NOS Nieuws - Algemeen

In de Filipijnse senaat zijn tientallen schoten gehoord voorafgaand aan het verhoor van senator en oud-politiechef Ronald dela Rosa. Het Internationaal Strafhof (ICC) vaardigde begin deze week een arrestatiebevel tegen hem uit om zijn rol in de war on drugs die voormalig president Duterte voerde in het land.

Volgens persbureau AP zou zijn geprobeerd de senator te arresteren. De Filipijnse president Marcos, een politieke opponent van Dela Rosa, ontkent dat er opdracht is gegeven om de senator te arresteren.

Hij zegt niet te weten wie de schoten in het senaatsgebouw heeft gelost. Hij roept op tot kalmte en zegt dat het incident "tot op de bodem" wordt uitgezocht. Er zouden geen gewonden zijn gevallen.

Schuilen in kantoor

Dela Rosa vluchtte begin deze week naar zijn werkkamer in de senaat nadat bekend werd dat het ICC een arrestatiebevel tegen hem had uitgevaardigd. Op beveiligingsbeelden is te zien hoe Dela Rosa wegrende om vervolgens te schuilen in zijn kantoor.

"Ze willen me met geweld naar Den Haag brengen en me uitleveren", zei de Filipijnse senator later in een livestream, waarin hij om publieke steun smeekte.

Vanochtend stond Dela Rosa kort de pers te woord, waarbij hij zei dat zijn arrestatie aanstaande was. Mogelijk zouden zijn beveiligers de schoten hebben gelost toen de politie een arrestatiebevel aan hem wilde overhandigen.

In het gebouw ontstond paniek toen er schoten werden gelost. De senaat wordt sindsdien zwaar bewaakt:

De senator is genoemd als medeplichtige in de zaak waarin voormalig president Rodrigo Duterte (aan de macht tussen 2016 en 2022) wordt beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid vanwege zijn war on drugs, waarbij duizenden mensen om het leven kwamen.

In die periode was Dela Rosa politiechef. Hij zou de uitvoerder zijn van Dutertes drugsoorlog en wordt ervan verdacht de moorden te hebben aangestuurd. Het ICC verdenkt hem van de moord op zeker 32 mensen. Dela Rosa ontkent alle aanklachten.

De 81-jarige Duterte zit sinds vorig jaar vast in Den Haag, nadat hij werd uitgeleverd door de Filipijnen. Vorige week werd duidelijk dat het strafhof hem gaat vervolgen voor moord. Aanklagers verdenken Duterte van de moord op 76 landgenoten en poging tot moord op twee anderen.

Bij grootschalige Russische aanvallen op Oekraïne zijn vandaag zeker zes burgers omgekomen en 37 anderen gewond geraakt, zegt president Zelensky. Hij schrijft dat de aanvalsgolf de langste en meest grootschalige op Oekraïne tot nu toe is. Volgens hem hebben de Russen 800 drones gelanceerd bij de reeks aanvallen.

Dat Rusland juist nu de aanvallen zo enorm intensiveert, is geen toeval, aldus Zelensky. Volgens hem voert het Kremlin het offensief met opzet uit op het moment dat de Amerikaanse president Trump in China is. Dit om "de politieke sfeer te verstoren".

Volgens Oekraïense inlichtingen kwamen tientallen regio's in het land onder vuur te liggen. Hulpdiensten melden volgens The Kyiv Independent dat in de westelijke provincie Rivne een woongebouw werd getroffen, waarbij drie mensen om het leven kwamen en zes anderen gewond raakten. De plaatsen Loetsk en Kovel werden flink getroffen, net als industriegebieden in havenstad Odesa.

Volgens Oekraïense militaire inlichtingen voeren de Russen "een gecombineerde aanval uit" waarbij het doel is om het luchtverdedigingssysteem van Oekraïne "te overbelasten" om vervolgens toe te slaan met raketaanvallen op cruciale infrastructuur. Zelensky roept de Oekraïense bevolking op alert te zijn voor luchtalarmen. De aanvallen gaan volgens hem nog altijd door.

Poolse straaljagers de lucht in

De Russen richten zich volgens een hoge adviseur van Zelensky nadrukkelijk op de spoorweginfrastructuur van het land. Treinen, wagons, depots en bruggen raakten bij de aanvallen beschadigd, al bleef het treinverkeer wel in stand. Dat Rusland voor die doelwitten kiest is volgens experts niet gek: in de oorlog met Rusland vormen de spoorlijnen voor Oekraïne een economische levensader.

Bij de drone-aanvallen kwamen ook steden onder vuur te liggen die grenzen aan het NAVO-grondgebied. Polen stuurde daarom meerdere straaljagers de lucht in en spotte een Russische straaljager boven internationale wateren in de Oostzee, al werd het Poolse luchtruim uiteindelijk niet geschonden. Het Poolse leger meldt dat de luchtverdediging in verhoogde staat van paraatheid blijft.

Slowakije sloot na de aanvallen van Rusland alle grensovergangen met Oekraïne tot nader order. Hongarije heeft de Russische ambassadeur op het matje geroepen vanwege een aanval dicht bij de grens tussen Oekraïne en Hongarije.

Drones vanuit Belarus

Op het hoogtepunt van de aanvallen, die vandaag rond 11.00 uur begonnen, werden door Oekraïense radarsystemen zo'n 200 Shahed-drones in het luchtruim gedetecteerd. Een deel van de langeafstands-drones kwamen volgens Oekraïense inlichtingen vanuit Belarus. Andere drones werden afgevuurd vanaf de Zwarte Zee en vanuit Rusland zelf.

Ondertussen heeft Oekraïne in de nacht van dinsdag op woensdag meerdere olieraffinaderijen in Rusland geraakt. The Kyiv Independent meldt dat de olieterminal van Tamanneftegaz in de regio Krasnodar, de olieraffinaderij van Jaroslavl ten noordoosten van Moskou en de gasverwerkingsinstallatie van de belangrijke havenstad Astrachan zijn aangevallen.

De olieterminal van Tamanneftegaz wordt gezien als een van de belangrijkste van het land en wordt gebruikt voor de overslag van ruwe olie, stookolie, diesel en vloeibaar gas.

Dinsdag voerden de Russen ook al grote aanvallen uit op Oekraïne. Hierbij kwamen zeker negen mensen om het leven.

De provincie Overijssel wil het komende jaar de motorrijtuigenbelasting stapsgewijs verhogen. Volgens de provincie is dit nodig om oplopende kosten voor het beheer, onderhoud en de vernieuwing van de provinciale infrastructuur te kunnen betalen.

Voor een gemiddelde auto betekent de verhoging jaarlijks enkele tientallen euro's extra aan belasting, schrijft RTV Oost. Voor zwaardere wagens kan het bedrag hoger uitvallen.

De verhoging zit in de zogeheten provinciale opcenten; een bedrag boven op de motorrijtuigenbelasting van het Rijk. De provincie wil die stapsgewijs verhogen van 82,2 procent naar 91 procent in 2030.

Provincies stellen zelf elk jaar het tarief voor de provinciale opcenten vast. Op dit moment heeft de provincie, na Noord-Holland, de laagste opcenten van alle provincies.

Vooruitdenken

De verhoging is nodig omdat veel wegen, bruggen en viaducten het einde van hun levensduur naderen, schrijft verantwoordelijk gedeputeerde Martijn Dadema in een brief aan de Provinciale Staten. Daardoor nemen de kosten voor onderhoud en vervanging de komende jaren flink toe.

"Onze infrastructuur is een belangrijke maatschappelijke pijler voor de leefbaarheid, economie en het welzijn van onze inwoners", zegt Dadema. "Daarom is het heel belangrijk dat we vooruitdenken en nu maatregelen nemen en niet wachten tot de problemen zich voordoen."

In maart sloegen minister Karremans en staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat ook alarm vanwege de financiële tekorten voor het onderhoud aan wegen, bruggen en andere infrastructuur in het land. In een brief aan de Tweede Kamer schreven de bewindslieden toen dat er "scherpe keuzes" zullen moesten worden gemaakt.

1 juli definitief besluit

Het provinciebestuur verwacht dat de kosten voor infrastructuur jaarlijks met 15 miljoen euro toenemen. Om de kosten te dekken, is het voorstel om het benodigde geld van de weggebruikers te laten komen. "Deze middelen zijn geen luxe of uitbreidingswens, maar noodzakelijk om de basis op orde te houden", aldus Dadema.

De Provinciale Staten zullen het voorstel de komende tijd bespreken, waarna ze op 1 juli een definitief besluit nemen. Ze bespreken dan ook de extra financiering die nodig is voor een aantal lopende projecten, zoals de aanleg van de nieuwe Vloedbeltverbinding, een provinciale weg tussen Almelo en Borne.

Toen de Provinciale Staten twee jaar geleden groen licht gaven voor de aanleg waren de verwachte kosten al gestegen van 50 miljoen naar 77 miljoen euro. Inmiddels is duidelijk dat nog zeker 100 miljoen euro extra nodig is.

President Trump is in Peking geland voor zijn langverwachte bezoek aan de Chinese president Xi. De ontmoeting tussen Xi en Trump zou eigenlijk eind maart plaatsvinden, maar werd uitgesteld vanwege de Amerikaanse oorlog tegen Iran. Het is het eerste Amerikaanse staatsbezoek aan China sinds 2017, met opnieuw Trump in de hoofdrol.

Het korte bezoek is vanuit de Amerikaanse kant minder goed voorbereid dan anders, vanwege de oorlog. De Amerikaanse minister van Financiën Bessent en Chinese vicepremier He spraken elkaar deze week nog in Zuid-Korea ter voorbereiding op het staatsbezoek.

In Peking zijn de verwachtingen laag. Experts hier zien het vooral als een eerste ronde van gesprekken die zullen worden voortgezet bij de drie andere geplande ontmoetingen dit jaar. Veel van de frictiepunten, van importheffingen tot zeldzame aardmetalen, zijn in oktober voor een jaar in de koelkast gezet. Die grote pijnpunten zullen waarschijnlijk bewaard worden voor later in het jaar.

Economische hoofdrolspelers

De flinke delegatie topfiguren uit het bedrijfsleven die Trump meeneemt, doet vermoeden dat er wel handelsdeals gesloten worden. Zo komen Elon Musk van autofabrikant Tesla, Jensen Huang van chipbedrijf Nvidia en Kelly Ortberg van vliegtuigbouwer Boeing mee. Maar de deals zullen de onderliggende spanning waarschijnlijk niet kunnen wegnemen.

Aan Chinese zijde is alles tot in de puntjes voorbereid. Pelotons aan veiligheidstroepen marcheren door de afgezette straten rond de Amerikaanse ambassade en hotels van de delegatieleden. Camera's op de straathoeken daar werden deze week vervangen.

Symbolische agenda

Xi en Trump zullen elkaar donderdagochtend spreken in de Grote Hal van het Volk en 's avonds een staatsbanket bijwonen. Donderdagmiddag bezoeken de leiders waarschijnlijk de Tempel van de Hemel. Dat is volgens sommige historici de heiligste plek in keizerlijk China, omdat vroegere keizers daar het mandaat kregen van de hemel om te regeren over China.

Voor de Amerikanen is het ook een symbolische plek. Toenmalig nationaal veiligheidsadviseur Henry Kissinger bezocht de tempel in 1971. Hij pionierde bij de Amerikaans-Chinese toenadering, wat culmineerde in het vastleggen van officiële diplomatieke betrekkingen in 1979.

Vrijdagochtend ontmoeten de leiders elkaar in het bestuurscentrum Zhongnanhai, waar Xi zijn kantoor heeft. Daarna vliegt de Air Force One met Trump terug naar huis.

Wankel evenwicht

Hoogleraar Da Wei van de Tsinghua Universiteit beschrijft 2025 als "een keerpunt" in de machtsverhouding. Hij werkte zo'n twintig jaar voor een denktank onder het Chinese ministerie van Staatsveiligheid, oftewel de geheime dienst.

Da gebruikt een bekende militaire doctrine om de ijzeren greep die de landen op elkaars economie hebben te omschrijven: de zogeheten strategie van 'wederzijds gegarandeerde vernietiging'. Die verwijst naar kernmachten die geen kernwapens tegen elkaar zouden durven gebruiken, juist omdat ze kernwapens hebben.

De VS begon onder de eerste regering-Trump met het afsnijden van China's toegang tot Amerikaanse technologie en kwam vorig jaar met torenhoge invoerheffingen. Peking speelde de troefkaart en legde de export van zeldzame aardmetalen aan banden. "Op het gebied van toeleveringsketens kunnen we de situatie van vorig jaar beschrijven als 'wederzijds gegarandeerde disruptie'", zegt Da.

Xi en Trump gelasten oktober vorig jaar een eenjarige economische wapenstilstand in. Maar het is een wankel evenwicht. "Het is een wrede, realistische logica dat je je toeleveringsketens als wapen moet gebruiken om ze te beschermen", zegt professor Da. "Ik houd er niet van, maar ik houd wel van stabiliteit."

Bekijk hier waarom er tijdens het bezoek van Trump veel meer op het spel staat dan alleen handel, en wat Trump en Xi écht willen bereiken:

Waar Trump wereldwijd aanzien heeft verloren, neemt China hem en zijn macht uiterst serieus. Chinese experts kijken naar hoe goed Trump zijn team in het Witte Huis onder controle heeft. Wat hij wil met zijn buitenlandbeleid krijgt hij voor elkaar, is de Chinese analyse.

Tegelijk wordt de Amerikaanse leider gezien als iemand waar China mee kan werken. In tegenstelling tot onder Trumps voorganger Biden of de eerste regering-Trump hoeft Xi nu geen preken te verwachten over mensenrechtenschendingen in Xinjiang of Hongkong of militaire oefeningen rondom Taiwan.

Amerika onder Trump geeft China veel meer de vrijheid om in eigen huis en achtertuin zijn gang te gaan. Wel leven er zorgen over de volgende Amerikaanse president. De verwachting is dat dan het ideologische deel van de concurrentiestrijd weer oplaait.

Grote wapendeal

De vraag blijft vervolgens in hoeverre Peking gebruik kan maken van deze president. Voor China is Taiwan het kernbelang. Terwijl Peking geweld nooit heeft uitgesloten om het eiland in te lijven, heeft Amerika nooit uitgesloten om Taiwan militair te hulp te schieten.

Een significante verschuiving in het Amerikaanse Taiwan-beleid wordt door Chinese experts afgedaan als onrealistisch. Daarom zijn de ogen hier gericht op de grote wapendeal met Taiwan die op Trumps bureau wacht op presidentiële goedkeuring. Als Xi Trump kan overtuigen om die levering te vertragen of verkleinen, zou dat een big win voor China zijn.

De gemeente Wijdemeren neemt maatregelen om nieuwe ongeregeldheden bij een noodopvanglocatie voor asielzoekers in Loosdrecht te voorkomen. In de straat voor het pand mag tot en met zaterdag niemand tussen 18.00 uur en 06.00 uur komen zonder geldige reden.

In andere delen van de directe omgeving geldt ook een noodverordening, maar zijn de maatregelen minder streng. Een nog groter gebied, dat ongeveer de helft van de gemeente beslaat, is aangemerkt als veiligheidsrisicogebied. Samenscholing is hier verboden "als dit tot onrust kan leiden of wanneer de politie opdracht geeft om uiteen te gaan", schrijft de gemeente.

Dit geldt voor groepen van minimaal vier personen. Gezichtsbedekkende kleding is niet toegestaan en de politie mag preventief fouilleren op wapens. Alle voertuigen die Loosdrecht in willen rijden worden volgens de gemeente door agenten gecontroleerd.

Toch demonstranten aanwezig

Ondanks alle maatregelen zijn er ook vanavond demonstranten aanwezig in de buurt van de opvanglocatie, waar sinds deze week vijftien asielzoekers verblijven. Rond 19.45 uur hing een aantal mensen spandoeken op aan het hek voor het gebouw. Agenten stonden deze actie toe, vervolgens werden de activisten verzocht weg te gaan.

Een groep van zo'n vijftig mensen had zich rond 20.00 uur verzameld bij de rotonde voor het gemeentehuis. Er heerste op dat moment een rustige sfeer.

Fakkels en vuurwerk

Bij een anti-asielzoekersprotest in Loosdrecht werden gisteren vuurwerk en fakkels naar de noodopvanglocatie gegooid, dat in een leegstaand deel van het gemeentehuis is gevestigd. Bosjes voor het pand vlogen in brand en relschoppers probeerden te voorkomen dat de brand werd geblust. De mobiele eenheid van de politie werd ingezet en drie mensen werden opgepakt.

In deze video zie je beelden van de brand en inwoners die vertellen wat ze van de onlusten én de protesten vinden:

Vorige maand waren er ook al meerdere dagen achter elkaar hevige rellen in Loosdrecht. Ook op andere plekken in het land zijn er de afgelopen tijd demonstraties tegen de komst van asielzoekers geweest. In sommige plaatsen zijn deze protesten eveneens uitgelopen op rellen.

Gemeenten willen spoedoverleg

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil spoedoverleg met het kabinet over de asielrellen. De gemeenten willen dat de landelijke autoriteiten hen te hulp komen. De VNG vraagt in een verklaring ook om extra bevoegdheden om de situatie het hoofd te bieden.

"Wat zich momenteel rond opvanglocaties afspeelt, gaat niet meer uitsluitend over asielopvang", schrijft de VNG. "Democratisch genomen besluiten worden steeds vaker ondermijnd door intimidatie, bedreiging, geweld en ontregeling. Het afkeuren van deze vormen van terreur en intimidatie mag geen enkele nuance kennen."

De AIVD doet onderzoek naar de anti-azc-protesten van de afgelopen tijd. De veiligheidsdienst onderzoekt "welke patronen er zijn en wat daarachter zit", zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in een Kamerdebat. Verdere details werden niet gegeven.

Long covid, het Q-koortsvermoeidheidssyndroom, ME, de ziekte van Lyme en het post-sepsissyndroom zijn belangrijke gezondheidsproblemen in Nederland. Een langlopend onderzoek naar deze vaak onbegrepen chronische post-acute infectie syndromen (PAIS) zou prioriteit moeten hebben, concludeert de Gezondheidsraad in een advies aan het kabinet.

Dit advies staat in scherp contrast met het overheidsbeleid van de laatste twee jaar. Diverse aangenomen moties voor extra onderzoekfinanciering zijn door het kabinet-Schoof niet uitgevoerd. Het huidige kabinet heeft geen concrete plannen voor grote investeringen in wetenschappelijk onderzoek naar de ziekten.

Zorgminister Hermans investeert niet in expertisecentra en vindt dat de reguliere zorg verantwoordelijk moet worden voor deze patiënten. Hierover uit de Gezondheidsraad zorgen in het advies, omdat "de naar schatting grote aantallen mensen met long covid en andere PAIS niet zomaar geabsorbeerd kunnen worden in de reguliere zorg".

Een woordvoerder van de minister zegt dat het advies wordt bestudeerd en het ministerie daarom nog niet kan reageren.

Wat zijn post-acute infectie syndromen (PAIS)?

PAIS is een verzamelnaam voor langdurige ziekten zoals long covid en ME, die patiënten verregaand beperken in het dagelijks leven. Te veel licht, geluid of inspanningen leiden tot gezondheidsklachten van wisselende ernst. De ene persoon ervaart migraines terwijl de andere persoon niet meer uit bed kan komen en levenslang in isolatie leeft.

Deskundigen en patiëntenverenigingen reageren positief op de aanbevelingen van de Gezondheidsraad om PAIS te erkennen als "belangrijk gezondheidsprobleem". Ook de roep om grootschalig onderzoek wordt zeer gewaardeerd.

Achterhaalde richtlijnen

Tegelijkertijd stellen zij dat de Gezondheidsraad artsen weinig concrete handvatten biedt voor hulp aan patiënten op de korte termijn. Zo concludeert de Gezondheidsraad dat er wetenschappelijk nog onvoldoende duidelijk is over de oorzaak, werking en behandeling van deze aandoeningen.

Daar is het Platform voor Artsen met post-acute infectieuze aandoeningen Nederland (PAN) het niet mee eens. Deze organisatie is een collectief van artsen die als patiënt ook ervaringsdeskundige zijn. "Er bestaan bij PAIS symptomenclusters die veel terugkomen en waar wél veel kennis over is", zegt Joanneke van der Nagel van PAN. "Ook over wat je als arts juist niet moet doen."

Een belangrijk voorbeeld van zo'n veelvoorkomend symptoom is zogeheten post-exertionele malaise (PEM). Zelfs als patiënten zich licht inspannen, lichamelijk of geestelijk, volgt er een vertraagde fysieke reactie die mensen totaal uitput en vaak ook blijvend verzwakt, tot het punt dat mensen niet meer kunnen lopen en aan bed gebonden raken.

Kirsten demonstreerde eind vorig jaar op het Malieveld om aandacht te vragen voor mensen die lijden aan post-acute infectiesyndromen, zoals haar moeder, die koos voor euthanasie:

In Nederland staat in diverse achterhaalde, maar nog steeds geldende medische richtlijnen juist de aanbeveling om mensen met PAIS te activeren met beweegtherapie.

"Dat is dus heel gevaarlijk, omdat mensen blijvende schade kunnen oplopen", zegt Pascal Grootveld, voorzitter van Long Covid Nederland. Zij spreekt ook namens PostCovidNL, de andere patiëntenorganisatie. "Dat gevaar wordt onvoldoende benoemd door de Gezondheidsraad, terwijl beweegtherapieën wel als optie in het advies staan."

Bètablokkers

Daarnaast is de Gezondheidsraad erg terughoudend als het gaat om het zogenoemde off-label voorschrijven van medicijnen. Dan krijgen patiënten medicatie voor long covid, terwijl die eigenlijk geregistreerd en getest is voor een andere ziekte.

Een bekend voorbeeld is de bètablokker. Dat medicijn is oorspronkelijk bedoeld voor hartpatiënten die problemen hebben met hun bloeddruk en hartritme. Longcovid- en andere PAIS-patiënten kunnen daar ook voordeel van hebben, omdat zij door hun ziekte geregeld te maken krijgen met een hoge hartslag bij het opstaan. In de praktijk blijkt dat bètablokkers de klachten die daarbij horen verzachten.

Maar het is absoluut nog niet gebruikelijk dat artsen PAIS-patiënten deze medicatie voorschrijven, omdat het nog niet in een richtlijn voor long covid of andere PAIS staat. Vaak wordt zo'n richtlijn aangepast als in grote studies is bewezen dat medicijnen zoals bètablokkers ook veilig en geschikt zijn voor PAIS-patiënten.

Zorgnetwerken

Mede daarom adviseert de Gezondheidsraad investeringen in een groot onderzoeksprogramma. "Alleen hebben we dan pas over tien jaar mogelijk medicatie tegen symptomen, want zulke studies kosten heel veel tijd", waarschuwt arts en ervaringsdeskundige Van der Nagel.

"Bovendien is het toegestaan om off-label voor te schrijven mits goed gemotiveerd. Daar zet de Gezondheidsraad met dit advies een verdere rem op. En dat bemoeilijkt de toegang tot zorg voor patiënten met PAIS."

De Gezondheidsraad stelt dat regionale zorgnetwerken moeten worden opgericht met goed samenwerkende huisartsen, ziekenhuizen en academische ziekenhuizen om zo de zorg toegankelijk te maken.

"Maar wie wat precies moet doen blijft onduidelijk", zegt Van der Nagel. "Dus is deze aanbeveling nou de oplossing? Op deze manier is iedereen verantwoordelijk en daarmee dus eigenlijk niemand verantwoordelijk."

Het is vanmiddag zeer druk op de weg. De ANWB spreekt van de drukste spits van het jaar, met om 17.00 uur ruim 1000 kilometer file.

De verkeersdienst legt een verband met het hemelvaartweekend. Veel mensen zijn vanaf morgen vrij en gaan erop uit voor een korte vakantie. Waarschijnlijk zijn er ook meer forenzen dan anders met de auto naar hun werk gegaan vanwege het wisselvallige en relatief frisse weer.

In januari waren er ook twee drukke avondspitsen, destijds door sneeuwval. Op een van die dagen werd 1020 kilometer file gemeten, aldus de ANWB. Vandaag werd om 17.25 uur een piek van 1046 kilometer bereikt, met bij elkaar ruim 200 files. Daarna nam het aantal kilometers file weer af.

Geert Potjewijd wordt per 1 augustus van dit jaar de nieuwe bestuursvoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De voormalig advocaat van onder meer TikTok volgt daarmee Aleid Wolfsen op, die na twee termijnen vertrekt bij AP. Hij heeft de functie tien jaar gehad.

De AP is de onafhankelijke toezichthouder die controleert of organisaties zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens van burgers, zoals namen, adressen en burgerservicenummers. Als advocaat bij het Amsterdamse kantoor De Brauw Blackstone Westbroek verdedigde Potjewijd juist jarenlang grote bedrijven tegen massaclaims van actie- en belangengroepen en handhaving door toezichthouders als de AP.

Schadevergoeding

Belangrijke cliënten van Potjewijd waren behalve TikTok ook Meta en Uber. Daarnaast stond hij in 2021 de Amerikaanse techbedrijven Oracle en Salesforce bij. De softwarebedrijven kregen een massaclaim aan de broek omdat zij via cookies heimelijk informatie van grote aantallen Nederlanders zouden hebben verzameld.

Uiteindelijk werd de zaak door de rechtbank van Amsterdam niet-ontvankelijk verklaard, maar het gerechtshof draaide dat later terug. De Hoge Raad moet nu bepalen of de zaak alsnog kan doorgaan.

Twee jaar later verdedigde Potjewijd TikTok en het Chinese moederbedrijf daarvan in een zaak waarin namens vier miljoen Nederlanders geprobeerd werd een schadevergoeding te krijgen wegens privacyschending. De schadevergoeding kwam er niet.

In totaal was Potjewijd bijna dertig jaar actief bij De Brauw Blackstone Westbroek.

Hoge boetes

In een verklaring prijst AP de ervaring van Potjewijd als advocaat en stelt dat hij "de buitenwereld naar de toezichthouder brengt". Hij wordt aangesteld voor een periode van vijf jaar, die met nog eens vijf jaar verlengd kan worden.

De afgelopen jaren deelde AP hoge boetes uit aan bedrijven die de privacyregels overtraden. Zo kreeg het bedrijf achter de taxi-app Yango een boete van 100 miljoen euro omdat het data van bestuurders en klanten op Russische servers bewaarde.

In 2024 moest Uber 290 miljoen euro betalen wegens het onrechtmatig doorgeven van persoonsgegevens van chauffeurs naar de VS. Dit was de hoogste boete ooit door de AP opgelegd.

In een woning in het centrum van Amsterdam is deze week het lichaam van een 73-jarige man gevonden. De politie vermoedt dat de bewoner door een misdrijf om het leven is gekomen.

De politie werd maandag gealarmeerd, waarna agenten het lichaam in de woning aan de Lijnbaansstraat in de Jordaan aantroffen.

De politie zegt dat het slachtoffer mogelijk al langere tijd in de woning lag. Vermoedelijk is hij op Koningsdag voor het laatst in leven gezien.

Getuigen gezocht

Agenten doen onderzoek bij de woning. De politie roept mensen die op 27 april iets verdachts hebben gezien in de omgeving van de Lijnbaansstraat op zich te melden, meldt stadszender AT5.

De nabestaanden van het slachtoffer laten via stichting Namens de Familie weten dat het overlijden van de man hen diep raakt. "Dat de omstandigheden rondom zijn overlijden nog veel vragen oproepen, maakt deze periode voor ons extra moeilijk."

De verpakking van de chocoladereep werd in Duitsland al verkozen tot Mogelpackung (meest misleidende verpakking) van het jaar, maar nu heeft ook de rechter zich erover uitgesproken: de wikkel van Milka Alpenmelk is misleidend en de reep had op deze manier niet mogen worden verkocht.

Wat is er mis mee? Milka-producent Mondelez heeft al langere tijd te maken met stijgende cacaoprijzen en besloot daarom begin vorig jaar om de reep een millimeter dunner te maken. In plaats van 100 gram, weegt hij nog maar 90 gram. Tegelijkertijd werd de reep wel duurder: de prijs ging van 1,49 naar 1,99 euro.

Minder voor meer dus - beter bekend als 'krimpflatie', wat ook in Nederland de laatste jaren veel voorkomt. De Duitse consumentenbond kreeg veel klachten over de kleinere reep en besloot ermee naar de rechter te stappen. Vandaag gaf de rechtbank in Bremen de organisatie gelijk: Mondelez heeft consumenten misleid.

Niemand ziet het verschil

Een product kleiner maken of een prijs verhogen mag, maar de misleiding zit hem volgens de rechter in de verpakking. Hoewel het nieuwe gewicht van de Milkareep wel op de wikkel vermeld staat, zoals Mondelez tijdens de rechtszaak aanvoerde, is er verder niets aan het uiterlijk veranderd. En bij een product dat mensen al jaren kennen ziet niemand dat verschil, zegt de rechter.

Het oordeel was dan ook dat de aangepaste reep zo niet mag worden verkocht. De rechter vindt dat het oude product minstens vier maanden uit de schappen moet zijn voordat er een nieuwe versie mag komen. In dit geval zijn die vier maanden al verstreken, dus de repen hoeven niet meteen uit de schappen. Bovendien kan Mondelez nog in beroep gaan.

Toch kan het een bepalend oordeel zijn. Deze reep is bepaald niet het enige product dat aan krimpflatie onderhevig is. Het Duitse chocolademerk Ritter Sport verkleinde onlangs ook een aantal repen van 100 naar 75 gram, maar bleef dezelfde prijs rekenen. Dat bedrijf introduceerde de repen wel als nieuwe productlijn en stak ze in een vernieuwde verpakking.

De Duitse consumentenorganisatie hoopt in elk geval dat de uitspraak over Milka leidt tot meer aandacht voor dit soort misleiding.

Evenveel hagelslag in een groter pak

In Nederland strijden organisaties als de Consumentenbond en actiegroep Foodwatch (bekend van het Gouden Windei) al jaren tegen krimpflatie-praktijken. De Consumentenbond diende al eens klachten in over producten bij de Reclame Code Commissie.

Bijvoorbeeld over grotere pakken hagelslag waar evenveel in zat als in de eerdere kleinere, en bier met 25 milliliter minder per flesje. Maar er kwam geen gehoor, omdat de Commissie alleen bestaande verpakkingen beoordeelt, en ze niet vergelijkt met eerdere versies.

Het omstreden detentiecentrum voor immigranten Alligator Alcatraz in Florida gaat in juni dicht, melden Amerikaanse media. De gevangenis is volgens ambtenaren niet effectief genoeg en te duur. Tegelijkertijd hebben leveranciers te maken met oplopende kosten.

De speciale gevangenis voor migranten die in afwachting zijn van deportatie werd vorig jaar geopend. Omringd door alligators, krokodillen en pythons verblijven nu nog 1400 mensen in detentie in het afgelegen moerasgebied de Everglades, 80 kilometer ten westen van Miami.

Op basis van meerdere bronnen schrijven The New York Times en CBS News dat de gevangenen begin juni worden overgeplaatst naar andere gevangenissen en dat Alligator Alcatraz de komende weken wordt ontmanteld. Waar de gedetineerden heengaan, is niet duidelijk.

Nadat de hekken, trailers en andere constructies op het terrein zijn verwijderd, zal de locatie weer gebruikt worden als vliegveld voor piloten in opleiding.

De gevangenis, een idee van de Republikeinse gouverneur van Florida, Ron DeSantis, heeft sinds de opening in juli vorig jaar bijna 1 miljard dollar gekost. President Trump prees het omstreden immigrantendetentiecentrum aan als voorbeeld voor andere staten.

Florida betaalde de bouw en exploitatie van het detentiecentrum aanvankelijk zelf, in de verwachting dat de federale overheid de kosten zou vergoeden. De staat vroeg daarvoor eind vorig jaar een vergoeding van 608 miljoen dollar aan bij de landelijke overheid.

De 300 miljoen dollar extra kosten voor de exploitatie van het detentiecentrum die Florida heeft gemaakt, gaat de federale overheid naar verwachting niet dekken. Dat zou het besluit om het centrum te sluiten hebben versneld. Daarnaast zouden particuliere leveranciers moeite hebben om kosten voor te schieten: sommigen hebben al maandenlang facturen openstaan bij de staat.

Controversiële gevangenis

De gevangenis is zo omstreden wegens de erbarmelijke omstandigheden waaronder gedetineerden er verblijven. Ze zouden geregeld in een soort kooi van 1,20 meter bij 1,20 meter worden geplaatst, zelden kunnen douchen en te weinig eten en water van slechte kwaliteit krijgen. Ook worden ze 24 uur per dag blootgesteld aan licht.

Er zijn meerdere rechtszaken aangespannen door actiegroepen, ook vanwege de ligging van het detentiecentrum in een beschermd natuurgebied. Amnesty International concludeerde vorig jaar dat er sprake is van ontmenselijking in Alligator Alcatraz.

Onlinebank Bunq breidt na Europa en de Verenigde Staten uit naar Latijns-Amerika. De Nederlandse bank heeft een aanvraag gedaan voor een bankvergunning in Mexico. In de VS loopt sinds begin dit jaar een nieuwe aanvraag voor een bankvergunning.

Bunq zegt dat de uitbreiding naar Mexico voortkomt uit de ambitie om uit te groeien tot een wereldwijde bank. Oprichter Ali Niknam noemt een Mexicaanse bankvergunning "een logische volgende stap", omdat het land een "belangrijke schakel tussen Noord- en Zuid-Amerika" is.

In Mexico wil Bunq zich richten op Mexicaanse burgers en buitenlanders die al dan niet tijdelijk in het land werken of verblijven. De bank wil onder meer betaal- en spaarrekeningen in meerdere valuta aanbieden, net zoals in andere landen waar het actief is gebeurt. In veel landen biedt Bunq ook beleggingsrekeningen en hypotheken aan.

Ruim 20 miljoen klanten

In 2015 werd Bunq in Nederland gelanceerd als digitale bank met alleen een app, zonder kantoren. Ook in andere landen kwamen online banken op die snel groeiden, zoals het Duitse N26, Revolut uit Litouwen en het Spaanse Openbank.

Maar veel internetbanken slagen er nog niet in om winst te maken. Bunq zegt inmiddels meer dan 20 miljoen klanten te hebben en sinds 2022 structureel winst te maken. Over 2025 zijn de resultaten nog niet bekendgemaakt.

De bank claimt dat bij vrijwel alle afdelingen kunstmatige intelligentie wordt gebruikt. Daarover lag Bunq wel diverse keren overhoop met toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB), bijvoorbeeld over het gebruik van AI om witwassen te voorkomen.

Het kabinet moet nu echt een besluit nemen over de hypotheekrenteaftrek, omdat er vanaf 2031 anders chaos kan ontstaan. Daarvoor waarschuwen ambtenaren van het ministerie van Financiën in een rapport dat naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Vanaf 2031 vervalt voor veel Nederlanders het recht op de maximale aftrekperiode van 30 jaar. Maar wie dat precies zijn weet niemand, want er is geen instantie die dat centraal bijhoudt.

Vooral Nederlanders met een (deels) aflossingsvrije hypotheek van voor 2013 krijgen ermee te maken, naar schatting gaat het om ongeveer een miljoen hypotheken. De ambtenaren roepen het kabinet op niet langer te wachten, omdat in de praktijk de gevolgen nu al merkbaar zijn. Zo kunnen hypotheekadviseurs door de onduidelijkheid over de toekomst eigenlijk geen goed advies meer geven.

Erfenis van kabinet-Kok

Het probleem rond de hypotheekrenteaftrek is een erfenis uit de jaren 90, toen de aflossingsvrije hypotheek een grote vlucht nam. Het was toen een goede deal: huizenbezitters hoefden niets af te lossen, maar konden wel eindeloos de maximale hypotheekrente aftrekken.

Inmiddels heeft een groot deel van de oudere Nederlanders dan ook een (deels) aflossingsvrije hypotheek:

Maar de schatkist liep door de populariteit van de aflossingsvrije hypotheek veel geld mis. Het kabinet-Kok II besloot daarom huizenbezitters vanaf 2001 nog maximaal 30 jaar rente te laten aftrekken. Alleen: over wie dat zou bijhouden, zijn geen afspraken gemaakt.

En dat heeft gevolgen voor de eerste groep Nederlanders voor wie het recht op hypotheekrenteaftrek over vijf jaar afloopt. Hoewel ze zelf verantwoordelijk zijn voor een juiste belastingaangifte, geeft ook het ministerie van Financiën toe dat het eigenlijk geen doen is.

Het is voor mensen nauwelijks meer na te gaan hoe lang zij aftrek hebben gehad op welke lening, zeker als er in de tussentijd nog bijvoorbeeld verhuizingen en scheidingen zijn geweest. De administratie is in de tussentijd vaak al in de prullenbak beland.

Belastingdienst weet het niet

Bijkomend probleem is dat woningbezitters het ook niet kunnen vragen aan instanties als banken en hypotheekadviseurs. Die mogen zulke gegevens wettelijk helemaal niet zo lang bewaren en dat geldt ook voor de Belastingdienst. Die kan de aangiftes van mensen dus eigenlijk ook niet goed controleren.

De kans is dan ook groot dat er vanaf 2031 allerlei ingewikkelde juridische procedures ontstaan. Want voor huiseigenaren staat er vaak veel op het spel: zonder hypotheekrenteaftrek kunnen de woonlasten flink gaan stijgen, juist op het moment dat voor velen de pensioenleeftijd in zicht is, het moment dat het inkomen vaak aanzienlijk omlaag gaat.

Wie heeft hier precies mee te maken?

Het probleem speelt vooral bij mensen die voor 2013 een (deels) aflossingsvrije hypotheek hebben afgesloten en daar nog openstaande schulden van hebben. De vraag is: hoe lang mogen zij nog hypotheekrenteaftrek invullen bij de belastingaangifte?

Vaak hebben mensen verschillende leningdelen, bijvoorbeeld omdat ze in de tussentijd zijn verhuisd of hebben verbouwd. Voor de nieuwe delen heb je opnieuw recht op 30 jaar hypotheekrenteaftrek.

Huizenbezitters die hun eerste hypotheek na 2013 hebben afgesloten, zullen hoogstwaarschijnlijk niet met dit probleem te maken krijgen. Sinds dat jaar mag je de hypotheekrente alleen aftrekken als je je hypotheek binnen 30 jaar aflost.

Om alle problemen voor te zijn opperen de ambtenaren in hun rapport verschillende oplossingen, die allemaal voor - en nadelen hebben. Een simpele optie is om de hypotheekrenteaftrek in 2031 in één keer voor al deze leningen te stoppen. Dat zou wel betekenen dat een grote groep woningeigenaren korter dan 30 jaar hypotheekrenteaftrek krijgt.

Andere mogelijkheid is de aftrek voor deze leningen pas in 2043 te stoppen. Sommige woningbezitters krijgen dan langer dan 30 jaar hypotheekrenteaftrek en de kosten voor de schatkist zijn naar schatting 1,4 miljard euro per jaar.

Daarnaast zijn er nog allerlei tussenvarianten en overgangsregelingen mogelijk. Zo is het ook een optie om alle aflossingsvrije hypotheken van voor 2013 om te zetten naar een annuïtaire hypotheek, waarbij mensen wel maandelijks gaan aflossen en de aftrek behouden.

Moeilijke keuze

Het kabinet staat nu voor een moeilijke keuze, zeker omdat de hypotheekrenteaftrek gevoelig ligt binnen de coalitie. De VVD wil de aftrek volledig behouden, D66 en CDA zouden die liever wat minderen. De discussie kwam gisteren nog eens extra op scherp te staan, doordat de drie partijen verschillend stemden over een motie hierover.

De ambtenaren opperen in hun rapport nog een optie, die politiek wellicht het aantrekkelijkst is: helemaal niks doen. Gevolg is dat sommige mensen in hun belastingaangifte stiekem langer aftrek zullen opgeven, terwijl anderen daar uit angst voor de gevolgen van afzien.

Onderaan de streep zou die optie de schatkist volgens een eerste, grove schatting zo'n 100 miljoen euro per jaar kosten. Ambtenaren waarschuwen wel dat het uiteindelijk niet veel goeds betekent voor de belastingmoraal.

Wat het kabinet met het advies gaat doen is nog onduidelijk. Staatssecretaris Eerenberg van Financiën (D66) belooft nog deze kabinetsperiode met een oplossing te komen, maar vicepremier Yesilgöz (VVD) houdt vol dat een besluit aan een volgend kabinet wordt gelaten.

Het datacentrum NorthC in Almere waar vorige week brand woedde, heeft vanmorgen een tijdelijke stroomvoorziening opgestart. Dat meldt het bedrijf in een verklaring.

Het datacentrum zegt klanten te hebben geïnformeerd. Zij kunnen nu "gefaseerd en gecoördineerd" hun ICT-systemen weer opstarten.

De brand die vorige week donderdag uitbrak in het datacentrum leidde ertoe dat veel websites en andere diensten uitvielen. In het datacentrum staan namelijk de servers van verschillende grote instellingen, bedrijven en gemeenten, zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek, vervoersbedrijf TransDev en de Universiteit Utrecht.

Onderzoek naar brand gaat door

NorthC zegt te kijken naar hoe zo snel mogelijk een aansluiting op het reguliere stroomnet kan worden gerealiseerd. Daarna zal de huidige tijdelijke installatie als back-up-stroomvoorziening dienen.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Volgens het datacentrum is het onderzoek daarnaar "in volle gang".

Safaripark Beekse Bergen is een groot deel van de dag dicht geweest nadat een cheeta was ontsnapt uit zijn verblijf. Omdat het roofdier zich op het terrein zelf bevond, was volgens het park geen sprake van "een onveilige situatie".

Toen een verzorger vanochtend ruim voor de openingstijd van 9.30 uur in het park kwam, ontbrak er een cheeta in het verblijf. Daarop werd besloten om het park niet te openen voor bezoekers totdat de cheeta was gevangen, zegt een woordvoerder tegen Omroep Brabant.

Het ontsnapte dier werd snel gelokaliseerd. Hij bleek zich in een bosachtig terrein op het park op te houden. Maar hem daar wegkrijgen was niet gemakkelijk. Een dierenarts moest wachten op het juiste moment om hem met een verdovingspistool te verdoven.

"Omdat het bosachtig is, was het lastig om goed te kunnen schieten. Je wilt het wel goed doen en het dier zo min mogelijk stress bezorgen", aldus de woordvoerder.

Alsnog open

Uiteindelijk lukte het rond 13.00 uur om de cheeta te vangen en terug te brengen naar het verblijf. Beekse Bergen is alsnog opengegaan.

Volgens de woordvoerder zijn het personeel en de dieren in het park niet in gevaar geweest. Hoe de cheeta kon ontsnappen, is nog niet bekend.

Fokprogramma

Beekse Bergen coördineert het Europese fokprogramma voor de cheeta. Regelmatig worden er cheeta's geboren, die dan vaak naar andere dierentuinen en safariparken gaan.

Het kabinet wil werk gaan maken van een wettelijke verhoging van de minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21 jaar. Dat idee ligt er al sinds 2009, maar het is er nog niet van gekomen.

D66, VVD en CDA hebben in hun coalitieakkoord afgesproken dat zij het in drie jaar tijd wel voor elkaar willen krijgen. Want "jonge sekswerkers zijn extra kwetsbaar voor dwang en uitbuiting", schrijven ze.

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid meldt nu dat hij aan de slag gaat om de sekswerkbranche veiliger te maken. Hij wil dus om te beginnen dat wettelijk wordt geregeld dat sekswerkers minimaal 21 jaar moeten zijn.

Nu gaan gemeenten daar nog over. In veel gemeenten geldt nog een leeftijdsgrens van 18 jaar. Maar bijvoorbeeld in Amsterdam ligt die al op 21 jaar. Dat is vastgelegd in een Algemene Plaatselijke Verordening uit 2013.

Pooierverbod

Van Weel wil niet alleen een landelijke verhoging van de minimumleeftijd doorvoeren, maar ook onderzoeken of er juridische mogelijkheden zijn om een zogenoemd pooierverbod in te stellen. Ook dat plan is niet nieuw.

Door het strafbaar stellen van mensen die verdienen aan illegaal sekswerk, wil hij "malafide faciliteerders" kunnen aanpakken "die misbruik maken van kwetsbare, vaak illegaal in Nederland werkende sekswerkers".

Plan kent lange aanloop

In 2009 kwam PVV-Kamerlid Fleur Agema al met een initiatiefwetsvoorstel om de minimumleeftijd van sekswerkers te verhogen naar 21 jaar. Zij stelde dat loverboys vaak minderjarige meisjes ronselen om ze na hun 18de verjaardag "de prostitutie in te drijven".

Het idee werd in 2010, na de val van het kabinet-Balkenende IV, omarmd door demissionair justitieminister Hirsch Ballin. Hij stelde dat mensen van 21 beter een weloverwogen beslissing kunnen nemen over werken als sekswerker en dat ze beter kunnen omgaan met lastige klanten.

In 2019 wilde het kabinet-Rutte III de verhoging van de minimumleeftijd koppelen aan een registratieplicht voor sekswerkers. Die moesten dan zwart op wit verklaren dat ze 21 jaar of ouder waren.

Maar tegen die registratieplicht was veel verzet, onder meer vanwege de privacy van sekswerkers. Het voorstel sneuvelde in de Eerste Kamer, die stelde dat de leeftijdsverhoging op een andere manier moest worden geregeld. Dat wil minister Van Weel dus nu gaan doen.

De meerderheid van de Oekraïense vluchtelingen in Nederland is niet van plan binnen twee jaar terug te keren naar hun thuisland. Dat blijkt uit onderzoek van het WODC, het kennisinstituut van het ministerie van Justitie. Steeds meer Oekraïners zien voor zichzelf een toekomst in Nederland.

De overheid doet een langlopend onderzoek naar hoe het de gevluchte Oekraïners in Nederland vergaat. Zo wordt er gekeken naar hun leefsituatie en hun maatschappelijke positie. In 2023 zijn zo'n 3500 van hen hierover bevraagd, en in 2025 nog een keer.

Slechts een op de vijf Oekraïners in Nederland zegt nu terug te willen als dat kan. Een groot deel van hen is 67 jaar of ouder. Zij hebben vaak nog een partner of andere familie in Oekraïne. Ook missen zij hun land vaak.

Maar de rest is dat niet van plan, of twijfelt. Uiteraard heeft dat veel te maken met het verloop van de oorlog in Oekraïne. Een derde verwacht dat de oorlog niet binnen twee jaar voorbij is. Een nog groter deel zegt dat simpelweg niet te weten.

Een toekomst in Nederland

Maar ook als het weer veilig zou zijn in Oekraïne, zegt 43 procent van de ondervraagden dat ze voorlopig niet van plan zijn om terug te keren. Dat percentage is een stuk hoger dan twee jaar eerder, toen dezelfde mensen daarnaar zijn gevraagd.

Behalve de veiligheid wegen ook andere zaken mee bij de wens om te blijven. Nu de oorlog al ruim vier jaar duurt, bouwen steeds meer Oekraïners een leven in Nederland op. De onderzoekers spreken van een "toenemende gerichtheid op Nederland". Zo zegt driekwart wel een Nederlands paspoort te willen.

Vooral jonge mensen en mensen die hier werk hebben zien vaker een toekomst in Nederland voor zich. Hoe jonger iemand bij aankomst in Nederland is, hoe kleiner de kans dat ze terug willen, schrijven de onderzoekers.

Zorgen om tijdelijkheid

Tegelijkertijd maakt de overgrote meerderheid zich zorgen over de vraag of ze in Nederland kunnen blijven. De 134.000 Oekraïense vluchtelingen die momenteel in Nederland verblijven, zijn hier op basis van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Die geeft tijdelijk recht op opvang, medische zorg en onderwijs voor kinderen. Je mag hiermee ook werken en studeren in Nederland.

De regeling is al een keer verlengd, maar loopt in maart 2027 af. Mensen die binnen deze regeling vielen, komen dan in aanmerking voor een tijdelijke verblijfsvergunning. Die is dan drie jaar geldig. De onderzoekers merken ook op dat het belangrijk is om Oekraïners duidelijkheid te geven over hun verblijfsstatus.

PVV-leider Wilders wordt niet vervolgd voor een afbeelding die hij in augustus vorig jaar op X plaatste. Het Openbaar Ministerie heeft de aangiften geseponeerd die vanwege de afbeelding waren gedaan. Er zijn volgens het OM onvoldoende aanknopingspunten om te stellen dat de afbeelding een groep mensen beledigt of aanzet tot haat, discriminatie of geweld.

Wilders plaatste de afbeelding op 4 augustus 2025, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Op de afbeelding was links een vriendelijk kijkende jonge, blonde vrouw te zien met daaronder "PVV" en rechts een onvriendelijk kijkende vrouw met een hoofddoek met daaronder "PvdA". Daarbij schreef Wilders de tekst "Aan U de keuze op 29/10".

De post veroorzaakte veel ophef. Antidiscriminatiebureaus, de politie en het meldpunt Meld Online Discriminatie ontvingen ruim 16.000 meldingen. Ook werden er aangiften gedaan.

De afbeelding die Wilders deelde op X, met daarboven de tekst 'Aan U de keuze op 29/10':

Het OM komt na een analyse tot de conclusie dat de afbeelding verschillend kan worden uitgelegd. Zo is de interpretatie mogelijk dat de afbeelding een negatief waardeoordeel weergeeft over een bevolkingsgroep. "De witte vrouw symboliseert, gezien de gezichtsuitdrukking, een positief stereotype van 'westerse' vrouwen, terwijl de nors kijkende vrouw met de hoofddoek een negatief stereotype van vrouwen met een islamitische achtergrond symboliseert."

Maar het beeld kan ook worden geïnterpreteerd als een manier van Wilders om het verschil uit te leggen tussen de standpunten van de PVV en die van de PvdA over moslims of islamitische migranten. Een weer andere uitleg is dat Wilders hiermee duidelijk maakt wiens belangen hij zal vertegenwoordigen wanneer zijn politieke partij de verkiezingen wint.

Bij deze laatste interpretaties heeft Wilders zich volgens het OM "niet schuldig gemaakt aan een discriminatoire uiting over een groep mensen wegens hun ras en/of godsdienst". Wel zegt het OM te begrijpen dat de afbeelding door sommigen als kwetsend wordt ervaren. "De mate waarin uitingen onwenselijk of kwetsend zijn, is echter niet beslissend voor de vraag of er ook sprake is van strafbaar handelen."

Het bedrijf van Hennie van der Most is failliet verklaard door de rechtbank in Rotterdam. Er is beslag gelegd op het landgoed en privéwoning van de zakenman en de ongeveer tien bedrijven die hij bezit.

"Overal is nu beslag op gelegd. Dit is een drama", reageert de 76-jarige Van der Most bij RTV Oost. "Een regelrechte ramp."

Van der Most werd bekend doordat hij oude of verlaten bedrijfspanden ombouwde tot vaak succesvolle ondernemingen of pretparken. Hij begon in 1980 met een sauna- en zwemcentrum in een oude bontweverij in zijn woonplaats Slagharen. Zijn bekendste project was Wunderland Kalkar, waarvoor hij een nooit afgebouwde kernreactor in Duitsland ombouwde tot pretpark.

Reuzenrad

In 2012 kocht Van der Most de oude afvalverbranding Rijnmond in Rotterdam met de bedoeling om er Speelstad Rotterdam, later pretpark Rivoli, van te maken. Van der Most investeerde 62 miljoen euro uit zijn eigen vermogen, zei hij zelf. Maar het pretpark wist de deuren niet te openen. Vorige maand werd het voor 6,5 miljoen euro geveild.

Maar met dat bedrag, zo bleek al snel, kan Van der Most bij lange na niet al zijn schulden aflossen. Dat was reden voor een aantal schuldeisers om zijn faillissement aan te vragen. Gisteren werd dat uitgesproken.

Schuldeiser

Grootste schuldeiser is het Amsterdamse bedrijf dat de hoogste hypotheek van 7,5 miljoen euro op Speelstad Rotterdam had. "Met rente is dat bedrag opgelopen tot 11,5 miljoen. Dat geld willen ze ook nog", aldus Van der Most bij omroep Rijnmond.

Het beslag op zijn landgoed in Gorssel lijkt een logisch gevolg van het faillissement. Om nieuwe leningen voor Rivoli aan te gaan, gaf Van der Most zijn landgoed én privéwoning in onderpand. Hij heeft daar geen spijt van. "Uiteraard doe je dat. Omdat ik geloofde in Rivoli", zegt hij.

Diefstal

Op de achtergrond speelt nog een ander probleem: Van der Most wordt beschuldigd van diefstal. In aanloop naar de veiling had hij namelijk meerdere spullen uit het park Rivoli opgehaald. Dat is vastgelegd door bewakingscamera's van de nieuwe eigenaar, ondernemer Wim Beelen.

Van der Most spreekt van een misverstand. Hij meende dat hij in zijn recht stond. "Als je normaal gesproken gaat verhuizen, neem je toch ook je tafel en stoelen mee? Alleen bleek in de kleine lettertjes te staan dat dat niet mocht", aldus de zakenman. "Ik heb inderdaad vier vrachtjes aan spullen meegenomen. Maar alles gaat keurig terug."

Vraag is wat er nu gaat gebeuren, ook voor de zakenman zelf. "Ik moet me vrijdag bij de curator melden", aldus Van der Most. "Dan hoor ik meer. Ik kan nu weinig, maar ik blijf doorvechten."

Het lijkt bijna niet meer de vraag óf, maar meer wannéér je te maken krijgt met een hack van je persoonsgegevens.

De kans is groot dat de groep ShinyHunters erachter zit. Dit jaar werden onder meer provider Odido en studie-app Canvas - en daarmee miljoenen Nederlanders - al slachtoffer van de groep.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister (opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen (opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Pim Takkenberg is algemeen directeur Benelux bij beveiligingsbedrijf Northwave Cybersecurity, dat bedrijven bijstaat die gehackt zijn. ShinyHunters is voor hem geen onbekende partij. Hij vertelt wat we weten over deze groep en over hoe ze te werk gaan. En wat ze drijft - want bij ShinyHunters lijkt het niet alleen maar te gaan om geld.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie en eindredactie: Rosanne Sies