NOS Nieuws - Algemeen

Het Israëlische leger heeft een van zijn eerste strafrechtelijk onderzoeken naar optredens van militairen in de oorlog in Gaza aangekondigd. Deze richten zich op het doden van de 5-jarige Hind Rajab en haar familie, en vijftien Palestijnse medische hulpverleners. Beide zaken kregen veel internationale aandacht.

Tegelijk liet het leger weten geen strafrechtelijke onderzoeken te openen naar drie andere aanvallen waarbij hulpverleners van World Central Kitchen en Artsen zonder Grenzen werden gedood. In een verklaring stelt het leger 150 incidenten te hebben onderzocht en in deze vijf zaken een besluit te hebben genomen.

Het Israëlische leger laat andere veelbesproken dodelijke aanvallen die het eerder zei te zullen onderzoeken in de verklaring buiten beschouwing. Zoals de luchtaanvallen op een ziekenhuis in Zuid-Gaza waarbij een jaar geleden vijf journalisten om het leven kwamen.

Internationaal recht

Het leger heeft vandaag een rapport uitgebracht over mogelijke oorlogsmisdaden door Israëlische militairen. Het onderzoek naar de twee dodelijke aanvallen die nu verder worden onderzocht volgt op de bevindingen uit dat rapport. Het leger zegt dat het verplicht is om "uitzonderlijke" oorlogsincidenten te evalueren, vanwege het internationaal en Israëlisch recht.

Correspondent Israël en de Palestijnse Gebieden Lennard Swolfs:

"Door strafrechtelijke onderzoeken in te stellen naar deze aanvallen gaat het Israëlische leger een stap verder. Het betekent dat er volgens het leger voldoende aanleiding is om te onderzoeken of er strafbare feiten zijn gepleegd. Mogelijk heeft deze stap ook te maken met de grote internationale druk rond deze aanvallen.

Zowel de dood van Hind Rajab als die van de vijftien Palestijnse hulpverleners heeft wereldwijd veel aandacht gekregen en tot hevige kritiek op Israël geleid.

Het is overigens niet voor het eerst dat het Israëlische leger een strafrechtelijk onderzoek instelt naar aanvallen in Gaza. Bovendien is het nog maar de vraag wat deze onderzoeken opleveren. In het verleden is gebleken dat dit soort onderzoeken slechts in een klein aantal gevallen leidt tot vervolging of een aanklacht."

De 5-jarige Rajab werd in januari 2024 gedood, evenals zes van haar familieleden en twee medische hulpverleners. De familie zat in Gaza-Stad in een auto die werd beschoten door een tank. Rajab overleefde een eerste beschieting en had urenlang telefonisch contact met hulpverleners. Die werden bij een reddingspoging ook gedood. Later werden al hun lichamen gevonden.

Onafhankelijke deskundigen van de Verenigde Naties hebben gezegd dat de aanval op Rajab mogelijk een oorlogsmisdaad vormt. Daarnaast hebben mensenrechtenorganisaties melding gemaakt van oorlogsmisdaden bij het Internationaal Strafhof in Den Haag en verzoeken ingediend om soldaten die volgens hen betrokken waren bij de aanval te vervolgen.

Het andere incident dat het Israëlische leger nu zegt strafrechtelijk te gaan onderzoeken dateert uit maart 2025. Vijftien Palestijnse reddingswerkers werden toen bij Rafah gedood door het Israëlische leger, terwijl zij in een konvooi reden van ambulances en andere hulpvoertuigen. Hun lichamen werden acht dagen later teruggevonden in een massagraf, samen met hun ambulances

Niet strafrechtelijk onderzocht

Bij drie andere dodelijke aanvallen is volgens het leger "geen redelijke verdenking van strafbaar wangedrag gebleken", staat in de verklaring.

Het gaat daarbij om een aanval op een groep van zeven hulpverleners van de hulporganisatie World Central Kitchen (april 2024), een aanval op een gebouw van de hulporganisatie Artsen zonder Grenzen in Khan Younis (februari 2024) en de dood van twee andere Artsen zonder Grenzen-medewerkers, die in een konvooi in Gaza-Stad werden beschoten door Israëlische troepen (november 2023).

Noord-Korea zegt niet onder de indruk te zijn van de toenadering van de Amerikaanse president Donald Trump. Gisteren kondigde Trump aan dat de VS de gezamenlijke legeroefeningen met Zuid-Korea "aanzienlijk zal terugschroeven". De zus van Kim Jong-un zei vandaag dat deze aankondiging niets verandert aan de "vijandelijke" houding van de VS richting Noord-Korea.

"We vinden het niet de moeite waard om daar commentaar op te geven en we hebben er geen enkele interesse in", zei Kim Yo Jong in een verklaring volgens staatsmedia. "Het provocerende, agressieve karakter van de oefeningen zal niet veranderen, ook al zijn de duur en de omvang ervan verminderd."

Trump reageerde op de verklaring van Noord-Korea dat hij later dit jaar de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un zal ontmoeten en dat de twee leiders het goed kunnen vinden.

Ongepast signaal

De gezamenlijke oefeningen van bondgenoten Zuid-Korea en de VS gingen gisteren van start onder de naam Ulchi Freedom Shield. Toen Trump bekendmaakte dat hij de oefeningen beperkt zei hij dat ze vooral de VS veel geld kosten. Daarbij "geven ze ook een signaal af dat volstrekt ongepast en vijandig is", schreef hij op zijn platform Truth Social.

De Amerikaanse president zei ook dat Noord-Korea zich "niet-bedreigend en respectvol" opstelt sinds Trump aan de macht is. Noord-Korea voerde eerder deze maand nog proeven met ballistische raketten uit. Dat is in strijd met resoluties van de Verenigde Naties.

Instemmen verkorting

Het Zuid-Koreaanse leger zei vandaag dat het had ingestemd met het verzoek van de VS om de duur en de omvang van de oefeningen af te schalen. De oefeningen eindigen nu vrijdag, in plaats van op 27 augustus zoals aanvankelijk gepland was.

In de Amerikaanse staat Ohio zijn gisteren drie Nederlanders om het leven gekomen bij een verkeersongeluk. Dat bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Vier anderen raakten gewond, ook dat zijn Nederlanders. Volgens Amerikaanse media is een van hen de bestuurder. Hoe ernstig zij gewond zijn, is niet duidelijk.

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt er bijstand verleend aan de slachtoffers en nabestaanden.

Amerikaanse media schrijven dat alle slachtoffers in een bestelbusje zaten. Dat werd gisteren rond het middaguur, lokale tijd, op een kruispunt in Knox County aangereden door een vrachtwagen. De media schrijven dat de bestelbus geen voorrang gaf bij een stopbord.

De dodelijke slachtoffers zijn twee mannen van 55 en een man van 44. Ze overleden ter plekke.

China draait de duimschroeven aan bij christenen door heel het land. Geestelijken en gelovigen worden gearresteerd, kerken gesloten en kinderen mogen op steeds minder religieuze plekken komen.

De katholieke gemeenschappen in de Noord-Chinese provincie Shanxi voelen de repressie aan alle kanten. Anoniem doen priesters hun verhaal. Een van hen zegt: "De situatie is niet meer zo erg geweest sinds de Culturele Revolutie." Dat was een van China's meest gewelddadige periodes.

Toch is het katholicisme in China springlevend met naar schatting zo'n tien tot twaalf miljoen gelovigen. In de openheid als het kan, of achter gesloten deuren of ondergronds als het moet, worden kerkdiensten gehouden en krijgt de nieuwe generatie hun eerste communie.

Geweld en onderdrukking

De provincie Shanxi staat vooral bekend om de steenkool- en azijnproductie. De winters zijn lang, het land is dor en het leven op het platteland is zwaar. Maar er is nog iets dat de provincie tekent: kerktorens.

Het katholicisme kent er een lange geschiedenis. Via missionarissen in de 18e eeuw bereikte het de regio. Het geloof, mede dankzij het onderwijs en de gezondheidszorg die de kerk meebracht, vond er een vruchtbare voedingsbodem. Ondanks perioden van geweld tegen de kerk is men er nog steeds bovengemiddeld gelovig.

In het dorp van priester Hong (niet zijn echte naam) is bijna iedereen katholiek. Maar de manier van leven staat onder druk. Hij vertelt dat de repressie de afgelopen vijftig jaar niet zo erg is geweest.

"Je hebt in de wereld democratieën en autocratieën. De ene soort draait om liefde en de andere draait om geweld en onderdrukking", zegt hij. Hij vergelijkt katholieken in China met Oost-Berlijners uit de DDR. "We wachten tot ons IJzeren Gordijn valt."

De lokale autoriteiten proberen vooral kinderen weg te houden bij religie. In zijn kerk, vertelt priester Zhang (niet zijn echte naam), doen ze snel het licht uit of verstoppen de kinderen zich in de zijkamer als de politie komt controleren. Daar nemen de autoriteiten in zijn dorp genoegen mee.

'Wortels doorsnijden'

Maar op andere plekken gaat het er harder aan toe. Een kerk in een nabijgelegen dorp werd gesloten, nadat agenten binnen kinderen hadden aangetroffen, vertelt Zhang. Door minderjarigen te weren uit kerken "willen ze onze wortels doorsnijden", zegt hij.

Ook de druk op geestelijken is enorm. We spreken Zhang in zijn woning, want voor de kerk hangen camera's. China wil niet dat de geestelijken contact hebben met buitenlanders, dus mogen priesters vaak geen paspoort hebben en niet naar het buitenland reizen. Ook worden hun digitale communicatie en post gecontroleerd.

Chinese bedevaartstocht

Ondanks dit alles zet de gemeenschap door. Ieder jaar lopen duizenden mensen de Bansishan bedevaartstocht. Zo ook Zhang Fang, een vrouw van in de dertig met een witte zonneklep op. Ze vindt het een zware tocht met de hoge temperatuur en luchtvochtigheid. "Ik ben een beetje dik geworden", zegt ze puffend.

Het kilometerslange bergpad te voet afleggen naar de kerk op de top symboliseert de lijdensweg van Jezus Christus. "Je neemt wat er in je hart is, en wat je wil zeggen, en bovenaan ga je bidden", legt ze uit. Ze slaat een kruisje bij een stenen altaartje en ploetert door.

Sinds dit jaar staat de overheid de deelname van kinderen niet meer toe. Behalve "omdat ze minderjarig zijn", krijgen de ouders geen uitleg. De een na de ander loopt teleurgesteld met z'n kind terug naar de auto.

Aan het begin van het bergpad controleert de politie ID-kaarten en moeten bedevaartgangers door metaaldetectoren. In het China van vandaag is weinig zo gevoelig als georganiseerde religie.

Surveillancesysteem

Die gevoeligheid ondervinden we ook als journalist. Halverwege de tocht trekken tientallen overheidsbeambten ons de berg af en ondervragen ons vijf uur lang op een onofficiële detentielocatie. In een van de kamers hangen schermen waarop te zien is dat elke centimeter van de bedevaartstocht wordt gefilmd, terwijl de politie live meekijkt.

Aldaar gebruikt de politie China's uitgebreide surveillancesysteem om te achterhalen wie we hebben gesproken. Een voor een komen ze onder politiebegeleiding ons vertellen dat ze hun toestemming voor het interview intrekken.

Het is tekenend voor de toenemende druk op religie de afgelopen jaren. Toch blijven velen hun geloof trouw. In Noord-China is het een eeuwenlange strijd: Peking probeert religie te controleren en gelovigen zoeken naar nieuwe manieren om het te behouden.

Het Openbaar Ministerie wil bestuurders van landbouwvoertuigen die op de snelweg rijden strafrechtelijk vervolgen. Ook bestuurders die met afgeplakt kenteken de weg opgaan, wacht vervolging.

Dat meldt het OM in een persbericht. Het gaat om een verduidelijking van al bestaande regels. Het OM wil dat er gehandhaafd wordt wegens het gevaar dat rijden met trekkers op snelwegen met zich meebrengt.

Demonstreren is een grondrecht, benadrukt het OM, maar dat sluit vervolging voor andere strafbare feiten tijdens een demonstratie niet uit. Landbouwvoertuigen zijn verboden op de snelweg.

Van vervolging kan alleen worden afgezien als een demonstratie met tractoren op de snelweg vooraf is aangemeld bij de burgemeester en die de actie niet heeft verboden.

Ongeluk

De landelijke uitgangspunten volgen na onduidelijkheid en kritiek over het optreden rond een boerenprotest in Den Bosch. Bij een ongeluk op de A59 bij Heesch kwamen vrijdag twee mensen om het leven. Zes mensen raakten gewond.

Het ongeluk gebeurde aan het eind van een file die was ontstaan doordat boeren met trekkers over de snelweg reden. De politie en het OM hebben aangekondigd het eigen functioneren te gaan evalueren.

Voorafgaand aan dat protest had de politie Oost-Brabant gezegd in principe niet op te treden tegen trekkers op de snelweg vanwege het demonstratierecht. Zij zei dat dit zo door het landelijke OM was bepaald.

Het gaat slecht met de zeer zeldzame en bedreigde korenwolf. Sinds 2002 stak de provincie Limburg samen met de EU en het Rijk meer dan 30 miljoen euro in behoud van de hamster. Toch moeten er nu nog eens honderd korenwolven per jaar gefokt en uitgezet worden om het knaagdier te redden, laat gedeputeerde Léon Faassen (BBB) weten bij L1 Nieuws.

De korenwolf is een klein knaagdier dat in Nederland alleen in Midden- en Zuid-Limburg leeft. In 1999 was de hamster eigenlijk uitgestorven, maar in 2002 kwam een reddingsprogramma op gang. Er werd een fokprogramma opgezet, en er werden 'nieuwe' korenwolven uitgezet.

Boeren kregen én krijgen geld om 'hamstervriendelijke' maatregelen te nemen, zoals het inzaaien van akkerranden met bloemenmengsels en het aanleggen van houtwallen. De EU heeft daar zelfs een speciaal programma voor.

Wachtlijst

Aan enthousiasme geen gebrek. Volgens gedeputeerde Faassen was er vorig jaar zelfs een wachtlijst onder boeren die aan het korenwolfvriendelijke landschapsbeheer wilden meewerken.

Maar het gaat nog altijd niet goed met het beestje. Het aantal ondergrondse burchten is vorig jaar in vrijwel alle leefgebieden gedaald, meldt de provincie Limburg nu.

Vooral het regenachtige weer in 2024 heeft de korenwolf genekt. De ondergrondse burchten stroomden vol of verzakten door de regen. "Jonge hamsters zijn erg kwetsbaar en kunnen niet goed overleven in burchten die worden beschadigd door de regenval", aldus Léon Faassen.

Verdronken

Veel beestjes zijn verdronken. De gedeputeerde: "De populatie daalt hierdoor, omdat er vervolgens minder hamsters zijn die zich kunnen voortplanten."

In Limburg zijn er zes gebieden waar de hamster voorkomt. Alleen bij Puth/Doenrade en Koningsbosch telde de provincie vorig jaar meer burchten. In de leefgebieden van Bemelen, Etzenrade, Heer en Sibbe liep het aantal hamsterholen terug. In Etzenrade was de daling heel groot: in 2024 werden daar nog zo'n 130 burchten geteld, vorig jaar waren er dat minder dan 50.

In heel Limburg ligt het aantal burchten nu onder de 200. Over het aantal dieren dat daar leeft is geen cijfer bekend.

Gefokt en uitgezet

Om het kleine knaagdier voor Nederland te behouden, moeten er volgens Faassen per jaar ten minste honderd hamsters worden gefokt en uitgezet. Minder dan honderd is volgens de gedeputeerde geen optie omdat het opnieuw nat kan worden. Ook kunnen roofdieren opduiken.

De gedeputeerde wijst er ook op dat er geen kleine groepjes moeten worden uitgezet. Zijn de hamsters te nauw verwant, dan bestaat de kans op inteelt.

Dit jaar zijn er zo'n 140 korenwolven uitgezet.

Een Oekraïense man is in Kroatië aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij het opblazen van de Nord Stream-gaspijpleidingen in september 2022. Hij werd vorig jaar al in Polen aangehouden en weer vrijgelaten. De Duitse justitie heeft Kroatië om zijn overlevering gevraagd.

De verdachte, Volodymyr Z., werd door de Kroatische politie opgepakt in de kustplaats Pula. Dat gebeurde op basis van een Europees arrestatiebevel. De Duitse autoriteiten zoeken al sinds 2024 naar hem.

Z. zou deel hebben uitgemaakt van de groep die de explosieven op de Nord Stream-pijpleidingen in de Oostzee plaatste. Volgens Duitse media werkte hij eerder als instructeur bij een duikschool in Kyiv, waarmee meerdere verdachten in het onderzoek banden zouden hebben. Daarvoor zou hij in het Oekraïense leger hebben gediend.

Arrestatie en vrijlating

Hij werd in september vorig jaar al eens aangehouden in Polen, waar hij met zijn gezin in een stadje ten westen van Warschau woonde. Een Poolse rechter weigerde hem aan Duitsland over te leveren en beval zijn vrijlating.

Volgens de rechter moest het opblazen van de pijpleidingen worden gezien als een militaire actie in oorlogstijd. Ook twijfelde de rechter of Duitsland bevoegd was de zaak te behandelen, omdat de explosies in internationale wateren plaatsvonden. Z. heeft de beschuldigingen ontkend.

Z. is na Serhii K. de tweede verdachte die is opgepakt in verband met de zaak. K., een voormalige Oekraïense legerofficier, werd vorig jaar in Italië gearresteerd. Hij zou de operatie hebben gecoördineerd en werd in november overgeleverd aan Duitsland. Zijn proces begint over enkele weken in Hamburg. K. ontkent iedere betrokkenheid.

Zeven verdachten

Duitse onderzoekers kregen vorig jaar zeven Oekraïense verdachten in beeld. Een van hen, Vsevelod K., is aan het front in Oekraïne gesneuveld, bleek eerder uit onderzoek van de Volkskrant en Nieuwsuur.

Wie opdracht gaf voor de sabotage, een halfjaar naar de grootschalige Russische invasie in Oekraïne, is nog altijd niet duidelijk. De Oekraïense regering en president Zelensky hebben betrokkenheid altijd ontkend.

Nord Stream

Nord Stream was een Duits-Russisch miljardenproject dat bestond uit twee gaspijpleidingen. Nord Stream 2 was nog niet in gebruik genomen toen in het najaar van 2022 de explosies plaatsvonden. Bij die ontploffingen raakten drie van de vier leidingen van Nord Stream 1 en 2 zwaar beschadigd.

Volgens de Duitse omroepverband ARD zou Z. samen met anderen minstens vier explosieven aan de pijpleidingen hebben bevestigd, op ongeveer 80 meter diepte. De explosieven zouden elk 20 tot 35 kilo explosief materiaal hebben bevat.

Op het door de groep gehuurde zeiljacht Andromeda werden later sporen gevonden van explosieven die ook voor militaire doeleinden worden gebruikt. Rusland had de gasleveringen via Nord Stream 1 kort voor de explosies stilgelegd, ruim een halfjaar na de Russische invasie van Oekraïne.

Bekijk hier een uitgebreide reconstructie die Nieuwsuur twee jaar geleden maakte over hoe het spoor van de sabotage naar Oekraïne leidt:

Woningcorporatie Ymere gaat in Amsterdam twintig time-outwoningen bouwen voor mensen met verward of onbegrepen gedrag. "We zijn blij dat er eindelijk een locatie komt waar goede zorg- en hulpverlening is", laat de corporatie weten bij stadsomroep AT5.

Volgens Ymere zijn de woningen "niet alleen voor deze mensen hard nodig, maar ook voor de buren die veel overlast ervaren". In Nederland wonen naar schatting 62.500 mensen met ernstige psychische aandoeningen.

Bang worden

"We zien dat mensen met mentale problemen vaak in sociale huur terechtkomen", zei de Amsterdamse burgemeester Halsema vorig jaar zomer. "Het gaat om steeds grotere aantallen en om steeds meer mensen die daar last van hebben en ook bang van kunnen worden."

Feit is dat verwarde mensen lang niet altijd de zorg krijgen die ze nodig hebben. Dat levert gevaarlijke situaties op. Soms halen die het nieuws, zoals de dood van een 11-jarig meisje vorig jaar in Nieuwegein of de schietpartij in het Erasmus MC in 2023. In de zomer van 2017 stak een verwarde man een willekeurige metropassagier in Amsterdam dood.

Contact met naasten

De zorg voor mensen met verward gedrag schiet tekort, concludeerde ook Toezicht Sociaal Domein, een samenwerking van verschillende inspecties. De samenwerking en uitwisseling van informatie binnen en tussen zorgorganisaties is niet goed genoeg.

Ook is contact met naasten en mensen uit de buurt gebrekkig, terwijl zij vaak al vroeg problemen zien opkomen. En er is een groot gebrek aan passende woonplekken voor verwarde personen, stelden de inspecties.

Naïef idee

Corporatie Ymere, met 80.000 sociale huurwoningen de grootste woningaanbieder in Amsterdam, realiseert zich dat al langer. "We moeten sneller ingrijpen voordat het echt uit de hand loopt", zei Ymere-directeur Erik Gerritsen twee jaar geleden in de Volkskrant. "We moeten af van het naïeve idee dat iedereen met mentale uitdagingen in een reguliere wijk kan wonen."

Nu "zit er schot in de zaak", aldus een woordvoerder van de woningcorporatie. Hij zegt dat de gemeente een bestaande locatie heeft aangewezen en dat de plannen nu verder worden uitgewerkt met zorginstellingen in Amsterdam.

De time-outwoningen worden nadrukkelijk gezien als tijdelijke oplossing. Mensen kunnen een paar maanden uit hun eigen woonsituatie worden gehaald en op een plek met intensieve begeleiding tot rust komen. Daarna kunnen ze, als dat weer mogelijk is, terug naar hun eigen woning of doorstromen naar een passende woon- of zorgplek.

Waar de twintig woningen precies komen, wordt niet bekendgemaakt.

Boeren die protesteren tegen het landelijke stikstofbeleid hebben vandaag met honderden tractoren in een zogenoemde stikstofmars door Drenthe gereden.

Ze eisten dat de Drentse burgemeesters hun protest steunen en politieke actie ondernemen tegen het kabinet, maar alle twaalf burgemeesters weigerden vandaag om daarvoor te tekenen.

Het protest van de boeren was vandaag in Drenthe overal zichtbaar, meldt RTV Drenthe. Alleen al in het zuiden van de provincie waren naar schatting 400 tot 500 tractoren onderweg. Ook vanuit Tynaarlo, ten noorden van Assen, vertrokken honderden voertuigen.

Onderweg naar Assen sloten zich overal protesterende boeren aan. De boeren bleven weg van de snelweg, maar veroorzaakten op provinciale wegen files van soms meer dan 15 kilometer. Ook in dorps- en stadscentra liep het verkeer op verschillende plekken vast.

Witte kruizen

Bijna allemaal waren de tractoren opgetuigd met omgekeerde vlaggen. Sommige boeren brachten witte kruizen mee, als symbool voor de koeien, varkens en kippen die ze naar eigen zeggen binnenkort niet meer kunnen houden.

"Het kabinetsbeleid biedt voor ons totaal geen toekomst", zei boer Erik Hofman uit de gemeente Westerveld. Hijzelf zit vlak bij Natura 2000-gebied en vreest voor het voortbestaan van zijn bedrijf.

Maar de boer is niet alleen voor zichzelf somber. "Ik denk dat het met het platteland niet meer goedkomt, je ziet al leegloop", aldus Hofman. "Boerderijen die leeg komen te staan. Het verpaupert helemaal. Ik denk dat het voor niemand goed is. Voor burgers niet. Voor alles niet."

In de loop van de middag kwamen alle protesterende boeren in Assen aan. Daar stonden ze met hun voertuigen opgesteld bij het provinciehuis. De meegebrachte witte kruizen zijn er in de grond geslagen.

Niet de manier

Maar geen enkele burgemeester in Drenthe bleek bereid om politieke actie te ondernemen tegen het kabinet. Ze ondertekenden een boze boerenbrief aan het kabinet niet.

Emmen, de grootste gemeente van Drenthe, liet dat al van tevoren weten. "Wij ondertekenen de brief niet", aldus een woordvoerder. "Wij gaan hier als gemeente niet over. Dit ligt bij de provincie en het Rijk."

Burgemeester Out van Assen sloot zich daar vanmiddag bij aan. "We zien de problemen en hebben gezegd dat het zetten van deze handtekening niet de manier is om het gesprek voort te zetten", zei hij. "Maar ze hebben de aandacht."

De meeste sympathie kregen de protesterende boeren van burgemeester Thijsen van Tynaarlo. "Beleid heeft niet voor niets dezelfde letters als debiel", hekelde Thijsen het kabinetsbeleid, toen hij de boeren in zijn dorp ontving.

Andere boeg

Maar ook Thijsen tekende de steunverklaring niet. Want, zo zei hij, "als de huidige plannen van tafel gaan komen er vanzelf weer nieuwe plannen met dezelfde strekking".

De burgemeester riep de boeren op om hun protesten "over een andere boeg te gooien". Thijsen is bereid om daarbij te helpen: "Ik wil samen met u kijken hoe we de problemen kunnen wegnemen."

Treinreizigers worden toch niet verplicht hun tas op schoot te nemen, ook als de stoel naast hen leeg is. NS ziet af van het plan op een verbod om stoelen met handbagage bezet te houden op te nemen de algemene voorwaarden van het vervoersbedrijf. In plaats daarvan gaat NS reizigers in de huisregels duidelijker vragen om plaats te maken als anderen niet kunnen zitten in de trein.

NS past de plannen aan na advies van het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (Locov). In deze organisaties overleggen maatschappelijke organisaties met vervoerders over veranderingen in het ov. Voor belangrijke veranderingen moet NS advies vragen aan deze instantie.

Het Locov vond het verbod om handbagage op een zitplaats te zetten iets te ver gaan. Reizigers zouden het namelijk prettig vinden om hun tas naast zich te houden, in plaats van het uit het zicht in een bagagerek te leggen. Of om het uit comfort op de stoel naast of voor zich te leggen.

Huisregels

Volgens NS durven veel reizigers anderen niet meer te vragen de tas weg te halen, waardoor duidelijke regels nodig zouden zijn. Daar zet het Locov tegenover dat een reiziger zich geïntimideerd kan voelen als iemand in een zeer rustige trein precies naast hem of haar gaat zitten.

"In deze situaties gebruiken reizigers hun tas om zich meer af te schermen", aldus het Locov. "In de meeste gevallen halen reizigers hun tas weg als het drukker wordt in de trein."

In een reactie op het Lovoc-besluit zegt NS dat het nooit is gegaan om het verbod zelf. "Maar om duidelijkheid voor de reizigers." Daarom gaat NS de bagageregels duidelijker benoemen in de huisregels in de trein.

Hierin komt te staan dat zitplaatsen voor reizigers zijn, en dat handbagage niet onnodig een zitplaats bezet mag houden. "Daarmee wil NS reizigers helpen elkaar op een prettige manier ruimte te geven in de trein", concludeert NS.

Vervangend vervoer

NS vroeg het Locov ook om advies over een nieuwe regeling voor als treinen niet rijden door een staking. Bij NS konden reizigers bij een staking altijd het geld voor hun misgelopen rit terugkrijgen, samen met de kosten voor vervangend vervoer.

Volgens NS wordt er met name van die laatste regeling veel misbruik gemaakt. Het bedrijf zegt vorig jaar tijdens de stakingen in juni 180.000 aanvragen voor vergoeding voor alternatief vervoer te hebben gekregen, met een totale claimwaarde van ongeveer 4 miljoen euro.

"Daarvan is ongeveer 2,8 miljoen euro goedgekeurd, terwijl moeilijk te achterhalen is of dat terechte claims waren", aldus NS. "Iemand kan eenvoudig 25 euro claimen terwijl hij thuiswerkte en niet van plan was met de trein te reizen."

Omdat de regeling voor vervangend vervoer in andere Europese landen niet zou gelden, schrapt NS deze nu. Vanaf vandaag kan elke reiziger bij een staking alleen nog de volledige rit vanaf een uur vertraging claimen bij NS, of een deel van de abonnementskosten. Vervangend vervoer is nu volledig voor eigen rekening, bijvoorbeeld bij de landelijke ov-staking op 9 september.

Ondanks dat NS een compensatieregeling houdt die "ruimhartiger is dan de Europese wetgeving vereist en andere vervoerders in Europa bij stakingen", adviseerde het Locov negatief over het plan. Omdat het advies niet dwingend is, zet NS de versobering toch door.

De prijs van het keiharde metaal wolfraam gaat door het dak. Wolfraam wordt gebruikt om in andere metalen te boren, machines te bepantseren en het metaal zit in kogels en raketten. In tijden van wereldwijde onrust is er meer vraag naar het metaal, vooral vanuit defensie.

In anderhalf jaar tijd is de prijs in Europa vernegenvoudigd. Omdat China en de Verenigde Staten hun wolfraam in eigen land houden wordt het metaal schaarser. Daarvoor waarschuwt het Centre for Materials & Resilience (CMR), dat de beschikbaarheid van cruciale grondstoffen onderzoekt.

Die schaarste heeft ook gevolgen voor Zwaan Metaal in Dordrecht. "Onze grote zorg is niet de prijs, maar of we kunnen leveren", zegt directeur Wieneke van Hal. "We hebben besloten de voorraad te verdubbelen."

Slijtvast

Het Dordtse bedrijf levert beschermlagen voor schepen, machine of verpakkingsmaterialen. "Alles wat slijtvast moet zijn", zegt Van Hal. "Door middel van vlamspuiten brengen we bijvoorbeeld wolfraam aan op de naden van een schip. Dan hoeft het veel minder vaak het dok in."

Ook Henk van der Stouwe van metaalrecyclingsbedrijf Cirkulaer in Emmen ziet de prijs oplopen. "We zamelen frezen, boren, wisselplaten en messen in", zegt Van der Stouwe, die het wolfraam er weer van afhaalt en doorverkoopt. "We hebben veel afnemers in Duitsland. Dat kan zijn voor de productie van gereedschap, coatings of voor de wapenindustrie."

Eerder kocht hij wolfraam in voor 12 tot 20 euro per kilo. Inmiddels ligt de inkoopprijs op zo'n 100 euro per kilo. Dat leidt ook tot meer interesse in het recyclen van wolfraam. "Gelukszoekers", noemt Van der Stouwe deze nieuwe concurrenten.

China en VS

Dat de prijs van wolfraam zo oploopt, komt vooral door China. Dat land haalde in 2025 naar schatting 67.000 ton wolfraam uit mijnen, bijna 80 procent van de wereldwijde totale productie. Met een paar kleinere wolfraammijnen in Oostenrijk, Spanje en Portugal kan Europa daar niet tegenop.

Daarbij komt dat China de export van wolfraam heeft beperkt. "Nu de vraag naar wolfraam groeit, draait China de kraan dicht", zegt Benjamin Sprecher, directeur van het CMR en industrieel ecoloog bij de TU Delft.

Om niet te afhankelijk van China te worden, hebben de Verenigde Staten deze maand hun eigen uitvoer van het metaal aan banden gelegd. Gerecycled wolfraam moet voortaan binnen de VS blijven.

Europese bedrijven en landen kunnen nog wel aan wolfraam komen, maar betalen er dus de hoofdprijs voor. En dat terwijl ook hier, sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022, herbewapenen en investeren in defensie hoog op de politieke agenda staat.

Europese strategie

Ook als de geopolitieke spanning afneemt, kan China de markt bepalen, waarschuwt Sprecher. "Als Europa besluit om meer wolfraam te mijnen, dan kan China juist de kraan weer openzetten, waardoor de prijs daalt. Dan is het weer niet rendabel voor Europese ondernemers om jarenlang in een mijn te investeren."

Daarom moet Europa een duidelijk strategie aanhouden, staat in het rapport. "We moeten af van die typische Europese neoliberale gedachte dat er altijd een businesscase moet zijn", zegt Sprecher. "Die is er namelijk niet." Europa zou ondernemers die op zoek willen naar wolfraam op het eigen continent jarenlang garanties moeten geven.

Daarnaast wordt er in Europa al wolfraam gerecycled, maar dat zou nog meer kunnen gebeuren. Die voorraad moet dan vervolgens in Europa blijven. En als Europese bedrijven en landen wolfraam nodig hebben, zouden ze het hier moeten kopen. "Buy European", zegt Sprecher.

Het minderheidskabinet hoeft niet te kiezen of het meerderheden 'over links' of 'over rechts' zoekt. Dat zeggen ChristenUnie en 50Plus, die vanmiddag een gesprek hadden met premier Jetten en de vicepremiers Yesilgöz (VVD) en Van den Brink (CDA).

Volgens 50Plus-leider Struijs is er nog een derde optie: "gewoon doorgaan als minderheidskabinet" en voor elk los voorstel een meerderheid in Tweede en Eerste Kamer zoeken. Hijzelf zou dat "het gunstigst" vinden, want 50Plus is wat hem betreft partij "van het midden" en hij wil steeds kunnen kiezen: "Een goed plan is een goed plan, dat zullen we steunen".

Ook ChristenUnie-leider Bikker is de discussie over links of rechts zat, zegt ze. "Kom op jongens, laten we wat gaan doen. Ik voel me het meest thuis bij oplossingen en kijk gewoon of de plannen deugen. Hier staat iemand die bereid is de hand uit te steken."

Wél keuze maken

Maandag waren er gesprekken met Pro en met JA21. Die partijen willen allebei dat het kabinet wel een duidelijke keuze maakt: over links met Pro, of over rechts met JA21 en één andere partij.

Die andere partij zou de SGP kunnen zijn. Partijleider Stoffer, die vanmiddag ook op Algemene Zaken langskwam, wees op de samenwerking die hij al met JA21 heeft. De twee partijen hebben "best overeenkomsten", zei hij, en hebben samen al wat financiële verkenningen gedaan. Maar het blijven twee losse partijen en voor hetzelfde geld gaan ze volgende week weer hun eigen weg.

Stoffer herhaalde nog eens, wat hij maandag ook tegen de NOS zei, dat hij afhaakt als het kabinet zijn medisch-ethische rode lijn overschrijdt. Hij wil bijvoorbeeld niet meemaken dat een wet voor draagmoederschap verder in behandeling wordt genomen.

Nog anderhalve week

Vanmorgen was er begrotingsoverleg tussen de meest betrokken bewindspersonen. De concept-Miljoenennota, met daarin de begrotingen van de verschillende ministeries, is inmiddels klaar, zei minister Heinen van Financiën na afloop.

Maar er kunnen nog dingen gewijzigd worden. "Het politieke onderdeel" staat volgens Heinen nog niet vast, daar kunnen eventueel nog afspraken over worden gemaakt met oppositiepartijen.

Los van de gesprekken met de top van het kabinet van vandaag en maandag voert de minister van Financiën ook gesprekken met de oppositiepartijen. Volgens Heinen komen de verschillende overleggen, op verschillende niveaus, volgende week "weer bij elkaar".

Het is de bedoeling dat de ministerraad volgende week vrijdag 'een klap' geeft op de stukken, die op Prinsjesdag gepresenteerd worden. Die worden dan ter beoordeling naar de Raad van State gestuurd. Dat is krap dag, beaamde minister Heinen vanmorgen. Hij gaat ervan uit dat hem de komende week nog wel een paar slapeloze nachten te wachten staat.

'Nog veel werk'

SGP-leider Stoffer zei na afloop van zijn gesprek dat het kabinet volgende week vrijdag ook "overeenstemming wil hebben met een meerderheid in de Tweede Kamer". Hij denkt dat dit nog een ingewikkelde puzzel gaat worden. "Als ik het zo zie, moet er nog behoorlijk wat werk gebeuren", zei hij.

De coalitie heeft 66 zetels in de 150 zetels tellende Tweede Kamer. Met de steun van Pro (20 zetels) is er een ruime meerderheid. Met JA21 (9 zetels) telt het op tot 75 en dat is net geen meerderheid (76 zetels). De SGP en de ChristenUnie hebben allebei 3 zetels, 50Plus heeft er 2. Volt (1 zetel) komt maandag nog op gesprek.

BBB (3 zetels in de Tweede Kamer) was in eerste instantie niet uitgenodigd, maar partijleider Vermeer zal dinsdag toch ook nog langskomen. Deze partij kan belangrijk zijn in de Eerste Kamer, waar de coalitie op dit moment 22 van de 75 zetels telt. BBB is daar met 11 zetels de tweede partij (na Pro met 14 zetels).

De Spaanse autoriteiten gaan met spoed 500 minderjarige meisjes die vanuit Marokko de grens naar exclave Ceuta zijn overgestoken naar het Spaanse vasteland overbrengen. Dat meldt het Spaanse persbureau EFE. De minderjarigen maakten eind juli samen meer dan 70.000 anderen de oversteek.

Dagblad El País schrijft dat de autoriteiten in Ceuta het noodplan van de Spaanse regering hebben geaccepteerd als een "buitengewone maatregel". Volgens bronnen van het ministerie van Jeugdzaken behoren de meisjes tot de kwetsbaarste groepen onder de in Ceuta gebleven personen.

Van de mensen die eind juli de oversteek maakten, keerde de overgrote meerderheid niet veel later weer terug naar Marokko. Er zijn nog enkele duizenden mensen in Ceuta, van wie een groot deel minderjarig is.

Niet zomaar terugsturen

De opvangcapaciteit in Ceuta is ingericht op slechts negentig minderjarigen. Door het tekort aan opvangplaatsen slapen migranten noodgedwongen op het strand, op straat of op begraafplaatsen. Volgens de Spaanse minister van Volksgezondheid hebben hulpverleners de afgelopen dagen vijf slachtoffers, allen migranten, van verkrachtingen bijgestaan.

Daarnaast mogen alleenstaande minderjarige migranten volgens de Spaanse wet niet zomaar worden teruggestuurd. In overbelaste gebieden moeten alleenstaande minderjarigen binnen vijftien dagen na afronding van hun dossier worden herverdeeld over andere regio's.

"Die Meister! Die Besten! Les grandes équipes! The champions!" Die tekst, op de iconische, bombastische muziek, galmt woensdagavond voor het eerst ooit door het Nijmeegse Goffertstadion van NEC. De club speelt een play-offwedstrijd in de Champions League. En daar hoort de bekende hymne bij, die zonder twijfel veel gaat losmaken bij supporters van NEC.

Beluister hier de muziek waarover het gaat:

Wat is de kracht van de beroemde hymne? "Er zit zó veel belofte in", zegt Carine Lacor, presentator bij NPO Klassiek. "Je weet gewoon: ik ga een goeie pot kijken." Eerder maakte ze de podcast De Klassieker, waarin ze aantoont hoe klassieke muziek en voetbal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Kippenvel

"De opbouw van de tune met de strijkers - tututututu - zorgt ervoor dat je de spanning voelt", zegt Lacor. "En dan komt de inzet van het koor. Dat is het ingrediënt waardoor je kippenvel krijgt. Het is gewoon ongelofelijk glorieus qua melodie." De hymne is te horen vlak voordat een Champions Leaguewedstrijd begint en de spelers naast elkaar opgesteld op het veld staan.

Omdat NEC vorig jaar derde werd in de eredivisie, veroverde de club een ticket voor de voorronde van de Champions League. Daar kwamen de Nijmegenaren doorheen, waardoor ze nu tegen het Noorse Bodo/Glimt in de play-offs staan. Allemaal voor het eerst in de clubgeschiedenis.

"Als ik die tune hoor, krijg ik kippenvel tot achter mijn oren", zegt Hennie Linders, die bekendstaat als 'de grootste NEC-supporter'. Al zo'n vijftig jaar zit hij in de Goffert. "Er kan vanavond wel een traantje gaan vloeien. We waren het lelijke eendje van de eredivisie, nu zijn we de grote zwaan met een Champions League-ticket in de bek."

Wat gebeurt er in ons hoofd?

Wat Linders voelt, heeft alles te maken met de betekenis die de hymne in de loop der jaren heeft gekregen: succes, trots en het gevoel dat je onderdeel bent van iets groters. "In dat opzicht maakt het ook helemaal niet uit hoe de tune klinkt", zegt neuromusicoloog Artur Jaschke. "Het gaat om de associaties die voetbalfans hebben."

Die associaties komen razendsnel op en dat heeft te maken met de kracht van herhaling. "Als voetbalfan heb je de hymne waarschijnlijk al honderden keren gehoord. Dan maakt je brein direct een koppeling met al die positieve gedachtes."

Verder is muziek in het algemeen een erg krachtig middel, zegt Jaschke. Bij Champions Leaguewedstrijden spelen clubs ook altijd met een speciale badge op het shirt. "Maar dat blijft toch veel meer 'gewoon een plaatje'. Terwijl muziek zoveel méér oproept. Dat komt omdat muziek, evolutionair gezien, een heel belangrijk onderdeel is van ons mens zijn."

Hetzelfde liedje

Voor het ontstaan van de hymne moeten we flink terug in de tijd. Want hoewel de hymne in 1992 werd geschreven, ligt de oorsprong van de muziek in de 18de eeuw. Componist Tony Britten liet zich overduidelijk inspireren door de Duits-Britse componist Georg Friedrich Händel (1685-1759).

Luister hier naar 'Zadok the Priest' van Händel, zo'n 300 jaar geleden gecomponeerd:

"Dit stuk wordt nog steeds gebruikt bij de kroningen van Britse koningen en koninginnen", legt klassieke muziekkenner Lacor uit. Componist Britten gaf toe dat hij heeft afgekeken bij Händel. "Vooral de opbouw van het lied en de koorinzet lijken heel erg op elkaar. Daarna heeft hij wel de tekst en melodie aangepast en er een ander stuk van gemaakt."

"En wat Britten ook heel goed heeft gedaan", zegt Lacor, "hij heeft de drie officiële UEFA-talen - Duits, Frans en Engels - erin verwerkt. Die Meister, de kampioen. Les grandes équipes, de grootste teams. The champions, de kampioenen." Dat werkt verenigend, zegt Lacor. "Want iedereen uit heel Europa hoort er wel iets van zijn eigen taal in."

Onvergetelijk

Iets voor 21.00 uur is het zover: dan galmt de legendarische tune door het Goffertstadion. Daarna kan NEC-Bodo/Glimt beginnen. Voor superfan Linders wordt het hoe dan ook een onvergetelijke avond. "Ik heb wat hartproblemen, dus ik moet me nog een klein beetje koest proberen te houden. Maar als ik een keer de pijp uit moet gaan, dan maar bij zo'n wedstrijd."

Op z'n 37ste werd hij de jongste zwarte hoogleraar ooit op de prestigieuze universiteit van Cambridge. Z'n verhaal trok veel aandacht en hij stond volop in de schijnwerpers. Die schijnwerpers brandden feller en feller toen hij werd beschuldigd werd van plagiaat en fraude.

De Britse universiteit begon een onderzoek en Arday (41) stapte op, in de hoop dat hij met rust gelaten zou worden. Maar de discussie werd niet minder. Vrijdag werd Arday dood gevonden. Wat speelt er rondom zijn persoon?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De dood van Arday maakt een discussie los over diversiteitsbeleid, hoe universiteiten mensen aanstellen en de rol van de media. Correspondent Fleur Launspach zet de gebeurtenissen die zoveel druk op hem zetten op een rij. In korte tijd werden bijvoorbeeld ruim 180 stukken over hem geschreven.

Hoogleraar Judi Mesman van de Universiteit Leiden doet onderzoek naar mensen van kleur in leiderschapsposities en hoort de schok onder hen. Velen zijn bang dat zo'n heksenjacht ook in ons land kan plaatsvinden.

"Zij merken dat er altijd krachten om hen heen zijn die denken: ja, maar die kan daar helemaal niet zitten, die is daar helemaal niet geschikt voor", zegt Mesman. "En dat elke aanleiding om iemand ten val te brengen gebruikt wordt. Dat is een heel onveilig gevoel."

In deze podcast wordt gesproken over zelfdoding. Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek & Elisabeth Steinz

Bij een frontale botsing tussen een busje en een vrachtwagen in Brazilië zijn zeker 23 mensen omgekomen en vijf gewonden gevallen, melden Braziliaanse media. De gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet duidelijk hoe zij eraan toe zijn.

Het ongeval gebeurde rond 03.30 uur lokale tijd op de weg BR-373 bij Imbituva in de zuidelijke deelstaat Paraná. Volgens de verkeerspolitie zijn de meeste slachtoffers inzittenden van het busje. Ook de chauffeur van de vrachtwagen is om het leven gekomen.

"Voorlopig bewijsmateriaal wijst erop dat de vrachtwagen op de andere rijbaan terechtkwam en frontaal op de bus botste. De omstandigheden worden ter plaatse onderzocht", aldus de verkeerspolitie. De weg is afgesloten vanwege het onderzoek.

De vrachtwagen was onderweg van Carambeí naar Prudentópolis. De minibus was van de gezondheidsdienst van Imbituva en reed naar ziekenhuizen in de regio rond Curitiba, de hoofdstad van de deelstaat.

Maarten van der Weijden heeft zijn 22-stedenzwemtocht gestaakt. De zwemmer heeft buikklachten en kan zijn langste zwemtocht ooit vandaag niet hervatten, schrijft Omroep Brabant.

Van der Weijden (45) begon afgelopen maandag in zijn woonplaats Vught aan de tocht. Hij wil in totaal 270 kilometer zwemmen langs 22 steden om geld in te zamelen voor onderzoek naar kinderkanker. Eerder zei hij dat dit zijn laatste zwemtocht zou worden voor kankeronderzoek.

De olympisch kampioen wilde zes dagen over zijn tocht doen. Vandaag zou hij naar Waalwijk zwemmen, maar vanwege buikklachten en misselijkheid zou hij al later op de dag starten. Hij bleek uiteindelijk te ziek om überhaupt het water in te gaan.

Het is onduidelijk of hij de tocht morgen of later afmaakt. Zijn coaches bedanken iedereen op sociale media voor de steun en donaties en komen waarschijnlijk later vandaag met een update.

Miljoenen

Van der Weijden zamelde al vaker miljoenen euro's in met extreme zwemprestaties. Zo zwom hij in 2017 het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk over in iets meer dan 19 uur en volbracht hij in 2019 al zwemmend de Elfstedentocht. Hij genas zelf van een vorm van bloedkanker.

De onlangs ontslagen Oekraïense minister van Defensie Mychajlo Fedorov heeft opgeroepen tot verkiezingen nu de oorlog met Rusland voortduurt. Volgens Fedorov verkeert Oekraïne in een bestuurlijke crisis.

"We moeten een wettelijk, veilig en realistisch mechanisme vinden dat Oekraïne in staat stelt een volledig democratisch proces te herstellen, ook tijdens een langdurige oorlog", zei Fedorov gisteravond in een videoboodschap op YouTube.

Verkiezingen zijn momenteel niet toegestaan in Oekraïne. De Oekraïense wet verbiedt verkiezingen zolang de staat van beleg van kracht is. Die werd ingesteld op 24 februari 2022, de dag waarop Rusland de grootschalige invasie van Oekraïne begon.

Kritiek op bestuur en corruptie

De populaire Fedorov (35) werd vorige maand een halfjaar na zijn aantreden zonder duidelijke opgaaf van reden door president Zelensky ontslagen als minister van Defensie. Zijn oproep kan daarmee uitgroeien tot een belangrijke interne uitdaging voor Zelensky. Het kantoor van de president heeft nog niet gereageerd op de uitspraken.

Verslaggever Wessel de Jong in Oekraïne:

"President Poetin stelde vorig jaar presidentsverkiezingen als voorwaarde voor onderhandelingen over een mogelijk einde aan de oorlog. De Russische president werd toen gesteund door president Trump. Onder deze gigantische druk sprak president Zelensky zijn bereidheid uit om verkiezingen te houden. Hij stond met zijn rug tegen de muur; zijn land is sterk afhankelijk van steun van de VS.

Maar de samenleving indertijd stond uiterst kritisch tegenover de eis van Poetin. Mensen zagen het als Russische strategie om Oekraïne van binnenuit te verzwakken, omdat iedereen ervan uitgaat dat Moskou zou proberen die verkiezingen te beïnvloeden. Dat uitgerekend Fedorov de oproep van Poetin herhaalt is pijnlijk.

Los van alle politieke overwegingen is er ook een groot praktisch bezwaar tegen verkiezingen op dit moment. Miljoenen mensen zijn op de vlucht, binnen en buiten Oekraïne. Hoe gaan deze vluchtelingen allemaal stemmen? Dat vergt een gigantische inspanning, waar Oekraïne nu niet of nauwelijks toe in staat is. En dan is ook nog de vraag hoe veilig het is om nu verkiezingen te houden. Al met al lijkt de kans dat het op afzienbare termijn tot verkiezingen zal komen, niet heel groot."

Volgens Fedorov is sprake van een "systeemcrisis" in het bestuur van Oekraïne. Het huidige systeem zou volgens hem vooral gericht zijn op zelfbehoud en het tegengaan van verandering.

Ook spreekt hij in zijn videoboodschap over corruptie binnen de overheid. Die is volgens hem niet alleen een financieel probleem, maar raakt ook rechtstreeks aan het vermogen van Oekraïne om de oorlog te voeren. "Elke hryvnia (de Oekraïense munteenheid, red.) die voor defensie is bedoeld, moet voor defensie worden gebruikt."

Populaire hervormer

Fedorov was tot zijn ontslag een van de trouwste en langstzittende leden in het kabinet van Zelensky. Hij werd in Oekraïne gezien als een moderne en ambitieuze hervormer.

Voordat hij in januari van dit jaar minister van Defensie werd, was hij minister van Digitale Transformatie. In die functie was hij de drijvende kracht achter een digitale overheidsapp waarmee Oekraïners allerlei overheidszaken kunnen regelen.

Daar dankt hij zijn reputatie als innovatieve probleemoplosser aan, valt te lezen in dit profiel over Fedorov:

Als minister van Defensie wilde Fedorov het leger moderniseren en hervormen. Zijn aanpak leidde volgens Oekraïne-experts ook tot spanningen met delen van de militaire top.

Zijn ontslag kwam vorige maand voor veel Oekraïners als een verrassing. Duizenden mensen gingen de straat op om tegen zijn vertrek te protesteren. De demonstraties zijn inmiddels minder groot dan aanvankelijk, maar marsen trekken in het weekend nog altijd duizenden mensen, meldt persbureau AP.

In verschillende steden gingen Oekraïners vorige maand uit protest tegen Fedorovs ontslag de straat op:

Fedorovs oproep komt kort nadat het Oekraïense parlement een voordracht van Zelensky had ontvangen voor een nieuwe minister van Defensie. Zelensky had Jevheni Chmara voorgedragen als opvolger van Fedorov. Het Oekraïense parlement heeft zijn benoeming vandaag goedgekeurd.

Chmara was tot nu toe hoofd van de Oekraïense geheime dienst SBU. Volgens Zelensky heeft die dienst een belangrijke rol gespeeld bij recente aanvallen op Rusland.

Nederlandse huishoudens die beleggen hebben flink geprofiteerd van de gestegen beurskoersen. De waarde van hun beleggingen steeg met 12 procent in het tweede kwartaal van dit jaar ten opzichte van de eerste maanden van 2026. Dat is de grootste stijging sinds het begin van de meting in 2018, zegt De Nederlandsche Bank (DNB).

De totale waarde van de beleggingen van huishoudens was daarmee nog nooit zo hoog. Het bedrag kwam halverwege dit jaar uit op zo'n 234,2 miljard euro. Huishoudens hebben meer aandelen gekocht, maar de belangrijkste verklaring is dat veel aandelen meer waard zijn geworden.

SpaceX

Veel Nederlanders zagen ruimte om te investeren in SpaceX. Het bedrijf van Elon Musk, dat onder meer belooft datacentra te bouwen in de ruimte, ging in juni naar de beurs. Nederlanders kochten voor 169 miljoen euro aan aandelen. Dat is het hoogste bedrag ooit in de introductiemaand van een bedrijf, stelt DNB.

Toch deden veel beleggers hun aandelen gauw van de hand, waardoor in dezelfde maand de totale waarde van SpaceX-aandelen in handen van Nederlanders nog maar 100 miljoen euro was. Volgens DNB deden Nederlanders dat waarschijnlijk om de koerswinst te verzilveren. Inmiddels is de koersstijging van SpaceX grotendeels verdampt.

IJsjes en defensie

Veel Nederlanders investeren in bedrijven die in Amsterdam zijn genoteerd, zoals chipmachinebouwer ASML. Er kwamen dit jaar ook nieuwkomers naar de beurs die populair waren onder Nederlandse huishoudens. IJsjesmaker Magnum maakte z'n entree op de Amsterdamse beurs, nadat het was afgesplitst van Unilever. Ook het Tsjechische defensiebedrijf CSG kwam erbij.

Van de 8,4 miljoen huishoudens in Nederland beleggen ongeveer 2,2 miljoen. Dat doen ze meestal via banken of brokers. Toch is sparen nog bijna drie keer populairder dan beleggen. In totaal staat er 666 miljard euro op spaar- en betaalrekeningen.

Nederland keurt de Amerikaanse sancties op twee medewerkers van het Internationaal Strafhof (ICC) "natuurlijk af", zegt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken. Hij wijst op de speciale verantwoordelijkheid die Nederland heeft als "gastland" van het strafhof, dat in Den Haag is gevestigd.

Vanuit die rol doet Nederland er volgens hem achter de schermen "al maanden alles aan om de sancties voor de getroffenen te verzachten". Berendsen sprak er een paar weken geleden persoonlijk over met zijn Amerikaanse collega Rubio. "Helaas is dit nog niet effectief geweest."

Gisteren werd bekend dat de VS opnieuw sancties oplegt aan twee medewerkers: de Japanse rechter Tomoko Akane, die voorzitter van het ICC is, en de Senegalees Abdoulaye Seye, lid van het team van aanklagers bij het hof. De twee kunnen onder meer geen gebruik meer maken van het Amerikaanse financiële systeem dat bijna alle internationale banken gebruiken.

'Hof is cruciaal'

De consequenties zijn groot, zegt Berendsen, zowel voor de medewerkers persoonlijk als voor het Internationaal Strafhof. Terwijl het werk dat dit hof doet "cruciaal" is binnen het internationaal recht, benadrukt de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken.

"Dit zijn lastige zaken", zegt Berendsen, "het hof staat onder druk", terwijl hem er "alles aan gelegen is dat het gewoon zijn werk kan blijven doen, dat is ontzettend belangrijk".

Berendsen zegt dat Nederland zich blijft inzetten om de getroffen medewerkers en het hof te helpen. "Dat doen we niet alleen, maar samen met andere verdragspartijen." Op sociale media zegt Berendsen dat hij rechter Akane heeft uitgenodigd om de Nederlandse steun aan het hof en het personeel te bespreken.

De minister noemt de taal die de VS met betrekking tot de sancties gebruikt "heel fel", maar wil niet op dezelfde toon reageren. "Het is onze taak om ervoor te zorgen dat we dit diplomatiek afkeuren, maar dat we er ook alles aan doen om het hof te kunnen laten werken."

Japan

Ook Japan heeft gereageerd op de Amerikaanse sancties en noemt die "zeer betreurenswaardig". Tokio is de grootste financier van het ICC.

In een verklaring benadrukte het ministerie van Buitenlandse Zaken dat Japan het ICC altijd heeft gesteund "in zijn inspanningen om de ernstigste misdaden die de internationale gemeenschap aangaan, te vervolgen en te bestraffen".

Het is niet bekend of Tokio tegenmaatregelen gaat nemen. Japan is op militair gebied sterk afhankelijk van de VS en bekritiseert het land zelden.

'Flagrante aanval'

Het ICC noemt in een verklaring de Amerikaanse sancties tegen Anake en Seye een "flagrante aanval op de onafhankelijkheid van een onpartijdig internationaal tribunaal".

De internationale orde wordt in gevaar gebracht wanneer "rechterlijke actoren worden bedreigd omdat ze de wet toepassen", zegt het ICC. Volgens het hof zijn inmiddels negen van de achttien rechters, de voormalige hoofdaanklager Khan en een medewerker getroffen door sancties van de VS.

Het ICC zegt de steunverklaringen van lidstaten te waarderen en verklaart dat het ondanks de sancties "zijn mandaat volledig, onafhankelijk en onpartijdig zal blijven uitvoeren".

Steen voor steen afbreken

De VS heeft al jarenlang kritiek op het Internationaal Strafhof, dat wereldwijd mensen kan vervolgen voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Zo sprak de regering-Trump er schande van dat er een arrestatiebevel is uitgevaardigd tegen premier Netanyahu om de oorlog in Gaza.

Vorige maand zei minister Rubio dat hij het hof desnoods "steen voor steen" zou afbreken.