NOS Nieuws - Algemeen

Een maand na de massale protesten in Iran zijn meerdere hervormingsgezinde politici in het land gearresteerd. Volgens Iraanse media zijn minstens vier prominente leden opgepakt. Onder hen is Azar Mansouri, de leider van de Unie van de Iraanse Islamitische Volkspartij, de grootste hervormingsgezinde coalitie van het land.

Ook oud-diplomaat en voormalig onderminister van Buitenlandse Zaken Mohsen Aminzadeh is aangehouden, net als oud-parlementslid Ebrahim Asgharzadeh, die vooral bekend is als studentenleider bij de bestorming van de Amerikaanse ambassade in Iran in 1979. Later groeide hij uit tot een belangrijke criticus van het regime. Verder is ook woordvoerder Javad Emam van de hervormingsgezinde partijen aangehouden.

Hun arrestatie is vermoedelijk het gevolg van een verklaring vorige maand van de hervormingsgezinde partijen, waarin ze ayatollah Khamenei opriepen af te treden. Op de Iraanse staatstelevisie zeggen aanklagers dat de betrokkenen beschuldigd worden van "het organiseren en leiden van activiteiten die gericht zijn op het verstoren van de politieke en sociale situatie in het land te midden van militaire dreiging van de Verenigde Staten en het zionistische regime". Met die laatste omschrijving wordt Israël bedoeld.

Grote protesten

De grootschalige protesten die eind december uitbraken in het land zijn door de autoriteiten met geweld neergeslagen. Duizenden mensen zijn de afgelopen weken gedood en tienduizenden zijn gearresteerd. Nu de demonstranten uit het straatbeeld zijn verdwenen, richt het regime zich volgens experts op het aanpakken van oppositieleiders.

Gisteren werd bekend dat Nobelprijswinnaar Narges Mohammadi zeven jaar cel heeft gekregen vanwege onder meer samenzwering en "propagandistische activiteiten". De strijd van Mohammadi tegen vrouwenonderdrukking en mensenrechtenschendingen was het regime al jaren een doorn in het oog.

Onderhandelingen met VS

Intussen hebben Iran en de Verenigde Staten vrijdag in Oman hun eerste overleg in lange tijd gehad over het Iraanse atoomprogramma. De onderhandelingen zijn bedoeld om het wantrouwen tussen de landen weg te nemen.

De spanningen tussen Iran en de VS zijn flink opgelopen na de Amerikaanse bombardementen vorig jaar op Iraanse nucleaire installaties. De opstand in Iran wakkerde het vuurtje verder aan: president Trump stuurde een vliegdekschip en andere oorlogsschepen naar de regio en dreigde in te grijpen als het regime zou doorgaan met het doden van demonstranten.

Italiaanse reddingsdiensten hebben een "dringende waarschuwing" afgegeven voor groot lawinegevaar in de Alpen nadat binnen een week elf mensen om het leven waren gekomen in de bergen.

De gevaarlijke omstandigheden ontstaan doordat er verse sneeuw valt op onstabiele lagen met oude sneeuw, meldt reddingsdienst CNSAS.

"Er zijn veel gevaarlijke punten die moeilijk te herkennen zijn vanaf de grond", zegt de hulpdienst in een verklaring aan persbureau ANSA. "Daardoor is het zelfs voor ervaren wintersporters moeilijk om echt veilige daal- of klimroutes te vinden."

Wandelaar

Het laatste slachtoffer was een 70-jarige wandelaar, die gisteren gevonden werd in de buurt van Cortina d'Ampezzo. Daar zijn nu de Olympische Winterspelen en worden onder meer het skiën en bobsleeën gehouden.

De dodelijkste dag was zaterdag. Toen kwamen vier mensen om het leven de regio's Valtellina en Trentino.

De hulpdienst adviseert klimmers en skiërs om goed te luisteren naar de adviezen die gelden in specifieke gebieden en niet op ongeprepareerde plekken te komen met een hellingsgraad die hoger is dan 30 graden.

Voor de kust van Libië is een migrantenboot gekapseisd. Daarbij zijn 53 mensen, onder wie twee baby's, verdronken. Twee opvarenden hebben het ongeval overleefd, meldt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).

De rubberboot vertrok volgens de overlevenden vrijdagavond laat vanaf Az Zawiyah in het noordwesten van de hoofdstad Tripoli en sloeg zes uur later om voor de kust van de noordelijke stad Zuara.

Twee vrouwen uit Nigeria zijn door de Libische autoriteiten gered. Een van de vrouwen is haar man verloren en de ander haar twee jonge kinderen. Beiden kregen medische hulp van de IOM.

Volgens cijfers van de IOM zijn er vorig jaar meer dan 1300 mensen vermist geraakt of omgekomen toen ze de gevaarlijke oversteek naar Europa wilden maken via de Middellandse Zee. Dit jaar zijn dat er volgens IOM tot nu toe al zeker 484.

John, Paul, George en... Pete. En Stuart.

Pete Best en Stuart Sutcliffe waren nog lid van The Beatles toen de band vandaag 65 jaar geleden zijn eerste concert gaf in The Cavern Club. De vele optredens in Liverpool vormden de podiumuitstraling van de band en waren de opmaat naar het wereldwijde succes, met drummer Ringo Starr, dat zou volgen.

"Het was de kraamkamer voor het vroege repertoire van The Beatles", keek Paul McCartney er ooit op terug. "Ik zal altijd vol liefde terugkijken op die dagen met mijn vrienden in de zweterige, klamme atmosfeer, met het publiek dat op kaashapjes zat te knagen, Coca-Cola dronk en papiertjes met verzoeknummers indiende."

"Hier ontwikkelden The Beatles hun performance, hun zelfvertrouwen en hun chemistry, voor een publiek dat hen kende, uitdaagde en aanmoedigde beter te worden", verwoordt de club het zelf op zijn website. "Veel fans zijn ervan overtuigd dat The Beatles nooit zo goed hebben opgetreden als tijdens deze lunchconcerten."

'Bloody rock'

The Cavern Club was ooit begonnen als jazzclub: toen John Lennon er met zijn eerste bandje The Quarrymen het waagde wat Elvis te spelen, werd hem "kappen met die bloody rock" toegebeten door de eigenaar. Vier jaar later was er door de populariteit van de Merseybeat-muziek in Liverpool echter veel veranderd.

The Beatles waren net teruggekeerd naar hun geboorteplaats na maandenlang optreden in de nachtclubs van Hamburg. Het uitgaansgebied rond de Reeperbahn was een ideale leerschool gebleken voor de Britten: urenlang spelen in het nachtleven had de vaardigheden op hun instrumenten versterkt.

Hoewel het Duitse verblijf had geleid tot een singletje, als achtergrondbandje voor Tony Sheridan My Bonnie, was het uiteindelijk in mineur geëindigd. Een ontevreden clubeigenaar had de minderjarige Harrison verraden en McCartney en Best laten oppakken voor een brandje, ook Lennons werkvisum werd toen ingetrokken.

Harrison geweigerd

Terug in Liverpool betekende het lunchconcert van 9 februari 1961 de hernieuwde kennismaking met Liverpool. Het publiek moest 5 pond betalen om de kelder van een oud-groentepakhuis binnen te mogen, waar de band op een houten podiumpje een halve meter boven het publiek uitstak.

De band kreeg 5 pond voor het optreden, reclame werd er niet voor gemaakt. George Harrison werd bijna nog de toegang geweigerd, omdat zijn spijkerbroek inging tegen de dresscode. "Onze uitsmijters hielden iedereen in jeans tegen", legde eigenaar Ray McFall later uit. "Ik redeneerde dat als men goede, schone kleren aan zou hebben, het publiek zich beter zou gedragen omdat ze niet wilden dat hun kleding vies en beschadigd raakte."

The Beatles voelden zich volledig op hun gemak in de club, zag hun latere manager Brian Epstein enkele maanden later. "Ze rookten tijdens het spelen, aten en praten en deden alsof ze elkaar sloegen. Ze draaiden zich met hun rug naar het publiek en schreeuwden naar hen en lachten om grapjes onderling", schreef hij in zijn autobiografie. "Ik had nog nooit zoiets gezien als The Beatles."

"We klooiden maar was aan, sprongen in het publiek, alles kon", omschreef John Lennon het later. "Het was allemaal geïmproviseerd in die Cavern-tijd en de helft was loltrappen."

Replica

Epstein was in november 1961 gaan kijken in de Cavern omdat een klant in zijn platenzaak om een exemplaar van My Bonnie had gevraagd. "Het was er donker en vochtig en het stonk er. Ik had meteen spijt van mijn besluit om te komen", herinnerde hij het bezoek. Toch bleek het bezoekje de moeite waard toen hij de single wist te bemachtigen: in enkele weken verkocht hij er tientallen van.

Hoewel Epstein geen ervaring had als manager, besloot hij onmiddellijk The Beatles onder zich te nemen. Platenlabel Decca wees de groep af ("men is wel klaar met gitaarbandjes"), maar de opnames belandden wel bij producent George Martin. Het leidde in oktober 1962 tot hun eerste single Love me do.

The Beatles zouden in totaal 292 keer spelen in The Cavern Club, de laatste keer in augustus 1963, vlak voor hun Amerikaanse tour. Hoewel dat tot een wereldwijde Beatlemania leidde, ging men in Liverpool achteloos om met de heilige grond van de club: in 1973 werd het gebouw afgebroken voor de aanleg van een metro.

Omdat fans het braakliggende land bleven bezoeken, werd in 1984 een replica niet ver van de oorspronkelijke plek gebouwd. Hoewel The Beatles toen al uiteen waren gevallen en John Lennon was vermoord, trad Paul McCartney er nog enkele keren op. "Stel je eens voor, al die jaren geleden wisten we niet of we een toekomst zouden hebben", keek hij terug bij een optreden in 2018. "Maar het is best aardig gegaan."

De veroordeling voor mediamagnaat Jimmy Lai in Hongkong weerspiegelt de toenemende onderdrukking van democratische waarden in de Chinese regio. Lai's veroordeling tot twintig jaar gevangenisstraf is het zoveelste signaal dat de ruimte voor persvrijheid en politieke vrijheid afneemt in Hongkong, de stad die daar ooit juist om bekendstond.

De 78-jarige Lai is oprichter van Apple Daily, een krant die scherpe kritiek had op de Chinese en Hongkongse autoriteiten. Lai werd schuldig bevonden aan opruiing en samenzwering met buitenlandse machten. Deze straf is de zwaarste die ooit werd opgelegd onder de Nationale Veiligheidswet, die in 2020 door China werd geïntroduceerd om critici van het regime het zwijgen op te leggen.

Op Lai's veroordeling is met veel verontwaardiging gereageerd. Zijn zoon, Sebastien Lai, noemde zijn vader een "martelaar" die nu "achter de tralies zal sterven". De familie van Lai had gehoopt op een mildere straf, gezien zijn slechte gezondheid. Hij lijdt aan hoge bloeddruk en diabetes.

Voormalig Hongkongs parlementslid Ted Hui, die zelf in ballingschap leeft, stelt tegen de BBC dat de veroordeling een "schoolvoorbeeld is van een politiek vonnis." De suggestie dat Lai een eerlijk proces heeft gehad, is volgens Hui lachwekkend.

"Er was geen juryrechtspraak, hij mocht geen eigen advocaat hebben, en u noemt dit een eerlijk proces?" zegt hij. "Jimmy Lai is een oude man. Dit is een doodvonnis. Dit is politieke marteling, wat internationaal onaanvaardbaar is."

Waarborgen persvrijheid

Lai's gezondheid speelt een cruciale rol in de verontwaardiging rondom de uitspraak. Hij heeft de afgelopen vijf jaar vrijwel volledig in eenzame opsluiting doorgebracht, waardoor zijn medische toestand verder verslechterde.

De veiligheidswet, die in 2020 werd ingevoerd, heeft geleid tot de arrestatie van honderden mensen, onder wie politici, activisten en journalisten. De wet wordt door velen als een middel gezien om Pekings grip op Hongkong te verstevigen, waarbij elke vorm van kritiek op het regime wordt gestraft met zware straffen.

In Lai's geval is zijn verzet tegen Peking, en zijn pogingen om persvrijheid en democratie te waarborgen, direct tegen hem gebruikt om de gevangenisstraf te rechtvaardigen.

'Zwakke diplomatie'

Als Brits staatsburger heeft Jimmy Lai ook internationale aandacht gekregen. De Amerikaanse president Trump zei in december dat hij om zijn vrijlating had gevraagd. De Britse regering heeft zich herhaaldelijk uitgesproken tegen de behandeling van Lai en andere politieke gevangenen in Hongkong. De Britse minister van Buitenlandse Zaken riep onlangs op om Lai om humanitaire redenen vrij te laten, gezien zijn verzwakte gezondheid.

Tijdens een recent bezoek van de Britse premier Starmer aan China werd ook de situatie van Lai aangekaart. Starmer zei na afloop dat dat hij en Xi hierover een "respectvol" gesprek hadden gevoerd. Maar concrete afspraken ontbraken. Na het bezoek van Starmer was er kritiek van een Britse interparlementaire groep die zich bezighoudt met de detentie van Britten in het buitenland. De groep zei dat een kans om Jimmy Lai's vrijlating af te dwingen "is verspeeld door zwakke diplomatie".

China verwelkomt veroordeling

De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft na de veroordeling van Lai zijn steun uitgesproken voor de Hongkongse regering "bij het handhaven van de nationale veiligheid." Woordvoerder Lin Jian beschreef Lai als "de belangrijkste planner en deelnemer aan een reeks anti-China destabiliserende activiteiten in Hongkong". Lin zei dat Lai "volgens de wet gepast moest worden gestraft."

In reactie op uitspraken van Starmer en Trump die pleitten voor Lai's vrijlating, riep Lin "de betrokken landen op om de soevereiniteit van China en het juridische systeem van Hongkong te respecteren, geen onverantwoordelijke opmerkingen te maken en zich niet te bemoeien met de rechterlijke macht in Hongkong of China's interne zaken."

China en Hongkong

Hongkong hoort als zogenoemde "speciale bestuurlijke regio" bij China. Van 1898 tot 1997 viel het onder Brits bestuur. In de onderhandelingen over de terugkeer onder het gezag van Peking is afgesproken dat burgerrechten als vrijheid van godsdienst, persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering zeker vijftig jaar in stand zouden blijven. Dat werd "eén land, twee systemen" genoemd.

Dat is niet gebeurd. Het leidde in 2019 tot forse botsingen tussen het pro-Chinese stadsbestuur en de pro-democratiebeweging. Het stadsbestuur trok aan het langste eind, geholpen door de in 2020 door het Chinese parlement aangenomen 'Nationale Veiligheidswet'.

Het harde politieoptreden van gisteren in Utrecht kwam volgens de politie doordat Feyenoordaanhangers de confrontatie opzochten met het thuispubliek en niet andersom.

Gisteren meldde de gemeente Utrecht nog dat supporters van FC Utrecht de Feyenoordfans opzochten na de wedstrijd. Maar volgens de politie probeerden juist Feyenoordsupporters "uit te breken" vanaf hun parkeerplaats bij stadion Galgenwaard.

De Mobiele Eenheid werd ingezet en supporters van Feyenoord werden met pepperspray en wapenstokken in de bussen gedwongen.

'Hevig verontwaardigd'

"Ik ben hevig verontwaardigd door de houding en het gedrag van deze supporters", zegt Johan van Hartskamp, sectorhoofd politie Utrecht tegen RTV Utrecht.

Na de wedstrijd zijn twee mensen aangehouden. Eentje voor opruiing, de ander had al een stadionverbod. Of dit een Feyenoordsupporter of een Utrechter is, is onduidelijk.

De conservatieve regeringspartij Bhumjaithai heeft de verkiezingen in Thailand tegen de verwachtingen in ruim gewonnen. De partij van premier Anutin Charnvirakul zou volgens de officieuze verkiezingsuitslag 175 van de 400 te verkiezen zetels krijgen. Een verdubbeling van het huidige aantal.

"Onze overwinning is een overwinning voor alle Thai", zei Anutin in zijn overwinningsspeech. En dat strookt met de boodschap waarmee hij de campagne afsloot. Die campagne was gebaseerd op een nationalistisch, koningsgezind en pro-legersentiment. "Nationalisme zit in het hart van Bhumjaithai", zei de premier die dus opnieuw een regering mag vormen.

Grensconflict

De overwinning van de conservatieven is bijna verbazingwekkend te noemen. Anutin nam drie maanden geleden het stokje over van de afgezette premier Peatongtarn Shinawatra. Maar zijn regering kreeg zware kritiek te verduren. Over het trage handelen bij de dodelijke overstromingen in Zuid-Thailand. Over corruptie onder partijleden. Over betrokkenheid van partijleden bij scamcentra. En over een economie die al anderhalf decennium niet draait.

Maar het lijkt erop dat het grensconflict met Cambodja Bhumjaithai flink heeft geholpen. Afgelopen zomer braken dodelijke gevechten uit met het buurland, die eind vorig jaar opnieuw oplaaiden. Er bestaat nu een wankel staakt-het-vuren, maar het conflict heeft diepe nationalistische sentimenten bij de Thai aangewakkerd. En daar leunde Anutin tijdens zijn campagne flink op.

Lage opkomst

Grote verliezer van de verkiezingen is de jonge, hervormingsgezinde People's Party (PP). De (historisch onbetrouwbare) Thaise peilingen wezen op een grote overwinning met ruim een derde van de stemmen. Maar met slecht 85 zetels komt de partij een stuk lager uit. Als enige progressieve partij had PP een enorme overwinning nodig om een kabinet te kunnen vormen. "Het ziet ernaar uit dat we niet gaan regeren", zei de teleurgestelde partijleider Natthaphong.

Mogelijk kwamen veel van hun kiezers dit keer niet opdagen. Met 65 procent was de opkomst in Thailand extreem laag. Bij de vorige verkiezingen was de opkomst 75 procent. Een daling die lastig te verklaren valt, vooral omdat er in Thailand een stemplicht geldt.

De nederlaag van PP is met name voor de jonge Thai een teleurstelling. Zij willen dat het leger minder invloed heeft in de politiek. Ook degenen die de draconische straffen op majesteitsschennis willen verzachten, zullen niet tevreden zijn.

Snakken naar politieke stabiliteit

Toch biedt de overwinning van Bhumjaithai kansen voor politieke stabiliteit in Thailand. Al een kwart eeuw heeft het land te maken met een machtige conservatieve elite die hervormingsgezinde verkiezingsuitslagen tenietdoet, door staatsgrepen van het machtige leger of controversiële beslissingen van het Constitutioneel Hof.

Maar het conservatieve Bhumjaithai heeft goede banden met het leger, mede dankzij samenwerking tijdens het grensconflict. De partij weigert de straffen voor majesteitsschennis aan te passen. En met andere middelgrote partijen in het parlement kan makkelijk een kabinet gevormd worden omdat het natuurlijke bondgenoten zijn.

Politieke stabiliteit is iets waar Thailand naar snakt. Dat heeft het land nodig zodat een regering lang genoeg kan zitten om de haperende economie te verbeteren. Waar omringende landen met 5 tot 8 procent groeien, zit Thailand maar rond de 2,5 procent. Dat is het gevolg van lage productiviteit, een gebrek aan innovatie en een extreme afhankelijkheid van toerisme. Een langzittend kabinet zou structurele hervormingen en investeringen kunnen doen om dat te verbeteren.

Het kan ook de tijd nemen om de grondwet aan te passen. Driekwart van de Thai stemde ervoor om de grondwet te veranderen die werd ingevoerd na de staatsgreep in 2014. Premier Anutin beloofde daar werk van te zullen maken, al moet nog bepaald worden hoe en wat er aangepast zal worden.

De regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP) van premier Sanae Takaichi heeft de Japanse parlementsverkiezingen met overmacht gewonnen. Met 316 van de 465 zetels is het de eerste keer dat één partij een tweederdemeerderheid heeft in het Lagerhuis, sinds de oprichting van het parlement in zijn huidige vorm. Voor gisteren had de LDP 191 zetels.

"We hebben als partij hard gevochten", zei de 64-jarige Takaichi na de verkiezingswinst. "Ik heb als premier mijn politieke lot op het spel gezet om dit resultaat te behalen." De grootste oppositiepartij, de CRA, verloor meer dan honderd zetels.

De ruime overwinning van de LDP bleek gistermiddag al uit de eerste exitpolls. De Japan Innovatie Partij (JIP), de huidige coalitiepartner van de LDP, won in 36 kiesdistricten. Daarmee heeft de coalitie nu 352 zetels.

Takaichi zei gisteren dat het kabinet, dat nog geen vier maanden geleden is gevormd, niet gaat herschikken. Ze kondigde in januari deze vervroegde verkiezingen aan, omdat de LDP een minderheid had in beide kamers. De partij had twee keer flink wat zetels verloren onder de vorige premier.

Met de winst in het Lagerhuis zet de LDP het Japanse Hogerhuis buitenspel. Vanaf een tweederdemeerderheid kan het Lagerhuis namelijk besluiten van het Hogerhuis afwijzen.

Beurs naar recordhoogte

Takaichi staat voor de taak de Japanse economie nieuw leven in te blazen. Ook zijn de kosten voor levensonderhoud in het land erg hoog. De minister-president zegt dat haar kabinet een "verantwoordelijk maar daadkrachtig" fiscaal beleid wil voeren.

Beleggers zijn alvast enthousiast, de Japanse beurs steeg vandaag naar een recordhoogte van meer dan 57.000 punten. Uiteindelijk sloot de beurs met 3,9 procent winst op 56.363,94 punten.

Correspondent Japan Anoma van der Veere:

"De verkiezingsdag viel midden in een winterstorm, na de kortste campagneperiode sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat drukte de opkomst, vooral in regio's waar in de laatste dagen veel sneeuw is gevallen, en waar volgens cijfers beduidend minder kiezers hun stem uitbrachten dan bij eerdere verkiezingen. Tegen die achtergrond leed de oppositie een van zijn zwaarste nederlagen in jaren.

De pas gevormde Centristische Alliantie voor Hervorming (CRA), bedoeld als tegenwicht voor de populaire premier Takaichi, wist nauwelijks kiezers te mobiliseren en verliest ruim twee derde van zijn zetels. Daarmee is het aantal zetels links van het politieke midden teruggezakt tot een historisch dieptepunt, terwijl conservatieve partijen juist sterker vertegenwoordigd zijn dan voorheen.

De uitslag heeft ook internationaal gevolgen. In Peking groeit de zorg over blijvend gespannen relaties, nu Takaichi een mandaat heeft gekregen om vast te houden aan haar harde defensiehouding tegen China, en met betrekking tot Taiwan. In Washington zal juist opluchting heersen: een stevige meerderheid voor de LDP vergroot de kans dat Japan vasthoudt aan de beloofde defensiehervormingen en hogere defensie-uitgaven."

Het dodental na het instorten van een woongebouw gisteren in de Libanese havenstad Tripoli is opgelopen naar veertien, meldt het Libanese persbureau NNA. De zoekactie naar vermisten is beëindigd.

Reddingsdiensten hebben acht mensen levend onder het puin vandaan gehaald.

De autoriteiten meldden gisteren dat een naastgelegen pand ook is ingestort. Volgens het hoofd van de Libanese civiele beschermingsdienst woonden er 22 mensen in de twee gebouwen in de arme en verouderde wijk Bab Tabbaneh.

De havenstad Tripoli (niet te verwarren met de gelijknamige stad in Libië) ligt in het noorden van Libanon:

De afgelopen weken zijn er meerdere woongebouwen in Tripoli ingestort vanwege hun slechte staat.

Zo stortte vrijdag een vier verdieping tellende appartement in de naastgelegen woonwijk Dahr al-Magr in. De bewoners werden op tijd geëvacueerd, nadat er krakende geluiden in de fundering van de begane grond werden gehoord, meldt de Libanese krant L'Orient-Le Jour. Eind januari werden twee andere gebouwen in de stad geëvacueerd.

Ook in de andere arme wijk in Tripoli, Kobbé, stortten meerdere gebouwen deze winter in doordat ze slecht zijn onderhouden. Eind januari kwamen daarbij een vader en zijn dochter om het leven.

Onderzoek

De Libanese vereniging van huiseigenaren zegt dat de twee gebouwen in Bab Tabbaneh zijn ingestort omdat de Libanese staat te weinig heeft gedaan om de veiligheid te waarborgen.

De vereniging heeft de overheid opgeroepen om uitgebreid onderzoek te doen naar gebouwen die het risico lopen om in te storten.

Het openbaar vervoer rondom Den Haag en Rotterdam start geleidelijk weer op, nadat de problemen met de stroomvoorziening in de regio zijn verholpen.

De problemen ontstonden bij werkzaamheden aan een hoogspanningsstation in Wateringen. Een woordvoerder van netbeheerder TenneT legt uit dat een deel van het station spanningsloos werd gemaakt en dat er een dip in de stroomvoorziening ontstond bij het overschakelen naar een andere transformator.

Daardoor reden er tijdens de ochtendspits geen treinen van en naar station Delft en minder intercity's tussen Rotterdam, Den Haag en Dordrecht. Ook tussen Alphen aan den Rijn en Boskoop lag het treinverkeer stil. Daarnaast reden er geen treinen tussen Bodegraven en Leiden Lammenschans.

Metro en tram

Niet alleen treinreizigers, maar ook metroreizigers ondervonden hinder. Door problemen met de elektrische spanning kon vervoerder RET niet rijden op een deel van metrolijn E. Tussen Den Haag Centraal en Nootdorp stonden de metro's stil.

Omroep West ontving ook meldingen van stilgevallen en vertraagde trams. Daarnaast zouden verkeerslichten op verschillende plekken zijn uitgevallen.

Een losgeldbrief voor de ontvoerde moeder van NBC-presentator Savannah Guthrie eist 6 miljoen dollar in bitcoins voor haar vrijlating. Dat meldt een lokale Amerikaanse zender die een exemplaar van de brief toegestuurd kreeg. De familie zegde zaterdag toe het bedrag te willen betalen.

Om 17.00 uur vanmiddag plaatselijke tijd (hier 01.00 uur) verloopt een deadline die de afzender van de brief heeft gesteld. Volgens CNN dreigt de schrijver van de brief daarna Nancy Guthrie iets aan te doen.

De politie zei dat het besluit om wel of niet op de eisen in te gaan aan de familie is. "Wij kunnen adviseren over de wetshandhaving, maar elke actie wat betreft losgeld is uiteindelijk aan de familie zelf."

De familie ontdekte de ontvoering van Nancy Guthrie toen ze vorige week zondag niet verscheen bij een kerkdienst. Bij het huis van de 84-jarige vrouw, even buiten Tucson in de staat Arizona, werden braaksporen en bloed van haar aangetroffen. Ook ontvingen meerdere media een losgeldbrief.

Teken van leven

In een emotionele video riepen haar kinderen vervolgens op tot een teken van leven van hun moeder. Ze drukten de dader op het hart dat het gaat om een kwetsbare vrouw met een zwak hart die dagelijks medicatie nodig heeft.

Hoewel bewijs uitbleef dat Guthrie nog in leven is, kwam er vrijdag wel een tweede mail over haar ontvoering binnen bij de lokale zender KGUN. Volgens een presentator van die zender ging het in beide gevallen om een zorgvuldig, samenhangend verhaal waarin de afzender vertrouwelijke details noemt om te bewijzen Guthrie daadwerkelijk te kennen. Inhoudelijke details zijn verder niet bekendgemaakt.

Acht dagen na de ontvoering lijkt de politie ondertussen nog niet dichter bij een oplossing. Hoewel de plaatselijke rechercheurs hulp van de FBI krijgen en er op meerdere plekken is gezocht naar sporen, zijn er voor zover bekend nog geen concrete aanknopingspunten. Zo zou de schrijver van de mails ervoor gezorgd hebben dat de afzender niet te herleiden is.

Vorig jaar zijn in Nederland aanzienlijk meer asielaanvragen afgewezen dan een jaar eerder. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dat het aantal afwijzingen met 56 procent is gestegen.

Voor het eerst in jaren werden daarmee meer aanvragen afgewezen dan toegewezen. In totaal nam de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vorig jaar 15.550 eerste beslissingen over asielaanvragen. 8120 aanvragen werden afgewezen, tegenover 7430 toewijzingen. Vooral in de tweede helft van het jaar nam het aantal afwijzingen toe.

De cijfers zijn gebaseerd op nieuwe cijfers over asielbesluiten van de IND. Het CBS meldt verder dat er ook minder eerste besluiten over asielverzoeken zijn genomen: 27 procent minder dan in 2024.

Het gaat bij eerste besluiten om de eerste inhoudelijke beslissing van de IND op een asielverzoek. Dit kan een toewijzing of afwijzing zijn. Eventuele latere beslissingen na bezwaar of een uitspraak van de rechter tellen hierin niet mee.

Sterke daling subsidiaire bescherming

Het aantal asielvergunningen op basis van zogenoemde subsidiaire bescherming daalde sterk. Deze vorm van bescherming is bedoeld voor mensen die geen vluchtelingenstatus kunnen krijgen, maar wel ernstige risico's lopen bij terugkeer. In 2025 kregen 2900 mensen zo'n vergunning, 70 procent minder dan een jaar eerder.

Ook het aantal toegekende vluchtelingenstatussen nam af. In totaal kregen 3400 mensen deze status, een daling van 35 procent. Daartegenover stond een stijging van het aantal vergunningen op humanitaire gronden, met 35 procent. Dit betreft mensen die vanwege schrijnende persoonlijke omstandigheden niet kunnen terugkeren naar hun land van herkomst.

Veel minder besluiten over Syriërs

Het aantal asielbesluiten over Syriërs is in 2025 sterk afgenomen. Syriërs vormen al jaren de grootste groep asielzoekers, maar door een machtswisseling in Syrië eind 2024 en een tijdelijk besluit- en vertrekmoratorium lag de besluitvorming maanden stil.

De IND nam in 2025 slechts 390 besluiten over Syrische asielaanvragen. Van hen kreeg 28 procent een verblijfsvergunning. Een jaar eerder ging het nog om 10.700 besluiten, waarvan 95 procent werd toegewezen. Het aantal Syriërs met een vluchtelingenstatus daalde van 2900 in 2024 naar 30 in 2025.

Sinds juni 2025 kunnen Syrische aanvragen weer worden beoordeeld, nadat het kabinet het landenbeleid aanpaste. Volgens de overheid is het geweldsniveau in Syrië afgenomen, waardoor asielzoekers vaker moeten aantonen dat zij persoonlijk risico lopen.

Voor asielzoekers uit andere landen nam het aantal besluiten juist toe. De IND nam 15.200 beslissingen over niet-Syrische aanvragen en wees daarvan 67 procent meer af dan een jaar eerder.

Grote delen van het Spaanse spoorwegnet liggen vanaf vanochtend 72 uur stil. Het spoorwegpersoneel houdt een driedaagse staking, die werd aangekondigd na twee fatale treinongevallen eind vorige maand. Daarbij kwamen 47 mensen om het leven. Het spoorwegpersoneel stelt dat deze ongelukken voorkomen hadden kunnen worden.

"We waarschuwden al lange tijd dat dit zou kunnen gebeuren en eisten onmiddellijk maatregelen. Tot deze tragische ongelukken werd er niet naar het personeel geluisterd", zegt Diego Martín Fernández, secretaris-generaal van de machinistenvakbond SEMAF.

De bond uitte in augustus vorig jaar in een brief aan spoorinfrastructuurbeheerder Adif zorgen over de kwaliteit van het spoor.

Waarschuwingen

Volgens Martín was dit een van de vele waarschuwingsbrieven die de vakbond verstuurde. Daarom ziet de bond een landelijke staking als een logische volgende stap. "Er wordt steeds minder onderhoud verricht op bepaalde lijnen", stelt de secretaris-generaal. Hij doelt daarbij op oudere trajecten, die volgens hem nog altijd het meest worden gebruikt.

De investeringen zouden vooral in de bouw van nieuwe trajecten worden gestoken. "Wij willen ook een structurele verandering zien, waarin werknemers een sterkere stem krijgen en al onze klachten en bijdragen worden meegenomen om de veiligheid in de sector te verbeteren."

Tot in het weekend hadden de spoorbonden gesprekken met het ministerie van Transport. Minister Óscar Puente hoopte met een overeenkomst de staking af te wenden, maar dat lukte niet. Alle partijen zagen de gesprekken als constructief, maar volgens de bonden kwam de regering toch niet genoeg over de brug.

Over het crisismanagement na de ramp bij Córdoba is vakbondsleider Martín niet geheel ontevreden. Sinds het ongeluk willen de regering en Adif wél in gesprek. "Ze hadden dit al vóór de ongelukken moeten doen, dan had het niet zover hoeven komen", meent hij.

Treinreiziger Mario Samper zat in de vierde wagon van de trein die bij Córdoba tegen een ontspoorde trein aanreed, waarna de eerste drie wagons ontspoorden. Op Atocha, het station waar de trein op 18 januari vertrok, doet hij zijn verhaal. "Ik nam afscheid van mijn vriendin in Madrid en nam zoals altijd de trein naar Huelva." Een paar uur later maakt hij het een na ergste treinongeluk in de Spaanse geschiedenis mee.

"Het gebeurde allemaal in een paar seconden. Het voelde alsof we in een blender zaten." Toen hij uit de trein was gekomen, werd Samper geconfronteerd met wat er was gebeurd. "Mijn wagon stond gelukkig nog min of meer op het spoor. De wagons voor ons waren zo'n 4 meter naar beneden gestort. Daar zaten veel mensen vast die om hulp smeekten."

Samper maakte zich al een tijdje zorgen om de veiligheid. "De trein had op dat traject vaak last van hevige trillingen. Ik ben altijd bang geweest omdat hij 275 kilometer per uur ging en zo erg trilde dat je je computer, water of telefoon niet eens op een tafeltje kon zetten. Maar goed, het was een reis die ik al vele jaren maakte en dat gaf me ook wat gemoedsrust", zucht hij.

Hij denkt dat het ongeluk misschien wel voorkomen had kunnen worden. "Twaalf jaar geleden gebeurde een soortgelijk ongeluk." Daarmee doelt Samper op het treinongeluk in Santiago de Compostela waar zo'n tachtig mensen omkwamen.

"Ik had van de regering verwacht dat ze maatregelen zou hebben genomen, om nog zo'n ongeluk te voorkomen." Ook zou hij graag zien dat de overheid verantwoordelijkheid neemt voor wat er is gebeurd.

"Voor zover ik weet, is dit in geen enkel ander land voorgekomen. En dat terwijl Spanje pionier is op het gebied van technologie. Het Spaanse hogesnelheidsnetwerk is op het Chinese na het langste ter wereld. En we geven een slecht voorbeeld van niet één maar twee van zulke grote ongelukken", vindt hij.

Vakbondsleider Martín deelt die mening: "We moeten een voorbeeld voor andere Europese landen zijn. Juist omdat we zo'n voorloper zijn in Europa. Daarbij hoort een goede aanpak van problemen, zodat die elders kunnen worden voorkomen."

De vakbond en de slachtoffers zullen strijden tot die aanpak er is. Samper zal voorlopig niet meer in een trein stappen. "Ik kom uit een spoorwegfamilie en heb jarenlang met de trein gereisd, maar ik zal nu nooit meer met de trein kunnen reizen."

Goedemorgen! Op verschillende plekken in Nederland voeren rijksambtenaren rond het middaguur actie tegen de zogeheten "nullijn", waardoor zij dit jaar geen loonsverhoging krijgen. En op de Olympische Winterspelen komen de Nederlandse schaatsters in actie op de 1000 meter.

Eerst het weer: de maandag begint bewolkt en met plaatselijk dichte mist. In de loop van de dag breekt in steeds meer regio's de zon door. In de zon wordt het vanmiddag 7 tot 9 graden, onder de bewolking blijft het kouder.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voorafgaand aan de Super Bowl, het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, deed het aangekondigde optreden van de Puerto Ricaan Bad Bunny veel stof opwaaien. De artiest haalde vorige week nog fel uit naar het anti-immigratiebeleid van de Amerikaanse regering.

Tijdens zijn optreden verwees hij veelvuldig naar zijn Puerto Ricaanse afkomst, maar zette hij ook andere landen uit de Amerika's in het zonnetje. Zo liet hij zijn dansers het optreden afronden door met allerlei vlaggen het stadion te verlaten. Zelf had hij een bal in handen waarop "Samen zijn we Amerika" was te lezen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft twee vrijwel identieke schilderijen die aan Jan van Eyck worden toegeschreven aan een AI-analyse onderworpen. Daarop werden niet de typische penseelstreken aangetroffen die de Vlaamse schilder doorgaans gebruikte.

Fijne maandag!

Het leek jaren geleden een goed idee: de gedupeerden van de toeslagenaffaire rust gunnen door ze even geen rekeningen van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen te laten betalen. Maar niet alle ouders waren zich ervan bewust dat hun schuld daarmee wel bleef staan en zelfs verder opliep. Meerdere gedupeerden zitten nu opnieuw met een grote schuld, blijkt uit een rondgang van de NOS.

Hoeveel gedupeerden er precies achterstanden hebben, kan het ministerie van Financiën niet zeggen. Wel laat een woordvoerder weten dat van alle mensen die zijn beoordeeld, zo'n 40 procent een schuld heeft bij de Belastingdienst of Dienst Toeslagen. Bij bijna een derde van hen is het bedrag hoger dan 5000 euro.

100.000 mensen hadden pauzeknop

De pauzeknop werd in 2021 op verzoek van de Tweede Kamer ingesteld. Iedereen die zich als gedupeerde in de toeslagenaffaire aanmeldde, kreeg automatisch een betaalpauze om rust te brengen in hun situatie. In dat jaar is ook besloten om gedupeerden 30.000 euro compensatie te geven.

Het was eigenlijk de bedoeling de pauze maar één jaar te laten duren, juist om te voorkomen dat schulden zich zouden opstapelen. Maar door de coronacrisis en de vertraagde afwikkeling van de toeslagenaffaire duurde de pauze veel langer. De diensten zijn pas vorig jaar begonnen met op grote schaal invorderen bij de 100.000 mensen met zo'n pauzeknop.

Die invordering komt voor een deel van de gedupeerden als donderslag bij heldere hemel. Zij moeten in één keer alle achterstanden over meerdere jaren terugbetalen.

Doordat het gaat om allerlei belastingen (van inkomstenbelasting tot motorrijtuigenbelasting) en toeslagen (van zorgtoeslag tot kindgebonden budget), kan het bedrag snel oplopen. De 30.000 euro compensatie is intussen vaak al lang uitgegeven.

Helga de Vente moet uiterlijk morgen een groot bedrag naar de Belastingdienst overmaken, wat niet gaat lukken. Intussen wacht ze nog op een reactie op haar betalingsregeling en kwijtschelding.

Advocate Pauline Ros, die tientallen gedupeerden van de toeslagenaffaire bijstaat, kreeg afgelopen tijd heel wat telefoontjes erover. "Mensen zijn in paniek, vanwege alle blauwe enveloppen. Het doet ze weer helemaal denken aan de toeslagenaffaire."

Volgens het ministerie van Financiën zijn mensen op de website, in gesprekken en via jaarlijkse brieven op de hoogte gesteld. En met succes: het merendeel van de mensen met een pauzeknop heeft afgelopen jaren wél de aanslagen en beschikkingen betaald.

Toch zijn er tal van gedupeerden die zeggen echt niet te zijn geïnformeerd. Ze zeggen die brieven bijvoorbeeld niet te hebben gehad. Of ze belden de Belastingtelefoon erover, die ze vervolgens niet verder kon helpen. Zo raakten ze het spoor bijster over welke schulden nog openstonden.

"Ik bleek bij het afrekenen opeens niet genoeg saldo te hebben. De Belastingdienst had tienduizenden euro's van mijn rekening afgeschreven, vanwege oude belastingaanslagen waarvan ik helemaal niet wist", vertelt een consultant, die tot haar grote schrik bijna een ton schuld bleek te hebben.

"Je moet niet onderschatten dat we afgelopen jaren in een rollercoaster van emoties zaten, en weer financieel moesten leren plannen", zegt voormalig NSC-Kamerlid Faith Bruyning, die ook een flink bedrag moet terugbetalen. "Aan deze schulden heb je niet gedacht, omdat er vijf jaar radiostilte over is geweest."

Ook bij huidige Kamerleden zijn er zorgen. "Een pauzeknop betekent niet dat je die ouders financieel kan loslaten", vindt CDA-Kamerlid Inge van Dijk. "Ik vind dat je eigenlijk op voorhand kon zien aankomen dat mensen weer in de problemen zouden komen."

Wat wordt wel en niet kwijtgescholden?

Iedereen die zich aanmeldde als mogelijke gedupeerde in de toeslagenaffaire kreeg een pauze bij de Dienst Toeslagen en de Belastingdienst. Dat geldt ook voor toeslagpartners.

Zo'n 100.000 mensen hebben zo'n pauzeknop gekregen. Daar zitten ook tienduizenden mensen bij die uiteindelijk niet gedupeerd bleken. Zij moeten alle openstaande schulden alsnog betalen.

Bij gedupeerden zijn de schulden tot en met 2020 grotendeels kwijtgescholden. Achterstanden die vanaf 2021 zijn ontstaan, moeten wel worden terugbetaald.

Afgelopen jaar hebben 45.000 mensen gehoord dat de invorderingen weer starten. De rest zal ergens dit jaar bericht krijgen.

Het ministerie van Financiën is in 2024 een groot project gestart om de bedragen op een goede manier te innen. Medewerkers bellen bijvoorbeeld ouders persoonlijk op als de schulden heel hoog zijn.

Dat ook op het ministerie bekend was dat niet alle ouders weet hadden van die schuld, blijkt uit de belinstructies die medewerkers kregen. "De meeste ouders zijn niet goed op de hoogte of ze openstaande bedragen hebben", staat in een belscript. "Bij deze gesprekken kan het gebeuren dat ouders emotioneel of boos reageren."

'Grote stress'

Als gedupeerden hun nieuwe schulden niet kunnen betalen, kunnen ze een betalingsregeling of kwijtschelding aanvragen. "Maar omdat de regels daarvoor streng zijn, zitten ze opnieuw in grote stress", zegt advocaat Ros.

Zij hoopt daarom dat de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen, vanwege de uitzonderlijke omstandigheden, gedupeerden sneller betalingsregeling kunnen geven en dat die ook een langere looptijd heeft. "Mijn cliënten begrijpen dat ze dit moeten terugbetalen en willen dat ook. Daarom hopen ze op een oplossing."

Het podium van het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, de Super Bowl, was voor ongeveer een kwartiertje het toneel van Benito Martínez Ocasio, oftewel de Puerto Ricaanse zanger Bad Bunny. Een keuze die van tevoren al veel stof deed opwaaien in de Verenigde Staten, omdat hij de eerste artiest was die zijn optreden vrijwel volledig in het Spaans deed.

Zelf leek hij vooral te willen focussen op diversiteit en verbinding. In zijn energieke show verwees hij veelvuldig naar zijn afkomst, door onder meer op te duiken te midden van een decor van suikerrietvelden. Ook beklom hij een elektriciteitspaal, verwijzend naar de vele stroomonderbrekingen waarmee Puerto Rico kampt.

Een samenvatting van de show:

Zoals veel artiesten voor hem nam ook Bad Bunny gastartiesten mee. Zo maakte zangeres Lady Gaga haar opwachting tijdens het optreden, net als de Puerto Ricaanse zanger Ricky Martin. De zangeres was de enige die in het Engels zong. Ook was er een medley te horen met daarin onder meer muziek van de Puerto Ricaanse reggaeton-artiest Daddy Yankee.

Kritiek op ICE

Vorige week haalde Bad Bunny nog uit naar de Amerikaanse president Trump en immigratiedienst ICE bij de Grammy-uitreiking. Tijdens zijn optreden vannacht uitte hij zijn kritiek subtieler, al verwees hij wel naar zijn winst van vorige week. Zo was zijn speech kort te zien op een tv in het decor en gaf hij een Grammy aan een klein jongetje met de woorden "Blijf in jezelf geloven".

Al snel circuleerden er berichten online dat het Liam Ramos was, het 5-jarige jongetje dat na zijn arrestatie symbool kwam te staan voor Trumps harde immigratiebeleid. Dat bleek niet zo te zijn, het ging om een kindacteur.

Halverwege zijn optreden werd het huwelijk van twee fans van de artiest officieel bekrachtigd. Zij hadden hem uitgenodigd op hun bruiloft, maar hij nodigde hen uit om onderdeel te zijn van zijn optreden, meldt persbureau AP.

Bad Bunny sloot zijn show af met de woorden "God bless America', gevolgd door een opsomming van landen in Noord- en Zuid-Amerika. "Samen zijn we Amerika", stond er op de bal die hij in zijn handen hield.

Achter de artiest liepen dansers met de vlaggen van de verschillende landen, waaronder Canada en Centraal-Amerikaanse landen. Boven het stadion was een reclamebord te zien met daarop de tekst: "Het enige dat krachtiger is dan haat, is liefde."

De hele halftime-show staat op YouTube:

Niet iedereen was blij met het optreden van de Puerto Ricaanse zanger. Zo hield de conservatieve organisatie Turning Point USA een alternatieve "All-American Halftime Show". Iets meer dan vijf miljoen mensen volgden de livestream van dat tegenconcert via YouTube.

Na afloop van het optreden liet president Trump weten dat hij het optreden "absoluut verschrikkelijk" en "een van de slechtste ooit" vond.

Mediamagnaat Jimmy Lai is door de rechtbank in Hongkong veroordeeld tot twintig jaar celstraf. Hij is schuldig bevonden aan het samenspannen met buitenlandse machten en het publiceren van opruiende stukken.

Lai, die Brits staatsburger is, spreekt de beschuldigingen tegen. Hij benadrukt dat hij een politieke gevangene is die vanwege zijn kritiek op de overheid de mond gesnoerd wordt.

De 78-jarige Lai werd in 2020 gearresteerd onder de nieuwe nationale veiligheidswet die China toen invoerde in Hongkong. Lai was een belangrijke figuur tijdens de pro-democratieprotesten in Hongkong en deed zelf ook geregeld mee aan de protesten.

De rechtszaak draait onder meer om zijn inmiddels niet langer bestaande krant, waar in opiniestukken scherpe kritiek klonk op de Chinese en Hongkongse autoriteiten. De krant, de Apple Daily, werd gedwongen de werkzaamheden te staken vanwege schendingen van de nationale veiligheidswet.

Zorgen om gezondheid

Zijn familie zegt zich ernstig zorgen te maken om de gezondheid van de mediamagnaat. Eerder dit jaar zei zijn advocaat dat hij last had van onder meer hartkloppingen, een hoge bloeddruk en diabetes. De rechtbank zei geen strafvermindering te willen overwegen vanwege zijn medische conditie. Lai kan nog in hoger beroep gaan tegen de uitspraak. Zijn advocaat wilde niet zeggen of hij dat ook gaat doen.

Lai zit al een straf uit van 5 jaar en 9 maanden voor huurfraude en deelname aan ongeoorloofde bijeenkomsten. Hij had voor de veroordeling van vandaag ook levenslang kunnen krijgen. Die straf legden de rechters hem niet op, maar gezien zijn hoge leeftijd komt ook deze straf daar wel op neer.

De leider van Hongkong noemt de straf voor Lai "zeer bevredigend" en stelt dat hiermee de rechtsstaat wordt gehandhaafd.

Voormalige kolonie

De voormalig Britse kolonie Hongkong wordt sinds 1997 bestuurd door de Chinese overheid. Het is daarmee een speciale bestuurlijke regio. Er werd in de onderhandelingen over de terugkeer onder het Chinese gezag afgesproken dat de burgerrechten in de stad zeker vijftig jaar in stand zouden worden gehouden. Het ging daarbij onder meer om persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering.

De nieuwe veiligheidswet en de manier waarop die in de praktijk wordt toegepast, heeft duidelijk gemaakt dat er weinig overblijft van de democratische burgerrechten die Hongkongers eerder hadden.

De gisteravond vrijgelaten Venezolaanse oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa is ontvoerd in een wijk in Caracas. Dat meldt de Venezolaanse oppositieleider Machado op X.

"Zwaarbewapende mannen in burgerkleding arriveerden in vier voertuigen en namen hem met geweld mee", schrijft Machado. De Nobelprijswinnaar roept op tot de onmiddellijke vrijlating van haar bondgenoot.

Ook de zoon van Guanipa, Ramón, maakt melding van de ontvoering. "Mijn vader is opnieuw ontvoerd. Ik eis onmiddellijk een teken van leven", zegt hij in een video op sociale media. De Venezolaanse regering heeft nog niet gereageerd.

Oppositieleider Guanipa zat ruim acht maanden in de cel op verdenking van het leiden van een terroristische organisatie die van plan was regionale verkiezingen te saboteren. Daar werd geen bewijs voor geleverd. Voor zijn arrestatie zat hij tien maanden ondergedoken.

De oppositie en mensenrechtenorganisaties zeggen al jaren dat de regering onschuldige oppositieleiders oppakt om afwijkende meningen de kop in te drukken.

Oppositieleden vrijgelaten

In Venezuela werden gisteren enkele prominente oppositieleden vrijgelaten. Het ging naast Guanipa onder anderen om advocaat Perkins Rocha. Hun vrijlating werd als eerste gemeld door hun familieleden.

"Ik ben ervan overtuigd dat ons land volledig is veranderd", zei Guanipa na zijn vrijlating. "Ik ben er zeker van dat het nu aan ons allemaal is om ons te focussen op een vrij en democratisch land." Hij werd daarna achterop een motor rondgereden door de stad. Enkele uren later werd hij ontvoerd.

Amnestiewet

Mensenrechtenorganisatie Foro Penal laat weten dat ze de vrijlating van zeker 35 politieke gevangenen hebben kunnen verifiëren. Een van hen is de politicus Freddy Superlano, meldt de organisatie. Superlano is het hoofd van de oppositiepartij Voluntad Popular. Hij werd in 2024 gearresteerd na de presidentsverkiezingen.

Vorige week nam het Venezolaanse parlement een amnestiewet aan, die voor de vrijlating moet zorgen van mogelijk honderden politici, journalisten en mensenrechtenactivisten. Zij werden opgepakt en vastgezet onder het bewind van de presidenten Chávez en Maduro. De wet moet gaan gelden voor zaken vanaf 1999, toen Chávez aan de macht kwam.

Ontvoering Maduro

Begin vorige maand werd Maduro ontvoerd vanuit Venezuela door Amerikaanse militairen en meegenomen naar de VS. Dat leidde tot wereldwijde ophef. Inmiddels heeft waarnemend president Rodríguez het stokje overgenomen van de ontvoerde Maduro. Sindsdien zijn er al meerdere gevangenen vrijgelaten.

"Ze worden vrijgelaten, maar zijn niet vrij", zei Foro Penal daarover eerder tegen de NOS. De vrijgelatenen mogen het land veelal niet verlaten en moeten zich wekelijks melden bij de autoriteiten.

De presidentsverkiezingen in Portugal zijn met overmacht gewonnen door António José Seguro. De 63-jarige centrumlinkse kandidaat heeft veel meer stemmen gehaald dan zijn tegenstander, de rechtse populist André Ventura.

Seguro en Ventura waren de kandidaten die waren overgebleven na de eerste ronde van de verkiezingen, drie weken geleden. Toen haalde Seguro ook al meer stemmen dan de 43-jarige oud-sportcommentator Ventura.

Met vrijwel alle stemmen geteld, blijkt dat Seguro bijna 67 procent van de stemmen heeft gehaald en Ventura 33 procent.

Gematigde kandidaat

In de campagne profileerde Seguro zichzelf als een gematigd politicus die vooral de verbinding zoekt. Hij zette zich daarmee af tegen Ventura's plannen, die anti-immigratie en anti-establishment zijn. Ventura's partij Chega bestaat pas zes jaar en is sinds vorig jaar de grootste oppositiepartij in het Portugese parlement.

Seguro wordt de opvolger van de centrumrechtse Marcelo Rebelo de Sousa (77). Hij was tien jaar president en mocht zich niet verkiesbaar stellen voor een derde termijn.

Het presidentschap is in Portugal grotendeels een ceremoniële functie. Wel kan de president onder bepaalde omstandigheden het parlement wegsturen, nieuwe verkiezingen uitschrijven en een veto uitspreken over wetsvoorstellen.

Uitgesteld vanwege hoogwater

Ondanks het noodweer dat Portugal teistert, was de opkomst vandaag vergelijkbaar met die van drie weken geleden. Wel is in enkele gemeenten de stembusgang met een week uitgesteld vanwege hoogwater.

Die gemeenten hebben in totaal 37.000 stemgerechtigheden, oftewel 0,3 procent van het Portugese electoraat. Dat is volgens Portugese media te weinig om de overwinning van Seguro nog te verhinderen.

Correctie van de redactie

In een eerdere versie van dit bericht stond dat Chega sinds vorig jaar in grootte de derde partij in het Portugese parlement is. Dat klopt niet, het is de tweede partij in het parlement en daarmee de grootste oppositiepartij. Dat is in de tekst aangepast.

Slecht nieuws voor het Philadelphia Museum of Art en de Musei Reali in Turijn: hun versies van Sint-Franciscus ontvangt de stigmata die aan Jan van Eyck worden toegeschreven, zijn waarschijnlijk niet van de hand van de Vlaamse meester zelf.

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft de vrijwel identieke schilderijen aan een AI-analyse onderworpen en daarop niet de voor Van Eyck typische penseelstreken aangetroffen, schrijft The Guardian.

Art Recognition komt tot de conclusie dat de versie in Turijn voor 86 procent zeker niet door Van Eyck is geschilderd en die in Philadelphia voor 91 procent zeker niet.

Kunsthistoricus Noah Charney zegt in de krant dat hij verwacht had dat de versie in Turijn een echte Van Eyck was en die in Philadelphia een kopie. "Het negatieve resultaat suggereert dat beide schilderijen uit zijn atelier komen. Dat zou betekenen dat het origineel dat grotendeels door Van Eyck is gemaakt, verloren is gegaan."

Meer onderzoek nodig

Hoogleraar artificiële intelligentie aan Tilburg University Eric Postma is onbezoldigd wetenschappelijk adviseur van Art Recognition. Hij werkte niet mee aan dit onderzoek, maar wel aan de ontwikkeling van algoritmen met Art Recognition.

"Het algoritme reageert alleen op wat zichtbaar is", zegt hij. "Of de penseelstreek zichtbaar is of de kleurschakering of iets anders, dat hangt allemaal af van het detail van de digitale reproductie die je gebruikt. Alle visuele structuren die je ziet in de digitale opname van het schilderij kunnen door het algoritme gebruikt worden om de hand van de meester te herkennen."

Critici van deze methode zeggen dat de staat waarin het schilderij verkeert en restauraties die in de loop er eeuwen zijn gedaan een goede AI-analyse kunnen verstoren.

Jan van Eyck

Jan van Eyck (ca. 1390 - 1441) was een diplomaat en schilder aan het hof van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Hij geldt als een pionier in het gebruik van olieverf. Hij schilderde uiterst realistisch met veel oog voor detail en het gebruik van licht.

Zijn bekendste werk is De aanbidding van het Lam Gods dat in de kathedraal van Gent hangt. Vandaag de dag worden nog zo'n twintig schilderijen aan hem toegeschreven. Zij zijn van onschatbare waarde.

Postma beaamt dat. Hij weet uit eigen ervaring dat extra controle nodig is. "Je kunt je voorstellen dat je van een deel van het schilderij denkt: dat is helemaal niet door bijvoorbeeld Van Gogh geschilderd. Maar dan blijkt dat het ooit is geretoucheerd door iemand anders. Dus het is altijd goed om dat nog even te checken."

Dat geldt ook voor de eigenaren van de Van Eycks. De uitkomst van de AI-analyse is voor de eigenaren verontrustend, zegt Postma. "Het betekent dus dat ze nader onderzoek moeten doen, want het lijkt erop dat ze niet echt zijn.

Best of both worlds

Postma ziet dat AI-tools in de kunstwereld steeds meer worden toegepast, mede dankzij Art Recogniton.

"De uitdaging is altijd om the best of both worlds te krijgen. Waar zijn mensen goed in en waar zijn machines goed in? Die machines zijn heel goed om hele subtiele patronen uit die schilderijen te halen die voorspellend kunnen zijn over de authenticiteit. Maar mensen zijn weer beter in het zien van de bredere context. Ze kunnen het canvas analyseren of het paneel waarop het geschilderd is. Ze weten bij wie het schilderij in bezit is geweest. Al die dingen tezamen bepalen uiteindelijk het oordeel."