NOS Nieuws - Algemeen

De Verenigde Staten hebben bij een aanval op een boot drie mannen gedood. De Amerikaanse strijdkrachten claimen dat het ging om een drugsboot en dat de slachtoffers "narco-terroristen" waren. De aanval was in het Caribisch gebied; een exacte locatie is niet bekendgemaakt.

Zoals gebruikelijk heeft de VS luchtbeelden van de aanval gedeeld. De boot zou hebben gevaren op een bekende smokkelroute. Van het kleine schip was na de aanval niets over.

De VS valt sinds september bootjes aan waarvan het land zegt dat ze drugs vervoeren. Bij die acties kwamen tot nu toe zeker 181 mensen om het leven. De meeste aanvallen zijn in het Caribisch gebied, maar ook in de Stille Oceaan heeft de VS boten onder vuur genomen.

President Trump zegt dat de VS een "gewapend conflict" uitvecht met drugsbendes. De aanvallen zijn er volgens hem op gericht de toevoer van drugs naar Amerika te stoppen. Critici stellen juist dat de aanvallen in strijd zijn met het internationaal recht.

Bij de parlementsverkiezingen in Bulgarije lijkt de centrumlinkse partij van oud-president Roemen Radev uit te komen op een absolute meerderheid van de zetels in het parlement. Omdat maar vijf partijen de kiesdrempel halen, is de 44 procent van Radevs Progressief Bulgarije waarschijnlijk genoeg om meer dan 120 van de 240 zetels te bezetten, zegt het Bulgaarse persbureau BTA.

Na de exitpoll van gisteravond leek het er nog op dat Radev een andere partij nodig zou hebben voor een meerderheid. Rond 04.00 uur Nederlandse tijd was zo'n 40 procent van de stemmen geteld. Waarschijnlijk volgt in de ochtend een officiële prognose.

De verkiezingen van gisteren waren de achtste in vijf jaar tijd. De opkomst lag net onder de 50 procent, hoger dan bij vorige verkiezingen. Zo'n 6,5 miljoen Bulgaren konden hun stem uitbrengen.

Band met Rusland

Roemen Radev was tot januari president van Bulgarije, een grotendeels ceremoniële functie. Hij stapte op om mee te kunnen doen aan de verkiezingen en stond vanaf dat moment bovenaan in de peilingen.

De oud-militair Radev wil de banden met Rusland aanhalen om de oorlog in Oekraïne te stoppen. Ook heeft hij beloofd de corruptie in Bulgarije aan te pakken. Bulgarije wordt samen met Hongarije en Roemenië gezien als het EU-lid waar corruptie het vaakst voorkomt.

Het gat tussen Radevs centrumlinkse partij en andere partijen is enorm. Op de tweede plaats eindigt de centrumrechtse combinatie van oud-premier Borisov, met ruim 13 procent van de stemmen. Voor het rechts-radicale Vazrazhdane is het nagelbijten: die partij schommelt rond de kiesdrempel van 4 procent en is dus niet zeker van een plek in het parlement.

Keulen en het Ruhrgebied gaan een poging doen om de Olympische Spelen binnen te halen. Dat is de uitkomst van referenda die gisteren in zeventien steden zijn gehouden. De steden richten zich op de Zomerspelen van 2036, 2040 of 2044.

Keulen is als grootste stad het uithangbord van het bid. Daar zijn het olympische dorp en een pop-up-atletiekstadion gepland. Onder de andere plaatsen die meedoen zijn Düsseldorf, Dortmund en Mönchengladbach, op amper 30 kilometer van Venlo.

Deelstaatpremier Wüst zegt dat hij compacte en duurzame spelen wil organiseren, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bestaande faciliteiten. Zo moet het stadion van voetbalclub Schalke tijdelijk een zwemstadion worden. Met het bid is zo'n 4,8 miljard euro gemoeid.

Meer Duitse kandidaten

'KölnRheinRuhr' is niet de enige Duitse kandidaat voor Olympische Spelen. Berlijn en München, die allebei al eens Zomerspelen hebben georganiseerd, solliciteren voor een nieuwe editie. Hamburg heeft ook interesse. Eind mei kunnen inwoners van die stad zich erover uitspreken.

Het Duitse olympische comité beslist in september welk Duits bid naar voren wordt geschoven. Daarna is het aan het Internationaal Olympisch Comité om de Spelen van 2036 toe te wijzen.

Vanuit Europa lonken verder onder meer Boedapest en Kopenhagen naar het mega-sportevenement. Ook steden als Doha (Qatar), Kaapstad (Zuid-Afrika) en Ahmedabad (India) strijden om de gunst van het IOC.

Ayoub Kharkhach heeft de Annie M.G. Schmidtprijs gewonnen. Hij kreeg de prijs voor het beste Nederlandstalige theaterlied van het jaar voor zijn nummer Handen van goud. Kharkhach ontving de prijs in een uitverkochte De Kleine Komedie, op het Amsterdams Kleinkunst Festival.

Het winnende lied gaat over hoe een vader omgaat met de ziekte van zijn elfjarige zoon. Het nummer komt uit zijn voorstelling En verbied de vogels om te fluiten, waarmee hij vorig jaar debuteerde. De jury prijst het winnende lied om de gelaagdheid: "De optimistische man en de onmachtige worden scherp tegenover elkaar gezet".

Eigen signatuur

Kharkhach wordt geprezen om de verbeeldingskracht van het lied. "Ayoub geeft ons exact de beelden die een jeugdherinnering en zijn vader voor ons tot leven wekken", zei de jury.

Ook de opbouw van de tekst vindt de jury sterk: "De opeenvolging van de scènetjes, hoe coupletten waar jaren tussen zitten op elkaar rijmen, alles is geraffineerd geschreven. En als het intuïtie is, wat heeft deze maker dan een geraffineerde intuïtie".

Tijdens de uitreiking speelden alle genomineerden hun lied. Beluister hier het winnende lied:

"Zijn timbre, de frasering van de zinnen, hoe de melodielijntjes over de akkoorden vallen - het is met niets te vergelijken. Hooguit met het werk van grootheden als Joni Mitchell en Nick Drake", aldus de jury. De 27-jarige cabaretier wint een bedrag van 3500 euro en een borstbeeld van Annie M.G. Schmidt.

De prijs werd uitgereikt door juryvoorzitter Jurrian van Dongen. De uit Gouda afkomstige kleinkunstenaar won eerder al de AKF Sonneveldprijs en de AKF Publieksprijs.

Zes artiesten

Dit jaar werd de Sonneveldprijs gewonnen door Annica Muller, met haar voorstelling THIS IS FUCKING CHAOS. De publieksprijs ging naar Daan Put voor Boze Boom en de Mini Kartbaan van Marjan en de Shaffy Cheque ging naar Dorelia Schraven voor haar programma I Love Me(n).

De Annie M.G. Schmidtprijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de tekstschrijver, componist en uitvoerend artiest van het beste Nederlandstalige theaterlied van het afgelopen jaar. Dit jaar waren zes artiesten genomineerd.

Het was de 34e keer dat de prijs werd toegekend. Eerdere winnaars zijn onder meer cabaretduo Yentl en De Boer, Brigitte Kaandorp en Wende Snijders.

De parlementsverkiezingen in Bulgarije lijken zoals verwacht uit te lopen op een overwinning voor de centrumlinkse partij Progressief Bulgarije van de pro-Russische oud-president Roemen Radev.

Uit een exitpoll komt naar voren dat Radev en zijn partij kunnen rekenen op ruim 39 procent van de stemmen. Dat is aanzienlijk meer dan de centrumrechtse partij van oud-premier Borisov, die ruim 15 procent van de kiezers achter zich krijgt.

Niet alleen regeren

Ondanks deze grote voorsprong van Progressief Bulgarije wordt er toch rekening mee gehouden dat de partij van Radev niet alleen kan gaan regeren, en op zoek zal moeten naar een coalitiepartner.

Dat kan een probleem worden, want het is al de achtste keer in vijf jaar tijd dat er parlementsverkiezingen worden gehouden. Het grote thema in Bulgarije is de wijdverbreide corruptie, waarvan politieke partijen altijd beloven dat ze die zullen aanpakken. Maar coalities vallen de laatste jaren aldoor al na korte tijd ruziënd uit elkaar.

Ook Radev heeft beloofd om de corruptie te bestrijden. Als president had hij veel invloed, doordat er geen stabiele regeringen kwamen. In januari trad hij af om te kunnen meedoen aan de verkiezingen. Radev is weliswaar voor het aanhalen van de banden met Rusland, maar zal zich naar verwachting niet zo anti-Europees en pro-Russisch opstellen als oud-premier Orbán van Hongarije.

Dit jaar blijft het voorjaar maar geven. Het is sinds maart al heel zonnig, en de komende week komen er nog een hoop zonuren bij. Toch wordt het maar net iets warmer dan gemiddeld, en dat komt doordat de wind de komende dagen uit het noorden gaat waaien. Daardoor wordt het de komende dagen 15 tot 18 graden, en langs de kust en in het noorden een paar graden koeler.

Het is dit jaar het hele voorjaar al zonnig. In maart scheen de zon ruim 210 uur, bijna een record. Dat komt neer op gemiddeld bijna zeven uur per dag, en dat is 50 procent meer dan gemiddeld.

Veel zonuren

Ook in april is het tot nu toe zonniger dan gemiddeld: de teller staat tot vandaag op 124 zonuren, dat is eveneens bijna zeven uur per dag zon. Bovendien is het kurkdroog: er is gemiddeld over het land nog geen 8 millimeter regen gevallen, en daar komt de komende tijd maar weinig bij. Zelfs de verspreide buien van vandaag leverden maar weinig neerslag op.

Dit voorjaar past in een opvallende trend. Het voorjaar wordt in Nederland namelijk niet alleen warmer, maar ook steeds zonniger. De afgelopen 30 jaar is de zonneschijnduur in de lente in Nederland met liefst 27 procent toegenomen.

Er komen de laatste decennia vaker hogedrukgebieden voor in het voorjaar. Tot ongeveer 2000 speelde ook mee dat de luchtvervuiling is afgenomen, daardoor kon ook steeds meer zonlicht het aardoppervlak bereiken.

Weinig neerslag

Ook is het voorjaar traditioneel droog in Nederland. April is de droogste maand in ons land, met gemiddeld 39 millimeter regen. De natste maanden zijn tussen augustus en december, met telkens rond de 75 a 80 millimeter regen, dat is twee keer zo veel. Of de trend naar zonniger en droger weer in de toekomst doorzet is onzeker.

Volgens de KNMI Klimaatscenario's uit 2023 wordt de lente tot 2050 tussen de 0,5 en 4 procent zonniger ten opzichte van de periode 1991-2020, maar de trend van de afgelopen jaren gaat daar al ruimschoots overheen. Het zou dus best kunnen dat de trend naar meer lentezon afvlakt of zelfs omkeert.

Maandag is er nog wel vrij veel bewolking met langs de kust een vrij krachtige wind uit het noorden. In het noorden wordt het ook maar 9 tot 11 graden. In het zuiden is wat meer zon en daar wordt het morgen 13 of 14 graden.

Vanaf dinsdag wordt het twee of drie dagen heel zonnig. De noordenwind voert koude lucht aan. Dat zorgt voor koude nachten en vroege ochtenden met temperaturen rond nul graden. Maar door de kracht van de zon wordt het overdag tussen de 13 en 18 graden.

Twee jaar na de legalisering van wiet in Duitsland lijken de meeste zorgen van tegenstanders ongegrond. Uit eerste, voorlopige onderzoeksresultaten blijkt dat het gebruik van cannabis niet is toegenomen, jongeren juist meer op de hoogte zijn van de risico's en de zwarte markt iets is teruggedrongen.

Toch is er één grote zorg: de populariteit van online wietservices. Eigenlijk zouden recreatieve gebruikers hun wiet en hasj bij speciale cannabisclubs moeten kopen. Maar omdat er weinig clubs zijn, wenden gebruikers zich tot apotheken voor medicinale cannabis. Online aanbieders van cannabisrecepten zijn in deze lucratieve markt gesprongen.

Bij een apotheek in de Berlijnse wijk Mariendorf komt Bila zijn portie cannabisbloemen ophalen. "Door mijn ADHD kan ik slecht concentreren. Als ik dit rook, kan ik mijn hoofd op orde brengen", vertelt hij. Het 'gras' van de apotheek vindt hij ideaal. "Voor de legalisering haalde ik het via via. Illegaal dus. Nu weet ik precies wat ik bestel."

Intensere high

De apotheek verstrekt de cannabis als iemand een geldig doktersrecept heeft. Een proef op de som leert dat dat online eenvoudig te krijgen is.

Op websites van online artsen kies je eerst een cannabistype. Soorten met namen als 'Liquid Imagination' en 'Beach Crasher' beloven een intensere high. Daarna volgt een vragenlijst over de gezondheidsklacht, symptomen en eerdere ervaring met cannabis. Om het makkelijk te maken, zijn de foute antwoorden alvast rood gekleurd. Even betalen en het recept verschijnt in je mail.

De apothekersbranche vermoedt grootschalig misbruik. De import van medicinale cannabis is namelijk flink gestegen, terwijl reguliere huisartsen nauwelijks meer recepten zijn gaan voorschrijven.

Thomas Preiss, apotheker uit Keulen, ziet ook een aanwijzing in het type klanten dat medicinale cannabis afhaalt. "We zien vooral veel mannen tussen eind twintig en eind dertig met recepten voor vermoeidheid en weinig eetlust."

Liegen

Een van de grootste aanbieders van online wiet, Dr. Ansay, vindt dat er verkeerde conclusies worden getrokken. "De legale import is gestegen omdat mensen voorheen via de zwarte markt kochten", zegt directeur Can Ansay. "Daartegenover staat dat de staat belastinginkomsten int en er nu wordt voorzien in een behoefte."

Hij weerspreekt dat er misbruik wordt gemaakt doordat gebruikers in de vragenlijst liegen over een gezondheidsklacht. "Het werkt ook voor anti-aging. Iedere gezonde gebruiker kan die reden selecteren en hoeft dan niet iets te verzinnen." En, zo stelt Ansay, over stress of slaapproblemen kan je bij een fysieke arts ook liegen. Dus wat is het verschil?

Hij heeft naar eigen zeggen 40 mensen in dienst, onder wie een handvol artsen. Uit een datalek bleek dat hij ten minste een half miljoen klanten heeft bediend.

Verbod op thuisbezorging

Volgens apotheker Preiss kan medicinale cannabis werkzaam zijn tegen gezondheidsklachten, maar ontbreekt het nog aan uitgebreide onderzoeken. "Het is zoals de Middeleeuwen. Er worden allerlei werkingen toegedicht aan een plant zonder dat er bewijs voor is." Tegelijk bestaat er wel degelijk een verslavingsrisico, zegt Preiss.

De Duitse regering werkt daarom aan een wetswijziging. Voortaan zou medicinale cannabis alleen nog na een persoonlijk consult kunnen worden voorgeschreven. Thuisbezorging wordt verboden. Dit zou een einde maken aan online wietdiensten die "nu bestellen, binnen 60 minuten in huis" beloven.

Ansay is vanzelfsprekend tegen de aanscherping. "Er zijn niet eens genoeg artsen in Duitsland om zulke gesprekken te voeren", zegt hij stellig. Hij zal zich desondanks aan de nieuwe regels houden, door online consulten met Europese artsen op te zetten. "Dus als een Nederlandse arts wil meewerken, meld je!"

Complete mislukking

Op dit moment ontbreken cijfers en onderzoeken over het effect van de legalisering op de georganiseerde misdaad. Toch beweerde minister Dobrindt van Binnenlandse Zaken (CSU) begin deze maand dat de misdaad door de legalisering is toegenomen. Hij spreekt van "een complete mislukking".

De politievakbond in Noordrijn-Westfalen laat weten dat het aantal cannabisdelicten met 55,5 procent is afgenomen. Logisch, want voorheen kon iemand beboet worden met één joint op zak. Nu is iemand pas in overtreding als hij meer dan 25 gram bij zich heeft. "Het bewijzen van drugshandel is moeilijker geworden. Onze indruk is daarom dat de werkdruk juist is toegenomen."

De CDU/CSU wil de legalisering het liefst geheel terugdraaien, maar krijgt coalitiepartner SPD daar niet in mee. Toch zijn gebruikers er niet gerust op. "Ik vrees dat het vroeg of laat weer wordt verboden en ze terugzoeken wie ooit cannabis heeft gekocht", zegt Sasha, die in een Berlijns park "iets groens" rookt. "Ik verbouw het daarom zelf."

De Democratische Republiek Congo en de rebellengroepering M23 hebben een overeenkomst gesloten over het leveren van humanitaire hulp. Ook zullen beide kampen binnen tien dagen gevangenen vrijlaten. Dat hebben de strijdende partijen bekendgemaakt na gesprekken in Zwitserland.

Onder toezicht van internationale vertegenwoordigers zijn de regering en de rebellen het eens geworden over de noodzaak van het toelaten van humanitaire hulp. Daarbij zijn afspraken gemaakt over het veilig afleveren van hulp en de bescherming van burgers.

Er is afgesproken dat er geen aanvallen worden uitgevoerd op de voedselvoorziening, zoals gewassen, vee en drinkwatervoorzieningen en op telecommunicatie- en energievoorzieningen, scholen en ziekenhuizen. Daarnaast worden hulpverleners beschermd, hulpkonvooien ingezet en wordt "alles in het werk gesteld" om te voorkomen dat voedselkonvooien worden geplunderd.

Vredesproces doorzetten

Ook zijn er afspraken gemaakt over het naleven van het staakt-het-vuren dat in december werd overeengekomen. "De partijen zijn vastbesloten om het momentum in het vredesproces vast te houden", staat in de verklaring. Het vrijlaten van gevangenen is bedoeld om het vertrouwen te versterken.

M23, een groep die wordt gesteund door buurland Rwanda, heeft sinds 2021 grote delen van Oost-Congo veroverd. Begin vorig jaar werden de belangrijke steden Goma en Bukavu ingenomen.

In de loop van vorig jaar werden verschillende vredesakkoorden gesloten, van Rwanda met Congo en van Congo met de rebellen van M23. Maar dat leidde niet tot een einde van het conflict. Officieel geldt er sinds juli een wapenstilstand tussen M23 en Congo.

Mineralen

In december werd het vredesakkoord tussen Rwanda en Congo bekrachtigd met de Amerikaanse president Trump als bemiddelaar. Daarbij zat M23 niet aan tafel. Enkele dagen later namen de rebellen tot grote woede van de Verenigde Naties de stad Uvira in, aan de grens met Burundi. Dat leidde tot een nieuwe stroom vluchtelingen.

De deal met Trump hield ook in dat de VS grondstoffen zou delven in Congo, waar waardevolle mineralen in de grond zitten, zoals kobalt, koper en lithium. Daarvoor worden voorbereidingen getroffen, maar de aanhoudende conflicten in de regio staan grootschalige winning nog in de weg.

Bovendien hebben Chinese bedrijven meer dan 70 procent van de winning in handen en het lijkt er nog niet op dat de VS daar grip op krijgt.

In de Amerikaanse staat Louisiana zijn zeker acht kinderen gedood bij een schietpartij. Volgens de politie waren de slachtoffers tussen de een en veertien jaar oud en verbleven ze in twee verschillende woningen.

De schietpartij vond vroeg in de ochtend plaats na een familieruzie. Die liep zo uit de hand dat een man een geweer pakte en het vuur opende.

De vermoedelijke dader is na een achtervolging doodgeschoten door de politie. Hij had een auto gestolen na de schietpartij. De autoriteiten zeggen dat een aantal slachtoffers een familierelatie had met de schutter.

Naast de acht omgekomen kinderen raakten twee andere personen gewond.

'Vreselijke ochtend'

De burgemeester van de stad Shreveport, waar de schietpartij plaatvond, spreekt van "misschien wel het ergste wat we ooit hebben meegemaakt hier". In de stad wonen ongeveer 180.000 mensen. "Het is een vreselijke ochtend."

Ook de lokale politie spreekt van een ongekend drama. "Dit is een enorme toestand, zoals de meesten van ons nog nooit hebben gezien." De politie doet nog onderzoek en vraagt getuigen om zich te melden.

Om de stijgende energieprijzen het hoofd te bieden presenteert de Europese Commissie komende week een reeks suggesties om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Een van de adviezen is om bedrijven te stimuleren ten minste één vaste thuiswerkdag te laten instellen.

Dat melden de Britse krant de Financial Times en persbureau Bloomberg. Zij hebben een concept van de voorstellen ingezien die aan de lidstaten wordt voorgelegd.

Daarin valt ook te lezen dat de Europese Commissie wil dat het gebruik van het openbaar vervoer gestimuleerd wordt. Daarnaast moet de btw op de aanschaf van warmtepompen, boilers en zonnepanelen worden verlaagd.

Unaniem goedgekeurd

Ook moet het kopen van elektrische auto's worden aangemoedigd door sociale leaseprogramma's, zodat elektrisch rijden ook voor minder kapitaalkrachtigen haalbaar wordt.

Een andere pijler van de plannen is een wetsvoorstel om de transportkosten van elektriciteit te verlagen. Dat moet ertoe leiden dat de prijs van elektriciteit structureel lager wordt.

Daarnaast wil de Europese Commissie een EU-richtlijn aanpassen, zodat de belasting op elektriciteit altijd lager ligt dan de belasting op fossiele brandstoffen. Dat plan moet unaniem goedgekeurd worden door de lidstaten.

Geen accijnsverlaging brandstof

Met de voorstellen wil de Europese Commissie de overgang naar schone energie bevorderen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen, schrijft de Financial Times. De maatregelen moeten volgens de Europese Commissie de burger "directe verlichting" bieden, nu vele landen worstelen met sterk gestegen energieprijzen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.

De plannen van de Europese Commissie wijken af van de maatregelen die bijvoorbeeld Duitsland en Spanje hebben genomen. Die landen hebben ervoor gekozen om de accijns op benzine en diesel te verlagen, maar het kabinet-Jetten wil daar niet aan.

Groene subsidies

Maandag presenteert het kabinet zijn plannen om de druk op de energierekening te beteugelen. Vorige week lekte dit steunpakket van bijna 1 miljard euro al grotendeels uit. Bronnen van de NOS bevestigden dat het kabinet inzet op een hogere reiskostenvergoedingen voor werknemers en een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens tot het einde van dit jaar.

Ook wil het kabinet 50 miljoen euro uittrekken om de armste huishoudens te steunen en wordt extra geld gereserveerd voor het isoleren van huizen. Groene subsidies voor bedrijven moeten daarnaast eerder beschikbaar komen. Vrijdag werd bekend dat het kabinet mensen met een laag- of middeninkomen financieel wil helpen bij de aanschaf van een elektrische auto.

De lidstaten van de Europese Commissie zijn zoals gewoonlijk niet verplicht om de voorstellen van de Europese Commissie over te nemen.

De provincie Groningen doet morgen aangifte tegen Farmers Defence Force (FDF). Dat bevestigt commissaris van de Koning René Paas aan RTV Noord. De boerenactiegroep wil dat een boerenfamilie in Lucaswolde niet wordt onteigend door de provincie en dreigde deze week met "oorlog" als de onteigening niet snel wordt teruggedraaid.

Paas spreekt van "intimidatie" door FDF. "Er wordt gedreigd met van alles en daarmee zet je Statenleden onder druk. Dat er nu wordt gedreigd met oorlog, dat gaat alle perken te buiten", aldus Paas.

De provincie Groningen is al jaren bezig met de ontwikkeling van een waterberging bij Lucaswolde in de gemeente Westerkwartier. Het opvangen van overtollig regenwater is daar nodig om overstromingen te voorkomen.

Ultimatum

De provincie is eigenaar van vrijwel alle grond voor dit project, behalve van één erf met 31 hectare landbouwgrond. Afgelopen woensdag stemden Provinciale Staten voor gedwongen onteigening van deze grond. Dat betekent dat een overheidsinstantie tegen de wil in van de betreffende boerenfamilie de grond overneemt. Dat mag alleen als een project in het belang is van de samenleving.

FDF is dus niet blij met de onteigening en probeert deze tegen te houden. Voorzitter Mark van den Oever heeft contact opgenomen met BBB-Kamerlid Caroline van der Plas om via haar af te dwingen dat de Statenfractie terugkomt van het besluit. "We hebben Van der Plas een ultimatum voorgelegd. Wij eisen dat deze kwestie binnen 24 uur wordt opgelost. Anders wordt het oorlog", zegt hij afgelopen vrijdag.

Moeilijk besluit

Een meerderheid van de BBB-fractieleden stemde vóór onteigening van de boer in Lucaswolde. Dat vindt FDF teleurstellend. "Wat BBB deze familie en alle boeren in Nederland met het instemmen met onteigening heeft aangedaan, betekent een definitief keerpunt. Dit vergeten we niet", aldus het bestuur van FDF.

Paas zegt dat de Statenleden zorgvuldig een moeilijk besluit hebben genomen. "Dat is democratie: afwegen, besluiten, verantwoording afleggen. Niemand - geen actiegroep, geen lobby, geen ultimatum - mag volksvertegenwoordigers onder druk zetten om op een bepaalde manier te stemmen. Die vrijheid is niet onderhandelbaar", aldus de commissaris.

Echte oplossing

Paas benadrukt dat de provincie geen problemen heeft met de boerenfamilie in kwestie. "Het dreigement komt van FDF, niet van de familie. Daar hebben we al sinds 2014 zeer intensief contact mee. Mijn aangifte gaat dan ook zeker niet over hen, maar is gericht op FDF."

De boerenfamilie begrijpt dat de provincie aangifte doet, maar noemt het ook kinderachtig. "Wij hebben ook van alles over ons heen gekregen. We staan met de rug tegen de muur", laat de familie Van der Veen weten aan RTV Noord. "We hopen dat er nu een echte oplossing komt. Want van dit hele gedoe worden wij ook niet blij."

Van den Oever is niet onder de indruk van de aangifte, zegt hij tegen de regionale omroep. "Moet-ie zelf weten", aldus de FDF-voorman.

De Duitse schlagerzanger Heino (87) klaagt de politieke partij AfD aan vanwege het ongevraagd gebruiken van zijn naam in een verkiezingscampagne. Een kandidaat van de radicaal-rechtse partij uit de deelstaat Brandenburg gebruikte de naam van de zanger in het licht van de regionale verkiezingen van vandaag. Heino noemt dat schaamteloos.

De kandidaat, Felix Teichner uit het kiesdistrict Uckermark, schreef op sociale media: "Heino stemt zondag op Felix." Hij voegde eraan toe: "Zondag komt het erop aan! Ja, zo blauw, blauw, blauw bloeit de Uckermark." Daarmee zinspeelt hij op de tekst van een lied van Heino: "Ja, ja, zo blauw, blauw, blauw bloeit de gentiaan."

Teichner weigerde gehoor te geven aan de oproep van Heino's advocaat om de naam van de zanger niet meer te gebruiken. Die stapt nu dus naar de rechter om een verbod af te dwingen. Hij eist daarnaast een schadevergoeding van 250.000 euro.

Bericht verwijderd

In reactie zegt Teichner tegen de krant Bild dat Heino's advocaat zich moet afvragen of hij echt "met een kanon op een mug" wil schieten. Ook betwist hij dat de zanger schade heeft geleden.

Hij zegt dat hij fan van Heino is en belooft het bericht te verwijderen, maar dat gaat de zanger niet ver genoeg, zegt zijn advocaat. "Het gevaar bestaat dat hij het nog een keer doet."

Na het nieuws van de rechtsgang en de eis tot schadevergoeding heeft Teichner het bericht verwijderd en beloofd de naam van Heino niet meer te zullen gebruiken. Hij zegt dat hij de 250.000 euro "van zijn leven niet zou kunnen betalen". Ook wil hij graag met Heino of zijn manager in gesprek.

De zanger heeft zich volgens zijn manager al eerder publiekelijk tegen de AfD uitgesproken. Momenteel is hij op tournee.

Door Russische aanvallen in Oekraïne zijn vannacht twee mensen gedood en vier mensen gewond geraakt. Een jongen van 16 kwam om het leven bij een droneaanval op de stad Tsjernihiv in het noorden van het land. Reddingswerkers vonden het lichaam van de jongen toen ze bezig waren met puinruimen.

Ook de zuidelijk stad Cherson werd getroffen. Daarbij is volgens de autoriteiten een man omgekomen die geraakt werd door een drone toen hij in zijn busje door de stad reed. Een andere man werd met verwondingen opgenomen in het ziekenhuis.

Volgens de Oekraïense luchtmacht was er vannacht een massale droneaanval door Rusland. Zeker 236 drones werden op Oekraïne afgevuurd. Daarvan werden er ruim 200 neergehaald, maar 32 doelen werden getroffen. President Zelensky zegt dat Rusland deze week in totaal meer dan 2300 drones en bijna 60 raketten heeft ingezet tegen Oekraïne.

Niets om af te vuren

Het Oekraïense leger zegt dat het vannacht een dronefabriek in de Russische stad Taganrog heeft aangevallen. Volgens Oekraïne is daardoor brand ontstaan in magazijnen van de fabriek waar drones worden ontworpen en geproduceerd.

Volgens Rusland zijn vannacht 274 Oekraïense drones en een raket neergehaald. Verder zegt Rusland dat het in de havenstad Toeapse een brand heeft geblust. Het vuur was drie dagen geleden uitgebroken na een droneaanval door Oekraïne.

In het tv-programma Buitenhof heeft president Zelensky gezegd dat Oekraïne bijna door zijn voorraad Patriotraketten heen is. Hij was deze week in meerdere Europese landen om aan te dringen op de levering van extra luchtafweer tegen de Russische raketten. Het is afgelopen winter volgens hem meerdere keren voorgekomen dat er raketafweersystemen klaarstonden, maar dat het leger "niets had om af te vuren".

Een optreden van Kanye West in Zwitserland gaat niet door. De omstreden Amerikaanse artiest zou in juni een concert geven in het stadion van FC Basel, maar de club heeft het concert geschrapt vanwege de antisemitische uitspraken die de rapper in het verleden heeft gedaan. Eerder werden optredens van Kanye West, die zich tegenwoordig Ye noemt, geschrapt in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Polen.

Aan persbureau Reuters laat de Zwitserse voetbalclub weten na "grondig onderzoek" te hebben geconcludeerd dat een optreden van Ye niet past bij de waarden van de club.

Het Verenigd Koninkrijk was deze maand het eerste land dat de Amerikaan toegang weigerde vanwege zijn antisemitische uitspraken. In het verleden verheerlijkte hij meerdere malen het nationaal-socialisme. Zo publiceerde hij een nummer onder de titel Heil Hitler, zei hij dat hij van Hitler hield en verkocht hij via zijn website T-shirts met een hakenkruis erop.

Bipolaire stoornis

Zelf zegt hij dat zijn gedrag voortkomt uit een bipolaire stoornis. Die zou hij hebben opgelopen bij een auto-ongeluk in 2002, waarbij zijn frontale hersenkwab zou zijn beschadigd. In januari wijdde hij hier een paginagrote advertentie aan in de krant The Wall Street Journal. Hij schreef: "Dit is geen excuus. Ik ben geen nazi of antisemiet. Ik hou van Joodse mensen."

Woensdag werd bekend dat een optreden van West in de Franse havenstad Marseille ook niet doorgaat. Hij annuleerde het concert zelf omdat Frankrijk nadacht over maatregelen om de komst van de rapper te verhinderen.

Getekend door de Holocaust

Daarna volgde Polen. De minister van Cultuur verklaarde vrijdag dat een land dat zo getekend is door de Holocaust niet kan doen "alsof dit concert alleen maar entertainment is". In wat nu Polen is lagen in de Tweede Wereldoorlog verschillende concentratie- en vernietigingskampen.

De rapper staat begin juni wel twee keer in de Gelredome in Arnhem. Die optredens gaan vooralsnog door. Volgens minister Van den Brink (Asiel en Migratie) kan Kanye West alleen de toegang worden ontzegd als onderbouwd kan worden dat hij een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid.

Een woordvoerder van de gemeente Arnhem liet vrijdag aan het ANP weten dat de vergunningaanvraag voor het concert nog loopt.

In Los Angeles was vannacht de uitreiking van de Breakthrough Prizes, de 'Oscars van de wetenschap'. Dit jaar werden er zes prijzen van elk 3 miljoen dollar uitgereikt voor doorbraken in de levenswetenschappen, natuurkunde en wiskunde.

De Vlaamse onderzoeker Rosa Rademakers won de prijs in de categorie levenswetenschappen. Zij ontdekte vijftien jaar geleden dat een specifieke genetische afwijking kan leiden tot zowel de dodelijke spierziekte ALS als een vorm van dementie.

Deze mutatie verklaart ongeveer een derde van de erfelijke vormen van beide ziektes, net als 5 procent van de niet-erfelijke vorm. Door de ontdekking zijn nu genetische testen mogelijk voor families waarin de ziekte voorkomt.

Een collega-wetenschapper van Rademakers deed rond dezelfde periode dezelfde ontdekking: de Iers-Amerikaanse neuroloog Bryan Traynor. Hij en Rademakers delen daarom het prijzengeld.

Weer beter zien

Een andere Breakthrough Prize ging naar Jean Bennett, Katherine A. High en Albert Maguire. Zij kregen de prijs voor een gentherapie waarmee mensen met slechte ogen weer beter kunnen zien.

De gentherapie is een uitkomst voor mensen met Leber congenitale amaurosis (LCA). Bij deze zeldzame erfelijke oogziekte worden mensen op jonge leeftijd vaak al slechtziend of blind.

Met de behandeling Luxturna wordt een nieuw gen aangebracht in de cellen van het netvlies. Daardoor reageert het oog weer beter op licht. In de Verenigde Staten wordt de therapie sinds 2017 toegepast, en inmiddels ook in andere landen.

Paus Leo XIV stelt dat hij niet opnieuw met de Amerikaanse president in een discussie wilde belanden toen hij afgelopen donderdag zei dat de wereld "wordt verwoest door een handvol tirannen". Volgens paus Leo was de toespraak die hij in Kameroen hield al weken eerder voorbereid. "Ruim voordat de president ook maar iets over mij en de vredesboodschap die ik uitdraag had gezegd."

Dat zei de leider van de katholieke kerk gisteravond in het pauselijke vliegtuig tegen journalisten toen hij van Kameroen naar Angola vloog. Hij voegde daaraan toe dat "de media voortdurend conflicten aanwakkeren".

Tijdens de bewuste toespraak bekritiseerde de paus leiders die "de ogen sluiten voor de miljarden dollars die worden uitgegeven aan moord en verwoesting, terwijl de middelen die nodig zijn voor genezing, onderwijs en herstel nergens te vinden zijn". Ook zei hij dat er wereldleiders zijn die de naam van God misbruiken voor politiek en economisch gewin.

Hoewel de paus Trump niet expliciet bij naam noemde, werden de woorden wel gezien als een nieuwe aanval op de Amerikaanse president. Die reageerde door te stellen dat de paus mag zeggen wat hij wil, maar dat hij het niet met hem eens is.

Trump opende aanval op de paus

Daarnaast benadrukte de paus gisteravond dat zijn elfdaagse rondreis door Afrika is gericht op vredesopbouw en niet op een confrontatie met de Amerikaanse president. Toch wordt zijn gehele reis overschaduwd door een stroom aan nieuwsberichten over het moddergooien tussen het Witte Huis en het Vaticaan, constateerde hij.

Voordat paus Leo op 13 april naar Afrika vertrok, had Trump hem op zijn socialemediaplatform Truth Social fel aangevallen. In een lange tirade noemde hij de paus zwak op het gebied van misdaad, heel slecht in buitenlandpolitiek en zei hij dat de paus alleen maar tot paus was gekozen omdat hijzelf president was. Hij schreef dat hij geen fan was van de paus, maar wel van zijn broer, die een MAGA-aanhanger zou zijn.

Paus Leo, de eerste Amerikaanse paus ooit, reageerde door te zeggen dat hij zijn boodschap van vrede zou blijven uitdragen.

'Paus moet oppassen'

De kritiek vanuit het Witte Huis op de paus hield vervolgens enkele dagen aan.

Zo waarschuwde de Amerikaanse vicepresident Vance dinsdag op een bijeenkomst voor conservatieve studenten dat de paus moet oppassen als hij zich uitspreekt over theologische zaken. Dat was weer een reactie op een bericht van de paus op X waarin hij schreef dat "discipelen van Christus nooit aan de kant zouden staan van hen die ooit het zwaard hanteerden en nu bommen gooien". Ook zei de paus in dat bericht dat hij niet gelooft dat militaire actie "ruimte zal scheppen voor vrijheid of tijden van vrede".

Afgelopen week deelde Trump op sociale media enkele AI-afbeeldingen van zichzelf waarin hij werd afgebeeld als Jezus, al ontkende hij dat dat de bedoeling was. Het kwam hem op veel kritiek te staan, ook uit zijn eigen achterban. Trump zal dinsdag vanuit de Oval Office deelnemen aan een landelijk Bijbelleesevenement, meldde een christelijke organisatie uit Texas.

De bekerkoorts loopt al dagen op bij voetbalsupporters in zowel Alkmaar als Nijmegen. Duizenden fans van AZ en NEC trekken vanmiddag richting De Kuip in Rotterdam voor de KNVB-bekerfinale. Ook in Alkmaar en Nijmegen is het de hele dag feest.

Vanuit Nijmegen vertrekken zo'n 210 bussen naar Rotterdam. Supporters stonden lang voor vertrek klaar op het NXP-terrein, schrijft Omroep Gelderland.

Nijmegen kleurt al dagen rood, groen en zwart. In de hele stad hangen vlaggen en ballonnen met de clubkleuren. Sommige bedrijven spelen slim in op de bekerkoorts, bijvoorbeeld met een speciale rood-groene frikandel bij de lokale snackbar. In de supermarkten liggen NEC-gebakjes.

Veel fans konden niet meer wachten. Gisteravond kwamen daarom al zo'n 3000 supporters bij elkaar in de NEC-fanzone op de Grote Markt in Nijmegen. Ook vandaag worden weer duizenden mensen verwacht.

Honderden AZ-fans verzamelden zich vanochtend bij het stadion in Alkmaar. Vanaf daar vertrekken 166 bussen naar Rotterdam. Onder de vele supporters in rood-wit is ook burgemeester Anja Schouten. Ze waagt zich niet aan een voorspelling. "Maar ik weet zeker dat we trots gaan zijn", zei ze tegen NH.

Ook Alkmaar kleurt al dagen in de clubkleuren. De Accijnstoren aan de Bierkade in Alkmaar was gisteravond rood-wit verlicht.

Op de Paardenmarkt is een podium met groot scherm voor fans die niet in Rotterdam zijn. De bekerfinale begint om 18.00 uur. Voor beide clubs staat er veel op het spel: AZ won de KNVB-beker in 2013 voor het laatst. NEC stond in 2024 nog in de finale, maar verloor toen van Feyenoord.

In een hotel in Katwoude, in de buurt van Volendam, is gisteren een 37-jarige man dood gevonden. De politie spreekt van "verdachte omstandigheden" en doet onderzoek.

De politie kreeg gisteren rond 13.00 uur een melding over een overleden man in hotel Van der Valk Volendam.

Het slachtoffer komt uit Purmerend. De precieze doodsoorzaak is nog niet bekend. Er is geen verdachte aangehouden, zegt een woordvoerder van de politie tegen de regionale omroep NH.

Een woordvoerder van het hotel zegt dat "de bedrijfsvoering van het hotel niet is gehinderd door het politieonderzoek". Het restaurant en het hotel zijn vandaag gewoon geopend.

Noodopvang

In het hotel is sinds 2023 een noodopvang gevestigd met plek voor maximaal 160 asielzoekers. De overleden man was een reguliere hotelgast en verbleef dus niet in de noodopvang.

Het is op z'n zachtst gezegd een opmerkelijke vraag. Kan AI (kunstmatige intelligentie) een 'kind van God' zijn? Het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic wilde die vraag bespreken met religieuze leiders.

Volgens de krant The Washington Post zaten ontwikkelaars van het bedrijf samen met vijftien christelijke kerkleiders twee dagen bijeen om te praten over het morele kompas van kunstmatige intelligentie. De bijeenkomst past in het plaatje dat Anthropic van zichzelf wil schetsen. 'Verantwoord' is een veelvoorkomend woord in de persberichten.

Maar hoe verantwoord is Anthropic nu echt?

"Het bedrijf positioneert zich als AI-veilig en tegelijkertijd is het de grootste versneller die telkens de nieuwe modellen naar buiten gooit. Het is een rare spagaat waar Anthropic zich in bevindt", legt AI-deskundige Paul Verhagen van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies uit.

Stromingen

Om te begrijpen hoe Anthropic in het AI-landschap staat, moet je kijken naar de verschillende stromingen in de Amerikaanse techregio Silicon Valley. Dat zijn er grofweg twee: het zogenoemde effectief altruïsme en de AI-versnellers.

De eerste groep wil de wereld zo effectief mogelijk verbeteren en AI daarvoor inzetten. Tegelijkertijd maakt de groep zich zorgen dat AI zich ook tegen mensen kan keren. De extremen geloven zelfs dat AI de mensheid gaat uitroeien.

De andere groep, de AI-versnellers, gelooft dat AI de mensheid kan helpen. De extremen verwachten dat AI mensen vrijwel volledig kan vervangen. De wereld zou beter af zijn met meer AI en minder mensen, vinden ze.

Morele discussie

Anthropic lijkt zich te scharen onder die eerste groep. AI moet op "verantwoorde wijze" gebruikt worden. Uit die morele discussie ontstond Anthropic ook. Oprichter Dario Amodei werkte bij OpenAI, maar vertrok vanwege zijn zorgen over de ethische koers van het bedrijf. In 2021 richtte hij daarom samen met zijn zus Anthropic op.

Tot grote onvrede van zijn oude compagnon Sam Altman van OpenAI. De twee zijn als water en vuur. De onderlinge verhoudingen zijn er met de jaren niet beter op geworden: tijdens een conferentie in India begin dit jaar weigerden ze elkaar de hand te schudden.

In dat concurrerende landschap, waar enorm veel geld in omgaat, wordt de strijd steeds heviger. "Ze steken elkaar steeds aan. Zo van: 'Als de echte slechteriken het willen doen, dan doen wij het maar op de nette manier'", legt Verhagen uit.

Anthropic profileerde zich in die concurrentiestrijd als 'anders' toen het bedrijf een deal sloot met het Amerikaanse ministerie van Defensie. Voor 200 miljoen dollar leverde het AI-software aan het Pentagon. Alleen toen het ministerie een carte blanche wilde, gaf Anthropic tegengas. Die wilde als voorwaarde opnemen dat het model niet gebruikt wordt voor wapens en massa-controlesystemen waar geen mens meer aan te pas komt. In de rechtbank wordt dat gevecht beslecht.

Krachtig

Vorige week gooide Anthropic opnieuw hoge ogen met de lancering van een AI-model dat vooral sterk is op het gebied van cyberveiligheid. Het model zou zo krachtig zijn dat Anthropic het nog niet wil vrijgeven voor het grote publiek, omdat het ook misbruikt kan worden door criminelen om mee te hacken.

Het laat de spagaat van Anthropic weer zien: het bedrijf wil enerzijds voorzichtigheid uitstralen, anderzijds sluit het wel een deal met Defensie en maakt het een naar eigen zeggen zeer sterk AI-model dat te gevaarlijk is om te lanceren.

Volgens Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en techniek aan de TU Delft, moet je met "een stevige dosis scepsis en achterdocht" naar het bedrijf kijken. Het is namelijk ook een marketingtechniek van Anthropic om zich anders te positioneren dan anderen. Toch geeft Van den Hoven het bedrijf het voordeel van de twijfel.

"Als je dit soort standpunten inneemt, verplicht je je tot dingen en ben je daar als bedrijf ook op af te rekenen. Laten we deze mensen niet de hemel in prijzen om hun moraliteit. Dat er nog steeds veel ruimte is om te bewegen, begrijpen we allemaal. Maar je hebt minder ruimte dan OpenAI. Bij die mensen is het: zoals de wind waait, waait m'n jasje", vindt Van den Hoven.

Een reddingsvest van de Titanic is geveild voor 770.000 euro. Het vest werd in 1912 gedragen door eersteklasreiziger Laura Mabel Francatelli die in een reddingsboot de bekendste scheepsramp uit de geschiedenis overleefde.

Volgens het Britse veilinghuis Henry Aldridge & Son was het voor het eerst dat een reddingsvest van een overlevende van de scheepsramp werd geveild. Op het vest hebben Francatelli en andere overlevenden hun naam geschreven. De opbrengst was ongeveer twee keer zo hoog als het veilinghuis had verwacht.

Het reddingsvest met twaalf zakken en voorzien van schouderbanden en zijkoorden is gekocht door een verzamelaar. De veilingmeester zei na afloop tegen de BBC "dolblij" te zijn. "Het weerspiegelt de aanhoudende interesse en passie voor het verhaal van de Titanic, haar passagiers en bemanning."

Zitkussen

Op de veiling werden ook andere spullen uit de Titanic aangeboden. Zo ging een zitkussen onder de hamer voor omgerekend 450.000 euro. Dat kussen was van Richard William Smith, een thee-importeur uit Londen die omkwam bij de ramp. Hij had het kussen bij zich toen het schip tegen de ijsberg voer. Het lichaam van Smith is nooit teruggevonden.

Het kussen is gekocht door een museum in de Verenigde Staten waar het volgens de veilingmeester wordt tentoongesteld.

Het was afgelopen week 114 jaar geleden dat de Titanic naar de bodem van de Atlantische Oceaan zonk. Daar werd in een herdenkingsdienst in Southampton bij stilgestaan. Bij de ramp kwamen ongeveer 1500 mensen om het leven. Zo'n 700 opvarenden werden gered.

Deur uit de film

De scheepsramp fascineert vele mensen al jaren en voorwerpen uit het scheepswrak worden geregeld voor flinke bedragen verkocht. Zo bracht een gouden zakhorloge in november nog 2 miljoen euro op. Een jaar geleden werd voor een brief van een Titanic-overlevende zo'n 350.000 euro neergeteld.

Zelfs rekwisieten uit de met elf Oscars bekroonde film die in de jaren 90 over de Titanic werd gemaakt, leveren veel geld op. Voor de drijvende deur die in de slotscene van de film een grote rol speelt, werd twee jaar geleden 660.000 euro betaald. Op de deur namen de hoofdpersonages Jack en Rose afscheid van elkaar.