NOS Nieuws - Algemeen

Het overlijden van koning Harald V heeft Noorwegen in diepe rouw gedompeld. Vanaf 10.00 uur is het stadhuis van Oslo geopend voor publiek die het condoleanceregister wil ondertekenen. Ook op andere plaatsen in het land is dat mogelijk.

Tot 18.00 uur kunnen mensen op het stadhuis in Oslo terecht. De gemeente zegt dat mensen rekening moeten houden met wachttijd. Harald V, ook wel de koning van het volk genoemd, overleed gisterenochtend op 89-jarige leeftijd.

De burgemeester Anne Lindboe van Oslo zal het register als eerste ondertekenen, vervolgens is ook publiek welkom. Lindboe zou eigenlijk gisteren trouwen, maar besloot na het overlijden van Harald haar huwelijk te verplaatsen.

Mensen kwamen gisteren al massaal samen op het Slottsplassen, het grote plein voor het Koninklijk Paleis in Oslo. Volgens de Noorse politie waren er zo'n 20.000 mensen op de been. Ook werden bloemen gelegd en kaarsen aangestoken.

Geliefd onder de bevolking

Harald V zat sinds 1991 op de troon en was geliefd onder de bevolking. Zijn regeerperiode werd gekenmerkt door modernisering en hervorming van het Noorse koningshuis. Vandaag zou Harald zijn 58-jarige huwelijksjubileum met koningin Sonja hebben gevierd.

Gisteren werd aan het begin van de avond de kist met daarin het lichaam van de overleden koning overgebracht van het ziekenhuis naar het Koninklijk Paleis. De koninklijke familie volgde de rouwwagen in een stoet. Aan de kant van de weg keken duizenden mensen, velen met Noorse vlaggen in hun hand, in de regen toe.

De kist blijft tot de dag van de uitvaart in het Koninklijk Paleis. Het publiek krijgt daarvoor nog de kans om een laatste groet te komen brengen. Dat zal gebeuren als Haralds baar is opgesteld in de paleiskapel, wanneer is nog onduidelijk.

De datum van de uitvaart is eveneens nog niet bekendgemaakt. De eerste plechtigheden zullen in besloten kring plaatsvinden, daarna vertrekt op de dag van de begrafenis de rouwstoet volgens traditie vanaf het Koninklijk Paleis door het centrum van Oslo naar de laatste rustplaats van Harald, naar verwachting de crypte van de vesting Akershus, waar ook zijn voorgangers liggen.

Morgen worden al in alle elf de Noorse domkerken en veel andere kerken rouwdiensten gehouden, waarvan de meesten om 11.00 uur beginnen. Op de dag van de uitvaart zal er ook in het hele land een minuut stilte zijn, is al bekendgemaakt.

In Noorwegen is een periode van nationale rouw van kracht. Op regerings- en overheidsgebouwen hangen de vlaggen halfstok en diverse evenementen, zoals bijvoorbeeld het grootschalige militaire muziekfestival Norsk Militaer Tattoo werden afgelast.

Gisteren trokken Noren massaal naar het Slottsplassen om te rouwen:

De 53-jarige Haakon werd gisteren automatisch koning en staatshoofd van Noorwegen toen zijn vader overleed. Dinsdag wordt hij beëdigd, wanneer hij de eed heeft afgelegd. Gekroond wordt hij niet, dat gebeurt al sinds 1906 niet meer.

Koning Haakon VIII heeft vandaag een ontmoeting met onder meer de voorzitter van het parlement en die van de Noorse kerk. In de komende dagen wordt een toespraak van hem verwacht.

Zijn dochter Ingrid Alexandra (22) is sinds gisteren de kroonprinses. Ze moet nog een schriftelijke eed afleggen, zodat ze als regent kan optreden wanneer haar vader ziek is, of op vakantie. Mette-Marit, de vrouw van Haakon, is officieel de nieuwe koningin van Noorwegen. Koningin-weduwe Sonja behoudt haar titel koningin, maar zal niet meer Hare Majesteit worden genoemd, die aanspreektitel is nu voor haar schoondochter.

Sonja reed gisteren in de loop van de avond na een dag in het ziekenhuis en het koninklijk paleis terug naar Kongsgård, de residentie buiten de hoofdstad. Daarbij werd de weg naar het verblijf verlicht met kaarsjes die de buren hadden aangestoken als eerbetoon aan Harald.

Zeker 200.000 mensen zijn in de afgelopen acht maanden gedwongen teruggestuurd naar Haïti. Dat meldt de VN in een vergadering van de Veiligheidsraad. Het nieuws komst slechts enkele dagen nadat bij aanvallen van gewapende bendes in Haïti bijna vijftig mensen om het leven kwamen, onder wie vijf kinderen.

Haïti zit sinds de zomer van 2021 zonder president, nadat deze in zijn slaapkamer werd doodgeschoten. Sindsdien neemt de invloed van zwaarbewapende groeperingen steeds meer toe. Naar schatting hebben bendes 70 procent van de hoofdstad Port-au-Prince onder controle en breiden ze hun aanwezigheid ook in andere regio's uit.

De VN heeft alleen al tussen april en juni 1408 doden en 656 gewonden geregistreerd. Toch is het aantal mensen dat naar Haïti is gedeporteerd gestegen met 10 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2025, meldt de VN.

Amerikaanse deportatievluchten

De dodelijke aanval van zondagavond kwam slechts enkele dagen nadat de eerste Amerikaanse deportatievlucht naar Haïti was vertrokken. Die werd mogelijk toen de Trump-regering een rechtszaak won die een einde maakt aan de tijdelijke beschermingsstatus voor Haïtianen. Meer dan 330.000 Haïtianen hadden die status in de VS.

Afgelopen donderdag arriveerden nog twee vluchten met 161 Haïtianen uit de VS en de Bahama's.

Ondertussen is het aantal ontheemden in de afgelopen twee jaar verdubbeld. Bijna 1,5 miljoen mensen zijn intern ontheemd, van wie bijna de helft kind is. Tijdens de vergadering van de VN-Veiligheidsraad waarschuwden sprekers dat ziekenhuizen overbelast zijn, humanitaire toegang kwetsbaar blijft en de gewapende groepen steeds vaker kinderen rekruteren.

Multinationale troepenmacht

De gezant van Haïti drong aan om de internationale politiemacht Gang Suppression Force (GSF) te vergroten naar 5500 manschappen. De GSF is een multinationale troepenmacht die in 2025 de opdracht kreeg van de VN om bendegeweld in Haïti aan te pakken en de openbare veiligheid te herstellen, in samenwerking met de Haïtiaanse politie en strijdkrachten.

Onder meer Tsjaad, Mongolië en Ivoorkust, hebben overeenkomsten met Haïti getekend om zich bij de GSF aan te sluiten. Ook worden gesprekken gevoerd met Jamaica, Sri Lanka en Bangladesh. Eind september stemt de Veiligheidsraad over het verlengen van het mandaat van de GSF.

De luchthaven van de Amerikaanse stad Nashville krijgt binnenkort de naam van Dolly Parton. De gouverneur van de staat Tennessee en de luchthavendirectie scharen zich achter een plan daarvoor van fans.

Parton kwam uit Tennessee en kocht in 1972 het landgoed net buiten de stad, waar ze afgelopen week ook overleed. Nashville de hoofdstad van Tennessee, staat bekend als Music City en country music capital of the world, het mekka van de muziekstroming waar Parton naam mee maakte.

Dolly Parton overleed dinsdag op 80-jarige leeftijd. Haar dood leidde in de VS en daarbuiten tot groot verdriet, ook omdat ze werd gezien als iemand die Amerikanen kon verbinden, ongeacht achtergrond of politieke kleur.

'Blijvend eerbetoon'

Fans waren in 2025 al een petitie gestart voor de naamsverandering. Die kreeg na haar dood een extra impuls: de afgelopen dagen ondertekende tienduizenden mensen de oproep.

Gouverneur Lee ziet de voorgenomen naamwijziging van Nashville International Airport als "een blijvend eerbetoon aan haar onuitwisbare nalatenschap van muziek, vrijgevigheid, geloof en menslievendheid". Hij noemt het passend dat de plek "waar Tennessee de wereld verwelkomt" de naam krijgt "van de meest geliefde dochter van onze staat".

Lee heeft het plan besproken met nabestaanden van Parton. Die zijn volgens hem aangedaan door het idee. Komende maand praten het luchthavenbestuur en de autoriteiten verder over de naamswijziging. Wanneer die afgerond moet zijn, is niet bekend. Mogelijke kink in de kabel kan nog de luchthavenregel zijn dat een vernoeming pas twee jaar na een overlijden mogelijk is.

Miljoenen passagiers

Nashville International Airport telde vorig jaar ruim 26 miljoen passagiers. De luchthaven is daarmee de grootste in Tennessee, een staat in het zuiden van de Verenigde Staten. Het leeuwendeel van de vluchten gaat naar andere Amerikaanse steden.

In de VS zijn vaker vliegvelden vernoemd naar beroemdheden, zoals John Wayne Airport in Californië, Muhammad Ali International in Louisville en Louis Armstrong International in New Orleans. Als de naamswijziging doorgaat, is de luchthaven de enige van de vijftig grootste in het land die vernoemd is naar een vrouw.

Geheim nummer

De muziekcatalogus van Parton beleefde na haar dood een enorme opleving, berekende marktanalist Luminate. Wereldwijd namen audio- en videostreams van haar werk toe met 1539 procent. Zo werd haar bekendste nummer Jolene de dag voor haar dood 196.000 keer afgespeeld en een dag later 3,3 miljoen keer.

Met de hausse aan luisteraars was ze woensdag de best beluisterde artiest van de dag. Ook haar boeken vinden weer gretig aftrek: gisteren waren van de top-5 bij Amazon er drie van Parton.

Fans kunnen ook nog rekenen op nieuwe muziek, bevestigde haar pretpark Dollywood deze week: ze nam het nummer My Place in History op om pas op haar honderdste verjaardag te publiceren. Een cd met het nummer (en een cd-speler om die af te spelen) worden bewaard in een tijdcapsule op Dollywood die pas op 19 januari 2046 open mag.

Een bekentenis door het vermoedelijke brein achter de aanslagen van 9/11 mag van een Amerikaanse militaire rechter niet worden gebruikt in zijn proces. De rechter oordeelde dat niet duidelijk is of Khalid Sheikh Mohammed zijn verklaring wel vrijwillig heeft afgelegd.

Het oordeel zou een nieuwe vertraging kunnen betekenen in het proces over de aanslagen uit 2001 in New York en Washington als aanklagers besluiten het oordeel aan te vechten. Mohammed wacht al ruim 20 jaar op berechting vanwege gesteggel over hoe justitie moet omgaan met de belangrijke terreurverdachte.

Mohammed was een van de belangrijkste vertrouwelingen van al-Qaida-leider Osama bin Laden. Hij heeft na zijn arrestatie in 2003 verklaard het plan te hebben bedacht om vliegtuigen in Amerikaanse gebouwen te vliegen. Ook zou hij de negentien vliegtuigkapers hebben aangestuurd bij de uitvoering van hun plannen.

Harde verhoormethoden

Rechter Schrama meent echter dat "aanklagers niet voldoende hebben bewezen dat zijn verklaringen aan de FBI vrijwillig waren", schrijven Amerikaanse media die het vertrouwelijke vonnis hebben ingezien. De rechter wijst erop dat Mohammed tussen 2003 en 2006 in handen was van de CIA en door harde verhoormethoden en lange eenzame opsluiting "geconditioneerd" kan zijn om te bekennen toen hij werd overgedragen aan de FBI.

Ook zouden FBI-agenten niet hebben verteld dat hij recht had op een advocaat en mocht zwijgen tijdens de verhoren.

Juist deze week maakte de VS bekend dat het proces tegen 'KSM' en vier medeverdachten gepland staat voor juni 2028. Het was lang onduidelijk of het ooit tot berechting zou komen, onder meer omdat het bewijs tegen hem was vergaard door inlichtingendiensten, die hun methoden en informanten niet prijs wilden geven.

Ook bleek een akkoord dat Mohammed had gesloten met justitie omstreden. Nabestaanden van de aanslagen maakten bezwaar toen hij akkoord ging zijn schuld te erkennen als de aanklagers zouden afzien van de doodstraf. President Biden schrapte daarna die overeenkomst weer.

3000 doden

Mohammed zit nog altijd gevangen op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay op Cuba, waar in de loop der jaren ruim 700 terreurverdachten werden vastgehouden. Opeenvolgende presidenten hadden jarenlang grote moeite om die gedetineerden te laten berechten of elders te huisvesten, maar inmiddels is het gelukt het aantal gevangenen terug te brengen tot vijftien.

Bij de aanslagen op 11 september 2001 kwamen bijna 3000 mensen om het leven in de torens van het World Trade Center, het Pentagon in Washington en een gekaapt vliegtuig dat neerstortte in Pennsylvania.

Na de aanslagen viel de VS Afghanistan binnen om Bin Laden uit te schakelen. Die werd uiteindelijk in 2011 door Amerikaanse commando's gedood in Pakistan. Volgende maand wordt in de VS herdacht dat de aanslagen 25 jaar geleden plaatsvonden.

Het kabinet wil de inlichtingendiensten meer mogelijkheden geven om sneller "evidente tegenstanders" op te sporen. Vooral het afbouwen van het toezicht vooraf baart deskundigen zorgen.

"Wij zien een trend vanaf de wet uit 2017 dat de diensten steeds grootschaliger gegevens verzamelen en dat het toezicht afneemt", zegt Lotte Houwing van Bits of Freedom, een stichting die opkomt voor digitale burgerrechten.

"Burgers komen steeds makkelijker op de radar van de geheime diensten met minder waarborgen. En dat terwijl er onlangs uit een rapport is gebleken dat hun datahuishouding niet op orde is."

'Tijdsgeest aangegrepen'

Tot 2017 was er niet zo'n strenge toezichthouder, zegt Bert Hubert, voormalig AIVD'er en toezichthouder. "Eigenlijk willen ze heel graag terug naar die tijd."

Daarvoor heeft men duidelijk de tijdgeest aangegrepen, zegt hij. "Iedereen is bezig met de dreiging van de Russen, Chinezen, Iraniërs en Noord-Koreanen."

Hij ziet dit terug in communicatie. "De wet is woensdag nog van naam veranderd." Eerder heette de wet 'Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten', nu is daar 'bescherming nationale veiligheid' aan toegevoegd. Hubert: "Heel lastig voor politieke partijen om hier tegen te stemmen, want niemand is tegen het beschermen van de nationale veiligheid."

Snel handelen kan nu al

"We hebben de diensten om ons veilig te houden", zegt Houwing. "Maar inherent daaraan is juist ook goed toezicht op de geheime diensten, want ook dat is een waarborg van de vrije democratie."

Hubert trekt ook de noodzaak van het verminderen van toezicht in twijfel. Volgens defensieminister Yesilgöz kunnen de diensten hierdoor sneller werken.

Spoedprocedures komen nu ook al vaak voor, zegt Hubert. "De diensten moeten wel achteraf om toestemming vragen: we hebben gisteren allemaal wilde dingen gedaan en we gaan nu alsnog uitleggen waarom."

Vorderingen

"Wat me opviel, is dat ze informatie van publieke en private instanties mogen vorderen", zegt Houwing. Het is dan strafbaar als je dat niet doet en dat kan ook gevraagd worden aan ambtenaren, werknemers of systeembeheerders.

In de eerste reacties op de internetconsultatie die gisteren startte, klinkt begrip voor de aanpassingen maar uitten mensen ook hun zorgen over de gevolgen voor hun privacy.

Terecht, zegt Houwing. "Als burger zou ik me zorgen maken over hoe gemakkelijk je gegevens verzameld kunnen worden, ook bij overheidsinstanties." Sommige gegevens moeten verplicht gedeeld worden met de overheid. "Dus ook al zou je zelf heel veel doen aan privacy, dan kun je dit niet voorkomen."

Gebruik kunstmatige intelligentie

Daarnaast valt het Houwing op dat straks bijna overal de inzet van AI en andere technologie wordt toestaan. Ook Hubert noemt dat opvallend. "Het is best voor te stellen dat de geheime diensten meer willen doen met AI, maar dat is zo spannend dat je daar juist goed toezicht op moet houden. Het gekke is dat er nu minder toezicht komt."

"Het risico is dat we AI niet zo goed begrijpen en dat AI ook niet altijd goed kan uitleggen waarom het een conclusie heeft getrokken", zegt Hubert. "Binnen de kortste keren heb je die AI geleerd heeft dat Mohammed een foute naam is. Daar moet je heel hard tegen programmeren."

Helemaal zonder controle wordt er straks niet gewerkt, zegt Hubert. "Als de conclusie is 'Pietje is een terrorist', moet er nog wel nader onderzocht worden of dat zo is, volgens deze wet. Maar dat hoeft dus kennelijk niet voor alles."

"In de toelichting staat dat wat iedereen in de normale wereld doet, ook geldt voor de diensten. Dat klinkt logisch, maar als jij met ChatGPT de verkeerde conclusie trekt is dat minder heftig als de geheime diensten dat doen."

"Ik vrees dat de wet er in deze vorm gaat komen", zegt Hubert. "Maar ik hoop dat de Tweede Kamer een paar scherpe kantjes er af kan vijlen. Bijvoorbeeld of het nodig is dat er minder toezicht komt en dat ze alle eerdere informatie moeten vergeten."

Opnieuw blijkt er een Nederlandse spermadonor te zijn die doelbewust meer dan honderd kinderen heeft gemaakt. De teller staat inmiddels op 121. En die loopt nog op, want deze Simon is nog steeds actief. Moeders van de donorkinderen willen dat hij stopt. Maar hoe zorg je dat een massadonor ophoudt?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Judith Pennarts maakt voor Nieuwsuur de afgelopen jaren heel veel verhalen over de fertiliteitswereld en vertelt hoe deze donor Simon te werk ging. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wist dat deze man heel veel had gedoneerd. Maar desondanks mocht hij advies geven over de nieuwe donorwet. Hoe kon dit zo misgaan? En hoe kan je al deze kinderen en moeders nu helpen?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Goedemorgen! De Nederlandse hockeysters spelen vandaag de WK-finale in eigen land. En in IJsland wordt een referendum gehouden over toetreding tot de Europese Unie.

Eerst het weer: na een regenachtige nacht trekken vanmorgen de buien snel weg, waarna het een tijdje droog is. Later vanmiddag wordt de bewolking dikker en volgt buiige regen vanuit het zuidwesten. Het wordt bij een matige tot vrij krachtige zuidwestenwind 20 tot 23 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

President Trump zegt dat de Verenigde Staten een overeenkomst hebben gesloten met Venezuela om de controle over te nemen over 65 miljard vaten uit de olievoorraad van het Zuid-Amerikaanse land. Hij claimt dat de Amerikaanse oliereserves hiermee meer dan verdubbelen.

Ook belooft hij Amerikanen dat hiermee de energieprijzen zullen dalen. Trump staat onder druk om liefst voor de Congresverkiezingen van november iets te doen aan de hoge benzineprijzen in zijn land. Die flink zijn opgelopen door de oorlog met Iran.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Gisteren overleed de Noorse koning Harald. Als eerbetoon hield het peloton in de Spaanse wielerronde de Vuelta een minuut stilte voor aanvang van de zevende etappe.

Ook reed de Noorse renner Andreas Leknessund met een rouwband. Het werd een mooi eerbetoon: de Noor reed bij de slotklim weg uit de kopgroep en won. Leknessunds ploegmaat en landgenoot Tobias Halland Johannessen reed ook met een rouwband om en kwam op een halve minuut als tweede binnen.

Fijne zaterdag!

President Trump heeft bekendgemaakt dat de Verenigde Staten een overeenkomst hebben gesloten met Venezuela om de controle over te nemen over 65 miljard vaten uit de olievoorraad van het Zuid-Amerikaanse land.

In een bericht op zijn eigen socialemediakanaal Truth Social claimt hij dat de Amerikaanse oliereserves hiermee meer dan verdubbelen en belooft hij het Amerikaanse volk dat de energieprijzen erdoor zullen dalen.

Trump staat onder druk om liefst voor de Congresverkiezingen van november iets te doen aan de hoge benzineprijzen in zijn land. Die flink zijn opgelopen door de oorlog met Iran.

Of dat lukt, zal afhangen van hoe snel (Amerikaanse) bedrijven de oliereserves kunnen oppompen. Eerder waren grote oliebedrijven niet happig om nieuwe investeringen te doen, zolang niet duidelijk is hoe stabiel het regime in Caracas is.

Lees hier hoe moeilijk olie winnen in Venezuela kan zijn:

In een eerste reactie noemt de Venezolaanse interim-president Rodríguez de oliedeal positief, meldt persbureau Reuters. Ze stelt dat deze de staatskas 209 miljard dollar oplevert.

De bekendmaking van de overeenkomst komt negen maanden na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro en zijn vrouw door het Amerikaanse leger. Zij zitten gevangen in de Verenigde Staten en worden beschuldigd van onder meer narcoterrorisme en drugshandel.

Venezuela beschikt over een van de grootste oliereserves ter wereld. In zijn bericht stelt Trump dat de afspraak met Venezuela deel uitmaakt van een samenwerking met private bedrijven. Meer informatie daarover is niet bekendgemaakt.

Correspondent Latijns-Amerika Boris van der Spek:

"Sinds de Amerikanen op 3 januari Nicolás Maduro ontvoerden, zijn zij de facto de machthebber in het land. Zelfs voor bepaalde berichten op sociale media vraagt interim-president Delcy Rodríguez toestemming aan de VS, zo schreven Amerikaanse media eerder. Rodríguez stond vanaf het begin onder sterke invloed van de Amerikanen, die nooit een geheim hebben gemaakt van hun interesse in de rijke Venezolaanse oliereserves. De afgelopen maanden gingen er al miljoenen vaten olie richting de VS.

Waar Trump het akkoord presenteert als goed nieuws voor de Amerikanen, is de vraag hoe Venezuela gaat profiteren van de deal. Hoewel de oliereserves officieel in handen zijn van de staat, verdwijnen de meeste inkomsten uit de olie-industrie in de zakken van corrupte bestuurders. Daarnaast is de infrastructuur rond een aanzienlijk deel van de olievelden die de VS gaan overnemen in zeer slechte staat. Het kan jaren gaan duren, met miljarden dollars aan nodige investeringen, voordat daadwerkelijk olie opgepompt kan worden.

Daar komt bij dat de grondwet het verbiedt dat binnenlandse olievelden in buitenlandse handen vallen. Kortom: er zijn nog flink wat hordes te nemen voordat de 65 miljard vaten olie waar Trump het over heeft uit de grond komen."

Een 41-jarige man is gisteren om het leven gekomen door een ongeluk tijdens het Big Church Festival in het Engelse West Sussex. Een groot bord viel op festivalgangers, waarbij zeker zes anderen gewond raakten.

Zij zijn voor behandeling naar het ziekenhuis gebracht, meldt de politie van Sussex. De man uit Eastbourne is ter plekke overleden.

Het bord was onderdeel van het decor van het podium. Er wordt onderzoek gedaan naar hoe het bord kon vallen.

De organisatie van het festival heeft besloten het meerdaagse evenement te beëindigen. Big Church wordt jaarlijks gehouden en is met zo'n 35.000 bezoekers een van de grootste christelijke festivals van het Verenigd Koninkrijk.

De Britse overheid heeft een tijdelijk exportverbod ingesteld voor een schilderij van de beroemde Nederlandse kunstschilder Rembrandt van Rijn. Het ministerie van Cultuur probeert te voorkomen dat het schilderij naar het buitenland vertrekt.

Het gaat om het portret van Catrina Hooghsaet, geschilderd in 1657. Het schilderij heeft volgens het ministerie van Cultuur een geschatte waarde van omgerekend bijna 83 miljoen euro. Het werk, dat in het Verenigd Koninkrijk de status van nationaal erfgoed heeft, mag tot zeker 27 december het land niet uit.

De hoop van het ministerie is dat het tijdelijke exportverbod een Brits museum of een andere koper de tijd geeft om genoeg geld bij elkaar te verzamelen voor de aankoop ervan, zodat het schilderij in het land kan blijven en tentoongesteld kan worden.

Als iemand een aanvraag doet om een kunstwerk uit het Verenigd Koninkrijk te exporteren, kan de Britse overheid de export opschorten als het om nationaal erfgoed gaat.

In particuliere handen

Het portret van de Nederlandse Catrina Hooghsaet is al sinds de 18e eeuw in Groot-Brittannië en in particuliere handen. Het hing lange tijd in Penrhyn Castle van de familie Douglas-Pennant in Wales. Die heeft het in 2015 op een veiling verkocht voor circa 40 miljoen euro, schrijft persbureau ANP. Het is niet bekend wie de koper was.

De voormalige president van Ecuador, Lenín Moreno, is schuldig bevonden aan corruptie. Het hof acht bewezen dat Moreno is omgekocht in een zaak die draait om de toekenning van contracten voor de bouw van een waterkrachtcentrale. Hij is veroordeeld tot vijf jaar cel en zal zijn straf onder huisarrest uitzitten, meldt persbureau AP.

De waterkrachtcentrale aan de Coca-rivier in het noordoosten van het land werd door het Chinese bedrijf Sinohydro gebouwd, in opdracht van de Ecuadoraanse overheid. Volgens de rechter heeft Moreno er tijdens zijn periode als vicepresident voor gezorgd dat het bedrijf uit China de aanbesteding kreeg, in ruil voor steekpenningen.

De waterkrachtcentrale werd in 2016 in gebruik genomen en kampt sindsdien met technische problemen, waaronder scheuren in de constructie.

'Corruptienetwerk'

Moreno was een van de tientallen verdachten in de zaak. Onder anderen hij en zijn familieleden zouden tot wel 76 miljoen dollar aan steekpenningen hebben ontvangen in de periode tussen 2009 en 2018. Eerder stelde het Openbaar Ministerie al dat Moreno zakelijke banden met Sinohydro had en dat zijn familie "een corruptienetwerk" vormde met "interstatelijke en transnationale reikwijdte."

Zelf heeft Moreno beschuldigingen aan zijn adres altijd ontkend. Zo beweerde hij bij een eerdere zitting dat hij "het slachtoffer is van een vreselijke vervolging" door zijn politieke tegenstanders.

Impopulair

Moreno was van 2007 tot 2013 vicepresident en van 2017 en 2021 president van het Zuid-Amerikaanse land. Hij werd met name tijdens de coronapandemie impopulair vanwege zijn noodplan om de economie tijdens die periode overeind te houden. Vooral arme mensen in het land werden geraakt door de maatregelen die deel uitmaakten van dat plan.

Moreno stelde zich bij de verkiezingen van 2021 niet opnieuw verkiesbaar en werd commissaris van de Organisatie van Amerikaanse Staten. Hij woont sindsdien in Paraguay.

Eindhoven Airport gaat onderzoeken of de beveiliging nog wel voldoet aan de geldende eisen. Aanleiding hiervoor is een incident van gisteren waarbij een vrouw dwars door de omheining reed.

Een verwarde vrouw belandde met haar auto bij de geparkeerde vliegtuigen. Ze was met haar voertuig door het hek bij parkeerplaats P5 gereden, meldt Omroep Brabant.

De vrouw die spiernaakt bleek te zijn, werd door de Koninklijke Marechaussee meegenomen. Ze kreeg de zorg die ze nodig had, maar werd niet aangehouden.

Geen gevaar

Het vliegveld grenst aan de militaire luchthaven en gebruikt de start- en landingsbaan van Defensie.

De Koninklijke Marechaussee, die onder meer verantwoordelijk is voor de handhaving op het vliegveld, laat vandaag weten dat de situatie gisteren snel onder controle was.

"Het heeft geen effect op het vliegverkeer gehad, er was geen gevaar voor de start- en landingsbaan", zegt een woordvoerder.

Hij benadrukt dat dit soort dingen niet horen te gebeuren. "Een luchthaven is beveiligd volgens strenge nationale en internationale normen. Veiligheid heeft de allerhoogste prioriteit."

Onderzoek

Eindhoven Airport gaat nu onderzoeken of de bestaande protocollen nog voldoen aan de geldende eisen. "We evalueren en kijken dan waar we kunnen verbeteren." Dat heeft volgens hem tijd nodig.

Een modeliefhebber is hij niet, maar toch is paus Leo voor de derde keer terechtgekomen op een toonaangevende lijst van goedgeklede mensen. Het Amerikaanse modetijdschrift Vanity Fair heeft voor het eerst in tien jaar weer een lijst met de meest stijlvolle mensen gepubliceerd en daarop prijkt ook de paus. Eerder werd hij al door Vogue en The New York Times genoemd.

Vanity Fair plaatste na wekenlang in conclaaf te zijn geweest de paus in de categorie Originals, samen met onder anderen artiesten Björk, Rosalía en filmregisseur Spike Lee. De gemene deler: allen hebben een "uitstekende persoonlijke stijl en een uniek perspectief". De paus en de rest houden het "interessant en zitten vol verrassingen".

De 70-jarige Leo wordt door het tijdschrift ook geprezen voor zijn nonchalante houding die hij uitstraalt door een honkbalpet te dragen in combinatie met zijn priestergewaad.

Ook voor zijn pontificaat tilde Leo volgens Vanity Fair zijn bescheiden gebroken witte soutane naar "hemelse hoogten" door die te combineren met sneakers van Nike. En ook als paus bleef hij de gympen trouw. De beelden van de paus in sneakers, waarvan sommigen dachten dat ze met AI gemaakt waren, gingen eerder dit jaar viraal.

Op doorverkoopsites als eBay werden er hoge prijzen voor het specifieke model gevraagd, ontdekte het tijdschrift.

Breuk met voorganger

Het is niet de eerste keer dat paus Leo de aandacht van de modewereld trekt. Vorig jaar december werd de leider van de katholieke kerk door het modetijdschrift Vogue opgenomen in de lijst van de 55 best geklede personen van 2025.

Volgens Vogue brak Leo met de ingetogen stijl van zijn voorganger paus Franciscus door terug te keren naar de "pauselijke traditie van perfect passende liturgische gewaden".

Zijn beste outfit van 2025 droeg hij volgens Vogue tijdens zijn eerste verschijning als paus: een rode satijnen mozzetta en een wijnrode, goudgeborduurde stola op zijn schouders, gecombineerd met kruis dat aan een gouden koord om zijn nek hangt.

Ook The New York Times zag vorig jaar een stijlicoon in Leo. Volgens de krant heeft de Amerikaan het imago van het pausdom voorgoed veranderd nadat hij gespot werd met een pet van zijn favoriete honkbalclub Chicago White Sox.

Ondernemer Hennie van der Most moet nu ook gedwongen zijn luxe villa in Gorssel afstaan aan de veilingmeester. Eerder werd al beslag gelegd op zijn Rotterdamse pretpark Rivoli, Speelstad Oranje, bedrijventerrein Schuinesloot en zijn ouderlijk huis.

De vastgoedondernemer kocht landgoed De Haar in 2009 voor ongeveer 4,5 miljoen euro, schrijft RTV Oost. Het ligt in bebost gebied tussen Deventer en Zutphen. Op het ruim 35 hectare grote landgoed staat een vrijstaand landhuis met een woonoppervlak van bijna 1200 vierkante meter.

Grootste schuldeiser

Van der Most behoorde met een geschat vermogen van 75 miljoen euro ooit tot de rijkere ondernemers van ons land.

In mei werd Van der Most failliet verklaard. Hij raakte in de financiële problemen door Rivoli. Zijn schulden zijn inmiddels opgelopen naar bijna 70 miljoen euro. Om een deel van de schuldeisers te kunnen betalen, is de afgelopen tijd beslag gelegd op alle bezittingen van Van der Most.

Curator Vincent Terlouw zei eerder tegen RTV Oost dat een vennootschap van Van der Most zelf de grootste schuldeiser is. Over de hoogte van het bedrag wilde de curator niets kwijt, "in verband met de privacy".

Daarna zou Pearl Capital de belangrijkste schuldeiser in het faillissement zijn. Van der Most zou volgens zakenblad Quote bij deze investeringsmaatschappij zo'n 7,5 miljoen euro schuld hebben. Pearl Capital legde al beslag op andere bezittingen van Van der Most.

Onder de veilinghamer

In april werd het nooit geopende Rivoli voor 6,5 miljoen euro geveild. De nieuwe eigenaar Wim Beelen is er een grote speeltuin begonnen.

Deze week werden er kijkdagen gehouden op Van der Mosts bedrijventerrein in Schuinesloot. Dit terrein van ruim 140.000 vierkante meter gaat op 28 september onder de hamer. Ongeveer zestig belangstellenden bezochten de kijkdag.

De kijkdag op het voormalige Drentse attractiepark Speelstad Oranje trok eerder ongeveer evenveel kijkers. De veiling hiervan vindt plaats op 22 september.

Serieus geld

Of er voor het landgoed een kijkdag wordt georganiseerd, is nog niet bekendgemaakt. Veilingdirecteur Richard Dieteren gaat op 2 oktober een poging doen om het landgoed te veilen.

Hij durft niet te voorspellen hoeveel het gaat opbrengen. "Dat weten we niet. Er liggen geen taxatierapporten", zegt hij tegen RTV Oost. Verwijzend naar de ongeveer 4,5 miljoen euro die Van der Most er destijds voor betaalde, benadrukt Dieteren dat het "over serieus geld gaat".

De Spaanse regering heeft de Europese Commissie gevraagd om hulp van grenswacht Frontex voor het identificeren van migranten in Ceuta. Ook zou Frontex extra tolken moeten leveren voor het vertalen van gesprekken.

De Spaanse exclave in Noord-Afrika werd eind juli bestormd door tienduizenden migranten vanuit Marokko. Duizenden van hen zwerven nog op straat.

De regering wil verder dat operatie Minerva wordt verlengd. Daarbij voert Frontex controles uit bij Spaanse kustplaatsen aan de Straat van Gibraltar, de zee-engte tussen Marokko en Spanje. Bovendien wil Spanje dat een Spaans vaartuig dat zes maanden per jaar in opdracht van Frontex vaart en deels betaald wordt door de Europese Unie, het komende jaar in Spaanse wateren blijft.

Correspondent Spanje en Portugal Miral de Bruijne:

"Het is opvallend dat Spanje nu de hulp van Frontex vraagt. Op de dag van de bestorming bood de EU Spanje al aan dat Frontex kon komen helpen. Dat aanbod bleef staan en werd herhaald. Spanje ging daar tot nu toe niet op in. Sterker nog, Spanje wees de hulp rond de crisisrespons meerdere keren af.

Als het gaat om migratie en de eigen grenzen houdt Spanje graag de touwtjes in handen. Daardoor is de relatie tussen Spanje en Frontex al langer ingewikkeld. Door nu wel om hulp te vragen, geven de Spanjaarden eigenlijk toe dat ze de situatie zelf niet helemaal aan kunnen.

Er is niet alleen vanuit Europa, maar ook binnen Spanje veel kritiek op hoe de regering deze crisis aanpakt. Nu de migranten al bijna een maand illegaal in Ceuta aanwezig zijn, wordt de situatie met de dag moeilijker. De inwoners van de exclave zijn het zat en willen dat er zo snel mogelijk een oplossing komt.

Ondertussen wordt de regering ook onder druk gezet door de oppositie. Zij gebruikt de situatie als verwijt dat de regering de grenzen niet onder controle heeft en niet genoeg naar oplossingen zoekt. De regering zal met de vraag om hulp ook willen laten zien, dat er wel degelijk alles op alles wordt gezet om de situatie op te lossen."

Enkele dagen nadat de tienduizenden migranten Ceuta waren binnengekomen, waren de meesten weer vertrokken. Dat betekende niet dat de rust was teruggekeerd in de exclave. Onder de achtergebleven migranten zijn veel jonge mensen. Zij slapen op straat omdat de opvangplekken die zijn opgezet niet genoeg plek hebben voor iedereen.

Ruim een week geleden besloten de Spaanse autoriteiten dat 500 minderjarige meisjes die de grens naar Ceuta waren overgestoken met spoed zullen worden overgebracht naar het Spaanse vasteland. Volgens de Spaanse regering behoren de meisjes tot de kwetsbaarste groepen van de mensen die in de exclave zijn achtergebleven.

In Ceuta neemt de druk op de zorg ondertussen toe. Waar dat systeem normaal gesproken 80.000 mensen bedient, is dat nu ongeveer 10 procent meer. Onder migranten die op straat en in vluchtelingenkampen leven verspreiden ziektes zich snel. Tegen de NOS zei hulporganisatie Dokters van de Wereld dat zij verschillende problemen zien. Luchtweginfecties en dermatologische infecties, maar ook mentale problemen nemen toe.

Het Amsterdam-Rijnkanaal gaat vanaf volgende week 's nachts dicht voor grotere schepen. Rijkswaterstaat kampt met een tekort aan scheepvaartbegeleiders. Daardoor kan de veiligheid niet gewaarborgd worden.

Vanaf dinsdag gaat het kanaal tussen 22.00 en 06.00 uur dicht voor grote binnenvaartschepen en schepen die gevaarlijke stoffen vervoeren. Het gaat om schepen groter dan 135 bij 11,5 meter.

RTV Utrecht schrijft dat enkele tientallen schepen per nacht door de maatregel getroffen worden. Zoals de schepen van Rens Rohde. Hij is directeur van een bedrijf dat zeecontainers vervoert. "Doorgaans vaar je 's nachts en omladen doe je overdag", zegt hij.

Grote gevolgen

De afsluiting van het kanaal vindt hij onbegrijpelijk. "Ik ben door dit nieuws overvallen." De nachtelijke afsluiting zal "heel grote gevolgen" hebben, vreest hij. "Alles wat vervoerd wordt, moet straks over de weg. Dan zal het ook op de weg veel drukker worden. En in de regio Utrecht ís het al heel druk op de weg."

Hij wijst erop dat dankzij het containervervoer er veel minder vrachtwagens op de weg hoeven te zijn. "Minder uitstoot, minder filedruk. Dat wordt nu ondermijnd, omdat iemand geen personeel kan vinden."

Volgens de Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) kan het omzetverlies oplopen tot zo'n 1800 euro per dag per schip, schrijft De Telegraaf.

Ziekte

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat zegt dat deze maatregel "de minste gevolgen" voor de scheepvaart heeft, "waarbij de veiligheid op het water vooropstaat".

De woordvoerder zegt dat de organisatie er alles aan gedaan heeft om dit scenario te voorkomen. Mensen zijn teruggekomen van verlof of van vakantie en hebben dubbele diensten gedraaid. "Maar het kan nu niet anders meer."

Rijkswaterstaat kan moeilijk aan gekwalificeerde mensen komen en heeft daardoor al langer last van personeelskrapte. Door ziekte is de personele bezetting verder onder druk komen te staan en is er nu sprake van een tekort.

"Er wordt van de overheid verwacht dat je het allemaal strak regelt en niet te veel ambtenaren in dienst hebt. Als je tegenvallers hebt, zoals uitval door ziekte en andere onvoorziene omstandigheden, dan gebeurt dit."

Opleiding

Hoelang de nachtelijke afsluiting gaat duren, is niet bekend. "Je hebt die mensen niet morgen opgeleid", zegt de woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Er hebben zich ondertussen al wel mensen gemeld om het werk te gaan doen. Tegelijkertijd duurt de opleiding anderhalf jaar, zijn er scherpe eisen én horen nachtdiensten erbij.

Een van drukste ter wereld

Het Amsterdam-Rijnkanaal verbindt het IJ in Amsterdam met de Waal bij Tiel. Het kanaal is een belangrijke verbinding tussen de Amsterdamse haven en het Ruhrgebied in Duitsland.

Jaarlijks varen ongeveer 100.000 schepen over het kanaal, dat daarmee een van de drukste ter wereld is.

Medische hulp verlenen, water uitdelen en mensen bevrijden die geïsoleerd zijn geraakt door weggevaagde bruggen en wegen. Dat en meer willen hulporganisaties doen om de mensen in Nepal en Tibet te helpen, maar ze krijgen het niet goed voor elkaar. Allerlei problemen bedreigen de hulpverlening.

Bij de ramp zijn zeker 579 mensen omgekomen in Nepal. In Tibet zijn tot nu toe vijf doden gemeld. De verwachting is dat het dodental flink zal oplopen, want er worden nog veel inwoners en toeristen vermist. Het Rode Kruis schat dat er in totaal meer dan 90.000 mensen zijn getroffen door de ramp. De hulporganisatie luidt de noodklok over hulp aan hen.

De grootste zorg van het Rode Kruis is hoe de mensen eraan toe zijn in gebieden die nog altijd niet zijn bereikt. Hulpverleners kunnen alleen bij die getroffenen komen met een helikopter, omdat wegen en bruggen zijn verwoest.

'Ziekenhuis is weggevaagd'

Jimi Oostrum woont in Nepal en is onderwijsspecialist bij Unicef, dat hulp biedt aan kinderen. "Het allereerste wat we moeten doen, is zorgen dat kinderen veilig zijn", zegt hij tegen de NOS. Dat doet de hulporganisatie door onderdak en schoon drinkwater aan kinderen en hun ouders te geven. Ook medische hulp is hard nodig, legt Oostrum uit. "Het ziekenhuis dat aan de rivier stond, is weg."

Daarnaast probeert Unicef kinderen met hun ouders te herenigen. "In alle paniek die er ontstond door die vloedgolf zijn heel veel mensen de heuvels in gerend", zegt Oostrum. "Mijn collega sprak met een gezin dat uren naar elkaar had gezocht omdat ze allemaal verschillende kanten op waren gerend." De gezinsleden vonden elkaar gelukkig weer terug, zegt Oostrum, maar veel kinderen en ouders worden nog vermist. "We weten niet of ze hoog in de heuvels zijn of dat ze zijn meegetrokken door het water."

Moeilijke omstandigheden

Wat ook niet helpt: er is geen elektriciteit en telefoonverbindingen liggen eruit. Daardoor lukt het mensen in het rampgebied niet om contact op te nemen met familieleden, schetst een woordvoerder van het Rode Kruis de moeilijke omstandigheden.

Daarnaast is er de vrees voor een nieuwe vloedgolf. Aan beide kanten van de grens dreigen nieuwe overstromingen. Op dit moment vullen meerdere bergmeren in het gebied zich met water. Een van die meren overstroomt sinds vanmorgen waardoor het waterpeil van de Trishuli-rivier snel steeg. De reddingswerkzaamheden moesten daardoor tijdelijk worden stilgelegd.

Hoewel de hulp drie uur later werd hervat, is het gevaar nog niet geweken. Zo wordt er de komende dagen veel regen verwacht in het gebied. Nepal zegt dat de dreiging pas voorbij is als de meren leeg zijn. Zowel Nepal als China houden de meren nu nauwlettend in de gaten.

Ondertussen komt de internationale hulp op gang. De EU heeft onder meer een satellietsysteem ter beschikking gesteld dat reddingswerkers moet helpen. India stuurt helikopters en hulpgoederen. Verder helpt het Chinese leger met onder meer drones en transportvliegtuigen.

Ook Nederland wil Nepal helpen, zegt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken. "Via internationale organisaties dragen we bij", zegt hij. Nederland betaalt geld aan bijvoorbeeld het Rode Kruis en de Verenigde Naties, die vervolgens kunnen helpen bij rampen. Zulke organisaties werken vaak met lokale teams.

Reddingsteams niet welkom

Maar niet alle aangeboden hulp is welkom, volgens Berendsen. Hij wil meer doen om het getroffen gebied te helpen, met name wat betreft de zoek- en reddingsacties. Maar Nepal heeft nog geen hulpverzoek gedaan. Het land zegt dat er geen buitenlandse hulp nodig is bij het zoeken.

Ook andere landen worstelen met de houding van Nepal. Volgens Nepalese media hebben India, China, de VS, het VK, Japan, Zuid-Korea, Sri Lanka en Bangladesh aan de Nepalese overheid gevraagd om hun reddingsteams toe te laten. Volgens het Zuid-Koreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken weigert Nepal tot nu toe.

Hoewel Nepal veel buitenlandse hulp afwijst, vindt Berendsen het "heel belangrijk dat we internationaal meekijken en druk uitoefenen om hulp aan te bieden". De minister zegt met de internationale gemeenschap te kijken of er toch een manier is om te helpen. "De verwoesting is enorm. We zien de schade en de problemen zijn niet voorbij."

De sluis bij Eefde in Gelderland gaat morgen weer deels open voor de scheepvaart. Het testen van de sluis is goed verlopen waardoor het Twentekanaal weer bereikbaar is voor schepen, meldt Rijkswaterstaat.

Door de aanhoudende droogte was het waterpeil gezakt. Daarom was de sluis sinds eind juli afgesloten. Ook mocht er geen water worden onttrokken uit het Twentekanaal voor het beregenen van gewassen. Het onttrekkingsverbod is gisteren opgeheven, zegt Rijkswaterstaat.

Het was voor het eerst dat het Twentekanaal vanwege de droogte werd afgesloten. In 2012 ging het kanaal voor het laatst dicht, toen was dat vanwege een zwaar beschadigde sluisdeur.

Proefschuttingen

Bij proefschuttingen, het testen van de sluis, vandaag zijn er twee schepen uit het Twentekanaal naar de IJssel gevaren. De schepen lagen door de sluiting een aantal weken vast op het kanaal.

Vanaf morgen kunnen er vijf keer per dag schepen door de sluis. Dat gebeurt normaal gesproken zo'n 35 tot 40 keer per dag. Jaarlijks varen tussen de 15.000 en 20.000 schepen door de sluizen bij Eefde.

Rijkswaterstaat en het havenbedrijf Port of Twente bekijken samen hoe en wanneer het aantal schuttingen naar tien per dag kan. Dat wordt later bekendgemaakt.

Deze zomer werd Europa geteisterd door bosbranden en droogte. En economisch worden we links en rechts ingehaald door China. Maar in Den Haag zijn ze met heel andere zaken bezig, namelijk een deal over de begrotingen. De grote vraag is of die deal er wel komt.

Intussen is Kamerlid Mona Keijzer een nieuwe beweging begonnen op rechts en op die flank was het al heel druk. Lukt het haar om een politieke partij van de grond te krijgen?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) meldt dat er deze week drie drone-aanvallen zijn geweest bij de kerncentrale Zaporizja in het zuidoosten van Oekraïne. Het stralingsniveau is volgens het atoomagentschap normaal gebleven.

De drone-aanvallen vonden dinsdag en woensdag plaats. De eerste drone-aanval was bij een koelvijver die gebruikt wordt om de kerninstallatie mee af te koelen. Daarbij raakten twee medewerkers van de kerncentrale gewond.

Een dag later vond er een ontploffing plaats bij een opslag voor gebruikte kernbrandstof. Een derde drone raakte volgens IAEA het sproeisysteem van het complex.

Terughoudendheid

IAEA-chef Grossi roept Rusland en Oekraïne op om terughoudend te zijn met de aanvallen. Volgens hem is elke aanval op kerncentrales onacceptabel.

Vorige week meldde het VN-atoomagentschap ook al drone-aanvallen bij de door Rusland bezette kerncentrale in Zaporizja. Bij een aanval op een bushalte op 20 augustus vielen twintig slachtoffers, onder wie een dode en drie zwaargewonden.