NOS Nieuws - Algemeen

Rusland heeft de afgelopen weken met ballistische raketten acht à negen miljoen Oekraïense boeken vernietigd. Dat is ongeveer een derde van alle boeken die jaarlijks in Oekraïne worden gedrukt. Een groot deel daarvan is schoolboeken.

Vandaag is de eerste schooldag in Oekraïne. Veel kinderen zullen hun leerjaar beginnen zonder lesmateriaal. Als gevolg van een reeks van zeker zeven luchtaanvallen, die speciaal gericht lijkt op boekenmagazijnen en drukkerijen.

Brandlucht

De hal van drukkerij Ranok is nog helemaal intact, maar een penetrante brandlucht verraadt dat alleen de buitenkant nog staat. Als de deur naar de drukkerij opengaat, sta je meteen onder de blote hemel, waaruit in de nacht van 19 op 20 juli twee Russische ballistische raketten neerkwamen.

Een Heidelberger drukpers is zwartgeblakerd en bedekt onder het puin. Stapels papier zijn door het bluswater veranderd in een soort vuilwitte ijsschotsen. De Russische raketten vernietigden het grootste deel van het pand en de machines.

Iryna Nehodjoek, van uitgeverij Ranok, haastte zich naar de drukkerij in een Kyivse buitenwijk: "We probeerden nog te redden wat er te redden viel en zelf de brand onder controle te krijgen. En we probeerden te bedenken wat we morgen aan onze klanten zouden vertellen," vertelt Nehodjoek, staand tussen de verbrande schoolboeken.

Per maand werden hier 800.000 boeken gedrukt. Het was een van de grootste drukkerijen van Oekraïne.

Nehodjoek denkt dat het een doelgerichte aanval was van de Russen. De drukkerij draaide op volle toeren in voorbereiding op de eerste schooldag. "Deze aanval vond plaats vlak voor 1 september, op het moment dat het grootste deel van de productiecapaciteit van het bedrijf werd ingezet voor het drukken van schoolboeken. Daarom is dit zo bedreigend, want zo vlak voor 1 september zullen de leerlingen van ons land zonder schoolboeken komen te zitten."

Nehodjoek, manager van de online-salesafdeling, had de aanval nooit verwacht: "We produceren geen raketten, we produceren geen drones. We produceren cultuur, we doen aan wetenschap, we bouwen aan de toekomst van onze kinderen, aan onderwijs. Maar inmiddels hebben we begrepen waar de vijand precies op mikt."

De Russen willen de Oekraïense onafhankelijkheid vernietigen. De Oekraïense taal is het sterkste symbool van die onafhankelijkheid.

Ook Russische boeken zijn, ironisch genoeg, getroffen door de raketaanvallen. 'Kunstschatten van het Russische Imperium' is nog te lezen op het rode kunstleren omslag. Het boek is dik van het bluswater, de randen zijn verschroeid. Het kunstboek ligt in een van de uitgebrande boekenstalletjes op de Potsjajna boekenmarkt in Kyiv, die volledig is uitgebrand.

Veel ouders kochten schoolboeken voor hun kinderen bij de tientallen kleine winkeltjes. Vlakbij de markt is nog één klein winkeltje waar wat leerboeken te vinden zijn. "Op dit moment is het moeilijk om boeken te vinden, omdat ze zijn verbrand of gebombardeerd," zegt een vrouw die een paar lesboeken koopt.

'Zonder geschiedenis geen volk'

"Die mensen, sorry hoor, die vernietigen mijn hele cultuur en vernietigen de geschiedenis. Zonder geschiedenis is er geen volk. Dat is de Russische aanpak. Die is erop gericht het Oekraïense volk kapot te maken."

Een vader met een paar schoolboeken in zijn hand kijkt blij: "We hebben een maand lang gezocht, een hele maand lang, maar uiteindelijk hebben we ze gevonden. Ik heb zo'n slimme zoon, hij zal er alleen maar blij mee zijn."

Begrijpt zijn zoon wat er met de boeken is gebeurd? Volgens de vader begrijpen de kinderen in Oekraïne precies wat er gebeurt. En wat zegt hij daarover? "De Russen zijn geen goede mensen."

Een verkoopster in de winkel maakt zich zorgen over de toekomst. Ze is bang dat als er geen boeken zijn en het onderwijs achteruit gaat, ouders met hun kinderen naar het buitenland zullen vluchten, om daar onderwijs te krijgen.

Patriots

Nehodjoek van de uitgeverij heeft daarom een duidelijke oproep aan het westen: "Geef ons raketten voor de luchtverdediging, want Kyiv bevindt zich in een slechte situatie. Nog een paar van zulke aanvallen en we zullen de winter nauwelijks doorkomen. Met de winter voor de deur is dit heel actueel."

Ze doelt op de Amerikaanse Patriots, het enige wapen dat helpt tegen de Russische ballistische raketten. Die hebben, na dit interview, nog meer boekenmagazijnen in de as gelegd.

Kickbokser Badr Hari is aangehouden in Amsterdam. Dat bevestigt zijn advocaat. De politie laat weten dat een 41-jarige man vanmorgen is aangehouden op verdenking van bedreiging en belediging.

Het is niet de eerste keer dat Hari in aanraking komt met de politie. Vorig jaar werd hij opgepakt op verdenking van mishandeling van zijn ex-vriendin. Hij kreeg daarvoor een werkstraf van 24 uur. Ook kreeg hij een contactverbod opgelegd en moest hij een schadevergoeding betalen.

In 2015 is de vechtsporter ook al veroordeeld voor een aantal geweldsmisdrijven in het Amsterdamse uitgaansleven. Hij kreeg toen twee jaar cel vanwege meerdere mishandelingen.

Een bekend incident was de zware mishandeling van de inmiddels overleden zakenman Koen Everink. De kickbokser sloeg Everink op een feest in Amsterdam in 2012 in elkaar.

Goede kickbokser

Hari stond in het begin van deze eeuw bekend als een van de beste kickboksers in het zwaargewicht ter wereld. Zijn laatste kickbokswedstrijd won hij in 2015 en zijn laatste partij speelde hij in 2023. Hij heeft nooit officieel zijn afscheid aangekondigd.

De advocaat van Hari wil tegenover de NOS verder niks kwijt over het incident van vanmorgen.

Het is relatief goedkoop en extreem verslavend: crack, ook wel basecoke genoemd.

In stadsparken zitten verslaafden het spul openlijk te roken op een bankje, met de dealers ernaast. Op steeds meer plekken verschijnen tentenkampen waar mensen 's nachts slapen. Anderen zoeken een plekje in de buurt en brengen de nacht door in portieken en kelderboxen, waar bewoners veel last van hebben.

De problemen zijn in de grote steden inmiddels zo groot dat de leefbaarheid onder druk staat, zei burgemeester Halsema van Amsterdam dit weekend. Ze wijst naar het kabinet, want de steden weten niet goed wat ze nog kunnen doen en dat geldt ook voor gebruikers en hulpverleners.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wat is er aan de hand op straat? Jesper Roele van Het Parool volgt het crack-dossier voor die krant en spreekt geregeld met gebruikers, hulpverleners en gebruikers. Directeur Dennis Lahey van de Belangenvereniging Druggebruikers MDHG is betrokken bij een onderzoek naar de gratis verstrekking van crack in de stad, zoals dat eerder gebeurde met heroïne.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie en eindredactie: Rosanne Sies

"We werden wakker van het geluid van veel sirenes en helikopters", zegt een bewoner van het dorp Nederasselt over de politieactie in de naastgelegen plaats Overasselt. Hij dacht eerst dat het om een ongeluk ging.

"Ik zag twee politieauto's snel wegrijden naar de dijk in Nederasselt. Ik zag zeker twintig politiewagens en zes ambulances. Ook waren er DSI-wagens." Dat zijn wagens van de Dienst Speciale Interventies (DSI), een speciale eenheid van de politie die wordt opgeroepen bij situaties met een hoog dreigingsniveau.

De man hoorde ook meerdere schoten. Hij vermoedt dat die afkomstig waren van een politiehelikopter boven het gebied. Hij zag grote rookwolken achter een maïsveld in het dorp.

'Beveiliger gedood'

Wat er zich precies heeft afgespeeld in de Gelderse plaats is nog onbekend. Zeker is dat in de nacht van maandag op dinsdag bij een woning op de Ewijkseweg een schietpartij plaatsvond. Daarbij is iemand om het leven gekomen en raakten twee politieagenten gewond.

De agenten zijn buiten levensgevaar, zegt de politie. Volgens De Gelderlander is de persoon die om het leven kwam de beveiliger van een huis.

Op bewakingsbeelden bij De Telegraaf is een groep van zeker dertig mensen te zien die rond 04.00 uur door Overasselt liep. Sommigen lijken zware wapens bij zich te dragen.

Op de beelden zijn ook een kleine vrachtwagen en een busje te zien. De vrachtwagen wordt omringd door de groep. Later rijden de voertuigen verder en lopen de mannen achter de auto's aan. Als er wordt geschoten, rent een groot deel van de groep weg.

In totaal worden vijf schoten gelost:

"Dit is het zoveelste drugsconflict", reageert een andere dorpsbewoner bij Omroep Gelderland. Volgens de bewoner heerst er een gevoel van onveiligheid in Overasselt. Beelden van de bewakingscamera gaan rond in whatsappgroepen. "Door het hele dorp liepen gewapende mannen", zegt hij. "Veel dorpsbewoners hebben ze gezien."

Gebied afgezet

Later op de ochtend zijn door het arrestatieteam van de politie waarschuwingsschoten gelost in de Gelderse plaats. Een deel van Overasselt is door de politie afgezet.

De Telegraaf schrijft dat een mogelijk drugsconflict gelieerd aan de criminele organisatie van Jos L. (Bolle Jos) is geëscaleerd. Buurtbewoners vertellen aan de NOS dat de groep mannen op weg was naar een bekende uit de drugswereld. Dat is niet door de politie bevestigd.

In en rond Overasselt heeft de politie een groot aantal aanhoudingen verricht. Ook zijn bij twee politieacties op de snelwegen A73 en A76 aanhoudingen verricht. In de middag werden twee mannen aangehouden op De Laan in Overasselt, meldt Omroep Gelderland.

Franstalig

Ook in Nijmegen zijn drie mannen aangehouden. Zij werden bij het ROC in Nijmegen opgepakt. Volgens de onderwijsinstelling vroeg het drietal in het Frans de weg naar het station. "De receptioniste heeft ze gewezen waar dat was. Ze had niet het gevoel dat er iets mis was", zegt een woordvoerder.

De aanhouding werd door een aantal studenten gezien. "Het ging heel snel. Ik was zelf ook in het gebouw, maar toen ik beneden kwam, waren ze al weg." Het is niet bekend of de aanhoudingen te maken hebben met de schietpartij in Overasselt.

Hoeveel mensen er in totaal zijn aangehouden en andere details heeft de politie vanwege het onderzoek niet bekendgemaakt.

De bewoners van de woning waar het afgelopen nacht onrustig was, hadden beveiliging ingehuurd nadat het huis vorig jaar juli was beschoten. Een destijds 21-jarige man vuurde met een kalasjnikov 25 kogels af op de toegangspoort. Op het erf daarachter woont een echtpaar samen met hun zoon en zijn gezin.

De dader uit Amsterdam liet foto's van de zoon achter die bedoeld waren als waarschuwing. Hij zou geld hebben gekregen voor de klus en had zijn wapen en de foto's opgehaald bij zijn opdrachtgever. Hij bekende en werd begin dit jaar veroordeeld tot jeugddetentie. Zijn chauffeur kreeg tien maanden celstraf.

'Volstrekt onacceptabel'

Burgemeester Minses van de gemeente Heumen, waar Overasselt onder valt, noemt de gebeurtenissen "volstrekt onacceptabel" die "alle perken te buiten" gaan. Hij zegt "diep geschokt" te zijn.

Ook minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) spreekt van een afschuwelijk geweld: "Er is een dode te betreuren. Daarnaast leef ik mee met de gewonde agenten en de omwonenden die dit hebben meegemaakt. Dit geweld tolereren we niet."

Vijf tieners zijn aangehouden na een mishandeling en beroving op klaarlichte dag in Purmerend. Het gaat om drie 15-jarigen en twee 14-jarigen. Twee van hen zitten nog vast, de drie anderen zijn weer naar huis gestuurd, maar blijven wel verdachten in de zaak.

Op 20 augustus rond 15.40 uur fietste het slachtoffer met een vriendin door de wijk Purmer-Zuid. Daar kwamen ze een groep van ongeveer twaalf personen op fatbikes tegen, die hen vervolgens achtervolgde.

Het slachtoffer voelde zich niet veilig en rende weg, maar de groep haalde hem in en begon hem te mishandelen. Hij kreeg meerdere schoppen tegen het hoofd.

Daarna werden persoonlijke spullen van het slachtoffer gestolen en werd hij nog in het gezicht geslagen, waarna de verdachten vluchtten. Het slachtoffer liep hierbij letsel aan het gezicht en op de rest van zijn lichaam op, vertelt een politiewoordvoerder. Hij moest voor behandeling naar de huisarts.

'Uit het niets'

Volgens het slachtoffer viel de groep hem uit het niets aan. Het is nog niet bekend of het slachtoffer en de verdachten bekenden zijn en wat het mogelijke motief van de mishandeling is, meldt de politie. Vanwege privacy van het slachtoffer doet de politie verder geen uitspraak over zijn leeftijd of identiteit.

Het is nog onduidelijk of de anderen uit de groep ook allemaal minderjarig zijn. De politie sluit meer aanhoudingen niet uit en roept getuigen op om zich te melden. Personen uit de groep hebben de openlijke geweldpleging gefilmd en de politie roept op om deze beelden niet te verspreiden op sociale media.

De nieuwe Noorse koning heeft voor het parlement de eed afgelegd. Haakon VIII volgt zijn vader op, koning Harald V, die afgelopen vrijdag overleed op 89-jarige leeftijd. De Noren hebben al ruim een eeuw geen kroning meer en de eedaflegging is daarmee formeel een nog belangrijker moment.

De 53-jarige koning Haakon VIII werd in Oslo in een open auto van het paleis naar het parlement gereden, een afstand van zo'n twee kilometer. Langs de route stonden veel mensen te juichen.

De cabriolet die werd gebruikt was een zwarte Lincoln Continental uit 1966. Hij werd begeleid door klassieke oldtimemotoren. De Lincoln werd voor het eerst gebruikt in 1968, bij het huwelijk van toenmalig kroonprins Harald en kroonprinses Sonja. Ook bij de bruiloft van Haakon en Mette-Marit werd hij van stal gehaald.

Goede relatie

In het Storting, zoals het parlement wordt genoemd, beloofde Haakon trouw aan de Noorse grondwet. Ook sprak hij de hoop uit dat de goede relatie die zijn voorgangers hadden met het parlement kan worden voortgezet.

De eedaflegging voor het Noorse parlement:

Haakons vrouw, Mette-Marit, was niet bij het historische moment in het parlement. Zij heeft in de zomer een nieuwe long gekregen en ondervindt daarvan complicaties.

Haralds weduwe, koningin Sonja, en de kinderen van de nieuwe koning, kroonprinses Ingrid Alexandra (22) en prins Sverre Magnus (20), waren er wel. Ingrid Alexandra legde ook de eed af. Als eerste troonopvolger gaat zij de komende tijd een prominentere publieke rol spelen.

Afscheid en begrafenis

Eerder op de dag was Mette-Marit er wel bij toen de kist met het lichaam van Harald V naar de kapel van het koninklijk paleis in Oslo werd gebracht. De Noren kunnen daar tot en met volgende week dinsdag afscheid nemen van hun oude koning. De dag erna is de begrafenis.

De Noorse koning heeft tegenwoordig geen politieke macht meer. Wel vertegenwoordigt hij Noorwegen in het buitenland. De meeste Noren willen dat het koningshuis blijft bestaan, blijkt uit peilingen.

Het kabinet draait de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid grotendeels terug en het eigen risico in de zorg gaat een jaar later pas omhoog. Dat staat in het akkoord dat de coalitiepartijen en het kabinet gisteren hebben gesloten over de begroting, bevestigen ingewijden na berichtgeving van RTL Nieuws.

Om de koopkracht te herstellen, wordt er 1,5 miljard euro uitgetrokken. Tegelijkertijd gaat de belasting voor hoge inkomens met 750 miljoen euro omhoog.

Na dagenlange onderhandelingen bereikten de coalitie en het minderheidskabinet gisteren op de valreep een akkoord over de begroting voor de komende jaren. Premier Jetten zei dat er in de plannen voldoende handreikingen zouden zitten voor oppositiepartijen om de begroting te steunen. Zonder die steun is er geen meerderheid.

Wat we tot nu toe weten uit het akkoord:

Met het grotendeels schrappen van de bezuinigingen op de uitkeringen willen coalitiepartijen D66, VVD en CDA vooral Pro tegemoetkomen. Die partij kan het minderheidskabinet zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer dichter bij een meerderheid brengen.

Ook de aangekondigde bezuiniging op de AOW van 2,8 miljard euro gaat definitief niet door, blijkt uit de stukken die RTL in handen heeft. En er gaat drie jaar lang meer geld naar ontwikkelingssamenwerking, ook een belangrijke wens van Pro.

Korting op benzineaccijns

Om rechtse oppositiepartijen als JA21 en de SGP tegemoet te komen, is het kabinet bereid de korting op de benzineaccijnzen nog een jaar langer in stand te houden. Voor het onderhoud van wegen en bruggen trekt de coalitie 1,5 miljard extra uit. Er is daarvoor de komende jaren een tekort van 80 miljard euro.

Ook komt er vier miljard euro vrij om innovaties in het bedrijfsleven te stimuleren. Gratis vaccinatie tegen gordelroos is een handreiking aan 50Plus en de belasting die reizigers betalen op langeafstandsvluchten wordt verlaagd.

Niet helemaal duidelijk is hoe alle handreikingen aan de oppositie betaald moeten gaan worden. De belasting die iedereen betaalt op drinkwater gaat met tien cent per kubieke meter omhoog. Dat kost een gemiddeld huishouden ongeveer tien euro per jaar, maar samen met de verhoging van de belasting voor hoge inkomens levert dat onvoldoende op om alles te dekken. Waarschijnlijk zal later duidelijk worden waar het kabinet nog wil snijden om de maatregelen te betalen.

Oppositie staat niet te juichen

Pro-leider Klaver ziet in de uitgelekte plannen geen echte handreikingen richting zijn partij en is allerminst tevreden. "Ik zie nog steeds miljardenbezuinigingen staan. Miljonairs krijgen er nog steeds miljarden bij. Het is een politiek compromis en het helpt de gewone mensen in Nederland niet vooruit."

JA-21 leider Eerdmans ziet wel wat punten terug die zijn partij heeft ingebracht, maar die worden volgens hem volledig teniet gedaan door de lastenverzwaringen die er komen. Het lekken geeft volgens hem aan "in welke soap we weer zijn beland". JA-21 steunt het verzoek van Pro, BBB, SP en Volt om de stukken nu openbaar te maken.

Gidi Markuszower, voorheen van de PVV en nu van de afgesplitste Groep Markuszower, ziet dat de coalitie wel "aan wat knopjes draait", maar hij maakt zich "grote zorgen over de economie van ons land op lange termijn".

Volgens PVV-leider Wilders is dit compromis "totaal niet waar Nederland op zit te wachten". De miljarden die naar Europa, Oekraïne en ontwikkelingssamenwerking gaan moeten wat hem betreft naar het verlagen van de prijzen van boodschappen, zorg en benzine.

De ChristenUnie vraagt zich af waar alles van wordt betaald. 50Plus noemt het extra geld om meer ouderen gratis te vaccineren tegen gordelroos positief, maar vindt dat er nog veel onduidelijk blijft.

Acties gaan door

De vakbonden vinden dat het kabinet onvoldoende beweegt. De geplande acties in de komende twee weken gaan daarom door. Het gaat om een OV-staking en tal van andere acties van onder andere havenmedewerkers, ambtenaren en uitkeringsgerechtigden.

"Aan ons ultimatum is niet voldaan", zegt FNV-voorzitter Hans Spekman. De vakbonden eisten dat de complete bezuiniging op de sociale zekerheid van tafel zou gaan. "We zien dat het kabinet beweegt en dat laat zien dat actievoeren zin heeft."

Ook het CNV is nog niet tevreden, zegt voorzitter Hans van den Heuvel. "De WW wordt nog steeds gehalveerd en arbeidsongeschikten stevig gekort. Dat is en blijft onacceptabel."

"Aan de dief: we nemen het je niet kwalijk dat je tegenover je vrienden wilt opscheppen over hoeveel van ons bier je hebt, we hadden alleen gehoopt dat je het op een eervolle manier had verkregen." Met deze oproep op sociale media probeert een grote bierbrouwer in Californië een enorme partij bierblikjes terug te krijgen.

De diefstal was al op 17 augustus, bij een distributiecentrum van bierbrouwer Anheuser-Busch in Montclair, in het zuiden van de staat. Iemand met valse documenten meldde zich om er een partij Blue Ribbon-bier op te halen, van de Pabst Brewing Company. Dat de documenten vervalst waren, werd niet opgemerkt en dus reed de dief met tienduizenden bierblikjes het terrein af. Schade: 25.000 dollar.

Kort daarvoor, op dezelfde dag, was er hoogstwaarschijnlijk nog een diefstal. Dat ging om een partij bier die was besteld in Tucson, in buurstaat Arizona. Ook die lading, met een waarde van 45.000 dollar, is nooit op de eindbestemming aangekomen.

De politie vermoedt dat dezelfde groep achter beide diefstallen zit. De Los Angeles Times schrijft over "een van de grootste bierroven in de geschiedenis van Californië" en een "lager-than-life tale", een woordspeling op lager, een Engels woord voor bier.

Ultimatum

Brouwer Pabst Brewing Company heeft de dieven een ultimatum gesteld om het bier terug te brengen. Ze krijgen 18 dagen en 44 minuten de tijd, een verwijzing naar het jaar van oprichting van de brouwerij. Het bedrijf ziet dan af van verdere stappen tegen de dieven.

"Onze toon op sociale media is luchtig", zegt een woordvoerder van Pabst daarover. Daarmee zegt het bedrijf extra aandacht te willen vestigen op de diefstal, die het naar eigen zeggen wel degelijk "bloedserieus" neemt.

De woordvoerder zegt tegen de Los Angeles Times dat in het internettijdperk "alles een marketingstunt lijkt". Voor alle zekerheid volgde nog een update op sociale media: "Om verwarring te voorkomen, dit is echt gebeurd." Het bedrijf wil het bier terug "zodat het kan doen waarvoor het bedoeld is, opgedronken worden".

Vijf dagen na de verwoestende stortvloed in Nepal en Tibet wordt de hoop op het vinden van overlevenden steeds kleiner. Het dodental is inmiddels opgelopen tot boven de duizend.

"Het acute zoeken naar mensen en het mensen redden, die hoop is eigenlijk al opgegeven", zegt Ilse Bennink die zich met haar Stichting Diyo Nepal inzet voor slachtoffers in het rampgebied.

In Nepal zijn inmiddels 1003 doden geteld, meldt de Nepalese rampendienst. In Tibet zijn er zestien doden gemeld. Daarnaast zijn er vele duizenden vermisten.

Volgens Bennink wordt het verdriet steeds groter in Nepal. "Vorige week dacht ik nog dat ieder gezin wel iemand zou kennen die is omgekomen. Nu zijn dat minstens vijf mensen per gezin."

Grootste ramp ooit in Himalaya

En de kans op het levend terugvinden van vermisten is klein. Premier Shah zegt dat de zoek- en reddingsoperaties worden "geïntensiveerd", omdat er nog bijna 4000 mensen worden vermist. Ook deelt hij een sprankje goed nieuws: 168 mensen die uit het getroffen gebied zijn gered, zijn inmiddels uit het ziekenhuis ontslagen.

Ook is er nog hoop dat honderden medewerkers van waterkrachtcentrales kunnen worden gered. Zij waren daar aan het werk en zitten nu vast in tunnels.

Shah spreekt van de grootste ramp ooit in de Himalaya-regio. De Bhote Koshi-rivier trad buiten zijn oevers, nadat een gletsjer in de Himalaya 1200 meter naar beneden was gevallen. Die aardverschuiving van ijs en rotsen veroorzaakte een verwoestende vloedgolf van modder, water en puin.

Volgens Shah is de kans op dit soort rampen groter geworden door klimaatverandering. "Daarom moeten we alert blijven en tegelijkertijd door klimaatverandering veroorzaakte rampen aankaarten bij de internationale gemeenschap."

Ook voor de gebieden die niet direct zijn getroffen door de vloedgolf volgen misschien nog grote problemen. Bennink stelt dat achter de gebieden die zijn weggespoeld nog huizen staan die niet beschadigd zijn. "Maar die zijn onbereikbaar geworden. Nu is daar nog wel eten, maar over een paar dagen is daar een voedseltekort."

Ultramarathon

De Nepalese minister van Financiën schat in dat er omgerekend ruim 4 miljard euro nodig is voor de wederopbouw. Dat is minder dan de bijna 8 miljard euro die nodig was na de verwoestende aardbeving in 2015 in Nepal.

Volgens Bennink komt dat doordat nu niet het hele land is getroffen. "Nu kunnen mensen in Kathmandu en andere delen van Nepal in actie komen." En dat gebeurt dan ook: "Er is een enorme veerkracht onder Nepalezen. Iedereen werkt samen en er is een enorme verbinding onderling."

Belangrijk daarbij is dat bruggen en wegen hersteld worden. Volgens premier Shah zijn tussen de plaatsen Rasuwa, Nuwakot en Dhading de meeste bruggen ingestort. "De overheid heeft prioriteit gegeven aan de bouw van tijdelijke bruggen in deze gebieden", zegt Shah. Ook wordt er druk gewerkt aan het herstellen van de elektriciteit en het telecomnetwerk.

Bennink zegt dat de blik ook gericht moet zijn op de lange termijn. "De overlevenden kunnen straks niet terug naar huis. Dus daar moet ook aan gedacht worden. Dit is geen sprint, maar een ultramarathon."

In de VS is een zeldzame gouden munt uit Curaçao geveild voor 390.400 dollar, ruim 336.000 euro. Nooit eerder werd er zoveel geld neergelegd voor een munt uit de voormalige Nederlandse kolonie in het Caribisch gebied, laat het veilinghuis weten. Er was een gerekend op een minimale prijs van 100.000 dollar.

Het muntstuk is van 180 reaal, de munteenheid van Curaçao tot 1828. Het geldstuk komt uit ongeveer 1815. Volgens veilinghuis Stack's Bowers Galleries is er maar een exemplaar van bekend.

De munt is van oorsprong een Braziliaanse munt met een waarde van 12.800 reis, een zogenoemde gouden johannes, naar de Portugese koning João V die ze geïntroduceerd had in 1722.

Kloppen

Op Curaçao werden er in de munt zogeheten 'kloppen' in gezet. Dat betekent dat er door een andere overheid echtheidskenmerken in worden geslagen, waarna ze daar geldig zijn. De merktekens van de keurmeester zijn duidelijk te zien in het koningsportret op de voorzijde.

Met de kloppen kon het geldstuk ook op Curaçao worden gebruikt. Omdat het eiland een belangrijke doorvoerroute was voor handel met Zuid-Amerika, was het namelijk handig als er ook met de buitenlandse munt betaald kon worden.

Normaal gesproken zijn deze Curaçaose 'kloppen' alleen te vinden op munten van 6400 reis. Deze geveilde munt is volgens het veilinghuis de enige met een oorspronkelijke waarde van 12.800 reis. Ze melden dat het 200 jaar oude betaalmiddel in goede staat verkeert. Waar de munt vandaan komt meldt het veilinghuis niet, alleen dat de munt "pas ontdekt is".

Veilinghuis Stack's Bowers Galleries. gespecialiseerd in in zeldzame munten, legt uit dat het succes van de johannes ook zijn ondergang was: de munt werd vaak nagemaakt (soms met kloppen en al) en doordat consumenten hem gingen wantrouwen, daalde de waarde.

Toen het publiek in 1819 zijn munten kon laten keuren, bleken er 15.858 van de 26.906 exemplaren inferieur en werden ingenomen. Veel andere exemplaren werden in de eeuwen daarna omgesmolten voor het goud, waardoor dit exemplaar uniek werd.

Door een defect spoor rijden er vanmiddag tussen 12.00 uur en 16.00 uur geen treinen tussen Utrecht en Den Bosch, meldt ProRail. De NS zet bussen in.

Het probleem aan het spoor ontstond vanmorgen vroeg bij Geldermalsen. Volgens de spoorbeheerder brak daar een elektrisch scheidingslas, een verbinding tussen twee spoorstaven die belangrijk is voor de veiligheid op het spoor.

Die las wordt vanmiddag gerepareerd, wat betekent dat het treinverkeer op het traject wordt stilgelegd.

Ook op het traject Amsterdam - Utrecht zijn volgens ProRail problemen. "Daar worden meldingen onderzocht van knikken in het spoor". Er rijden daarom minder treinen. Op beide trajecten leiden de problemen volgens de spoorbeheerder tot flinke vertragingen.

Steeds meer kinderen met kanker overleven de ziekte. Dat de overlevingskans groter wordt, komt onder meer door betere diagnostiek en meer wetenschappelijk onderzoek. Ook de ontwikkeling van effectievere behandelingen met minder bijwerkingen speelt een rol bij de overlevingskans.

Dat melden het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie en Stichting Kinderen Kankervrij (Kika) op basis van nieuwe cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). De cijfers zijn bekendgemaakt op de eerste dag van de Maand van Kinderkanker, waarin aandacht wordt gevraagd voor de ziekte.

Jaarlijks krijgen zo'n 600 kinderen tussen de 0 en 18 jaar de diagnose kanker. Van de kinderen die tussen 2010 en 2014 kanker kregen, was ruim 83 procent tien jaar later nog in leven. Dat percentage lag op ruim 77 procent voor kinderen die tussen 2000 en 2004 de ziekte kregen.

Ziektebeeld

Zo is de overlevingskans bij kinderen met acute myeloïde leukemie (AML) gestegen van 57 procent naar 74 procent. Ook steeds meer kinderen met een hersentumor overleven de ziekte, van 67 procent naar 80 procent.

Dat komt onder meer doordat er beter inzicht is over de ziekte waardoor artsen gerichtere behandelingen worden gegeven. Ook overlijden er minder kinderen aan bijwerkingen van een behandeling en is die verbeterd voor kinderen bij wie AML terugkeert.

De overlevingskansen gelden niet voor alle kankervormen. Zo overlijden vier op de tien kinderen aan neuroblastoom, een kwaadaardige tumor in het zenuwstelsel, binnen tien jaar na diagnose. Voor hersenstamkanker is er zelfs nog geen genezing mogelijk, zeggen de organisaties.

'Cijfers bemoedigend'

De cijfers zijn voor medisch directeur Edward Nieuwenhuis van het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie bemoedigend, maar hij wijst er ook op dat een op de zes kinderen de ziekte niet overleeft.

"Ieder kind met een slechte prognose is er een te veel. Dus we zullen moeten blijven investeren in onderzoek en innovatieve zorgoplossingen zodat we kinderen met deze vormen van kanker in de toekomst ook perspectief kunnen bieden."

KiKa en het Prinses Máxima Centrum benadrukken daarom het belang van meer onderzoek en dat daarvoor geld nodig is. De organisaties stellen dat wetenschappelijk onderzoek en klinische trials niet worden vergoed door de overheid en zorgverzekeraars.

Online winkelgigant Shein kende vannacht een ongelukkig debuut in de beurshandel. Het aandeel daalde 10 procent in waarde, nadat het werd geïntroduceerd op de beurs van Hongkong. Later trok het verlies bij tot zo'n 4 procent.

Shein haalt met de beursgang zo'n anderhalf miljard euro op, onder meer om te investeren in logistieke processen. Dat betekent dat het bedrijf de pakketjes sneller en tegen lagere kosten bij de klanten wil krijgen.

Het bedrijf is groot in de zogeheten ultra fast fashion; goedkope kleding, gemaakt om snel vervangen te worden door weer een nieuwe trend.

Hypes

De basis van het succes lag in de corona-lockdowns en werd daarna extra aangezwengeld door hypes op sociale media, vaak gecreëerd door influencers die in posts tientallen kledingstukken van Shein uitpakken en aanpassen.

Zo bereikte Shein in de hoogtijdagen een geschatte waarde van zo'n 86 miljard euro. Daar is met de huidige aandelenkoers zo'n 22 miljard van over.

Tegenwind

Want het bedrijf kreeg de afgelopen tijd te maken met tegenwind. Zo schaften de VS en de EU regelingen af die Chinese bedrijven vrijstelden van handelstarieven. Daardoor liepen voor Shein de kosten op.

Ook de oorlog in de Golfregio joegen de transportkosten omhoog. De aanbiedingen in de webwinkel werden daardoor minder aantrekkelijk. Daarbij speelde ook de concurrentie van branchegenoot Temu Shein parten.

In het eerste kwartaal van dit jaar maakte Shein 85 miljoen euro verlies. In dezelfde periode in 2025 boekte het bedrijf nog een winst van 340 miljoen.

Obstakels

Shein wilde al eerder de vleugels uitslaan in de wereld van het grote internationale geld. Maar beursgangen in New York en Londen werden geblokkeerd, onder druk van politici en autoriteiten die wezen op misstanden in de productieketens die naar de Shein-websites leiden.

In februari opende de EU een onderzoek naar sekspoppen die Shein verkoopt, omdat die poppen op kinderen lijken.

Al met al kennen beleggers Shein bij de beursgang een wat minder glorieuze toekomst toe dan het bedrijf zelf op hoopte.

Joost Niemöller vertrekt als hoofdredacteur bij omroep Ongehoord Nederland. Volgens algemeen directeur Peter Vlemmix is de directe aanleiding "verschil van inzicht over de inhoudelijke koers en recente programmering". Niemöller was anderhalf jaar geleden aangetreden.

De omroep ligt al langere tijd onder vuur. Afgelopen weken was er felle kritiek vanwege een uitzending, eind juli, waarin een uitspraak van Hitler werd besproken. Daarin zei Niemöller dat Hitler bepaalde zaken "gewoon heel goed" zei. Ook verkondigde hij dat er "bepaalde dingen van Hitler" zijn die hij ook vindt.

De uitzending wordt niet genoemd in de verklaring die de omroep vandaag uitbrengt. Die beperkt zich tot twee zinnen. Vlemmix zei eerder dat er te weinig rekening gehouden was "met de gevoeligheden".

Uit bestel?

Vorige week werd bekend dat het kabinet onderzoekt welke mogelijkheden er zijn om omroep ON aan te pakken of zelfs uit het bestel te zetten.

Minister Letschert noemde de bewuste uitzending van eind juli "vreselijk, onsmakelijk, kwetsend en onnodig". De Ombudsman voor de publieke omroepen kreeg tientallen klachten.

'Prikkelende stellingen'

In de uitzending kondigt presentatrice Arlette Adriani aan dat ze "prikkelende stellingen" gaat voorleggen aan Niemöller en presentatrice Raisa Blommestijn. Te zien is een fragment van een toespraak van Hitler, waarin de nazi-leider spreekt over een "kleine ontwortelde internationale kliek die internationale volkeren tegen elkaar opzet", waarbij iemand in het publiek "Juden!" roept.

Naar aanleiding van dit fragment krijgen Niemöller en Blommestijn de stelling voorgelegd: "De kosmopolitische elite staat noodgedwongen wezenlijk vijandig tegenover het gewone gewortelde volk". Daarop zeggen de twee dat ze het daarmee eens zijn.

Niemöller zegt in de uitzending dat Hitler bepaalde dingen "gewoon heel goed" zei. Ook zegt hij dat er "bepaalde dingen van Hitler" zijn die hij ook vindt, los van het antisemitisme van de Duitse leider. Beiden benadrukken erbij niet al het gedachtegoed van Hitler te delen.

Wat mag juridisch?

Ongehoord Nederland zit sinds 2022 in het omroepbestel en komt geregeld in opspraak. De omroep is vaker berispt en kreeg sancties vanwege het overtreden van journalistieke regels.

Vorige week zei minister Letschert dat ze een weging moet maken. "Wat mag ik juridisch? Wat zegt de samenleving? Wat zegt de Kamer? Dat allemaal samen leidt uiteindelijk tot een finale beslissing." Dat besluit over de publieke omroep zou "heel binnenkort" komen.

De inflatie kwam in augustus uit op 3,3 procent, een stijging van 0,1 procentpunt ten opzichte van het percentage vorige maand.

Vooral de energiekosten stegen opnieuw door de oorlog in het Midden-Oosten, blijkt uit een eerste raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De prijzen van energie, inclusief benzine en diesel stegen met 11,7 procent in augustus, in juli was dat 9,7 procent.

Toch zullen de prijsstijgingen van augustus "waarschijnlijk wel meevallen voor veel mensen", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS.

Buurlanden

"Als je kijkt naar landen om ons heen ging de inflatie daar toch wat meer omhoog". In België en Frankrijk stegen de prijzen harder. Van andere buurlanden is het inflatiecijfer nog niet bekend.

Dat de prijsstijging in Nederland meevalt heeft waarschijnlijk te maken met dat mensen hier relatief minder last hebben van de gestegen brandstofprijzen. "Bijvoorbeeld diesel, dat is een heel stuk duurder geworden maar in de meeste andere Europese landen wordt het veel meer gebruikt dan in Nederland."

Wat ook heeft geholpen bij het in toom houden van de inflatie zijn de boodschappen. "Afgelopen maand zijn de boodschappen zelfs iets goedkoper geworden", zag Van Mulligen.

Gas

In de maanden voor augustus leek de inflatie ook gedreven door hogere diesel- en benzineprijzen. "Maar nu zien we toch ook dat de maandelijkse energierekening iets stijgt, en dat zit dan vooral in gas", zegt van Mulligen.

Nederland kampt met hoge prijsstijgingen sinds Rusland in 2022 de gaskraan naar Europa dichtdraaide na de inval in buurland Oekraïne. In de jaren daarna duwde de grote loonstijgingen de inflatie omhoog. Gehoopt werd dat de inflatie ergens volgend jaar op de 2 procent terechtkomt; het doel van de centrale bank.

Maar sinds de VS dit voorjaar een oorlog rond de Perzische Golf ontketende blijven de prijsstijgingen dit jaar rond de 3 procent schommelen. Dat komt omdat door de afsluiting van de Straat van Hormuz de prijs van ruwe olie steeg, waardoor energie opnieuw duur werd.

Hardnekkig

Door de hardnekkige inflatie verhoogde de Europese Centrale Bank (ECB) in juni de rente weer, om zo de economie af te koelen. Geld lenen wordt door een hogere rente duurder voor bedrijven en overheden. Dit zou moeten helpen om te hoge prijsstijgingen tegen te gaan.

Volgende week komt het bestuur van de ECB opnieuw bijeen om te praten over de rente.

De Amerikaanse onderminister van het Leger Dan Driscoll is opgestapt. Een officiële reden is niet gegeven, maar achter de schermen speelt volgens Amerikaanse media een conflict met defensieminister Pete Hegseth.

Afgelopen tijd waren er meer positiewisselingen en ontslagen bij de krijgsmacht. In april werd de hoogste militair, generaal Randy George, door Hegseth ontslagen. Dat is een bondgenoot en persoonlijke vriend van Driscoll.

Driscoll (41) heeft zijn ontslag naar verluidt persoonlijk ingediend bij president Trump. Hij zou zijn onvrede hebben geuit over het feit dat Hegseth zo veel legerleiders de laan heeft uit gestuurd en promoties heeft tegengehouden van capabele mensen omdat ze niet in het juiste kamp zaten.

Ontregelen

Driscoll heeft een verleden in het leger. Hij werd in 2007 benoemd tot officier en diende in 2009 in Irak. Hij werd in februari vorig jaar benoemd tot army secretary. Dat is de hoogste civiele functionaris van het leger. President Trump noemde hem bij zijn aanstelling iemand die ontregelt en veranderingen kan doorzetten.

Driscoll zette zich in voor een flexibeler leger en maakte zich sterk voor de aanschaf van goedkopere wapens. Hij probeerde ook de bureaucratie rond aanbestedingen terug te dringen.

Drone guy

Vorig jaar uitte Driscoll felle kritiek op grote wapenfabrikanten, die volgens hem "het volk, het Pentagon en het leger hadden bedrogen" door duur militair materieel te verkopen waarvoor goedkopere commerciële alternatieven waren. Driscoll zag veel heil in drones, en kreeg daardoor ook de bijnaam Trumps drone guy (drone-man).

Juist de opvolger van Randy George, generaal Christopher LaNeve, schroefde een Amerikaans programma om drones te moderniseren terug. Een Amerikaanse legereenheid in Europa die zijn eigen drones fabriceerde moest ermee stoppen, schrijft persbureau Reuters.

Driscoll speelde ook een rol bij de gesprekken om een einde te maken aan de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Hij sprak in die rol ook met de Oekraïense president Zelensky. Het puntenplan dat Driscoll aan hem moest verkopen zou volgens critici een de facto overgave betekenen van Oekraïne.

Afwijkende meningen

Driscoll krijgt lof van zowel Republikeinen als Democraten. De Democraat Jason Crow, die zelf bij een elite-eenheid van het leger zat, zei dat hij prettig met Driscoll heeft gewerkt ondanks hun politieke verschillen. Hij had volgens hem kennis van zaken en wilde zaken voor elkaar krijgen. "Het is jammer dat zo iemand het niet uithoudt in deze regering".

Jack Reed, een Democratische senator, zegt dat Driscoll werkte aan een leger dat klaar is voor de toekomst, en bovendien open en constructief samenwerkte met het Congres. "Minister Hegseth houdt een cultuur in stand waarbinnen afwijkende meningen worden bestraft en competenties minder belangrijk zijn dan persoonlijke loyaliteit", meent Reed.

Het Witte Huis heeft geen officiële reden gegeven voor Driscolls vertrek. Hij wordt bedankt voor zijn "uitzonderlijke leiderschap" en zijn inspanningen voor Trumps "Make America Strong Again-agenda".

Het kabinet wijst vijf nieuwe plekken in Nederland aan waar tot en met 2035 versneld 30.000 woningen moeten komen. Het gaat om grootschalige bouwlocaties in Deventer, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht en Weert.

Die locaties krijgen ondersteuning van het Rijk, schrijft minister Boekholt-O'Sullivan in een brief aan de Tweede Kamer. "Door meer en sneller vergunningen af te geven, kan de schop eerder de grond in."

Er komt geen extra geld om de woningen bereikbaar te maken. "Er is expliciet gekeken naar locaties waar geen aanvullende middelen nodig zijn" voor bijvoorbeeld de infrastructuur.

Onlangs werd duidelijk dat de bouw op vier grootschalige woningbouwlocaties die het vorige kabinet aanwees, niet kan beginnen. Er is namelijk geen geld om wegen en spoorwegen aan te leggen.

Bij de vijf nieuwe plekken is "getoetst op water en bodem, netcongestie, stikstof, drinkwater en bedrijvigheid", verzekert de minister voor Wonen.

De vijf nieuwe locaties komen boven op 21 andere 'grootschalige woningbouwlocaties' die eerder zijn aanwezen. De bedoeling is dat de landelijke overheid daar bijspringt om woningbouw te helpen.

Later nog vijf plekken

Later dit jaar wijst de D66-minister nog eens vijf plekken aan. De inzet van dit kabinet is om versneld en langjarig 100.000 woningen per jaar te realiseren.

Een deel van de ruimte waar straks huizen moeten staan, is nu nog bestemd voor bedrijven. Boekholt-O'Sullivan wil met die gemeenten "nadere afspraken" maken om nieuwe ruimte voor bedrijven te vinden.

De botresten van een man die drie weken geleden werden gevonden in het bos bij het asielzoekerscentrum in Dronten, lagen mogelijk al tussen de anderhalf tot zes jaar in de grond. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). De politie probeert te achterhalen van wie de resten zijn.

De resten werden op 10 augustus gevonden in het Roggebotsebos. De politie was toen op zoek naar de vermiste Marc Jaskulski. Na onderzoek bleek dat de resten niet van Jaskulski zijn, maar van een andere man.

De politie startte daarop een nieuw onderzoek om te achterhalen van wie de resten zijn. Uit onderzoek van het NFI is gebleken dat de man ongeveer 1,85 meter lang was.

Ketting met leren kruis

Hij had kort, donker haar, een donkere baard en een donkere snor, schrijft Omroep Flevoland. Verder droeg hij een ketting met een kruis van leer, dat binnen de orthodoxe kerk wordt gebruikt.

De politie benadrukte gisteravond nogmaals dat de gevonden botresten niet van de vermiste Marc Jaskulski zijn. De zoektocht naar de 36-jarige man, die sinds 2024 wordt vermist, gaat wel door. Voor de gouden tip die leidt tot de oplossing van de zaak is een beloning van 15.000 euro beschikbaar.

Op het drukke Times Square in New York is een vrouw doodgestoken. Er raakte ook iemand gewond. De dader is doodgeschoten door de politie.

Rond 16.30 uur plaatselijke tijd trok een 49-jarige vrouw twee messen uit een boodschappentas en stak een man van 68 die uit een metrostation gelopen kwam in zijn buik. Vlak daarna stak ze ook een 32-jarige vrouw in haar buik. Beide slachtoffers leken willekeurig gekozen; waarschijnlijk gaat het niet om een terroristische aanslag.

Ze werden naar het ziekenhuis gebracht, waar de 32-jarige vrouw aan haar verwondingen overleed. De situatie van de man is stabiel.

Drukke plek

Het incident gebeurde voor de deur van een politiebureau, vlak bij One Times Square. Daar wordt ieder jaar oud en nieuw op grootse wijze gevierd. Het is een van de meest toeristische plekken van New York, en ook een van de plekken waar de meeste politieagenten te vinden zijn.

Al snel nadat de vrouw twee mensen had neergestoken, was ze volgens het Amerikaanse persbureau AP al omringd door tien agenten, die haar ervan probeerden te overtuigen haar twee keukenmessen te laten vallen.

Toen de vrouw vervolgens zwaaiend met haar messen op de agenten kwam aflopen, werd ze neergeschoten. Ze werd nog gereanimeerd, maar overleed niet veel later.

'Levens verwoest'

Volgens de politie in New York is van de dader bekend dat ze mentale problemen had. Burgemeester Mamdani spreekt zijn medeleven uit naar de slachtoffers. "Hun levens zijn verwoest door wat er vandaag gebeurd is. We zullen ze de komende uren, dagen en weken blijven steunen."

Volgens Mamdani hebben de agenten op een goede manier ingegrepen waardoor is voorkomen dat er meer slachtoffers vielen.

Wat wordt het Europese antwoord op steeds agressievere vormen van 'hybride acties' van Rusland? Over die vraag buigen zich komende dagen de EU-ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken in Ierland.

De lange lijst van sabotageacties, hacks en andere aanvallen in Europa zijn een bron van grote zorg. De incidenten worden steeds gevaarlijker: eind augustus schakelden gevechtsvliegtuigen in Roemenië een zeedrone vol explosieven uit, daarvoor werden drones met explosieven gevonden bij een Oekraïens vrachtvliegtuig op het vliegveld van Leipzig.

Het is vaak moeilijk om ondubbelzinnig vast te stellen wie de afzender van de drones is. Maar de verwachting is dat de Duitse bondskanselier Merz vandaag of morgen bekendmaakt dat hij na uitvoerig onderzoek zeker weet dat Moskou achter de drones in Leipzig zit. Dat zou een stap zijn die niet zonder gevolgen kan blijven, Berlijn zal dan met een tegenreactie komen.

Duitsland-correspondent Charlotte Waaijers over Merz' reactie:

"Zolang de Duitse regering niet hardop naar Rusland wees, kon Merz een reactie uitstellen. Die tijd heeft hij kunnen gebruiken om de opties binnen zijn regering af te stemmen. Er kwamen de afgelopen dagen diverse suggesties voorbij: opnieuw Russische diplomaten uitwijzen, de steun aan Oekraïne verder verhogen, of het 'Ruslandhuis' in Berlijn sluiten: dat is een culturele instelling, maar er zouden aanwijzingen zijn dat het misbruikt wordt voor propaganda en spionage.

Merz zal moeten balanceren tussen kracht tonen en zorgen over verdere escalatie, en tegelijk opties openhouden voor als Rusland nog verder zou gaan."

De Duitse sancties worden gecoördineerd met de EU- en NAVO-partners, maar er zal ook een Europees antwoord moeten komen. Alle EU-landen hebben op een of andere manier last van de acties, al kan lang niet altijd overtuigend bewezen worden dat Rusland erachter zit. Maar wat kan de EU doen? In de wandelgangen klinken geluiden over sancties tegen honderden Russen en Russische bedrijven.

"Het gaat niet om terugslaan in Rusland", zegt defensie-expert Michelle Haas van de Universiteit Gent. "Het is nooit de bedoeling van Europa om de boel uit de hand te laten lopen, wel om voorwaarden te scheppen om juist te de-escaleren. De verantwoordelijke benoemen van dit soort acties hoort daarbij, net zoals je eigen verdediging opbouwen."

Meer steun voor Oekraïne?

De toegenomen dreiging in Europa hangt volgens Haas samen met de steeds grotere luchtaanvallen op Oekraïne. "Rusland ziet kans om Oekraïne harder te raken en probeert tegelijkertijd de Europese steun voor Oekraïne te ondermijnen met het opvoeren van de hybride aanvallen. Europese staten zijn kwetsbaar, er zijn geen kant-en-klare oplossingen."

De EU-ministers spreken vandaag en morgen ook over het juist nog verder opvoeren van de Europese hulp aan Oekraïne. Extra steun is hard nodig: president Zelensky vraagt al tijden om meer luchtverdediging. De situatie is nijpend. Vrijwel iedere nacht stuurt Rusland honderden drones naar het land. Afgelopen weekend nog vielen tientallen doden toen een munitiedepot ontplofte na een drone-inslag vlak bij Kyiv.

Ook de supersnelle ballistische raketten geven hoofdbrekens. Vanwege een dramatisch tekort aan luchtafweerraketten staat Oekraïne vrijwel machteloos. Alleen Amerikaanse Patriot-raketten kunnen die hypersonische raketten tot nu toe uitschakelen. De Europeanen staan in dubio: landen hebben al veel voorraden gegeven aan Oekraïne, de Amerikanen lieten hun voorraden ernstig slinken door de Iranoorlog en houden de raketten liever zelf.

'Probleem is acuut'

Zoals na iedere EU-vergadering zal de nadruk ook nu na afloop liggen op het blijven steunen van Oekraïne. "Er is weliswaar veel gedaan, maar op dit moment is meer nodig, het kan niet bij mooie woorden alleen blijven", zegt defensie-expert Haas. "Als Europa er komende winter niet in slaagt het aantal luchtafweerraketten voor Oekraïne op te voeren, is 'we blijven achter Oekraïne staan' een beetje een loze belofte."

"Het is goed dat er nieuwe plannen zijn om ook in Europa raketten te gaan produceren, maar dat is vooral interessant voor de komende jaren", vervolgt Haas. "Het probleem is acuut. Er zijn nog voorraden bij Europese staten, er is nog mogelijkheid om meer te leveren. Dat is op korte termijn de enige oplossing."

Harde Europese beschuldigingen en nieuwe sancties tegen Moskou en meer steun aan Oekraïne: de EU-ministers in Ierland weten maar al te goed dat Rusland daar weer op gaat reageren. De vrees is dan ook dat de spanningen tussen Rusland en de EU en de NAVO de komende tijd verder oplopen.