NOS Nieuws - Algemeen

De Israëlische premier Netanyahu heeft het leger opgedragen om zuidelijke buitenwijken van Beiroet onder vuur te nemen. Het leger heeft inwoners in dat gebied opgeroepen te vertrekken.

Sinds het staakt-het-vuren tussen Iran en de VS van begin april, heeft Israël zich grotendeels onthouden van aanvallen op de Libanese hoofdstad.

Volgens Netanyahu moeten in de buitenwijken "terreurdoelen" van Hezbollah worden aangevallen. Kort na de oproep van Netanyahu ontstonden in de buitenwijken van Beiroet files van mensen die op de vlucht sloegen.

Intussen wordt er op de Iraanse staatstelevisie gesproken over een einde aan het staakt-het-vuren. Persbureau Tasnim schrijft dat Teheran ook de onderhandelingen met de VS stillegt als Israël zich niet terugtrekt uit Libanon.

Volgens Tasnim wordt ook "de uitwisseling van berichten via bemiddelaars" opgeschort. Het persbureau onderhoudt nauwe banden met de overheid en baseert zich op Iraanse functionarissen en onderhandelaars.

De Iraanse berichten zijn niet onafhankelijk te verifiëren. Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd.

'Schending staakt-het-vuren'

De afgelopen weken zijn er dagelijks Israëlische aanvallen op het zuiden en oosten van Libanon. Hezbollah neemt op zijn beurt Israëlische militairen in Libanon en doelen in Noord-Israël onder vuur.

"Elke schending van dit staakt-het-vuren op één front wordt beschouwd als een schending ervan op alle fronten. De Verenigde Staten en Israël zijn verantwoordelijk voor de gevolgen van elke schending van het staakt-het-vuren", schrijft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, op X. Iran wil verder dat ook de Israëlische aanvallen in Gaza stoppen.

Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran van begin april is volgens Amerikaanse bronnen recent verlengd. Sinds dat fragiele bestand worden af en toe aanvallen gemeld tussen beide landen.

Straat van Bab el-Mandeb

Ook meldt Tasnim dat Teheran en gelieerde militante groeperingen in de regio "de Straat van Hormuz volledig zullen afsluiten" en dat "andere fronten" zullen worden geopend. Als de Houthi's, een Iraanse bondgenoot in Jemen, zich verder zouden mengen in de oorlog, dan zou de Straat van Bab el-Mandeb aan de zuidkant van de Rode Zee doelwit kunnen worden, melden Amerikaanse media.

In die zeestraat hebben de door Iran gesteunde Houthi-rebellen in Jemen eerder aanvallen uitgevoerd op passerende schepen. Deze straat is een belangrijk knelpunt voor de scheepvaart en een smalle doorgang van de scheepvaartverkeer naar het Suezkanaal.

Netanyahu

Gisteren reageerde de Israëlische premier Netanyahu op de Israëlische inname van een strategisch gelegen fort in Libanon. Hij zei dat Israël vastberaden is, en "sterker dan ooit is teruggekeerd".

Het Israëlische leger intensiveert zijn aanvallen in Libanon, omdat dat naar eigen zeggen nodig is om Hezbollah uit te schakelen. "Het is nu mijn opdracht om onze greep op gebieden die onder controle van Hezbollah stonden, te versterken en uit te breiden", zei Netanyahu. "We nemen het initiatief en opereren op alle fronten, in Syrië, in Gaza en in Libanon", zei hij.

Ook wil Netanyahu 70 procent van de Gazastrook innemen om zo Hamas onder druk te zetten. In Gaza is sinds vorig jaar oktober sprake van een fragiel staakt-het-vuren; het Israëlisch leger moest zich terugtrekken tot achter een denkbeeldige 'gele lijn'. Daarmee nam Israël bijna 60 procent van de Gazastrook in.

Het Israëlische leger heeft ook achter de gele lijn nog aanvallen uitgevoerd. Nieuwe aanvallen of uitbreiding van het geannexeerde gebied in de Gazastrook zouden wederom een schending van dat bestand betekenen.

150 asielzoekers die niet in Ter Apel terechtkunnen, worden tijdelijk opgevangen in het Drentse dorp 2e Exloërmond. Dat heeft de gemeente Borger-Odoorn, waar het dorp onder valt, bekendgemaakt.

De opvanglocatie in Ter Apel zit al langere tijd overvol. Volgens opvangorganisatie COA komt dat doordat op andere plekken te weinig opvanglocaties beschikbaar zijn. Eerder sprongen de gemeenten Het Hogeland en Groningen al bij met tijdelijke nachtopvang.

Net als bij deze twee gemeenten, gaat het ook in Borger-Odoorn om nachtopvang voor zeer korte tijd. De gemeente heeft voor drie dagen een sporthal beschikbaar gesteld voor de 150 asielzoekers.

De mensen uit Ter Apel worden iedere avond met een bus naar de sporthal in de Drentse gemeente gebracht en de volgende ochtend weer met de bus teruggebracht. De gemeente zegt met de maatregel te willen bijdragen aan het verlichten van de druk bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, meldt RTV Drenthe.

Een sinds vorige week vermiste Nederlandse toeriste is dood gevonden in Colombia. Het lichaam van de 41-jarige vrouw uit Schagen werd gisteren aangetroffen in een meer in de regio van Salento, een plaats in het westen van Colombia.

Haar dood is bevestigd door de familie. "Wij kunnen geen woorden vinden die recht doen aan ons gevoel", aldus de familie in een verklaring van organisatie Namens de Familie. De vrouw keek volgens de familie uit naar haar reis door Latijns-Amerika. "Het is dan ook onverteerbaar dat er een vroegtijdig einde aan dat avontuur is gekomen."

De vrouw werd sinds vorige week maandag vermist. Het is onduidelijk hoe ze om het leven is gekomen, dat wordt door de lokale autoriteiten onderzocht.

De Nederlandse werd volgens Colombiaanse media voor het laatst gezien toen ze die maandag rond 13.00 uur haar hostel in Salento verliet om een wandeltocht te maken door de koffievelden. Voor deze tocht had ze zich moeten melden bij een boerderij op ongeveer een uur lopen van haar verblijf. De vrouw zou daar alleen naartoe zijn gegaan, maar kwam nooit bij deze finca aan.

Alarm geslagen

Familie en vrienden van de vrouw, en ook het hostel waar ze verbleef, konden haar sindsdien niet meer bereiken. Toen ze woensdag vervolgens ook niet verscheen bij een paardrijtocht die ze zou maken, werd alarm geslagen. Familieleden riepen via sociale media op om naar haar uit te kijken.

De autoriteiten in Colombia begonnen zaterdag een zoekactie. De hoogste regeringsfunctionaris van het departement waar Salento in ligt, meldde gisteren dat het lichaam van de vrouw in de ochtend was gevonden.

Nederland stopt per direct met terugsturen van Libanese asielzoekers. Dat heeft minister Van den Brink van Asiel besloten vanwege de "fragiele veiligheidssituatie" in Libanon. Buurland Israël dringt steeds verder door in het land en voert strijd met de pro-Iraanse militie Hezbollah.

De komende zes maanden worden er geen besluiten genomen over asielaanvragen van Libanezen en ook wordt er niemand teruggestuurd. Het besluit- en vertrekmoratorium kan eventueel nog met zes maanden verlengd worden, schrijft Van den Brink aan de Tweede Kamer. De situatie in het land wordt nauwlettend gevolgd.

Oorlogsmisdaden

Uitzondering vormen asielzoekers die verdacht worden van oorlogsmisdaden. "Om de veiligheid in Nederland te waarborgen" kunnen die wel teruggestuurd worden. Ook de procedures van Libanezen die eerder een aanvraag hebben gedaan in een ander EU-land gaan gewoon door. Zij hebben volgens de regels geen recht op asiel in ons land.

Sinds begin 2025 hebben ongeveer honderd mensen uit Libanon asiel aangevraagd in Nederland, laat het ministerie van Van den Brink weten. Tot mei vorig jaar gold er ook al een besluit- en vertrekstop. Sinds die is opgeheven is het de Dienst Terugkeer en Vertrek van de IND in geen enkel geval gelukt een Libanees gedwongen uit te zetten.

Het Centraal Joods Overleg (CJO) spant een kort geding aan om een inreisverbod aan de Amerikaanse rapper Ye af te dwingen. De rapper treedt zaterdag en maandag op in de Gelredome in Arnhem.

Het CJO vindt dat de openbare orde in het geding komt met de komst van Ye. Zijn optredens leiden volgens CJO-voorzitter Chanan Hertzberger tot een gevoel van onveiligheid, met name onder Joodse Nederlanders.

Ye deed meermaals antisemitische uitspraken op onder meer X en in songteksten. Zo bracht hij een nummer uit genaamd Heil Hitler en verkocht de artiest T-shirts met hakenkruizen in zijn webshop. Ook noemde hij zichzelf een nazi. Volgens de rapper zelf waren die uitlatingen het gevolg van een psychiatrische stoornis.

Onwenselijk en grievend

Vorige week zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie al dat er geen gegronde reden is om Ye geen toegang tot Nederland te verlenen. De rapper werd eerder geweerd uit Frankrijk, Groot-Brittannië, Zwitserland, Polen en Italië. Van den Brink stelde dat hij de uitlatingen van Ye "natuurlijk ten zeerste" veroordeelt, maar hij zegt dat er geen aanwijzingen zijn voor redenen om hem te weren.

Het kabinet vindt de uitspraken van Ye "onwenselijk en grievend", maar dat is volgens het ministerie geen reden om hem de toegang tot Nederland te ontzeggen.

Van den Brink zegt dat Nederland zich bovendien aan het Schengenverdrag moet houden. Daarin staat dat personen zich vrij moeten kunnen bewegen binnen 29 Europese landen.

Openbare orde

Ook de gemeente Arnhem weigert de rapper niet op grond van zijn uitspraken en heeft een vergunning verleend aan het Gelredome voor de concerten. Burgemeester Marcouch zei dat hij de uitspraken van de 48-jarige rapper verwerpelijk en "moreel en mogelijk juridisch volstrekt afkeurenswaardig" vindt, maar stelt dat hij als burgemeester moet kijken naar zaken als openbare orde en nationale veiligheid. En wat hem betreft zijn deze zaken rond het concert goed geregeld.

De Italiaanse regio Emilia-Romagna ziet dat anders. Die schrapte een optreden van Ye omdat gevreesd wordt voor verstoring van de openbare orde.

Kabinet blijft bij mening

Het CJO had het ministerie tot vanmiddag 15.00 uur de tijd gegeven om terug te komen van het besluit om Ye geen inreisverbod op te leggen. Maar het kabinet blijft bij het eerdere oordeel.

"Sommigen noemen het een cel, ik noem het een kamer." Een man van in de veertig laat zijn kamer in de tbs-kliniek zien. Hier liggen kaartjes met groene, oranje, rode en paarse smileys. "Daarmee kan ik aangeven in welke kleur ik zit. Als ik in paars zit, dan kan ik naar rood of oranje springen. Dan gaat het niet goed, dan gaat het echt niet goed."

Andries (niet zijn echte naam, zie verantwoording onder aan dit artikel) kwam elf jaar geleden in tbs-kliniek De Rooyse Wissel bij Venray terecht. Hij is een verstandelijk beperkte man met een autismespectrumstoornis. "Ik heb altijd stress, ook al heb ik dat niet altijd door."

Na drie jaar was zijn behandeling klaar. Toch wacht hij nog steeds op overplaatsing naar een instelling met een lager beveiligingsniveau. Hij zit al 7,5 jaar te wachten, ruim twee keer langer dan zijn behandeling duurde. Al die tijd houdt hij een bed bezet voor iemand die in de gevangenis zit te wachten op een behandeling.

Uit nieuwe cijfers van TBS Nederland, het samenwerkingsverband van de elf forensisch psychiatrische centra en klinieken, blijkt vandaag ook dat de doorstroom afgelopen jaar is verslechterd. In 2025 konden 118 nieuwe patiënten in een tbs-kliniek worden opgenomen, 28 procent minder dan in 2024.

Schrijnend

"Ik zit al die tijd te wachten op een nieuwe plek, maar ze doen een beetje apart. Soms lezen ze mijn dossier niet eens. Dan zeggen ze: 'Nee, laat maar. Ik hoef hem niet'. Mijn behandelaars hebben nu al zestig instellingen benaderd, maar ze willen me niet. Nederland wil me niet."

Joyce Brenkman is al die jaren de behandelaar van Andries. Ze heeft het tbs-systeem verder zien dichtslibben. "Het is heel schrijnend. Als wij hem niet kunnen uitplaatsen, dan kunnen wij ook geen nieuwe patiënt opnemen. Het tbs-systeem is verder verstopt geraakt, met name omdat in de loop der tijd de aansluitende zorg in bijvoorbeeld de reguliere ggz steeds verder is afgeschaald en forensische bedden zijn afgebouwd. Dat heeft de doorstroom binnen de tbs geen goedgedaan."

Volgens Michiel Verhees, directeur behandeling en zorg van De Rooyse Wissel, is Andries er niet de enige tbs'er die uitbehandeld is. Hij schat dat 25 tot 30 van de ongeveer 200 patiënten in De Rooyse Wissel naar een andere instelling zouden kunnen waar ze nog steeds zorg en begeleiding krijgen, maar met minder hoge hekken en minder strenge regels.

"Gelet op de capaciteitsproblemen en op alle patiënten die zitten te wachten in de gevangenis, is het natuurlijk enorm zonde dat deze mensen hier nog zitten", zegt hij. "Maar ook voor deze mensen zelf is het natuurlijk vervelend dat ze hier langer moeten zitten. Die verliezen motivatie, die verliezen ook wel perspectief. Daar kunnen weer risico's door ontstaan."

Als een tbs'er in De Rooyse Wissel is uitbehandeld, zou hij bijvoorbeeld naar een ggz-instelling, de gehandicaptenzorg of de verpleeghuiszorg kunnen verhuizen. De doorstroom wordt volgens Verhees bemoeilijkt doordat veel van deze instellingen een bepaald beeld hebben van tbs'ers. "Er is een stigma rondom tbs en een angst om deze doelgroep op te nemen."

Die zorg is volgens hem onterecht. "Als wij iemand hebben kunnen behandelen, de medicatie goed hebben ingesteld en risicosignalen hebben kunnen detecteren, dan is er eigenlijk geen risico meer. Dan blijft over: iemand die zorg nodig heeft."

Dat geldt ook voor Andries, zegt Verhees. "Het is een man die al lange tijd geen incidenten meer pleegt. Soms heeft hij last van spanning, maar dat kun je prima zien aankomen en ondervangen." Een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking zou dat ook prima kunnen, verwacht hij.

Andries blijft ondertussen hopen op een nieuwe woonplek. "Het liefst een boerderij met meerdere bewoners en paarden. Want paarden voelen gevoelens van mensen aan. Als jij ontspannen bent, kan het paard ook ontspannen."

Verantwoording

Andries is niet zijn echte naam, om zijn privacy te beschermen. Ook meldt de NOS in overleg met De Rooyse Wissel niet waarvoor hij is veroordeeld, wat zijn precieze leeftijd is en ook niet zijn voormalige woonplaats. Dit alles om herleidbaarheid te voorkomen.

De Franse marine heeft een tanker uit Rusland onderschept, zegt president Macron. Dit gebeurde gisterochtend op ruim 700 kilometer ten westen van het Franse schiereiland Bretagne.

De operatie in de Atlantische Oceaan werd uitgevoerd in samenwerking met "een aantal bondgenoten", zegt Macron. Het Verenigd Koninkrijk was daarbij betrokken. Nederland speelde geen rol bij de onderschepping.

'Bedreiging voor ieders veiligheid'

De Tagor behoort waarschijnlijk tot de Russische schaduwvloot en voer onder de vlag van Madagaskar. De schaduwvloot bestaat uit schepen die onder een andere vlag varen om zo de westerse sancties op Russische olie te omzeilen. De olietanker van 250 meter was voor het laatst gesignaleerd in de Russische stad Moermansk aan de Barentszzee.

"Het is onacceptabel dat schepen internationale sancties omzeilen, het zeerecht schenden en zo de oorlog financieren die Rusland al meer dan vier jaar tegen Oekraïne voert", schrijft president Macron op X. Volgens hem vormen zulke schaduwvloten, die de scheepsvaartregels niet respecteren, "een bedreiging voor het milieu en ieders veiligheid".

De Russische kapitein weigerde volgens de Franse autoriteiten mee te werken. Rusland noemt de inbeslagname "internationale piraterij". Kremlin-woordvoerder Peskov laat weten dat Rusland maatregelen gaat nemen om de veiligheid van zijn vrachtschepen te garanderen. Het is onduidelijk wat die maatregelen precies zijn.

Begin dit jaar werden meerdere verdachte schepen onderschept in de Atlantische Oceaan door Amerikaanse troepen. Ook Frankrijk stopt vaker schepen in internationale wateren die vermoedelijk tot de Russische schaduwvloot behoren.

Begin dit jaar werkten Frankrijk en het VK samen bij het tegenhouden van het 250 meter lange schip De Grinch, dat op westerse sanctielijsten staat.

De man uit Oss die is opgepakt voor de dood van een 47-jarige jeugdtrainer uit Berghem heeft "een justitieel verleden" en kreeg eerder tbs met voorwaarden opgelegd. Dat meldt het Openbaar Ministerie.

Het lichaam van de man werd vrijdag in een buitengebied tussen Berghem en Herpen gevonden in een sloot. De politie gaat er op basis van de aangetroffen situatie vanuit dat hij door een misdrijf om het leven is gekomen. De verdachte, een man van 35, werd in de nacht van vrijdag op zaterdag aangehouden.

Wat er precies is gebeurd, heeft de politie nog niet bekendgemaakt. "Het onderzoek naar wat het slachtoffer precies is overkomen en onder welke omstandigheden dat gebeurde, gaat onverminderd door", meldt het OM.

De man was jeugdtrainer bij een voetbalvereniging in Berghem. De club liet eerder weten diep geraakt te zijn door de gebeurtenis.

Onder strikte voorwaarden op vrije voeten

De verdachte wordt morgen voorgeleid. Het OM meldt dat de man in juli 2024 tbs met voorwaarden kreeg opgelegd. De rechtbank legde die straf op naar aanleiding van geweldsincident op 1 augustus 2023 in Ede.

"Bij tbs met voorwaarden wordt een dader niet opgenomen in een tbs-kliniek, maar verblijft hij onder strikte voorwaarden in de maatschappij", zegt justitie.

In het geval van de verdachte waren die voorwaarden onder meer dat hij zich liet opnemen in een psychiatrische zorginstelling en daarna in overleg met reclassering zich verder liet behandelen. Ook kreeg hij een alcohol- en drugsverbod opgelegd en mocht hij het land niet verlaten, blijkt uit het vonnis.

Een woordvoerder van het OM kan niet ingaan op de vraag of de verdachte zich aan alle voorwaarden heeft gehouden. Ook is niet bekend hoe de behandeling van de man er momenteel uitzag.

Bedreigd met een mes

Omroep Brabant schrijft dat de verdachte in augustus 2023 iemand op het station in Ede bedreigde met een mes. Uit het vonnis blijkt dat de man op een willekeurige voorbijganger afliep. Hij haalde vervolgens een mes tevoorschijn, maakte meerdere snijdende bewegingen richting de buik van de voorbijganger en vroeg of hij dood wilde. Er raakte niemand gewond.

In het vonnis valt verder te lezen dat psychiaters hebben vastgesteld dat de man lijdt aan schizofrenie en dat hij tijdens de bedreiging stemmen in zijn hoofd hoorde. De verdachte is toen door de rechtbank volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard.

In een scenario dat rechtstreeks uit een Hollywood-musical lijkt te komen, heeft een 21-jarige student een orkestoptreden in Sydney gered. Sterling Nasa was bereid in te vallen toen de pianist tijdens het La La Land-concert ineens ziek werd.

Het publiek was al bang dat er iets mis was toen de pauze langer duurde dan verwacht. Orkestleider Justin Hurwitz, die een Oscar won voor zijn muziek van de film, kwam toen op om het slechte nieuws te delen. "De pianist is ziek geworden", moest hij het publiek vertellen. Funest voor wie de soundtrack wil naspelen van een film die over een pianospeler gaat (Ryan Gosling) die moet kiezen tussen zijn grote liefde (Emma Stone) en zijn passie voor jazzmuziek.

Hurwitz vertelde The Guardian dat hij eerst probeerde een vervanger op te trommelen van buiten of een orkestlid door te schuiven, maar dat waren geen opties. "Kan er toevallig iemand briljant à-vuespelen?", vroeg Hurwitz het publiek daarom maar. Een muzikant die dat beheerst kan noten spelen zonder ze eerst te oefenen of zelfs maar gezien te hebben, ook wel a prima vista genoemd.

Goed verhaal

Nasa werd opgejut door de vriendin met wie hij het concert bezocht, zegt hij tegen de Sydney Morning Herald. "Ze zei: 'Doe het, dit kun je later je kinderen vertellen'." En dus stak Nasa zijn hand omhoog en werd hij onder applaus naar het podium gehaald.

Voor een uitverkochte zaal van 2500 toeschouwers werd hij naar de vrijgevallen piano geleid, waar hij na een kort bedankje van de dirigent aan het optreden kon beginnen. Binnen anderhalve minuut was hij van toeschouwer naar artiest gegaan.

Na een spannende eerste tien minuten raakte Nasa tot zijn opluchting steeds meer op zijn gemak. Wat hielp was dat hij fan is van de film, waardoor hij niet helemaal onbekend was met de muziek. "Blijf gefocust, doe je best, het gaat je niet allemaal boven je pet", praatte hij zichzelf moed in.

Improviseren

Spannend werd het toen bleek dat hij in een van de nummers een geïmproviseerde solo moest naspelen. Ook Hurwitz gaf achteraf toe op te zien tegen dat moment. "Ik was bang dat het je niet zou lukken of - erger nog - helemaal stil zou vallen."

Nasa besloot het technisch moeilijk te spelen stuk gewoon te vervangen door een eigen improvisatie. Precies wat het karakter van Gosling ook zou hebben gedaan, redeneerde hij. "Ik nam dus maar die vrijheid."

Nasa's held Hurwitz was onder de indruk. "Dit is nog weer iets anders dan à-vuespel. Een coole solo in de juiste toonsoort, voor de vuist weg? Bewonderenswaardig."

Nasa's vriendin nam zijn optreden op:

Na afloop kreeg Nasa, als enige in een licht overhemd tussen de orkestleden in galakleding, een daverend applaus. Een beetje besmuikt stak hij zijn hand op bij die ovatie. Na afloop mocht hij op de foto met Hurwitz en zocht het publiek hem op om selfies te maken en zijn handtekening te vragen op hun programmaboekjes.

"Ik stond versteld van hem en ik was zo dankbaar", oordeelde Hurwitz over de invaller. "Onze hoofden tollen nog van dit bizarre moment."

Nasa is opgelucht dat zijn impromptu optreden zo goed werd ontvangen. "Mensen hebben een hoop geld betaald om op hun vrije zaterdagavond iets goeds te zien. Het was rot geweest als ik dat bedorven had."

Opnieuw werden gisteren meerdere hardlopers onwel tijdens hardloopwedstrijden in Utrecht, Amersfoort en Groningen. Vanwege de drukkende warmte moesten de veiligheidsdiensten flink opschalen. In zowel Amersfoort als Utrecht werd iemand gereanimeerd.

Het roept de vraag op of het rond deze tijd van het jaar niet te warm is om een hardloopwedstrijd te organiseren. Moeten hardloopevenementen in de steeds warmer wordende lente- en zomermaanden niet verplaatst worden naar eerder of later in het jaar?

Nee, zeggen verschillende organisaties van hardloopwedstrijden tegen de NOS. Met de juiste starttijden moet het gewoon kunnen, vinden zij. En: "We willen jaarrond een mooie hardloopkalender aanbieden", zegt directeur Wim Nuyts van Golazo, de organisator achter de marathon in Utrecht gisteren.

'Jaarlijks op de agenda'

In Groningen waren gisteren te weinig ambulances om alle slachtoffers te behandelen. Ambulances uit Drenthe en Overijssel werden opgeroepen om te helpen. Zeven deelnemers werden onwel, van wie twee naar het ziekenhuis werden gebracht. Bij de Utrecht Marathon werd één persoon onwel, in Amersfoort ging het om twee deelnemers.

Ook vorig jaar werden hardlopers onwel door de warmte. In Leeuwarden overleed een deelnemer, net als in Enschede.

Hitte is dan ook een belangrijk thema voor organisaties van hardloopwedstrijden. "Het is een kwestie die jaarlijks bij ons op de agenda staat", zegt Tjeerd Scheffer van de Leiden Marathon, die in mei plaatsvindt. "We zijn ooit verhuisd van juli naar mei. Ik moet zeggen dat de temperaturen een beetje zijn meeverhuisd."

Toch ziet hij geen reden om het evenement opnieuw te verplaatsen naar een andere datum. "Het kan warm zijn in mei, maar bij heel wat edities waren de weersomstandigheden prima."

Eerder starten

Er zijn genoeg mogelijkheden om het risico op problemen verkleinen, zegt Scheffer. Veel organisaties adviseren hun deelnemers om van te voren voldoende te drinken, niet te veel kleding te dragen en te trainen in de warmte. Ook toeschouwers kunnen helpen: de marathon in Leiden vroeg hen vorig jaar om met sproeiers te zorgen voor verkoeling langs het parcours. Daarnaast begonnen de halve en hele marathon dat jaar een uur eerder.

Ook met koelbaden kunnen organisaties hitteberoertes voorkomen:

Ook evenementenorganisatie Le Champion houdt in het programma rekening met de warmte. Twee edities geleden mochten de laatste lopers van de Dam tot Damloop in Amsterdam vanwege de weersomstandigheden niet meer van start. Daarom begon de editie van afgelopen jaar vroeger in de ochtend.

Evenementenbedrijf Golazo organiseert vanwege de warmte geen hardloopwedstrijden in juli en augustus. Maar in mei, juni en september zijn er wel evenementen, zoals de marathon van Utrecht, marathon van Groningen, Maastrichts Mooiste en Tilburg Ten Miles. "We doen dat op een manier dat ze behouden kunnen blijven", zegt directeur Nuyts.

Zo is er goed nagedacht over het programma in Utrecht, zegt Nuyts. Eerst gaat de halve marathon van start, daarna de hele. "Marathonlopers zijn vaak nog beter voorbereid, kennen hun lichaam beter, en kunnen dus beter omgaan met de omstandigheden."

Praktische problemen

Maar die voorzorgsmaatregelen zijn dus niet altijd voldoende om gezondheidsproblemen te voorkomen. De halve marathon in Utrecht begon gisteren om 09.00 uur, de hele marathon ging om 10.30 uur van start. Nog vroeger starten is volgens Nuyts geen optie. "Dat heeft te maken met het openbaar vervoer. Mensen moeten er wel kunnen komen. En je werkt ook met vrijwilligers die er moeten geraken."

Ook de andere genoemde oplossing - hardloopwedstrijden in koudere maanden organiseren - is niet praktisch, vinden de verschillende organisaties. "Je zit dan al snel in de weg van andere evenementen", zegt Scheffer van de Leiden Marathon.

Hardlopers moeten het hele jaar door wedstrijden kunnen rennen, zegt Nuyts van Golazo. Als je alle hardloopevenementen in de eerste maanden van het jaar houdt, is er volgens hem geen mooie kalender.

Bovendien is oververhitting eerder in het jaar niet uitgesloten, zegt Scheffer. "Als je in april een wedstrijd organiseert en het is warm, dan ben je helemaal in de aap gelogeerd." Omdat hardlopers dan nog weinig getraind hebben in de warmte, is het lichaam daar niet aan gewend. "En dan is de kans op hitteberoertes nog groter."

Advocaat Geert-Jan Knoops is op de vingers getikt door de Raad van Discipline Amsterdam. Het tuchtcollege voor de advocatuur heeft bepaald dat hij voorwaardelijk wordt geschorst omdat hij een cliënt niet genoeg heeft gewezen op de risico's toen diegene zijn verklaring in zijn strafzaak wilde aanpassen.

De man die de zaak had aangespannen, een ondernemer uit Gelderland, werd in de strafzaak waarin Knoops nu is berispt verdacht van het seksueel misbruiken van zijn au pair in Frankrijk. De man is daarvoor veroordeeld, maar er loopt nog een hoger beroep in de zaak. De uitspraak wordt verwacht op 1 juli.

Toen de man zijn verklaring wilde aanpassen zat er al een duidelijke verklaring in het strafdossier. Advocaat Knoops heeft volgens het tuchtcollege "op geen enkel moment" schriftelijk aan zijn cliënt bevestigd wat voor risico's er aan het wijzigen ervan zitten. Door die verklaring aan te passen, wordt de betrouwbaarheid van de verdachte aangetast. En juist in zedenzaken is die betrouwbaarheid belangrijk, schrijft de Raad van Discipline.

Omdat de straf voorwaardelijk is, is er een proeftijd van twee jaar aan de schorsing verbonden. Als Knoops opnieuw in de fout gaat, mag hij vier weken niet werken als advocaat.

'Excessieve declaraties'

Naast dat de advocaat zijn cliënt niet had gewezen op de risico's van een aanpassing van zijn verklaring, is Knoops door de Raad van Discipline ook op de vingers getikt omdat hij in de zaak "excessief" veel geld heeft gedeclareerd voor een relatief kleine zaak. In april bepaalde de rechtbank in Amsterdam al dat hij ruim een ton van deze kosten moest terugbetalen.

Ook heeft hij zijn cliënt vooraf niet voldoende ingelicht over de kosten en er niet transparant over gecommuniceerd. Zo heeft hij geen uren-overzichten aan zijn cliënt gegeven, ondanks dat dit wel onderling was afgesproken. Volgens de Raad van Discipline is dat "ernstig tuchtrechtelijk verwijtbaar".

Ook de vrouwelijke helft van het advocatenkoppel, Carry Knoops-Hamburger wordt aangerekend dat hun advocatenkantoor de cliënt excessieve declaraties had gestuurd. "Door vooraf geen kosteninschatting te geven, geen transparante opdrachtbevestiging en declaraties te verstrekken en door geen maandelijkse overzichten te sturen, heeft ze tuchtrechtelijk verwijtbaar gehandeld."

Berispt

Omdat Knoops-Hamburger heeft erkend dat dit is gebeurd, ze niet de behandelende advocaat in de zaak was, en aan haar niet eerder een tuchtmaatregel is opgelegd, wordt de advocate door de Raad van Discipline alleen berispt.

Knoops en zijn vrouw zijn een bekend advocatenkoppel dat werkte aan verschillende spraakmakende zaken. Zo verdedigde het echtpaar recent Marco Borsato en de veroordeelde advocaat Inez Weski. Ook is Knoops bekend van de Deventer Moordzaak.

Het is voor het eerst dat een tuchtmaatregel aan de advocaat is opgelegd. De cliënt en de advocaten kunnen nog in hoger beroep tegen de uitspraak gaan bij het Hof van Discipline. Als een van de partijen dat wil, moet die dat binnen dertig dagen doen.

Bij een explosie in een vuurwerkfabriek op Malta zijn twee mannen lichtgewond geraakt. Dat melden lokale media. Inwoners uit omliggende gebieden melden dat ze de knallen kilometers verderop konden horen, en trillingen voelden in hun huis.

De explosie was vanochtend om 06.30 uur in het dorpje Magħtab, in het noorden van Malta. Geen van de werknemers van de fabriek zelf was op het moment van de explosie aanwezig. Twee mannen die zich in een veld naast de fabriek bevonden zijn met lichte verwondingen naar het ziekenhuis gebracht.

Dieren gedood

Wel zijn er dieren rond de fabriek door de explosie gedood, zoals vogels en koeien. Om wat voor aantal het precies gaat is onbekend. Boeren meldden aan lokale media ook blijvende schade te hebben aan hun boerderijen.

Op beelden is te zien dat ramen van omwonenden barsten door de explosie. Grote rookwolken zijn te zien boven het Maltese dorpje en tijdens de explosie zijn er rode knallen te zien.

Diep geraakt

Premier Abela van Malta zegt dat zijn gedachtes uitgaan naar de getroffenen. De Maltese Roberta Metsola, voorzitter van Europees Parlement, zegt dat ze diep geraakt is door de explosie. De politie en medisch personeel blijven ter plaatse om de veiligheid van het gebied te waarborgen. Het gebied is afgesloten voor verkeer. Er wordt onderzocht waardoor de explosie is ontstaan.

Dit is niet de eerste vuurwerkexplosie op het eiland. In onder andere 2010 en 2012 waren er een paar keer ook explosies bij twee andere vuurwerkfabrieken op Malta. Het eiland staat bekend om zijn grote vuurwerkshows, zoals het 'Malta International Firework Festival'.

Nederland gaat een groep van 47 Palestijnen in Gaza die een werk- of studievisum voor Nederland hebben, toch actief helpen om Gaza te verlaten. Drie van hen, twee studenten en een journalist, hebben van Israël inmiddels groen licht gekregen en zijn vanuit Gaza met een bus vertrokken, de anderen wachten daar nog op. Van de drie gaat er een, de journalist, bij nader inzien naar Italië, de andere twee komen naar Nederland.

Nederland stelde zich lange tijd op het standpunt dat het niet meer hoefde te doen dan goedkeuring van de Israëlische dienst Cogat te vragen. Dat is de Israëlische dienst die het burgerlijk bestuur voert in de bezette gebieden en Gaza. Voor het tweede deel, het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, voelde Nederland zich niet verantwoordelijk.

Daar lijkt nu verandering in te zijn gekomen. Nederland heeft zich toch ingezet voor de twee die nu al mogen vertrekken en lijkt dat, blijkt uit communicatie die de NOS heeft ingezien, ook te willen doen voor de rest van de groep.

Wat de politieke koerswijziging veroorzaakt heeft, is op dit moment niet duidelijk. De afgelopen weken is er veel aandacht geweest voor deze groep. Er was publieke druk vanuit bijvoorbeeld de universiteiten die deze studenten zouden ontvangen. Politieke druk was er ook, zowel om de studenten te helpen als om dat juist niet te doen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat het diplomatieke hulp heeft verleend die nodig was om Gaza op korte termijn te verlaten en zegt dit binnenkort ook te zullen doen voor de rest van de groep. Wel benadrukt het ministerie dat het in deze gevallen niet gaat om een volledige evacuatie zoals Nederland in het verleden heeft gedaan voor mensen uit Gaza, zoals Nederlanders die daar vastzaten of medische evacuaties.

Rechtszaak

De twee studenten die vandaag Gaza verlaten, reizen mee met een grotere groep die richting Italië en Spanje gaat. Feit is dat deze reis zonder tussenkomst van Nederland onmogelijk was geweest, ook na groen licht van Israël. De reis voert door het bezette deel van Gaza, door Israël zelf en vervolgens door Jordanië. Zelfs bij samenwerking met andere landen, is daar voor elke grensovergang een Nederlandse diplomaat op locatie nodig. Geen van de etappes is voor een individu te nemen omdat daar diplomatieke coördinatie en georganiseerd transport voor nodig is. Dat wordt meestal geregeld door het land van bestemming. Ook Nederland heeft de afgelopen jaren meerdere malen op deze manier mensen uit Gaza naar Nederland laten komen.

De twee die nu al groen licht hebben gekregen van Cogat zijn de Palestijnse studenten die een zaak aanspanden bij de rechtbank Den Haag om Nederland te verplichten hen te helpen. Die zaak verloren ze. In beroep daartegen deed de voorzieningenrechter een voorlopige uitspraak: Nederland moet het diplomatieke spoor bij Israël volgen. De rechter stelde ook vast "dat verzoekers in de procedure geen hulp hebben gevraagd bij de reis naar Nederland of Jordanië of om feitelijke evacuatie uit Gaza". Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken voert Nederland deze uitspraak uit.

In een interne mailwisseling die in bezit is van de NOS werd de uitspraak aanvankelijk anders uitgelegd. Namelijk dat Nederland niet meer hoefde te doen dan de namen door te geven aan Israël. In de mail schrijft de Hoofddirectie Consulaire en Visumzaken: "Het ministerie zal dan ook geen feitelijke evacuatie of andere vorm van logistieke ondersteuning organiseren, ook niet via een derde land".

Vragen deze Palestijnen asiel aan?

In de Tweede Kamer, ook bij regeringspartij VVD, zijn zorgen over de mogelijkheid dat de mensen die nu naar Nederland komen hier asiel aanvragen. Minister Berendsen zei in antwoord op vragen: "het kan niet worden uitgesloten". De universiteiten die de Palestijnen hebben uitgenodigd naar Nederland te komen, zeggen dat niet waarschijnlijk is.

De regels om in Nederland te komen te studeren voorzien in een periode na de studie om verder te studeren of om een baan te zoeken. De gehele periode voorzien zij zelf in hun huisvesting. Een carrière, eigen inkomen en huisvesting zouden ze dan moeten opgeven voor een langdurige asielprocedure.

Onder de 47 zijn ook 20 meereizende gezinsleden die in de aanvraag zijn opgenomen. Wordt er nog verder beroep gedaan op gezinshereniging, dan gelden daar volgens de minister "strikte voorwaarden voor, waaronder het aantonen van een daadwerkelijk gezinsverband, het voldoen aan het middelenvereiste en een toets aan openbare-ordeaspecten".

Ook minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zei eerder dat Nederland verder geen consulaire bijstand meer zou verlenen na het indienen van de lijst bij Cogat. Hoe dat er in de praktijk uitzag, blijkt uit appverkeer tussen enkele visumhouders en mensen op de Nederlandse diplomatie posten. Allen kregen te horen dat Nederland geen verdere ondersteuning meer biedt bij het vertrek uit Gaza. Een van hen kreeg te horen dat "reisbureaus misschien kunnen helpen".

Nu Nederland die consulaire bijstand wel verleent is coördinatie nodig met Unicef of het Rode Kruis. Zij verzorgen in de regel de transporten vanuit Gaza, door het bezette deel van Gaza naar de grens met Israël. Meestal gebeurt dat op maandagen en vaak wordt dat gecombineerd met andere landen.

De mensen op weg naar Nederland zijn vandaag bijvoorbeeld meegereisd met een Italiaans-Spaans konvooi. Vanaf de grens met Israël gaat de reis naar de grens met Jordanië. In een andere bus en gecoördineerd met Jordanië wordt de groep dan naar het Queen Alia vliegveld bij Amman gebracht, om van daaruit naar Nederland te vliegen.

De Belgische seriemoordenaar Freddy Horion mag na 46 jaar de gevangenis verlaten met een enkelband. Hij wordt opgenomen in een forensisch zorgcentrum. Dat heeft de rechtbank in Gent besloten.

Freddy Horion, inmiddels 78 jaar oud, vermoordde op 23 juni 1979 vijf leden van een gezin van een autohandelaar in Sint-Amandsberg. Enkele dagen eerder had hij in het Gentse havengebied een vrouwelijke winkelier omgebracht. Hij werd daarvoor in 1980 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.

De afgelopen twintig jaar deed hij meerdere verzoeken om vervroegd vrij te komen. Die werden afgewezen. Tot nu.

Strenge voorwaarden

In 2018 oordeelde een commissie van deskundigen dat Horion de gevangenis mocht verlaten, maar dat het te ver ging om hem te laten terugkeren in de maatschappij. Als tussenoplossing werd een verblijf in een forensische psychiatrische kliniek geadviseerd.

Nu heeft de rechter besloten het verzoek van Horion in te willigen en hem onder "elektronisch toezicht" te plaatsen, met een enkelband dus. De seriemoordenaar moet zich aan strikte voorwaarden houden. Zo is hij verplicht het behandelprogramma van de kliniek te volgen en moet hij zich daar aan de regels houden. Ook krijgt hij een contactverbod met de nabestaanden van de slachtoffers opgelegd.

Omdat zijn pogingen om vrij te komen eerder steeds mislukten, diende Horion vorig jaar een aanvraag voor euthanasie in, wegens ondraaglijk psychisch lijden.

De explosie in een dorp in Myanmar blijkt enorme schade te hebben aangericht. Op foto's die vandaag uit het gebied naar buiten komen, is te zien dat een groot deel van een wijk is weggevaagd.

In het dorp Kaungtup ontplofte gisteren rond het middaguur een gebouw waar explosieven waren opgeslagen voor de mijnbouw. Ook gebouwen in de ruime omtrek van dat pand zijn verwoest. Getuigen melden dat er tussen de 100 en 200 woningen zijn beschadigd.

Het officiële dodental van de lokale autoriteiten staat op 39, met zeker 75 gewonden. Hulpverleners spraken eerder in lokale media van zeker 55 doden.

Op foto's die mensenrechtenorganisatie TWO heeft gepubliceerd, is de enorme ravage te zien. In de directe omgeving van de explosie zijn gebouwen weggeblazen, veel puin is op straat beland. Op iets grotere afstand zijn bakstenen gevels ontzet en daken van huizen geblazen.

Tussen het puin wordt een dag later nog gezocht naar slachtoffers. Er is zwaar materieel ingezet om daarbij brokstukken aan de kant te leggen. Op de foto's zijn ook meerdere blauwe lijkzakken te zien.

Door de chaos is nog niet precies duidelijk hoeveel mensen er zijn omgekomen. Het gebied is bovendien slecht bereikbaar en de persvrijheid is beperkt in Myanmar, waar een militair regime aan de macht is en een burgeroorlog woedt. Het dorpje ligt in gebied dat onder controle staat van een van de rebellengroepen in het land.

Krater

Getuige Moe Z beschrijft tegen persbureau Reuters de verwoesting die de explosie veroorzaakte. "Het hele dorp is weggevaagd." Volgens hem heeft de explosie een enorme krater geslagen op de plek van de explosievenopslag. Daaromheen werden tussen het puin veel ledematen van slachtoffers gevonden.

Moe Z was op het moment van de knal ongeveer 2,5 kilometer van die plek verwijderd. Hij dacht aanvankelijk dat het om een bombardement van het Myanmarese leger ging, maar dan hadden er meer explosies moeten volgen.

De plaatselijke machthebbers van het Ta'ang National Liberation Army (TNLA) zeggen dat er in het gebouw geligniet werd bewaard, een krachtig explosief dat wordt gebruikt voor de mijnbouw. De handel in delfstoffen is zowel voor het regime van Myanmar als voor de verschillende rebellengroepen een belangrijke bron van inkomsten.

Er wordt nog onderzocht waardoor de explosieven afgingen. De plaatselijke autoriteiten hebben al excuses aangeboden voor de verwoesting.

In Amsterdam is een onder bewoners geliefde steiger door de gemeente deels afgezet met hekken om overlast tegen te gaan. Omwonenden zijn boos over de maatregel en willen dat de hekken verdwijnen zodat de steiger weer gebruikt kan worden om te zwemmen.

De hekken werden afgelopen vrijdag naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State geplaatst op een steiger op de Borneokade in Amsterdam-Oost. De steiger is tijdens warme dagen een populaire zwemlocatie voor veel Amsterdammers die verkoeling zoeken.

Niet iedereen kon het gebruik van de steiger als zwemplek waarderen: bewoners van een naastgelegen woonboot zijn de overlast die recreanten veroorzaken al jarenlang zat. Zij klagen over geluidsoverlast en drukte en vinden dat de steiger een soort openluchtzwembad is geworden. Over de overlast liepen in de afgelopen jaren verschillende juridische procedures.

Uitspraak Raad van State

Maar de bewoners bleven overlast ervaren en de zaak belandde uiteindelijk bij de Raad van State, de hoogste bestuursrechter. Die stelde de bewoners in het gelijk.

De Raad van State wees in het oordeel op een eerdere uitspraak van de rechtbank, waarin werd geoordeeld dat de steiger, met name als het warm is, intensief wordt gebruikt om te recreëren. Dat is in strijd met het bestemmingsplan.

Door de uitspraak van de Raad van State was de gemeente genoodzaakt om in te grijpen. "Om recht te doen aan de uitspraak hebben we besloten om de steiger in te korten", zei lokaal bestuurder Jan-Bert Vroege vrijdag tegen stadszender AT5.

Buurtbewoners snappen niets van de actie van de gemeente en vinden dat de zwemplek behouden moet blijven. "Ik vind het echt absurd. Het is maar een paar dagen in het jaar", aldus een van hen. "Iedereen heeft er plezier van, behalve een woonboot", zei een andere teleurgestelde woonbootbewoner.

Maar de woonbootbewoners die last hebben van de overlast zien dat anders. "Wij wonen nu al 16 jaar in een zwembad. Aan een steiger die is gebouwd voor een woonschip, door de gemeente", laten ze in een schriftelijke reactie aan AT5 weten. "We zijn niet tegen zwemmers en begrijpen dat mensen verkoeling zoeken als het heet is. Maar wij moeten hier ook kunnen wonen."

Het besluit om de steiger af te zetten houdt de gemoederen in de buurt sindsdien bezig. Zo werden er spandoeken aan de hekken opgehangen en kwamen tientallen omwonenden zaterdagavond bij de steiger bijeen om te protesteren tegen de maatregel. "Er wordt ons een stukje ontnomen", zei een van de buurtbewoners door een megafoon.

Een van de buurtbewoners heeft een brief naar de gemeente gestuurd om het gesprek aan te gaan over het gebruik van de steiger. Bij de bijeenkomst werden andere buurtbewoners opgeroepen om hetzelfde te doen. "We willen graag in gesprek."

Wijziging in bestemmingsplan

Eerder liet bestuurder Vroege aan AT5 weten dat de gemeente werkt aan een oplossing. Gewoon extra handhavers inzetten om de overlast tegen te gaan, is volgens Vroege geen optie. "Handhaven is erg lastig in het water. Bovendien hebben we dan heel veel handhavers nodig."

Daarom wordt er gekeken of het bestemmingsplan gewijzigd kan worden. Momenteel geeft het bestemmingsplan aan dat 'intensieve recreatie' op de Borneokade niet is toegestaan, alleen kleinschalige.

Het lijkt erop dat de gemeente hoopt dat intensief gebruik bij een nieuw bestemmingsplan wel mag. "Maar dat gaat nog wel jaren duren", aldus Vroege.

In België loopt een onderzoek naar betaaldienst Wise wegens witwaspraktijken, bevestigt een woordvoerder van het parket van Brussel na berichtgeving van NRC.

De zaak kwam aan het rollen na het herhaaldelijk opduiken van Wise in honderden strafdossiers die in België zijn binnengekomen. Het onderzoek naar de betaaldienst loopt al sinds 2025. In totaal zou het gaan om meer dan een half miljard euro aan verdachte transacties, zegt de woordvoerder.

Tegoeden bevriezen

De vermoedelijke witwaspraktijken zouden verband houden met verschillende misdrijven, waaronder oplichting, corruptie en drugshandel. De bevindingen richten zich vooral op het gebruik van Wise-rekeningen voor criminele doeleinden. Daarbij zou de Belgische antiwitwaswetgeving mogelijk niet zijn nageleefd, onder meer omdat klanten en hun activiteiten onvoldoende waren gecontroleerd.

Het Europese hoofdkantoor van Wise, officieel bekend als Wise Europe, is gevestigd in Brussel. Daarom is de zaak in handen van de Belgische federale politie gekomen. Die onderzoekt of de diensten van Wise worden gebruikt door (internationale) criminele organisaties.

Volgens NRC heeft de Belgische justitie een witwasonderzoek ingesteld naar Wise Europe vanwege de vele internationale verzoeken, onder meer vanuit Nederland. Het Nederlandse Openbaar Ministerie heeft de afgelopen jaren gevraagd om informatie bij het kantoor in Brussel of om tegoeden op rekeningen te bevriezen. Het OM wil niet zeggen hoe vaak er rechtshulpverzoeken bij België zijn ingediend.

15,6 miljoen klanten

De financiële dienstverlener Wise werd in 2011 in Londen in leven geroepen door twee Estse ondernemers. Het opereerde eerder onder de naam TransferWise. Met de app kunnen gebruikers geld overmaken naar het buitenland of goedkoop geld omzetten naar 140 andere valuta's. Met de slogan 'Geld zonder zorgen' wil Wise naar eigen zeggen internationale geldtransfers goedkoop, eerlijk en eenvoudig maken.

Uit het jaarverslag blijkt dat Wise vorig jaar wereldwijd 15,6 miljoen actieve klanten had, 15 procent meer dan het jaar daarvoor. In totaal werd er voor 167,5 miljard euro wereldwijd verstuurd. Het bedrijf boekte een omzet van 1,4 miljard euro, een stijging van 15 procent. Ook in Nederland is de app met het bekende gifgroene logo te gebruiken.

Nalatigheid

Banken moeten volgens de Nederlandse wet hun klanten goed onderzoeken om financieel-economische criminaliteit tegen te gaan. Banken worden regelmatig geconfronteerd met verdenkingen van witwassen. In 2018 trof ING een schikking van 775 miljoen euro met het Openbaar Ministerie vanwege nalatigheid bij het voorkomen van witwassen. Tussen 2010 en 2016 misbruikten klanten hun rekening bij ING voor het witwassen van honderden miljoenen euro's.

Een van de geruchtmakendste zaken was die van het telecombedrijf VimpelCom. Dat betaalde miljoenen dollars aan steekpenningen aan de dochter van de president van Oezbekistan via rekeningen bij ING. Volgens het OM was deze zaak exemplarisch voor de werkwijze van ING.

Ook ABN Amro trof een megaschikking met justitie voor gebrekkig witwasonderzoek. Die bedroeg 480 miljoen euro. De Rabobank werd door De Nederlandsche Bank op de vingers getikt en trok daarna een kwart miljard uit voor betere controle op witwassen.

Dagvaarding

Wise zegt via een woordvoerder dat het bedrijf "het bestrijden van financiële criminaliteit een sectorbrede uitdaging vindt die het uiterst serieus neemt als financiële instelling". Ook zegt de betaaldienst samen te werken met het Brusselse parket om vragen over het bedrijf te beantwoorden.

Zoals elke financiële instelling wordt Wise geconfronteerd met "kwaadwillenden" die het platform proberen te misbruiken, zegt de woordvoerder. Wise zegt dit tegen te gaan door te investeren in technologie en teams om bedreigingen buiten de deur te houden.

Ook is het niet zo dat iemand zomaar een account kan openen. Als een nieuwe klant een rekening wil openen, vraagt Wise van elke klant een geldig, door de overheid uitgegeven identiteitsbewijs. Vervolgens controleert Wise elke klant "visueel met het identiteitsbewijs dat diegene heeft verstrekt".

Het onderzoek naar Wise zit in een vergevorderd stadium en loopt op zijn einde. Het parket van Brussel zegt bezig te zijn met een dagvaarding, waardoor Wise berecht kan worden.

Belgische identificatie-app itsme is nu ook beschikbaar in Nederland. De app vervangt het huidige iDIN, dat wordt gebruikt om in te loggen bij onder meer verzekeraars of andere online platforms.

Eind vorig jaar werd bekend dat iDIN door het Belgische itsme werd overgenomen. iDIN is door Nederlandse banken ontwikkeld om in te kunnen loggen bij websites van de overheid of webwinkels.

DigiD

Itsme, wordt ook wel gezien als een concurrent van het Nederlandse DigiD. Toch zitten er wel verschillen tussen de twee.

DigiD is namelijk van de overheid en puur bedoeld voor overheidszaken, maar itsme is commercieel en ook bedoeld voor bedrijven in de private sector zoals webwinkels.

Verifiëren

Met de itsme-app kan je je naam en leeftijd bevestigen en transacties ondertekenen. Bedrijven die gebruikmaken van iDIN waaronder ASR, PostNL en PSV, kunnen vanaf nu ook itsme aanbieden.

Een woordvoerder laat weten dat de optie bij sommige websites nog moet worden doorgevoerd, maar dat zou vandaag of morgen gebeurd moeten zijn. Op de website van verzekeraar Univé is de app wel al te gebruiken als identificatie-methode.

Itsme is een commercieel bedrijf dat werd opgericht door Belgische grootbanken en telecombedrijven. Met een app kan een gebruiker controleren welk bedrijf om welke gegevens vraagt en kan dit dan goedkeuren. Itsme zou ook gebruikt kunnen worden om in te loggen in de digitale portemonnee van de Europese Unie, die eind dit jaar in Europa wordt geïntroduceerd. Met de zogenoemde EDI-wallet kunnen mensen en bedrijven hun identiteit online bewijzen.

De autoriteiten in de Golfstaten hebben tijdens de Iran-oorlog meer dan duizend mensen opgepakt voor hun online uitingen, zegt mensenrechtenorganisatie Amnesty International.

De arrestaties vonden plaats nadat de Verenigde Staten en Israël eind februari Iran hadden aangevallen. Als reactie viel Iran onder meer Amerikaanse doelen aan in de Golfstaten. Op sociale media werden beelden gedeeld van de aanvallen en inslagen.

Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Saudi-Arabië en Oman waarschuwden dat "geruchten" of "valse informatie" over de oorlog uit "onbekende bronnen" online niet gedeeld mochten worden. Volgens Amnesty verwezen de landen naar de nationale veiligheid.

Rechten opgeschort

In veel Golfstaten is openlijke kritiek op de regering of de heersende familie al niet toegestaan of beperkt. "Golfstaten mogen maatregelen nemen om desinformatie aan te pakken en de nationale veiligheid te beschermen", zegt Heba Morayef van Amnesty International. "Tijdens gewapende conflicten is het toegestaan om bepaalde rechten op te schorten. Maar elke beperking van de vrijheid van meningsuiting moet voldoen aan strenge internationale mensenrechtennormen."

Amnesty International sprak met onder meer activisten, inwoners van de Golfstaten en familieleden van gedetineerden. Ook onderzocht de organisatie verklaringen van overheden in de Golfstaten, zoals waarschuwingen en de aankondigingen van de arrestaties.

Zo werden mensen opgepakt voor het delen van filmpjes van onderschepte raketten of locaties die geraakt werden door projectielen. Ook werden mensen gearresteerd omdat ze solidair waren met het Iraanse volk of rouwden om de dood van de Iraanse ayatollah Khamenei. De online uitingen werden door de Golfstaten gezien als het "verheerlijken van een vijandige staat en diens militaire leiders", stelt Amnesty.

Burgerschap afgepakt

In Bahrein werden honderden, veelal sjiitische, burgers opgepakt vanwege hun uitingen. Ook werd van tientallen mensen het staatsburgerschap ingetrokken. Bijna de helft van de bevolking hangt de sjiitische stroming van de islam aan, net als in Iran. De regerende koninklijke familie is soennitisch en duldt geen kritiek.

In Koeweit werd onder meer de Amerikaanse journalist Ahmed Shihab-Eldin 52 dagen vastgehouden voor het delen van beelden die door nieuwsmedia waren gepubliceerd. Hij had ook de Koeweitse nationaliteit, maar die werd van hem afgepakt.

In beide landen werden ook jarenlange gevangenisstraffen opgelegd aan tientallen mensen voor het verspreiden van oorlogsgerelateerde content.

In de VAE werden tientallen Britten opgepakt voor het delen van beelden van Iraanse aanvallen op sociale media. De Britse ambassade waarschuwde burgers voor de strenge wetten in de Golfstaat.

Vaag geformuleerde regels

De Golfstaten willen volgens Amnesty hun imago als veilige havens beschermen en het narratief over de impact van de Iraanse aanvallen controleren. Om dat te doen grijpen ze naar hun "gebruikelijke hardhandige, autoritaire aanpak om informatie te controleren".

Daarbij gebruiken ze volgens Amnesty vaag geformuleerde en te ruime bepalingen in wetten over bijvoorbeeld terrorismebestrijding en nationale veiligheid.

"De arrestaties en andere maatregelen die de Golfstaten tegen hun eigen burgers treffen, moeten worden gezien als een grootscheepse, ontoelaatbare en onwettige aanval op de vrijheid van meningsuiting", aldus Amnesty.

In de Georgische hoofdstad Tbilisi is de wijnkelder van Sovjetdictator Jozef Stalin geopend. De ongeveer 40.000 flessen lagen tientallen jaren achter slot en grendel in de enorme donkere ruimte. De overheid gaat de flessen veilen en wil met de opbrengst onder meer een wijnschool oprichten. Het land heeft een van de oudste wijnbouwtradities ter wereld.

Wijnkenners en -verzamelaars mochten er vorige week voor het eerst rondneuzen. Voor verzamelaar Victor Chen, die vanuit Texas naar de Georgische hoofdstad Tbilisi was gereisd, voelde het als een groot avontuur. "Ik heb het gevoel dat je Indiana Jones bent die een grot opent: het kan niets zijn, het kan iets zijn", zei hij tegen persbureau Reuters.

Stalin werd geboren in Georgië. Hij stond van 1924 tot aan zijn dood in 1953 aan het hoofd van de Sovjet-Unie en was behalve een meedogenloze dictator ook een groot wijnliefhebber. Hij was vooral dol op Georgische wijnen, maar zijn collectie bestaat ook uit wijnen van de beroemdste Bordeaux-wijngaarden.

'Geplunderd door communisten'

Die Franse wijnen zitten er waarschijnlijk tussen doordat een deel van zijn wijnkelder is aangelegd door de Romanovs, de Russische keizerlijke familie die door de communisten werd vermoord.

Voormalig CEO van de Georgische Bank, Irakli Gilauri, die tegenwoordig wijnmaker is, zei daarover in een BBC-podcast: "In Sint-Petersburg lagen zo'n 200.000 flessen opgeslagen. Toen de communisten in 1917 aan de macht kwamen, werd de kelder geplunderd en dronken ze de wijn op. Maar toen Stalin aan de macht kwam, besefte hij dat het een zeer waardevolle collectie was en deed hij de kelder op slot. Ondanks dat hij communist was, heeft hij de wijnen niet vernietigd."

Toen Hitler oprukte naar Sint-Petersburg, verdeelde Stalin de kelder in drie delen, aldus Gilauri. Een deel ging naar de Krim, een deel naar Georgië. Van het derde deel is de bestemming onbekend. "Het deel van de Krim werd in de jaren 90 geveild. Dit is dus het enige bekende deel van deze Romanov-kelder, waar Stalin vermoedelijk nog meer wijnen aan toevoegde."

Sommige flessen stammen uit het begin van de 19de eeuw. Wijnmaker Gilauri schat "eerlijk gezegd" dat 80 procent van de wijn waarschijnlijk niet meer te drinken is, maar dan hou je alsnog veel flessen over.