NOS Nieuws - Algemeen

Matthijs van Nieuwkerk keert na vier jaar afwezigheid terug op televisie. De presentator gaat samen met soulzangeres Shirma Rouse een SBS6-serie maken over de Amerikaanse 'Queen of Soul' Aretha Franklin. Dat laat Talpa Network weten, waar SBS6 onderdeel van is.

Van Nieuwkerk was in 2022 voor het laatst op tv te zien, met programma Chansons! met Rob Kemps. Een kleine maand later publiceerde de Volkskrant een artikel over grensoverschrijdend gedrag en angstcultuur bij talkshow De Wereld Draait Door (DWDD). Van Nieuwkerk was daar vijftien jaar de presentator van. Na de publicatie verdween hij van de buis.

De 65-jarige presentator tekent geen contract bij Talpa. De samenwerking is eenmalig, laat zijn manager aan persbureau ANP weten.

Roadtrip

In Soulsister - Shirma & Matthijs in het voetspoor van Aretha maken Van Nieuwkerk en Rouse een reis langs plekken in de VS die een prominente rol speelden in het leven van soulzangeres Aretha Franklin. Onderweg voeren ze gesprekken over "ambitie, succes, tegenslag, kwetsbaarheid en de betekenis van muziek in verschillende fases van hun leven", zo staat in het persbericht.

De serie is vanaf eind dit jaar te zien. In het persbericht laat Van Nieuwkerk weten dat hij "tegen Shirma geen nee kan zeggen." We hebben samen veel plezier gemaakt op tv en het laatste jaar op het toneel. Zij is straks onze hart-en-zielgids in de wereld van de 'Queen of Soul'. Een paar weken samen op pad. Hartstikke leuk."

Zondagshow

In 2024 leek Van Nieuwkerk aan de slag te gaan voor RTL en Videoland. De partijen zouden een contract tekenen voor vier jaar, waarbij van Nieuwkerk met een actueel programma met muziek op de zondag zou terugkeren op tv.

In diezelfde tijd verscheen er een onderzoeksrapport over de werkcultuur binnen de publieke omroep. Aanleiding voor dit onderzoek waren signalen over grensoverschrijdend gedrag bij DWDD. In het rapport werd Van Nieuwkerk niet bij naam genoemd.

Ook werd Van Nieuwkerk in diezelfde periode van fysiek geweld op de werkvloer beschuldigd, wat hij zelf ontkende. Hij noemde het "stuitend" dat oud-werkgever BNNVARA "zonder enige onderbouwing dit soort wilde beschuldigingen" deed.

Later werd het contract met RTL toch geschrapt. "We dachten dat Matthijs dit voorjaar een nieuwe start kon maken. De timing hebben we verkeerd ingeschat. Dit is niet het moment voor Matthijs om terug te keren op tv", zei RTL-directeur Content Peter van der Vorst toen.

In het theater

Van Nieuwkerk tourde sinds vorig jaar samen met Sven Figee en de Sven Hammond Big Band met Feelin' Alright langs zalen en openluchttheaters in het land. De band was de vaste huisband van DWDD. Hij nam ook vaak gasten mee, onder wie Rouse en Waylon.

In zijn dagelijkse Substack-nieuwsbrief laat Van Nieuwkerk weten dat Rouse hem vorig jaar september meevroeg om op reis te gaan door de VS voor de documentaireserie, na een van hun concerten samen.

De Amerikaan Tyler Andrews claimt een nieuw snelheidsrecord gevestigd te hebben bij het beklimmen van de Mount Everest. Hij bereikte volgens zijn team de top van de hoogste berg ter wereld met behulp van extra zuurstof een uur sneller dan de vorige recordhouder, een Nepalese klimmer.

De 36-jarige Andrews begon gisteren rond 19.00 uur Nepalese tijd aan de klim, vanuit het basiskamp op 5364 meter hoogte. Precies 9 uur en 55 minuten later bereikte hij volgens zijn team de top van de Mount Everest op 8848 meter hoogte. Hij deed een solobeklimming, maar kreeg wel hulp onderweg van twee gidsen die hem van zuurstof, water en voedsel voorzagen.

Andrews' beklimming was te volgen via zijn website en sociale media. De Nepalese autoriteiten moeten het nieuwe record nog verifiëren. Zijn gps-gegevens kunnen daarbij als bewijs dienen.

Eerder deze maand wilde Andrews nog zonder extra zuurstofhulp als snelste persoon de bergtop bereiken, maar die poging moest hij staken. Dat record zonder zuurstof staat op 22 uur en 29 minuten. Andrews wil met zijn recordpogingen geld inzamelen voor jeugdsportprogramma's in Nepal en Ecuador.

Omstreden record

Het klimrecord met hulpmiddelen stond tot nu toe op naam van de Nepalees Lhakpa Gelu Sherpa. Hij had in 2003 in totaal 10 uur en 56 minuten nodig om het dak van de wereld te bereiken, ook via de Nepalese kant van de berg.

Er is door de jaren heen wat controverse geweest over snelheidsrecords op de Mount Everest. In 2004 was er een omstreden claim. Pemba Dorji Sherpa zei toen de top in 8 uur en 10 minuten te hebben bereikt, maar volgens andere klimmers waren documenten die dat record zouden aantonen vervalst. Na tussenkomst van de rechter werd de erkenning door de Nepalese overheid en Guinness World Records teruggedraaid.

Zonder benen

Er sneuvelden dit klimseizoen meer records op 's wereld hoogste top. Zo was er een recordaantal klimmers op dezelfde dag onderweg (274 op 20 mei). Kami Rita Sherpa brak enkele dagen eerder zijn eigen record voor het hoogste aantal beklimmingen; hij besteeg de berg 32 keer. Landgenote Lhakpa Sherpa verbrak op dezelfde dag haar eigen vrouwenrecord met een elfde beklimming.

Daar kwam afgelopen zaterdag het nieuws bij dat voor het eerst een klimmer zonder benen de piek had bedwongen. De Rus bewoog zich voort op zijn handen en gebruikte soms ook twee stokken. Hij deed er ongeveer een week over.

Dit seizoen hebben tot nu toe meer dan 950 personen de top bereikt. Aanvankelijk leek een 30 meter groot ijsblok de route nog te blokkeren, maar een groep ervaren berggidsen wist een alternatieve route uit te zetten.

Het Openbaar Ministerie heeft celstraffen geëist tegen Samantha F. en Michaël van K. De vrouw hangt bovendien tbs met dwangverpleging boven het hoofd. Volgens het OM heeft het stel vorig jaar hun toen 11-jarige dochter en 6-jarige zoon ontvoerd, nadat die uit huis waren geplaatst.

De 46-jarige Samantha F. hoorde vandaag in de rechtbank in Zwolle 1,5 jaar cel tegen zich eisen. Justitie wil voor haar 55-jarige partner een gevangenisstraf van 3 jaar en 4 maanden, waarvan 10 maanden voorwaardelijk.

Volgens het OM heeft F. het syndroom van Münchhausen by proxy. Dat is een psychiatrische aandoening waarbij de ouder het eigen kind ziek maakt, meestal om zo zelf aandacht te krijgen.

Omdat de vrouw niet wilde meewerken aan onderzoeken, hebben deskundigen in het Pieter Baan Centrum geen stoornis kunnen vaststellen. Het OM is van mening dat F. niet onbehandeld kan terugkeren in de samenleving, vanwege "ernstig gevaar voor herhaling".

De officier van justitie vraagt de rechtbank ook een verbod op contact met de kinderen voor de duur vijf jaar op te leggen.

Amber Alert

Op 31 maart vorig jaar verstuurde de politie een Amber Alert nadat de kinderen in Dalfsen waren ontvoerd door hun ouders, bij wie ze toen al bijna vier jaar niet meer woonden. Het meisje werd meegenomen toen ze naar school fietste, de jongen bij het gezinshuis waar hij verbleef. Dat gebeurde onder dreiging van geweld met een stroomstootwapen, verklaarde het meisje. Een dag na de ontvoering werden de verdachten aangehouden in het Belgische Oudenaarde.

De ouders hielden vandaag in de rechtbank vol dat de kinderen "onterecht zijn afgepakt", toen ze in april 2021 uit huis werden geplaatst. "Ik vind dat ik in mijn recht ben geweest om mijn kinderen op te halen", verklaarde F. "Ik heb dit met mijn eigen volle verstand gedaan, op advies van advocaten", zei Van K, die destijds zelf actief was als raadsman.

Het stel zou bang zijn geweest het gezag over hun kinderen kwijt te raken. De verdachten zijn inmiddels uit hun ouderlijk gezag ontzet. Tegen die beslissing loopt hoger beroep.

De kinderen zelf hebben na hun ontvoering verklaard dat ze bang waren en terug wilden naar Nederland. Toen het meisje werd meegenomen zou ze geroepen hebben: "Help, help, ik word ontvoerd".

Henk Veldmate stopt met zijn scoutingswerkzaamheden bij FC Groningen. Zijn huidige verbintenis loopt eind augustus af. De 69-jarige Veldmate bekleedde ruim 36 jaar - verdeeld over twee periodes - verschillende functies en haalde onder anderen Luis Suárez, Virgil van Dijk en Dusan Tadic naar Groningen.

Op de website van FC Groningen geeft Veldmate uitleg over zijn beslissing om te stoppen als scout.

"Ik heb aangegeven nog graag te blijven werken, maar wel met een verminderde omvang en inhoud. Ik wil meer tijd beschikbaar maken voor mijn privéleven", schrijft Veldmate.

"Het is niet gelukt daarover overeenstemming te bereiken wat kan als je met elkaar gesprekken voert en daarop heb ik uiteindelijk zelf de knoop doorgehakt om mijn contract bij de club niet te verlengen."

Suárez, Berg, Van Dijk

Na ruim 33 dienstjaren in verschillende functies bij FC Groningen: speler, trainer, hoofd jeugdopleiding, manager technische zaken en hoofd scouting, verruilde hij de club in 2016 voor Ajax. Na een afwezigheid van zeven jaar keerde hij in 2023 terug bij FC Groningen.

Veldmate was als manager technische zaken in Euroborg medeverantwoordelijk voor het aantrekken van spelers als Suárez, Van Dijk en Tadic, maar ook Erik Nevland, Marcus Berg, Tim Matavz en Filip Kostic.

In juni 2023 keerde hij kort na de degradatie uit de eredivisie terug als internationaal scout voor de Groningers. Hij hield zich onder meer bezig met de aan- en verkoop van spelers en de richting van de eerste selectie van de club, schrijft RTV Noord.

'Prachtige tijd'

"Ik kijk terug op een prachtige tijd in verschillende rollen. Ruim 36 jaar werken voor een hele mooie club als FC Groningen is niet iedereen gegeven. Ik koester de vele prachtige momenten, die ik bij de club heb mogen beleven", zegt Veldmate.

"Mijn vertrek bij FC Groningen zie ik niet als een 'vaarwel', maar als een 'tot ziens'. Ik blijf FC Groningen op de voet volgen en zal ongetwijfeld nog regelmatig op de tribunes in Euroborg zitten. Ik wil de club en haar supporters het allerbeste wensen."

De club bedankt Veldmate op de website voor al zijn verdiensten. "We zullen uiteraard ook intern nog stilstaan bij zijn afscheid van de Trots van het Noorden."

Het Fries Museum in Leeuwarden stelt de opening van een nieuwe tentoonstelling met zilveren stukken uit vanwege zorgen om de veiligheid.

In een verklaring zegt het museum dat het "signalen heeft ontvangen" die maken dat "er nodig aanvullende beveiligingsmaatregelen moeten worden genomen". Om wat voor signalen het gaat, wil het museum niet zeggen.

De geplande tentoonstelling draait om de zogenoemde Poptaschat en zou eigenlijk op 6 juni openen.

De tentoonstelling laat allerlei zilveren stukken zien die rond 1670 zijn gemaakt in Friesland. De provincie was toen een belangrijke plek voor de opbloeiende zilversmeedkunst. De schalen, kandelaren en kannen gelden als de kroonjuwelen van het museum.

Roemeense gouden helm

De afgelopen tijd waren er in Nederland meerdere grote diefstallen van kostbare kunstschatten van zilver en goud. Inbrekers wisten vorig jaar januari beroemde Roemeense gouden kunststukken mee te nemen uit het Drents Museum in Assen. Eerder dit jaar werd het Zilvermuseum in Doesburg beroofd van zijn collectie antiek zilver.

De Poptaschat valt onder de Erfgoedwet. Het museum zegt dat mede daarom extra beveiligingsmaatregelen nodig zijn.

Welke maatregelen het Fries Museum neemt, wil het niet zeggen. De tentoonstelling opent nu op zaterdag 1 augustus.

Op de Europaweg in Groningen is een man gewond geraakt bij een steekincident. Dat meldt de politie. Het 43-jarige slachtoffer is naar het ziekenhuis overgebracht.

De politie heeft een 49-jarige verdachte aangehouden. Het gaat om een man zonder vaste woon- of verblijfsplaats. Hij wilde niet meewerken aan zijn arrestatie, waarop de politie een stroomstootwapen heeft gebruikt.

Op foto's van een persfotograaf ter plaatse is te zien dat hulpdiensten bij de ingang van een asielzoekerscentrum in Groningen staan.

Onderzoek

De politie doet verder onderzoek naar de zaak. Zo is het nog niet duidelijk of het slachtoffer en de verdachte elkaar kennen.

Het is niet bekend hoe het slachtoffer eraan toe is. De politie zegt daar om privacy-redenen geen uitspraken over te doen.

De gemeente Zandvoort heeft in overleg met de politie en het Openbaar Ministerie (OM) besloten om delen van het kustdorp aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied. Aanleiding zijn de ongeregeldheden van afgelopen weekend, toen groepen jongeren voor overlast zorgden en geweld pleegden op het strand en de boulevard.

Het stationsgebied, de boulevard en het bijbehorende strand in Zandvoort zijn vanaf 14.00 uur uitgeroepen tot veiligheidsrisicogebied. Dat betekent dat de politie er extra bevoegdheden heeft. Zo mogen agenten preventief fouilleren. De maatregel geldt in ieder geval tot het einde van de dag. Per dag wordt bekeken of de maatregel wordt verlengd.

Strandtenten eerder dicht

Vanwege het warme weer was het tijdens het lange pinksterweekend extreem druk in Zandvoort. Volgens de gemeente leidde dat op meerdere plekken tot problemen, schrijft regionale omroep NH.

Er waren opstootjes en sommige strandtenthouders besloten eerder dicht te gaan, omdat zij zich niet meer veilig voelden. In totaal werden afgelopen weekend zeven mensen aangehouden voor onder meer het verstoren van de openbare orde, mishandeling, diefstal en openbare dronkenschap. De verdachten zijn tussen de 19 en 34 jaar oud.

Rust bewaren

Volgens de gemeente is de beslissing voor een veiligheidsrisicogebied genomen na overleg met eigenaren van strandpaviljoens, de politie en het OM.

"Het wordt weer warm dit weekend en daarom hebben we gekeken naar een gepaste maatregel", zegt gemeentewoordvoerder Walter Sans. "Daar is dit uitgekomen. Dat gaat allemaal in samenspraak met politie en OM, want dit is een strenge maatregel die je niet zomaar kan afdwingen."

De maatregel is bedoeld om de veiligheid en rust te bewaren, in dit geval op de boulevard, het strand en op terrassen van strandpaviljoens.

De autopsie van bultrug Timmy gaat plaatsvinden op het strand van Deense eiland Anholt. Het kadaver van de walvis wordt daar dit weekend aan land gebracht, melden de lokale autoriteiten. Wetenschappelijk onderzoek naar het dier staat eind volgende week op de planning.

Het kadaver ligt al een tijd in ondiep water in de buurt van het Deense eiland, waar het zo'n twee weken geleden aanspoelde. Het lukte de Denen niet het gevaarte snel aan land te krijgen. In de maag en darmen van een dode bultrug hopen zich rottingsgassen op, waardoor het kadaver kan ontploffen.

Het plan was om het kadaver aan een touw naar de havenstad Grenaa te slepen. De bergers vreesden echter dat het kadaver zou exploderen bij het bevestigen van het touw. Na drie pogingen gaven ze het op. Daarom wordt het onderzoek nu op het strand gedaan.

Overlast op strand

Bij de autopsie kan onderzoek worden gedaan naar eventuele ziektes en kan de maaginhoud bekeken worden. Ook kan de doodsoorzaak worden vastgesteld. Wanneer het kadaver aan land komt zal het gebied eromheen worden afgezet. De overheid roept omwonenden en strandgangers op om uit de buurt van het dier te blijven.

Na de autopsie zal het karkas van het strand worden gehaald. "De walvis vormt aanzienlijke overlast op het strand en moet daarom worden verwijderd", zegt Jane Hansen van de Deense milieubeschermingsdienst tegen persbureau DPA.

Bultrug Timmy was wekenlang een mediahype. Het dier strandde meerdere keren voor de Duitse Oostzeekust. Bij een reddingsactie lukte het om de walvis naar de Noordzee te verplaatsen en maar zoals alle deskundigen al hadden voorspeld overleefde het dier het niet. Uiteindelijk spoelde de walvis dood aan bij de Deense kust.

Een deel van de ambtsketen van de burgemeester van Vlaardingen blijkt bijna tachtig jaar verkeerd om te hebben gezeten. Dat zegt burgemeester Frederik Zevenbergen. Hij heeft de ketting laten repareren, zodat die nu eenvoudig kan worden omgedraaid.

"Vlaardingers zijn trots, dat wil ik ook uitstralen", zegt hij bij de lokale omroep Twee. De fout zat in de penning van de ambtsketen. Daarop was het rijkswapen te zien in plaats van het wapen van Vlaardingen.

Het is gebruikelijk dat het gemeentewapen zichtbaar is wanneer een burgemeester de gemeente vertegenwoordigt. Dat was in Vlaardingen dus bijna tachtig jaar niet mogelijk, omdat het wapen aan de achterkant van de penning stond gegraveerd.

De burgemeester ontdekte het foutje zelf en liet de keten aanpassen. Nu zit er een mechanisme tussen de keten en de penning waarmee de penning kan worden omgedraaid. De reparatie kon in Vlaardingen zelf plaatsvinden en kostte de gemeente 450 euro.

"Ik heb Vlaardingen en haar inwoners in de afgelopen maanden leren kennen als heel trotse mensen", zegt Zevenbergen, die in januari begon als burgemeester in de gemeente. "Dat wil je natuurlijk ook uitstralen in je ambtsketen, dus ik ben blij dat we nu ook het gemeentewapen aan de voorkant kunnen hangen."

77 jaar oud

De huidige ambtsketen van Vlaardingen is in 1949 gemaakt. Op geen enkele foto van oud-burgemeesters is te zien dat het gemeentewapen aan de voorkant van de keten zit. Zij hebben de keten bij gemeentelijke aangelegenheden dus 'verkeerd om' gedragen.

Tijdens een recente raadsvergadering droeg de burgemeester de keten voor het eerst op de goede manier. En wanneer de burgemeester de staat vertegenwoordigt, bijvoorbeeld bij het uitreiken van een koninklijke onderscheiding, draait hij de penning eenvoudig om.

Vijf dieren mogen binnenkort misschien toch weer als huis- of hobbydier worden gehouden in Nederland. Het gaat om de dromedaris, jak, chinchilla, het witstaartstekelvarken en de Russische dwerghamster. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelt dat het verbod op het houden van die diersoorten opnieuw moet worden bekeken.

Toenmalig minister Adema van Landbouw kwam in 2024 met een verbod op het houden van honderden zoogdieren, op aanraden van twee commissies. Onder meer het gordeldier, het stokstaartje en exotische katten mochten niet meer als huis- of hobbydier worden gehouden.

Slechts dertig diersoorten haalden de zogenaamde positieflijst. Honden, katten, maar ook kamelen en waterbuffels waren genoeg gewend aan het leven onder de mensen om als huisdier te mogen worden gehouden, was de conclusie.

Niet eens met de lijst

De zaak was aangespannen door meerdere partijen uit de huisdierenbranche en Stichting Platform Verantwoord Huisdierenbezit. Zij zijn het niet eens met de manier waarop de lijst tot stand is gekomen.

De hoogste bestuursrechter heeft nu besloten dat het ministerie van Landbouw opnieuw moet kijken naar vijf verboden dieren. Per diersoort moet beoordeeld worden of ze toch op de lijst komen .

De vijf dieren worden allang in of om het huis gehouden. Daarmee zouden de gezondheidsrisico's voor mensen aanvaardbaar zijn. Als deze factoren worden meegewogen kan het oordeel anders uitvallen, aldus het CBb.

Het CBb is wel positief over de "zorgvuldige en wetenschappelijk verantwoorde" manier waarop de positieflijst tot stand is gekomen. Klachten daarover legt de bestuursrechter naast zich neer.

In de Amerikaanse staat New Jersey wordt al dagen gedemonstreerd voor de poort van een detentiecentrum van immigratiedienst ICE. Binnen zijn gevangen immigranten in hongerstaking uit protest tegen de slechte omstandigheden in detentiecentrum Delaney Hall in Newark.

Op vrijdag riepen zo'n 300 gedetineerde immigranten de hongerstaking uit, omdat zij beschimmeld eten en nauwelijks medische zorg zouden krijgen. Een Democratisch congreslid uit New York zei tegen persbureau AP dat de gedetineerden kleine porties voedsel krijgen waarin "heel vaak" maden zitten. Als enige medicatie zouden ze paracetamol krijgen.

Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid ontkent dat er een hongerstaking is en spreekt van een politieke stunt.

Pepperspray en tasers

Afgelopen dagen liep het tussen de tientallen demonstranten en ICE-agenten meermaals uit de hand. Volgens The Guardian gooiden demonstranten flesjes water en andere voorwerpen naar de agenten. De agenten op hun beurt bespoten betogers en journalisten met pepperspray. Ook werd een demonstrant door federale agenten getaserd nadat hij was weggerend.

Senator Andy Kim, een Democratische senator van New Jersey, zegt dat hij met pepperspray is bespoten toen hij tussen demonstranten en agenten probeerde te bemiddelen. Op beelden is te zien hoe de senator zijn ogen spoelt met water.

De andere Democratische senator van New Jersey, Cory Booker, kreeg toegang tot de gevangenis en sprak met tientallen gedetineerden over de leefomstandigheden.

"Ik geloof dat de meeste Amerikanen, als ze zouden zien wie hier vastzitten en onder welke omstandigheden, het erover eens zouden zijn dat deze inrichting een morele smet op ons land is", schreef hij op X.

Volgens Amerikaanse media voegden zich de afgelopen dagen ook familieleden van de gevangenen bij de demonstranten. Op foto's is te zien hoe een meisje bij de gevangenis een bord vasthoudt met de tekst 'Laat mijn vader vrij'.

Miljarden dollars

Het detentiecentrum Delaney Hall wordt gerund door het particuliere gevangenisbedrijf The Geo Group, een van de grootste private gevangenisbedrijven in de VS. In 2025 sloot The Geo Group voor 2,1 miljard dollar contracten met de Amerikaanse overheid, 1 miljard daarvan kreeg het bedrijf voor het runnen van Delaney Hall.

Vorig jaar stierven 32 mensen in ICE-gevangenschap, het hoogste getal sinds de oprichting van ICE in de nasleep van de aanslagen van 11 september 2001.

De site van Google ziet er al sinds de lancering in 1998 bijna hetzelfde uit: een wit scherm, een logo, een zoekbalk en een knop om te zoeken. Maar dat gaat deze zomer veranderen.

Het bedrijf gaat naar eigen zeggen de grootste verandering van de zoekmachine in 25 jaar tijd doorvoeren. Het zoekveld wordt groter en de lijst met zoekresultaten maakt plaats voor antwoorden van een chatbot.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Hoe veranderde Google van een idealistisch project in een commercieel platform? Wat betekent dit voor de manier waarop we informatie vinden? En wat verliezen we nu Google niet langer een doorverwijzer is, maar een eindpunt?

In deze podcast vertelt hoogleraar informatica Felienne Hermans over de grote veranderingen aan de zoekbalk. Volgens haar is dit al lange tijd de wens van het bedrijf. "Google wil dat mensen op Google blijven. Het is niet meer een toegangspoort tot het internet. Het is een plek om op te blijven. En in die lijn kun je die nieuwe AI-features zien."

De nieuwe ontwikkelingen bij de meestgebruikte zoekmachine ter wereld, zullen volgens Hermans grote gevolgen hebben. Ze verwacht dat mensen te weinig verschillende perspectieven voorgeschoteld zullen krijgen bij een zoekopdracht. "We worden op deze manier beroofd van onze kritische, argumentatie en denkvaardigheden."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Eindredactie: Rosanne Sies

In het Zwitserse Winterthur heeft een man meerdere voorbijgangers aangevallen met een mes. Dat gebeurde bij een treinstation in de stad in het noordelijke kanton Zürich. Drie mensen raakten gewond, van wie één ernstig.

De man leek zijn slachtoffers willekeurig te kiezen. Hij werd ter plekke gearresteerd. De steekpartij wordt behandeld als terroristische daad, laat de politie weten.

Ooggetuigen zeggen tegen de Zwitserse krant Blick dat de dader 'Allahu Akbar' riep, Arabisch voor 'God is de grootste'. Dit is ook te horen in een video van het incident die Blick heeft geplaatst.

Station afgezet

Op beelden is te zien dat een man in een zwart T-shirt rondrent voor het stationsgebouw. Omstanders lijken niet meteen te snappen wat er aan de hand is.

Het incident vond plaats aan het einde van de ochtendspits, rond 08.30 uur. Het station werd meteen afgezet voor onderzoek. Inmiddels is de plek weer vrijgegeven en is het station weer in gebruik.

Sympathie voor Islamitische Staat

In de loop van de middag gaven de Zwitserse autoriteiten meer duidelijkheid over de verdachte tijdens een persconferentie.

De man blijkt bekend te zijn bij de politie vanwege zijn sympathie voor terreurbeweging Islamitische Staat. Ook zijn twee broers zijn in het verleden in de gaten gehouden. De drie zijn vermoedelijk geradicaliseerd in een moskee die inmiddels door de autoriteiten is gesloten.

De verdachte zou in Zwitserland zijn geboren en sinds 2024 in Turkije hebben verbleven. Hij had een dubbele nationaliteit.

Volgens de Zwitserse omroep SRF dook hij recent weer op in Zwitserland en werd hij afgelopen week opgenomen in een psychiatrische kliniek. Bronnen zeggen tegen de omroep dat hij "geestelijk gestoord" zou zijn.

Gisteren werd hij door de kliniek ontslagen omdat hij "geen gevaar meer vormde voor zichzelf of anderen", zo had zijn behandelaar geconcludeerd.

Ongehoord Nederland-presentator Raisa Blommestijn is in hoger beroep veroordeeld tot een taakstraf van dertig uur, waarvan tien uur voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Het gerechtshof in Den Haag acht haar schuldig aan groepsbelediging en belediging via berichten op X.

De straf valt lager uit dan eind 2024, toen de rechtbank Den Haag haar nog veroordeelde tot tachtig uur taakstraf, waarvan veertig uur voorwaardelijk.

'Denigrerend en kwetsend'

Het hof oordeelt dat Blommestijn zich in mei 2023 beledigend heeft uitgelaten over mensen met een zwarte huidskleur. Zij reageerde toen op een video van een mishandeling, waarin een witte man werd getrapt door zwarte jongens met de tekst: "Wéér een blanke man op straat in elkaar getrapt door een groep negroïde primaten."

Volgens het hof zijn de gebruikte bewoordingen "denigrerend en kwetsend" en worden mensen van kleur daarmee collectief geraakt vanwege hun ras. Door de woorden "negroïde", "primaten" en "dit volk" te combineren, krijgt de uitlating volgens het hof "evident een racistische strekking".

De rechters erkennen dat de uitlating werd gedaan in de context van een maatschappelijk debat over migratie en vrijheid van meningsuiting, maar noemen de formulering "onnodig grievend". Volgens het hof had Blommestijn haar standpunt ook op een andere manier kunnen verwoorden. De rechters stellen dat haar woorden gevoelens van vijandigheid en afkeer tegenover mensen van kleur kunnen oproepen.

Belediging Sidney Smeets

Daarnaast werd Blommestijn veroordeeld voor belediging van advocaat en voormalig D66-Kamerlid Sidney Smeets. Hij kwam in opspraak na meldingen op X over seksueel wangedrag bij jonge jongens, onder wie minderjarigen. Smeets zou hen op ongewenste manieren hebben benaderd. Smeets is hiervoor nooit vervolgd.

In een bericht op X noemde ze Smeets "kleuterneuker" en voegde daaraan toe dat "het benoemen van de waarheid" tegenwoordig strafbaar zou zijn. Volgens het hof presenteerde zij die term daarmee als waarheid. Het hof oordeelt dat Blommestijn zich daardoor schuldig maakte aan belediging van Smeets.

De rechtbank zag het X-bericht wel als smaad, maar het hof komt tot een ander oordeel. Volgens het hof was beschuldiging van Blommestijn aan Smeets daarvoor niet concreet genoeg. Blommestijn moet Smeets wel een schadevergoeding van 550 euro betalen.

Volgens het hof biedt de vrijheid van meningsuiting ruimte voor scherpe uitspraken, maar heeft Blommestijn met haar berichten de grens overschreden. Daarbij weegt mee dat zij haar uitlatingen deed op het openbare platform X, waar zij een groot bereik en veel volgers heeft.

De vakbonden zetten hun aangekondigde acties door. Het kabinet is niet bereid om aan hun eisen te voldoen, zeggen zij. De bonden willen niet alleen dat de AOW-leeftijd niet wordt verhoogd, maar ook dat de versoberingen van de werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van tafel gaan.

Dat is de uitkomst van het eerste overleg op het Catshuis tussen het kabinet, de vakbonden en de werkgeversorganisaties.

"Tegen het inwilligen van onze eis kon het kabinet geen volmondig 'ja' zeggen", aldus Hans Spekman, voorzitter van de FNV. "Dus moeten we staken. Niet omdat we het leuk vinden, maar omdat dit niet als een zwaard van Damocles boven ons hoofd mag hangen."

Politieke mist

FNV maakte eerder bekend op woensdagochtend 24 juni te staken in het openbaar vervoer. Werknemers bij trein, bus, tram en metro zullen dan pas om 08.00 uur beginnen. Daardoor rijdt in de vroege ochtend in het hele land geen openbaar vervoer.

De vakbonden zeggen dat ze op termijn wel met het kabinet in gesprek zullen gaan, maar op dit moment is er onvoldoende aan hun ultimatum tegemoet gekomen, zeggen ze. De bonden zeggen wel in gesprek te blijven met de werkgeversorganisaties. "Daar ligt het conflict niet", zegt Spekman. Die gesprekken gaan in ieder geval over de WW en de WIA.

"Er is politieke mist die moet optrekken voor we met elkaar in gesprek kunnen", zegt voorzitter Van Holstein van VCP. "De acties liggen dus gewoon nog op tafel."

Druk was weggenomen

Voorzitter Van Oostrom van VNO-NCW begrijpt niet goed waarom de bonden gaan staken. "Het kabinet had de druk van de bezuinigingen al weggenomen. We konden dus zonder die druk praten."

De werkgevers willen het liefst een breed akkoord sluiten dat niet alleen over de sociale zekerheid gaat, maar bijvoorbeeld ook over stikstof en het overvolle elektriciteitsnet.

Ook premier Jetten is teleurgesteld dat de acties doorgaan. "Ik hoop dat de acties wel beperkt blijven en een niet te grote impact hebben op onze samenleving. Maar dat is aan de bonden." Hij hoopt dat ze toch snel weer aan tafel komen en zegt dat zijn deur altijd openstaat.

Aan tafel krijgen

Om de bonden aan tafel te krijgen, trok het kabinet eerder deze week het plan in om de AOW-leeftijd sneller te verhogen. De bezuiniging op de AOW had het kabinet ruim 2,7 miljard euro per jaar moeten opleveren.

Het voornemen kreeg niet alleen veel kritiek van de vakbonden, maar ook van de werkgevers en de Tweede Kamer. De bonden stelden een ultimatum: als de verhoging niet van tafel zou gaan, zouden er stakingsacties komen. Door het intrekken van dit plan en andere handreikingen van het kabinet wilden de bonden vandaag toch komen.

Ook de voorgestelde versoberingen van de uitkeringsregelingen voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid, de WW en de WIA, zet het kabinet voorlopig niet door. Daarmee wilde het kabinet "ruimte voor sociaal overleg en rust in de polder" maken, zei minister Vijlbrief van Sociale Zaken.

Hij wil samen met de vakcentrales en de werkgevers kijken naar een alternatieve invulling van de bezuinigingsplannen, maar ook naar toekomstige economische groei en verbeteringen voor de arbeidsmarkt.

Jongeren worden binnen minder vaak blootgesteld aan tabaksrook dan vroeger. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vergeleek cijfers uit een enquête van vorig jaar met die uit 2019, en kwam tot deze conclusie.

De grootste afname is te zien bij jongeren in de groep van 18 tot 25 jaar. In 2019 had 33 procent van hen nog wekelijks te maken met rook in een binnenruimte. Dat betekent dat ze zelf niet rookten, maar een huisgenoot of bekende wel. Vorig jaar zei nog 18 procent van die groep dat ze ten minste één keer per week meerookten.

Ook bij jongeren van 12 tot 18 jaar nam het aandeel af: van 21 naar 16 procent. Bij kinderen jonger dan 12 jaar is een minieme afname te zien van 0,7 procentpunt: van 2,8 procent in 2019 naar 2,1 procent vorig jaar.

Afvlakking na 2021

De cijfers laten zien dat de grootste afname plaatsvond tussen 2019 en 2021. Mogelijk hangt dit samen met de coronapandemie, maar zeker is dit niet. Een verklaring voor dit patroon geeft het CBS niet. Na 2021 vlakt de afname af.

Daarnaast laten deze cijfers alleen de blootstelling aan tabaksrook zien en niet aan de damp die vapende mensen uitblazen.

Het CBS onderzocht eerder dat in arme gezinnen vaker wordt gerookt dan in gezinnen met een hoger inkomen.

Het bedrijf achter de inmiddels gestopte site ticketveiling.nl heeft een boete van 270.000 euro gekregen voor misleiding van consumenten. De site liet deelnemers tegen een bot bieden en dat dreef de prijs op, oordeelt de Autoriteit Consument & Markt.

De toezichthouder zegt dat door de inzet van biedbots duizenden consumenten zijn ingegaan op een misleidend aanbod. Ze hadden daarmee mogelijk niet ingestemd als ze over de juiste informatie hadden beschikt.

Op de site kon worden geboden op bijvoorbeeld hotelovernachtingen, entree voor dierentuinen en pretparken en andere dagjes weg. De bot werd tussen 1 augustus 2024 tot en met 1 december 2024 ingezet bij tienduizenden veilingen.

'Biedproces verstoord'

"Bij veilingen komt de prijs tot stand door vraag en aanbod. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat dit eerlijk gebeurt. Door de inzet van een biedbot heeft het bedrijf achter Ticketveiling.nl welbewust dit proces verstoord", zegt ACM-bestuurder Martijn Ridderbos.

Het bedrijf achter het voormalige ticketveiling.nl heeft de overtredingen erkend en is volgens de ACM uit eigen beweging hiermee gestopt voorafgaand aan het onderzoek.

Op recensiesites zoals trustpilot scoorde ticketveiling.nl wisselend op het gebied van betrouwbaarheid. Twee jaar geleden besteedde het consumentenprogramma Kassa van BNNVARA aandacht aan het biedproces bij ticketveiling.nl.

De Chinese webwinkel Temu krijgt een boete van 200 miljoen euro van de Europese Commissie. Volgens het bestuur van de EU doet het bedrijf te weinig om te voorkomen dat mensen illegale producten op Temu kunnen kopen. Temu "onderschat ernstig" hoe groot de kans is dat iemand iets te zien krijgt wat niet verkocht mag worden, zegt de Commissie.

Het gaat onder meer om onveilige opladers, maar ook om babyspeelgoed met giftige stoffen of losse onderdelen met stikgevaar, schrijft het EU-orgaan. De verplichte risico-analyse die Temu in 2024 heeft gedaan naar gevaarlijke producten op zijn site was te algemeen, vindt de Commissie. Bij het ontwerp van de site heeft het bedrijf niet goed gekeken hoe het kan voorkomen dat mensen minder vaak gevaarlijke producten te zien krijgen.

Dat Temu zo'n onderzoek niet goed heeft gedaan, is een overtreding van de Europese internetregels die sinds een paar jaar van kracht zijn, gebundeld in de Digital Services Act (DSA). De Europese Commissie noemt het uitblijven van goed risico-onderzoek "een bijzonder ernstige overtreding" van deze verordening.

Temu oneens met boete

Temu zegt tegen de NOS dat het het bedrijf het niet eens is met de beslissing en noemt de boete van 200 miljoen euro "buitenproportioneel". Het bedrijf zegt dat Temu's risico-onderzoek uit 2024 "de huidige status van onze systemen niet weergeeft".

De Chinese webgigant kan de boete aanvechten bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het bedrijf zegt dat het een stap naar de rechter overweegt.

Hoe dan ook wil de Europese Commissie dat Temu binnen drie maanden laat weten wat het bedrijf gaat doen om ervoor te zorgen dat het de DSA niet langer overtreedt. Als Temu dat niet doet, kan het bedrijf nog meer boetes krijgen.

Een Franse toerist is na haar vakantie opgepakt omdat ze probeerde om strandzand uit Sardinië mee naar huis te nemen. Bij een controle op de veerboot naar Toulon trof de douane 40 kilo aan in de kofferbak en onder de stoelen van de auto van de 69-jarige vrouw. Ook vonden agenten witte kiezels en schelpen.

De vrouw riskeert nu een boete van maximaal 3000 euro. Het is sinds 2017 verboden om zonder vergunning zand en andere natuurlijke materialen vanaf het Italiaanse eiland mee te nemen.

Volgens de autoriteiten zijn de kiezels en het fijne zand afkomstig van het strand van Spiaggia Le Saline in het noordwesten van het eiland. Dit strand staat bekend om de witte kleine steentjes die zo groot zijn als rijstkorrels.

Het strand wordt gezien als een rustiger alternatief voor het meer bekende en toeristische strand La Pelosa in het noordoosten. Mogelijk waande de vrouw zich onbespied toen zij haar auto vollaadde met het zand.

Illegale handel

Wat de strafmaat uiteindelijk zal zijn, is nog niet helemaal duidelijk. De boete zal tussen de 500 en 3000 euro liggen. Het gestolen materiaal is in beslag genomen en zal de komende dagen worden teruggebracht naar de natuurlijke omgeving.

Het is niet de eerste keer dat mensen zand van Sardinië proberen te stelen. In 2021 werden 41 zandrovers opgepakt en beboet. Volgens de politie probeerden zij het zand vaak illegaal door te verkopen. Zij hadden daarmee 13.000 euro verdiend.

Het wordt meer dan twee keer zo duur om brieven, waaronder rouwkaarten, de volgende dag te laten bezorgen. Dat blijkt uit de nieuwe tarieven die PostNL vandaag bekendmaakt.

Rouwpost die binnen één dag wordt bezorgd kost vanaf 12 juli 3,25 euro per brief. Voor andere brieven komt daar nog eens 70 cent bovenop. In beide gevallen gaat het om meer dan een verdubbeling.

PostNL mag vanaf juli twee dagen doen over het bezorgen van gewone post. Voorheen was dit één dag en werden rouwkaarten meegegeven aan de bezorger. Aangezien dit nu verandert, moet het bedrijf gebruik gaan maken van de pakketbezorgdienst, en dat is een stuk duurder, zegt PostNL.

Tegen het hogere tarief wordt rouwpost en medische post van maandag tot en met zaterdag bezorgd. Overige post tegen het hogere tarief wordt maar vijf dagen per week bezorgd, van dinsdag tot en met zaterdag.

Voor post die niet na één bezorgdag hoeft te worden afgeleverd blijft de prijs 1,40 euro per brief.

Minder post

De prijsverhoging voor de bezorging binnen één dag is broodnodig, zegt directeur postbedrijf bij PostNL Maurice Unck. "Het aantal verstuurde brieven is de afgelopen 20 jaar met 70 procent afgenomen. Om betrouwbaar te kunnen blijven bezorgen, moeten we aanpassing doen."

Het bedrijf maakte eerder vandaag bekend dat het vorig jaar 35 miljoen euro verlies heeft geleden op de wettelijke verplichte postbezorging. Ook zegt het postbedrijf dat het de komende jaren nog verlies zal blijven maken hierop, ondanks de aangepaste tarieven.

PostNL heeft al langer moeite om kosten voor wettelijke verplichte postbezorging te dekken. Vorig jaar kostte deze verplichting 30 miljoen euro. Hiervoor wil het postbedrijf gecompenseerd worden van het kabinet, maar de rechter oordeelde dat dit niet nodig was.

Uitvaart duurder

Vooral de uitvaartbranche wordt flink geraakt door de prijsverhoging. Een slechte ontwikkeling, zegt uitvaartondernemer Nancy van Buuren. "Ik snap dat eraan verdiend moet worden, maar niet op deze manier. Met de huidige prijs zijn er al families die tegen mij zeggen: ik heb eigenlijk 100 brieven nodig, maar ik kan er maar 75 betalen."

Ook de brancheorganisatie in de uitvaartzorg BGNU is niet blij met de nieuwe tarieven. "De enorme prijsverhoging is geen goed nieuws voor nabestaanden. Het houden van een uitvaart wordt hiermee alleen maar duurder", zegt directeur Brigitte Wieman.

Ook Ellie Trompert van drukkerij Flora is geschrokken van de nieuwe prijs. Zij bedrukt al 55 jaar voornamelijk rouwpost. Door het hogere tarief vreest zij voor de toekomst. "Wij hebben twaalf mensen aan het werk, maar ik hou mijn hart vast of dat zo kan blijven", zegt ze.

Toch blijft ze optimistisch. Ze kijkt naar andere alternatieven diensten zoals het aanbieden van de kaarten voor 1,40 euro. "Het duurt dan alleen langer voordat de kaarten worden bezorgd."

Daarnaast is het zogenoemde aanzeggen een mogelijkheid. "Daarbij gaat een student langs huizen om mee te delen dat iemand is overleden en dat ze zijn uitgenodigd voor de uitvaart."

Digitale rouwkaarten

Uitvaartondernemer Nancy van Buuren zegt dat er ook vraag is naar digitale rouwkaarten. Dat kan nu alleen maar meer worden. "Toch vind ik het lastig dat deze keuze nu bijna wordt opgelegd aan nabestaanden", zegt Van Buuren.

Ook bij digitale rouwkaarten drukt zij er altijd nog een paar af op papier. "Mensen waarderen dat. Een kaart is niet alleen een aankondiging van het overlijden, maar ook een herinnering voor altijd."