NOS Nieuws - Algemeen

De Europese Unie kiest voorlopig de diplomatieke weg om het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag overeind te houden. Harde maatregelen tegen de Amerikaanse sancties tegen het hof komen er voorlopig niet.

Dat is de uitkomst van een overleg van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-landen in Luxemburg. "Het belangrijkste is de dialoog aangaan en alles doen om het hof te beschermen," aldus minister Berendsen van Buitenlandse Zaken na afloop van het overleg. België had liever harder opgetreden tegen de Amerikaanse sancties, maar krijgt onvoldoende steun.

Afgelopen vrijdag kondigde de Amerikaanse regering sancties aan tegen het Strafhof. De VS is een tegenstander van het ICC. Het erkent het hof niet en eist dat het ICC geen Amerikaanse staatsburgers vervolgt. Ook het arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu leidde tot grote woede bij de Amerikanen.

Na de invoering van de sancties april volgend jaar zal het voor Amerikaanse burgers, bedrijven en organisaties verboden zijn om nog zaken te doen met het ICC. Ook organisaties buiten de VS hangen sancties boven het hoofd als ze samenwerken met het hof. Eerder werden al sancties ingevoerd tegen individuele rechters en aanklagers bij het Internationaal Strafhof.

Onacceptabel

De EU-landen noemden de sancties vrijdag onacceptabel. Wel benadrukten ze dat de periode van zes maanden voordat de sancties ingaan nog de kans biedt om in gesprek te gaan met de Verenigde Staten.

België riep vandaag op om meer te doen dan alleen praten door nu al bedrijven op te dragen de Amerikaanse sancties te negeren. Europese regels bieden die mogelijkheid.

Nederland wil die optie net als de meerderheid van de EU-landen achter de hand houden, mede uit angst dat het conflict met de Amerikanen over het Strafhof anders escaleert, met mogelijk grote financiële gevolgen voor bedrijven.

Volgens de Belgische minister Prevot is een stevig signaal juist nodig omdat sommige bedrijven die nu met het Hof werken hun steun al "preventief intrekken." Minister Berendsen kon niet bevestigen dat dit daadwerkelijk gebeurt. Wel ziet hij dat er zorgen zijn bij bedrijven. Daarom vindt hij het belangrijk het gesprek aan te gaan met bedrijven, en te laten zien "dat ze volle steun hebben om hun werkzaamheden voor het hof te blijven uitvoeren".

Rode lijn?

De komende maanden moet blijken wat onderhandelingen zullen opleveren. De Amerikanen willen dat het hof geen Amerikaanse staatsburgers meer kan vervolgen. Deskundigen benadrukken dat zo'n toezegging het functioneren van het hof in gevaar brengt.

"Als je inwoners van één land immuniteit geeft voor de ernstigste internationale misdrijven, dan ondermijn je niet alleen het functioneren van het hof, maar de hele internationale rechtsorde," zei hoogleraar Internationaal strafrecht Marieke de Hoon vrijdag tegen Nieuwsuur.

Volgens minister Berendsen is de onafhankelijke werking van het hof van cruciaal belang. Of de eis van de Amerikanen daarom een rode lijn is wil hij echter niet zeggen: "Het is niet aan Nederland om te bepalen wat we wel en niet kunnen inwilligen. Dat is aan de meer dan 120 landen die aangesloten zijn bij het Strafhof".

Groenlanddeal

De hoop is de Amerikanen komende maanden toch te kunnen overtuigen de sancties in te trekken, zonder dat het functioneren van het hof daaronder lijdt. In Brussel wordt de Groenlanddeal genoemd als voorbeeld van hoe de Amerikanen toch overstag kunnen gaan.

Ondertussen gaan ook de voorbereidingen door voor het geval de Amerikanen de sancties wel echt gaan invoeren. De komende maanden gaan de landen die deelnemen aan het Internationaal Strafhof gebruiken om het ICC zoveel mogelijk tegen de sancties te beschermen. Dat willen ze onder meer doen door met bedrijven en banken samen te gaan werken die helemaal geen banden met de VS hebben.

Op een EU-top, later deze week in Brussel, zullen de regeringsleiders van de lidstaten de Amerikaanse sancties ook nog met elkaar bespreken.

Ga het gesprek aan: dat is de boodschap van een nieuwe campagne voor suïcidepreventie op het spoor. Jaarlijks komen in Nederland zo'n 200 mensen om door een aanrijding met een trein. Nog veel vaker zijn er pogingen tot zelfdoding.

Machinisten, conducteurs en medewerkers van ProRail treden nu naar buiten met hun verhalen in een campagne van 113 en de spoorbedrijven. Op deze manier hopen ze bij te dragen aan het terugdringen van het aantal zelfdodingen.

NS-hoofdconducteur Glenda (41)

"Ik ben nu 8,5 jaar hoofdconducteur. Ik heb in die periode één suïcide meegemaakt en misschien wel twintig suïcidale mensen aangetroffen. Op het spoor, rondom het station, op het perron. Soms gebeurt het heel vaak achter elkaar, soms een jaar helemaal niet.

De eerste keer dat ik het meemaakte, kregen we een alarmoproep 'suïcidaal persoon'. Nadat we twintig minuten hadden stilgestaan, kregen we toestemming om weer te gaan rijden. We waren zo'n twee kilometer onderweg toen ik werd opgepiept door de machinist: 'Er staat iemand voor mijn trein, wil je naar voren komen?'

De machinist zei: 'Het is een heel jonge meid, misschien is het fijner als jij naar buiten gaat.' Ik ben toen uit de trein geklommen. Ze stond precies voor de trein, met haar armen wijd, en schreeuwde heel hard: 'Zorg dat hij gaat rijden, zorg dat hij gaat rijden.'

Ik heb zo'n anderhalf uur op haar in staan praten. Uiteindelijk is ze in de trein geklommen, zijn we doorgereden en hebben we haar overgedragen aan de politie.

Ik heb geleerd om onbegrepen gedrag te herkennen, bijvoorbeeld als het buiten heel koud is en iemand in een T-shirt staat. Ook weet ik nu hoe ermee om te gaan. Stel wél die directe vraag over zelfdoding. Zit je ernaast, dan snapt iemand ook wel dat het met de beste bedoelingen gevraagd is.

Tijdens de spits zag ik ooit een persoon die helemaal stilstond. Iedereen liep om diegene heen. Iets in mij zei: dit klopt niet. Ik ben naar haar toe gegaan en heb haar meegenomen uit de drukte. Ik kwam niet bij haar binnen, tot ik vroeg: 'Ben je hier omdat je voor de trein wilde springen?' Toen haalde ik haar uit die roes en zei ze: 'Ja, dat kwam ik hier doen.'"

Incidentenbestrijder bij ProRail Dennis Heijne (34)

"Wij worden gealarmeerd bij dieren op het spoor, maar ook bij mensen met onbegrepen bedrag. Bij een aanrijding krijgen wij een alarmering. Als ploegleider selecteer ik dan de mannen en vrouwen die ervoor zorgen dat de reizigers van NS of Arriva zo snel mogelijk door kunnen.

Het aantal aanrijdingen dat ik heb meegemaakt, gaat al wel richting de 190. Ik vind het getal altijd een beetje confronterend om te noemen. Dan hebben we het nog niet eens over bijna-aanrijdingen of mensen rondom het spoor.

Je moet daarmee kunnen omgaan, gesprekken kunnen voeren. Anders kan je dit vak niet uitvoeren. We worden meerdere keren per jaar bijgeschoold. Hoe kan je dingen delen? Hoe praat je over 'ik'?

Het gebeurt ook meerdere keren per dag dat we zelfdodingen voorkomen. Dan kunnen we zorgen dat mensen de juiste hulp krijgen, als die nog niet is opgestart.

Het kan zijn dat iemand met onbegrepen gedrag wordt gezien op camera's van ProRail, of door omstanders. We gaan dan meteen op zoek, samen met de politie.

Om een gesprek te starten, zeg ik eerst wie ik ben: Dennis van ProRail. Vervolgens zoek ik naar iets om over te praten, dat kan iets simpels zijn: 'Ik zie dat je een iPhone hebt.' Ik wil verbinding maken, om iemand uit de gevarenzone te halen. Naar een bankje, van die overweg af."

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Iran zit "hoogstwaarschijnlijk" achter de verdachte situatie op een luchtmachtbasis in het Verenigd Koninkrijk eind vorige maand, zegt premier Burnham tegen het Britse parlement. Volgens hem was die "vrijwel zeker" aangestuurd door de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG).

Burnham benadrukt dat het VK verdere sancties zal opleggen aan Iran. Ook de VS en andere bondgenoten hebben de aanvallen van Iran veroordeeld en zeggen op te treden tegen iedereen die namens Teheran handelt.

Vorige maand werd groot alarm geslagen vanwege een veiligheidsincident op de luchtmachtbasis in Fairford, nadat er witte bestelbusjes in de buurt waren gezien. De contraterrorisme-afdeling van de Britse politie deed onderzoek, omdat er werd gevreesd dat er explosieven in de busjes zaten. Tientallen woningen in de omgeving werden ontruimd. De explosievendienst vond uiteindelijk enkel blikken benzine in de busjes.

Er werden diezelfde dag vijf mannen gearresteerd op verdenking van het voorbereiden van een terroristische aanslag. Later werden nog eens twee personen aangehouden. Alle verdachten zijn onder voorwaarden weer vrijgelaten.

Op de basis is een groot aantal Amerikaanse militairen gelegerd. De basis is door de Amerikanen gebruikt voor bombardementsvluchten op Iran. De IRG zei in juli dat elke basis die betrokken is bij de oorlog als een legitiem doel wordt beschouwd.

Ambassadeur ontboden

De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Miliband, heeft de Iraanse ambassadeur ontboden om duidelijk te maken dat "Groot-Brittannië geen bedreigingen op eigen bodem zal tolereren", schrijft de BBC. Hij noemt de "aanhoudende pogingen van Iran" om de veiligheid van het VK te ondermijnen "onacceptabel".

De minister heeft ook twee Iraniërs sancties opgelegd, onder wie het hoofd van de contraspionage-operaties van het land. De mannen hebben een inreisverbod en hun tegoeden zijn bevroren.

Iran ontkent betrokkenheid.

Uitstralen dat het bondgenootschap klaarstaat in het geval van een Russische aanval, dat wilde de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber Alexus Grynkewich bereiken met zijn speech op de veiligheidstop in Warschau. Die boodschap is overgekomen bij politici en deskundigen, maar in de wandelgangen ging het toch weer over die ene vraag: kan de NAVO rekenen op Amerika als het erop aankomt?

Grynkewich gebruikte de speech ter geruststelling van de 1 miljard inwoners van NAVO-landen: er is geen oorlog ophanden en als er toch een aanval komt, dan is er een plan. De generaal zei te hopen dat het nooit zover komt, maar hij wilde ook dat iedereen weet: "We got this".

Toch is na afloop weinig te merken van grote opluchting. Grynkewich mag dan de hoogste militair van de NAVO zijn, hij moet zich ook verhouden tot zijn president, Donald Trump. Die sloot vrijdag een akkoord over de aanvoer van diesel met de Russische president Poetin. Die was in het verhaal van Grynkewich juist de vijand. Sowieso is Trump een recidivist als het gaat om twijfel zaaien over de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO.

Twijfel niet weggenomen

"De twijfel die er heerst bij het bondgenootschap - zullen de Amerikanen er wel echt voor ons zijn? - die is hiermee niet weggenomen", reageert veiligheidsexpert Bob Deen, directeur van Insitituut Clingendael. "Deze generaal is een militair vakman, maar uiteindelijk moet hij de politieke orders volgen van met name de Amerikaanse regering. Daar zag je de twijfel natuurlijk wel in de zaal."

Grynkewich zelf werd later in een podiumgesprek gevraagd naar de ogenschijnlijke tegenstelling tussen zijn woorden en de dieseldeal. Ook toen klonk hij geruststellend: ik sta hier met toestemming van Trump en niemand hoeft te twijfelen aan de betrokkenheid van de VS bij NAVO, was zijn antwoord.

Gaan er ook Amerikaanse militairen meevechten als Rusland aanvalt, wilde de gespreksleider weten. "Uiteindelijk is dat een politiek besluit", maar twijfel is echt niet nodig, bezwoer Grynkewich. "Ik bedoel: ik zit hier."

De toespraak was tegelijk hard. Grynkewich zei dat hij geen aanwijzingen heeft dat een aanval ophanden is, maar legde alvast in duidelijke taal uit wat de NAVO in zo'n geval doet: de vijand blokkeren, verzwakken en uiteindelijk breken. Niemand moet denken dat de NAVO militaire acties schuwt, zei hij. "En wij gaan winnen."

"Deze Amerikaanse viersterrengeneraal, die is benoemd door Trump, zei eigenlijk: we staan voor artikel 5 ('een aanval op één is een aanval op allen')", reageert oud-topmilitair Rob Bauer in Warschau. "We gaan all the way als het nodig is, was de boodschap."

'Krachtig en duidelijk'

Dat is ook de afdronk bij minister Yesilgöz van Defensie, die er eveneens bij was. Zij noemt de speech krachtig en duidelijk. Een tegenstrijdigheid tussen de woorden van de Amerikaanse president en die van de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber ziet ze niet, al erkent ze dat "er soms dingen gebeuren die met elkaar lijken te botsen".

"President Zelensky van Oekraïne stond hier vanochtend ook", zegt Yesilgöz. "Die benadrukte: zorg alsjeblieft dat de deal tussen de VS en Rusland ervoor zorgt dat onze energievoorzieningen met rust worden gelaten. Ik denk dat we ons beter daar op kunnen richten."

Ook Bauer wil niet te lang stilstaan bij de vraag wat de woorden van Grynkewich waard zijn. "Wie helpen we eigenlijk met het stellen van die vraag?", vroeg hij retorisch. Het antwoord gaf hij zelf: Poetin.

En Rusland?

Grynkewich gebruikte zijn speech dus om de bevolking in de NAVO-landen gerust te stellen. Volgens hem ziet het inlichtingenapparaat het direct als Rusland zich op een aanval zou voorbereiden. Het belangrijkste is volgens hem het afschrikken van de vijand. Hij noemde Rusland niet bij naam, maar iedereen weet over wie hij het had.

In Moskou is ongetwijfeld met belangstelling meegekeken. "Dit zal in Rusland uitgelegd worden als een agressieve toespraak", verwacht Bauer. Hij denkt dat daar vooral gefocust wordt op de aankondiging dat vijanden hard worden aangepakt. "Dat zullen ze intern gebruiken om te kunnen mobiliseren voor de oorlog in Oekraïne." Rusland heeft moeite daar voldoende militairen voor bijeen te brengen.

Ook Clingendael-directeur Deen denkt dat Poetin goed heeft opgelet. "Het doel was vooral duidelijk maken aan Rusland dat het geen zin heeft om de NAVO aan te vallen. Dat elke aanval wordt tegengehouden en uiteindelijk gebroken."

Echt ongerust zal de Russische president niet zijn geworden, zegt Deen. "De voornaamste vraag die hij zal hebben is: klopt het allemaal wel? Is die eenheid in het bondgenootschap wel zo sterk? Dal zal hij de komende maanden blijven testen."

Zwangeren kunnen vanaf 1 januari 2028 geen gebruik meer maken van een 13-wekenecho. Het huidige experiment met de echo om aangeboren afwijkingen op te sporen, wordt niet voortgezet, schrijft minister Hermans van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer.

Vorige maand adviseerde de Gezondheidsraad om de 13-wekenecho niet in te voeren als vast onderdeel van de geboortezorg. De uitslagen van de echo bleken niet altijd te kloppen; soms werden vrouwen onnodig doorverwezen, terwijl er ook relatief veel afwijkingen werden gemist. De Gezondheidsraad concludeerde dat de voordelen op dit moment niet opwegen tegen de nadelen.

Hermans volgt dat advies grotendeels, maar gaat een stap verder dan de Gezondheidsraad. Die pleitte nog voor nader onderzoek om de echo zo in te zetten dat de voordelen groter worden dan de nadelen. Maar de minister voelt daar niet voor.

Onnodige ongerustheid

"Hoewel het kabinet de verbetermogelijkheden rondom het protocol serieus neemt, blijken er op dit moment ook veel nadelen te zitten aan het opnieuw in onderzoeksverband aanbieden van de 13-wekenecho", schrijft Hermans. Ze wil zwangeren vooral niet opnieuw blootstellen aan onnodige ongerustheid als de uitslag vals alarm blijkt te zijn.

Daarmee verdwijnt de 13-wekenecho per 1 januari 2028. Het onderzoek werd sinds 2021 aangeboden in het kader van een wetenschappelijke studie, naast de gebruikelijke 20-wekenecho. Het idee erachter was dat ouders met een echo in de dertiende week van de zwangerschap meer tijd hebben om zich voor te bereiden op een kind dat veel zorg nodig heeft of op een mogelijke abortus.

In haar brief aan de Kamer schrijft Hermans dat ze wel de hele keten van prenatale screening onder de loep wil nemen. Daarbij wil ze kijken hoe het huidige systeem, met echo's en het NIPT-bloedonderzoek om genetische afwijkingen op te sporen, verbeterd kan worden.

Als de wetenschappelijke ontwikkelingen daar aanleiding toe geven, zou het kunnen dat ze de Gezondheidsraad opnieuw om een advies vraagt over de 13-wekenecho.

De internationale luchthaven van Riyad, in Saudi-Arabië, blijft tot zaterdagavond gesloten. Dat gebeurt na aanhoudende aanvallen door de Houthi's uit Jemen. Luchtvaartmaatschappijen hebben hun vluchten geannuleerd.

Het vliegveld blijft zeker dicht tot en met zaterdagavond 23.00 uur Nederlandse tijd. De luchthaven werd gesloten na de zwaarste aanval in Saudi-Arabië in tien jaar tijd. Afgelopen zaterdag kwamen daarbij dertien mensen om het leven en raakten er meer dan driehonderd gewond. Ook gisteren was de luchthaven doelwit van een aanval, waarbij opnieuw een dode viel.

De Saudische burgerluchtvaartautoriteit meldt dat het vliegveld gesloten blijft om "procedures af te ronden die de veiligheid en operationele gereedheid van de luchthavenfaciliteiten moeten waarborgen".

De aanvallen door de Houthi's zorgen voor extra spanning in het Midden-Oosten. Vijf vragen en antwoorden hierover:

De vliegsector wordt al langer geraakt door conflicten in het Midden-Oosten. Door aanvallen tussen de Verenigde Staten, Iran en Israël werden een paar maanden geleden verschillende luchthavens gesloten. Daarnaast stijgen de brandstofprijzen voor de luchtvaart.

KLM

KLM maakte vandaag bekend vluchten naar Saudi-Arabië langer op te schorten. De luchtvaartmaatschappij vliegt in ieder geval tot en met 31 oktober niet naar Riyad en Dammam. Naast de aanvallen op de internationale luchthaven in Riyad was er ook een aanval op Dammam, een belangrijke havenstad.

Het was de bedoeling om de vluchten vanaf 25 oktober te hervatten, maar die datum is verplaatst.

KLM meldt dat getroffen passagiers zijn geïnformeerd. Zij kunnen hun vlucht omboeken of een terugbetaling aanvragen.

De Amerikaanse autoriteiten hebben een inval gedaan bij het huis van Democratisch Congreslid Ilhan Omar. Justitie heeft nog niet gezegd waarom de huiszoeking plaatsvond, maar bronnen zeggen tegen Fox News dat er onderzoek wordt gedaan naar hoe ze als kind vanuit Somalië het land is binnengekomen.

Als progressief politicus uit de staat Minnesota staat Omar bekend als een uitgesproken criticus van Trump. Hij heeft haar in het verleden beticht van fraude en verspreidde internetgeruchten dat ze ooit haar broer trouwde.

Omar sprak van intimidatie nadat agenten van de Binnenlandse Veiligheid haar huis in de hoofdstad Washington hadden doorzocht, maar zei ook dat ze zich "niet het zwijgen laat opleggen" door Trump. In het verleden zei ze al dat de president "een ongezonde en ranzige obsessie" met haar heeft.

'Machtsmisbruik'

De inval komt drie weken voor belangrijke tussentijdse verkiezingen in de VS, waarin ook Omar weer verkiesbaar is. Trumps Republikeinen dreigen daarbij een flinke afstraffing te krijgen, door de onpopulaire oorlog die hij in het Midden-Oosten is gestart en de hoge brandstofprijzen die daaruit voortkomen.

Democratische partijgenoten veroordelen de inval bij Omar en spreken van machtsmisbruik. "De overheid wordt ingezet tegen Donald Trumps tegenstanders", zegt fractievoorzitter Jeffries. "Zijn gewelddadige massadeportatiemachine wordt nu ingezet tegen een wettig gekozen Congreslid en haar gezin."

The Squad

Ilhan Omar werd in 1982 geboren in Somalië en kreeg in 1995 asiel in de VS met haar gezin. Toen ze in 2019 in het Congres werd gekozen was ze samen met Rashida Tlaib de eerste moslimvrouw in de volksvertegenwoordiging. Samen maakten ze naam als leden van The Squad, een groep nieuwgekozen vrouwen die samen optrokken in hun strijd voor progressief beleid.

Het leidde ertoe dat Donald Trump hen geregeld aanviel. Zo noemde hij Omar en Tlaib "vullis" dat maar beter "terug kon gaan naar waar ze vandaan komen" omdat ze "alleen maar klagen". Tlaib is in Michigan geboren.

In het algemeen zei Trump dit jaar dat Somaliërs, die een belangrijke minderheid vormen in Minnesota, "verdomd oneerlijk zijn". Daarbij noemde hij Ilhan Omar bij naam.

'Jihadistische gek'

Trump liet zich recent ook in harde bewoordingen uit over Omars partijgenoot Abdul El-Sayed, die senator voor Michigan hoopt te worden. Trump noemde hem een radicale extremist, terreursympathisant en "jihadistische gek die ons land haat".

Een woordvoeder van Omar noemde de aanvallen op haar eerder belachelijke leugens, "bedoeld om af te leiden van een impopulaire oorlog waar een partij die pedofielen beschermt voor gekozen heeft".

Trump heeft in het verleden justitie afgestuurd op individuen die hij als tegenstanders beschouwt. Zo vroeg hij zich ooit in een publiek bericht aan zijn justitieminister af waarom er nog geen zaken liepen tegen oud-FBI-directeur Comey, Congreslid Schiff en aanklager James, die hem vervolgde voor fraude. Volgens The Wall Street Journal was dat bericht per ongeluk openbaar verstuurd en had het een privébericht moeten zijn.

Bij een explosie in het noorden van Israël is zeker een dode gevallen en zijn 24 anderen gewond geraakt. Onder de slachtoffers zijn leerlingen en leerkrachten van een middelbare school, schrijven Israëlische media.

De explosie vond plaats in de buurt van de kibboets Yiftach, vlak bij de grens met Libanon. De scholieren waren volgens Israëlische media aan het wandelen in het gebied. De explosie is volgens een voorlopig politieonderzoek veroorzaakt door onontplofte munitie.

Een leerling zou een explosief tijdens de wandeling hebben gevonden en dat in zijn tas hebben gestopt. Het explosief is volgens het Israëlische leger afkomstig van een raket die door de Libanese militante groepering Hezbollah op Israël was afgevuurd. Drie slachtoffers zijn zwaargewond, schrijven Israëlische media.

De Israëlische autoriteiten zoeken in het gebied naar meer onontplofte munitie.

De politie heeft twee nieuwe verdachten aangehouden in het onderzoek naar de dodelijke schietpartij tijdens de Vierdaagsefeesten in Nijmegen. Het gaat om een 19-jarige Amsterdammer en een 21-jarige man uit Hoorn.

Op dinsdag 21 juli werd rond 22.00 uur een 18-jarige man uit Rotterdam doodgeschoten aan de Graafseweg. Dat gebeurde niet ver van de Vierdaagsefeesten die op dat moment in de stad aan de gang waren. Diezelfde avond werd een 18-jarige stadsgenoot aangehouden. Hij werd een dag later weer vrijgelaten en is sindsdien geen verdachte meer, meldt Omroep Gelderland.

De politie deed sindsdien onderzoek naar het schietincident en wat eraan vooraf is gegaan. "Dit heeft nu geresulteerd in twee aanhoudingen", meldt de politie. De mannen worden verdacht van betrokkenheid bij het schietincident. De aanleiding van de schietpartij wordt nog steeds onderzocht. De politie deelt daarom op dit moment niet meer informatie over waar de twee precies van verdacht worden.

In meerdere distributiecentra van Albert Heijn ligt het werk stil als gevolg van het online veiligheidsincident bij de supermarktketen. Dat heeft gevolgen voor de bevoorrading van de winkels, zegt CEO Margaret Versteden-van Duijn tegen de NOS. Vooral bij de verse producten kunnen er lege schappen ontstaan.

"Het klopt dat in sommige distributiecentra het werk volledig stilligt, omdat we de systemen preventief uit hebben moeten zetten", zegt ze. Albert Heijn heeft in Nederland zes distributiecentra. Versteden-Van Duijn wil niet zeggen welke daarvan nog operationeel zijn.

Albert Heijn verwacht dat houdbare producten, brood en producten uit de diepvries beter beschikbaar blijven.

CEO Margaret Versteden-van Duijn over de gevolgen voor de klant:

"Het is natuurlijk supervervelend voor klanten als ze naar een winkel gaan en zien dat iets niet beschikbaar is", zegt de topvrouw.

Per winkel verschillend

De supermarktketen weet nog niet hoelang deze situatie gaat duren. "Natuurlijk zullen er wel schappen leeglopen als het nog langer duurt. Dat zal per winkel verschillend zijn. Dat hangt van een heleboel factoren af", zegt de topvrouw.

Albert Heijn kan nog niet zeggen of kwaadwillenden de IT-systemen van het bedrijf zijn binnengedrongen. "Het onderzoek loopt nog. Helaas kan ik daar nu niks over zeggen", aldus Versteden-van Duijn.

Het incident begon gistermiddag. Albert Heijn zei eerder vandaag systemen te hebben uitgeschakeld om de IT-omgeving van het bedrijf te beschermen.

Dit zijn foto's die aan het einde van de middag zijn gemaakt bij AH-vestigingen in Utrecht en Zaandam:

Door het offline halen van systemen zien klanten in de winkel nog de actieprijzen van vorige week. Ze kunnen niet zien wat de kortingsacties van deze week zijn. Albert Heijn zegt dat landelijke bonusaanbiedingen bij de kassa wel worden verrekend.

Persoonlijke kortingen gekoppeld aan de Bonuskaart en de app werken niet. "Klanten die hierdoor persoonlijke kortingen missen, worden gecompenseerd zodra mogelijk", zegt Albert Heijn. "We vragen klanten hiervoor hun kassabon goed te bewaren."

Ook werken de spaarsystemen niet. Klanten krijgen bij aankopen op dit moment dus geen zegels in hun Albert Heijn-app.

Offline tijdens bezorging

Toen de problemen gisteren begonnen waren veel bezorgers van online bestellingen nog onderweg. "We gebruiken een online app om de adressen en de planning te bekijken", zegt een bezorger tegen de NOS. "Daar moet je inloggen met een persoonlijk account. Gisteren werden alle bezorgers tegelijkertijd uit de app gegooid. Inloggen lukte daarna niet meer."

Supermarkten in Frankrijk hadden vandaag last van een cyberaanval, waardoor de temperatuur van koelsystemen naar de 50 graden ging. Of het veiligheidsincident bij Albert Heijn hier iets mee te maken heeft, kon de topvrouw van Albert Heijn niet zeggen.

Een woordvoerder van moederbedrijf Ahold Delhaize zei later tegen persbureau Reuters dat er geen reden is om een link te zien tussen de twee incidenten.

Familieleden van bewoners van een zorgcentrum in Utrecht slaan bij RTV Utrecht alarm over de omstandigheden op een verpleegafdeling. Ze zeggen dat bewoners slecht worden verzorgd en vaak aan hun lot worden overgelaten.

Op de psychogeriatrische afdeling van Nieuw Tamarinde in Overvecht wonen zo'n twintig ouderen die een vorm van dementie hebben. Nieuw Tamarinde is onderdeel van zorginstelling Careyn. Die is actief in de gemeenten Stichtse Vecht, De Ronde Venen, Woerden, Oudewater, Montfoort, Utrecht en Zeist.

RTV Utrecht sprak met meerdere familieleden van bewoners, die anoniem willen blijven. Ze vertellen over de problemen die zich op de afdeling afspelen. Zo zou er sprake zijn van slechte zorg, een gebrek aan hygiëne en problemen met het toedienen van medicijnen. Volgens de familieleden zijn medewerkers vaak nergens te bekennen.

'Een jaar niet gedoucht'

Twee vrouwen vertellen over het gebrek aan zorg voor hun tante: "Ze stonk op een zeker moment. Haar nagels waren heel lang en er zat poep onder. Ze had vieze kleren aan, vet haar en er was geen mondverzorging gedaan."

RTV Utrecht heeft het dossier van de tante ingezien. Personeelsleden schrijven daarin hoe het met de vrouw gaat en wat ze gedaan hebben. Zo schrijft een verzorger op 4 mei dit jaar dat "mevrouw" al een jaar niet gedoucht wordt, omdat ze "tegenwerkt".

Het plan is om de vrouw voortaan met z'n tweeën te wassen, zodat ze minder tegen kan werken. "Ze is gewoon een jaar niet gedoucht", zegt haar nicht verontwaardigd. "Dat had ze niet zo gewild."

'Gebit van mijn moeder zat muurvast'

Een andere vrouw vertelt over de situatie van haar man. "Ik ging er iedere dag naartoe. Om 09.30 uur zat hij dan in de rolstoel met vette haren en zwarte nagels", vertelt ze. "Dan zouden ze erop gaan letten en dan ging het even goed."

Volgens een vierde vrouw wordt het kunstgebit van haar moeder niet schoongemaakt. "Haar gebit zat muurvast", vertelt ze. Ze beschrijft hoe een medewerker met forse kracht het kunstgebit uit de mond van haar moeder heeft gehaald. "Haar gebit was er maanden niet uit geweest."

Uitzendkrachten

De familieleden hebben meerdere keren geklaagd bij de directie van Careyn, maar tot op heden is er weinig veranderd, stellen zij. "Het gaat eventjes goed als je er iets van zegt en daarna is het weer mis", zegt een van hen. Het management van Careyn erkent de problemen en wijt deze aan personeelsproblemen.

In het verslag van een klachtenbemiddelaar valt te lezen: "Iedere keer vallen weer mensen uit, waardoor de verbeteringen weer deels teniet worden gedaan". Op de afdeling werken veel uitzendkrachten en daar zit volgens de familieleden het probleem. "Een aantal vaste krachten is echt heel lief en goed, maar die zijn er vaak niet", zegt een familielid.

Meldingen inspectie

Zorginstelling Careyn laat in een schriftelijke reactie weten op de hoogte te zijn van de zorgen van de familieleden en zegt maatregelen te hebben genomen om de situatie te verbeteren. "Ook hebben we familieavonden georganiseerd om te luisteren naar wat er speelt, zorgen te bespreken en samen te kijken wat er beter moet."

De zorginstelling erkent dat er "zaken niet goed zijn gegaan". "De maatregelen die we hebben ingezet, hebben nog niet op alle punten geleid tot de verbetering die nodig is. Ook dat moeten we onder ogen zien."

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd laat aan RTV Utrecht weten dat er sinds begin 2025 zeven meldingen zijn binnengekomen. Over de inhoud van de meldingen en door wie ze zijn gedaan kan de inspectie niets zeggen. Of er een onderzoek komt naar de verpleegafdeling, wil de inspectie niet zeggen.

De internationale luchthaven in de Saudische hoofdstad Riyad is vorige week meerdere keren onder vuur genomen door de Houthi's uit Jemen, met doden als gevolg. Bij de zwaarste aanval, zaterdag, kwamen dertien mensen om het leven en raakten er meer dan driehonderd gewond. Een dag later viel opnieuw een dode op het vliegveld.

De Houthi's treffen niet zomaar een luchthaven: de Internationale Luchthaven Koning Khalid is een druk knooppunt in het Midden-Oosten en verwerkt dagelijks rond de 800 vluchten. Vijf vragen over de aanvallen.

Wat betekenen de aanvallen van Houthi's op luchthaven Riyad?

Het is een verdere escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten. De voltreffer is de dodelijkste aanval op Saudisch grondgebied in meer dan tien jaar. De Saudi's hebben gezworen hard terug te slaan.

De Houthi's boekten in september belangrijke terreinwinst langs de Rode Zee. Ze veroverden onder meer de havenstad Mokka en het strategische eiland Perim in de zeestraat Bab al-Mandab. Saudi-Arabië en het Jemenitische regeringsleger begonnen daarop een tegenoffensief. De Jemenitische regering zegt inmiddels de controle over de zeestraat te hebben heroverd, maar er wordt nog altijd gevochten.

De Houthi's zien de aanvallen op Riyad als vergeldingsacties binnen het conflict dat zich momenteel rond de Rode Zee afspeelt.

Het moment zaterdag waarop een raket inslaat op de luchthaven van Riyad:

Waarom steunen de Saudi's het Jemenitische regeringsleger?

Saudi-Arabië beschouwt de Houthi's al jaren als een bedreiging voor zijn veiligheid. De beweging controleert grote delen van het noorden van Jemen, aan de zuidgrens met Saudi-Arabië, en heeft herhaaldelijk raketten en drones op Saudisch grondgebied afgevuurd.

Daar komt de regionale machtsstrijd tussen de rivalen Saudi-Arabië en Iran bij. De Houthi's zijn bondgenoten van Iran en delen dezelfde tegenstanders: de VS, Israël en Saudi-Arabië.

Iran voorziet de Houthi's al jaren van wapens en rakettechnologie. Daardoor zijn de Houthi's uitgegroeid tot een belangrijke bondgenoot van Iran in de regio. Door de kant van Iran te kiezen, hopen zij hun eigen positie ten opzichte van Saudische koninkrijk te versterken.

Saudi-Arabië steunt daarom al sinds 2015 de internationaal erkende Jemenitische regering in de strijd tegen de Houthi's. De recente terreinwinst van de beweging rond de zeestraat Bab al-Mandab maakt die strijd nog belangrijker voor Riyad. De zeestraat is een cruciale route voor internationale handel en Saudische olie-export, zeker nu de scheepvaart door de Straat van Hormuz wordt belemmerd.

Wie zijn de Houthi's? Dat en vier andere vragen leggen we in dit artikel aan je uit.

Wat is het doel van de Houthi's?

De Houthi's willen in de eerste plaats hun macht in Jemen behouden en versterken. Tegelijk proberen ze uit te groeien tot een speler waarmee zowel de Verenigde Staten als Saudi-Arabië rekening moet houden. De Houthi's zijn de afgelopen jaren steeds beter geworden in het perfectioneren van raketten en het omzeilen van Patriot-luchtafweersystemen. Met hun aanvallen op Saudische luchthavens laten ze zien dat ze ook buiten Jemen grote schade kunnen aanrichten.

De Houthi's vechten op twee fronten: tegen Saudi-Arabië met raketten en drones aan de ene kant, en in Jemen tegen het regeringsleger.

Hoe gaat dit verder?

Voorlopig lijkt het einde van het geweld niet in zicht. Saudi-Arabië heeft aangekondigd hard terug te slaan en voer al aanvallen uit op Houthi-doelen in Jemen. De Houthi's dreigen op hun beurt met nieuwe aanvallen op Saudische luchthavens en andere belangrijke infrastructuur.

Daarnaast kan het ook zo zijn dat de VS zich ermee gaat bemoeien. President Trump heeft militaire steun aan Saudi-Arabië niet uitgesloten. Washington heeft bovendien extra oorlogsschepen en militairen naar het Midden-Oosten gestuurd.

De belangen voor de wereldeconomie zijn groot. Als de Houthi's de scheepvaart in de Bab al-Mandab verder ontregelen, komt naast de Straat van Hormuz een tweede belangrijke handelsroute onder druk te staan. Dat kan de olieprijzen verder opdrijven.

Tegelijk is Trump voorzichtig met een nieuwe grote militaire operatie. De oorlog die hij voert tegen Iran is uiterst impopulair in de VS en over drie weken zijn er tussentijdse verkiezingen.

Wat zegt deze escalatie verder over de oorlog in het Midden-Oosten?

De gevechten in Jemen laten zien hoe moeilijk het is om de oorlog tussen de VS, Israël en Iran tot één front te beperken. Regionale bondgenoten en tegenstanders raken steeds verder betrokken bij het conflict.

Iran heeft ondanks de maandenlange Amerikaanse en Israëlische aanvallen zijn machtpositie niet volledig verloren. Met steun van bondgenoten zoals de Houthi's kan Teheran druk blijven uitoefenen op belangrijke handelsroutes en Amerikaanse bondgenoten in de regio.

Voor de Amerikanen is dat een probleem. Ondanks hun militaire overwicht zijn ze er niet in geslaagd de dreiging van Iran en zijn bondgenoten weg te nemen. De aanvallen op Saudi-Arabië laten zien dat de oorlog snel en nog verder om zich heen kan grijpen, met alle gevolgen voor de regionale veiligheid en de wereldeconomie van dien.

De Amerikaanse president Trump valt het Internationaal Strafhof al tijden aan. Vrijdag voegde hij daar een nieuw hoofdstuk aan toe: de regering kondigde nieuwe sancties aan die voor het hele hof moeten gaan gelden. Over zes maanden wordt werken met of via Amerikaanse bedrijven onmogelijk gemaakt, wat vrijwel alles gaat raken bij het Strafhof.

De aanvallen vanuit de VS zijn niet nieuw, Amerikanen vinden het hof al vanaf het begin onnodig.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Journalist Stephanie van den Berg volgt het Internationaal Strafhof voor persbureau Reuters en vertelt dat er zelfs discussie is of je straks nog koffie kunt kopen bij het hof. Als de sancties ingaan kunnen rechters altijd nog terugvallen op ouderwets printen, als documenten bijvoorbeeld niet meer op Amerikaanse servers mogen staan.

Europese politici willen de Amerikanen de komende maanden op andere gedachten brengen, maar hoe?

Reageren: mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: IJsbrand Terpstra

Meerdere Franse supermarktketens zijn getroffen door een cyberaanval. Hackers hebben koelsystemen in supermarkten ontregeld. In plaats van koelen gingen die warmte afgeven; sommige systemen waren ingesteld op 50 graden boven nul. Tal van supermarkten hebben hun voorraad moeten weggooien.

Honderden winkels in heel Frankrijk zijn getroffen. Het gaat om filialen van onder meer Intermarché, E.Leclerc, Netto en Coopérative U. In die winkels stond koelapparatuur van een Deense fabrikant. Hackers kwamen binnen via verouderde software van die apparaten. De directeur van Coopérative U noemt de aanval ongekend en uiterst ernstig.

Tropische waarden

De cyberaanval gebeurde vannacht. Daardoor werd pas bij openingstijd duidelijk wat er was gebeurd. Toen was het kwik in sommige koelcellen en vriesvakken al opgelopen tot tropische waarden.

Een eigenaar van één winkel in de Elzas zegt tegen Franse media dat de schade daar 220.000 euro is. Landelijk loopt de schade vrijwel zeker in de vele miljoenen. De bedrijven noemen zelf nog geen bedragen.

Er is vanochtend spoedoverleg geweest tussen de supermarkten en de leverancier van de koelapparaten. Ook andere bedrijven waren daarbij betrokken. Het Franse Nationaal Cybersecurity Agentschap heeft contact met de softwareleverancier en onderzoekt of meer bedrijven zijn getroffen door de aanval.

Ook incident in Nederland

De cyberaanval op Franse supermarkten valt samen met een "cyberveiligheidsincident" bij Albert Heijn in Nederland. Dat treft winkels van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall. Daar gaat het niet om koelsystemen, maar om onder meer de elektronische prijsbordjes aan de schappen. Online bestelde boodschappen kunnen niet worden bezorgd.

Ook Belgische winkels van Delhaize hebben last van het incident, zoals moederbedrijf Ahold Delhaize het noemt. Het is dus niet zomaar een storing.

Een woordvoerder van Ahold Delhaize zegt tegen persbureau Reuters dat er geen reden is om een verband te zien tussen de twee cyberincidenten.

Bij een brand in een huis in het Gelderse Doesburg is een overleden persoon aangetroffen. Dat meldt de veiligheidsregio.

De brand brak rond 08.30 uur uit in de woning aan de Potsmaat. Een groot aantal omliggende woningen is daarop ontruimd. Vanwege de rookontwikkeling werd een NL-Alert afgegeven. De rook trok over delen van Doesburg. Na enkele uren was de brand onder controle, meldt Omroep Gelderland. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekendgemaakt.

Volgens de veiligheidsregio hebben hulpdiensten in de woning het lichaam van een overleden persoon gevonden. Wie het slachtoffer is en of het gaat om een bewoner, is nog niet bekendgemaakt. Ook is nog onduidelijk of er andere slachtoffers zijn. De politie doet verder onderzoek naar de omstandigheden.

De woning raakte bij de brand zwaar beschadigd, en staat volgens de veiligheidsregio op instorten. "De brandweer onderzoekt daarom hoe het pand veilig kan worden betreden en hoe de verdere werkzaamheden verantwoord kunnen worden uitgevoerd", aldus de woordvoerder.

De eerste bewoners van de ontruimde huizen mogen inmiddels weer naar huis. Nog niet alle woningen in de buurt zijn vrijgegeven.

Het aantal abortussen in Nederland is in 2025 licht gestegen ten opzichte van het jaar ervoor. Dat blijkt uit jaarcijfers van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

In totaal ondergingen 39.931 vrouwen vorig jaar een abortus, tegenover 39.438 een jaar eerder. Dat zijn er 493 meer, een stijging van 1,25 procent. De meeste zwangerschapsafbrekingen waren bij vrouwen tussen de 25 en 34 jaar: 18.573. Het jaar ervoor waren er 18.443 abortussen in die leeftijdsgroep.

Een verklaring voor de toename zegt de inspectie niet te kunnen geven. Van alle zwangerschapsafbrekingen vond 80 procent plaats in de eerste acht weken van de zwangerschap.

Grootste stijging bij meisjes

In de leeftijdscategorie tot 15 jaar was de grootste procentuele stijging: waar twee jaar geleden 65 meisjes in die leeftijdscategorie een abortus ondergingen (0,16 procent), waren dat er vorig jaar 163 (0,41 procent).

In absolute zin waren de meeste zwangerschapsafbrekingen bij vrouwen uit de provincies Noord-Holland (11.333) en Zuid-Holland (8284). Relatief gezien vonden de meeste zwangerschapsafbrekingen plaats bij vrouwen van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, gevolgd door Flevoland.

Het Fiom, het expertisecentrum voor ongewenste zwangerschap, meldde bij de cijfers van 2023 ook al dat een verklaring voor de cijfers ingewikkeld is. Aan vrouwen wordt bij de behandeling niet gevraagd waarom ze hun zwangerschap laten beëindigen.

De Nobelprijs voor de Economie gaat dit jaar naar twee Amerikaanse economen: Robert E. Hall en Michael Woodford. Ze krijgen de prijs voor hun werk rond modellen die overheden en centrale banken helpen om met economische schokken om te gaan.

Het gaat dan bijvoorbeeld om een energiecrisis, zoals toen Rusland de oorlog tegen Oekraïne begon in 2022 en de gasprijzen in Europa omhoogschoten.

"Hun onderzoek heeft ervoor gezorgd dat grote economische crises effectiever bestreden kunnen worden", zegt het Nobelcomité. "Dat is zeer nuttig geweest tijdens de pandemie en de energiecrises van de afgelopen jaren."

Robert E. Hall onderzocht hoe consumenten in een crisis beslissen of en hoeveel geld ze uitgeven, op basis van wat ze denken te verdienen in de toekomst. Michael Woodford onderzocht hoe bedrijven beslissen over hun prijzen, op basis van wat ze denken dat de rente in de toekomst zal zijn.

Geen echte Nobelprijs

De Nobelprijs voor Economie is eigenlijk geen echte Nobelprijs, omdat deze niet door Alfred Nobel is bedacht. De andere Nobelprijzen worden al sinds 1901 uitgereikt, de 'Nobelprijs' voor Economie pas sinds 1969.

De officiële benaming is dan ook 'De Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen ter nagedachtenis aan Alfred Nobel'.

Dat de prijs weer naar Amerikanen gaat is geen verrassing: van de 101 laureaten in deze categorie hadden ruim zeventig de Amerikaanse nationaliteit. Sterker nog, met elk veertien hebben zowel de Harvard University als het Massachusetts Institute of Technology er meer dan het eerstvolgende land, het Verenigd Koninkrijk met dertien laureaten.

Drie Nederlanders kregen deze eer, onder wie Jan Tinbergen als eerste in 1969. Ook is de vorig jaar onderscheiden Amerikaans-Israëlische Joel Mokyr geboren in Nederland.

"We zullen een aanval van de vijand tegenhouden, hem afzwakken als hij aanhoudt en uiteindelijk het operationeel gevechtssysteem uitschakelen." Dat is de boodschap van de Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO, generaal Alexus Grynkewich, op de veiligheidstop in Warschau.

Hij zei erbij dat hij hoopt dat het nooit zover hoeft te komen en dat hij vooral wilde geruststellen en afschrikken. "Een conflict is op dit moment niet ophanden en niet onvermijdelijk", verduidelijkte Grynkewich.

Rusland niet genoemd

De militair commandant van het bondgenootschap, die de naam Rusland tijdens zijn toespraak niet in de mond nam, benadrukte meermaals dat de NAVO een defensieve organisatie is. "Maar als iemand zo dwaas is om ons aan te vallen, zullen we vechten."

In het vraaggesprek kreeg de Amerikaanse generaal onder meer de vraag waar hij 's nachts van wakker ligt:

De toespraak van Grynkewich was vooraf als 'overwinningstheorie' op de Russen aangekondigd. Die kwam op het moment dat NAVO-lidstaten steeds vaker met zogeheten hybride aanvallen te maken hebben, waarvan vermoed wordt dat Rusland erachter zit.

Dergelijke sabotageacties zijn bedoeld om paniek te zaaien. Ze vormen een test voor de NAVO, die voor het dilemma wordt gesteld om wel of niet terug te slaan en zo mogelijk een groter conflict in de hand te werken.

Dat de hoogste operationeel commandant van de alliantie zich openlijk uitspreekt over de strategie van de NAVO is bijzonder. Het is vooral de bedoeling om duidelijkheid te scheppen over de toewijding van de VS aan de NAVO en om een conflict met Rusland juist te voorkomen. "Ik wil vooral aan alle één miljard inwoners van NAVO-landen laten zien: we got this", zei Grynkewich in de vraag- en antwoordsessie na zijn toespraak.

In het vraaggesprek, waarin wel op Rusland werd ingegaan, kreeg Grynkewich de vraag waar hij 's nachts van wakker ligt. "Nergens van, het is mijn taak om anderen 's nachts wakker te houden."

Dubbele boodschap

De boodschap van Grynkewich om de Russen een halt toe te roepen moet voor de Oekraïense president Zelensky, die ook aanwezig is op de top, dubbel aanvoelen. Afgelopen week maakte het belangrijkste land van het bondgenootschap, de Verenigde Staten, bekend dat het olie en diesel uit Rusland gaat importeren. Daarmee moeten de prijzen aan de pomp in de VS zakken voor de tussentijdse verkiezingen in november.

President Trump haalde afgelopen weekend nog hard uit naar Zelensky door te zeggen dat het tijd is voor een nieuwe Oekraïense president. Trump zou verder hebben gedreigd wapenleveranties via de NAVO aan Oekraïne stop te zetten. De Amerikaanse president liet in het verleden ook geregeld twijfel bestaan over zijn toewijding aan de NAVO.

Over dat laatste zei de door Trump benoemde Grynkewich: "Niemand hoeft de toewijding van de Verenigde Staten aan dit bondgenootschap ter discussie te stellen."

De politie heeft in Frankrijk een 14-jarige scholier aangehouden in verband met een schietpartij op een middelbare school. Daarbij zijn de directeur en een docent gewond geraakt.

De schietpartij vond plaats bij een middelbare school in Aubagne, ten oosten van de stad Marseille. De 37-jarige leraar werd volgens Franse media geraakt in zijn dijbeen, de 53-jarige directeur in zijn heup. Er zouden vier schoten zijn gelost. Volgens de politie zijn hun verwondingen niet levensbedreigend. Leerlingen van de school krijgen slachtofferhulp.

De jongen had volgens de autoriteiten een hagelgeweer bij zich, het wapen had hij in een gitaarkoffer verstopt. Zijn motief is nog onbekend.

De Franse autoriteiten zeggen dat er vooralsnog geen aanwijzingen zijn dat de schietpartij te maken heeft met de grootschalige scholierenprotesten in het land. Op de middelbare school zijn vandaag geen protesten gehouden, zegt de politie.

Al weken gaan Franse scholieren de straat op om te protesteren tegen de problemen in het middelbaar onderwijs, zoals een tekort aan leraren en een hoge werkdruk. Honderden scholen zijn daardoor dichtgegaan of blijven beperkt open vanwege de onrust.

Schepen op de IJssel kunnen voorlopig weer in beide richtingen tussen Arnhem en Zutphen varen. De stand van de rivier is gestegen en daarom is het eenrichtingsverkeer vandaag opgeheven, laat Rijkswaterstaat weten.

De vaarbeperking werd ruim twee weken geleden ingevoerd na aanhoudende lage waterstanden in de rivieren. Op verschillende plekken was de vaargeul volgens Rijkswaterstaat te ondiep om veilig verkeer in twee richtingen te kunnen garanderen.

Omvaren

Schepen die vanuit Duitsland de IJssel op wilden, konden niet bij Arnhem rechtsaf naar Zutphen maar moesten omvaren via Amsterdam en het IJsselmeer, een afstand van zo'n 300 kilometer, schrijft Omroep Gelderland.

Rijkswaterstaat kondigde eerder al aan dat als het waterpeil 1,45 meter zou hebben bereikt, het eenrichtingsverkeer zou worden opgeheven. Rijkswaterstaat zegt de waterstanden te blijven monitoren en sluit niet uit dat de komende tijd opnieuw maatregelen moeten worden genomen. "De droogteperiode is nog niet voorbij", aldus Rijkswaterstaat.