NOS Nieuws - Algemeen

Een 20-jarige man uit Bergen op Zoom is donderdagavond aangehouden in een onderzoek naar terrorisme. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt hem ervan dat hij zich wil aansluiten bij ISKP, de van oorsprong Afghaanse tak van de terroristische groepering Islamitische Staat (IS).

Het OM heeft de arrestatie vandaag bekendgemaakt. Kort voor zijn arrestatie ontving de politie informatie over de mogelijke plannen van de verdachte, aldus het persbericht.

De verdachte zou in contact staan met mensen die aansturen op het plegen van aanslagen namens ISKP. Gezien de ernst van die verdenking is de man nog dezelfde dag aangehouden door de Dienst Speciale Interventies (DSI).

Volledige beperkingen

Hij wordt verdacht van deelname aan een terroristische organisatie en het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. De man zit in volledige beperkingen, wat wil zeggen dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

De verdachte is vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris in Rotterdam, die besliste dat hij nog zeker twee weken blijft vastzitten.

Drie jonge terreurverdachten

Vorige week werden drie jonge terreurverdachten opgepakt in De Rijp, Rotterdam en Eindhoven. Zij zitten vast op verdenking van "het voorbereiden van een mogelijke aanslag". Twee van hen werden als minderjarigen eerder veroordeeld voor terrorisme.

De ISKP staat voor Islamitische Staat Provincie Khorasan, verwijzend naar de oude Perzische naam voor de regio waarin de terreurorganisatie opereert. De tak van IS ontstond in Afghanistan, maar heeft zich volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) uitgebreid naar meerdere landen in Centraal-Azië met uitlopers naar landen in West-Europa.

Aanslagen

De terroristische organisatie heeft in de afgelopen jaren meerdere grote aanslagen opgeëist in en buiten Afghanistan, waaronder in 2024 Moskou. Toen werden bij een aanslag op de Crocus City Hall 149 mensen gedood. Vier terroristen in camouflagekleding kwamen het gebouw binnen en openden het vuur op bezoekers.

In Iran werden in hetzelfde jaar 84 mensen gedood door twee bomaanslagen. Die gingen af bij een herdenkingsceremonie voor de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Ook pleegde de ISKP in 2021 een dubbele zelfmoordaanslag bij het vliegveld in Kabul. Daarbij kwamen 183 mensen om.

De uitspraken van zangeres Sophie Straat tijdens haar optreden bij Best Kept Secret zijn niet strafbaar, concludeert het Openbaar Ministerie. De twee aangiftes die volgden na het festival op 14 juni, worden daarom niet verder opgepakt.

Tijdens het evenement in Hilvarenbeek vroeg Straat "alle witte mannen naar achteren" te stappen. Ze nodigde andere groepen, vrouwen, mensen van kleur en queerpersonen, uit om naar voren te stappen om deel te nemen aan een moshpit.

Straat zei zelf over de uitspraak dat ze niemand wilde uitsluiten maar juist ruimte wilde maken voor andere groepen. Volgens het OM moet de uiting niet worden opgevat "als een bevel dat alle witte mannen moeten vertrekken vanwege negatieve eigenschappen van die groep". Daarom is het ook geen uiting die aanzet tot haat, discriminatie of geweld, aldus het OM.

Justitie concludeert dat uitspraken "die in eerste instantie discriminatoir overkomen", in context een andere lading krijgen. Daardoor is er in strafrechtelijke zin geen sprake meer van discriminatie.

'Symbolische of activistische oproep'

Straat vraagt volgens het OM met haar uitspraak aan witte mannen om (vrijwillig) ruimte te maken voor andere groepen, zodat die kunnen deelnemen aan de moshpit. Daarbij vormen mensen in het publiek veelal een cirkel vooraan bij een podium waarbinnen mensen zich door de muziek laten meenemen en duwen, springen en tegen elkaar aan beuken.

Het OM ziet de uitspraken in samenhang met haar andere optredens als een symbolische of activistische oproep om aandacht te vragen voor inclusie of bestaande verhoudingen in de samenleving tijdelijk om te draaien.

Artiestenbelangenvereniging BAM! waarschuwt dat de artistieke vrijheid in Nederland onder druk staat:

Eerder oordeelden discriminatiemeldpunten in zowel Nederland als België dat er geen sprake was van discriminatie bij de uitspraken van Straat. "De oproep had alleen betrekking op één korte, eenmalige moshpit voor deze groepen. Bezoekers werden dus niet van het concert geweigerd", zei Discriminatie.nl erover.

Voor het Belgische meldpunt Unia was de context van de uitspraken doorslaggevend, vertelt een woordvoerder aan de Vlaamse omroep VRT. "De uitspraak werd gedaan aan het eind van een artistiek optreden met een maatschappelijke en politieke boodschap over ongelijkheid." Ook waren er volgens Unia geen aanwijzingen dat witte mannen daadwerkelijk werden uitgesloten van het concert of van deelname aan de activiteiten.

Hoe krijg je jongeren bij wie sprake is van gewelddadige radicalisering, daar weer vanaf? Het is een vraag die je de afgelopen dagen vaker hoort, nadat vorige week drie jonge terreurverdachten werden opgepakt in De Rijp, Rotterdam en Eindhoven. Volgens het Openbaar Ministerie zijn ze aangehouden op verdenking van "het voorbereiden van een mogelijke aanslag".

Twee van hen werden als minderjarigen eerder veroordeeld voor terrorisme. Een van de drie, een 19-jarige man uit Eindhoven, zat eerder een gevangenisstraf uit voor het voorbereiden van een jihadistische aanslag in België. Een 17-jarige verdachte uit De Rijp kreeg eveneens een gevangenisstraf, vanwege deelname aan terreurgroep IS.

Vandaag maakte het OM bekend dat donderdag een 20-jarige man uit Bergen op Zoom is aangehouden. Hij wordt ervan verdacht dat hij zich mogelijk wilde aansluiten bij ISKP, de van oorsprong Afghaanse tak van IS.

Bij De Waag, het oudste centrum voor forensische geestelijke gezondheidszorg van ons land, is er een behandelprogramma gericht op jongeren die zijn geradicaliseerd of bij wie er zorgen over zijn. Dat zijn vaak lange trajecten die soms wel twee of drie jaar kunnen duren. Om te begrijpen hoe zo'n proces eruitziet, moet je volgens Simone Dust - programmamanager Jeugd - eerst weten wie er vatbaar zijn voor radicalisering.

Identiteitsvragen

"In het algemeen kan je zeggen dat mensen die weinig verbinding ervaren met de maatschappij, een geïsoleerd leven leiden en moeilijk contact hebben met anderen, meer risico lopen om te radicaliseren", zegt Dust. "Dat zijn bijvoorbeeld mensen met een negatiever zelfbeeld of een gevoel dat hen op een bepaalde manier onrecht is aangedaan.

Daar kunnen volgens de programmamanager verschillende oorzaken onder liggen. Denk daarbij onder meer aan eerdere ervaringen met discriminatie of sociale uitsluiting. "Wat je ziet, is dat kwetsbare mensen met tegenslagen te maken krijgen waardoor ze kampen met identiteitsvragen. Wie ben ik, waar hoor ik thuis? Als je dat soort vragen hebt, ga je op zoek naar antwoorden."

Vervolgens vinden sommigen die antwoorden online bij groepen met extremistisch gedachtegoed. "Dat kan hun een verklaring geven voor de vragen die ze hebben, dat het leven niet loopt zoals ze zouden willen. In zo'n groep word je geaccepteerd, en wordt vaak ook een gemeenschappelijk vijandsbeeld ontwikkeld." Vanaf daar kan het volgens onderzoekers steeds verder gaan.

Hoe draai je dat om? Een jongere komt grofweg op twee manieren in beeld voor een behandeltraject: een vrijwillige en een gedwongen route. Bij de vrijwillige route merken bijvoorbeeld ouders of docenten verontrustende gedragsveranderingen waar ze melding van doen. Maar het vaakste is er sprake van de gedwongen route waarbij de behandeling onderdeel is van een rechterlijke uitspraak. Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding staan er zo'n 250 tot 300 mensen onder behandeling bij de instanties.

Geen gesprek over wereldbeeld

"In zo'n behandeltraject proberen we niet iemand af te brengen van een bepaald wereldbeeld, maar de focus ligt op het voorkomen van nieuw geweld", zegt Simone Dust. "Vaak zijn de opvattingen van deze mensen zó anders dan die van de behandelaren, dat een gesprek daarover snel botst. Hoe harder je dat probeert te veranderen, hoe harder de ander zegt: wat maakt dat jouw wereldbeeld wel klopt en mijne niet?"

Een benadering waarbij een behandelaar in een rechte lijn van A naar B aan een cliënt vraagt om geweld af te zweren, stuit op weerstand. Daarom wordt juist uitgezocht welke factoren samenhangen met de bereidheid om geweld te gebruiken.

"Het is belangrijk dat mensen zich gehoord en erkend voelen", zegt Dust. "Behandelaren vragen zich daarom af waarom het leven van een cliënt nou zo gelopen is en waarom die zo naar de wereld kijkt, dat is niet zomaar ontstaan."

Naast traumabehandeling focussen behandelaren ook op een positief toekomstperspectief en zorgen ze dat iemand weer in verbinding komt met de maatschappij: "Als dat slaagt, lijken iemands problemen minder groot en neemt de bereidheid om geweld te gebruiken ook af."

Al kost dat wel tijd, vaak tussen de twee en drie jaar. Daar is volgens haar weleens verwarring over. "Mensen denken dat de risico's kleiner worden op het moment dat de behandeling start. Dat is niet zo", zegt ze. "Het risico neemt langzaam af, omdat de behandeling lang duurt. Na twee gesprekken is er nog nauwelijks een verbinding met iemand. Dat is tijdrovend."

Volgens behandelaren van De Waag is het lastig om iets te zeggen over het succes van zo'n behandeling. Wel neemt volgens Dust het risico af als geradicaliseerde jongeren ouder worden en beter zelfstandig keuzes leren maken.

De kans is groot dat je ergens deze dagen een groep ooievaars ziet, samen zittend op een gebouw of zwevend op de thermiek. In augustus begint namelijk de trektijd voor de vogel, die vaak overwintert in Spanje of West-Afrika.

"Op dit moment is het aantal vliegende ooievaars op z'n top", zegt Wim van Nee van Stichting Ooievaars Research & Knowhow (STORK). Hij legt uit dat de eieren uitkomen in april en mei, waarna de jonge ooievaars nog zo'n negen à tien weken op het nest zitten. "In augustus kunnen ze allemaal wel vliegen."

Bovendien gaat het goed met de ooievaar. "De laatste tien jaar is het aantal wereldwijd toegenomen met zo'n 20 procent", zegt Van Nee.

In Nederland waren er afgelopen jaar zo'n 2000 broedparen, blijkt uit cijfers van Sovon. Een groot contrast met begin jaren 80, toen er slechts zestien broedparen waren. Sindsdien nam het aantal bijna ieder jaar toe.

In de jaren 60 was de ooievaar zelfs bijna uitgestorven in Nederland, zegt Van Nee. Daarvoor was volgens hem één belangrijke oorzaak. "Het gebruik van DDT, een allesvernietigend landbouwgif. Dat werd aanvankelijk juichend ontvangen, maar later bleek dat het veel had vernietigd."

DDT werd na de Tweede Wereldoorlog in Nederland massaal gebruikt om insecten te doden in de fruitteelt. Omdat het heel lang in de grond blijft zitten, werd het in 1973 verboden in Nederland. Nu mag het nergens meer worden gebruikt in Europa.

De Vogelbescherming startte eind jaren 60 een reddingsplan voor de ooievaar. "Er werden ooievaars gefokt en uitgezet in het land", zegt Van Nee. Dat fokprogramma in de jaren 70, 80 en 90 was succesvol: de populatie groeide sterk en in 2004 verdween de ooievaar van de Rode Lijst.

Maar ook zonder het reddingsplan was de ooievaar in Nederland zijn slechte periode wel weer te boven gekomen, denkt Van Nee. "Want er is wereldwijd een toename."

De ooievaar is volgens Van Nee "een opportunistisch vogel". "Hij maakt handig gebruik van de omstandigheden: als een voedselbron niet meer beschikbaar is, dan stapt hij over op een andere voedselbron." Hij wijst erop dat de wereldbevolking in de afgelopen decennia ook enorm is gegroeid. "Maar daar kan hij blijkbaar goed mee omgaan."

Sommige mensen vrezen dat de ooievaar te dominant wordt en andere soorten verdrukt, zegt Van Nee. "Een ooievaar eet wat voor zijn snavel komt", legt de kenner uit. Hij eet insecten zoals torren en kevers, maar ook wormen. "Het is de natuur: eten en gegeten worden."

Zelf is Van Nee niet zo bang dat er door de ooievaar geen ruimte meer is voor andere soorten. Wel adviseert stichting STORK om geen kunstnesten meer te plaatsen, gevlochten manden op een hoge paal. "Een kunstnest is een hulpmiddel en die zijn niet meer nodig, dus daar moeten we terughoudend mee zijn."

Route zoeken

Nederlandse ooievaars vertrekken deze en volgende maand naar het zuiden via België, Frankrijk en Spanje. Als eerste gaan altijd de jonge ooievaars, zonder hun ouders. "Ze moeten dus zelf de route bepalen", zegt Van Nee.

Daardoor leggen ze volgens hem meer kilometers af dan hun ouders, die pas later vertrekken. "Jonge ooievaars gaan een beetje links, een beetje rechts. Volwassen ooievaars vliegen zelfverzekerder, in een rechtere lijn."

De volwassen ooievaars komen vanaf februari weer terug naar het noorden om nieuwe eieren te leggen. Jonge ooievaars blijven volgens Van Nee een paar jaar weg, tot ze ook kunnen broeden. "Ze puberen in Afrika of Spanje."

Rijkswaterstaat heeft de stuw in de Nederrijn bij Driel helemaal opengezet. Bij hoge waterstanden in de Rijn gebeurt dat vaker, zodat het water sneller kan wegstromen naar zee. Het is voor het eerst dat deze stuw vanwege lage waterstanden helemaal wordt geopend.

De waterstanden voor en achter de stuw zijn door het gebrek aan aanvoer vanuit Duitsland nu bijna gelijk. Hij heeft daardoor geen regulerende functie meer. Om het risico op schade door een aanvaring uit te sluiten - zoals in 2023 bij een stuw in de Maas bij Grave - heeft Rijkswaterstaat hem helemaal opengezet.

De stuw bij Amerongen neemt de regulerende functie nu over.

Normaal gesproken zorgen de stuwen bij Driel en die bij Amerongen en Hagestein dat het water dat door de Rijn wordt aangevoerd niet te snel wegstroomt naar zee.

Daardoor blijft er voldoende zoetwater beschikbaar voor het noordelijk deel van Nederland en voldoende water voor de scheepvaart op de Nederrijn, de Lek en de IJssel. De stuw bij Driel zorgt ook dat het IJsselmeer voldoende zoetwater heeft.

Voor de scheepvaart verandert er niks, zegt Rijkswaterstaat. Schippers moeten wel rekening blijven houden met een geringe vaardiepte en mogelijke laadbeperkingen.

Een ex-politieagent uit Roermond is vrijgesproken van de verkrachting van een 28-jarige vrouw. Volgens de rechter is er te weinig bewijs om de 36-jarige man, die inmiddels ontslagen is, te veroordelen.

Vorige zomer was de agent in zijn vrije tijd op een festival in Roermond, schrijft regionale omroep L1. Bij de 28-jarige vrouw en haar vriend thuis was daarna een afterparty, waar behalve de agent nog meer mannen en vrouwen naartoe kwamen.

De man verklaarde in de rechtbank dat de vrouw hem verleidde terwijl hij boven naar de wc ging. Daarna hadden ze volgens hem in de slaapkamer van de vrouw seks gehad.

De verklaring van de vrouw staat daar volgens de rechter lijnrecht tegenover: zij zegt dat ze onder invloed van cocaïne was, naar bed was gegaan en in haar slaap is verkracht door een voor haar onbekende man.

Geen bewijs

De rechtbank heeft met DNA-onderzoek vastgesteld dat de twee seks hebben gehad. Maar onder welke omstandigheden, blijft onduidelijk.

De vrouw heeft drie verklaringen afgelegd bij de politie en ook gasten van de afterparty hebben de politie te woord gestaan.

Volgens de rechtbank komt het verhaal van de vrouw niet overeen met dat van anderen en is het op belangrijke onderdelen inconsistent en onvoldoende gedetailleerd. Daarom kan de verklaring niet als bewijs gebruikt worden.

Ander bewijs is er niet. De rechtbank benadrukt wel dat een verklaring die niet bruikbaar is als bewijs, niet betekent dat de vrouw onbetrouwbaar is.

Bureauwerk

De man gaat dus vrijuit. Hij deed bureauwerk bij de politie in Venlo en Weert en werd na intern onderzoek eerder al ontslagen. Er loopt een bezwaar tegen zijn ontslag.

Het Openbaar Ministerie (OM) had een celstraf van drie jaar tegen de man geëist. Het OM heeft twee weken te tijd om in hoger beroep te gaan.

Ariana Grande neemt in september tijdelijk een stapje terug met optreden en publieke vertoningen, laat een vertegenwoordiger weten aan het Amerikaanse tijdschrift People Magazine. De 33-jarige popster zal een pauze nemen na "eindeloze en voortdurende kritiek".

De Amerikaanse zangeres en actrice is sinds 6 juni op tournee voor haar vorige album, Eternal Sunshine, door de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk. Na haar laatste concert in Londen op 1 september zal ze een tijdje uit het publieke domein verdwijnen.

"Grande kijkt ernaar uit om de tour zowel gezond als gelukkig, op een positieve noot af te sluiten, en vervolgens een welverdiende pauze te nemen van openbare verschijningen die hebben geleid tot aanhoudende kritiek", aldus het team van Grande. "Deze tour is een prachtige ervaring geweest voor haar. Ze houdt van haar fans en heeft enorm genoten van elke minuut." De vertegenwoordiger gaat niet inhoudelijk in op de kritiek.

Kritiek op lichaam

De afgelopen jaren zijn het uiterlijk en vooral het gewicht van de zangeres onderwerp van publieke discussie geweest. Dit begon in 2022 toen de zangeres begon met de opnames van de verfilming van de Broadway-musical Wicked en bereikte een hoogtepunt toen het eerste deel van de adaptatie in 2024 uitkwam.

Online werd gezegd dat Grande te dun zou zijn, en socialemediagebruikers zouden zich zorgen maken om haar gezondheid. De zangeres heeft meermaals gereageerd op de opmerkingen en ook duidelijk gemaakt dat ze er niet van gediend was. "Ik denk dat we voorzichtiger moeten zijn en niet zo snel commentaar moeten leveren op iemands lichaam", zei Grande in een video in 2023. "Ook als je denkt iets goeds te zeggen of de beste bedoelingen hebt, zouden we dat minder vaak moeten doen."

De zangeres herinnerde haar volgers eraan dat niemand weet wat iemand achter de schermen meemaakt en dat "er verschillende manieren zijn om er gezond uit te zien", schrijft de Amerikaanse krant LA Times.

Het leek aan dovemansoren gericht want de kritiek laaide weer op in 2025, rond de première van deel 2 van Wicked. Ook vorige week kwam opnieuw commentaar op het lichaam van de zangeres toen de videoclip van haar nieuwe nummer Petals uitkwam. Het is een nummer van het gelijknamige album dat op 31 juli uitkwam.

West End

Grande zal ook niet meer op het toneel verschijnen voor de musical Sunday in the Park with George, schrijft People Magazine. De zangeres zou in 2027 te zien zijn op West End naast haar Wicked-tegenspeler Jonathan Bailey, in de heropvoering van de musical uit 1984.

Grande is vanaf november in de bioscoop te zien in de nieuwe komedie Meet the Parents: Focker-In-Law. Het is het vierde deel van de succesvolle Meet the Parents-franchise met Ben Stiller en Robert De Niro.

Het Nederlandse kabinet gaat erop aandringen dat de Europese Commissie onderzoek doet naar de oorzaken van de bestorming van de Spaanse exclave Ceuta door tienduizenden migranten. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie schrijft vandaag aan de Tweede Kamer dat hij een evaluatie wil "naar de oorzaken en de tekortkomingen, zodat duidelijk wordt hoe deze situatie heeft kunnen ontstaan".

In zijn brief beklemtoont de minister dat het vrijwel zeker is dat er geen enkele migrant is doorgereisd naar het vasteland van Spanje of de rest van de EU, ook omdat Spanje de buitengrens van de unie inmiddels verstrekt heeft. "Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden", schrijft hij.

Reizen van Ceuta naar het Spaanse vasteland is gebonden aan controles, dus de kans lijkt ook klein dat er alsnog migranten naar Europa zullen komen. En als er zich toch mensen uit deze groep in Nederland melden voor asiel, dan worden ze teruggestuurd naar Spanje, belooft Van den Brink.

'Ongekende schending'

Het overgrote deel van de vluchtelingen die zwemmend Ceuta bereikten is inmiddels ook weer teruggekeerd naar Marokko. Toch herhaalt Van den Brink dat de gebeurtenissen van vorige week in de ogen van het kabinet "een ongekende schending van de integriteit van de buitengrens van Europa zijn en alles erop gericht moet zijn om dat te voorkomen".

Morgen bespreken de asielministers van de EU in een ingelaste onlinevergadering de situatie. Spanje moet wat Van den Brink betreft "alles op alles zetten" om ook de overgebleven migranten terug te laten keren en de grenzen verder te beveiligen. "Zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier naar Spanje willen komen."

72 doden

Afgelopen donderdag kwamen er in 24 uur tijd zo'n 50.000 mensen illegaal de grens tussen Marokko en Ceuta over, de meesten zwemmend. Waarom dat precies gebeurde, is niet duidelijk. Mogelijk spelen berichten op sociale media een rol.

De gebeurtenissen leidden tot grote ophef en verontwaardiging. Kamerleden van vooral rechtse partijen drongen aan op harde maatregelen om te voorkomen dat de Marokkanen konden doorreizen naar de rest van de EU en dus ook Nederland.

Bij de overtocht kwamen zeker 72 mensen om. "Het kabinet betreurt het verlies van deze levens. Mensensmokkelaars hebben misbruik gemaakt van kwetsbare personen waaronder minderjarigen. Het kabinet veroordeelt dit", schrijft minister Van den Brink.

In het Limburgse dorp Oostrum, in de gemeente Venray, woedt een grote natuurbrand. Vanwege de droogte is extra opgeschaald. Er rijden in ieder geval tot 18.00 uur geen treinen tussen Boxmeer en Venray. Om het vuur te bestrijden is een blushelikopter van defensie ingezet, een tweede is onderweg.

De brand woedt sinds 11.45 uur in het natuurgebied bij Oostrum. De Veiligheidsregio Limburg-Noord vraagt mensen om weg te blijven uit het gebied en de hulpdiensten de ruimte te geven. Volgens de veiligheidsregio zijn er "zeer veel mensen en voertuigen bezig".

"Het brandt behoorlijk", zegt een woordvoerder. "Een kleine 21 hectare staat in brand, en de brand is niet onder controle. De wind is aan het aanwakkeren en de vlammen breiden zich nog steeds uit."

Er is rond 17.00 uur een NL-alert verstuurd naar inwoners van het gebied ten noordoosten van Venray. Daar liggen de dorpen Loobeek en Holthees. Mensen die daar wonen, wordt geadviseerd om uit de rook en het natuurgebied te blijven, en ramen en deuren te sluiten.

Drones

De brandweer onderzoekt met drones hoe groot het gebied dat in brand staat precies is.

Eerste beelden vanuit de lucht duiden op een grote brand:

Een camping in de buurt is ontruimd. Ongeveer 300 gasten worden opgevangen in een hotel in de buurt. De brandweer gaat metingen verrichten in de omgeving en kijken of nog meer ontruimingen nodig zijn.

Brand in boomtoppen

Volgens L1 Nieuws zijn brandweereenheden uit verschillende provincies en regio's ter plaatse. Dat is nodig omdat het blussen waarschijnlijk lang gaat duren en de omvang van de brand groot is. De brandweer probeert te voorkomen dat het vuur zich verspreidt tot over het nabijgelegen spoor.

Bij de brand zou sprake zijn van kroonvuur. Dat houdt in dat de vlammen zich in de toppen van bomen bevinden. Hierdoor kan het vuur zich snel verspreiden via andere boomtoppen en is het blussen extra lastig.

Het is de vierde keer dit jaar in Nederland dat een blushelikopter is opgeroepen voor een natuurbrand. Dit voorjaar gebeurde dat twee keer, bij de grote natuurbrand op het militaire oefenterrein in 't Harde in Gelderland en bij de natuurbrand in Weert in Limburg eind april.

Rosmalen

Ook in het Brabantse Rosmalen is aan het einde van de middag een grote brand uitgebroken. De Veiligheidsregio Brabant-Noord zegt dat meerdere brandweereenheden ter plaatse zijn. Volgens onze verslaggever ter plaatse is de brand onder controle en is de brandweer alleen nog bezig met nablussen.

Iran voert geen gesprekken met de Verenigde Staten, zegt de woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken Baghaei. Daarmee spreekt hij president Trump tegen, die eerder zei dat onderhandelingen over een staakt-het-vuren vanmiddag zouden worden hervat.

Baghaei zegt dat Iran geen plannen heeft om buitenlandse delegaties te ontvangen of onderhandelaars te sturen voor onderhandelingen met de VS.

Volgens Iran wordt nu alleen met Oman gesproken over een tijdelijke vaarroute door de Straat van Hormuz. Beide landen grenzen aan de zeestraat. Volgens Iran is er vooruitgang geboekt in die gesprekken.

Baghaei stelt dat het bereiken van een akkoord met Oman niet genoeg is om de zeestraat volledig te heropenen, vanwege de voortdurende aanvallen van de VS op Iran.

Economische gevolgen

De Amerikaanse president Trump dreigde weer met nieuwe aanvallen op Iran maar besloot afgelopen weekend die af te blazen zodat beide landen tot een akkoord kunnen komen. Hij zei dat er afspraken op hoofdlijnen waren.

De Amerikaanse president zei dat alles klaarstond voor de aanval, maar dat hij had besloten om te wachten nadat bondgenoten, waaronder Qatar en Saudi-Arabië, daarom hadden gevraagd.

Twee maanden geleden tekenden de landen, na bemiddeling van Pakistan, een intentieverklaring om een einde aan de oorlog te maken. De aanvallen werden toen enkele weken gestaakt, maar het geweld laaide vorige maand weer op.

Trump wil met de nieuwe onderhandelingen onder meer bereiken dat de Straat van Hormuz volledig wordt geopend voor de scheepvaart. De Amerikaanse president staat in zijn land onder druk vanwege de economische gevolgen van de oorlog, zoals de hoge brandstofprijzen.

Corné H. is veroordeeld tot een jaar voorwaardelijke celstraf voor het gijzelen van medewerkers van de gevangenis in Vught, eind vorig jaar. Hij zat op dat moment een celstraf uit voor een ander delict: hij gijzelde in maart 2024 vier personeelsleden van een café in Ede. De straf van vandaag is gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie.

Op sinterklaasavond 2025 gijzelde de 30-jarige H. een paar uur lang drie medewerkers van de gevangenis. Ook bedreigde hij vijf andere collega's. Hij zat op dat moment op de psychiatrische afdeling, en niet in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Het lukte H. om de medewerkers te gijzelen met keukenmesjes die hij had gekregen om een smoothie te maken. Ook had hij de medewerkers geboeid.

Volgens de rechter stonden de betrokken medewerkers doodsangsten uit en vroegen ze zich af of ze wel levend thuis zouden komen. "Dit moet afschuwelijk zijn geweest." H. liet zijn gijzelaars gaan na telefoongesprekken met onderhandelaars. H. moet schadevergoeding betalen aan de slachtoffers.

Tbs-traject

H. verbleef in Vught in afwachting van een plaats in een tbs-kliniek. Inmiddels is hij overgeplaatst en aan een tbs-traject begonnen.

Doordat de opgelegde celstraf voorwaardelijk is, hoeft H. zijn tbs-traject niet te onderbreken. Alleen wanneer hij opnieuw de fout in gaat, moet hij de celstraf in een gevangenis uitzitten. Het OM eiste een voorwaardelijke gevangenisstraf nadat justitie nadrukkelijk had gekeken naar zijn psychische problematiek.

Volgens de rechtbank werd het gedrag van H. tijdens de gijzeling beïnvloed door zijn stoornissen. Uit onderzoeken blijkt hij te lijden aan autisme, posttraumatische stressstoornis (PTSS) en schizofrenie. Ook vertoont hij volgens onderzoekers "antisociale en borderline persoonlijkheidskenmerken". Daardoor is H. volgens onderzoekers verminderd toerekeningsvatbaar.

Tbs-kliniek

In februari 2026 vroeg de advocaat van H. om voorrang bij een plek in een tbs-kliniek. H. was volgens zijn advocaat een gevaar voor zichzelf: zo slikte hij onder meer scheermesjes in. De rechter oordeelde dat de situatie van H. niet uitzonderlijk was, waardoor hij niet eerder een plek toegewezen kreeg.

Op verschillende plekken in Europa zijn of worden mensen geëvacueerd vanwege grote bosbranden. Maar wat als je voor je werk juist naar die bosbranden toe gaat? In de podcast vertellen drie mensen die oog in oog stonden met het vuur hoe zij dat hebben ervaren.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Aschwin Verheijen is teamleider van een Nederlandse brandweereenheid die in Spanje de bosbranden hielp bestrijden. Hij is net terug en vertelt hoe zwaar en hoe gevaarlijk de omstandigheden zijn.

Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin deed een week lang verslag in het gebied rondom Bordeaux, waar grote branden uitbraken. Een loodzware week, die veel indruk heeft gemaakt, vertelt ze.

En campinghouder Gijs Nifterik zag aan het begin van de zomer het vuur op zijn camping in Zuid-Frankrijk afkomen. Inmiddels is hij weer open, maar hoe toekomstbestendig is kamperen in de zomer in zijn regio nog?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie en eindredactie: Marco Geijtenbeek en Judith van de Hulsbeek

Bij Oekraïense aanvallen op Rusland is een magazijn van Wildberries geraakt, de grootste webwinkel van het land. Daarbij zijn volgens regionale Russische functionarissen twee mensen gewond geraakt. Oekraïne zegt niets over de aanvallen.

Het distributiecentrum van Wildberries staat in de regio Vladimir, ten oosten van de hoofdstad Moskou. Na de aanval brak er ook brand uit en werd het personeel geëvacueerd. Volgens het bedrijf worden de logistieke activiteiten verplaatst naar andere locaties zodat leveringen kunnen doorgaan.

Meer dan 200 brandweerlieden zijn volgens de lokale gouverneur ingezet om de brand te bestrijden. De brand zou zo'n 100.000 vierkante meter beslaan, zo groot als veertien voetbalvelden.

Een persoon raakte bij de aanval gewond aan zijn hoofd en een ander aan zijn vingers, zegt de regionale gouverneur. De derde gewonde is volgens de gouverneur een buurtbewoner die gewond is geraakt aan haar benen.

Vaker doelwit

De laatste tijd zijn distributiecentra van Wildberries vaker doelwit van Oekraïense aanvallen. De regering in Kyiv zegt dat daar goederen worden vervoerd en opgeslagen die in de oorlog worden gebruikt. Volgens militaire experts wil Oekraïne de oorlog zichtbaarder maken voor gewone Russen.

Volgens Wildberries heeft het bedrijf aanzienlijke verliezen geleden in tien landen als gevolg van de aanvallen.

De aanvallen passen bij de nieuwe oorlogsstrategie van Oekraïne. Bekijk daarover deze video van Nieuwsuur:

Ook in de nacht van zaterdag op zondag waren er Oekraïense aanvallen op Rusland. Daarbij werden zeker acht mensen gedood, onder wie een kind, melden lokale functionarissen.

Het kind overleed bij een aanval in de buurt van een speeltuin in de westelijke grensregio Belgorod. Twee andere kinderen raakten gewond bij de aanval. Elders in de regio kwamen ook twee anderen mensen om het leven en raakten drie mensen gewond bij droneaanvallen.

In de regio Saratov in het zuiden van Rusland kwamen twee mensen om bij een droneaanval op een woning, meldt de lokale gouverneur. In de regio bevinden zich een grote olieraffinaderij en een luchtmachtbasis. Volgens Oekraïne waren die locaties het doelwit van de aanvallen.

Ook in de regio Oedmoertië vielen volgens de lokale waarnemend gouverneur drie doden en raakten twee anderen gewond.

Bij een magazijn van Wildberries in de regio Samara, zo'n duizend kilometer ten oosten van Moskou, brak er brand uit na een droneaanval. Er vielen volgens de lokale gouverneur geen slachtoffers.

Aanvallen op Oekraïne

Ook Rusland heeft grootschalige aanvallen uitgevoerd op Oekraïne. Daarbij zijn volgens Oekraïne vijf mensen omgekomen en raakten tientallen anderen gewond.

De zuidelijke stad Zaporizjzja werd gisteren getroffen door Russische zweefbommen, zegt de gouverneur van de regio. Zweefbommen worden al sinds de invasie van Oekraïne vier jaar geleden ingezet, daarmee kunnen op grote afstand aanvallen worden uitgevoerd.

Volgens de gouverneur is bij de Russische aanval een 71-jarige vrouw om het leven gekomen en raakten 31 anderen gewond. Ook raakten meerdere flatgebouwen in Zaporizjzja beschadigd.

Ook de steden Soemy en Brovary werden zondag geraakt. In die laatste stad is een persoon overleden en raakten zes anderen gewond bij een droneaanval, meldt de Oekraïense president Zelensky.

De gevangengenomen voormalig leider van Myanmar, Aung San Suu Kyi, heeft een ontmoeting gehad met een vertegenwoordiger van het Internationaal Comité van het Rode Kruis. Daarmee is voor het eerst in tweeënhalf jaar bevestigd dat zij nog in leven is. De inmiddels 81-jarige werd in 2021 gearresteerd, toen de voormalig juntaleider Min Aung Hlaing een coup pleegde in het land.

De militaire regering van Myanmar heeft foto's vrijgegeven van de ontmoeting. Daarop lijkt Suu Kyi in goede gezondheid te verkeren, voor zover je dat op die manier vast kunt stellen. Autoriteiten binnen de militaire regering hebben altijd gezegd dat Suu Kyi in leven was, al werd overtuigend bewijs hiervoor nooit geleverd.

Dit is een van de vrijgegeven foto's, die in slechte kwaliteit is aangeleverd:

De jongste zoon van Suu Kyi, Kim Aris, noemt de ontmoeting in een verklaring "een eerste stap". Maar het mag volgens hem niet de laatste zijn. Ook zei hij dat hij nog geen onafhankelijke bevestiging heeft ontvangen over de toestand of het welzijn van zijn moeder. Het is niet bekend wat is besproken bij de ontmoeting.

Suu Kyi won in 1991 de Nobelprijs voor de Vrede, voor haar vreedzame strijd voor democratie en mensenrechten in Myanmar, dat toen nog Birma heette. Ze zit na een politiek proces een gevangenisstraf uit van 27 jaar. Haar veroordeling is volgens critici gebaseerd op strafaanklachten die zijn verzonnen.

Voormalig bevelhebber van het leger Min Aung Hlaing werd in april formeel benoemd tot president van Myanmar, vijf jaar na zijn machtsgreep.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Na de zeer omstreden verkiezingswinst van de legerpartijen dit jaar, is de nieuwe regering hard op zoek naar legitimiteit van haar leiderschap in Myanmar. En buurlanden zoals China en Thailand zijn op hun beurt op zoek naar stabiliteit in de regio.

Maar vooral de Zuidoost-Aziatische landen dringen erop aan om Aung San Suu Kyi te ontmoeten, als wisselgeld voor betere banden met het Myanmarese legerregime. Tot nu toe heeft het regime dat steeds geweigerd. Dit lijkt voor hen de gulden middenweg. Een PR-middel om aan te tonen dat Suu Kyi in leven is en volgens het regime in goede gezondheid verkeert. Om zo de banden met buurlanden te versterken, zonder Suu Kyi contact te gunnen met de buitenwereld."

Na de arrestatie van Suu Kyi volgden burgerprotesten in Myanmar, die hardhandig werden neergeslagen door het leger. Volgens een samenwerkingsverband van internationale onafhankelijke onderzoekers, zijn sindsdien tienduizenden mensen omgekomen.

In juni concludeerde de Verenigde Naties in een rapport dat het Myanmarese leger in zes maanden tijd verantwoordelijk is voor meer dan 700 burgerdoden. Ook is het leed van miljoenen inwoners is verergerd door verminderde humanitaire hulp in het land. Miljoenen mensen zijn in het land ontheemd geraakt en het internet en de media zijn grotendeels aan banden gelegd.

"Wie kan mij het verschil vertellen tussen binnenlands en buitenlands toerisme", roept de leraar door de klas. Een groep jongemannen kijkt hem aandachtig aan, vrouwen zijn hier niet. In het door de overheid gefinancierde Instituut van Toerisme in Kabul worden ze klaargestoomd om in de recreatiesector aan de slag te gaan.

De toerisme-industrie is een goed voorbeeld van hoe pragmatisch de Taliban kunnen zijn om hun imago internationaal op te vijzelen. Terwijl ze tegelijkertijd de mensenrechten van hun eigen burgers met voeten treden.

"Voor het eerst hebben we in Afghanistan een toerisme-opleiding, er zijn al 400 studenten afgestudeerd", zegt Ahmad Seyar Rahimi trots. Hij is hoofd van de vereniging voor toerisme.

Meer buitenlanders

Ondanks de eeuwenoude cultuur en adembenemende landschappen is Afghanistan niet het eerste land waar mensen aan denken om op vakantie te gaan. Als het aan de Taliban ligt, verandert dat.

Door te investeren in de bouw van hotels en toerisme-opleidingen hopen ze Afghanistan aantrekkelijker te maken.

Het aantal buitenlandse bezoekers steeg voorzichtig onder de Taliban, van een paar honderd naar meer dan 9000 het afgelopen jaar. Ruim 2000 kwamen puur voor vermaak, er zijn ook veel gevluchte Afghanen die na jaren hun familie weer kunnen bezoeken.

"Het is compleet veilig om hier door elke provincie te reizen, overal kom je alleen maar gastvrijheid tegen", zegt Rahimi overtuigd.

Reisbureau

Gastvrijheid zit ingebakken in de Afghaanse cultuur, maar dat beeld staat haaks op de extreme controle die de Taliban uitvoeren op haar eigen burgers. Met hun extreme interpretatie van de islam hebben ze vrouwen vrijwel geheel uitgesloten van de Afghaanse samenleving.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty zegt dat vrouwen systematisch worden onderdrukt, opgepakt en gemarteld als ze zich hiertegen willen uitspreken. Ook voor mannen gelden steeds strengere regels over hoe zij zich publiekelijk moeten gedragen.

Voor buitenlandse bezoekers gelden de regels niet, maar de vraag is of zij dit regime willen ondersteunen met hun vakantiegeld. Geld voor alle reisvergunningen, gidsen en entreetickets gaat rechtstreeks naar het regime. De gastvrije houding die de Taliban nu aannemen, is bedoeld om met buitenlands geld de falende economie te kunnen stutten.

In een klein reisbureautje in de populaire toeristische stad Bamyan hoopt Nasibeh Ebrahimi op meer buitenlandse bezoekers: "Ik ben drie jaar geleden begonnen om toeristen te begeleiden, het maakt het mij onafhankelijk."

Hoewel vrouwen officieel niet mogen werken van de Taliban heeft zij haar eigen bedrijf opgezet met goedkeuring van de lokale overheid.

"Vrouwen mogen wel een eigen onderneming beginnen, dus voor mij is er geen enkele belemmering", claimt Ebrahimi.

Kleurrijke gewaden

Bamyan is bekend van de grote Boeddhabeelden die de Taliban in 2001 vrijwel geheel opbliezen. De restanten van wat ze toen hebben proberen uit te wissen aan Afghaanse cultuur zijn nu een van de grootste toeristische trekpleisters van het land.

Een groot deel van de bevolking hoort hier bij de Hazara-gemeenschap, die volgt een andere stroming van de islam dan de Taliban. Dat merk je aan de sfeer op straat. In tegenstelling tot steden als Kabul en Herat zie je hier vrouwen alleen rondlopen in kleurrijke gewaden. Soms zelfs met panterprint. Er lijkt hier dus wat meer ruimte te zijn voor vrouwen als Ebrahimi.

"Door mijn reisbureau kan ik vrouwen aannemen die als gids andere groepen vrouwen begeleiden." Volgens Ebrahimi motiveert dat andere vrouwen om ook iets voor zichzelf te beginnen.

Ze blijft de nuances opzoeken, blijft weg van openlijke kritiek, maar geeft wel toe dat de situatie onder de Taliban nu "anders" is voor vrouwen. Veel culturele plekken mogen ze niet bezoeken, of alleen op gezette tijden onder begeleiding van een man.

Gevaar geweken

De mannen van het toerisme-instituut in Kabul blijven herhalen dat het voor iedereen veiliger is geworden om naar Afghanistan te komen. Ook voor buitenlandse vrouwen.

Sinds de extreem-conservatieve islamisten het land hebben overgenomen is het aantal aanslagen inderdaad gedaald. Talibanstrijders hebben nu expliciet vanuit de hoogste regionen van het Taliban-leiderschap de opdracht gekregen om buitenlanders hartelijk te ontvangen. Strijders die jarenlang buitenlanders als doelwit hadden, moeten ze nu met open armen ontvangen."

"We komen uit een hele moeilijke tijd, maar nu is er vrede en is het de juiste tijd voor toerisme", zegt student Hafiz.

Doden door IS

Het betekent niet dat Afghanistan voor buitenlanders veilig is: de laatste jaren zijn buitenlanders doelwit geworden van terreurorganisatie IS. In 2024 werden in Bamyan drie Spanjaarden doodgeschoten. Begin dit jaar in Kabul werd een restaurant met Chinese toeristen opgeblazen.

Hoewel de situatie een stuk rustiger is, worden er nog steeds buitenlanders ontvoerd of arbitrair vastgezet. Ook door groepen die geallieerd zijn met de Taliban. Daardoor geven de meeste landen, waaronder Nederland, nog steeds een negatief reisadvies.

Zowel Hafiz als Nasibeh hopen dat dit in de toekomst zal veranderen. "Afghanistan is de bakermat van de beschaving. Dus je moet een manier vinden om buitenlanders daar toegang tot te geven", aldus Hafiz.

Olie- en energieproducent Shell verkoopt alle Europese projecten voor hernieuwbare energie op het vaste land. Dat maakt het olieconcern bekend op de website.

Het Franse bedrijf TotalEnergies neemt deze activiteiten over. Het gaat onder andere om zonnestroomparken, windmolenparken op land en faciliteiten voor de opslag van duurzame energie.

Shell heeft het over projecten in Nederland, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Deels zijn het activiteiten die al in gebruik zijn genomen, deels zijn het projecten in ontwikkeling of die gepland staan.

Duurzaamheidsambities

Shell zegt dat het totaal van deze activiteiten goed is voor zo'n 0,5 gigawatt aan stroomopwekking. Dat is ongeveer 12 procent van hun totale energieprojecten.

Het olieconcern verklaart dat de verkopen passen in hun langetermijnstrategie. Shell wil zo geld vrijmaken voor andere investeringen. De laatste jaren neemt het bedrijf verder afstand van de ambities op het gebied van hernieuwbare energie.

Olieconcern TotalEnergies koopt de laatste jaren juist veel bedrijven en bedrijfsonderdelen die hernieuwbare energie opwekken, verdelen of opslaan.

Voor hoeveel geld de activiteiten zijn verkocht, zegt Shell niet. Eind dit jaar moet duidelijk worden of de overname door de toezichthouder wordt goedgekeurd.

In de Amerikaanse staat Washington zijn ten minste 600 gebouwen verwoest door natuurbranden. Ook moesten 60.000 mensen hun huis verlaten. Er zijn volgens de lokale autoriteiten in het westen van de Verenigde Staten geen meldingen van gewonden of vermisten.

Het vuur woedt in Spokane County, een regio met bijna 600.000 inwoners. Afgelopen weekend werd daar de noodtoestand uitgeroepen. Hoe het vuur is ontstaan, is nog niet duidelijk.

Op beelden uit de omgeving van Spokane is te zien dat sommige huizen zijn veranderd in ruïnes met alleen nog een schoorsteen die overeind staat.

Ook stijgen dikke zwarte rookwolken op in de buurt van woonwijken:

De verwachting is dat de problemen aanhouden omdat het voorlopig nog droog blijft. "We zijn nog niet buiten gevaar", zei de senator Cantwell tijdens een persconferentie in Spokane. "De komende dagen zullen uitdagend zijn."

Het terrein maakt het bestrijden van de brand ook lastig, zei woordvoerder Cossel van het interventieteam uit Californië. "Het is erg heuvelachtig, met zeer steile hellingen."

Meer branden in VS

Ook in andere Amerikaanse staten zijn natuurbranden. In het westen van de staat Idaho en het oosten van de staat Oregon zijn brandweermensen al tien dagen bezig met het bestrijden van een brand. Die heeft inmiddels al bijna 136.000 hectare verwoest.

In het midden van de staat Utah woedt ook een natuurbrand. Dit weekend is het vuur daar flink uitgebreid, van 4100 naar 14.500 hectare. Die treft ook het vee. Volgens de lokale politie zijn meer dan honderd dieren omgekomen door de brand.

PostNL bezorgde in de eerste helft van dit jaar minder pakketten dan in dezelfde periode vorig jaar. Uit de kwartaalcijfers die het postbedrijf presenteerde bleek dat de daling met name komt doordat er minder pakketjes worden bezorgd vanuit Aziatische webwinkels.

Het aantal pakketten uit het buitenland dat via PostNL werd bezorgd, nam met 15 procent af. Pakketjes van buiten de EU zijn per 1 juli duurder geworden omdat er een heffing van 3 euro per product of productgroep op zit.

Invoerheffingen

De cijfers hebben betrekking op de periode vóór het ingaan van de heffing, maar zijn er toch al in terug te zien. Dat komt omdat Aziatische webwinkels zich op de hogere tarieven hebben voorbereid. Volgens de directeur van PostNL Pim Berendsen zorgt dit voor een extra effect.

Uit de kwartaalcijfers bleek dat ook vanuit Nederland minder pakketjes werden bezorgd, rond de 4 procent minder. De omzet bleef afgelopen half jaar met 1,6 miljard euro wel gelijk vergeleken met dezelfde periode vorig jaar.

Briefpost

Het aantal brieven en kaarten dat wordt verstuurd neemt al jaren af. Deze trend zette de eerste helft van dit jaar door, het volume daalde met bijna 8 procent. De bezorging hiervan kost PostNL nog altijd meer dan het oplevert.

Het bedrijf kreeg halverwege dit jaar daarom ook twee werkdagen de tijd om een brief te bezorgen in plaats van één werkdag voorheen.

De wet wordt volgend jaar nogmaals aangepast. Dan mag PostNL maximaal drie dagen doen over bezorging van brieven en kaarten. Dat is "noodzakelijk om de postdienst op lange termijn houdbaar te maken", zegt topman Berendsen.

De Japanse yen was weggezakt tot het laagste niveau in bijna veertig jaar, maar schoot de afgelopen dagen omhoog. Berichten over geheime aankopen en een gefotografeerd Amerikaans spiekbriefje voedden de vermoedens. Maandag kwam de bevestiging: de regeringen in Tokio en Washington hebben met miljarden ingegrepen om de val van de yen te stoppen.

Zodra minister Katayama bij de ingang van het ministerie van Financiën verschijnt voor de aankondiging, zwermen journalisten als bijen om haar heen. "We zullen niet aarzelen opnieuw in te grijpen", leest ze van een vel papier. De miljardeninterventie was een antwoord op "de buitensporige schommelingen en wanordelijke koersbewegingen" van de Japanse munt.

Een dollar kostte donderdag bijna 164 yen, het laagste niveau sinds 1986. Na de interventie herstelde de munt tot ongeveer 157 yen per dollar.

Van dollar naar euro naar yen

Bij een valuta-interventie verkopen overheden de ene munt in ruil voor een andere. Japan verkocht naar schatting bijna 60 miljard dollar om yens te kopen. Deze extra vraag dreef de koers omhoog, waardoor een dollar of euro minder yen opleverde.

Hoeveel Washington precies inzette, is onbekend. De opvallendste aanwijzing kwam uit een onverwachte hoek: tijdens een kabinetsvergadering op Camp David fotografeerde Reuters een notitieblok dat voor minister Scott Bessent lag.

Onder het kopje To Do stond handgeschreven: Buy Japanese Yen (JPY) $5-10 bil. Dat komt neer op ongeveer 780 tot 1570 miljard yen, maar het werkelijk uitgegeven bedrag is niet bekendgemaakt. Wel meldt de Financial Times dat de Verenigde Staten euro's hebben verkocht om daarmee yens te kopen.

Ook tegenover de euro werd de munt dus sterker: de koers van de euro daalde van ruim 187 naar ongeveer 180 yen. In augustus 2016 kostte een euro nog 113 yen. De Japanse munt heeft dus ten opzichte van de euro in tien jaar tijd bijna 40 procent van zijn waarde verloren.

In april en mei zette Japan al duizenden miljarden yen in om de munt te ondersteunen. Die interventies hielpen nauwelijks: de koerswinst verdween snel en de yen zakte daarna opnieuw weg.

Yen in vrije val

De grootste reden voor de zwakke yen is de Japanse rente. Al ruim dertig jaar houdt de centrale bank die laag om lenen goedkoper te maken. De gedachte erachter is dat dit binnenlandse investeringen en consumentenuitgaven stimuleert.

De rente staat nu op 1 procent. Dat is voor Japan het hoogste niveau in 31 jaar, maar blijft ver onder de Amerikaanse bovengrens van 3,75 procent. De lage rente maakt het voor beleggers goedkoop om yens te lenen en dat geld buiten Japan tegen een hogere rente weer te investeren. Dit gebeurt momenteel op grote schaal, waardoor de munt verder verzwakt.

Japan importeert bovendien ongeveer 90 procent van zijn energie en rekent die grotendeels af met dure dollars. Sinds de kernramp van 2011 in Fukushima wordt er minder binnenlandse kernenergie geproduceerd. Het land betaalt daardoor zowel de hogere wereldmarktprijs als de ongunstige wisselkoers.

Mede hierom zijn voor consumenten basisgoederen aanzienlijk duurder geworden. Om de financiële last voor inwoners te verlichten stelt premier Takaichi nu voor om de btw op voedsel vanaf 2027 twee jaar lang te verlagen naar 1 procent, en met extra steunmaatregelen zelfs een volledige vrijstelling te introduceren.

Dit betekent dat de overheid een van zijn grootste inkomstenbronnen misloopt. Tegelijk heeft het kabinet aangekondigd flink te willen investeren in defensie, technologie en zorg.

Tot nu toe heeft het kabinet van Takaichi geen concrete plannen gepresenteerd om het groeiende begrotingstekort op te vangen. Tokio bestrijdt met deze interventie vooral de gevolgen, niet de oorzaken van de zwakke yen.

Eerdere interventies laten bovendien zien dat koerswinsten snel kunnen verdwijnen. Japanse ingrepen in december 1997 en april 1998 werkten slechts enkele dagen. Een gezamenlijke actie met de VS in juni 1998 hield het iets langer vol: zo'n tien handelsdagen.

Washington beschermt ook zichzelf

Donald Trump presenteerde de interventie afgelopen zondag nog als een vriendendienst aan Japan. Het land wilde "een beetje hulp", aldus de Amerikaanse president.

Maar de VS willen hiermee vooral voorkomen dat Tokio op grote schaal Amerikaanse staatsobligaties verkoopt om verder in te grijpen. Dat zou indirect hypotheken en autoleningen duurder maken voor Amerikaanse consumenten.

Onrust op de obligatiemarkten kan bovendien doorwerken in de wereldwijde rente en zo ook Europese beleggingen raken.

Vijf vrouwen die slachtoffer werden in een misbruikschandaal rondom de overleden zakenman Mohamed al-Fayed zijn formeel erkend als slachtoffer van mensenhandel. Daarover schrijft de BBC. Al-Fayed was onder meer eigenaar van het luxe Britse warenhuis Harrods.

In april werd een eerste slachtoffer erkend door het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken. Rachael Louw trad toen uit de anonimiteit. Zij werd gedurende een periode van drie jaar seksueel uitgebuit door de zakenman en door zijn broer Salah al-Fayed. Sindsdien werd van vier andere vrouwen vastgesteld dat zij slachtoffer werden van mensenhandel. Het Britse persbureau PA Media verwacht dat nog meer vrouwen volgen.

Bij een van de vrouwen vond de mensenhandel volgens de BBC volledig plaats binnen Harrods. Anderen werden uitgebuit binnen het Verenigd Koninkrijk of internationaal. Een van de slachtoffers was gerekruteerd voor een nepfunctie binnen het warenhuis. Anderen waren al werkzaam binnen Harrods. Ook werkte iemand als huishoudelijke hulp voor de familie van Al-Fayed.

Voor de Britse wet wordt mensenhandel gedefinieerd als het organiseren of faciliteren van iemands reis binnen een land of over de grenzen heen met als doel die persoon (seksueel) uit te buiten.

Nooit vervolgd

Louw zegt dat ze zich "erkend" voelt door de uitspraak. "Het is een vreemd gevoel om positief te zijn over iets dat zo inherent negatief was", zei ze. "Maar het is een bevestiging en een erkenning."

Een ander slachtoffer reageert tegenover PA Media dat ze het schokkend vindt om "zwart op wit" te zien dat ze slachtoffer werd van moderne slavernij en mensenhandel.

De Egyptische Al-Fayed was eigenaar van Harrods tussen 1985 en 2010. De miljardair overleed in 2023 op 94-jarige leeftijd. Daarvoor werd hij al meermaals door (oud-)medewerkers beschuldigd van misbruik, maar de zakenman werd nooit vervolgd. Na zijn dood kwam de BBC met een documentaire getiteld: Al-Fayed: Predator at Harrods, waarin vrouwen zich uitspreken over het misbruik.

In totaal beschuldigden meer dan vierhonderd vrouwen Al-Fayed van seksueel wangedrag. De BBC meldt dat 154 slachtoffers aangifte deden van aanranding, verkrachting, seksuele uitbuiting en mensenhandel.