NOS Nieuws - Algemeen

Het aantal gemeenten dat te weinig asielopvang regelt en daarom onder toezicht van het kabinet staat is opgelopen tot 24. Dat heeft minister Van den Brink van Asiel en Migratie bekendgemaakt.

Maandelijks publiceert zijn ministerie een lijst van gemeenten die niet aan hun wettelijke taak uit de spreidingswet voldoen, om wat voor reden dan ook. Vorige maand werden de eerste tien gemeenten onder toezicht gesteld, nu zijn er veertien bij gekomen.

Dat ze onder toezicht zijn gesteld betekent dat de verantwoordelijke wethouders op het ministerie uitleg moeten komen geven en dat er afspraken worden gemaakt over het beschikbaar stellen van een locatie voor een azc en wanneer die klaar moet zijn.

Welke gemeenten staan op de lijst? (toevoegingen vetgedrukt)

Om voldoende opvangplekken voor asielzoekers te krijgen hanteert het kabinet een zogeheten escalatieladder met zes tredes. De 24 gemeenten uit de lijst staan nu op trede drie. Uiteindelijk kan het kabinet een gemeente dwingen om een azc te accepteren. Dat is trede zes.

Door maandelijks een lijst met achterblijvers te publiceren hoopt het kabinet de gemeenten te bewegen om aan hun wettelijke taak te voldoen. Dat een gemeente op de lijst staat, zegt niets over de reden waarom het niet gelukt is voldoende opvangplekken te regelen.

"Het is een feitelijke constatering", zegt een woordvoerder van het ministerie. Of er sprake is van politieke onwil of dat het om andere redenen niet lukt, moet uit de gesprekken blijken.

Nog maar één gesprek gevoerd

Overigens heeft het ministerie tot nu toe nog maar met één gemeente een gesprek gevoerd. Mede vanwege de zomervakantie is het moeilijk om een geschikt moment in de agenda te vinden.

Dat gesprek was met de gemeente Westland en verliep volgens de woordvoerder constructief. Westland moet zo'n 700 asielzoekers opvangen, maar dat zijn er tot nu toe nul. De gemeente verzet zich al jaren tegen de spreidingswet. De gemeenteraad sprak eerder uit dat er geen draagvlak is voor een azc.

In juni van dit jaar trad een nieuw college van B&W aan in de gemeente. De verantwoordelijk wethouder heeft na het gesprek met het ministerie gezegd dat hij na de zomer met een verklaring komt over hoe Westland met de spreidingswet zal omgaan.

Voor de kust van Frankrijk is een schip met migranten in brand gevlogen. 157 mensen aan boord zijn gered, zeggen de Franse autoriteiten. Ze zijn opgevangen op schepen van de reddingsbrigade en de Britse kustwacht. Alle opvarenden worden naar Boulogne-sur-Mer in Noord-Frankrijk gebracht.

Het schip was gisteren vertrokken uit de buurt van Veules-les-Roses, een kustdorp in de buurt van Dieppe. Het doel was Engeland.

De Franse reddingsbrigade kreeg het schip snel in de gaten en stuurde drie schepen om de migrantenboot te begeleiden. Vannacht zijn vijf mensen van boord gehaald door de reddingsbrigade. Wat er met hen aan de hand was, is niet bekendgemaakt.

De overige opvarenden weigerden volgens de Franse autoriteiten de aangeboden hulp. Omdat de boten waarop migranten Het Kanaal proberen over te steken doorgaans fragiel zijn, werd besloten niemand te laten opstaan of te verplaatsen en iedereen aan boord te laten.

Motor in brand

Dat veranderde toen een paar uur later de motor van het schip vlam vatte. Het schip voer toen nog steeds in het deel van Het Kanaal dat onder controle staat van Frankrijk. De reddingsbrigade stuurde extra schepen naar de brandende migrantenboot en iedereen werd van boord gehaald. Onder de schepen die te hulp schoten, waren ook vaartuigen van de Britse douane.

157 mensen zijn gered. In een verklaring zeggen de Franse autoriteiten niet of dat alle opvarenden waren, maar er zijn geen berichten dat mensen zijn omgekomen. De geredde migranten komen vanmiddag aan in Boulogne-sur-Mer, waar ze worden opgevangen.

Vorig jaar kwamen in Engeland meer dan 40.000 migranten aan die in kleine bootjes Het Kanaal waren overgestoken. Dat was het hoogste aantal sinds 2022. In de zomer en nazomer worden de meeste pogingen ondernomen.

Het aantal doden door ebola is in de Democratische Republiek Congo (DRC) in twee weken tijd gestegen van 999 naar ruim 1700. Ook het aantal besmettingen met het virus is gestegen van 2473 naar ruim 3800, melden de autoriteiten van het land.

Het epicentrum bevindt zich in de regio Ituri in het noordoosten van het land, waar 90 procent van de gevallen is vastgesteld. Volgens gezondheidsautoriteiten is het onbekend op welke plek waar het virus voor het eerst uitbrak.

Het uitzoeken daarvan door middel van brononderzoek wordt lastig gemaakt door onder meer gewapende conflicten in de regio. Daardoor verplaatsen grote groepen mensen zich en is het vinden van de eerste patiënt met ebola moeilijk, zeggen de autoriteiten.

Ook zoeken nog veel patiënten hun heil bij traditionele genezers in plaats van zich te melden bij de gezondheidsautoriteiten van het land.

Bundibugyo-variant

Ebola is een zeldzame maar zeer besmettelijke infectieziekte. Het virus veroorzaakt bloedingen in het lichaam en kan worden overgedragen via lichaamsvloeistoffen zoals bloed, sperma of braaksel.

De ebola-uitbraak in Congo, die op 15 mei officieel werd vastgesteld, wordt veroorzaakt door het zeldzame Bundibugyo-variant. Daarvoor zijn nog geen vaccins of behandelingen.

In de huidige uitbraak loopt het dodental sneller op dan in voorgaande ebola-uitbraken. Tijdens de uitbraak van 2013 tot 2016 duurde het zo'n acht maanden voordat de ziekte duizend levens had geëist.

Buurland Uganda verklaarde op 28 juli ebolavrij te zijn nadat de laatste patiënt half juni uit het ziekenhuis werd ontslagen en nieuwe besmettingen uitbleven. Het land had maar 20 gevallen en twee sterfgevallen.

Het is opnieuw erg warm in Nederland. Ook vandaag worden er weer temperaturen van boven de 30 graden verwacht. Limburg heeft zelfs te maken met de vierde regionale hittegolf deze zomer.

In juni leverden de eerste tropische dagen bij veel mensen hittestress op. Dat zal ook deze dagen een rol spelen. Maar experts wijzen erop dat twee hete maanden ervoor kunnen zorgen dat mensen nu beter op de warmte zijn toegerust.

"Mensen zijn over het algemeen later in de zomer beter opgewassen tegen de hitte. Tenzij ze natuurlijk continu op kantoor en thuis in de airco hebben gezeten", zegt emeritus hoogleraar thermofysiologie Wouter van Marken Lichtenbelt van de Universiteit Maastricht.

Van Marken Lichtenbelt doet al langere tijd onderzoek naar het effect van temperaturen op het lichaam. "Het kan zelfs wel gezond zijn voor je lichaam om een tijd in de warmte te zitten."

Zweten

Zo gaan mensen dan beter en efficiënter zweten, legt de hoogleraar uit. "Zweten is extreem belangrijk om goed te koelen bij hitte. Ook wordt de doorbloeding van je huid beter en we zien gunstige effecten op je hart en vaten." Het lichaam wordt dus weerbaarder door de wisseling in temperaturen, aldus Van Marken Lichtenbelt.

Dat ziet ook thermofysioloog Boris Kingma van onderzoeksinstituut TNO. "Het gaat om acclimatisatie", zegt hij. "Het lichaam moet wennen, maar leert dan omgaan met warmte." Als lichamen continu aan dezelfde temperatuur worden blootgesteld, kunnen ze vervolgens minder goed tegen warmteschokken.

Kingma vindt het belangrijk om mensen zo lang mogelijk 'hittefit' te houden. "Mensen die niet kwetsbaar zijn, kunnen zich dus wel meer blootstellen aan warmte, anders ga je de voordelen niet ontwikkelen."

Hij benadrukt dat lichamen zich wel moeten kunnen herstellen: "Het is dus niet goed als huizen veel te warm zijn en mensen nooit kunnen afkoelen."

Hoe het komt dat sommige mensen beter tegen warmte kunnen dan anderen, is onduidelijk. "Voor een deel kunnen we het verklaren met hoe fit iemand is, of hoe het lichaam is gebouwd. Maar voor een groot deel weten we het nog niet."

Warmte omarmen

Beide thermofysiologen benadrukken dat mensen niet nu tijdens de hittegolf de hele dag in de warmte moeten zitten. "Bij een hittegolf moet je natuurlijk wel de adviezen van het RIVM opvolgen", zegt Van Marken Lichtenbelt.

"Ik zeg ook niet: ga lekker rennen met 30 graden. Het gaat veel meer over de aanloop naar de hittegolf toe. Mensen zouden beter bestand zijn tegen de hittegolf als ze de warmte al eerder hebben omarmd."

Na de winter zullen de meeste mensen hun gewenning aan de warmte weer zijn verloren. "Maar de periode waar we nu doorheen gaan is wel een grote wake-upcall", denkt Kingma. "We moeten ons gedrag in de zomer meer gaan aanpassen aan de hitte. Daar moeten we ons veel bewuster van zijn."

Zeker 35 mensen zijn gedood bij een droneaanval van het Sudanese leger op een rechtbank, waar op dat moment een rechtszitting bezig was. Dat meldt een lokale mensenrechtenorganisatie. Tientallen anderen raakten gewond.

Emergency Lawyers, een onafhankelijke juridische organisatie die wreedheden in Sudan documenteert, schrijft op X dat drones het hoofdkwartier van de rechtbank in het dorp Al-Zawiya Gara in de staat Noord-Darfur bestookten. Het dorp staat momenteel onder controle van de Rapid Support Forces (RSF), waar het Sudanese leger tegen strijdt.

Tienduizenden doden

"Het uitvoeren van aanvallen op burgers en civiele doelen vormt een ernstige schending van het internationaal humanitair recht", aldus de groep in een verklaring, die oproept tot verder onderzoek. De rechtbank is volgens de groep "een civiel doel dat een juridische en maatschappelijke rol vervult in de regio". Het Sudanese leger heeft niet gereageerd op de recente aanvallen.

Ruim drie jaar geleden, in april 2023, raakte de rebellenbeweging RSF verwikkeld in een bloedige oorlog met het Sudanese regeringsleger. Volgens Armed Conflict Location & Event Data, een organisatie die conflicten monitort, zijn hierbij zeker 59.000 mensen gedood. Hulporganisaties stellen dat dit cijfer maar een schatting is en dat het werkelijke aantal slachtoffers vele malen hoger kan liggen.

Grootste humanitaire crisis ter wereld

Droneaanvallen zijn een kenmerkend aspect van de oorlog geworden, waarbij beide partijen aanvallen uitvoeren. Volgens de Verenigde Naties is dit inmiddels de belangrijkste doodsoorzaak in Sudan. Drones waren verantwoordelijk voor 80 procent van de burgerdoden in de eerste vier maanden van 2026.

De oorlog in het Afrikaanse land wordt door hulporganisaties en de VN de grootste humanitaire crisis ter wereld genoemd. Ruim een kwart van de bevolking is op de vlucht geslagen en 29 miljoen mensen hebben een ernstig tekort aan voedsel. Vorig jaar riep de IPC, de voedselwaakhond van de VN, op meerdere plekken in Sudan officieel hongersnood uit.

De strijd concentreert zich nog altijd rond El Obeid, een strategische stad op de route tussen Khartoem en Darfur. Voor het regeringsleger is El Obeid van groot belang vanwege de aanwezigheid van een luchtmachtbasis en een infanteriedivisie. Lange tijd werd de stad van drie kanten omsingeld door de RSF, waardoor voedsel, water en andere hulpgoederen nauwelijks binnenkwamen.

De afgelopen week boekte het Sudanese regeringsleger echter een belangrijke overwinning door de strategische Al Sadarat-snelweg tussen Khartoem en El Obeid te heroveren. Daarmee is voor het eerst in maanden weer een directe bevoorradingsroute geopend, waardoor troepen, brandstof en voorraden sneller de stad kunnen bereiken.

Tegelijkertijd bemoeilijkt de herovering de opmars van de RSF richting El Obeid. Hoewel de belegering daarmee deels is verlicht, blijft de humanitaire situatie uiterst precair en voert de rebellenbeweging RSF nog altijd droneaanvallen uit op de stad.

NOS op 3 maakte eerder deze video over de oorlog in Sudan:

In de Amerikaanse staat Washington is een 37-jarige man aangehouden voor brandstichting in Spokane. De man werd gisteren opgepakt in de buurt van de plek waar de verwoestende brand is ontstaan.

Volgens de autoriteiten hebben meer dan 67.000 mensen hun huizen moeten verlaten en zijn zeker 700 woningen verwoest. De brand, die al drie dagen woedt, is volgens de brandweer nog niet onder controle.

Volgens de lokale sheriff werd de verdachte na een tip van een buurtbewoner opgepakt. De man zou zich nerveus hebben gedragen in de omgeving waar de brand was ontstaan.

Hij had volgens de autoriteiten lucifers en een aansteker bij zich. De man moet vandaag in de rechtbank verschijnen. Volgens de autoriteiten is de verdachte eerder in Arizona veroordeeld voor doodslag.

De natuurbranden braken zaterdag uit in Spokane, een regio in het noordwesten van de VS met meer dan 550.000 inwoners. Het gaat om de meest verwoestende brand ooit in de staat Washington.

Meer dan 250.000 hectare aan land is volgens de autoriteiten in vlammen opgegaan. In totaal woeden er vijftien natuurbranden in de staat. Er zijn geen melden van doden of gewonden.

Zo'n 1100 brandweerlieden zijn ingezet om de branden te bestrijden. Een groot deel komt uit andere staten en de komende dagen zullen meer brandweerlieden naar Washington worden gestuurd.

Vermisten

Aanvankelijk kreeg de politie bijna 300 meldingen van vermiste personen, maar dat waren er gisteren nog 14. De autoriteiten vermoeden dat de meeste meldingen kwamen van inwoners die tijdens de evacuatie geen contact meer kregen met hun naasten.

Ook in de andere staten woeden momenteel grote natuurbranden, voornamelijk in het westen van het land. In totaal zijn er meer dan honderd natuurbranden in vijftien staten in de VS.

De gemeente Zevenaar wil dat minister Karremans (Infrastructuur) in gesprek gaat met zijn Duitse ambtgenoot over de Duitse grenscontroles. De oproep komt na opnieuw een zwaar verkeersongeluk met vier voertuigen afgelopen vrijdag op de A12 bij Babberich, vlak voor de grens met Duitsland. Drie mensen raakten gewond.

Door controles aan de Duitse kant van de grens staan er geregeld files op de A12 bij Babberich, maar ook op de snelweg A1 bij De Lutte. Bij ongelukken vlak voor de grens zijn sinds het begin van de Duitse grenscontroles in 2024 vier automobilisten om het leven gekomen en meer dan tien mensen gewond geraakt.

Geen maatregelen

Ondanks herhaalde verzoeken aan Duitsland om maatregelen te nemen, is er tot nu toe niets gebeurd, zegt locoburgemeester Aad van Orden van de gemeente Zevenaar tegen Omroep Gelderland.

"We hebben met gemeentes uit de regio, zowel uit Nederland als Duitsland, geprobeerd om begrip te krijgen voor onze situatie. Maar vanuit Duitsland is daar niets mee gedaan. We krijgen slechts de reactie dat het niet anders kan", zegt Van Orden.

Volgens de locoburgemeester is de landelijke politiek aan zet. "Ik wil vragen of onze minister contact op kan nemen met zijn Duitse collega, om op die manier begrip te krijgen voor onze situatie. Wij komen als regionale bestuurders niet verder", zegt hij.

Geen toeval

De vraag om aanpassingen van de grenscontroles leeft erg bij de grensgemeenten. Volgens hen is de reeks ongelukken bij de grens geen toeval. "Iedereen heeft natuurlijk gelijk. Mensen moeten beter opletten tijdens het rijden. Maar er is daar echt wel iets aan de hand, dat is niet zo simpel als alleen beter opletten", zegt Van Orden.

In maart deed burgemeester Boumans van Doetinchem na een ongeluk al een oproep aan Duitse grensgemeenten om te stoppen met de grenscontroles. In april hekelde ook burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen de "complete chaos" die de grenscontroles zouden veroorzaken. Hij wees er toen ook op dat het doel van de Duitse controles, het voorkomen van illegale immigratie, maar nauwelijks wordt bereikt.

De Duitse regering lijkt voorlopig niet van plan te stoppen met de grenscontroles. CSU-minister Alexander Dobrindt zegt de controles ook na de zomer voort te willen zetten.

Vrachtwagenchauffeur opgepakt

Volgens de ANWB stond er afgelopen vrijdag vlak voor het ongeluk op de A12 ook een file bij de Duitse grens. Of de grenscontrole een rol heeft gespeeld bij het ongeluk, zegt de politie niet.

In het onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk heeft de politie een 59-jarige vrachtwagenchauffeur aangehouden. De man, afkomstig uit het Duitse Sauerland, zit vast op verdenking van het veroorzaken van een verkeersongeval met letsel tot gevolg.

Rabobank is er in het eerste half jaar van 2026 niet in geslaagd om de winst te laten groeien.

De bank wist weliswaar meer geld te verdienen, maar onder aan de streep bleef daar precies net zoveel van over als in het eerste half jaar van 2025. Het gaat om een winst van bijna 2,7 miljard euro.

Net als in de afgelopen halve jaren boekt Rabobank een miljardenwinst, maar een groei van die winst zat er dit half jaar dus niet in. Vorig week presenteerde ING de halfjaarcijfers. Deze bank zag de nettowinst wel fors groeien.

Rente

Rabobank heeft het over een "robuust" eerste half jaar van 2026. Er werd meer verdiend aan rente. Dat wil zeggen dat de bank meer rente heeft kunnen vragen voor leningen en relatief minder rente hoefde te betalen aan spaarders.

Ook ziet de bank het aantal leningen aan bedrijven en consumenten groeien en wordt geprofiteerd van de aanhoudend sterke Nederlandse huizenmarkt. Daardoor zijn er meer hypotheken afgesloten.

Dat de winstgroei toch achterblijft heeft vooral te maken met tegenvallers in Zuid-Amerika. Topman Stefaan Decraene heeft het over "twee dossiers" waarvoor extra geld gereserveerd moet worden. De namen van de betreffende bedrijven of projecten wil de Belgische bestuursvoorzitter niet noemen.

De stijging van salarissen van het bankpersoneel en investeringen die zijn gedaan in de groei van de onderneming, en ook de aanvallen op Iran en de spanningen in de Straat van Hormuz lijken Rabobank tot nu toe niet erg te raken.

Overnames

De afgelopen maanden gaat het in de bankenwereld veel over overnames. In een interview in het Financieele Dagblad zei ING-topman gisteren nog dat er te veel banken in Europa zijn.

"Schaal wordt alleen maar belangrijker", zegt ook Rabo-topman Decraene. Hij heeft wel oren naar een overname van een andere bank. "We hebben een mooie buffer opgebouwd. We kijken altijd naar mogelijkheden om te groeien, maar het moet wel bij ons passen."

Bij Oekraïense droneaanvallen op de regio Moskou zijn vannacht vijf mensen om het leven gekomen en raakten zes anderen gewond. Dat schrijft regionaal gouverneur Andrej Vorobjov in een bericht op Telegram.

Volgens hem werd een industriegebied net buiten Moskou, in het district Tsjechov, geraakt. Onder meer een magazijn van Wildberries, de grootste webwinkel van het land, was doelwit. Er braken meerdere branden uit, onder meer in een loods. De brand is inmiddels geblust. Ook een woning en een auto raakten beschadigd.

320 drones neergehaald

Ook een magazijn in de buurt van Sint-Petersburg werd geraakt. Daarbij raakte een persoon gewond, verder is er niets bekendgemaakt over de aanval. Bij een andere aanval op een distributiecentrum in dezelfde regio is er brand uitgebroken en moesten mensen worden geëvacueerd. De drone kwam neer op een distributiecentrum van Lenta, een van de grootste supermarktketens van het land, meldt het bedrijf. Er raakte een persoon gewond.

In totaal claimt het Russische ministerie van Defensie vannacht 320 Oekraïense drones te hebben neergehaald, boven 19 verschillende regio's. Oekraïne heeft nog niets gezegd over de aanvallen.

Russische Amazon

Oekraïne heeft de afgelopen weken vaker distributiecentra van het bedrijf Wildberries aangevallen. Kyiv zegt dat daar goederen worden vervoerd en opgeslagen die in de oorlog tegen Oekraïne worden gebruikt. Wildberries zegt dat inmiddels ruim twintig van zijn distributiecentra zijn aangevallen. De meest recente aanval was gisteren.

Volgens militaire experts wil Oekraïne de oorlog zichtbaarder maken voor gewone Russen. Wildberries speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven van miljoenen Russen. Het bedrijf is te vergelijken met Amazon en Bol en verkoopt vrijwel alles: van kleding en cosmetica tot elektronica en communicatieapparatuur.

De aanvallen op Wildberries passen in de nieuwe oorlogsstrategie van Oekraïne. Bekijk daarover deze video van Nieuwsuur:

Aan Oekraïense kant zijn twee kinderen en een oudere vrouw omgekomen bij Russische aanvallen op de Noord-Oekraïense stad Soemy, meldt de regionale gouverneur Oleh Hryhorov. Dat gebeurde vannacht toen een auto werd geraakt door een Russische drone.

Drone ingeslagen op strand

Gisteren vielen bij een droneaanval op een Russische badplaats aan de Zwarte Zee zeven doden, onder wie drie kinderen. Volgens de Russische gouverneur ging het om een opzettelijke droneaanval op burgers door Oekraïne.

Oekraïne heeft volgens CNN in een verklaring gereageerd, maar daarin niet bevestigd of het om een Oekraïense drone ging. Een hoge Oekraïense defensiefunctionaris zei wel dat de doden op het strand "volledig te wijten zijn aan de Russische luchtverdediging" die de drone boven het strand zou hebben neergehaald.

Beelden van de aanval:

Europese ministers van Binnenlandse Zaken voeren vandaag een spoedoverleg over de Spaanse exclave Ceuta. Namens Nederland doet minister Van den Brink van Migratie daaraan mee. 22 Europese landen vroegen zo'n gesprek aan, naar aanleiding van de recente gebeurtenissen in Ceuta. Landen maken zich zorgen om de Europese buitengrenzen.

Twee weken geleden feestte heel Europa met Spanje mee. Het Zuid-Europese land won als favoriet het WK voetbal en voelde zich enorm gesteund en populair. Hoe anders was dat eind vorige week toen binnen 24 uur tienduizenden mensen illegaal de grens bij Ceuta overstaken. Veel landen waren er als de kippen bij om Spanje de schuld te geven van wat er is gebeurd. Spanje zou de landsgrenzen niet onder controle hebben.

Opschorten Schengenverdrag

Het begon met Italië, dat land kondigde aan het Schengenverdrag op te schorten voor mensen die uit Spanje reizen. Kritiek volgde ook uit andere landen zoals Denemarken, Zweden en Finland. Toen vervolgens 22 landen een spoedgesprek aanvroegen, reageerde premier Sánchez fel: "In de huidige internationale context kan de Europese Unie zich dit soort egoïstische, polariserende en onwettige reacties niet veroorloven", schreef hij in een brief aan de voorzitter van de Europese Commissie.

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Albares zei tegen Spaanse media dat Spanje tijdens de bijeenkomst van EU-ministers solidariteit zal eisen van de Europese partners. Iets waar het land ondertussen voorzichtig op lijkt te kunnen rekenen, afgaande op de toon van Commissievoorzitter Von der Leyen in haar reactie op de brief van de Spaanse premier.

"Zowel de Spaanse als de Marokkaanse autoriteiten hebben deze situatie efficiënt en effectief aangepakt en met succes illegale migratie naar het Spaanse vasteland en Europa voorkomen", schreef Von der Leyen. Haar reactie volgt op een, op het oog, succesvolle aanpak om zo veel mogelijk mensen terug te sturen naar Marokko. Volgens een schatting van de Spaanse overheid zouden er nog zo'n 2500 mensen illegaal in Ceuta verblijven. De lokale overheid denkt dat het om 3000 tot 5000 mensen gaat.

Kysia Hekster, correspondent Europese Unie:

"Afgelopen weekend vielen er harde woorden richting Spanje en werd de situatie vooral onacceptabel genoemd. Dat schoot het land helemaal in het verkeerde keelgat: Spanje eiste daarop Europese solidariteit van de anderen in plaats van kritiek.

Bij het voorbereidende overleg gisteren voor de vergadering van de ministers werd al duidelijk dat de toon is omgeslagen. Nu klinken behalve solidariteit ook woorden als bewondering en lof voor hoe Spanje het heeft aangepakt.

Het zal vandaag vooral gaan om reparatiewerkzaamheden. De vrede is getekend en de schade die is aangericht binnen de verdeelde Unie moet zo veel mogelijk beperkt worden. Daarnaast zullen alle landen blijven hameren op het versterken van de Europese buitengrenzen en lessen willen trekken om een situatie zoals die in Ceuta voortaan te voorkomen."

De terugkeer van de migranten verliep vorige week heel anders dan in mei 2021, toen een soortgelijke situatie ontstond. Marokko versoepelde toen de grensbewaking bewust als diplomatiek drukmiddel tegen Spanje. Toen bereikten zo'n 8000 mensen Ceuta en die overgang verliep veel gewelddadiger. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Rights Watch spraken zich uit tegen het geweld dat door de Spaanse veiligheidstroepen en het leger werd gebruikt. Ook was er kritiek op zogeheten pushbacks, oftewel het collectief terugsturen van mensen.

Ook nu werden de politie en het leger ingezet. Op een paar incidenten na lag de nadruk duidelijk meer op opvang, coördinatie en humanitaire hulp. Niet te veel hulp want de strategie was om het migranten zo onaantrekkelijk mogelijk te maken om te blijven. Winkels sloten, waardoor er geen eten en drinken beschikbaar was. Door dit drukmiddel besloten veel jongeren zelf terug te gaan naar Marokko. Het grenshek werd voor hen opengezet en in groten getale liepen zij terug.

Bijna honderd doden

Ondertussen lijkt de rust in Ceuta langzaam terug te keren. Al wordt er nog altijd getreurd om de bijna honderd doden die bij de oversteek vielen. Door de totale chaos in het water kwamen de meesten van hen om door verdrinking.

Nu de situatie steeds meer onder controle komt, wijst Spanje voorzichtig met de vinger naar Marokko. De Spaanse minister van Defensie Robles roept het buurland op om de situatie grondig te onderzoeken.

Goedemorgen! EU-ministers vergaderen in Brussel over het binnendringen van Ceuta door migranten en NEC speelt het eerste duel in de voorrondes van de Champions League.

Eerst het weer: vandaag wisselen wolkenvelden en zonnige perioden elkaar af. Bij een meest matige zuidwestenwind wordt het 29 tot 33 graden. In de loop van de dag neemt vooral in het binnenland de kans op een regen- of onweersbui toe.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De brand in het natuurgebied bij Oostrum, in Noord-Limburg, heeft zich sinds gistermiddag flink uitgebreid. Er is tot nu toe een gebied van zo'n 100 hectare (1 vierkante kilometer) getroffen en het vuur is nog altijd niet onder controle, laat de Veiligheidsregio weten. Gistermiddag ging het nog om een gebied van 21 hectare.

De brand brak gisteren aan het einde van de ochtend uit. Het vuur verspreidde zich snel doordat het harder ging waaien en door de hoge temperaturen.

Honderden brandweermensen zijn bezig om de brand onder controle te krijgen. Brandweerlieden uit het hele land helpen mee. Delen van het gebied zijn afgebrand en geblust, maar op andere plekken woedt het vuur nog, zegt de veiligheidsregio tegen persbureau ANP.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Ooit was de ooievaar bijna uitgestorven, maar nu zie je de vogel weer op vele plekken. In Nederland waren er afgelopen jaar zo'n 2000 broedparen, blijkt uit cijfers van vogelonderzoeksinstituut Sovon. Een groot contrast met begin jaren 80, toen er slechts zestien broedparen waren. Sindsdien nam het aantal bijna ieder jaar toe.

Waarom de ooievaar er nu weer volop is, lees je hier:

Fijne dag!

In Nederland is het verboden om een wapen aan te schaffen dat niet of nauwelijks van een echt vuurwapen is te onderscheiden, maar vlak over de grens in Duitsland is dat zo gedaan. Die wapens komen Nederland vervolgens eenvoudig binnen, tot grote zorg van de politie.

In de afgelopen jaren zegt de politie steeds vaker pepperspray, luchtdrukwapens en gas- en alarmpistolen in beslag te hebben genomen. In 2022 ging het om 4080 wapens in deze categorieën, vorig jaar waren dat er 5165. Dat is een stijging van bijna 27 procent.

Vooral pepperspray is populair, blijkt uit de inbeslagnames. Dat aantal steeg van 992 in 2022 naar 1446 vorig jaar en ook in de eerste helft van 2026 nam de politie er al 851 in beslag.

Net echt

De politie weet niet of er ook echt meer mensen met zulke wapens rondlopen. Het gestegen aantal inbeslagnames kan ook komen doordat er de afgelopen jaren meer prioriteit aan de opsporing wordt gegeven.

Vooral de ontwikkeling rond gas- en alarmpistolen baart de politie zorgen, omdat ze nauwelijks van echt te onderscheiden zijn, zegt Martin van der Meij namens de politie. Alarmpistolen veroorzaken een harde knal, maar schieten geen projectielen af. Gaswapens kunnen bijvoorbeeld traangas verspreiden, maar ook omgebouwd worden tot een vuurwapen.

"Ze zijn goedkoop, makkelijk verkrijgbaar en relatief eenvoudig om te bouwen tot een scherp schietend wapen, oftewel tot een echt vuurwapen." Bij bijvoorbeeld de moord op Peter R. de Vries werd zo'n omgebouwd pistool gebruikt.

"We maken ons zorgen over de aantallen waarin ze in beslag worden genomen en over het gebruik ervan binnen het criminele circuit bij ernstige geweldsmisdrijven", zegt Van der Meij.

Vooral Nederlandse klanten

Twentenaar Herman Oldenkotte heeft een wapenwinkel in het Duitse Gronau, net over de grens bij Enschede. Hij verkoopt onder meer luchtdruk- en alarmpistolen, stroomstootwapens en pepperspray en ziet zijn klanten uit alle Nederlandse windhoeken komen.

Hij schat dat 80 tot 90 procent van zijn klandizie uit Nederland komt. "Er komen net zoveel vrouwen als mannen en ook de leeftijden lopen sterk uiteen", zegt hij. "Mensen kiezen hiervoor omdat ze de zekerheid willen dat ze iets hebben waarmee ze zich kunnen verdedigen."

Vooral pepperspray verkoopt hij naar eigen zeggen veel vaker. "Vroeger kocht ik dat drie of vier keer per jaar in. Nu doe ik dat wekelijks. Mensen voelen zich onveilig en nemen het heft in eigen handen."

Waar zijn klanten vandaan komen, registreert Oldenkotte niet. Dat hoeft ook niet, omdat je in Duitsland zonder vergunning dit soort wapens kunt kopen, mits je ouder bent dan 18 jaar. Oldenkotte zegt dit ook altijd te controleren.

Strafbaar feit

Politie-adviseur Van der Meij ziet het met lede ogen aan. "Mensen beseffen niet altijd dat ze een strafbaar feit plegen wanneer ze zo'n wapen in België of Duitsland kopen en vervolgens meenemen naar Nederland."

Maar niet alleen uit winkels via de grensstreek komen de wapens Nederland binnen, volgens de politie neemt ook het aantal verstuurde pakketjes met daarin wapens toe. Daar doet Oldenkotte niet aan mee, zegt hij. "Mensen vragen daar per mail wel om, maar klanten moeten echt naar de winkel komen."

Nederland dringt al langer aan binnen de Europese Unie op een vergunningsplicht of een verbod.

De brand in het natuurgebied bij Oostrum, in Noord-Limburg, wordt groter. Deze breidt zich volgens de veiligheidsregio uit van het zuiden naar het oosten.

Het blussen duurt nog zeker tot morgen 09.00 uur, zegt burgemeester Michiel Uitdehaag van de gemeente Venray. "Gelukkig is er nog steeds geen materiële schade in de vorm van objecten die zijn afgebrand of persoonlijk leed."

De brand in natuurgebied Boschhuizerbergen brak gisteren aan het einde van de ochtend uit. Het vuur verspreidde zich snel doordat het harder ging waaien en door de hoge temperaturen. Er is tot nu toe een gebied van zo'n 100 hectare (één vierkante kilometer) getroffen. Gistermiddag ging het nog om een gebied van 21 hectare.

"Het is pittiger dan verwacht", zegt de woordvoerder van de veiligheidsregio. "Dat geeft ook wel aan dat een natuurbrand zich onvoorspelbaar kan gedragen en dat het vaak langer kan duren dan gepland en gehoopt."

Ook in de nacht gingen de bluswerkzaamheden onverminderd door:

250 brandweermensen zijn met 48 voertuigen bezig om de brand onder controle te krijgen. Brandweerlieden uit het hele land helpen de Limburgse brandweer. Delen van het gebied van 100 hectare zijn afgebrand en geblust, maar op andere plekken woedt het vuur nog.

De brandweer kreeg gisteren ook hulp van twee legerhelikopters. Die moesten stoppen toen het donker werd. Vanochtend ging er weer een blushelikopter de lucht in, die rond 08.30 uur zijn eerste lading water loste. Later steeg een tweede helikopter op.

Een camping in het gebied, De Oude Barrier in Venray, werd gisteren ontruimd vanwege de slechte luchtkwaliteit. Campinggasten werden opgevangen in een hotel in de buurt. "Het was even anders wakker worden dan we hadden verwacht", zegt een man in het hotel tegen de NOS.

Gisteren zag hij de brand in de verte ontstaan. "Toen hadden we er al rekening mee gehouden dat we eraf moesten. De wind stond richting de camping, dus het was goed te ruiken. Op een gegeven moment zagen we ook wat neerdwarrelen. Toen dachten we: 'Even alle noodzakelijke dingen inpakken en waarschijnlijk wegwezen'."

De camping blijft vanwege de rook nog 24 uur gesloten, zegt de veiligheidsregio. De eigenaar is in overleg met de veiligheidsregio wel op de camping achtergebleven.

Zo probeert de brandweer het vuur te blussen:

Bewoners in de buurt van het natuurgebied kregen gistermiddag een NL-alert vanwege de rook. Vanochtend is een nieuw NL-alert verspreid, deze keer in meer gemeenten dan gisteren. Doordat de wind wat is gedraaid, is het gebied waarin mensen rekening moeten houden met de gevolgen van de brand wat groter geworden.

Door de brand en de inzet van de brandweer rijden er voorlopig geen treinen tussen Boxmeer en Venray. Vooralsnog verwacht spoorbeheerder ProRail dat dat duurt tot 18.00 uur vanavond.

De Oekraïense president Zelensky heeft zijn ambassadeur in de Verenigde Staten, Olha Stefanisjyna, ontslagen. Daarover werd al gespeculeerd sinds Zelensky vorige maand begon met het herschikken van zijn kabinet, schrijft de Kyiv Independent.

Zelf zegt Stefanisjyna dat ze heeft besloten af te treden vanwege persoonlijke omstandigheden.

Ze schrijft veel te hebben bereikt in de tijd dat ze ambassadeur was. "We hebben de levering van Amerikaanse wapens opgevoerd en steun behouden, juist toen het politieke klimaat in Washington niet in ons voordeel veranderde."

Ook is bekend geworden dat de Oekraïense oud-minister van Defensie, Rustem Oemerov, de leiding krijgt over de buitenlandse veiligheidsdienst. Dat melden Oekraïense media. Oemerov is nu nog secretaris van de Nationale Defensie- en Veiligheidsraad. Hij wordt opgevolgd door de minister van Binnenlandse Zaken.

Zelensky zei half juli dat hij belangrijke buitenlanddossiers voortaan wil toewijzen aan functionarissen met specifieke ervaring.

Niet het eerste ontslag

Het is niet het eerste ontslag van de afgelopen tijd. De Oekraïense president ontsloeg onder meer al zijn minister van Defensie, tot onvrede van Oekraïners. Het leidde dan ook tot protesten. Kort daarop volgde het ontslag van de legerchef.

Ook kwam er een nieuwe premier en is er met enkele ministersposten geschoven. Met de herschikking wil president Zelensky het bestuur van zijn door de oorlog geteisterde land een nieuwe impuls geven.

In de tuin van een huis in Rotterdam heeft de politie maandagavond een explosief gevonden. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) werd gewaarschuwd en heeft het explosief verwijderd.

Het zal ergens anders door de EOD tot ontploffing gebracht worden, meldt de politie. Om wat voor explosief het precies gaat, wordt niet gemeld.

De politie was naar de woning aan de Voorde gegaan, in de wijk Feijenoord, na een melding dat iemand daar een vuurwapen zou hebben. De mensen die in het huis waren, werden gecontroleerd. Er werd geen vuurwapen gevonden.

De omgeving was gisteravond afgezet, maar is inmiddels weer vrijgegeven. De politie doet nog wel verder onderzoek.

Bij een droneaanval op een Russische badplaats aan de Zwarte Zee zijn zeven doden gevallen, onder wie drie kinderen, zegt de regiogouverneur tegen het staatspersbureau TASS. Er zouden ook veertig gewonden zijn.

Op beelden die persbureau Reuters naar eigen zeggen heeft geverifieerd, is te zien dat een projectiel neerstort op het strand, gevolgd door een luide explosie. CNN analyseerde de video en meldt dat er enkele seconden voor de explosie automatisch vuur uit ten minste drie wapens te horen is. Oekraïense autoriteiten zeggen tegen de nieuwszender dat het om Russische luchtverdediging ging die de drone neerhaalde.

Het incident vond overdag plaats in Archipo-Osipovka, een kustdorp dat onder de Russische vakantieplaats Gelendzhik valt.

Op de beelden is een strand vol met bezoekers te zien:

De Russische gouverneur zegt dat het gaat om een opzettelijke droneaanval op burgers door Oekraïne. Eerder op de dag verklaarde hij dat er sprake was geweest van neerstortende dronefragmenten, meldt Reuters.

Oekraïne reageert in een verklaring die in handen is van CNN, maar zegt daarin niet of het nu een Oekraïense drone was.

"Dit was het werk van de Russische luchtverdediging, die de drone neerschoot boven een strand vol vakantiegangers", zegt een hoge Oekraïense defensiefunctionaris. Oekraïne zou zijn wapens alleen inzetten tegen Russische militaire doelen en economische infrastructuur.

Verder zegt de functionaris dat de dood van de mensen op het strand "volledig te wijten is aan de Russische luchtverdediging". Rusland zou een luchtalarm vaak verzwijgen of niet alles doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat Russen veilig zijn tijdens zo'n alarm.

Eerder vandaag aanvallen

Eerder vandaag voerde Oekraïne opnieuw aanvallen uit op een magazijn van de Russische webwinkel Wildberries, in een regio ten oosten van de hoofdstad Moskou. In de afgelopen maanden heeft Oekraïne langeafstandsaanvallen op Rusland flink opgevoerd. Zo zijn vooral olieraffinaderijen en webshops als Wildberries doelwit. Volgens militaire experts wil Oekraïne daarmee de oorlog zichtbaarder maken voor gewone Russen.

Ook afgelopen weekend waren er Oekraïense aanvallen op Rusland. Daarbij werden zeker acht mensen gedood, onder wie een kind, volgens lokale functionarissen.

Duizenden burgerdoden

Rusland spreekt van gerichte aanvallen op burgers. Het land heeft zelf sinds het in februari 2022 grootschalig Oekraïne binnenviel talrijke Oekraïense steden en dorpen aangevallen, met duizenden burgerdoden tot gevolg. Tienduizenden raakten gewond.

In mei kwam uit cijfers van de VN naar voren dat er sinds de Russische invasie van ruim vierenhalf jaar geleden zeker 15.850 burgerslachtoffers zijn gevallen, waarvan de overgrote meerderheid in Oekraïne (13.008). Onder de burgerdoden zijn minstens 791 kinderen.

Een man uit Wales heeft toegegeven dat hij zijn moeder van 89 bijna drie jaar in een vriezer heeft bewaard, in de woonkamer van het huis waar hij met zijn moeder woonde. Vandaag hoorde Christopher Philips (60) zijn straf: hij moet twee jaar en vier maanden de cel in.

In februari dit jaar werd hij opgepakt. Agenten kwamen destijds langs bij het huis van Philips in Porthcawl, Wales. De huisarts had geprobeerd contact te leggen met de vrouw maar dat hield de zoon tegen. De huisarts trok vervolgens aan de bel bij de autoriteiten.

Tegen agenten zei Philips dat zijn moeder in Londen was, maar dat geloofden ze niet. Daarop zijn de agenten het huis binnengevallen en ontdekten zij de vriezer met daarin de al jaren dode moeder van Christopher.

Ze was ingepakt in een dekentje met luipaardprint en had roze rozen op haar lichaam liggen. Ook een verjaardagskaart van haar zoon werd in de vriezer gevonden, ondertekend door Christopher en familiehond Tina.

Teruggetrokken leven

"Ik wilde haar eigenlijk niet laten gaan", verklaarde Christopher Philips aan de politie. Zijn advocaat zegt dat hij haar omschreef alsof ze nog leefde. "Hij zat naast haar, praatte tegen haar over wat er op tv was en over paardenraces, zoals ze dat altijd deden."

Philips heeft toegegeven dat zijn moeder in maart 2023 is overleden. Het lukte hem om de dood van zijn moeder al die tijd geheim te houden, doordat de twee al voor haar dood een teruggetrokken leven leidden. Jarenlang haalde hij de medicijnen van zijn moeder op, en streek hij bijna 100.000 euro op aan uitkeringen en pensioen.

Vliegtuigbouwer Boeing kan eindelijk zijn 737 Max 7-vliegtuigen gaan leveren. De Amerikaanse toezichthouder FAA gaf daarvoor de juiste goedkeuring af. Boeing wachtte daar al jaren op, nadat de certificering vertraging had opgelopen na een serie ongelukken met andere Boeings.

Eind 2018 en begin 2019 stortte zowel in Ethiopië als in Indonesië een Boeing neer. Er kwamen bij elkaar 346 mensen om het leven. Beide vliegtuigen waren van het type Boeing 737 Max 8. In 2024 verloor een andere Boeing in de 737 Max-lijn bovendien een deel van de romp boven de Verenigde Staten.

Een tijdje mochten bepaalde Boeings daardoor helemaal niet vliegen. Daarnaast kreeg de vliegtuigbouwer beperkingen opgelegd voor het verkopen van nieuwe vliegtuigen.

Voor het eerst

De 737 Max 7 werd ooit gezien als vliegtuig voor de toekomst. Met name Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zagen het relatief kleine, en relatief zuinige vliegtuig als een mooie aanvulling op hun vloot. De bedoeling was dat het vliegtuig in 2019 voor het eerst geleverd zou worden.

Maar die leveringen kwamen er nooit. Want na de ongelukken met de Max 8 en Max 9 hield de toezichthouder een extra kritische oog op het productieproces. "De goedkeuring weerspiegelt jarenlange inspanningen om complexe technische problemen op te lossen en een grondige beoordeling van het ontwerp van het vliegtuig en de bijbehorende veiligheidsanalyses af te ronden", laat de FAA nu weten.

Boeing zegt dat binnenkort de eerste Max 7's worden geleverd aan het Amerikaanse Southwest Airlines.

Koers nog altijd lager

Het nieuws stemde beleggers positief. Rond 21:30 uur Nederlandse tijd stond de koers van het aandeel Boeing bijna 8 procent hoger dan bij de opening van de Amerikaanse beurs.

Daarmee klimt Boeing weer een beetje uit het dal. Vlak voor het fatale ongeluk in Ethiopië - in maart 2019 - was het aandeel nog bijna dubbel zoveel waard als nu.

Nu het stof na de ongekende migratiecrisis bij de Spaanse exclave Ceuta is neergedaald, zijn er nog altijd veel vragen over hoe dit heeft kunnen gebeuren. Wereldwijd wordt er door media en politici volop gespeculeerd over de directe oorzaken. De Marokkaanse overheid houdt het in zijn reactie vooral bij de verspreiding van nepnieuws op sociale media.

Dit zou het werk zijn geweest van criminele netwerken die zich bezighouden met mensensmokkel. Volgens Rabat is er van het opzettelijk doorlaten van migranten geen sprake geweest. Ook in Spanje beginnen de politieke gevolgen van de overweldigende instroom van migranten in Ceuta zich af te tekenen. In een eerste reactie gaf de Spaanse premier Pedro Sanchez een lezing die ongeveer dezelfde strekking had als die uit Rabat. In de Spaanse media en politiek wordt druk gespeculeerd over de mogelijke opzet waarmee Marokko de crisis zou hebben veroorzaakt.

Marokkaanse publieke opinie

Waar de statements van de overheid in Marokko maar spaarzaam zijn, is de ongekende migratiepoging het gesprek van de dag onder de Marokkaanse bevolking. De publieke opinie richt zich vooral op het verlangen van veel Marokkanen om te migreren en de oorzaken daarvan. Er zijn geluiden van begrip, maar ook van schaamte.

En er is in het bijzonder veel kritiek op de Marokkaanse premier Aziz Akhannouch. Marokkanen vinden het schandalig dat hij tot nu toe nog geen enkele reactie heeft gegeven op de migratiecrisis. Ook is er een sterke oproep om een dag van nationale rouw af te kondigen om de mensen te herdenken die zijn omgekomen bij het drama.

Beelden van de stormloop van afgelopen vrijdag:

Marokkaanse mensenrechtenactivisten en deskundigen ergeren zich aan het feit dat de media-aandacht vooral uitgaat naar de mogelijke geopolitieke oorzaken en gevolgen van de crisis in Ceuta. Zo ook migratiedeskundige Soukaina Chakkour, die de massale toestroom van migranten bij de Spaanse exclave van dichtbij meemaakte. "Ik zou iedereen aanraden om vooral ook te luisteren naar het verhaal van de pakweg 50.000 mensen die zijn overgestoken. Zij hebben gehandeld vanuit hun oprechte verlangens en behoeften", zegt Chakkour.

Ze meent dat de gebeurtenissen van afgelopen week een lange aanloop hebben gehad. Het noorden van Marokko kampt al sinds 2019 met een economische crisis die is veroorzaakt door de beëindiging van een informele overeenkomst tussen Marokko en Spanje. Tot zeven jaar geleden was het voor Marokkanen zonder visum toegestaan om in Ceuta Spaanse producten te kopen waarover geen btw of accijnzen worden geheven. De enige voorwaarde was dat deze goederen alleen te voet naar Marokko mochten worden gebracht.

Het merendeel van de mensen in het noorden van het land verdiende zijn geld aan het verder verhandelen van deze producten in Marokko. In 2019 besloot Rabat om een einde te maken aan deze gedoogconstructie. "Om de grens voor goederen te sluiten is een politieke keuze geweest. Je hoeft niet terug te grijpen op de wilde theorieën die er nu rondgaan om te begrijpen waarom de mensen hier weg willen", zegt Chakkour.

Investeringen in het noorden

Om de economische malaise op te lossen heeft de Marokkaanse overheid meerdere grote projecten in het noorden van het land opgestart die voor meer werkgelegenheid moeten zorgen. Zo is de containerhaven Tanger Med flink uitgebreid, en is er bij de stad Nador een vergelijkbare containerhaven in aanbouw die later dit jaar in gebruik moet worden genomen. Door de lage lonen en de tijd die het kost om deze projecten af te ronden, biedt dit voor de Marokkanen in de regio nog niet echt een oplossing.

Voor de Marokkanen in het noorden is het simpelweg geen optie om te wachten totdat er weer werk is in de regio. Daardoor heeft het idee om via Ceuta naar Europa te migreren steeds meer aan populariteit gewonnen. De nabijheid van het Europese vasteland maakt de verleiding voor de Marokkanen in dit deel van het land nog wat sterker. Zelfs als het geen helder weer is, kun je vanuit steden als Tanger en Tetouan nog altijd Spanje met gemak in de verte zien liggen.

In de Amerikaanse staat Michigan zijn twee mensen overleden na een besmetting met de darmparasiet cyclospora. Het zijn de eerste sterfgevallen in de Verenigde Staten sinds het uitbreken van de besmettingsgolf in het voorjaar.

Ernstige, waterige diarree is het belangrijkste symptoom van een infectie met cyclospora. Overlijden als gevolg van de infectie veroorzaakt door de parasiet is zeer zeldzaam. De twee slachtoffers hadden "aanzienlijke onderliggende gezondheidsproblemen", zegt de gezondheidsdienst van Michigan.

Michigan zwaarst getroffen

De staat in het middenwesten van de VS is verreweg het zwaarst getroffen. De gezondheidsdienst van Michigan meldt 11.234 gevallen. 193 mensen zijn opgenomen in het ziekenhuis. Vermoedelijk ligt dat aantal hoger, omdat de cijfers voor het laatst op donderdag 30 juli zijn bijgewerkt.

Normaal gesproken worden jaarlijks ongeveer vijftig gevallen van de darmziekte cyclosporiasis in Michigan vastgesteld, zeggen de autoriteiten.

Over de parasiet

De diarree-uitbraak in de VS wordt veroorzaakt door de microscopisch kleine darmparasiet cyclospora cayetanensis. Die veroorzaakt de darmziekte cyclosporiasis. Mensen raken meestal besmet door het eten van besmette groenten en fruit, of door het drinken van besmet water. Symptomen treden vaak pas na een tot twee weken op.

De darmparasiet kan hevige, waterdunne diarree veroorzaken, waarbij de stoelgang soms acuut is. Andere symptomen zijn verlies van eetlust, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en vermoeidheid. Zonder behandeling kunnen de klachten weken aanhouden, verdwijnen en later weer terugkomen. Er zijn geen aanwijzingen dat de situatie ook in Nederland speelt.

De cijfers voor Michigan wijken af van die van het CDC, de Amerikaanse tegenhanger van het RIVM. Tot en met 27 juli heeft de gezondheidsdienst 6707 gevallen bevestigd, verspreid over 45 staten. Daarvan zijn 423 mensen opgenomen in het ziekenhuis.

De CDC zegt op de hoogte te zijn van "meer dan 11.500 extra gevallen van cyclosporiasis die niet laboratoriumbevestigd zijn", die vooral in Michigan zijn gemeld. De dienst zegt nauw samen te werken met de afzonderlijke staten om de landelijke cijfers bij te werken naarmate meer besmettingen worden bevestigd.

Taylor Farms

Een deel van de besmettingen is door federale gezondheidsdiensten in verband gebracht met fijngesneden ijsbergsla van Taylor Farms. Die sla werd onder meer geleverd aan vestigingen van fastfoodketen Taco Bell.

In totaal zijn zeker 1947 mensen die tussen 22 juni en 20 juli bij een Taco Bell-vestiging hebben gegeten besmet geraakt met de parasiet. Op 17 juli riep Taylor Farms vrijwillig de sla terug.

Aanvankelijk meldde de Amerikaanse voedselautoriteit dat op een monster van de gesneden ijsbergsla van Taylor Farms de parasiet was aangetroffen, maar die test bleek valspositief.

Volgens de FDA doet dat niets af aan het onderzoek: de epidemiologische gegevens en het onderzoek naar de leveringsketen wijzen nog altijd overtuigend naar de sla van Taylor Farms.

Amerikaanse gezondheidsautoriteiten houden er rekening mee dat ook andere restaurants, winkels en leveranciers bij de uitbraak betrokken zijn.

Dalend vertrouwen

Sinds de uitbraak kampen slatelers door dalend consumentenvertrouwen met teruglopende verkoopcijfers. Uit een peiling van CBS News blijkt dat vier op de tien Amerikanen door berichten over besmettingen minder groente en fruit kopen.

Het aantal Taco Bell-bezoekers daalde sinds de uitbraak met 20 procent, maar neemt volgens het bedrijf inmiddels weer toe. Ook saladeketen Chopt zag het aantal bezoekers teruglopen.