zeggen de vakbonden, maar de aangekondigde bezuiniging op de uitkering is niet acceptabel.

AOW

Ook zijn de vakbonden fel tegen het sneller laten stijgen van de AOW-leeftijd. Daarbij verwijzen ze naar het Pensioenakkoord uit 2019. Daarin werden afspraken gemaakt over het stelsel voor aanvullende pensioen, maar ook over de ouderdomsuitkering AOW. Die zou wat minder hard stijgen.

Dat het kabinet nu toch de AOW-leeftijd wil laten stijgen, zien de bonden als een schending van dat akkoord. Wel heeft minister Vijlbrief van Sociale Zaken Vijlbrief inmiddels aangegeven dat geen haast te hebben met deze maatregel.

Israël wil Palestijnen die verdacht worden van betrokkenheid bij de terreuraanval uit oktober 2023 voor een speciaal militair tribunaal brengen. De ongeveer 300 Palestijnen kunnen dan onder meer worden aangeklaagd voor genocide, schrijft The Times of Israël. Het tribunaal zal de doodstraf kunnen uitspreken.

Het Israëlisch parlement zal het wetsvoorstel waarschijnlijk vandaag nog goedkeuren, schrijven Israëlische media. Een ruime meerderheid is voor. "Het is ons gelukt om grote overeenstemming in het parlement te bereiken", zei minister Levin van Justitie bij de presentatie van het wetsvoorstel.

Behalve voor genocide kunnen de verdachten worden aangeklaagd voor het schaden van de Israëlische soevereiniteit, het veroorzaken van oorlog, hulp aan de vijand in oorlogstijd, seksueel geweld en terrorisme.

Bij die presentatie was ook de voorzitter van de juridische commissie van het parlement, Simcha Rothman. Hij noemt de nieuwe wet een duidelijke boodschap aan de vijanden van Israël. Volgens minister Levin voldoet hij aan de voorwaarden die de internationale gemeenschap stelt en zal hij met name op goedkeuring van de Amerikanen kunnen rekenen.

Kritiek

Vanuit Israël klinkt ook kritiek. Niet op het straffen van Palestijnen die betrokken zijn bij 7 oktober, maar om andere redenen. Er zijn mensen die bang zijn dat Israël zich met het opleggen van de doodstraf internationaal nog verder zal isoleren.

Er zijn ook mensen die vinden dat de normale rechtspraak deze mensen ook kan berechten. Daar is geen tribunaal voor nodig, zeggen zij. En er zijn mensen die zich zorgen maken over de benoeming van de leden van het tribunaal - dat zou rechtsreeks door de minister gebeuren.

Aan Palestijnse kant richt de kritiek zich op de ruime definities en het feit dat veel mensen nu al heel lang in Israël vastzitten zonder ook maar een aanklacht gehoord te hebben. Bovendien vinden veel Palestijnen dat juist Israël zich schuldig maakt aan genocide. En dan is er nog de bepaling in de wet dat de kosten voor de advocaten van de verdachten voor het tribunaal worden ingehouden op geld dat bedoeld is voor het Palestijnse bestuur op de de bezette Westelijke Jordaanoever.

De NOS maakte in december 2023 deze video over wat er op die 7 oktober gebeurde:

Het tribunaal moet plaatsvinden in Jeruzalem. Wanneer is nog niet bekend. Een speciale commissie moet de zittingen voorbereiden. Die zijn deels openbaar. De beelden zullen op tv in internet worden uitgezonden.

In Israël is de doodstraf pas twee keer ten uitvoer gebracht. De laatste keer was in 1962 bij de Duitse oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann. Hij stierf door ophanging.

Het parlement ging in maart al akkoord met de invoering van de doodstraf op de Westelijke Jordaanoever voor moord met een terroristisch motief. Mensenrechtenorganisaties noemden die wet racistisch, omdat die in de praktijk alleen voor Palestijnen zal gelden.

7 oktober

7 oktober 2023 vielen gewapende Palestijnse terroristen vanuit Gaza dorpen en een muziekfestival in Israël aan. Bij de aanslagen werden meer dan 800 burgers en 300 militairen omgebracht. Ook werden vrouwen verkracht. De terroristen ontvoerden 251 Israëliërs naar Gaza, van wie maar een deel levend naar Israël terugkeerde.

De bijna drie jaar durende Gazaoorlog die daarna uitbrak, heeft aan meer dan 70.000 Palestijnen het leven gekost. Diverse mensenrechtenorganisaties, genocideonderzoekers, juristen en buitenlandse politici noemen Israëls aanvallen op de Gazastrook genocide of genocidaal. Ze wijzen daarbij niet alleen op het doden van tienduizenden Palestijnen, maar ook op de verdrijving van burgers en het vernietigen van scholen, ziekenhuizen, landbouwgrond en andere bestaansbronnen.

Er zijn geen aanwijzingen dat bij tankstations de gemiddelde winstmarges zijn gestegen door de oorlog in Iran, zegt de Autoriteit Consument en Markt. Vooral bedrijven die olie oppompen en raffineren maken nu meer winst door de gestegen olieprijs.

Sinds de oorlog tussen Amerika en Iran is de olieprijs gestegen van zo'n 70 dollar per vat naar 118 dollar op het hoogtepunt. Vandaag kost een vat iets minder dan dat, zo'n 105 dollar. Door blokkades kan er veel minder olie geëxporteerd worden door landen rondom de Perzische Golf.

Vanwege de situatie houdt de ACM de komende tijd in de gaten wie profiteert in de keten, van opgepompte olie tot het tanken bij een benzinestation. "De gestegen brandstofprijzen raken alle bedrijven en huishoudens direct in de portemonnee", zegt ACM-voorzitter Martijn Snoep.

Voor de oorlog was de gemiddelde adviesprijs van benzine 2,28 euro, nu is dat 2,62. Voor diesel steeg de prijs van 2,08 naar 2,51 euro. "Daarom is het belangrijk om transparant te maken hoe de prijsontwikkelingen van ruwe olie in de brandstofketen doorwerken en waar winstmarges zijn gestegen."

Miljardenwinsten oliemaatschappijen

Uit de monitor blijkt dat de prijs van ruwe olie in euro's is gestegen met zo'n 70 procent. "Het is niet aannemelijk dat de kosten van olieproductie in dezelfde mate zijn gestegen als de prijzen", aldus de ACM. En dus stijgen de winstmarges van oliemaatschappijen. Vorige week rapporteerden die dan ook hogere winsten. Zo maakte Shell in de eerste drie maanden van dit jaar 4,8 miljard euro winst, fors meer dan een kwartaal eerder.

Ook bedrijven die ruwe olie verwerken tot diesel, kerosine en benzine lijken nu te profiteren. "Raffinaderijen lijken momenteel hogere marges te behalen op diesel en kerosine, hoewel de marges op benzine lager liggen. Dit onderstreept dat ontwikkelingen binnen de keten niet uniform zijn en per product en bedrijf kunnen verschillen", aldus de ACM.

Tankstations

Tankstations worden geconfronteerd met hogere inkoopprijzen en rekenen deze door in hun verkoopprijzen aan consumenten, ziet de ACM. Zij lijken dus niet te profiteren van de hogere prijzen. "De beschikbare gegevens geven op dit moment geen aanwijzingen van hogere gemiddelde winstmarges bij pomphouders. Wel lijken marges sterker te schommelen dan vóór de oorlog in Iran."

De autoriteit heeft in het verleden al wel gezien dat dalende olieprijzen minder snel worden doorgegeven aan consumenten dan stijgende prijzen. Omdat de olieprijs nu nog niet echt aan het dalen is, kan dat effect nog niet onderzocht worden.

De ACM gaat dit wel goed in de gaten houden zodra de olieprijs substantieel gaat dalen. De komende tijd zal de ACM minimaal maandelijks met een analyse komen van de ontwikkelingen op de brandstofmarkt.

De plek waar The Beatles hun allerlaatste concert gaven is vanaf volgend jaar te bezichtigen door het publiek. Als het voormalige hoofdkantoor van hun platenlabel opengaat als museum, zal ook het dak van hun beroemde Rooftop Concert te bezoeken zijn.

De website van de band kondigde vandaag aan dat 3 Savile Row, in het hart van Londen, in de loop van 2027 opengaat. Het project wordt aangeprezen als "zeven verdiepingen vol nooit eerder geziene archieven, wisselende tentoonstellingen, een reconstructie van de opnamestudio in de kelder en het beroemde platte dak".

Het is nog niet bekendgemaakt wanneer precies de opening is of hoe duur de kaartjes zijn.

Paul McCartney noemt het een goed alternatief voor de beroemdste Beatles-bestemming van Londen, de studio van Abbey Road. "Daar kun je niet naar binnen en het verkeer stoort zich aan alle opstoppingen", zegt hij tegen de BBC over het zebrapad waar fans de platenhoes nadoen. "Hier kun je het dak op gaan en doen alsof je een Beatle bent."

Geruzie

The Beatles kochten het pand in 1968 als hoofdkwartier van hun muzieklabel Apple. Begin 1969 nam de groep hier een groot gedeelte van hun laatste album op: Let it be. Eerdere sessies in de Twickenham-studio waren op ruzie uitgelopen en George Harrison had zelfs enige tijd de band verlaten.

In de kelder van 3 Savile Row, in het hippe modedistrict van de Britse hoofdstad, hervond de band het enthousiasme. Er werd besloten de opnames officieel af te sluiten met liveopnames van enkele nieuwe nummers op het dak van het gebouw. Het leidde op 30 januari 1969 tijdens de lunchpauze tot een grote toeloop rond het gebouw van belangstellenden die nummers als Get Back en Don't let me down wilden horen.

Omwonenden klommen zelfs op de daken om te kijken:

Vanwege het rumoer kwamen uiteindelijk politieagenten aan de voordeur om de opnames na 42 minuten stil te leggen. De Beatles zagen dat als het ideale einde voor hun film Get Back, waarin het opnameproces van het album was gevolgd. "Laat ze me maar wegslepen", was de houding van drummer Ringo Starr. "Dat was pas een dramatisch einde geweest, maar die verdraaide smeris wilde me maar niet wegslepen."

Het afwerken van het album zou nog ruim een jaar duren, in de tussentijd viel de band definitief uiteen. 3 Savile Row sloot de deuren in 1972 voor een renovatie, maar zou nooit meer opengaan als studio. In het pand zou later een kledingzaak worden gevestigd, de studio in de kelder werd een opslagruimte.

"We hebben een hoop bijzondere herinneringen aan deze plek, met name het dak", zegt Paul McCartney nu in de aankondiging dat het pand opengaat. "Er zijn heel indrukwekkende plannen en ik kan niet wachten tot we die aan iedereen kunnen laten zien."

"Het is eigenlijk een soort thuiskomen", valt Starr, de andere nog levende Beatle, hem bij.

Huidig Apple-baas Tom Greene voorspelt dat het een populaire bestemming gaat worden voor Beatles-liefhebbers. "Elke dag staan hier fans voor de deur om foto's van buiten te nemen, maar vanaf volgend jaar mogen ze ook binnenkomen en alle zeven verdiepingen van dit iconische gebouw ontdekken."

Premier Jetten moet de komende dagen in het Caribisch deel van Nederland op eieren lopen. Toen hij in 2023 als klimaatminister de eilanden bezocht, erkende hij dat ze uitzonderlijk hard worden geraakt door klimaatverandering. Nu hij premier is, ligt elk woord van hem en de Nederlandse regering over klimaatverandering op Bonaire meer dan ooit onder een vergrootglas.

Niet alleen Jettens functie is veranderd, ook de discussie tussen de Nederlandse Staat en de eilanden over klimaatverandering is veranderd. De rechter in Den Haag oordeelde begin dit jaar dat Nederland meer moet doen om Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Die zaak werd aangespannen door Greenpeace.

Nederland accepteert die uitspraak niet en gaat in hoger beroep. Op Bonaire werd de uitspraak van de Nederlandse rechter juist met gejuich onthaald, vooral door bestuurders en natuurbeschermers.

Huizen verstevigen

"Zie je dat dak daar, dat iets uitsteekt? Dat kan bij een storm zo wegwaaien", zegt Nolly Oleana, lopend door een wijk in Kralendijk, de hoofdstad van Bonaire. De oud-gezaghebber van Bonaire schreef in een rapport wat er nodig is om Bonaire klaar te maken voor een veranderend klimaat. De opdracht daarvoor kreeg hij van onder anderen toenmalig klimaatminister Jetten.

"Normaal gesproken trekken de zwaarste tropische stormen niet over Bonaire, maar doordat het klimaat verandert kan dat toch gebeuren", zegt Oleana. "Die stormen trekken steeds verder naar het zuiden, naar Bonaire. De huizen hier zijn daar nooit op gebouwd en moeten eigenlijk worden verstevigd."

Maar, zegt Oleana, de meeste Bonairianen hebben helemaal geen geld om hun huis te verstevigen. "Dat betekent dat je steun moet hebben van anderen. Daar vind ik dat de overheden een manier moeten zoeken. En dan heb ik het zowel over de lokale overheid als over de Nederlandse overheid."

Die zorgen van bestuurders als Oleana lijken veel minder te leven bij Bonairianen die zich niet professioneel met klimaatproblemen bezighouden. Bij een supermarkt waar veel Bonairianen komen, worden vooral schouders opgehaald als het over klimaatverandering gaat.

De meeste mensen hebben nog nooit van de Greenpeace-zaak gehoord en klimaatproblemen op Bonaire relativeren ze. "Soms is het een beetje te warm, soms moet het meer regenen, maar ik heb niet echt het idee dat het anders is dan vroeger", zegt een vrouw die met haar dochter de boodschappen komt doen voor het avondeten. "God zal niet toestaan dat de zee binnenkomt", zegt een ander.

Maar de hoogste bestuurder van het eiland zegt dat de problemen wel degelijk spelen. "Ik was zeer verheugd met de Greenpeace-uitspraak", zegt John Soliano, als gezaghebber de hoogste bestuurder op het eiland. In zijn contacten met Nederland voelt hij vaak dat voor politici hier de problemen op Bonaire niet het belangrijkst zijn in hun agenda. Dat geldt ook voor klimaatproblemen.

"Heel veel mensen denken: Bonaire, dat is Caribisch Nederland. Nee, Bonaire is Nederland. Als Breda onder water dreigt te lopen, dan stellen we ons niet de vraag waarom Nederland zou moeten helpen. Dan is het vanzelfsprekend dat er wordt opgetreden. Zo moet je ook naar Bonaire kijken."

Wat er dan nodig is? Oleana laat dat op verschillende plekken op het eiland zien. Bijvoorbeeld bij de slavenhuisjes aan de zuidkant van het eiland, op slechts enkele meters van de kustlijn. "Dit zijn belangrijke monumenten voor ons. Hier woonden onze voorouders in de tijd van de slavernij." Het zijn hutjes van nauwelijks 2 meter hoog, met een ingang waarvoor je ver moet bukken om naar binnen te kunnen.

"Deze hutjes dreigen te verdwijnen in de zee. Daar moet iets gebeuren, al weten we niet goed wat. Misschien dat ze kunnen worden verplaatst, zodat ze als monument op een andere plek blijven."

Een paar kilometer verderop liggen villa's direct aan de kust. "Deze hadden nooit gebouwd moeten worden", zegt Oleana. "We moeten ervoor zorgen dat er nu gewoon geen vergunningen meer worden afgegeven om dit soort huizen te bouwen. Want als deze huizen overstromen, dan stappen de bewoners direct naar de overheid voor een schadevergoeding."

Om dat bestuurlijk voor elkaar te krijgen heeft Bonaire ook hulp van Nederland nodig, denkt Oleana. Het liefst had hij de komende dagen met Jetten gesproken over deze kwesties, maar hij heeft geen afspraak met hem.

Bij een pand op de grens van Engelen en Den Bosch is een explosie geweest. Volgens Omroep Brabant gaat het om het gebouw waar de gemeente plannen heeft om asielzoekers op te vangen.

Uit onderzoek is gebleken dat de explosie zaterdag is veroorzaakt door zwaar vuurwerk, meldt de politie. De knal heeft wat glasschade veroorzaakt. Iemand die dat opmerkte waarschuwde de politie.

De politie doet verder onderzoek en roept getuigen en mensen met camerabeelden op zich te melden.

Protesten tegen komst azc

De gemeente maakte begin vorige maand bekend dat ze voor een periode van maximaal vijftien jaar vluchtelingen wil opvangen op een bedrijventerrein naast de snelweg. De opvang moet plek bieden aan vijftig alleenstaande gevluchte jongens en meisjes van 15 tot 18 jaar oud.

Tegen de komst werd meermaals geprotesteerd en demonstranten blokkeerden verschillende keren de nabijgelegen A59. Ook werd tijdens een protest met stenen gegooid en werd geprobeerd een rotonde te blokkeren.

Onlangs maakte de gemeente bekend een besluit over het geplande asielzoekerscentrum uit te stellen. Na de meerdere protesten tegen de komst van het azc last de gemeente extra informatiemomenten in.

Van de passagiers op het cruiseschip Hondius hebben een Amerikaanse en Franse opvarende positief getest op het hantavirus. De Amerikaanse opvarende vertoonde geen symptomen van het virus, laten Amerikaanse gezondheidsfunctionarissen weten.

Een andere Amerikaanse opvarende heeft milde symptomen van het hantavirus. Beiden werden met vijftien landgenoten in een vliegtuig naar Omaha, Nebraska, gebracht. De Amerikaan met een positieve test gaat nu naar een speciale gezondheidsinstelling.

De Franse passagier kreeg onderweg naar huis in het vliegtuig klachten. De toestand van deze vrouw verslechtert, meldt de Franse gezondheidsminister. In totaal waren er vijf Franse passagiers op de Hondius. Zij gaan allemaal in isolatie en worden getest.

Thuisquarantaine

Het Nederlandse cruiseschip was met zo'n 150 mensen onderweg van Argentinië naar Kaapverdië. Onderweg werden meerdere mensen ziek, van wie er drie overleden. Zij bleken besmet met het hantavirus.

Het schip ging vervolgens voor anker voor de kust van Kaapverdië. Drie opvarenden werden hier geëvacueerd, van wie er twee klachten hadden. De derde had een nauwe band met een passagier die was overleden.

Na deze evacuatie voer het schip met de overige opvarenden door naar Tenerife. Daar kwam gisterochtend vroeg aan in de haven van Granadilla de Abona. Passagiers werden getest op het hantavirus en vervolgens in groepjes vervoerd naar een vliegveld in de buurt.

Een vliegtuig met acht Nederlanders en passagiers uit tien andere landen vloog gisteren naar Eindhoven. De Nederlanders moeten zes weken in thuisquarantaine.

'Geen covid-19'

Er is geen reden tot grote zorg, zei WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus gisteravond. "Dit is geen nieuwe covid-19. En het risico voor het grote publiek is laag."

Het advies van de WHO is om 42 dagen in quarantaine te gaan. Dat kan in een gezondheidsinstelling of thuis, zei Ghebreyesus. Het is volgens de WHO-baas aan alle afzonderlijke landen om te beslissen hoe ze omgaan met de opvarenden. "Natuurlijk geven we advies aan landen, maar we leggen geen verplichtingen op."

Bij ongelukken en bijna-ongelukken rond spoorwegovergangen zijn steeds vaker jongeren betrokken. Tussen 2021 en 2025 verdubbelde het percentage (van 17 naar 33 procent) en waren er op overwegen twaalf dodelijke slachtoffers onder jongeren tussen de 10 en 29 jaar, meldt spoorbeheerder ProRail.

Nog snel het spoor oversteken terwijl de slagbomen al zakken of na een trein al oversteken terwijl het rode licht nog brandt: het zijn voorbeelden van gevaarlijke situaties op en rond spoorwegovergangen. Jaarlijks gebeurt dit honderden keren. Ongeduld, haast en afleiding door de telefoon spelen daarbij een grote rol, ziet ProRail.

De spoorbeheerder gaf beelden vrij waar het bijna fataal afliep:

Met een nieuwe campagne wil de spoorbeheerder jongeren tussen de 15 en 21 jaar waarschuwen voor de gevolgen. Beelden van berichten die worden getypt terwijl er een trein aankomt moeten jongeren er bewust van maken dat ze beter niet op hun telefoon kunnen kijken op dit soort plekken.

"Een trein swipe je niet zomaar weg", zegt woordvoerder Martijn de Graaf van ProRail. "Je kunt beter een minuutje te laat komen dan nooit aankomen."

Halve seconde eerder

Niet alleen voor slachtoffers en nabestaanden, ook voor machinisten kan het gevaarlijke gedrag een heftige ervaring zijn. "Laatst zag ik bij Staphorst een joggende dame", vertelt Edwin van de Vegte, die 25 jaar machinist is. "Zonder te kijken stak ze doodleuk over. Ik passeerde met 120 kilometer per uur."

Zulke situaties maken grote indruk, vertelt Van de Vegte. "Als ik een halve seconde eerder was geweest, had ik haar geraakt. Dan voel je weer precies waar je hart zit, hoor. Bij Steenwijk trilde ik niet meer, maar zulke situaties gaan je niet in de koude kleren zitten."

Bij zijn collega Amber Huigen ging het recent ook maar nét goed. "Een fatbiker reed vlak voor me het spoor over. Gelukkig reed ik maar 40 kilometer per uur en kon de persoon passeren. Maar het hoort natuurlijk niet en je hart zit op zo'n moment in je keel."

Onbewaakte overgangen

In eerdere campagnes waarschuwde ProRail ook al voor gevaarlijk gedrag bij en op de overgangen. Wat het effect daarvan was, is niet duidelijk. Op onbewaakte spoorwegovergangen, zonder slagboom en rood licht, gebeurden relatief veel ongelukken. Deze gevaarlijke overgangen worden stuk voor stuk aangepakt, bijvoorbeeld door er slagbomen, bellen en lichtsignalen bij te plaatsen.

Sinds 2024 kwamen er bij tientallen risicovolle spoorwegovergangen flitscamera's. Deze werken goed in de strijd tegen gevaarlijk gedrag rond het spoor door automobilisten en andere weggebruikers met kentekens, concludeerde ProRail eerder dit jaar. Bij sommige overgangen daalde het aantal overtredingen met 60 procent.

Goedemorgen! De verdachte van de explosie bij het D66-kantoor wordt voorgeleid, en in Amsterdam gaat het verbod op fatbikes in het Vondelpark in.

Eerst het weer: vandaag is het een stuk koeler dan de voorgaande dagen. Het wordt maximaal 10 tot 13 graden. Door de aantrekkende noordenwind ligt de gevoelstemperatuur nog een stuk lager. Daarbij trekken enkele buien over het land. Tussendoor is ook ruimte voor de zon. Vanavond trekt de wind verder aan en kunnen in het noorden zware windstoten voorkomen.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Amerikaanse president Trump heeft het Iraanse tegenvoorstel voor beëindiging van de oorlog in het Midden-Oosten naar de prullenbak verwezen. Zonder verdere details te geven over de inhoud, noemt de president het voorstel op zijn online platform "totaal onacceptabel".

Iran had volgens het aan de staat gelieerde persbureau Tasnim onder meer voorgesteld een onmiddellijk einde aan de oorlog te maken, inclusief het opheffen van de Amerikaanse zeeblokkade, en dat de sancties tegen het land worden opgeheven.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) heeft beelden aangekocht van een verzamelaar waarop te zien is hoe het Duitse leger Nederland binnendrong in Zuid-Limburg. Het Duitse leger kon rekenen op verzet. Van Zuid-Limburg bestaan weinig bewegende beelden uit deze tijd.

Fijne dag!