NOS Nieuws - Algemeen

De Braziliaanse senator en oud-presidentskandidaat Flávio Bolsonaro zegt dat de federale politie hem heeft opgedragen om zijn paspoorten in te leveren. De zoon van de veroordeelde ex-president Jair Bolsonaro spreekt van een 'gruweldaad' die is bedoeld om hem te intimideren.

Bolsonaro junior zegt dat hij door de politie werd aangesproken nadat hij op bezoek was geweest bij zijn vader, die onder huisarrest staat. "Ik kreeg de opdracht om mijn paspoorten in te leveren. Ook werd mij verboden om het land te verlaten", zegt Bolsonaro in een video op sociale media. Dat zou gebeurd zijn in opdracht van een rechter van het Hooggerechtshof na uitspraken van Flávio's broer.

Eduardo Bolsonaro zei vorige week dat Flávio het land beter zou kunnen verlaten als hij de presidentsverkiezingen zou verliezen, maar Flávio zegt dat hij dat niet gaat doen. "Ik heb er nooit aan gedacht het land te verlaten. Ik zal mijn paspoorten inleveren en mezelf verdedigen tegen deze gruweldaad."

Weigert nederlaag te erkennen

Zondag werd bekend dat de radicaal-rechtse Bolsonaro de presidentsverkiezingen heeft verloren. De winst ging naar de linkse zittende president Lula. Hij kreeg bijna 52 procent van de stemmen. Bolsonaro weigert zijn nederlaag te erkennen en wil dat de uitslag ongeldig wordt verklaard.

In een korte toespraak na de bekendmaking van de uitslag wees Bolsonaro op het besluit van het Hooggerechtshof om de stembureaus twee uur langer open te houden. Bolsonaro noemt dat "onaanvaardbaar", wat opvallend is. Hij had zelf om een langere stembusgang gevraagd omdat sommige kiezers door hevige regen moeite hadden om het stembureau te bereiken.

Maandag uitte Bolsonaro opnieuw kritiek op het langer open houden van de stembureaus. "Er moet worden opgehelderd wat er in die twee uur is gebeurd. Niemand weet precies wat de gevolgen zijn", zei hij. Braziliaanse media melden dat er in die twee uur zo'n 34.000 stemmen zijn uitgebracht. Daarmee lijkt het voor de uitslag weinig te hebben uitgemaakt. Lula kreeg ruim 4 miljoen stemmen meer dan Bolsonaro.

Lula's Leger

De verkiezingen waren een nek-aan-nekrace. De eerste ronde werd gewonnen door Bolsonaro. Daarna begonnen aanhangers van Lula, vooral veel jongeren, zich te mobiliseren. In groepjes gingen ze de straat op om de zwevende kiezer voor zich te winnen.

Ook via sociale media werd volop campagne gevoerd. Via WhatsApp werden bijna 11 miljoen mensen gemobiliseerd onder de naam "Lula's Leger". Zij werden gevraagd om Lula te helpen met zijn campagne.

Na de eerste ronde concludeerde het team van Lula dat hun berichten slecht te vinden waren op Instagram, Facebook en WhatsApp. Moederbedrijf Meta weet de problemen aan technische storingen. Lula stapte naar het electoraal hof, dat bepaalde dat Meta ervoor moest zorgen dat Lula en Bolsonaro per direct gelijk behandeld werden.

Volgens analisten heeft zijn online campagne er mede voor gezorgd dat Lula, ondanks zijn achterstand in de eerste ronde, in de tweede ronde heeft gewonnen. Het is voor het eerst sinds 1989 dat een kandidaat daarin is geslaagd. Lula zou dat vooral te danken hebben aan de ruim 14 miljoen mensen die in de eerste ronde niet stemden of een van de andere kandidaten hadden gekozen. Driekwart van die mensen zou nu voor Lula hebben gekozen.

Lula zal naar verwachting op 5 januari aantreden voor zijn vierde termijn. Regeren zal voor hem niet makkelijk worden, onder meer vanwege de toegenomen macht van de familie Bolsonaro. Leden van de familie zijn vertegenwoordigd in zowel het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat.

'Vreemde verkiezingen'

De Amerikaanse president Trump heeft ook gereageerd op de verkiezingsuitslag. Hij zegt dat het erop lijkt dat de verkiezingen "gemanipuleerd" zijn, zonder daarvoor bewijs te leveren. "De langere stembusgang was erg vreemd. Het lijkt corrupt", aldus Trump.

De Amerikaanse president probeert zijn invloed in de regio zoveel mogelijk te doen gelden. Hij doet het liefst zaken met rechtse regeringen die ideologisch dicht bij hem staan, maar zegt Lula "te mogen" en goed met hem te kunnen opschieten.

Veel particuliere huisbazen in Rotterdam vragen nog altijd een veel te hoge huur, ondanks de inspanning van de gemeente om daar iets aan te doen. Dat concludeert de Rekenkamer Rotterdam, die onderzoek deed naar de aanpak van de gemeente sinds de invoering van de Wet betaalbare huur.

Om mensen te beschermen tegen een te hoge huur, bestaat sinds juli 2024 de Wet betaalbare huur. Een puntensysteem bepaalt nu hoeveel de huiseigenaar voor een huis of kamer mag vragen. Daardoor is de huur in veel gevallen lager dan wat de verhuurder ervoor wil vragen.

Met de invoering van de wet heeft een gemeente meer mogelijkheden gekregen om te hoge huurprijzen aan te pakken. De gemeente kan een verhuurder die te veel vraagt, een waarschuwing geven en uiteindelijk ook beboeten. Maar voordat een gemeente in kan grijpen, moeten huurders eerst bij de gemeente melden dat ze te veel betalen.

Weinig meldingen van huurders

In Rotterdam zijn ongeveer 213.000 huurwoningen. Bijna 7 van de 10 daarvan zijn in handen van woningcorporaties. De rest is van particuliere eigenaren.

De gemeente probeerde met een campagne en huisbezoeken huurders ervan te overtuigen zich te melden als te veel huur betalen. Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat maar er amper huurders dat hebben gedaan.

Er kwamen tot maart dit jaar slechts 212 meldingen binnen. Van die meldingen hebben er ook maar weinig geleid tot huurverlaging: in totaal is de huur van slechts 34 woningen verlaagd.

Magere resultaten

Teleurstellende resultaten, vindt de Rekenkamer. In verhouding tot de resultaten is de aanpak volgens de Rekenkamer arbeidsintensief en duur: "Iedere euro huurverlaging kost de gemeente 95 euro."

Een meerderheid van de huurders weet het meldpunt van de gemeente nog niet te vinden. Uit de enquête van de Rekenkamer blijkt dat maar 30 procent van de huurders enigszins weet waar zij terecht kunnen als zij te veel huur betalen.

Er is ook aan andere reden waarom er maar weinig melding wordt gedaan. "Hoe slechter het gedrag van de huurbaas, hoe lager de meldingsbereidheid is bij huurders. Dit zijn juist de huurders die door de wet beschermd moeten worden", zegt directeur Sjoerd Keulen. "We zien dat meldingen uitblijven, vaak vanwege angst voor de gevolgen, weinig vertrouwen in de overheid, of door intimidatie van de verhuurder."

'Voorzichtige aanpak'

Zolang er geen melding wordt gedaan, blijft een huisbaas die zich niet aan de wet houdt buiten schot, stelt de Rekenkamer. "Dit terwijl de gemeente informeel wel weet welke verhuurders stelselmatig de wet overtreden."

Zo vermoedt Rotterdam dat in de wijk Carnisse, waar veel arbeidsmigranten wonen, minstens 60 procent van de huurders te veel huur betaalt of leeft in beroerde omstandigheden.

Als er wel een overtreding wordt geconstateerd, kiest de gemeente volgens de Rekenkamer voor een voorzichtige aanpak. Terwijl het onderzoek liep, heeft de gemeente geen woningen van huisbazen in beheer genomen. Er zijn ook geen boetes opgelegd. "Door deze aanpak loont het voor een verhuurder om zich niet aan de Wet betaalbare huur te houden."

Rekenkamer wil strengere aanpak

De Rekenkamer beveelt aan om stelselmatige overtreders actief aan te pakken. Bovendien zouden er bij overtredingen sneller zwaardere maatregelen moeten worden ingezet.

Ook moet er aandacht zijn voor huurders die in de problemen komen nadat ze een melding hebben gedaan, adviseert de Rekenkamer. Het stadsbestuur neemt de aanbevelingen bijna volledig over.

Zo is de handhaving vlak voor de zomer aangescherpt, laat verantwoordelijk wethouder Kockelkoren weten aan de regionale omroep Rijnmond.

"Iedereen in Rotterdam verdient een veilige en betaalbare plek om te wonen", zegt ze. "Toch zijn er nog steeds huurders die te veel betalen of te maken krijgen met discriminatie en intimidatie. Dat is onacceptabel."

In België heeft een man een been verloren nadat hij onder de trein terechtkwam. Dat gebeurde toen de trein vertrok en zijn rugzak klem kwam te zitten, schrijven Belgische media.

Het ongeluk gebeurde rond 17.15 bij station Heide, bij Kalmthout ten noorden van Antwerpen. Het slachtoffer zou samen met een medereiziger uit de trein zijn gezet. Daarop zou hij volgens getuigen op de deuren van de trein hebben geslagen.

"Toen is het slachtoffer met zijn rugzak vast komen te zitten aan de trein, en zo is hij dan op de sporen terechtgekomen, onder de trein. Zo is hij zijn been kwijtgeraakt", vertelde een politiewoordvoerder tegen VRT.

Levensgevaar

De man werd ter plekke gereanimeerd en naar het ziekenhuis overgebracht. Hij verkeert nog altijd in levensgevaar.

De identiteit van de man is nog niet bekendgemaakt. Door het ongeluk was het treinverkeer tussen Kapellen en Essen een tijd lang onderbroken.

De Franse regering komt met maatregelen om het onderwijs te verbeteren. Zo wordt 5 miljard euro uitgetrokken voor de renovatie van schoolgebouwen en universiteiten, zeggen de onderwijsministers Geffray en Baptiste.

De maatregelen volgen op aanhoudende massale protesten. Scholieren voeren actie tegen problemen in het onderwijs, zoals vervallen schoolgebouwen, overvolle klassen, een lerarentekort en een hoge werkdruk. Eerder vandaag zei president Macron dat de regering tegemoet zou komen aan de 'legitieme eisen' van de demonstranten.

Het geld voor de renovatie van schoolgebouwen wordt beschikbaar gesteld aan lokale overheden. Het gaat daarbij voornamelijk om leningen. Verder beloven de ministers Geffray en Baptiste 15.000 extra plaatsen beschikbaar te stellen in het hoger onderwijs. Dat moet meer scholieren de kans geven om te studeren.

Ook het Franse systeem Parcoursup voor toelating tot het hoger onderwijs wordt aangepast. Studenten uiten kritiek op onduidelijke selectiecriteria en ongelijke kansen. Ze zeggen dat ze daardoor niet hun gewenste studie kunnen volgen. De onderwijsministers beloven dat het systeem transparanter wordt en in 2028 wordt vervangen.

Voor middelbare scholen komt een maximum van 28 leerlingen per klas in la Seconde. Dat is het eerste jaar van de bovenbouw van de middelbare school, wat overeenkomt met de vierde klas in Nederland. In steden zitten nu vaak meer dan 35 leerlingen in een klas in la Seconde. Om de kleinere klassen mogelijk te maken worden 500 extra docenten aangenomen.

Scholieren blijven demonstreren

Geffray en Baptiste hadden vanmiddag een ontmoeting met premier Lecornu en vertegenwoordigers van middelbare scholen en universiteiten. Scholierenvakbonden maakten daarna bekend dat ze blij zijn met de aangekondigde maatregelen, maar vinden het niet genoeg. "Nog niet alles is opgelost." Ze roepen scholieren daarom op om komende zaterdag opnieuw te demonstreren.

Er wordt in Frankrijk al weken geprotesteerd. De aanhoudende acties van scholieren voor verbeteringen in het onderwijs zijn overgegaan in een breder protest met vakbonden, boeren en oppositiebeweging gele hesjes. Afgelopen weekend gingen in het hele land honderdduizenden mensen de straat op.

De protesten beginnen vaak vreedzaam, maar door relschoppers en plunderaars slaat de sfeer om. Op 17 oktober liepen demonstraties in meerdere steden uit op rellen, plunderingen en brandstichting. Er werd voor honderden miljoenen euro's schade aangericht. Meer dan 2300 mensen werden opgepakt.

Om nieuw geweld te voorkomen, is vorige week het demonstratierecht flink ingeperkt. Zo geldt op verschillende plekken in het land een avondklok. Ook werden bij de protesten van dit weekend 70.000 agenten ingezet. Volgens minister Nuñez van Binnenlandse Zaken zijn door het politieoptreden nieuwe plunderingen voorkomen.

'Zaterdag wordt risicovolle dag'

Eerder vandaag waarschuwde president Macron dat zaterdag opnieuw een 'risicovolle dag' wordt, net als 5 november. Op die dag hebben de vakbonden een landelijke actie gepland. Macron zegt dat betogers dan opnieuw niet in stadscentra mogen komen.

Het is niet uitgesloten dat de noodtoestand wordt uitgeroepen, zegt Macron. Als dat gebeurt kan de politie preventief fouilleren en kunnen demonstranten verplicht worden om thuis te blijven.

De onderwijsministers hopen dat het door de aangekondigde maatregelen rustiger wordt en benadrukken dat de plannen echt zullen worden uitgevoerd. "Het zijn geen loze beloften."

Schrijver Herman Koch (73) heeft de ziekte van Parkinson. Dat maakt hij vanavond bekend in talkshow Eva. Sinds 2020 heeft Koch al uitgezaaide prostaatkanker.

Koch vertelde aan tafel bij presentatrice Eva Jinek "al een paar jaar" last te hebben van evenwichtsstoornissen. "Ik dacht dat het komt door die medicijnen van 'die andere ziekte'. Op die bijsluiters staan allemaal dreigende bijwerkingen als stemmingswisselingen, depressieve gevoelens en duizeligheid. Ik dacht dat het daardoor kwam, maar op een gegeven moment werd het erger."

Hij besloot naar de huisarts te gaan, die aan hem vroeg of er iets aan zijn handschrift was veranderd - een van de symptomen van parkinson. En dat bleek het geval, zegt Koch. "Het was kleiner en nog priegeliger geworden."

Shockerende ontdekking

Testen van de neuroloog in het ziekenhuis wezen vervolgens uit dat Koch parkinson had. "Ik ging naar de neuroloog toe met het idee om parkinson uit te sluiten, of het niet de prednison was. Dat was wel shockerend, maar ik ben er nu wel weer een beetje aan gewend."

Kochs leven is sinds hij parkinson-medicijnen inneemt, waardoor er weer dopamine wordt aangemaakt, aangenamer. "Het werkte meteen. Ik voel me veel beter en minder somber. Ik had ook heel onrustige dromen, ook een symptoom van parkinson. Die zijn wel minder geworden. Als ik terugkijk, denk ik: 'God wat heb ik eigenlijk een last gehad daarvan, van dat onevenwichtige gevoel.'"

Heel Nederland Leest

Koch schoof aan bij Jinek om te praten over zijn in 2009 verschenen bestseller Het diner, die speciaal voor de bibliotheekcampagne Heel Nederland Leest voor de 102e keer is gedrukt.

Vanaf 1 november is de bestseller een maand lang in een speciale editie gratis te verkrijgen in de bibliotheek. "Ik vond het leuk om daaraan mee te doen", zegt hij. "Ik ben heel erg voor het weggeven van boeken."

Het Diner is een internationale bestseller die wereldwijd meer dan 2,5 miljoen keer werd verkocht. Het boek verscheen in meer dan veertig landen en werd vier keer verfilmd.

De overbodigen

Ondanks zijn diagnose is Koch allesbehalve gestopt met schrijven. In de afgelopen zes jaar verschenen zes romans van zijn hand. Daarnaast liggen er volgens Koch nog "3,5 roman" op de plank.

Zijn laatste boek, De overbodigen, is een van de zes genomineerden voor de NS publiekprijs. Stemmen kan tot en met 12 november.

De Roemeense inlichtingendienst zegt een door Rusland gecoördineerd sabotagenetwerk te hebben opgespoord. Volgens de dienst heeft de groep in september brand gesticht vlak bij een Roemeens staatsbedrijf dat wapens produceert.

De Roemeense nieuwssite Digi24 schrijft dat de inlichtingendiensten denken dat het netwerk rechtstreeks werd aangestuurd door de Russische geheime dienst. Die had de groep een lijst met doelwitten gegeven.

Daarop stonden staatsbedrijven en particuliere bedrijven die wapens produceren, en andere doelwitten "van militair en industrieel belang", aldus de inlichtingendienst. Die doelen bevonden zich niet alleen in Roemenië, maar ook in andere EU-landen. Welke EU-landen, is niet bekendgemaakt.

Een Oekraïner en twee Belarussen worden met het netwerk in verband gebracht en vervolgd voor pogingen tot sabotage. Twee van hen zijn opgepakt in Duitsland, waar ze volgens het Roemeense openbaar ministerie met soortgelijke acties bezig waren. De derde is in Polen gearresteerd. De Roemeense autoriteiten gaan om de overdracht van de verdachten vragen.

Hybride acties

Vorige maand maakten de veiligheidsdiensten van Estland bekend dat Rusland volgens hen achter een brandstichting zat bij een defensiebedrijf in hoofdstad Tallinn. Dat bedrijf levert wapens aan Oekraïne.

Inlichtingendiensten in heel Europa, waaronder Nederland, waarschuwen al langer dat de dreiging van Russische hybride activiteiten is toegenomen. Zo vermoeden de diensten dat Rusland verantwoordelijk is voor onder meer brandstichting, het verstoren van vliegverkeer met drones en de beschadiging van onderzeese kabels.

Bij hybride oorlogsvoering probeert een land een tegenstander te verzwakken zonder een oorlog te beginnen. Het doel is onrust veroorzaken, vertrouwen in overheden te ondermijnen en zo verdeeldheid zaaien.

Rusland ontkent beschuldigingen van sabotage in Europa steevast.

Acteur Walter Koenig (90) is overleden. In de legendarische tv-serie en filmreeks Star Trek speelde hij de rol van Pavel Chekov, de navigator van ruimteschip Enterprise.

Koenig stierf in zijn woning in Los Angeles, schrijft vriend en collega George Takei, die in dezelfde serie en films de rol van Hikaru Sulu op zich nam.

Koenig was een zoon van Russisch-Joodse ouders die naar Amerika kwamen. Dat stelde hem in staat om met een soort Russische accent te spreken, wat hem in zijn rol van de Rus Pavel Chekov goed van pas kwam. Het was de tijd van de Koude Oorlog en Star Trek-bedenker Gene Roddenberry wilde met de samenstelling van de Enterprise-bemanning uitdragen dat mensen van allerlei rassen en nationaliteiten konden samenwerken.

Koenig was te zien in 36 afleveringen (1966-1969) van de tv-serie en in zeven speelfilms (1979-1994). "Ik kreeg tijdens de auditie te horen dat ik was aangenomen", zei hij eens in een interview met de BBC. "Het leek erop dat het contract voor meerdere afleveringen was, maar ik had geen idee dat dit mijn hele carrière zou gaan vormen."

Net als andere acteurs die in Star Trek speelden, kreeg Koenig te maken met het Swiebertje-effect; het feit dat je nog nauwelijks andere rollen krijgt omdat je te veel vereenzelvigd wordt met de rol waardoor je bekend bent geworden.

"In het grootse deel van de jaren 70 heb ik niet gewerkt", zei hij en dat kwam volgens hem omdat de rol van Pavel Chekov aan hem bleef kleven. Dat gold ook voor de jaren 80. Pas daarna kreeg hij geregeld andere rollen toebedeeld, waaronder die in Babylon 5 (1994-1998), eveneens een sciencefictionserie.

Een hele generatie in Israël is opgegroeid met de 77-jarige Netanyahu als premier. Onder zijn leiding is het land verwikkeld geraakt in eindeloze oorlogen in de regio en een deel van de bevolking houdt hem verantwoordelijk voor de terreuraanval van 7 oktober 2023. Toch kan hij nog altijd op steun rekenen van een trouwe achterban en hoopt hij na de verkiezingen van morgen premier te blijven.

De stad Dimona in de zuidelijke Negev-woestijn is een Likud-bolwerk. Overal wapperen verkiezingsposters van de partij van Netanyahu. Als 'koning Bibi', zoals zijn aanhangers hem graag noemen, ineens een verrassingsbezoek brengt aan het winkelcentrum is het dringen geblazen.

Iedereen hoopt een glimp van Netanyahu op te vangen. "Ik stem al mijn hele leven op Likud", vertelt een vrouw met in haar hand een grote Israëlische vlag. "Als hij niet opnieuw premier wordt, zullen wij hier geen dag langer zijn."

Iran

Ze doelt op de veiligheid van Israël: een van de belangrijkste thema's bij deze verkiezingen. Zijn aanhangers geloven dat 'mister security', een andere bijnaam van Netanyahu, hen het beste kan beschermen.

Na veel trekken en duwen en een grondige veiligheidscontrole staan tientallen aanhangers in het koffietentje waar Netanyahu verschijnt. In een nauwkeurig geregisseerd bezoek weet hij precies in te spelen op het gevoel van zijn aanhangers en focust hij zoals vaker op de dreiging van buitenaf.

"Iran wil ons vernietigen, maar wij weten dat te stoppen", roept hij tegen de menigte. Zijn woorden worden met veel gejuich ontvangen. "Er is maar één manier om dit te stoppen en dat is het omverwerpen van het Iraanse regime."

7 oktober 2023

Dat de terreuraanval van Hamas onder zijn leiding kon plaatsvinden, lijkt hier geen rol te spelen. Zijn aanhangers kijken liever naar wat er daarna gebeurde. "Nasrallah is er niet meer, Sinwar is er niet meer en kijk eens naar Iran", zegt de burgemeester van Dimona. Hij doelt op de leiders van Hezbollah en Hamas die het Israëlische leger de afgelopen jaren heeft gedood.

Onder Netanyahu is de rechtsstaat uitgekleed. Bovendien staat de reputatie van Israël internationaal zwaar onder druk, ook door de toenemende terreur van kolonisten tegen Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever.

Maar daar gaan de gesprekken bij zijn aanhangers niet over. Voor de mensen hier gaat het over hun eigen voortbestaan. "Ik denk niet dat iemand anders in staat is om zo stand te houden in een oorlog op zes fronten", zegt een andere aanhanger. "Bibi is Bibi, niemand is zoals hij."

Journalist en Netanyahu-biograaf Mazal Mualem legt uit dat sommige van zijn aanhangers echt wel zien dat hij fouten heeft gemaakt op 7 oktober 2023, maar ze zien ook hoe hij zich daarna herpakt heeft. "Zijn aanhangers kijken het liefst naar de overwinningen."

Maar de steun gaat volgens haar dieper dan dat. "Netanyahu geeft ze een verhaal, een identiteit. Het zijn mensen die vanuit veiligheidsperspectief zeer rechts zijn en dicht bij de Joodse traditie staan. En die Joodse traditie is na 7 oktober alleen maar belangrijker geworden." Netanyahu weet daar goed op in te spelen.

Mogelijke impasse

Toch is de steun volgens de meest recente peilingen verre van genoeg. Zijn eigen Likud-partij en de andere partijen in Netanyahu's coalitie komen in de peilingen samen uit op ongeveer 50 van de 61 zetels die nodig zijn voor een meerderheid in de Knesset, het Israëlisch parlement. Ook het oppositieblok behaalt die meerderheid in de peilingen niet en dus lijkt Israël af te stevenen op een impasse.

"Ik denk dat dit de situatie is die Netanyahu hoopt te creëren", zegt Mualem. "Als geen enkele partij straks een meerderheid heeft, blijft Netanyahu aan als demissionair premier en zullen er misschien nieuwe verkiezingen komen."

Netanyahu heeft een kleine 10 minuten gesproken en verdwijnt dan weer. Zo lang als het duurde om binnen te komen, zo snel stroomt de koffiezaak leeg. Zijn aanhangers zijn er in ieder geval van overtuigd dat hij opnieuw premier zal worden.

"Iedereen is trots op hem", zegt één van hen. "Het maakt niet uit waar je op het politieke spectrum zit." De opiniepeilingen nemen ze hier niet serieus. Zij weten zeker dat iedereen Netanyahu wil. "Ga de straat op en je zult het zelf zien en horen."

In Londen is vanaf vandaag een deel van Oxford Street autovrij. Daarmee moet een van de drukste winkelstraten ter wereld aantrekkelijker worden voor voetgangers.

Ook fietsers, taxi's en bussen zijn voortaan niet meer welkom op het bijna 1 kilometer lange traject tussen Orchard Street en Great Portland Street. Zij worden omgeleid via omliggende straten.

Daar ligt ook meteen een belangrijk kritiekpunt: buurtbewoners vrezen dat het weren van voertuigen uit Oxford Street zal leiden tot meer verkeer in omliggende woonwijken. Ook zijn er zorgen over de toegankelijkheid voor mensen die slecht te been zijn of een handicap hebben.

Half miljoen bezoekers per dag

De voetgangerszone is de eerste stap van een grotere opknapbeurt van het winkelgebied in hartje Londen. Volgend jaar worden er bomen geplant, komen er zitplekken en worden twee nieuwe openbare pleinen aangelegd. Het totale kostenplaatje bedraagt ruim 133 miljoen euro.

"Ik ben hier erg enthousiast over", zegt een bezoeker in reactie. "Ik werk al meer dan twintig jaar in de buurt van Oxford Street en dit had wat mij betreft veel eerder mogen gebeuren." Iemand anders zegt: "Je hebt in het centrum van Londen eigenlijk geen auto nodig, dus het is heel logisch om van de straat een voetgangersgebied te maken."

Met een lengte van 1,9 kilometer is Oxford Street een van de bekendste winkelstraten van Europa. Iedere dag komen er zo'n half miljoen bezoekers op af. Dat is bijna het dubbele van het aantal bezoekers van de bekende winkelstraat Avenue des Champs-Élysées in Parijs.

Jaarlijks geeft het winkelend publiek in Oxford Street samen 3,7 miljard euro uit. De lokale autoriteiten verwachten dat het autovrij maken van Oxford Street bijna 100 miljoen euro en 700 extra banen gaan opleveren, maar critici vragen zich af waar dat op gebaseerd is.

Voor sommige fietsers is de nieuwe regel nog wennen, blijkt uit het liveblog dat de BBC vandaag bijhield. Een team van ongeveer zeven beveiligers probeerde fietsers erop te wijzen dat zij hun fiets aan de hand moesten houden. Sommige fietsers reden ondanks waarschuwingen gewoon door. Volgens de BBC moet blijken of dit slechts een opstartprobleem is of dat het de komende tijd nog voor handhavingsproblemen gaat zorgen.

Het politieke debat over het autovrij maken van Oxford Street speelt al ruim tien jaar en is een belangrijk speerpunt van de Londense burgemeester Sadiq Khan, die sinds 2016 in functie is.

Khan spreekt van een "nieuw tijdperk" en zegt dat de plannen zijn aangepast op basis van feedback van bewoners, bezoekers en ondernemers. "In aanloop naar Kerstmis wil ik dat mensen hierheen komen om te winkelen en van de ervaring te genieten."

De geschiedenis van Oxford Street gaat terug naar de Romeinse tijd, toen de weg een belangrijke route vormde vanuit Londen naar het westen van het land. In de 17e eeuw kreeg de straat de naam Oxford Street, omdat het de belangrijkste route was naar de stad Oxford.

Het kabinet is weer met oppositiepartijen in gesprek op zoek naar steun voor het belastingplan voor volgend jaar. Na een eerste dag van gesprekken lijkt steun nog niet in zicht.

Na een pauze waarin D66, CDA en VVD onderling overlegden over toezeggingen aan de oppositie, spraken ze vandaag met JA21 en BBB. Na afloop was er zeker geen sprake van een doorbraak.

JA21-leider Eerdmans wil in ruil voor steun harde toezeggingen dat gemeenten niet door de spreidingswet gedwongen worden asielzoekers op te vangen.

Asielminister Bart van den Brink zei eerder daar naar te streven, maar geen harde toezeggen te kunnen doen. Ook vandaag kwamen die niet. Volgens Eerdmans wil het kabinet hier "niet op bewegen". Als dat zo blijft, houdt het volgens Eerdmans wel op en "moeten ze" volgens hem "over links".

Het kabinet zegt juist steeds op brede steun te mikken van zowel linkse als rechtse partijen. Ook andere partijen, waaronder BBB en SGP, verbinden hun steun voor het belastingplan aan andere wensen.

Wat premier Jetten daarvan vindt, liet hij blijken toen hij partijen vandaag opriep om de onderhandelingen over het belastingplan "ook echt over dat plan te laten gaan". Het kabinet heeft volgens Jetten veel plannen die "beter zijn voor mensen en bedrijven", en hoopt dat de oppositie vooral daarnaar wil kijken.

Dit weekend werd bekend dat het kabinet intern heeft afgesproken hoe het de oppositie tegemoet wil komen. Het kondigde aan opnieuw met zeven partijen om tafel te gaan: Pro, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt:

Ook na het gesprek met de BBB eerder op de dag was de conclusie dat een doorbraak niet dichterbij is gekomen.

De BBB herhaalde vandaag dat de partij zonder "forse aanpassingen" aan de stikstofplannen geen steun aan het belastingplan kan geven. Volgens BBB-fractievoorzitter Vermeer zijn kleine aanpassingen niet voldoende. Met "een slecht plan een klein beetje minder slecht maken", kun je het niet accorderen, zegt Vermeer.

BBB en JA21 vinden allebei dat het kabinet nog steeds geen duidelijke keuzes maakt. Een bedrag van 350 miljoen dat het kabinet nu wil uittrekken om de voorgenomen belastingverhogingen te verzachten, noemt Vermeer een "druppel op een gloeiende plaat".

Tijd dringt

Het belastingplan is belangrijk voor het kabinet, omdat daarin staat hoe de komende jaren de belastingen worden geregeld. Dit jaar is het kabinet bijvoorbeeld van plan om de verlaging van de accijns op benzine en diesel met 1 jaar te verlengen tot eind 2027. Ook wil het een verlaging van de startersaftrek voor ondernemers doorvoeren.

De tijd dringt. Omdat de Belastingdienst tijd nodig heeft om deze maatregelen door te voeren, kan het belastingplan niet te lang worden uitgesteld. De bedoeling is dat er 12 november over wordt gestemd.

Morgen staan gesprekken met onder meer 50Plus, BBB en PRO en Volt op de agenda. Het kabinet waarschuwde vandaag ook dat als het Belastingplan wordt weggestemd, ook zaken als de accijnsverlaging op benzine van tafel zijn.

Box 3

Er is ook nog geen oplossing voor de vermogensbelasting (box 3). De Tweede Kamer is het in meerderheid wel eens met het plan dat minister Heinen daarvoor heeft, maar waar het van betaald moet worden blijft onduidelijk.

Een plan om 'kleinere' spaarders en beleggers mee te laten betalen, trok het kabinet na kritiek weer in. D66, VVD en CDA zouden het nu eens zijn over een nieuwe dekking, maar ook daar moet nog een meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer voor gevonden worden.

De Nederlandse bitcoinbroker Bitonic is gehackt. Volgens het bedrijf hebben onbevoegden toegang gekregen tot een deel van de systemen. Bij drie klanten zijn zonder toestemming "kleine bedragen" in bitcoin opgenomen. Zij zijn volgens het bedrijf volledig gecompenseerd.

Dat staat in een e-mail die in handen is van de NOS, en gericht is aan de klanten van het bitcoin-wisselkantoor. De hack vond gisteravond plaats. Uit voorzorg zijn alle klanten automatisch uitgelogd van zowel de website als de app. De kwetsbaarheid is inmiddels verholpen, zegt Bitonic.

Bitonic spreekt in een verklaring van "een aanvaller" die erin slaagde systemen te wijzigen, waaronder de inloggegevens van meerdere accounts. Dat zou bij twee accounts zijn gebeurd.

Volgens het bedrijf kan niet worden uitgesloten dat persoonsgegevens van andere klanten zijn ingezien bij de hack. Op basis van de huidige informatie lijkt dat niet het geval.

Cold wallets

Het bedrijf zegt dat de cold wallets, digitale portemonnees waarin crypto offline wordt bewaard, niet zijn getroffen. Ook andere systemen zouden buiten schot zijn gebleven.

De getroffen systemen en de hot wallet, die wel met het internet verbonden is, werden tijdelijk offline gehaald. De dienstverlening is inmiddels weer volledig beschikbaar.

Wel houdt Bitonic bitcoinopnames voorlopig extra goed in de gaten. Daardoor kunnen opnames langer duren dan gebruikelijk. Het bedrijf zegt verder onderzoek naar de "technische oorzaak" en de omvang van het probleem te doen.

Uitsluitend bitcoins

Bitonic, dat zich uitstluitend op bitcoins richt, is een van de bekendste Nederlandse cryptoplatforms. De broker weigert naar eigen zeggen om mee te gaan in andere "ingewikkelde hypecoins".

Meer dan 3000 Palestijnen in Hebron, de grootste stad op de bezette Westelijke Jordaanoever, zijn volgens het stadsbestuur uit hun huis verdreven. Dat is een reactie van Israël op een schietpartij bij een checkpoint nabij Hebron waarbij twee Israëlische militairen werden gedood.

Twee vermoedelijk Palestijnse mannen openden vrijdag het vuur op militairen bij het checkpoint. De schutters werden niet gearresteerd, maar door Israëlische militairen doodgeschoten. In de auto van de schutters werden volgens het Israëlische leger wapens gevonden.

De gedode aanvallers waren van plan om een aanslag te plegen op Israëlische burgers, vermoedt het Israëlische leger. Bewijs hiervoor ontbreekt.

Premier Netanyahu zei vervolgens dat het leger de wijk in Hebron waar de schutters vandaan kwamen, zou "vernietigen". Woningen met een mogelijke band met de schutters worden gesloopt, het leger valt huizen binnen en mensen moeten hun huis verlaten.

Ook zijn bijna alle toegangswegen van Hebron afgezet.

Minister Katz van Defensie heeft gezegd dat Palestijnen pas mogen terugkeren naar huis zodra "we alle problemen met Hamas in Hebron hebben opgelost".

'Palestijnse volk wordt collectief bestraft'

De acties van Israël zijn krachtig veroordeeld door de Palestijnse autoriteiten. Vicepresident Hussein Al-Sheikh van de Palestijnse Autoriteit (PA) riep op tot een internationale veroordeling van het "beleid van collectieve bestraffing tegen het Palestijnse volk".

"Er moet een einde komen aan deze schendingen, de verantwoordelijken moeten ter verantwoording worden geroepen en zij mogen niet ongestraft blijven", aldus Al-Sheikh.

De Palestijnen die gedwongen hun woning hebben moeten verlaten zijn voornamelijk vrouwen, kinderen en ouderen, zegt premier Mohammad Mustafa van de PA.

Journalisten van de Belgische omroep RTBF reisden naar Hebron en spraken met inwoners:

De situatie in Hebron doet denken aan vluchtelingenkampen in Jenin, in het noorden van de bezette Westelijke Jordaanoever. Daar werden Palestijnen uit het kamp verdreven en werd het kamp grotendeels vernietigd. De inwoners mogen na ruim anderhalf jaar nog altijd niet terug. Na het vuurgevecht in Hebron dreigde premier Netanyahu met dit scenario,

Bij de "offensieve antiterrorismeoperatie" in Hebron, zoals het Israëlische leger de operatie noemt, zijn tot nu toe volgens de Israëlische krant Times of Israel twee wapens en een doodlopende ondergrondse tunnel naast het huis van een van de schutters gevonden.

Legeracties gaan door

Ondanks deze beperkte opbrengst willen premier Netanyahu en defensieminister Katz doorgaan met de legeracties, meldt de Israëlische krant Haaretz.

De bevelhebber van het Israëlische leger, Eyal Zamir, zou gezegd hebben dat Palestijnen terug kunnen keren, maar Netanyahu en Katz hebben daar een stokje voor gestoken.

De gebeurtenissen in Hebron spelen zich af aan de vooravond van de Israëlische verkiezingen waarbij veiligheid het belangrijkste thema is. Morgen gaat Israël naar de stembus, alleen in het land zelf kan gestemd worden.

Premier Netanyahu wil in Hebron laten zien dat hij de juiste persoon op de juiste plek is om Israël veilig te houden en hoopt zo ook de stem van radicale Israëliërs te winnen.

KLM vliegt de hele winter niet meer op Dubai, de grootste stad van de Arabische Emiraten. Dit is besloten omdat de situatie in het Midden-Oosten op dit moment onvoorspelbaar is, zegt een woordvoerder.

Om dezelfde reden zijn de vluchten op de luchthavens van Dammam en Riyad in Saudi-Arabië opgeschort tot 27 november.

Na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran in het voorjaar is het in de landen rond de Perzische Golf nooit rustig geweest. Iran blokkeert de doorvaart door de zeestraat en bestookt landen in de regio met raketten en drones. Houthi's uit Jemen vielen deze maand vliegvelden in Saudi-Arabië aan.

Vorige week groeide de vrees voor nieuwe grootschalige Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en voor de reactie van Iran daarop.

In verband met de oorlogshandelingen in het gebied vliegt KLM al bijna het hele jaar niet op Dammam, Riyad en Dubai.

Het besluit om het niet vliegen op Dubai te verlengen tot het voorjaar (27 maart) vloeit voort uit een combinatie van factoren, zegt de woordvoerder. Eén daarvan is de wens duidelijkheid te geven aan de passagiers. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om de toestellen die hiervoor waren gereserveerd op andere bestemmingen in te zetten.

Passagiers die al een vlucht hadden geboekt kunnen hun geld terugkrijgen of zich laten omboeken naar een andere maatschappij.

AI-bedrijf Anthropic zet een volgende stap richting een beursgang. Ondertussen waarschuwt het bedrijf achter taalmodel Claude dat AI een veiligheidsprobleem voor de hele wereld kan worden. Ook zegt het dat er risico's kleven aan de investeringen van vele miljarden in rekenkracht voor AI.

De waarschuwingen staan in een document, een zogeheten prospectus, dat Anthropic presenteert aan de toezichthouder van de Amerikaanse beurshandel.

Die toezichthouder, de SEC, verplicht bedrijven die naar de beurs willen om een eerlijk beeld te geven van kansen en bedreigingen. Zo kunnen beleggers een inschatting maken van de waarde van het bedrijf.

Autonoom

Anthropic zegt dat "AI zich autonoom kan gedragen op manieren zoals wij en onze gebruikers die niet hebben bedoeld. Dat blijkt ook uit recente veiligheidsincidenten".

"Het risico op dergelijke schade kan toenemen naarmate onze modellen meer mogelijkheden krijgen op het gebied van cybersecurity."

Groei

Anthropic meldt verder dat het een pijlsnelle groei doormaakt. In 2024 bedroeg de jaaromzet 386 miljoen dollar. Dit jaar werd alleen al in het tweede kwartaal 11,6 miljard dollar omgezet.

Maar onderaan de streep staat in de eerste helft van 2026 een verlies van 81 miljard dollar. Dat komt doordat de kosten voor leningen van Anthropic enorm zijn gestegen. Daarnaast geeft het bedrijf veel geld uit aan het huren van capaciteit in datacentra.

De hoge financiële verplichtingen brengen risico's met zich mee, zo staat in het document aan de toezichthouder. Er staat ook in dat er nieuw kapitaal nodig is om aan de verplichtingen te kunnen blijven voldoen.

Twijfels

Voor dat nieuwe kapitaal zet Anthropic de beursgang door, ondanks toenemende twijfels onder beleggers rond de vele dure beloftes die AI-bedrijven doen.

Grote techbedrijven, waaronder Anthropic, zien een toekomst waarin kunstmatige algemene intelligentie de intelligentie van mensen op vele vlakken voorbijstreeft.

Ook zal AI, aldus de tech bro's, uiteindelijk diep doordringen in het dagelijks leven van grote delen van mensen.

Grote vraag

Maar de grote vraag voor beleggers en andere geldschieters is of de vele honderden miljarden die worden geïnvesteerd in onder meer chips, datacentra en energiecentrales wel terugverdiend gaan worden.

Open AI, een grote concurrent van Anthropic, stelde eerder een beursgang uit, vanwege veiligheidsincidenten.

De beursgang van Anthropic zal naar verwachting in de week van 16 november plaatsvinden.

Het Openbaar Ministerie heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld naar een medewerker van de politie Oost-Brabant die mogelijk geheime informatie heeft gelekt. De man is tijdelijk op non-actief gezet.

De politiemedewerker wordt verdacht van het schenden van zijn ambtsgeheim, waarbij hij misbruik zou hebben gemaakt van de politiesystemen en informatie mogelijk deelde met personen buiten de politie.

Het is niet bekendgemaakt welke functie de man heeft. Ook is niet duidelijk om wat voor vertrouwelijke informatie het gaat en met wie die mogelijk is gedeeld.

Twee onderzoeken

Het OM heeft twee aparte onderzoeken ingesteld. Naast het onderzoek door justitie zal er ook een disciplinair onderzoek plaatsvinden. In dat laatste onderzoek zal gekeken worden of de medewerker verzuimd heeft zijn werk goed, eerlijk en betrouwbaar te doen.

De medewerker mag voorlopig niet aan het werk, maar is niet aangehouden. De officier van justitie beslist later of de man strafrechtelijk wordt vervolgd, meldt Omroep Brabant. Wanneer daar duidelijkheid over komt, is niet bekend. Tot die tijd wil het OM niets meer over de zaak zeggen.

Een medewerker van een kledingzaak die kleren uit de eigen winkel met korting kan kopen. Of iemand die werkt bij een reisorganisatie en korting krijgt op een stedentrip. Het zijn leuke voordeeltjes, maar het lijkt erop dat ze hun langste tijd hebben gehad.

Het kabinet wil dat de speciale regeling voor dit soort personeelskortingen per 1 januari verdwijnt. 25 brancheorganisaties roepen de politiek nu op om deze toch te laten bestaan.

"Medewerkers en werkgevers ervaren dagelijks de waarde van de personeelskortingsregeling", zeggen de organisaties. "Behoud deze regeling die brede waardering krijgt."

Maximaal 500 euro

Ook vakbond FNV is tegen het schrappen van de regeling. "In de winkelstraat zien we dat loonsverhogingen al jarenlang achterblijven. De FNV vindt dan ook allereerst dat de lonen moeten stijgen. Maar het is natuurlijk wrang dat uitgerekend de mensen van wie de lonen achterblijven ook nog eens dit extraatje dreigen te verliezen."

Werkgevers kunnen hun werknemers niet zomaar allemaal dingen gratis of met korting geven. Want dat wordt dan gezien als een vorm van loon, waar de werkgever dus belasting over moet betalen.

Maar voor belastingvrije personeelskortingen is er nu nog een speciale regeling. Bedrijven mogen hun eigen producten of diensten met maximaal 20 procent korting verkopen aan eigen personeel. En die korting mag in totaal maximaal 500 euro per werknemer per jaar bedragen.

'Geen maatschappelijk doel'

Een onderzoeksbureau onderzocht de regeling in opdracht van het ministerie van Financiën en concludeerde vorig jaar dat die geen maatschappelijk doel dient en dus wel afgeschaft kan worden. Dat zou ook helpen om het belastingsysteem minder ingewikkeld te maken, met minder uitzonderingen.

Vervolgens kwam het kabinet dit jaar met een pakket aan maatregelen om de hoge energieprijzen te compenseren voor burgers en bedrijven. Maar dit moest ook ergens van worden betaald.

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde toen voor de afschaffing van de personeelskortingsregeling, als een van de manieren om geld vrij te maken. De afschaffing moet zo'n 123 miljoen euro per jaar opleveren.

Kerstpakket schrappen?

Als de regeling verdwijnt, kunnen bedrijven hun personeel nog steeds belastingvrij korting geven. Want werkgevers mogen hun werknemers sowieso wat geven zonder dat ze daar belasting over moeten betalen. Alleen dat gaat dan, anders dan nu, ten koste van hun zogeheten vrije ruimte.

In de praktijk gaat het dan vaak om het kerstpakket, een cadeaubon of een sportabonnement. De bedragen die ze daaraan mogen uitgeven hebben een maximum, namelijk 2 procent van de eerste 400.000 euro die ze totaal aan loon uitgeven en 1,18 procent van het loonbedrag boven die 400.000.

'Te weinig vrije ruimte'

Als de personeelskorting straks ook uit die vrije ruimte moet komen, vrezen bedrijven dat ze niet meer alles kunnen doen en moeten gaan kiezen tussen bijvoorbeeld een kerstpakket of een personeelskorting.

"Het onderbrengen in de vrije ruimte is geen reële oplossing", zeggen de brancheorganisaties. "Werkgevers gebruiken die ruimte al voor andere voorzieningen voor medewerkers, zoals een personeelsuitje, verjaardagscadeau of kerstcadeau."

Als werkgevers met cadeaus en kortingen boven die vrije ruimte uitkomen, moeten ze maar liefst 80 procent belasting betalen over dat bedrag.

Belastingplan

De Tweede Kamer debatteert vandaag over het Belastingplan waar deze afschaffing in staat. Later dit jaar gaan de Tweede en Eerste Kamer erover stemmen. De brancheorganisaties hopen dat het plan nog wordt aangepast.

De politie heeft vorige week een 31-jarige man uit Rotterdam aangehouden, omdat hij ervan wordt verdacht de accounts van bijna vijftig seizoenkaarthouders van vijftien Eredivisieclubs te hebben gehackt.

De politie kwam de man op het spoor toen eind mei bij sc Heerenveen werd ontdekt dat het account van een medewerker was gehackt, en dat onder diens naam voetbalkaartjes werden verkocht op Marktplaats.

Uit onderzoek van de politie bleek later dat Marktplaats-gebruikers dachten dat ze contact hadden met een echte seizoenkaarthouder. Kopers waren zich dan ook van geen kwaad bewust toen ze de inloggegevens kochten en gebruikten voor de aanschaf van voetbalkaartjes.

Toen de fraude bij de Friese voetbalclub bekend werd, maakte sc Heerenveen de bewuste tickets uit voorzorg ongeldig. Kopers kwamen daar pas bij het stadion achter.

Identiteitsfraude

Verder onderzoek van de politie leidde naar de 31-jarige Rotterdammer, die vorige week maandag in zijn woning in Pernis werd aangehouden. De politie heeft gegevensdragers, zoals een telefoon of laptop, in beslag genomen voor onderzoek.

De man wordt verdacht van identiteitsfraude. De politie heeft voetbalclubs waar seizoenkaarthouders zijn gehackt, gevraagd aangifte te doen.

Het bestuur van het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam moet van staatssecretaris Judith Tielen (Voortgezet Onderwijs) direct verbeteringen doorvoeren. Als dat niet gebeurt, dreigt zij de geldstroom naar de islamitische middelbare school af te knijpen.

"Het is onbestaanbaar dat deze leerlingen elke dag onderwijs krijgen dat tekortschiet", zegt Tielen. "School hoort een plek te zijn waar je je kan ontwikkelen en vooruitgaat. Schoolbesturen hebben de verantwoordelijkheid om daarvoor te zorgen."

Wanbeheer

De Inspectie van Onderwijs concludeerde eerder dat de Stichting Islamitisch Onderwijs (SIO), zoals het bestuur van de school officieel heet, zich schuldig maakt aan wanbeheer. Zo is de kwaliteit van het onderwijs onvoldoende en blijven de examenresultaten en slagingspercentages achter. Ook functioneert het schoolbestuur volgens de Inspectie niet goed.

Het bestuur kreeg meerdere keren de opdracht om deze problemen te herstellen. Maar volgens de inspectie is dit onvoldoende gebeurd. Daarom grijpt de staatssecretaris nu in via een zogeheten 'aanwijzing'. Dat is zwaarste juridische maatregel die zij kan nemen.

Het bestuur van het Cornelius Haga Lyceum moet van Tielen twee extra bestuursleden aannemen en een plan opstellen om verbeteringen door te voeren. Ook moet het ministerie van Onderwijs elke vier weken horen hoe het daarmee staat.

Lesuitval is hoog

De advocaat van het Haga Lyceum, Wouter Pors, erkent dat de kwaliteit van het onderwijs op onderdelen moet verbeteren en dat de examenresultaten zijn tegengevallen.

"Maar de problemen van het onderwijs zijn ook door de overheid ontstaan. Het is voor alle scholen lastig om bevoegde docenten te vinden, voor het Haga Lyceum blijkt dat in de praktijk extra moeilijk. Sollicitanten voor tweedegraadsfuncties trekken zich regelmatig terug, waardoor lesuitval soms te hoog is."

Daarnaast wordt in het persbericht gesproken over twee nieuwe bestuursleden, maar volgens Pors wordt daarbij niet vermeld dat hun benoeming moet worden goedgekeurd door de staatssecretaris. "Dat is in strijd met met de vrijheid van onderwijs, zoals vastgelegd in artikel 23 van de grondwet." Tegelijkertijd zegt het Haga Lyceum te blijven zoeken naar leden om het bestuur te versterken en zo de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

"Servië is vrij" en "eindelijk worden we een normaal en vrij land". Met dit soort leuzen vierden Serviërs gisteravond de verkiezingsoverwinning van de Studentenlijst en het einde van het bewind van de autocratische leider Aleksandar Vucic.

De partij die is ontsproten vanuit massale protesten tegen de regering, krijgt een meerderheid in het Servische parlement. Na een nacht vol feest over de verkiezingswinst, rijst de vraag hoe de partij wil gaan regeren en welke mensen dan deel moeten uitmaken van de regering.

Vucic, die tot zijn aftreden eind september ruim twaalf jaar aan de macht was, erkende gisteravond zijn nederlaag. Hij wordt door de studentenbeweging verantwoordelijk gehouden voor corruptie en vriendjespolitiek binnen de overheid. Ook is hij volgens de studenten schuldig aan de achteruitgang van de rechtsstaat en persvrijheid in het land.

Novi Sad

Het speerpunt van de Studentenlijst was dan ook het aanpakken van de corruptie. Het tastbaarste voorbeeld daarvan en directe aanleiding voor de studentenprotesten was het instorten van nieuwe stationsgebouw Novi Sad, waarbij zestien mensen om het leven kwamen.

Volgens tegenstanders van Vucic was dat het gevolg van slecht uitgevoerde werkzaamheden door bouwbedrijven die de klus dankzij corruptie hadden gekregen.

Met de belofte dit soort corruptie binnen de overheid de kop in te drukken en schoon schip te maken, voerde de Studentenlijst campagne. Maar hoe deze ideeën nu concreet beleid moeten worden, is nog niet duidelijk. Zo is de partij een collectieve organisatie, waarbinnen alle besluiten met een intern referendum worden genomen.

Dit is geen efficiënte manier van besluitvorming, dus moeten er mensen worden aangewezen die beslissingen nemen. Met een meerderheid van zo'n 138 van de 250 zetels kan de partij bovendien een regering gaan vormen, maar onduidelijk is wie daarin moeten komen.

De campagne draaide volgens de studenten om de ideeën van de beweging en niet om de kandidaten op de kieslijst. Die werd aangevoerd door een cardioloog en verder staan relatief onbekende academici en experts op de lijst. Dat sluit weliswaar aan bij de wens van de Studentenlijst om een soort zakenkabinet van experts te vormen, maar aan politieke ervaring ontbreekt het.

Nu de verkiezingen zijn gewonnen, is het de vraag wie er in de ministersploeg moeten komen. Veelgenoemd voor een belangrijke post is Dejan Soskic, de voormalig president van de centrale bank van Servië. Hij zou, omdat hij als een van de weinigen internationale ervaring heeft, mogelijk premier of minister van Financiën kunnen worden.

De partij beloofde voor de verkiezingen alle overheidsinstellingen en overheidscontracten tegen het licht te houden en corruptie uit te bannen. Vast staat dat de Studentenlijst de corruptie zal willen aanpakken. Naar verwachting zal de partij beginnen bij leidinggevenden binnen de overheid. Ook de staatsveiligheidsdienst, die de laatste jaren steeds repressiever optrad, wordt tegen het licht gehouden.

Daarnaast heeft de partij ideeën over hoe het onderwijs beter kan. Maar lange termijnplannen over bijvoorbeeld de economie ontbreken. Dit soort plannen zullen dus de komende periode moeten worden gemaakt.

Dat nog niet vaststaat hoe het beleid eruit komt te zien en wie dat moet uitvoeren, leidt ook tot scepsis over de verkiezingswinst van de Studentenlijst. Een 60-jarige maatschappelijk werker zegt tegen persbureau Reuters dat het haar niet bevalt "dat het land ineens zo snel veranderd moet worden". "Ik weet niet eens wie die mensen zijn die erachter zitten of wie het land gaan leiden."

Onervaren

De vraag blijft hoe de partij concreet gaat regeren. Wanneer de euforie over de overwinning is gaan liggen, zal de Studentenlijst zich over dit soort vraagstukken moeten buigen.

Daarbij wordt de partij nauwlettend in de gaten gehouden door voormalig president Vucic, die naar verwachting niet bij de pakken neer gaat zitten. Hoewel hij gisteren zijn verlies erkende, herhaalde hij voor de verkiezingen meermaals dat hij verwacht dat de Studentenlijst als een kaartenhuis ineen zal storten. En als dat gebeurt, is er volgens hem geen alternatief, behalve hijzelf en zijn partij.

Toch kan de beweging ondanks de onervarenheid en het gebrek aan concrete plannen, rekenen op brede steun van de bevolking. De partij heeft namelijk voor elkaar heeft gekregen wat de oude politieke oppositie niet lukte: met een gebrek aan middelen, tegen de klippen van staatspropaganda op, Vucic op de knieën krijgen.

Kunsthistoricus Rudi Fuchs is overleden. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt aan Het Parool. Hij gold als een van de invloedrijkste kunstcritici en museumdirecteuren van Nederland.

De oud-directeur van het Stedelijk Museum overleed gisteravond in zijn woonplaats Amsterdam. Hij werd 84 jaar. Fuchs was van 1993 tot 2003 directeur van het Stedelijk Museum. "Zijn hele werkzame leven zette hij zich in voor de beeldende kunst in binnen- en buitenland", aldus zijn familie.

Eindhoven, Den Haag, Amsterdam

Fuchs werd in 1942 geboren in Eindhoven en studeerde kunstgeschiedenis in Leiden. In 1975 werd hij directeur van het Van Abbemuseum, het museum voor moderne en hedendaagse kunst in zijn geboortestad.

Internationale bekendheid kreeg hij in 1982 toen hij hoofdcurator was van Documenta, de vijfjaarlijkse internationale tentoonstelling voor beeldende kunst in het Duitse Kassel.

Van 1987 tot 1992 was Fuchs directeur van het Gemeentemuseum Den Haag, dat nu Kunstmuseum Den Haag heet. In 1993 verruilde hij Den Haag voor Amsterdam en kreeg hij de leiding over het Stedelijk Museum.

Nieuwbouw en financiële problemen

Hij zette zich toen in voor de uitbreiding van het museum, maar volgens Het Parool werden zijn Amsterdamse jaren ook gekenmerkt door financiële problemen en conflicten met de gemeente over de nieuwbouw. In 2002 legde hij zijn functie neer.

Rein Wolfs, de huidige directeur van het Stedelijk Museum, noemt Fuchs volgens persbureau ANP "zonder twijfel internationaal gezien een van de meest invloedrijke museumdirecteuren van de laatste vijftig jaar".

"Als artistiek directeur van Documenta in 1982 presenteerde hij zich als voorvechter van de nieuwe schilderkunst, als directeur van het Haags Gemeentemuseum veranderde hij de kijk op Mondriaan en als directeur van het Stedelijk verraste hij met onverwachte vergelijkingen en nieuwe presentatiemodellen", stelt Wolfs.

Een hekel aan uitlegkaartjes

De overleden directeur ging bij het inrichten van musea soms "radicaal" te werk, vertelt directeur van het Kunstmuseum Den Haag Margriet Schavemaker aan persbureau ANP. "Hij exposeerde soms werken van heel verschillende collecties door elkaar heen: dus muziekinstrumenten, hedendaagse kunst en klassieke werken bij elkaar, als daar volgens hem een goede reden voor was."

Fuchs leerde mensen beter kijken naar kunst, schrijft Trouw. Uitlegkaartjes bij kunstwerken vond hij maar niets, zei hij zelf eens over exposities in het Stedelijk Museum. Die leiden alleen maar tot tunnelvisie. "De meeste mensen lezen die eerst en gaan dan naar het werk kijken of het klopt. En klaar ben je met denken."

Fuchs bleef na zijn tijd in het Stedelijk actief als schrijver, columnist en tentoonstellingsmaker.