NOS Nieuws - Algemeen

Medewerkers van de douane hebben naar eigen zeggen een nieuwe, creatieve manier ontdekt waarop drugs worden gesmokkeld. Bij een controle stuitten ze op verdachte pinda's.

Tussen de nootjes was crack verstopt. Aan de Surinaamse nieuwssite Waterkant is bevestigd dat de drugs afkomstig waren uit Suriname. Het is niet duidelijk om hoeveel crack het ging. De drugs zijn in beslag genomen en vernietigd.

Zo werden het wel héél verslavende pinda's, is gekscherend te lezen op het Instagramaccount van Douane Nederland. Het was voor de douaniers geen lastige zaak om te cracken, meldt de douane er knipogend achteraan.

Bijzondere vondsten

Het is niet voor het eerst dat de douane nieuwe manieren ontdekt waarop drugs naar Nederland worden gesmokkeld. Vorige maand werden bolletjes cocaïne gesmokkeld alsof het nootjes waren en een week geleden werd een lading wierookschaaltjes doorzocht. Die bleken een dubbele bodem te hebben waar drugs in waren verstopt.

Ook vond de douane pasgeleden nog een lading xtc-pillen tussen de kattenbrokken, cocaïne in het vruchtvlees van een kokosnoot, in bevroren vis en in holle bamboestammen en crack gevonden in popcorn.

Er komen voorlopig geen grote windturbines bij Ratum, vlak over de Duitse grens bij de Gelderse gemeente Winterswijk. De Duitse ontwikkelaar ziet af van de bouw, tot vreugde van een groep omwonenden.

De vier windmolens zouden 250 tot 267 meter hoog worden. De Werkgroep Ratum-Kotten verzet zich al sinds 2023 tegen de komst van de windturbines in de regio. De bewoners vinden dat de "industriële windturbines" niet passen in het coulisselandschap vol oude landerijen, bossen en halfopen veengebied. Ook vrezen ze een "enorme belasting op mens en natuur".

Volgens woordvoerder Juliette Polenz van ontwikkelaar Stadtwerke Münster is uitgebreid onderzocht of de locatie bij Ratum geschikt is. "Maar het ziet ernaar uit dat we niet de benodigde toestemming krijgen. Daarom hebben we besloten om op deze locatie te stoppen met het project", zegt ze bij streekomroep REGIO8.

Duitse advocaat ingeschakeld

De werkgroep vermoedt dat hun weerstand heeft bijgedragen aan dat besluit, zegt voorzitter Karin Pierik. "We hebben al vroeg een Duitse advocaat ingeschakeld, zodat we binnen de Duitse rechtssystemen goed konden handelen. Daarmee hebben we de druk kunnen opvoeren. Ik denk dat Stadtwerke Münster niet op zoveel moeilijkheden en weerstand had gerekend."

Pierik kreeg het nieuws vandaag via de advocaat te horen. "Ik heb tranen van blijdschap, want we hebben nooit opgegeven. Als je niets weet van de Duitse wetgeving en procedures komt er ontzettend veel op je af."

Wethouder Gosse Visser van de gemeente Winterswijk is eveneens verheugd. "Dat is goed nieuws voor de omwonenden. De Werkgroep Ratum-Kotten heeft zich hier enorm voor ingezet." Ook de gemeente en de provincie Gelderland hebben zich verzet tegen de komst van de vier turbines, zegt Visser.

Turbines aan Duitse kant

Er liggen nog meer plannen voor windturbines in de buurt van Winterswijk, in de Duitse gemeenten Südlohn, Rhede en Bocholt. Bij Rhede-Vardingholt loopt het project Külver Heide, waarbij drie windturbines zijn gepland. Die vergunning is verleend door de Duitse regio Borken. Daarnaast bestaan er vergevorderde investeringsplannen aan de Duitse kant van de grens bij Kotten.

Wethouder Visser: "We blijven de andere windprojecten aan de Duitse grens nauwlettend volgen. Zodra er nieuwe stukken beschikbaar zijn, bekijken we samen met de provincie en de werkgroepen welke vervolgstappen nodig en mogelijk zijn."

Ook Pierik blijft zich verzetten tegen windturbines langs de Nederlands-Duitse grens. Zij is ook voorzitter van het Burgercollectief Grensbelang. "Dit speelt langs de hele Nederlandse grens. De strijd is nog niet gestreden, maar dit geeft ons ontzettend veel moed."

De Duitse klimaatactivist die dinsdag na een klopjacht werd opgepakt, plande meer dan 150 sabotageacties. Dat blijkt uit onderzoek naar de man, dat vandaag werd gepresenteerd door de minister van Binnenlandse Zaken van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Volgens minister Herbert Reul, zijn er meer "mogelijke plaatsen delict" aan het licht gekomen waar de 48-jarige Daniel V. een aanval had willen uitvoeren.

V. werd aangehouden in de buurt van de Nederlandse grens. Hij wordt ervan verdacht dat hij pogingen heeft ondernomen om stroomleidingen te saboteren in de buurt van kolencentrales op verschillende plekken in de deelstaten Noordrijn-Westfalen, Brandenburg en Saksen.

Strijd tegen fossiel

In zeker twee gevallen slaagde hij erin om kortsluiting te veroorzaken. In Bergheim, ten westen van Keulen, was een klein deel van een energiecentrale een paar dagen buiten gebruik na kortsluiting. In Brandenburg was twee keer kortsluiting in een onderstation vlak bij de energiecentrale van Jänschwalde. De incidenten leidden niet tot een stroomstoring.

V. komt uit Gevelsberg, in het zuidelijke Ruhrgebied en had in brieven de verantwoordelijkheid opgeëist voor sommige acties, waarna een klopjacht op hem werd geopend. Hij noemde naar verluidt klimaatbescherming en de strijd tegen fossiele brandstoffen als zijn motieven.

Doetinchem

V. had de tientallen sabotageacties ook in buurlanden gepland, bevestigt minister Reul. Maandag, nog voordat V. werd aangehouden, schreef een Duitse krant al dat de verdachte mogelijk ook in Nederland wilde toeslaan. Hij had volgens de krant een elektriciteitsstation in Doetinchem op zijn lijst met mogelijke doelwitten staan.

Alleen al in de deelstaat Noordrijn-Westfalen werden ruim veertig ontstekingsmechanismen gevonden waarmee V. zelfgemaakte raketten met een dunne draad naar hoogspanningsleidingen van onderstations had kunnen schieten. De klimaatactivist was voornemens om telkens kortsluiting en vervolgens stroomuitval te veroorzaken.

"We hebben niet alleen de vermoedelijke dader van de aanslagen aangehouden, maar mogelijk ook verdere aanslagen voorkomen", aldus Reul.

Een gesprek met een politieke tegenstander van president Trump mag niet op tv worden uitgezonden in de show van de Amerikaanse presentator Jimmy Kimmel. Dat zei de presentator gisteren in zijn eigen programma. Het gesprek met Democraat James Talarico, dat vandaag zou worden uitgezonden, is geschrapt en zal alleen op YouTube te zien zijn. Talarico is momenteel kandidaat voor de senaat in de staat Texas.

Volgens Kimmel is er zware druk uitgeoefend door de regering-Trump. Uiteindelijk zou mediatoezichthouder FCC hebben gedreigd met juridische stappen. De FCC heeft nog niet gereageerd op de beschuldigingen van Kimmel.

Tijdens een lange monoloog zei Kimmel: "Morgenavond interview ik James Talarico onder ongebruikelijke omstandigheden. Al meer dan twintig jaar interview ik in deze show zonder problemen Amerikanen die zich kandidaat stellen voor een politiek ambt." Daarna refereerde hij aan een interview met Trump in 2015. Die deed toen mee aan de voorverkiezingen voor het presidentschap.

FCC niet onafhankelijk

Daarna ging Kimmel verder: "Nu hij president is, heeft zijn FCC gedreigd met maatregelen tegen mij, tegen onze show, tegen onze zender ABC, onze regionale omroepen en lokale stations. Puur vanwege gebruikelijke, traditionele redactionele keuzes en het uitnodigen van gasten die hen blijkbaar niet zinnen."

Volgens Kimmel heeft hij dit besluit moeten nemen, omdat "lokale stations en ABC-partners in Texas anders met dit gedoe te maken zouden krijgen".

In de VS geldt de FCC als een onafhankelijke toezichthouder, maar dat is het momenteel niet, zeggen critici. Aan het hoofd staat een door Trump aangewezen voorzitter en de koers wordt sterk beïnvloed door de regering.

Eerder onder druk gezet

Het is niet de eerste keer dat Kimmel overhoop ligt met de toezichthouder. Vorig jaar september werd zijn show zelfs tijdelijk geschrapt vanwege een opmerking over de vermoorde conservatieve politieke activist Charlie Kirk. Hij zei dat de regering-Trump diens dood uitbuitte. Na zware druk besloot ABC, dat zijn show uitzendt, hem voor onbepaalde tijd van de buis te halen.

Dat leverde vervolgens weer een storm aan reacties op. ABC-eigenaar Disney kreeg veel opzeggingen en ook bekende Hollywood-acteurs spraken hun steun uit voor Kimmel. Die kreeg daarop zijn show terug.

Die beslissing kon ook rekenen op een reactie van president Trump zelf. Op zijn platform schreef hij: "Ik kan niet geloven dat ABC Fake News Jimmy Kimmel zijn programma heeft teruggegeven. Het Witte Huis had van ABC gehoord dat zijn show was geschrapt!"

Bij een grote brand op twee scholen in de stad Bukavu, in het oosten van de Democratische Republiek Congo, zijn zeker 24 kinderen om het leven gekomen. Lokale media melden dat het gaat om 19 meisjes en 5 jongens, allen onder de tien jaar. Ze zouden zijn gestorven toen ze probeerden te vluchten voor het vuur.

Ook is er een onbekend aantal volwassenen omgekomen. Daarnaast zijn er volgens lokale autoriteiten ook 29 gewonden, 21 van hen zijn zwaargewond opgenomen op een intensive care. Bukavu telt zo'n 800.000 inwoners en wordt sinds februari vorig jaar gecontroleerd door de rebellengroep M23.

De beweging ontstond in 2012, werd in 2013 verslagen, maar hervatte in 2021 zijn gewapende strijd tegen de Congolese beweging.

Vuur overgeslagen

De brand zou in de ochtend zijn uitgebroken in twee houten huizen, waarna het vuur al snel oversloeg. Uiteindelijk zijn zo'n driehonderd huizen in de dichtbevolkte wijk Chimpunda in de as gelegd. De lokale autoriteiten, aangesteld door de rebellengroep M23, sluiten niet uit dat het dodental nog oploopt.

Wat de oorzaak is van de brand, is nog onduidelijk. Het vuur is naar verluidt geblust, al stijgt er volgens getuigen nog wel witte rook op uit de restanten.

De regio is na een bliksemoffensief sinds februari vorig jaar in handen van de zwaarbewapende M23-rebellen, die ook al andere grote delen in het oosten van Congo hebben veroverd. Ook al zijn er pogingen gedaan om tot een staakt-het-vuren te komen, er zijn nog altijd gevechten gaande tussen de regering in de hoofdstad Kinshasa en M23.

In juni legde de VN Veiligheidsraad sancties op aan leiders van M23, waaronder een wapenembargo, een reisverbod en een bevriezing van tegoeden.

Bij een ernstig ongeluk met een Nederlandse bus in Zwitserland zijn doden en gewonden gevallen. Dat meldt de politie van het Zwitserse kanton Graubünden en wordt bevestigd door de Nederlandse reisbrancheorganisatie ANVR.

Het gaat om een busreis van de Nederlandse organisatie Oad. Er waren 48 mensen aan boord, maar hoeveel slachtoffers er zijn, is nog niet bekendgemaakt.

Het ongeluk vond plaats rond 16.45 uur tussen de dorpen Zernez en Susch, in het oosten van Zwitserland. Door nog onduidelijke oorzaak kwam de bus tegen de vangrail aan, raakte van de weg en kwam op zijn kant in de berm terecht, meldt de politie.

Op het moment van het ongeluk waren er wegwerkzaamheden en was er slechts één rijstrook open, bevestigt een lokale journalist die snel ter plaatse was aan de NOS. De massaal uitgerukte hulpdiensten zijn nog bezig met het bergen van lichamen.

Bus uit Eibergen

ANVR-woordvoerder Hanita van der Meer noemt het tegen de NOS verschrikkelijk wat er is gebeurd. Volgens haar ging het om een busexcursie naar Oostenrijk. Het reisgezelschap van Oad was afgelopen maandag aan de reis begonnen en was vandaag op een dagtrip naar Zwitserland.

De bus is eigendom van touringcarbedrijf Hartemink uit het Gelderse Eibergen. De ANVR wil zo snel mogelijk inventariseren hoeveel slachtoffers er zijn en zegt de betrokken families spoedig te willen informeren.

Volgens Zwitserse media komt de lokale politie morgen met meer informatie. De gewonden worden opgevangen door een zorgteam in een nabijgelegen sporthal.

Zwitsers noodnummer

De weg waar het ongeluk gebeurde, is door de politie tot nader order afgesloten. Kort na het ongeval kwamen ambulances en een grote groep reddingswerkers ter plaatse, waaronder de brandweer, politie en ook vijf helikopters. Waarschijnlijk zijn er gewonden naar een ziekenhuis in Scuol gebracht.

De politie in Graubünden heeft een noodnummer geopend voor naasten van de reizigers: +41 81 256 56 56.

De gemiddelde energierekening gaat de komende vijf jaar met tien procent omhoog. De rekening stijgt het hardst voor huishoudens met een warmtepomp. Dat blijkt uit een concept-brief over de energiekosten die vrijdag in de ministerraad wordt besproken.

Vrijwel alle huishoudens krijgen de komende jaren te maken met een stijging van de energierekening, blijkt uit onderzoek dat het kabinet liet doen. Een ruime meerderheid van de huishoudens betaalt in 2031 ongeveer 400 tot 600 euro meer dan nu in een jaar.

De energiekosten voor mensen met een warmtepomp gaan het hardst omhoog, maar voor deze groep blijft de gemiddelde rekening wel lager dan die van andere huishoudens.

Elektriciteitsnet

De gemiddelde energierekening gaat dus met tien procent omhoog en dat cijfer is al gecorrigeerd voor inflatie. Dat betekent dat het een echte prijsstijging is en dat de stijging niet komt doordat alle prijzen en lonen stijgen.

De belangrijkste verklaring voor de oplopende tarieven zijn de stijgende netkosten. Er moet worden geïnvesteerd in het elektriciteitsnet en dat wordt doorberekend. Voor mensen met een warmtepomp, die ook vaak zonnepanelen hebben, speelt bijvoorbeeld ook mee dat de zogenoemde salderingsregeling wordt afgeschaft. En de kosten stijgen ook omdat er beprijzing komt voor het gebruik van fossiele brandstoffen.

Het kabinet heeft onderzoekers laten kijken naar hoe de energierekening zich tussen 2026 en 2031 naar verwachting ontwikkelt. Daarbij ontstaan er grote verschillen tussen groepen, wordt benadrukt.

Mensen die een cv-ketel hebben, blijven het meeste betalen. "Dit is extra opvallend, omdat het in vergelijking met de andere groepen vaker om kleinere woningen gaat", schrijft minister Van Veldhoven (Klimaat) in de concept-kabinetsbrief. In 2031 wordt hun gemiddelde energierekening geschat op 2800 euro op jaarbasis. Mensen die op het warmtenet zitten, gaan tegen die tijd gemiddeld 2650 euro per jaar betalen.

Warmtepomp

Vooral mensen die een warmtepomp hebben en dus vaak al flink hebben geïnvesteerd, gaan meer betalen dan ze hadden gehoopt. Huishoudens met een hybride warmtepomp gaan naar een gemiddelde rekening van bijna 2400 euro.

Huizen die volledig worden verwarmd door een warmtepomp en dus niet meer op het gas zijn aangesloten, krijgen een kostenstijging van 70 procent voor de kiezen, zo is de verwachting. Dat is procentueel de grootste stijging, maar uiteindelijk betalen ze in 2031 gemiddeld 1200 euro per jaar. Daarmee zijn ze nog steeds het goedkoopst uit. Een investering in een warmtepomp blijft aantrekkelijk, zeggen de onderzoekers dan ook.

Minder afhankelijk

De minister lijkt er niet erg van te schrikken. Van Veldhoven schrijft dat de onderzoeken "laten zien dat de gemiddelde energierekening stijgt, maar niet enorm uit de pas loopt met de verwachte besparing en gemiddelde inkomensgroei".

Bovendien worden we met al die investeringen in het elektriciteitsnet minder afhankelijk van het buitenland en kunnen we makkelijker verduurzamen. Dat is ook hard nodig, benadrukt de minister in haar brief, want door het recente conflict in het Midden-Oosten hebben we inmiddels vier miljard euro uitgegeven aan hogere olie- en gasprijzen.

Nederland bouwt "halfhoge dijken" tegen de volgende pandemie. Dat was het laatste punt van de laatste getuige van de parlementaire commissie corona. Na zo'n 150 uur praten met 47 mensen zitten de openbare verhoren erop.

Negen weken lang bood de commissie een kijkje onder de motorkap tijdens de coronacrisis. Voor elk verhoor zei de voorzitter het weer in zijn inleiding dat hij wilde "leren voor een eventuele volgende pandemie of langdurige crisis". Grote onthullingen zijn er niet gedaan, maar lessen zijn zeker te trekken.

Het ging veel over de besluitvorming. Bijvoorbeeld of het kabinet wel naar verschillende geluiden luisterde. Er was in ieder geval het Outbreak Management Team, waar erg goed naar werd geluisterd. "De medische adviezen waren een kompas, die waren leidend", zei oud-premier Rutte.

Meervoudig

Maar gaandeweg de crisis kwamen andere facetten naar voren: eenzaamheid, leerachterstanden, mentale gezondheid. "Een meervoudige crisis", zei oud-SCP-directeur Kim Putters.

Veel sociale en maatschappelijke gevolgen waren heus bekend, zeiden meerdere getuigen. Maar ze waren moeilijker te vatten in harde cijfers en hadden een minder structurele plek aan tafel. Dat kan beter, lijkt een onafwendbare conclusie.

Oud-LAKS-voorzitter Nienke Luijckx over gevolgen voor jongeren:

Er werd veel gesproken over de zwaarste maatregelen: de avondklok en de schoolsluitingen. Bij iedereen die ermee te maken had gehad, lagen ze zwaar op de maag en binnen het kabinet werd er flink over gediscussieerd, zo bleek.

"Voor een deel van de dag maak je van de samenleving een soort gevangenis", zei de Bossche burgemeester Jack Mikkers over de avondklok. Minister Ferd Grapperhaus "had grondrechtelijke problemen" met de maatregel, maar moest zijn "gespierde tegenzin" laten varen.

Drie keer dicht

Schoolsluitingen voelden elke keer "als een nederlaag", zei onderwijsminister Arie Slob daarover. "Kansenongelijkheid nam toe", zei Paul Rosenmöller, oud-voorzitter van de VO-raad, erover. "Kinderrechten zijn zeker geschonden", zei kinderombudsvrouw Magrite Kalverboer. Toch gingen gingen de scholen drie keer dicht.

We hebben kinderrechten ondergeschikt gemaakt, zei Kalverboer:

Bij kabinetsleden die over dergelijke maatregelen gingen, was vaak te horen dat het niet anders kon. "Uiteindelijk ging het om vraagstukken over leven en dood", zei oud-minister Hugo de Jonge. Het ging om ic-capaciteit, om het voorkomen van code zwart. 'Bergamo', naar de Italiaanse stad waar ziekenhuizen het niet aankonden, was het schrikbeeld.

Het is niet te verwachten dat de commissie oordeelt wie er nou meer gelijk had in dit soort afwegingen. De waarde zit erin dat door de verhoren "openbaar is gemaakt hoe ingrijpende besluiten tot stand zijn gekomen", zei voorzitter Daan de Korte vandaag na het laatste verhoor.

Tunnelvisie

Wie die weging nou precies maakte was ook onderwerp van gesprek. Mocht iedereen wel meepraten? Volgens Mona Keijzer, voormalig staatssecretaris van Economische Zaken, ging het om "een klein clubje mannen" dat alles bepaalde. "Samen met Ferd tegen de rest, heerlijk", appte Rutte aan De Jonge.

"Tunnelvisie", oordeelde Keijzer, die zich niet gehoord voelde. Nee, het was "standvastigheid", zei De Jonge.

Nederland is door het oog van de naald gekropen, zei Rutte:

Oud-minister Carola Schouten had een suggestie voor de toekomst. Laat de crisisstand eerder los, als dat kan. Volgens haar moet je verschillende periodes beter onderscheiden. "Past de aanpak nog bij deze fase?", is dan vaker de vraag.

Rutte stelde voor om "los van de druk van besluitvorming" fundamenteler te kijken of er nog in de juiste richting wordt gedacht. Ongetwijfeld komt de commissie met een aanbeveling hierover.

Wappie

In de verhoren was veel ruimte voor mensen die überhaupt vonden dat er niet in de juiste richting werd gedacht. Critici als Maurice de Hond vonden dat ze niet goed zijn gehoord. Kritische denkers werden "totaal genegeerd", zei hij.

Beleidsmakers uit die tijd waren het daar niet per se mee eens, maar vonden wel dat andersdenkenden minder weggezet hadden moeten worden. Zo zei oud-NCTV Pieter-Jaap Aalbersberg dat hij spijt had van de term "wappie". "Dan heb je geen gesprek meer."

Spaghettibrij

Ook was meermaals te horen dat het goed was geweest om dilemma's beter te schetsen. Dus niet: dit is de maatregel en daar moet u het mee doen. Maar wel: we hebben zus en zo overwogen, maar alles afgewogen zijn we hierop uitgekomen.

Verder hadden maatregelen minder complex gemogen. OMT-voorzitter Jaap van Dissel sprak van een "spaghettibrij aan maatregelen" die door alle uitzonderingen nauwelijks nog te begrijpen was voor mensen.

Veel aandacht van de commissie, bestaande uit Kamerleden, ging uit naar de werking van de Tweede Kamer in coronatijd. Hadden ze daar wel genoeg in de melk te brokkelen?

Ja, zei oud-voorzitter Khadija Arib in haar verhoor. Maar het had beter gekund, zei oud-SGP-leider Kees van der Staaij. "Het is vaak een reflex in een crisisperiode dat de Tweede Kamer de regering veel ruimte geeft."

Kamerleden hadden te weinig tijd om zich voor te bereiden op coronadebatten, werd gezegd. Terwijl kabinetsleden en ambtenaren op hun beurt weleens tureluurs werden van de vele vragen. Voortaan betere 'werkafspraken' om de positie van de Kamer helder te krijgen, suggereerden betrokkenen.

Vrij zuinig

Een andere rode draad door de verhoren was de pandemische paraatheid. Na de pandemie werd er 300 miljoen euro voor uitgetrokken. Dat ging even terug naar nul en staat nu op jaarlijks 177 miljoen. De laatste getuige Anja Schreijer (oud-GGD) sprak daarom vandaag van "halfhoge dijken". Viroloog Marion Koopmans, hield het op de eerste verhoordag op "vrij zuinig, dat zou je liever anders zien".

En ook op dit gebied komt de commissie ongetwijfeld met een aanbeveling. Het eindverslag moet begin volgend jaar af zijn. De komend maanden hebben de vijf Kamerleden de taak om van alle meningen die voorbij zijn gekomen een logisch verhaal te maken.

Lees hier verslagen van de verhoorweken terug:

Treinreizigers kunnen vanaf vandaag ook met de nachttrein naar Milaan. Een van de weinige internationale routes die in de nacht worden aangeboden. Volgens vervoerseconoom aan de Vrije Universiteit Erik Verhoef is er momentum voor de Europese nachttrein. Het is duurzaam en er is 's nachts nog wél plek op het spoor. En uit onderzoek blijkt ook dat meer dan 80% van de Europeanen een nachttrein zou overwegen.

De uitdagingen zijn groot bij elke nieuwe route, vertelt een van de oprichters van het bedrijf European Sleeper Chris Engelsman. Per land moet je toestemming krijgen om het spoor te mogen gebruiken. Ook materieel ligt niet voor het oprapen. "We moeten schrapen om voldoende rijtuigen bij elkaar te krijgen", zegt Engelsman. En dan moet het bedrijf nog winstgevend worden. Hoe zorg je voor een stabiel spoorbedrijf dat ook financieel niet ontspoort?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Podcast De Dag reisde mee met de eerste reis van Milaan naar Brussel en hoorde hoe reizigers de trein kiezen vanwege het avontuur en duurzaamheid. Maar je moet er wat voor over hebben: een reis van 19 uur op korte en smalle bedden. "Het was supergezellig. En ik heb uitgeslapen tot half 11", zegt een van de reizigers na afloop. Een andere reiziger sliep op drie stoelen met zijn rugzak als kussen. "

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: IJsbrand Terpstra & Max Smedes

De politie heeft een man (61) uit Apeldoorn opgepakt die verdacht wordt van twee verkrachtingen uit 1995 en 1997. De man kon alsnog worden opgespoord via DNA-sporen die destijds veilig zijn gesteld.

Bij de eerste zaak werd een vrouw in de herfst van 1995 's nachts onderweg naar huis in Apeldoorn met geweld van haar fiets getrokken en langs de weg verkracht. Ze raakte daarbij gewond.

Twee jaar later, in de zomer van 1997, gebeurde iets vergelijkbaars in het buitengebied van Deventer. Ook toen werd het slachtoffer met geweld van haar fiets getrokken en met geweld misbruikt. Er is nooit een verdachte aangehouden, maar wel is DNA veiliggesteld. Inmiddels was al duidelijk dat het DNA in beide zaken overeenkwam.

Verwanten

Het coldcaseteam is dertig jaar later op zoek gegaan naar mogelijke verwanten in de DNA-bank. Dat onderzoek leidde uiteindelijk tot de aanhouding van de 61-jarige man. Hij zit vast.

Op de eerste dag dat het Tapijt van Bayeux in het Verenigd Koninkrijk is te zien is er een heuse mania uitgebroken rondom het duizend jaar oude kunstwerk. Uren voordat de deuren van het British Museum in Londen opengingen, stonden er al lange rijen. Eerder gingen in de voorverkoop al duizenden kaartjes over de toonbank en een café aan de overkant van het museum heeft een eigen versie van het wandkleed opgehangen.

De tentoonstelling werd op een feestelijke wijze geopend: de museumdirecteur verwijderde een rood lint met aan zijn zijde een aantal ridders, alsof ze rechtstreeks uit het 70 meter lange kunstwerk waren gelopen. Het tapijt is de komende tien maanden in Londen te zien.

Willem de Veroveraar

In tientallen geborduurde afbeeldingen en Latijnse teksten wordt de Normandische verovering van Engeland uitgebeeld, waarbij de Slag van Hastings uit 1066 centraal staat. Willem de Veroveraar stak toen vanuit Normandië Het Kanaal over, hij versloeg de Angelsaksische koning Harold en werd zo de eerste Normandische koning van Engeland. Het wordt gezien als een ijkpunt in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk.

Volgens de overlevering vroeg een halfbroer van Willem kort daarop aan de nonnen van Canterbury om het verhaal van de slag gedetailleerd vast te leggen. Het tapijt moest de kathedraal van Bayeux in Normandië verfraaien. Daar heeft het kleed ook altijd gehangen, op twee uitleenbeurten aan het Louvre in Parijs na.

Dat het kleed nu duizend jaar later alsnog in Londen hangt, is dus bijzonder, aldus de 42-jarige Adrian Harris tegen de BBC. Hij was vanochtend een van de eersten die langs het kleed mochten lopen, dat in een speciaal ontworpen vitrine hangt. "Ik ben normaal gesproken niet zo'n emotioneel persoon, maar ik raakte er absoluut door overweldigd", zegt hij.

Robert en Katrina wonen op de Orkney-eilanden ten noorden van Schotland en hebben uren moeten reizen om in Londen terecht te komen. Zij zeggen dolblij te zijn dat ze het wandkleed hebben kunnen zien. De 53-jarige Pauline Gairey uit Wales noemt haar bezoek magisch. De zussen Sharmaine en Jennifer uit Sydney waren voor vakantie in Engeland en bedachten zich geen moment: "Ik moest het zien", zegt Jennifer.

Het wandkleed werd in juni in het holst van de nacht en onder strenge politiebewaking vanuit Frankrijk bij het museum in Londen afgeleverd. Hierbij werd gebruikgemaakt van een schokbestendige kar die weer in een vrachtwagen werd geladen. In het diepste geheim kwam het wandkleed uiteindelijk bij het British Museum aan.

Toen al werd duidelijk hoe bijzonder dit moment voor de Britten was. Op de eerste dag van de voorverkoop, verkocht het museum bijna 100.000 kaartjes. Museumdirecteur Nicholas Cullinan zei toen: "Het leek wel of het om het popfestival van Glastonbury ging. Ik had niet verwacht dat mensen zo geïnteresseerd zouden zijn in een duizend jaar oud borduurwerk."

'Mijlpaal voor twee naties'

De tijdelijke komst van het Tapijt van Bayeux ging overigens niet zonder slag of stoot. Duizenden Fransen ondertekenden een petitie tegen de verhuizing, uit angst dat het middeleeuwse kunstwerk beschadigd zou raken.

Vorige week wierpen Koning Charles en de Franse president Macron al een blik op het tapijt. De Britse premier Burnham zei toen: "De terugkeer van het Tapijt van Bayeux naar Engeland is een mijlpaal in de geschiedenis van onze twee naties."

In ruil voor het wereldberoemde kleed leent Groot-Brittannië andere middeleeuwse schatten uit de Sutton Hoo-collectie uit aan Franse musea.

In een onderzoek naar corruptie door cardiologen heeft de FIOD invallen gedaan in acht woningen en bedrijfspanden. Om hoeveel specialisten het gaat, wil de FIOD niet zeggen. Er zijn geen aanhoudingen verricht.

De fiscale opsporingsdienst verdenkt hartspecialisten van twee ziekenhuizen ervan geld te hebben gekregen van producenten van medische producten. In ruil daarvoor zouden de ziekenhuizen juist voor die bedrijven als leverancier hebben gekozen.

Dit zou hebben gespeeld bij twee ziekenhuizen. De FIOD zegt niet om welke het gaat. Wel zegt de dienst dat die in de provincies Noord-Holland en Gelderland staan. In die provincies vonden ook de doorzoekingen plaats.

Speelde jarenlang

De artsen lieten zich betalen voor zogenaamd advieswerk of bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek. Maar eigenlijk kochten de bedrijven zo een voorkeursbehandeling bij de inkoop van medische producten, denkt de FIOD. De medisch specialisten hadden allerlei bedrijfjes opgetuigd om de betalingen te kunnen ontvangen, aldus de FIOD.

Hiermee zouden ze jarenlang hebben kunnen sjoemelen. Hoeveel geld de artsen ontvingen, zegt de FIOD niet. Ook heeft de dienst niet bekendgemaakt welke bedrijven betrokken zijn bij de vermeende corruptie.

Het strafrechtelijk onderzoek is gestart na berichten van tipgevers en uit de media, zegt de FIOD in een persbericht. Samen met Nieuwsuur berichtte de NOS in 2022 over een soortgelijke praktijk bij cardiologen. Of dat verhaal heeft geleid tot het onderzoek van de FIOD wil de dienst niet zeggen.

Het weer is de komende tijd erg wisselend. Soms zijn er dagen dat het langer regent of er een aantal felle buien zijn. Maar deze worden ook weer afgewisseld met dagen dat het vrijwel overal in ons land droog blijft en de zon schijnt.

De timing van de regengebieden valt soms gunstig uit. Zo gaat het bijvoorbeeld komende nacht regenen. Vrijdag overdag wordt het vervolgens vanuit het westen weer droger en breekt de zon door. Het is 's middags een graad of 20.

Mistige ochtenden

Als het 's nachts droog blijft en het vlak daarvoor nog geregend heeft, kan het mistig worden. Dit is typisch een weersverschijnsel dat we de komende herfstmaanden weer vaker gaan zien nu de nachten langer worden en het kouder en vochtiger wordt.

Vrijdagavond en ook de nacht naar zaterdag verlopen droog met weinig wind. Het kan zaterdagochtend dus plaatselijk wat grijs en nevelig zijn. De rest van de zaterdag en ook maandag blijft het zo goed als droog. Zondag is weer een wat bewolktere en regenachtigere dag.

Koelere wind en meer buien

Na het weekend komt er een grotere overgang aan. Eerst is het vrij warm omdat de wind meer uit het zuiden waait. Met behoorlijk wat zon erbij kan het in de zuidelijke provincies misschien wel 25 graden worden. Daarna draait de wind naar het noordwesten en wordt het een stuk koeler met meer buien.

Door het warme water van de Noordzee kunnen deze buien behoorlijk wat regenwater overleveren en is er onweer mogelijk. Dit wordt ook wel kustconvergentie genoemd. Door de koudere wind wordt het op sommige dagen nauwelijks warmer dan 20 graden.

Door gesjoemel in de handel met paarden is het vlees van duizenden dieren mogelijk in de voedselketen terechtgekomen, terwijl dat niet had gemogen. Dat blijkt uit een groot internationaal onderzoek naar meer dan duizend paarden waarbij ook zeven invallen in Nederland zijn gedaan.

Het onderzoek wordt geleid door de Belgische justitie. In dat land zijn drie mensen aangehouden. De criminelen zouden met vervalste paardenpaspoorten en gemanipuleerde microchips de regels hebben omzeild om meer geld te verdienen.

Paarden die naar het slachthuis worden gebracht, moeten uitgerust zijn met een chip. Daarin is bijvoorbeeld opgeslagen of het dier medicijnen gebruikt. In zo'n geval mag het vlees volgens Europese regels niet voor consumptie worden verwerkt. Medicijnresten in paardenvlees kunnen voor mensen gezondheidsrisico's opleveren.

De bende zou sportpaarden die allerlei medicatie hadden gekregen hebben verhandeld als slachtpaarden, omdat dat meer geld opleverde. Een sportpaard dat niet veel waard is, kan volgens de Vlaamse omroep VRT als slachtpaard alsnog 1500 euro opbrengen.

Ook werden oude paarden met een vals paspoort doorverkocht als jonge paarden, zegt de Belgische politie. Daardoor hebben kopers een hogere prijs voor de dieren betaald.

Invallen

Volgens de Europese politiedienst Europol hebben criminelen de Europese regels ondermijnd die dierenwelzijn en de voedselveiligheid moeten waarborgen. Onderzoekers proberen te achterhalen waar de dieren zijn beland en of ze mogelijk zijn geconsumeerd.

In een internationaal onderzoek deden zo'n 200 agenten uit Nederland, België, Frankrijk en Ierland deze week 24 invallen. Zeven daarvan waren in Nederland, in de provincies Limburg, Zuid-Holland, Noord-Brabant, Utrecht en Zeeland. Ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit is in het onderzoek betrokken.

Bij de doorzoekingen is volgens de Belgische politie "een aanzienlijk aantal paarden" in beslag genomen en werd er bij de invallen meer dan 100.000 euro cash gevonden.

Bij pogingen het Internationaal Strafhof "steen voor steen af te breken" zet Amerika ook NAVO-bondgenoten onder druk hieraan mee te helpen en zich terug te trekken uit het hof. Dat bevestigen ingewijden aan de NOS na publicatie van website Politico.

Op een bijeenkomst van NAVO-ambassadeurs in juli zei Matthew Whitaker, die de VS in de militaire alliantie vertegenwoordigt, dat het land nauwlettend in de gaten houdt wie aan Amerikaanse zijde staat. Volgens betrokkenen zou de Amerikaanse druk voor Nederland niet als verrassing gekomen zijn en bood zowel ons land, gastland van het Internationaal Strafhof, als Frankrijk verzet tegen de oproep van de VS het hof te torpederen.

Campagne tegen ICC

President Trump voert al langer een agressieve campagne tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat 125 leden heeft. Het kan individuen vervolgen die worden verdacht van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. Hoewel de VS betrokken was bij de oprichting van het strafhof heeft het land het verdrag nooit geratificeerd.

Met name het arrestatiebevel van het ICC tegen de van oorlogsmisdaden verdachte Israëlische premier Netanyahu is voor Trump aanleiding geweest de strijd tegen het hof op te voeren. Vorig jaar al stelde hij per decreet sancties in tegen mensen die betrokken zijn bij het hof. ICC-medewerkers die betrokken zijn bij strafzaken, mogen de VS niet in en worden onder meer geconfronteerd met financiële strafmaatregelen.

Deze zomer kondigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio aan het ICC systematisch tegen te gaan werken en het "steen voor steen af te breken". De VS ziet het strafhof als bedreiging voor zijn soevereiniteit.

Kruistocht

Nieuw is dat de Amerikanen ook een link lijken te leggen tussen hun kruistocht tegen het strafhof en de eerder aangekondigde evaluatie van de stationering van Amerikaanse troepen in Europa. In juni liet minister van Defensie Pete Hegseth aan de NAVO-bondgenoten weten dat hij binnen een half jaar met een herschikking komt van de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Europese landen.

Hij koppelde de mogelijke terugtrekking en verplaatsing van VS militairen op het continent aan de bereidheid van landen hun steun uit te spreken voor Trumps Iran-oorlog. Deze zomer landde ook een vragenlijst over steun aan het Amerikaanse buitenlandbeleid op de bureaus van alle NAVO-lidstaten. Landen worden geacht daarin onder meer vragen beantwoorden over het optreden van de VS in het Midden-Oosten en het kopen van Amerikaanse wapens.

De NAVO staat sinds de herverkiezing van Donald Trump onder zware druk. De Amerikaanse president dreigde meermaals de alliantie te verlaten en stortte de organisatie in crisis na dreigementen richting bondgenoot Denemarken om Groenland in te willen nemen. Ook de weigering van veel NAVO-landen steun te betuigen aan Trumps Iran-oorlog leidde tot woede bij de president. Na de top in Ankara begin juli verklaarde hij juist onder de indruk te zijn van alle 'liefde' tussen de 32 leden.

Schijnvertoning

Maar die bleek snel weer bekoeld. Niet lang na de top sprak VS-NAVO-ambassadeur Whitaker zijn collega-ambassadeurs toe over het Internationaal Strafhof. En het bleef niet bij woorden alleen, Amerika stuurde ook een brief naar de NAVO-delegaties met het dringende verzoek "onmiddellijk stappen te zetten u terug te trekken" uit het Strafhof. "Laten we de schijnvertoning van het ICC voor eens en voor altijd beëindigen", is te lezen in het document dat Politico inzag.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag verwijst naar eerdere steunbetuigingen aan het Internationaal Strafhof van minister Tom Berendsen. Die liet meermaals weten dat Nederland als gastland en lid van het hof "standvastig achter het belangrijke werk voor Internationaal recht" van het hof staat.

Voor Nederland blijft het een balanceeract. Al te felle kritiek op de Amerikaanse dreigementen, kan 'olie op het vuur' zijn en leiden tot een nog agressievere campagne. Daarbij zou ook Nederland in Trumps vizier kunnen komen. In Den Haag blijven ze hun woorden komende tijd daarom zorgvuldig kiezen.

Minister-president Rob Jetten en zijn partij D66 hebben honderden berichten op sociale media laten schrijven door kunstmatige intelligentie (AI), zo werd vandaag bekend door onderzoek van de Volkskrant. Politici gebruikten al regelmatig mensen om hun teksten te schrijven, maar hoe geloofwaardig zijn ze als ze hun uitingen uitbesteden aan AI?

Jetten en D66 vinden het geen probleem; zij gebruiken "af en toe AI om het werk een beetje makkelijker te maken", zegt de premier tegen de NOS. "Dat je AI gebruikt als hulpmiddel betekent niet dat er niet nog even door menselijke ogen naar wordt gekeken", aldus Jetten.

D66 steunde eerder een nieuwe Europese AI-wet, waarin het belang van transparant AI-gebruik wordt onderstreept. Ondertussen plaatst de partij dus wel AI-berichten, zonder daarover open te zijn.

"Het is eigenlijk het automatiseren van wat voorheen persvoorlichters en spindoctors deden", zegt Mariken van der Velden, hoogleraar politieke communicatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Volgens haar zet de premier zijn geloofwaardigheid op het spel, "omdat AI vaak in een adem wordt genoemd met misinformatie. Je wil de informatie van de premier kunnen vertrouwen."

Ook Claes de Vreese, hoogleraar AI en samenleving, is kritisch. "Taalmodellen creëren een soort wenselijke emotie, niet per se wat je echt voelt", zegt hij tegen de Volkskrant. "Mensen zullen zich gaan afvragen: wie is nou de échte Jetten? Op deze manier verwatert de authenticiteit van de premier."

AI-gegenereerd

Een voorbeeld van zo'n AI-post van Jetten gaat over excuses aan de Molukse gemeenschap. Deze zomer maakte de premier namens de regering excuses voor hoe Nederland in het verleden is omgegaan met Molukkers. Daarover deelde de premier een bericht op Facebook en Instagram.

In zijn bericht schrijft Jetten: "Verschillende verhalen, verschillende vormen van onrecht. Niet om met elkaar te vergelijken, maar wel om naast elkaar te blijven vertellen." Het is een van de vele zinnen die volgens de Volkskrant door een chatbot zijn gemaakt.

AI-assistent

"Het gebruik van AI past bij deze tijd", vindt Pieter Walraven van Public Matters, een adviesbureau dat organisaties ondersteunt bij communicatie over maatschappelijke vraagstukken en zicht heeft op de effecten van kunstmatige intelligentie. "AI is voor organisaties en politici een welkome assistent en ondersteuner."

Toch maakt hij zich zorgen over politici die te veel op AI gaan leunen. "Het wordt ingewikkelder als mensen klakkeloos AI-gegenereerde berichten overnemen. Als politici een mening gaan vormen op basis van AI, dan is dat wel een zorgelijke ontwikkeling."

Volkskrant-onderzoek

De Volkskrant gebruikte voor het onderzoek het AI-detectieprogramma Pangram. De krant heeft berichten op het persoonlijke account van premier Jetten en zijn partij D66 geanalyseerd op Facebook, Instragram, X en LinkedIn. Zeker 232 berichten zouden met de hulp van een chatbot zijn geschreven.

Als extra controle onderzocht de krant ook 700 berichten van Jetten en D66 van voordat ChatGPT in 2022 was uitgebracht. Geen van die berichten werd door het programma Pangram als AI aangemerkt.

Pangram zegt niet precies hoe AI-berichten worden onderscheiden van berichten van mensen. Toch zijn teksten van chatbots ook voor mensen te herkennen. Kunstmatige intelligentie somt vaak drie dingen achter elkaar op. Ook komt het woord 'juist' vaak voor in AI-teksten.

De Volkskrant analyseerde ook de berichten van vice-premier Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA). Daar kwamen nauwelijks AI-berichten naar voren, stelt de krant.

De Houthi's in Jemen hebben de havenstad Mokka ingenomen. Dat meldt persbureau Reuters, op basis van militaire bronnen van de Jemenitische regering. De inname van de stad markeert de grootste verschuiving van de frontlinies in vier jaar tijd.

Vorige week begonnen de Houthi's, die worden gesteund door Iran, een offensief met vermoedelijk als doel om controle te krijgen over Bab el-Mandeb, de belangrijke zeestraat tussen Jemen en de Hoorn van Afrika. In de afgelopen dagen wonnen de Houthi's al flink terrein, met onder meer de herovering van de stad Hais, gisternacht.

Niet ver daarvandaan ligt de stad Mokka. Vanochtend verschenen de eerste beelden vanuit de stad. Op beelden die de NOS verifieerde zijn onder meer Houthi-strijdkrachten te zien bij een verlaten voertuig van het Jemenitische staatsleger.

Wie zijn de Houthi's? Dat en vier andere vragen leggen we in dit artikel aan je uit.

Mokka is een strategisch gelegen havenstad aan de Rode Zee, iets ten noorden van de zeestraat. Nu ze de controle over de stad hebben, kunnen de Houthi's hun aanvallen op schepen in de zeestraat opvoeren of het verkeer daar stilleggen.

De Houthi's dreigden in juli al met een nieuwe maritieme blokkade van de zee-engte, die de Rode Zee met de Golf van Aden en de Indische Oceaan verbindt. Bab el-Mandeb is belangrijk voor de doorvoer van olie en een van de weinige alternatieve routes, nu het verkeer door de Straat van Hormuz nog altijd vrijwel stilligt.

Op deze kaart zie je hoe de Houthi-rebellen steeds meer terrein winnen in het gebied:

Er worden ook Houthi-aanvallen gemeld op de Hanish-eilanden in de Rode Zee, meldt Reuters. Die eilanden liggen ingeklemd tussen Mokka en de havenstad Hodeida, die ook onder controle staat van de Houthi's.

Jemenitische regeringstroepen zouden zich mogelijk hebben teruggetrokken richting het zuiden. Op beelden die de NOS verifieerde zijn regeringstroepen te zien die in de richting gaan van de zuidelijke stad Aden. Of dat betekent dat vrijwel de hele westkust van Jemen onder controle van de Houthi's staat, is nog niet duidelijk.

Aanvallen door Saudi-Arabië

Ondertussen zijn er berichten van luchtaanvallen door Saudi-Arabië, dat de internationaal erkende regering van Jemen steunt in de strijd tegen de Houthi's. Saudi-Arabië zou vandaag zo'n veertig luchtaanvallen hebben uitgevoerd, meldt het persbureau Saba dat door de Houthi's wordt gecontroleerd.

De afgelopen weken laaiden de gevechten tussen Houthi's en het Jemenitische staatsleger flink op, met honderden doden tot gevolg. Ook deze week kwamen nog zeker 23 mensen om bij een luchtaanval op een gevangenis in het noorden van Jemen.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"De situatie in de regio komt hierdoor weer verder op scherp te staan. Dit opent een volgend speelveld, waarbij allerlei internationale spelers betrokken kunnen raken: de door Iran gesteunde Houthi's die terrein winnen van de internationaal erkende Jemenitische regering, die gesteund wordt door Saudi-Arabië, een belangrijke bondgenoot van onder andere de Verenigde Staten, Pakistan en Turkije.

Bovendien verhoogt dit de druk op weer een belangrijke zeestraat in de regio. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben voor de internationale scheepvaart. Dus hoewel de havenstad Mokka aan de Jemenitische kust misschien ver weg lijkt, kan dit allerlei repercussies veroorzaken en zal het een diplomatieke oplossing voor de oorlog tussen de VS en Iran alles behalve dichterbij brengen."

In Marokko is de zoektocht naar de vermiste Ouadoud Rabbaj uit Zeist nog steeds in volle gang. De 22-jarige verdween op zondag 19 juli in de stad Tanger, waar hij op vakantie was met zijn ouders. Sindsdien is niets meer van hem vernomen.

Twee maanden na zijn verdwijning zet zijn vader, Khadir Rabbaj, de zoektocht in Marokko vol vertrouwen voort. In de afgelopen weken heeft hij, samen met negen vrijwilligers, duizenden kilometers afgelegd om elke tip op te volgen die er bij hem binnenkomt.

Flyeren door heel Marokko

In de straten van het slaapstadje Chichaoua in het zuiden van Marokko zijn Khadir en zijn team een opvallende verschijning. Gehuld in knalgele hesjes, die aan de achterkant zijn voorzien van een foto van Ouadoud en een telefoonnummer, delen de mannen flyers uit aan voorbijgangers.

De afgelopen weken heeft de familie Rabbaj kunnen rekenen op een groot netwerk van familie, vrienden en kennissen. "Iedereen helpt ons, of ze nu uit Nador, Al Hoceima of Casablanca komen", zegt Rabbaj.

Toch heeft Khadir de neiging om zelf achter elke tip aan te gaan. Zo maakte hij naar aanleiding van een telefoontje een reis van vijf uur vanuit de zuidelijke stad Taroudant naar Temara, een voorstad van de hoofdstad Rabat.

"Ik vroeg deze persoon om mij een filmpje of foto te sturen. Om een of andere reden kon dit niet, maar de tipgever was er 100 procent van overtuigd dat hij Ouadoud had gezien. Toen ik daar aankwam bleek het te gaan om een vijftiger, hij leek in de verste verte niet op mijn zoon", vertelt Rabbaj.

Weinig hulp van de overheid

Zijn ervaringen met de Marokkaanse autoriteiten tijdens de zoektocht zijn gemengd. "Bij controleposten van de politie nemen de agenten altijd foto's van onze flyer om die te delen in hun WhatsApp-groepen. Dat heeft nog niets opgeleverd, maar de bedoeling is goed", zegt de vader van Ouadoud. Van concrete hulp vanuit de Marokkaanse overheid is volgens hem echter geen sprake.

In een klein dorp hadden Khadir en de vrijwilligers een frustrerende ervaring met de lokale politie. "We werden staande gehouden door een wijkagent, waarschijnlijk vertrouwde hij het niet omdat we die gele hesjes dragen", zegt Rabbaj. In Marokko worden deze hesjes ook gedragen door parkeerwachters. Nadat Khadir en de rest van de groep hun papieren hadden laten zien, konden ze weer verder.

Na het flyeren en het natrekken van een tip in Chichaoua, staat er andermaal een bezoek aan Taroudant op de planning. Ouadoud zou hier een dag eerder zijn gezien. Maar Khadir heeft ook van meerdere mensen gehoord dat dakloze mensen uit het hele land worden verzameld en naar deze stad in het zuiden worden gebracht.

Een soort opruimacties om overlastgevende mensen die op straat zwerven uit Marokkaanse steden te weren. Hij vermoedt dat zijn zoon hier misschien slachtoffer van is geworden en dus ergens in het zuiden van het land te vinden moet zijn. Dat Ouadoud psychische en fysieke klachten heeft en hij het Marokkaans Arabisch (Darija) niet goed beheerst, maakt hem volgens zijn familie extra kwetsbaar.

Nederlandse organisaties

Door de vele tips en de grote afstanden is het voor de familie en de vrijwilligers onmogelijk om alle meldingen over Ouadoud op te volgen. Er zijn inmiddels meerdere Nederlandse organisaties in actie gekomen om te helpen met de zoektocht.

Zo ook de stichting Dar Al Amana, die zich normaal gesproken inzet voor de opvang van weeskinderen in het zuiden van Marokko. "Omdat wij hier actief zijn en we hier een netwerk hebben, willen wij onze mogelijkheden inzetten om de familie te ondersteunen in de zoektocht. Als stichting vinden wij dat je in zo'n situatie niet gewoon maar kunt toekijken", vertelt Naima Benyahia, de voorzitter van Dar Al Amana.

Een van de eerste dingen die de stichting heeft gedaan, is contact opnemen met ziekenhuizen en zorginstellingen in zo'n beetje alle steden in Marokko. "Helaas hebben we tot nu toe nog geen bevestiging gekregen dat Ouadoud is gevonden, maar we geven de hoop niet op", zegt Benyahia.

Ondanks de duizenden kilometers die hij in de afgelopen weken heeft afgelegd en de bijbehorende vermoeidheid, peinst Khadir er niet over de zoektocht op te geven. "Het is niet makkelijk, maar onze harten staan in brand van het verlangen om hem terug te vinden. Het liefst ga ik zelf achter elke melding aan."

Tegen ambtenaren van het ministerie van Financiën wordt door het kabinet vooralsnog geen aangifte gedaan voor het achterhouden van de 'datakluis' met bestanden over het toeslagenschandaal. Een meerderheid in de Tweede Kamer legt zich hier vooralsnog bij neer.

Weliswaar zijn er ambtenaren verantwoordelijk voor het buiten beeld houden van de datakluis met miljoenen documenten. Maar er is geen bewijs dat zij dat "moedwillig" deden om bewijsmateriaal achter te houden, zegt staatssecretaris Eerenberg van Financiën.

"Aangifte doen is een zwaar middel. Ambtenaren zijn werknemers die ook uiterste zorgvuldigheid mogen verwachten", zegt Eerenberg. "Ik heb geen 'redelijk vermoeden' in handen van opzet. Dat is de toetssteen voor de stap naar strafrechtelijke vervolging."

Een groep gedupeerde toeslagenouders heeft vorige maand wel aangifte gedaan. De gedupeerden beschuldigen de ambtenaren ervan bewijsmateriaal te hebben verduisterd dat mogelijk relevant was geweest in het onderzoek naar het toeslagenschandaal.

Meer onderzoeken

In plaats van een aangifte komen er nu eerst meer onderzoeken naar hoe de datakluis, en later bleek nog een tweede, buiten beeld zijn geraakt. Daaruit moet vervolgens blijken of er alsnog aangifte moet worden gedaan. Het gaat om onderzoeken door accountant BDO en door een onafhankelijke commissie.

Deze commissie start in oktober, onder voorzitterschap van oud-Kamerlid van GroenLinks-PvdA Senna Maatoug. De commissie onderzoekt de gang van zaken en om wat voor documenten het gaat. Maatoug was zelf lid van de parlementaire enquêtecommissie die de misstanden rond de kinderopvangtoeslag onderzocht.

Staatssecretaris Palmen van Herstel Toeslagen nam een groot deel van de schuld op zich voor het laat informeren van de Tweede Kamer. Zij was, in tegenstelling tot Eerenberg, ook al staatssecretaris toen de datakluis boven water was gekomen. Toch duurde het nog maanden voor zij de Kamer informeerde.

"Ik heb onbewust nagelaten navraag te blijven doen naar de datakluis", zei zij geëmotioneerd. "Ik heb steken laten vallen en dat reken ik mijzelf aan." Zij bood haar excuses aan.

Privacywetgeving

De datakluis is een afgeschermde digitale bewaaromgeving van bestanden met documenten. Hij werd in 2019 gecreëerd omdat de Belastingdienst achterliep met het opschonen en vernietigen van bestanden vanwege de privacywetgeving.

Deze manier van opslaan moest de privacy garanderen. Medewerkers van de Belastingdienst hadden niet meer zomaar toegang tot de gegevens. En de bestanden konden ook niet per ongeluk vernietigd worden. Op de een of andere manier verdween de datakluis daarna uit het zicht.

Na de vondst bleek uit steekproeven dat in de datakluis bestanden zitten die aangeleverd hadden moeten worden aan de parlementaire enquêtecommissie naar het toeslagenschandaal.

Bij een brand op een vrachtschip in een Chinese haven zijn 25 mensen omgekomen. Dat melden Chinese staatsmedia. Het schip lag in een droogdok in de haven van Qingdao, in het noordoosten van het land, waar het werd gerepareerd.

De brand brak uit rond 11.00 uur lokale tijd en was ruim drie uur later geblust. Het Chinese staatspersbureau Xinhua meldt dat er 42 mensen aan boord waren; twaalf van hen konden in gezonde toestand worden geëvacueerd. Vijf mensen raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Wat de brand heeft veroorzaakt is is nog niet duidelijk. De haven van Qingdao is een van de grootste van de wereld, en speelt een grote rol bij de wereldwijde handel.

Ocean Melody

Volgens staatspersbureau Xinhua gaat het om een vrachtschip genaamd de Ocean Melody. Uit openbare bronnen blijkt dat dat schip vaart onder Liberiaanse vlag. Over de nationaliteit van de doden is niets bekendgemaakt. Ook over hun rol op het schip is nog niets bekend.