NOS Nieuws - Algemeen

Met de beschietingen over en weer richt Iran zijn raketten op doelen steeds verder weg. Waar eerst de Golfstaten, aan de overkant van de Straat van Hormuz, werden bestookt met raketten, zijn die nu vooral op Jordanië gericht. Ook werd Egypte voor het eerst geraakt.

Ondanks alle spanningen en oorlogen in de regio, leek Egypte buiten schot te blijven. Doordat het land geen Amerikaanse bases huisvest, stond het niet op de Iraanse lijst van doelwitten in het Midden-Oosten. Tot deze week een Amerikaanse gastanker in de Egyptische haven van Damietta werd geraakt bij een droneaanval.

De brand sloeg over naar een naastgelegen schip. De grote rookpluimen waren vanuit de hele havenstad aan de Middellandse Zee te zien. De schrik zat er in Egypte meteen goed in. Zeker doordat het land als bemiddelaar een van de weinig partijen is die in nauw contact staat met zowel de Iraniërs als de Amerikanen.

De haven van Damietta is niet zomaar als doelwit gekozen: Egypte zet er gas om in vloeibaar gas (lng) voor de export naar Europa en voor eigen gebruik.

Als Iran wil escaleren

Iran ontkende de aanval, maar Iraanse bronnen vertelden aan The New York Times (NYT) dat het om een droneaanval ging om "aan te tonen dat Iran de wereldwijde scheepvaart en energievoorziening ernstig kan verstoren" als het zou willen escaleren.

De personen wilden niet aangeven of Iran (of een aan Iran gelieerde militie in de regio) de aanval had uitgevoerd, of vanuit welke locatie, schrijft de NYT. Egypte is nog niet eerder met een drone aangevallen, maar beschikt wel over een uitgebreid luchtafweersysteem.

Tijdens eerdere Iraanse raketaanvallen op Israël, werd de pijplijn voor gas van Israël naar Egypte al eens afgesloten.

Iran ontkent

Officieel ontkent Iran elke betrokkenheid. "Egypte is een belangrijke vriend en partner in de regio, en de veiligheid van het land is voor ons van het grootste belang", schrijft de Iraanse minister van Buitenlandse zaken Araghchi op X. Hij wijst een andere boosdoener aan: "We moeten waakzaam zijn voor Israëlische complotten en operaties onder valse vlag die erop gericht zijn de regionale vrede te ondermijnen."

Bij aanvallen op Amerikaanse bases vertelt Iran normaliter welke doelen precies zijn aangevallen. Na de Iraanse ontkenning volgden de Houthi's en de internationaal erkende regering in Jemen met het afwijzen van elke vorm van verantwoordelijkheid.

Tegelijkertijd is het aantal op Jordanië afgevuurde raketten de afgelopen tijd sterk toegenomen. Jordanië is een trouwe bondgenoot van Amerika, maar krijgt steeds meer te maken met de gevolgen van het conflict tussen de VS en Iran. Zeker als grote hub in het Midden-Oosten van Amerikaanse militaire aanwezigheid. Zo heeft de luchtmacht zo'n 4000 militairen op de Muwaffaq Salti-basis.

Bij aanvallen op Amerikaanse bases in Jordanië kwamen al meerdere Amerikanen om het leven en tientallen raakten gewond. Jordaanse luchtafweersystemen schieten ook veel raketten uit de lucht.

De inwoners van Jordanië zijn geen groot fan van de Amerikaanse aanwezigheid nu ze doelwit zijn geworden. "De Jordaanse reactie op de Iraanse aanvallen is nogal gespleten", vertelt islamoloog Joas Wagemakers van de Universiteit Utrecht. "De bevolking is erg pro-Palestijns en sterk tegen Israël. Ook de Amerikaanse aanval op Iran wordt veroordeeld."

Aan de andere kant blijft de Jordaanse regering vierkant achter Amerika staan. "Op momenten van spanning zoals nu staat het vredesakkoord met Israël ter discussie onder de bevolking, maar het regime in Jordanië is te afhankelijk van Amerika om het serieus ter discussie te stellen."

Amerikaans oorlogswaar verplaatst

Doordat Amerikaanse bases in Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar steeds meer onder vuur kwamen te liggen, besloot Amerika een groot aantal troepen van daar naar Jordanië te verplaatsen. Tegelijkertijd legden de Golfstaten de Amerikanen steeds meer restricties op wat betreft het stationeren van troepen op hun grondgebied en het gebruik van het luchtruim.

Zo blijken de Iraanse raketten effectief. Het idee dat je als gastheer van Amerikaanse bases automatisch beschermd bent tegen aanvallen blijkt in de praktijk juist averechts uit te pakken.

Vannacht waren er weer raketaanvallen over en weer tussen de VS en Iran, maar bleef het relatief rustig.

Het gebruik van een aantal mountainbikepaden in de streek Rijk van Nijmegen is in strijd met natuurregels. Dat oordeelt de rechtbank in Arnhem. De provincie heeft zestien weken de tijd om een nieuw besluit te nemen over de mountainbikepaden. Wat de uitspraak betekent voor mountainbikers, is nog onduidelijk.

Een natuurstichting uit Beek-Ubbergen wil al jaren dat de paden op slot gaan omdat het gebruik ervan in strijd is met de Omgevingswet, voorheen de Wet natuurbescherming (Wnb). Het gaat om mountainbikepaden in de natuurgebieden in het Rijk van Nijmegen, rond de plaatsen Nijmegen, Groesbeek, Malden en Mook.

De rechter geeft de natuurstichting deels gelijk. Volgens de rechter worden dieren incidenteel doodgereden door mountainbikers en is dat in strijd met de Wnb. Het gaat onder meer om de hazelworm, de zandhagedis en het vliegend hert, een keversoort. Daarnaast oordeelt de rechtbank dat de provincie onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de gevolgen van de mountainbikeroutes voor roofvogels.

Enkele mountainbikeroutes in het gebied werden enkele jaren geleden al verlegd, maar dat is volgens de rechtbank niet voldoende. De provincie heeft niet genoeg maatregelen getroffen om diersoorten in het gebied te beschermen, oordeelt de rechter. Ook heeft het college van Gedeputeerde Staten onvoldoende onderbouwd waarom de mountainbikeroutes in het Rijk van Nijmegen geen schade veroorzaken aan beschermde diersoorten.

Terug naar tekentafel

"De rechtbank zegt niet dat de paden moeten sluiten. De rechtbank zegt alleen maar dat de provincie terug moet naar de tekentafel en een nieuw besluit moet nemen", zegt de stichting Das & Boom uit Beek-Ubbergen in een reactie bij Omroep Gelderland.

Toch is de stichting blij met de uitspraak. "De wet wordt overtreden, punt. Dat is niet onze mening, dat stelt de rechtbank nu juridisch vast", aldus de woordvoerder.

Mogelijk kan de rechtszaak over de paden in het Rijk van Nijmegen ook gevolgen hebben voor andere mountainbikepaden in Gelderland en daarbuiten. De provincie Gelderland, die ook geld stak in de aanleg van de paden, kan nog weinig zeggen over de gevolgen. Een woordvoerder zegt de uitspraak nader te moeten bestuderen.

Bij een busongeluk in de buurt van de Algerijnse hoofdstad Algiers zijn minstens 25 mensen om het leven gekomen. De autoriteiten spreken van 44 gewonden.

De bus was met passagiers op weg van de universiteitsstad Sétif naar Algiers, ruim 250 kilometer verderop. In de buurt van de hoofdstad, ter hoogte van de plaats El Karma, ging het mis. De bus raakte in een slip en stortte in een diep ravijn.

Reddingswerkers wisten tientallen gewonde passagiers uit de bus te halen. Zij zijn met ambulances naar ziekenhuizen in de regio gebracht.

Nationale rouw

Volgens de Algerijnse president Tebboune zijn er kinderen onder de slachtoffers die overleden zijn. Hij heeft vanwege het ongeluk drie dagen van nationale rouw afgekondigd, meldt de staatstelevisie.

Het is de tweede keer in korte tijd dat er in Algerije een groot busongeluk plaatsvindt. Vorige zomer belandde in Algiers een bus in een rivier nadat die door de vangrail was gereden. Er vielen toen 18 doden en 21 gewonden.

Het kabinet wil dat Spanje snel zorgt dat illegale migranten in Ceuta worden teruggestuurd naar Marokko. Ook moet Spanje met spoed de grenzen sluiten en voorkomen dat deze migranten naar het Spaanse vasteland reizen.

Op dit moment is het volgens het kabinet nog niet nodig om aanvullende Europese of nationale maatregelen te nemen. "We willen dat Spanje de komende uren, vandaag nog, maatregelen neemt", zegt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken.

Hij reageert op de situatie in Ceuta, de Spaanse exclave die grenst aan Marokko. De afgelopen dagen hebben zo'n 50.000 migranten zwemmend, per boot of over hekken klimmend dit gebied bereikt. Volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken zijn de meeste migranten, circa 48.300, inmiddels vrijwillig teruggekeerd naar Marokko.

Het kabinet vindt niet dat de Schengenafspraken voor Spanje moeten worden opgeschort, zoals landen als Italië, Finland en Zweden als een mogelijkheid zien. In het Schengenverdrag is afgesproken dat er in principe geen paspoortcontroles meer zijn tussen de aangesloten Europese landen.

Reizen

Vooral rechtse politieke partijen in Nederland als de PVV, JA21, BBB en de VVD vrezen dat aangekomen migranten nu via Spanje probleemloos naar andere Europese landen kunnen reizen. Dat moet voorkomen worden, vinden zij.

Regeringspartij VVD wil dat Spanje de grenzen gaat bewaken, niemand doorlaat en de migranten direct terugstuurt. "Indien Spanje dat niet doet, moet Frontex ingrijpen en is geen enkel drukmiddel uitgesloten, inclusief maatregelen om Schengen (praktisch) op te schorten", laat VVD-fractievoorzitter Brekelmans via X weten. Frontex is de Europese grens- en kustwacht die de Europese buitengrenzen bewaakt.

JA21, die Kamervragen heeft gesteld, wil weten op welke manier het kabinet "gaat voorkomen en monitoren dat deze migranten naar Nederland doorreizen". De kleine christelijke partij CU is overigens ook kritisch op de Spaanse aanpak en op de eerste reactie van het Nederlandse kabinet. "Ik verwacht dat de minister Spanje en Marokko hier snel op aanspreekt en dat deze jonge mannen zo snel mogelijk worden teruggestuurd", aldus het CU-Kamerlid Ceder.

Minister Berendsen begrijpt dat er zorgen zijn dat Marokkaanse migranten zich op termijn bij het Nederlandse aanmeldcentrum in Ter Apel zullen melden. "Maar dat is nu niet aan de orde."

Verzoek tot spoeddebat

PVV-leider Wilders wil dat Nederland de grenzen onmiddellijk sluit en hoopt dat de Tweede Kamer over de situatie in Ceuta terugkomt van reces voor een spoeddebat. Daar moet een meerderheid voor zijn en het ziet er op dit moment niet naar uit dat voldoende partijen dit verzoek steunen.

Minister Berendsen liet vanmorgen weten dat hij erop rekent dat Spanje "doet wat nodig is". Inmiddels is zijn toon iets minder diplomatiek. "Als er vandaag de komende uren niets verandert, dan gaan we praten over aanvullende maatregelen op EU-niveau of nationaal, maar dat is nu nog niet aan de orde." De minister wilde ook niet zeggen aan welke nationale maatregelen er dan wordt gedacht. Ook benadrukt hij dat Spanje inmiddels het leger heeft ingezet.

Een maatregel in twee steden tegen fatbikes lijkt te werken, blijkt uit eerste resultaten en reacties. In Enschede geldt overdag een fatbikeverbod in het winkelgebied in de binnenstad. Amsterdam voerde een fatbikeverbod in in het Vondelpark.

De gemeente Enschede kwam als eerste met het verbod, vanwege de vele klachten van winkeliers en publiek over overlast in het centrum. Mensen op fatbikes reden daar veel te hard of voerden stunts uit, waardoor anderen zich onveilig voelden. Gemeentelijke handhavers hebben tot nu toe 33 waarschuwingen en negen bekeuringen uitgedeeld.

Minder onveilige situaties

"Ik kan echt zeggen dat het verbod werkt", stelt wethouder Marc Teutelink van de gemeente Enschede. "We zien dat er veel minder onveilige situaties zijn en we horen die geluiden ook van de winkeliers en de mensen die winkelen."

Ook ondernemersvereniging Winkelhart in het centrum van Enschede deelt dat beeld: "Voor bezoekers is het veel rustiger. Mensen spreken elkaar aan. Die vorm van sociale controle vinden wij als ondernemers wel prettig", zegt voorzitter Nicole Workel-ten Bos.

94 boetes in Amsterdam

De gemeente Amsterdam, die een maand later een fatbikeverbod in het Vondelpark invoerde, zegt ook positieve reacties te krijgen van fietsers en parkbezoekers. Handhavers hebben daar tot begin juli 94 boetes uitgedeeld. De gemeente doet daar nog verder onderzoek naar het effect en komt dit najaar met de resultaten.

Zowel in Enschede als in Amsterdam is gekozen voor een verbod via de APV, de Algemene Plaatselijke Verordening. Daardoor is het een maatregel die door de gemeente kan worden afgekondigd en die alleen geldig is op die specifieke plek.

Juridische houdbaarheid

Verschillende overheden zoeken al langer naar mogelijkheden om de fatbike aan te pakken zonder dat andere elektrische fietsen ook onder het verbod vallen. Enschede en Amsterdam hebben nu vastgelegd dat elektrische fietsen met banden van 7 centimeter of dikker verboden zijn.

Of deze aanpak juridisch houdbaar is, wordt momenteel door de rechter getoetst. Een fatbike-importeur heeft inmiddels een rechtszaak aangespannen tegen het verbod in Enschede. Ingewijden zien deze zaak als een proefproces. De inhoudelijke behandeling in deze civiele zaak is eind januari.

Meer gemeenten overwegen om ook een fatbikeverbod in te stellen, maar willen de resultaten van de proef in Enschede en Amsterdam afwachten, of volgen de rechtszaak nauwgezet.

Het kabinet is van plan om in 2027 een helmplicht in te voeren voor jongeren onder de 18 jaar op fatbikes en e-bikes. Dit najaar moet een voorstel naar de Tweede Kamer.

Een Britse uitvaartondernemer is veroordeeld tot twintig jaar cel omdat hij nabestaanden op grote schaal heeft misleid. Hij verwisselde de as van overledenen, begroef soms lichamen niet en stal donaties van nabestaanden.

De 48-jarige Robert Bush was eigenaar van een uitvaartonderneming in het Britse Kingston upon Hull, in het noorden van Engeland. Volgens aanklagers heeft hij het vertrouwen van rouwende families ernstig geschonden. In totaal is Bush voor 67 misdrijven veroordeeld.

De rechter zei dat Bush "onvoorstelbaar veel leed en pijn heeft veroorzaakt". "Ik denk niet dat ik ooit misdrijven heb meegemaakt die zoveel mensen zo diep raken."

De zaak kwam in 2024 aan het licht toen de politie de uitvaartonderneming bezocht na een melding. Bush was toen op vakantie. Volgens de openbaar aanklager zou een tijdelijke werknemer andere uitvaartondernemers hebben verteld dat er al jaren lichamen lagen in de zaak. In het gebouw trof de politie 35 lichamen aan, waaronder lichamen die gecremeerd of begraven hadden moeten zijn.

Donaties

Na jaren intensief onderzoek naar de onderneming bleek dat Bush nabestaanden as gaf die niet van hun dierbaren was. Ook ging Bush frauduleus om met het geld dat hij kreeg voor begrafenissen.

Donaties bedoeld voor goede doelen, bijvoorbeeld namens de overledene, hield Bush zelf. Twaalf goede doelen zeggen dat ze deze donaties nooit hebben ontvangen. Verder stal hij donaties die ter nagedachtenis aan de overledene waren gedaan.

Het politiebureau in Humberside zegt niet eerder een onderzoek te hebben verricht dat zo groot en complex was. Er zijn 3000 bewijsstukken in beslag genomen, 12.000 documenten verzameld en 800 getuigenverklaringen afgenomen. Volgens de hoofdinspecteur van het bureau, Alan Curtis, heeft Bush meer dan 300 slachtoffers gemaakt. "Maar in werkelijkheid is het onmogelijk om te weten hoeveel mensen daadwerkelijk door deze zaak zijn geraakt."

Complete chaos

Curtis zegt dat het bedrijf van Bush twee verschillende gezichten had. "Het bedrijf presenteerde zich als een georganiseerd en verzorgd geheel, maar achter de schermen bleek het een complete chaos te zijn."

Volgens de inspecteur zat Bush diep in de schulden, was hij een slechte zakenman en behandelde hij de overledenen met een twijfelachtig moreel en ethisch kompas.

"De impact op de families en de bredere gemeenschap is enorm geweest. Op hun meest kwetsbare moment, toen ze waardigheid en een gevoel van afsluiting zochten voor hun dierbaren, werden deze families geconfronteerd met afschuwelijke schendingen van het vertrouwen", zei de plaatsvervangend hoofdofficier van justitie van het Openbaar Ministerie van Engeland en Wales.

Het moest reizigers de trein intrekken: het Nederland-ticket. Sinds half juni was het verkrijgbaar en werden ruim 550.000 abonnementen van 49 euro per maand gekocht. Vandaag is de laatste verkoopdag. Het kabinet hield rekening met de verkoop van 1 miljoen maandtickets, maar houdt geld over.

Er werd 118 miljoen euro opzijgezet voor het Nederland-ticket. Het goedkopere treinkaartje moest een alternatief bieden voor de hoge brandstofprijzen. Wie met het ticket reist, kan dat wel alleen buiten de spits doen: de zogenoemde daluren.

Uit cijfers van de NS blijkt dat ongeveer een op de drie kopers nog geen abonnement had bij de NS. De grootste groep reizigers zijn mensen tussen de 25 en 29 jaar, zo'n 53.000 mensen.

"Dit is voor ons wel een gigantisch succes", zegt een woordvoerder. "We hopen dat alle mensen die nu zijn ingestapt voor het voordelige tarief, fan zijn geworden van de trein. Na de zomer blijven we voordelige tickets aanbieden. Dit abonnement smaakt naar meer."

Gewoontegedrag

Vanaf 1 september verdwijnt het goedkope ticket weer. Grote vraag is: gaan reizigers overstappen op een ander abonnement? Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft, is sceptisch. "Uit onderzoek blijkt dat reisgedrag in grote mate gewoontegedrag is. Je gaat automatisch elke dag met de auto, de fiets of de trein. De kaart zal voor sommige mensen het gedrag hebben doorbroken, maar hoeveel dat er zijn is nog maar de vraag."

Als kopers het abonnement niet opzeggen, gaat het automatisch terug naar het reguliere tarief van 127,95 euro per maand. "Dat is 2,5 keer duurder dan wat mensen nu betalen. Het is belangrijk dat mensen kijken welk abonnement past: wil ik dit voortzetten of een ander abonnement afsluiten", vertelt de NS-woordvoerder.

Van Wee verwacht dat de meeste mensen vanwege het prijsverschil het abonnement niet gaan verlengen. "Er zullen wel mensen zijn die vergeten op tijd op te zeggen, maar een kleine groep denkt: we gaan die kaart in de toekomst ook kopen." Hij vindt het goed dat de kaart eerst geëvalueerd wordt, voordat de aanbieding wordt verlengd.

De kaart is geïnspireerd op het Deutschlandticket. Sinds 2022 kunnen reizigers daar voor 63 euro een maand door het land reizen.

Een groot verschil tussen het Duitse en het Nederlandse ticket is dat de reizigers in Nederland alleen buiten de spits met het ticket mochten rijden. Het effect op woon-werkverkeer is daardoor gering, verwacht Van Wee.

'Stuk goedkoper'

Een van de reizigers is de 21-jarige Mart Leegsma. Hij woont op kamers in Zwolle en reist in het weekend terug naar zijn ouders in Groningen. "Een retour Groningen-Zwolle is 28 euro geworden. Als je een maand lang ieder weekend gaat, ben je voor 49 euro een stuk goedkoper uit", vertelt Leegsma.

Ook de 27-jarige Maartje Soeters maakt gebruik van het ticket. "Ik ben docent en heb nu zes weken zomervakantie, maar mijn vriend niet. Wat ga je dan de hele tijd in je eentje doen? Ik heb geen auto, dus het is wel lekker om met de trein op pad te gaan. Ik heb ook een museumkaart en ga nu zo'n beetje heel Nederland door."

Voor Melvin Dirks (28) was duurzaamheid juist een belangrijk reden om het ticket te kopen. "Ik vind het fijn om met de trein te reizen. Lekker zitten en je hoeft zelf niet te rijden. Maar ik betrapte me erop dat ik vaak de auto pak, omdat het een stuk goedkoper is. Ik vond dat altijd jammer", vertelt hij. "Toen deze actie kwam, dacht ik: dat is iets voor mij." Voor werk moet Dirks veel reizen. "Na een week had ik de kosten er al uit", vertelt hij.

Alle drie vinden ze dat het ticket moet blijven. "Het enige vervelende zijn die piek- en daluren. Voor de rest is het top", vertelt Leegsma.

Landelijk ticket

Voor de NS "smaakt het ticket naar meer" en ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is enthousiast. Na de zomer gaat het ministerie kijken of er een definitieve variant kan komen van het Nederland-ticket. "Dit tijdelijke product past uitstekend om de drempel om het ov te gebruiken zo laag mogelijk te houden", laat staatssecretaris Bertram weten.

Het ministerie gaat met alle vervoerders kijken of er een landelijk product kan komen. Daarin wordt ook de bus, de tram en de metro meegenomen. Die vervoermiddelen vallen niet onder het huidige ticket.

De drie verdachten die deze week bij een grote politieactie zijn gearresteerd, blijven langer vastzitten. Ze zijn aangehouden op verdenking van het voorbereiden van een mogelijke aanslag, meldt het Openbaar Ministerie.

Naast de 19-jarige Eindhovenaar Muhammed K. zijn ook de twee minderjarige verdachten al eerder opgepakt in verschillende terrorismezaken. Dat bevestigen bronnen rond de zaak aan de NOS.

De 16-jarige Rotterdammer en de 17-jarige jongen uit De Rijp werden april vorig jaar samen met twaalf andere verdachten aangehouden in een zaak rond opruiing tot terrorisme op TikTok.

De strafzaak van de Rotterdammer hierover loopt nog. Voor de destijds 16-jarige jongen uit De Rijp, een dorp in de buurt van Alkmaar, is dat anders. In februari dit jaar werd hij in deze zaak veroordeeld tot ruim een jaar gevangenisstraf, waarvan vier maanden voorwaardelijk - ongebruikelijk zwaar voor een minderjarige. Omdat de jongen zijn straf in voorarrest al had uitgezeten, kwam hij na de uitspraak vrij.

Geradicaliseerd

In de rechtszaak van de jongen uit De Rijp komt meerdere keren naar voren dat hij geradicaliseerd is. Volgens de rechter nam hij deel aan de terroristische organisatie IS en verspreidde hij online extreme jihadistische content en kennis over het plegen van een aanslag. Er werd niet bewezen dat hij echt concrete plannen had voor een aanslag.

Wel staan in de uitspraak serieuze details over de extremistische gedachten van de nu 17-jarige jongen. Zo sprak hij op sociale media met anderen over het plegen van een aanslag en probeerde hij via TikTok en Telegram aan een wapen te komen.

Hij had zich volgens de rechtbank het IS-gedachtegoed eigengemaakt. Zo legde hij bijvoorbeeld de eed van trouw af aan IS. Ook is er op zijn laptop een afscheidsbrief aan zijn moeder gevonden, "waarin hij het martelaarschap verheerlijkt".

Beelden van de arrestaties in Rotterdam en Eindhoven:

Tijdens zijn rechtszaak heeft hij meerdere keren gezegd dat zijn uitlatingen en handelingen niet serieus waren en juist als grap waren bedoeld. De rechtbank ziet dat anders, valt in de uitspraak te lezen. "In deze zaak kan gelet op de veelheid aan gedragingen en uitlatingen niet meer worden gezegd dat dit als misplaatst 'grappig' kan worden beschouwd. De grens van het strafbare is hier duidelijk overschreden."

De rechtbank legde hem uiteindelijk een straf op van 431 dagen, met aftrek van voorarrest. Daarvan zijn 150 dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar.

Mediastrategie van IS

Bij het radicaliseren van de jongen spelen sociale media een grote rol. "Het handelen van de verdachte past naadloos in de mediastrategie van IS", zegt de rechter. Zo postte hij op verschillende accounts propaganda van IS. "Dit betrof zeer gewelddadige en extremistische content. De accounts van de verdachte hadden (zeer) veel volgers."

Ook de jongen uit Rotterdam was destijds betrokken bij het onderzoek van het OM naar opruiing tot terrorisme op TikTok. Na zijn arrestatie zat hij korte tijd vast. Het is nog onduidelijk wat zijn rol was en waar hij precies van verdacht wordt. Zijn zaak is nog niet behandeld.

Plannen voor aanslag

De 17-jarige jongen uit De Rijp is sinds februari dit jaar vrij. De derde verdachte, de 19-jarige Muhammed K. uit Eindhoven, is dat sinds twee jaar. Hij heeft uiteindelijk vier maanden vastgezeten omdat hij vergevorderde plannen had om een aanslag te plegen in België. Ook was hij onderdeel van IS en probeerde via Telegram een wapen te kopen.

Voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) is de snelle online radicalisering van jongeren al langer een groot punt van aandacht. In eerdere rapporten schrijft de NCTV dat die dreiging, vooral uit jihadistische hoek, een gevaar is voor de nationale veiligheid. "Duidelijk is dat minderjarigen extra kwetsbaar zijn voor dergelijke invloeden."

"Wat er gisteren gebeurde, was een aanval, een schending van de territoriale integriteit van Spanje", aldus de Spaanse premier Sánchez. Hij hield een persconferentie na zijn aankomst in Ceuta, de Spaanse exclave die grenst aan Marokko. Sánchez ziet mensensmokkelaars als de schuldigen achter de enorme toeloop van mensen in Ceuta.

Recente beelden vanuit Ceuta:

Volgens de Spaanse regering hebben bijna 50.000 migranten de afgelopen dagen de Spaanse exclave bereikt. De president van de autonome regio en tevens burgemeester van Ceuta, Juan Jesús Vivas, schat dit aantal nog iets hoger, op zo'n 60.000 mensen. Zij worden bij aankomst niet officieel geregistreerd, waardoor de cijfers uiteenlopen. Ceuta zelf heeft ruim 80.000 inwoners.

'Situatie is onhoudbaar'

Sommige migranten zijn alweer vrijwillig teruggekeerd naar Marokko. Onduidelijk is waarom. Volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken zijn zo'n 25.000 mensen teruggegaan.

De migranten kwamen zwemmend, per boot, of door over hekken te klimmen in de Spaanse stad aan. De lokale autoriteiten waarschuwen dat de overtocht gevaarlijk is. Tot nu toe zijn 57 mensen om het leven gekomen, schrijft de Spaanse krant El País. De situatie is onhoudbaar, zei Vivas.

Correspondent Samira Jadir was gisteren op de weg van Tanger naar Fnideq waar duizenden mensen op weg naar Ceuta waren:

Sanchéz bedankte de Marokkaanse autoriteiten voor hun bereidwilligheid om mee te werken aan de terugkeer van de mensen die de afgelopen dagen de Spaanse exclave binnendrongen.

Sinds gisteren heeft Spanje bijna 350 politieagenten naar Ceuta gestuurd, meldt de Spaanse krant El País. Ook het leger is aanwezig.

Migranten zien de Spaanse exclave als een toegangspoort naar de Europese Unie. Ze hopen een verblijfsvergunning te krijgen waarmee ze verder door de EU kunnen reizen.

Wat is een exclave?

Een exclave is een stuk land dat geografisch niet verbonden is met het land waar het toe behoort. Een exclave kan door één of meerdere landen zijn omsloten, in tegenstelling tot een enclave. Dat is een stuk land dat volledig door één land wordt omsloten.

De toestroom van de tienduizenden migranten heeft tot bezorgde reacties geleid in andere Europese landen. Zo zei de Franse minister van Binnenlandse Zaken dat hij de opdracht heeft gegeven om de grenscontroles met buurland Spanje aan te scherpen. De Franse regering zou ook hulp hebben aangeboden aan Spanje.

De Italiaanse premier Meloni zei dat opschorting van het Verdrag van Schengen met betrekking tot Spanje tot de mogelijkheden behoort. De Finse minister van Binnenlandse Zaken viel haar bij.

Spanje heeft verontwaardigd gereageerd op die uitspraken en heeft de Italiaanse ambassadeur op het matje geroepen.

Buitengrenzen van EU beschermen

Voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen zegt dat de EU contact heeft gezocht met Marokko. Ze noemde de beelden uit Ceuta "onacceptabel". "We kunnen niet toestaan dat mensen naar onze Unie komen zonder zich aan onze regels te houden."

Ook de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen sprak over "zorgelijke ontwikkelingen in Ceuta". Hij zegt erop te rekenen dat Spanje "doet wat nodig is" om de buitengrenzen van de EU te beschermen. Ook van Marokko verwacht hij stappen, aldus Berendsen.

Verdrag van Schengen

In het Verdrag van Schengen hebben 29 Europese landen afgesproken om het vrije verkeer van personen mogelijk te maken. Daardoor zijn er in principe geen paspoortcontroles tussen de landen die onder het Schengengebied vallen.

Er is geen mechanisme binnen het akkoord om een ander Schengenland uit de Schengenzone te weren. Wel kunnen landen tijdelijk toch grenscontroles uitvoeren.

De 20-jarige verdachte van het fatale verkeersongeval in Zeeuws-Vlaanderen vorige maand, beging vaker grove verkeersovertredingen. Dat bleek woensdag uit de uitspraak van de rechter over zijn voorarrest, dat met zestig dagen werd verlengd.

Bij de aanrijding in Vogelwaarde op 11 juni kwamen drie leerlingen en hun basisschooldirecteur om het leven. Zij waren op schoolkamp. Meerdere mensen raakten gewond.

Alleen al in de week voor het ongeluk reed de verdachte op zeventien plekken te hard. Op de dag van het ongeval werden nog drie snelheidsovertredingen geregistreerd. Op de telefoon van de verdachte werden meerdere filmpjes aangetroffen waarop te zien is dat hij zichzelf en de snelheidsmeter van de auto filmt terwijl hij met hoge snelheid rondrijdt. Hoe kan het dat iemand die zoveel verkeersovertredingen begaat niet wordt gepakt?

Mulderboete

Wie binnen de bebouwde kom tot 30 kilometer per uur te hard rijdt, of op de snelweg tot 40 kilometer per uur te hard, krijgt meestal een zogenoemde Mulderboete. Dat is een geldboete voor een lichte verkeersovertreding waarvoor geen limiet geldt: iemand kan onbeperkt Mulderboetes krijgen. Deze overtreding komt niet op het strafblad.

Als een overtreder 30 kilometer per uur of meer te hard rijdt (of 40 kilometer of meer op de snelweg), krijgt diegene meestal een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie. Dat is een straf die het OM oplegt en wél op het strafblad wordt vermeld.

Of de snelheidsovertredingen van de verdachte ook Mulderboetes waren, kan het OM niet bevestigen. "Het strafrechtelijk onderzoek naar de feiten is nog gaande", zegt een woordvoerder. "Het OM zal op een later moment ter zitting verder inhoudelijk op deze zaak ingaan."

Veelplegers

Recente cijfers over veelplegers in het verkeer ontbreken, zegt onderzoeker Agnieszka Stelling van SWOV, het nationaal wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek. Wel bleek uit SWOV-onderzoek uit 2011 dat voertuigen waarop negen of meer verkeersovertredingen in een jaar werden geregistreerd, naar verhouding vaker betrokken zijn bij verkeersongevallen.

Deze groep voertuigen vormde ongeveer 0,5 procent van alle overtredingen, maar was betrokken bij 6 procent van de verkeersongevallen. "Dus naar verhouding zijn veelplegers vaker betrokken bij verkeersongevallen", zegt Stelling.

Volgens de Vereniging Verkeersslachtoffers staat het incident in Vogelwaarde voor een groter probleem. De vereniging vindt dat de politiek veel steviger moet ingrijpen tegen veelplegers in het verkeer. "Er vallen jaarlijks meer dan 700 verkeersdoden en tienduizenden gewonden. De samenleving heeft niet door wat de schade op de Nederlandse wegen is", zegt secretaris Jetty van der Werf.

Ze spreekt ook uit persoonlijke ervaring. Van der Werf verloor in 1984 haar broer bij een verkeersongeval. Daarnaast werd ze in 2011 zelf aangereden door een bestuurder onder invloed, waardoor ze blijvend letsel aan haar voet opliep. "Het had veel erger kunnen aflopen, maar ik leef nog iedere dag met de gevolgen", zegt ze.

De vereniging pleit voor een strengere aanpak van veelplegers. "Wie keer op keer de fout in gaat, moet veel harder worden aangepakt. Hogere boetes voor veelplegers, een snelheidsbegrenzer, eerder het rijbewijs innemen en in sommige gevallen het voertuig afpakken."

Een 39-jarige Maleisische piloot is opgepakt in Jakarta nadat bij hem 70.000 xtc-pillen in zijn koffer werden aangetroffen door de douane. De man smokkelde de drugs naar de Indonesische hoofdstad terwijl hij aan het werk was. Ook was hij zelf onder invloed van drugs.

De piloot van Malaysia Airlines werd gearresteerd op de internationale luchthaven Soekarno-Hatta. Dat gebeurde nadat hij daarvoor met een passagiersvliegtuig van Kuala Lumpur naar Jakarta was gevlogen.

Op verzoek van een bekende zou hij de tientallen kilo's drugs hebben meegesmokkeld. Daarvoor zou de man een beloning van omgerekend ruim 10.000 euro in het vooruitzicht zijn gesteld. Een drugstest bij de piloot wees uit dat hij onder invloed was van MDMA, cocaïne en methamfetamine.

14 zakken drugs

De xtc zat in veertien zakken in zijn handbagage. Daar werd ook 4 gram methamfetamine aangetroffen, vermoedelijk voor eigen gebruik. De man verklaarde volgens de Indonesische douane dat het de derde keer was dat hij drugs had gesmokkeld, na eerdere smokkelpogingen naar Indonesië en Maleisië.

Hij wordt ervan verdacht onderdeel te zijn van een internationaal drugssyndicaat. Malaysia Airlines onthoudt zich van commentaar zolang het onderzoek van de autoriteiten loopt, maar geeft wel aan geen enkele vorm van wangedrag te tolereren. Ook werd een intern onderzoek aangekondigd.

Strenge drugswetten

Indonesië heeft zeer strenge drugswetten. Op drugssmokkel staat een levenslange gevangenisstraf of de doodstraf. Honderden mensen zitten vast op death row, het merendeel voor drugsmisdaden.

De doodstraf werd in juli 2016 voor het laatst voltrokken in Indonesië. Toen werden een Indonesiër en drie Nigerianen door een vuurpeloton geëxecuteerd, voor drugssmokkel.

AI-bedrijf Suno moet auteursrechten betalen voor het gebruik van bestaande liedjes waarmee met kunstmatige intelligentie 'nieuwe' nummers worden gemaakt. Dat is het oordeel van een Duitse rechtbank. Suno betaalt op dit moment niet voor het gebruik van de nummers.

Met deze uitspraak van de rechtbank in München behaalt de Duitse organisatie voor auteursrechten GEMA een klinkende overwinning op het Amerikaanse bedrijf Suno.

Prompt

Gebruikers van Suno kunnen een liedje laten maken door online een opdracht (prompt) in te voeren hoe het liedje moet klinken en waarover het gaat. Daar rolt dan er een kant-en-klaar lied uit.

GEMA wist de rechtbank ervan te overtuigen dat melodieën, harmonieën en ritmes van die AI-nummers vaak verdacht veel lijken op bestaande nummers waar auteursrechten op rusten.

In de rechtszaak stonden onder meer de composities Atemlos durch die Nacht, Forever Young en Mambo No. 5. centraal. GEMA behartigt de belangen van de Duitse componisten van die nummers.

Betoog

De rechtbank gaat grotendeels mee in het betoog van GEMA dat Suno de nummers gebruikte om zijn kunstmatige intelligentie te trainen, zonder dat daarvoor is betaald.

Er is nog niet bepaald hoe Suno alsnog de auteursrechten zou moeten voldoen. Ook is het voor het Amerikaanse bedrijf mogelijk om in beroep te gaan tegen de uitspraak.

Volgens GEMA is het de eerste zaak in Europa waarin een rechter oordeelt dat een bedrijf auteursrechten moet betalen voor het trainen van AI met bestaande composities.

In Cyprus is een Brits-Azerbeidzjaanse man aangehouden op verdenking van spionage op een Britse militaire basis. Hij zou informatie hebben doorgespeeld aan de inlichtingendienst van de Iraanse Revolutionaire Garde, meldt de Londense politie.

De 44-jarige Rashad Sultanov komt uit de Londense wijk Islington en werd op 17 juli aangehouden door de lokale autoriteiten. Hij zit vast in afwachting van de uitleveringsprocedure. De aanhouding volgt uit een onderzoek door een Britse antiterreureenheid en een samenwerking tussen de Britse en Cypriotische opsporingsinstanties, zegt het hoofd van de Britse antiterreureenheid.

Het onderzoek richt zich op incidenten die plaatsvonden tussen 11 mei en 22 juni vorig jaar op de geheime basis Akrotiri van de Britse luchtmacht. Sultanov wordt verdacht van het observeren op de basis en het doorspelen van informatie aan Iran. Het Britse OM vervolgt hem op grond van artikelen 3 en 4 van de Britse National Security Act: bijstand verlenen aan een buitenlandse inlichtingendienst en het betreden van een verboden gebied met een doel dat schadelijk is voor het Verenigd Koninkrijk.

Het is de eerste aanhouding in overzeese gebieden onder de Britse wet. Die werd op 11 juli 2023 aangenomen vanwege een "toenemende dreiging van vijandige activiteiten" door staten die een bedreiging zouden vormen voor de Britse nationale veiligheid. Met de nieuwe wet kan het VK contraspionagewetten uitbreiden.

Volgens het hoofd van de Britse antiterreureenheid bewijst de zaak dat de nieuwe wet toepasbaar is als overzeese Britse militaire bases mogelijk doelwit zijn van vijandige staten.

De bijna honderd boetes die zijn uitgedeeld aan chauffeurs van vrachtwagens en touringcars die toch over de Merwedebrug zijn gereden, zijn maar een fractie van het aantal overtredingen. Het verbod wordt nog steeds door veel chauffeurs genegeerd.

Van zaterdag tot en met woensdag reden 8141 vrachtwagens en touringcars over de verzwakte brug, ondanks het verbod. Dat meldt Rijkswaterstaat (RWS).

Een groot deel daarvan, ongeveer 80 procent, had een buitenlands kenteken. Vanwege regelgeving konden zij nog niet worden beboet; die kentekens worden niet door de camerasystemen geregistreerd. De overtreding valt namelijk niet onder Europese afspraken die het uitwisselen van kentekengegevens tussen landen mogelijk maakt.

Mogelijk extra maatregelen

"Elk voertuig is er één te veel", zegt Rijkswaterstaat. Het aantal zware voertuigen dat over de brug rijdt, is wel fors verminderd, zegt een woordvoerder tegen de NOS. "Normaal gesproken waren dat er 18.000 per werkdag. Nu gaat het om 2500 per werkdag. Maar we streven naar nul."

In het weekend valt het aantal vrachtwagens dat over de brug rijdt over het algemeen lager uit.

De komende dagen wordt gekeken of extra maatregelen nodig zijn. Wat voor maatregelen dat zouden kunnen zijn, wordt nog in kaart gebracht, zegt RWS.

Nog bijna 500 boetes erbij

De brug in de A27 bij Gorinchem is sinds 18 juli gesloten voor vrachtverkeer. De stalen boogconstructie is op verschillende plekken niet sterk genoeg om zware voertuigen te dragen. Zaterdag plaatste RWS daarom camera's bij de brug om overtreders te identificeren.

Gisteren werd bekendgemaakt dat er in vijf dagen tijd 96 boetes zijn uitgedeeld. In diezelfde periode zijn in totaal 567 processen-verbaal verstuurd naar het Centraal Justitieel Incassobureau. Al die processen-verbaal zullen leiden tot een boete van 500 euro, zegt RWS.

Voor nu gaat het alleen om voertuigen met een Nederlands kenteken. Buitenlandse vrachtwagens die toch over de brug rijden, hebben geen vrij spel: chauffeurs kunnen staande worden gehouden door de politie of boa's en alsnog worden beboet.

Medewerkers van een bibliotheek in de Australische kustplaats Kiama keken vorige week verbaasd op toen een boek liefst 150 jaar na de uitleendatum werd ingeleverd.

Bibliotheekmanager Michelle Hudson zei nog nooit zoiets te hebben meegemaakt. De man die het boek terugbracht, Ross Simmons, vertelde dat hij vermoedde dat zijn betovergrootvader het boek geleend moet hebben.

Tijdens een verbouwing van zijn huis stuitte Simmons op het boek. In die woning woonde zijn betovergrootvader vroeger. Simmons vond het boek met waterschade terug in een theedoos, die was ingemetseld in een open haard.

Simmons zei geen idee te hebben waarom zijn voorouder, die ook wethouder was in Kiama, het boek nooit terugbracht naar de bieb.

Volgens de toen geldende bibliotheekregels, moest een boek eerst worden ingeleverd en de schuld worden betaald, voordat een ander boek kon worden geleend. "Wellicht is dat de reden waarom het boek nooit aan ons is teruggeven", zei Hudson tegen de Australische publieke omroep ABC News.

Geen leengegevens

Het lukte de bibliotheek niet om te achterhalen of de betovergrootvader van Simmons het boek daadwerkelijk leende. Dat komt doordat de leengegevens uit de jaren 70 van de negentiende eeuw verloren zijn gegaan. "Helaas staat er ook niets in het boek wat ons vertelt wie de laatste lener was", aldus Hudson.

Het boek, Antiquities of Athens uit 1858, was het 506e boek dat werd opgenomen in de oorspronkelijke collectie van de bibliotheek, die in 1872 haar deuren opende.

17.000 euro

Rekening houdend met de inflatie zou de boete voor het te laat terugbrengen omgerekend ruim 17.000 euro bedragen. Simmons zei dat hij zich bij het terugbrengen van het boek geen moment zorgen maakte over het al dan niet moeten betalen van een boete.

Zover kwam het dus ook niet. De bibliotheek zegt tegenwoordig geen boetes meer op te leggen. "Hoewel dit misschien wel een beetje had kunnen bijdragen aan het oplossen van de financiële problemen van de bibliotheek", schrijft de bibliotheek op Instagram.

De bibliotheek heeft het "in opmerkelijke goede staat" verkerende werk tentoongesteld in een collectie over de lokale geschiedenis van de bibliotheek. Het boek wordt niet meer uitgeleend. "We willen niet nog eens 150 jaar wachten tot dit boek wordt teruggebracht", zegt Hudson met een knipoog.

Op de snelweg A12 bij Babberich bij de Duitse grens is vanochtend een ernstig ongeval gebeurd. Bij het ongeluk zijn vier voertuigen betrokken, meldt de politie Oost-Nederland. Het gaat om een personenauto, twee vrachtwagens en een bestelauto.

De drie inzittenden van de personenauto zijn gewond geraakt en naar het ziekenhuis gebracht. Over de ernst van hun verwondingen heeft de politie niets bekendgemaakt.

De inzittenden van de andere voertuigen zijn ter controle nagekeken in het ziekenhuis, schrijft Omroep Gelderland. Volgens de Veiligheidsregio Gelderland-Midden zijn in totaal zes personen bij het ongeval betrokken.

De chaos op de snelweg was groot:

Het ongeval gebeurde rond 10.30 uur. Minstens twee traumahelikopters en acht ambulances werden opgeroepen. Hulpdiensten uit zowel Nederland als Duitsland zijn ingezet.

Snelweg uren dicht

De snelweg in de richting van Duitsland ging urenlang dicht voor onderzoek. Het verkeer werd omgeleid via de A18. Rond 18.30 uur was de weg weer vrij.

Door grenscontroles aan de Duitse kant van de grens staan er geregeld files op de snelweg bij Babberich. Volgens de ANWB stond kort voor het ongeval op de A12 richting de Duitse grens al een file als gevolg van een Duitse grenscontrole, waardoor het verkeer al zo'n 10 minuten vertraging had opgelopen.

Of de grenscontrole een rol heeft gespeeld bij het ongeval, wil de politie niet zeggen.

Vaker zware kettingbotsingen

Eerder dit jaar vond op hetzelfde traject een zware kettingbotsing plaats met vijf voertuigen. Drie mensen raakten gewond, onder wie een kind. Eind april was er opnieuw een kettingbotsing met zeven voertuigen. Een van de automobilisten overleefde het ongeluk niet.

Burgemeester Boumans van Doetinchem deed na het ongeluk in maart een oproep aan Duitse grensgemeenten om te stoppen met de grenscontroles. Ook de Nijmeegse burgemeester Bruls liet zich in een interview met Trouw in april negatief uit over de Duitse controles aan de Nederlandse grens.

Hoe organiseer je een feest dat draait om vrijheid en zichtbaarheid zonder dat zware veiligheidsmaatregelen die thema's compleet overschaduwen? Voor dat dilemma staat Amsterdam dit weekend. Een week na de aanslag in Berlijn is er extra aandacht voor de veiligheid tijdens WorldPride.

De deuren zijn nog niet eens open, maar toch staan er al honderden feestgangers in de rij. "Dit heb ik nog nooit meegemaakt", vertelt eigenaar Richard Keldoulis van Club Church, een bekende en iconische gay club in onze hoofdstad.

Extra controle

De gebeurtenissen in Berlijn lijken de bezoekers van de WorldPride in Amsterdam in ieder geval niet af te schrikken; het is juist drukker dan ooit. Zoals elke uitgaansavond staat er een beveiliger voor de deur, maar vanavond neemt de club extra maatregelen.

Zo gaan alle tassen open en is er een grondige check. Ook is er nauw contact met de politie. "Er zijn zeker zorgen en iedereen vindt het spannend. Er is extra bewustzijn vanwege de veiligheidsmaatregelen en we vertrouwen er ook op dat het goedkomt", aldus Keldoulis.

Veel bezoekers hebben Berlijn nog vers in het geheugen. Voor een van de feestgangers in de rij bij Club Church geldt dat in het bijzonder. "Ik kom zelf uit Berlijn en ik was vorige week ook op de plek van de aanslag. Een paar minuten voor het zo misging heb ik het feest verlaten, maar al mijn vrienden waren er nog. Ik voel de paniek nog steeds in mijn lijf", vertelt hij.

Dat de club vanavond op eigen initiatief maatregelen neemt, kan hij waarderen. "Het is altijd fijn om een gevoel van veiligheid te ervaren, maar uiteindelijk kun je het nooit helemaal uitsluiten. Ook in Berlijn waren er barricades en veel veiligheidsmaatregelen, en toch ging het mis."

Dreigingsrisico

Voor de Pride in Amsterdam geldt altijd al dat het dreigingsrisico hoog is, maar vanwege Berlijn ligt dit nog meer onder een vergrootglas. Ieder jaar worden er veel zichtbare en onzichtbare veiligheidsmaatregelen genomen. Burgemeester Femke Halsema kondigde afgelopen weekend aan dat de stad waar nodig daarbovenop nog extra maatregelen zal nemen.

Ze voegde daar de hoop aan toe dat bezoekers er zo min mogelijk van gaan merken. Over wat de extra maatregelen zijn, worden vanuit veiligheidsoverwegingen geen uitspraken gedaan.

Een belangrijke schakel is in ieder geval het politienetwerk Roze in Blauw. Zij kunnen ingrijpen wanneer nodig, maar treden vooral ook op als een verbindende factor. "Onze collega's zijn aanwezig op de straatfeesten of op andere plekken waar de lhbti-gemeenschap zich begeeft", vertelt Michel Peters, voorzitter van de Amsterdamse afdeling van Roze in Blauw.

"We zijn er vooral om het contact met de gemeenschap te leggen en te onderhouden. We willen deze dagen extra laten zien dat we er zijn. Zodat mensen weten dat ze ons kunnen benaderen op het moment dat er iets speelt."

'Veilige deken over Amsterdam'

Daarnaast zijn dit jaar voor het eerst verschillende locaties in de stad ingericht als safer spaces. Dat zijn plekken waar lhbti'ers die worden lastiggevallen terechtkunnen voor hulp en ondersteuning. Meer dan veertig locaties in de hoofdstad hebben zich ervoor aangemeld, van hotels tot musea. Het is een initiatief van meldpunt Rita. Dat richt zich op het bestrijden van discriminatie en agressie tegen de queer-gemeenschap.

Jerrald Justin is medeoprichter en deze dagen is hij druk met het verspreiden van zo'n 50.000 flyers met een uitgebreide plattegrond van de safer spaces. In de lobby van hotel The Grand, een van de uitwijklocaties, vertelt hij over de gedachte erachter.

"Het werkt als het ware als een veilige deken over de stad heen. Mensen kunnen bij deze plekken naar binnen als ze wat overkomt of als ze een situatie willen ontvluchten. De mensen die er werken weten dat er mensen uit de queer-gemeenschap binnen kunnen komen en zijn ook geïnstrueerd hoe ze daarop moeten reageren en wat de vervolgstappen zijn."

De bedoeling is dat de plekken ook na de Pride blijven. "Er gebeurt heel veel heftigs op dit moment in onze community. Het is helaas elke dag onveilig voor veel queer mensen. Maar we zijn ook heel erg sterk en we vechten terug. En dit initiatief is ook een manier van terugvechten", zegt Justin.

Het wordt de komende dagen opnieuw strandweer en dat betekent dat veel mensen verkoeling zoeken aan zee. In Zeeland waarschuwen strandwachten voor springtij, waardoor er sterke stromingen kunnen ontstaan.

Op de Zeeuwse stranden wordt extra gepatrouilleerd en gewaarschuwd, schrijft Omroep Zeeland. Zo zijn langs de boulevard van Vlissingen borden geplaatst om strandgangers te waarschuwen voor de sterke stroming.

De borden staan tussen Boulevard Bankert en Boulevard De Ruyter. "Dat stukje strand wordt steeds vaker gebruikt als het laagwater is", zegt Bas-Jan Spuijbroek, directeur van Stichting Strandexploitatie Veere.

Vlak bij vaargeul

Bij hoogwater loopt het strand weer onder. "Als mensen daar tijdens opkomend tij het water in gaan, zitten ze dicht bij de vaargeul. Dat kan gevaarlijk zijn", zegt Spuijbroek. Wie door de stroming wordt meegesleurd, kan in de richting van het Leugenaarshoofd drijven.

"Daar is de stroming erg sterk en is het lastig om aan land te komen. Bovendien is de dijkbekleding ruw en er zitten mosselen en schelpen op", zegt Spuijbroek. Op en rond het nabijgelegen Nollestrand geldt al langer een zwemverbod vanwege de sterke stroming. Bij de paalhoofden staan rode vlaggen die zwemmers moeten waarschuwen.

Gunstige wind

Ondanks de waarschuwing verwachten de strandwachten aankomend weekend geen grote problemen. "De wind staat de komende dagen gunstig en er worden geen stormachtige omstandigheden verwacht. Juist die combinatie van wind en springtij maakt het risicovol", zegt Spuijbroek.

Warm, droog, lage luchtvochtigheid en winderig: het zijn omstandigheden die gunstig zijn voor natuurbranden, oftewel 'vuurweer'. Sinds begin jaren 80 is het aantal dagen met zulk weer flink toegenomen in Zuid-Europa, schrijven wetenschappers in het vakblad Scientific Reports.

"Het aantal dagen met een extreem hoog brandrisico is bijna verdubbeld in 40 jaar", zegt Raúl Cordero Carrasco, klimaatonderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Dat komt door de wereldwijde opwarming. Brandrisico reageert sterk op temperatuur, en klimaatverandering duwt temperaturen omhoog."

Het onderzoek beslaat de periode van 1981 tot en met 2025. Opvallend genoeg nam het aantal branden in die periode juist af. Net als het oppervlak verbrande natuur in Zuid-Europa, al schommelde dat flink van jaar tot jaar. Het onderzoek gaat dus niet over de huidige branden in Frankrijk en Spanje.

Dat het aantal branden en hun omvang afnamen terwijl het risico steeg, klinkt paradoxaal. Toch is dat goed te verklaren, zeggen experts. "Je hebt altijd nog een ontsteking nodig", zegt Max van Gerrevink, een natuurbrandonderzoeker die niet betrokken was bij het onderzoek. "Klimaatverandering steekt geen branden aan."

Menselijk gedrag veroorzaakt de meeste ontstekingen; als mensen minder peuken achteloos weggooien of minder brandstichten, leidt dat tot minder branden. Maar er zijn nog meer zaken die invloed hebben. Denk aan het landschap en hoeveel brandstof dat bevat. Zo woeden de branden bij Bordeaux in een gebied met rijen geplante, brandbare zeedennen.

Zuid-Europese landen zijn volgens Cordero Carrasco succesvol geweest in brandbestrijding. "Ze maken effectief gebruik van technologie en middelen die ze in het verleden niet hadden", zegt hij. En er is gewerkt aan preventie. Zo beboet Spanje mensen die roken in de natuur. In Chili ontstaan vaker branden door nalatigheid, merkte Cordero Carrasco in eerder onderzoek, omdat daar minder gebeurt aan preventie.

Ontvolkt platteland

Brandbestrijding heeft zich in Spanje enorm ontwikkeld, bevestigt Brian Verhoeven, natuurbrand-analist bij de brandweer en onderzoeker bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. Verhoeven is nu in Catalonië om de brandweer te helpen. Die verbetering zit hem niet in één stap, zegt Verhoeven. Ja, de brandweer is beter uitgerust. Maar de natuurbranden zelf escaleerden in Catalonië, waarbij de brandweer telkens mee veranderde.

Naast de toename in vuurweer kampen Zuid-Europese landen met meer ongunstige trends voor branden. Zo is er in sommige streken steeds meer bos en is er meer brandstof in het landschap. Dat gebeurt doordat de bevolking wegtrekt en boeren stoppen met het bewerken van hun land.

Van 1990 tot 2025 nam de oppervlakte van (terug)gegroeid bos in Spanje toe met 10 procentpunt. Dat laat de groei van daarvoor nog buiten beschouwing.

In een streek als Catalonië is dat aandeel teruggegroeid bos nog groter, zegt Verhoeven. "Op veel plekken in het bos zie je stenen muurtjes en terrassen. Dat waren akkers en is nu bos."

Natuurgebieden in de streek zijn groter en meer aaneengesloten. "Je kan niet alleen naar klimaatverandering kijken en verklaren wat er in Spanje gebeurt", zegt Verhoeven.

Temperaturen blijven stijgen

Temperaturen in Europa blijven de komende decennia stijgen. En daarmee ook het aantal dagen met extreme brandrisico, verwacht Cordero Carrasco. Veel ander onderzoek ondersteunt dit. Hij maakt zich dan ook zorgen of Zuid-Europese landen opgewassen blijven tegen de stijgende risico's.

"Het verbrande oppervlak bereikte in 2018 een dieptepunt", zegt Cordero Carrasco, "sindsdien lijkt er een trend naar meer branden te zijn."

Lees hier meer over de bosbranden in Zuid-Europa:

Ook Van Gerrevink maakt zich zorgen. Als het nu misgaat en toch brand ontstaat, heeft dat steeds grotere gevolgen. Branden kunnen uitgroeien tot grote, nauwelijks te controleren branden. Van Gerrevink denkt dat we die 'megabranden' vaker gaan zien.

Er is ook steeds meer onderzoek naar 'vuurweergolven', meerdere aaneengesloten dagen met extreme brandcondities. Die kunnen een natuurbrand enorm aanjagen en de brandweer bijkans machteloos maken. Van Gerrevink verwijst naar Spanje waar de branden rond Madrid zo groot konden worden door achtereenvolgende dagen met hoge temperaturen, geen regen en stevige wind.

De huidige zomer is daarbij geen geruststellend signaal. Zo was een van de branden bij Bordeaux zo intens dat die zijn eigen 'vuurwolk' creëerde. Dat maakt het vuur grilliger en gevaarlijker. Dat kan leiden tot nieuwe brandhaarden. Het creëren van eigen weer is een risico waar 'vuurweer' niet naar kijkt.

Lekke banden, kapotte accu's, storingsmeldingen en startproblemen. De vakantieperiode is in volle gang en dat is ook te zien op de weg, meldt de ANWB.

In totaal heeft de ANWB Alarmcentrale deze zomer al ruim 330.000 meldingen geregistreerd van reizigers in binnen- en buitenland. Dat zijn er meer dan in dezelfde periode vorig jaar, met een stijging van zeker 10.000 meldingen.

Oren uitspoelen

Opvallend dit jaar is het aantal belletjes met medische hulpvragen over onder meer infecties, kneuzingen, buikproblemen en oorontstekingen.

Het is onduidelijk waar dat door komt. Voor oorontstekingen is er vaak wel een oorzaak, zegt Victor Geskes, directeur van de ANWB Alarmcentrale: vies zwembadwater. "Het is altijd raadzaam om als je uit het zwembad komt, eventjes onder de douche ook je oren uit te spoelen. Dat kan een hoop problemen voorkomen."

Ook de hitte speelt een rol, weet Geskes. "Auto's hebben het zwaarder als het heel heet wordt, mensen ook." Vooral uit populaire vakantielanden in Zuid-Europa kwamen veel meer meldingen binnen. Het gaat om een stijging van 23 procent uit Italië, 17 procent uit Spanje en 18 procent uit Frankrijk. Ook ontving de ANWB meer medische hulpvragen van reizigers in Marokko, Turkije en Oost-Europa.

Fiets mee op vakantie

Ook nemen Nederlanders steeds vaker een fiets mee op vakantie. Dat is niet geheel zonder risico's. Wekelijks belanden tientallen Nederlandse fietsers in het ziekenhuis, veelal met hoofdletsel of botbreuken.

"Wij zijn een fietsland en fietsen ook graag in het buitenland. Alleen: het buitenland is Nederland niet wat betreft de voorzieningen voor fietsers", zegt Geskes. Ongelukken ontstaan vooral doordat fietsers moeten uitwijken voor ander verkeer en doordat weggebruikers in vakantielanden minder gewend zijn aan fietsers dan in Nederland.

Daarnaast kan een ander landschap ook tot problemen leiden. "Meer bergen en heuvels vereisen toch wel wat voorzichtigheid", zegt Geskes.

Meer pechgevallen in koelere bestemmingen

Wie met de auto erop uittrekt, trekt vooral richting Frankrijk. Als een van de populairste bestemmingen onder Nederlandse automobilisten, was ook daar een stijging te zien in het aantal belletjes: tot nu toe 3 procent meer dan vorig jaar. "Maar er is opnieuw een duidelijke verschuiving van het aantal pechgevallen naar koelere vakantiebestemmingen", schrijft de ANWB.

Steeds meer pechmeldingen komen dan ook uit Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Zweden en Denemarken. In Italië bleef het aantal meldingen stabiel, maar in Spanje daalde het aantal pechgevallen fors met 9 procent.

Meer drukte verwacht

Zo'n zestig meldingen kwamen van mensen die vanwege de natuurbranden zijn geëvacueerd. In die gevallen ging het niet om schade of letsel, maar om bijvoorbeeld verzekeringen of vergoedingen.

Met nog een paar weken vakantie te gaan, wordt in augustus nog meer drukte verwacht. "We hebben de piek zeker nog niet gehad. We zullen ons niet vervelen de komende weken", aldus Geskes.