NOS Nieuws - Algemeen

Een onderzoek naar hoe brein en lichaam reageren op stressvolle situaties krijgt de hoogste wetenschappelijke beurs van Nederland. Neurowetenschapper Karin Roelofs (Radboud Universiteit) doet onder meer onderzoek naar het nut van die 'freeze-reactie' en krijgt dankzij de Spinozapremie 1,5 miljoen euro voor meer research.

De freeze-reactie blijkt heel belangrijk in het goed omgaan met stressvolle situaties. Mensen die goede beslissingen nemen onder druk hebben een heel lage hartslag, terwijl de rest van het lichaam wel 'aan' staat. Alsof je tegelijk het gas- en rempedaal indrukt. Dit geeft de tijd om een goede beslissing te maken, voordat er wordt overgegaan tot actie.

Het onderzoek leidde ook tot een concrete toepassing. Met een VR-game kunnen politieagenten in hun opleiding deze nuttige freeze-reactie trainen.

De 1,5 miljoen wil Roelofs gebruiken voor fundamenteel onderzoek. "Ik wil kijken hoe we het brein zelf kunnen beïnvloeden om mensen beter te laten reageren op stress."

Eiwitten beïnvloeden

Ook chemisch bioloog Hermen Overkleeft krijgt de Spinozapremie. De hoogleraar bio-organische chemie aan de Universiteit Leiden krijgt de beurs voor het ontwikkelen van methodes om menselijke eiwitten te kunnen beïnvloeden. Wetenschapsorganisatie NWO, die de premies jaarlijks uitdeelt, schrijft dat Overkleeft behoort tot de absolute wereldtop.

Door het onderzoek van Overkleeft konden nieuwe medicijnen voor kanker en zeldzame stofwisselings- en auto-immuunziekten gemaakt worden. Hij wil de Spinozapremie gebruiken om zijn onderzoek een "nieuwe richting te geven en te vertalen naar praktische en klinische toepassingen".

Roelofs en Overkleeft maken deel uit van een groep van vier wetenschappers die de hoogste Nederlandse wetenschappelijke beurzen krijgen. De NWO deelde niet alleen de Spinozapremies uit, maar ook de Stevinpremies.

De Stevinpremies zijn voor wetenschappers die met hun onderzoek maatschappelijke impact hebben gemaakt. Deze gaan naar hoogleraar psychiatrie Iris Sommer en mediawetenschapper Claes de Vreese. Ook zij krijgen 1,5 miljoen euro voor verder wetenschappelijk onderzoek.

Via spraak psychoses herkennen

Sommer is hoogleraar psychiatrie aan het UMC Groningen. Ze ontwikkelde onder meer een AI-applicatie die aan de hand van spraak een psychische terugval kan herkennen.

Daarnaast zet Sommer zich in voor psychiatrische behandelingen voor vrouwen. Ze onderzoekt wat de invloed van hormonen zijn op psychoses. Ook roemt de NWO haar boek Het vrouwenbrein, waarmee Sommer een "brug slaat tussen wetenschap en samenleving".

Sommer wil met deze premie jonge onderzoekers in haar team helpen. "Die kan ik nu voor jaren zekerheid geven", zegt ze. Ook wil ze zich de komende jaren nog meer gaan richten op de mentale gezondheid van vrouwen.

AI en de democratie

De andere Stevinpremie gaat naar hoogleraar AI en samenleving De Vreese van de Universiteit van Amsterdam. In zijn onderzoek kijkt hij naar de opkomst van AI, de macht van Big Tech en de toekomst van de democratie.

NWO zegt dat hij deze premie krijgt omdat hij zich ook inzet voor de communicatie van zijn onderzoek. Daarmee heeft hij een maatschappelijke impact. De Vreese ziet de premie als een aanmoediging voor zijn werk. "Het ontvangen van de Stevinpremie is overweldigend en eervol."

Een hittegolf zoals de huidige die Europa teistert, was vrijwel onmogelijk geweest zonder klimaatverandering. Sterker nog: klimaatwetenschappers zien dat vijftig jaar geleden deze extreme temperaturen in juni nog bijna niet voorkwamen. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van World Weather Attribution (WWA), een internationaal netwerk van wetenschappers die onderzoeken hoe klimaatverandering extreem weer beïnvloedt.

Het nieuws is aan de ene kant absoluut geen verrassing, erkent KNMI-onderzoeker Sjoukje Philip, die meewerkte aan het rapport. "Maar toch ook weer wel. We zien nu dat de hittegolf zo wijdverspreid is en we zien dat de temperaturen de afgelopen jaren heel hard omhoog zijn gegaan."

Mensenleven

Zo keken de onderzoekers eveneens naar 2003, het jaar met de eerste grote hittegolf van dit millennium. Volgens de modellen van de wetenschappers zou een hittegolf zoals die nu voorkomt, toen overdag zo'n 2 graden koeler zijn geweest. Ook de nachten warmden iets minder snel op. Die zouden ruim twintig jaar geleden 1,3 graden koeler zijn geweest in een soortgelijke situatie.

"Dat verschil met 2003 is opmerkelijk", vindt Philip. "De meeste mensen hebben 2003 meegemaakt. Je kunt dus in een mensenleven zien wat het verschil is tussen toen en nu."

De zinderende hitte in de nacht komt tegenwoordig ongeveer honderd keer vaker voor dan tijdens de hittegolf van 2003, berekenden de onderzoekers. "Dat is heel bezwaarlijk voor de menselijke gezondheid natuurlijk", zegt Philip daarover. "Als je 's nachts niet kan afkoelen, wordt het effect van de hitte steeds erger."

Natteboltemperatuur

De luchtvochtigheid is deze hittegolf hoog, signaleren de onderzoekers. Dat in combinatie met de warmte is bijzonder gevaarlijk voor de gezondheid. De zogeheten natteboltemperatuur geeft aan hoe zwaar de hittestress is en hoe die temperatuur aanvoelt voor het menselijk lichaam. In 90 procent van de steden in Nederland is de natteboltemperatuur deze periode hoger dan ooit gemeten.

Dat deze records worden verbroken, verbaast Philip niet. "Maar soms lijkt het alsof we alleen nog maar aanslaan bij records", merkt de KNMI-onderzoeker op. "Maar een bijna-record is bij deze temperaturen net zo erg."

World Weather Attribution onderzoekt van veel extreme weersomstandigheden of deze zijn veroorzaakt of verergerd door klimaatverandering. Deze keer hebben de wetenschappers ook gekeken of El Niño enig effect heeft op de hitte.

Meteorologen verwachten dat dat weerfenomeen vanaf het najaar voor een hogere gemiddelde temperatuur kan zorgen. De onderzoekers konden in de analyse vaststellen dat El Niño bij de huidige hitte in Europa geen enkele rol heeft gespeeld.

Heter in Europa

Het effect van klimaatverandering op deze hittegolf is geen verrassing, herhaalt Philip. "Maar het is wel belangrijk om het steeds opnieuw te zeggen." Zij schrikt geregeld van de hoge temperaturen. "Daaraan kun je zien dat de maximumtemperatuur in West-Europa drie keer zo snel omhoogschiet als het wereldgemiddelde."

Dat komt onder meer doordat land sneller opwarmt dan oceaan en beide worden meegenomen in het wereldgemiddelde. Daarnaast waait de wind in de zomer vaker uit het zuiden, waardoor warmere lucht wordt aangevoerd.

Goedemorgen! Nederland ontwaakt als groepswinnaar op het WK voetbal, na een 3-1 winst op Tunesië. En vanwege de extreme hitte geldt in een groot deel van het land code rood.

Eerst het weer: het wordt opnieuw een snikhete dag, met temperaturen van 36 tot mogelijk 40 graden. In de avond is er een kleine kans op een lokale onweersbui. Op de Wadden is het iets minder heet. In het weekend neemt de kans op een onweersbui toe en koelt het geleidelijk wat af.

Ga je vandaag ondanks code rood op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Hardstylefestival Defqon.1 in Biddinghuizen is voortijdig beëindigd. Alle bezoekers zijn om middernacht ingelicht door de organisatie en moeten in de loop van de dag de camping verlaten.

De maatregel is genomen vanwege code rood die door het KNMI is afgekondigd. Die hoogste weerwaarschuwing geldt ook voor Flevoland. De organisatie had eerder al besloten minder bezoekers toe te laten, maar nu gaat er dus een streep door het hele festivalweekend.

Oranje groepswinnaar

Het Nederlands elftal gaat door een 3-1 overwinning op Tunesië als groepswinnaar verder op het WK. Na een droomstart was de druk er al vroeg af en werd het alleen na rust nog even spannend.

Kijk hieronder de korte samenvatting. De lange samenvatting is hier te zien.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Dat het warm is, is bekend. Maar is het ook warm genoeg om een eitje te bakken op de motorkap van een auto? Omroep West nam de proef op de som:

Fijne dag!

Netbeheerders en energiebedrijven gaan op grote schaal huishoudens inzetten om de problemen op het elektriciteitsnet te verminderen. Tegen een vergoeding kunnen deze huishoudens op afstand hun thuisbatterijen, laadpalen voor elektrische auto's en warmtepompen laten aansturen. De apparaten verminderen dan het stroomverbruik op piekmomenten en geven waar mogelijk elektriciteit terug aan het net bij een tekort.

De afgelopen tijd gebeurde dit al op kleine schaal op verschillende plaatsen in het land. Nu willen de energiebedrijven 50.000 tot 70.000 huishoudens in Gelderland, Flevoland, Utrecht en Noord-Brabant overtuigen om hieraan mee te werken. In Utrecht kunnen er binnenkort geen nieuwe klanten meer aangesloten worden zolang het elektriciteitsnet overbelast is. Het flexibele gebruik van het elektriciteitsnet moet de problemen in Utrecht helpen oplossen en die in andere provincies helpen voorkomen.

Het initiatief is een samenwerking tussen netbeheerders Liander, Enexis en Stedin en de energieleveranciers Essent, Eneco, Vattenfall, Zonneplan en Frank Energie. Vanaf 1 juli kunnen alle energieleveranciers zich bij het initiatief aansluiten. Uiteindelijk willen de energiebedrijven een flexibel vermogen van 255 megawatt organiseren, vergelijkbaar met het verbruik van de stad Haarlem.

Piek in middag en avond

Een groot deel van de dag zijn er helemaal geen problemen op het elektriciteitsnet. Pas rond een uur of vier 's middags tot een uur of negen 's avonds is het heel druk. Met name in de winter. Op dat moment moet er zo min mogelijk stroom worden gebruikt. Dat betekent geen elektrische auto opladen en niet alle andere elektrische apparaten tegelijkertijd aanzetten. Rond het middaguur is het juist goed om de auto op te laden, de wasmachine en de vaatwasser te laten draaien en alvast de warmtepomp aan te zetten.

Het is de bedoeling dat deelnemende huishoudens er wel geld aan verdienen, maar er niet op achteruit gaan in comfort. Het huis moet een aangename temperatuur hebben en de elektrische auto moet de volgende ochtend voldoende opgeladen zijn. Ook moet als het toch een keer nodig is rond etenstijd geladen kunnen worden. Energiebedrijven en netbeheerders denken dat uiteindelijk honderdduizenden huishoudens op deze manier kunnen gaan meehelpen om problemen op het elektriciteitsnet op te lossen.

Honderden euro's per jaar

Er zijn inmiddels een miljoen huishoudens in Nederland met een dynamisch energiecontract. Met zo'n contract betaal je een stroomprijs die elk uur kan veranderen. De prijs vliegt gedurende de dag alle kanten op afhankelijk van het aanbod en de vraag. Bij veel zon en wind is het goedkoop, vallen die weg dat gaan de gascentrales harder werken en wordt de stroom duur. Vanwege het prijsverschil helpen mensen met een dynamisch contract vaak al mee aan het oplossen van netcongestie, de krapte op het stroomnet.

Energiebedrijven proberen nu ook de mensen met vaste en variabele contracten mee te laten bewegen met vraag en aanbod van elektriciteit. Huishoudens tekenen dan een contract waarmee ze in principe niet aan het einde van de middag en aan het begin van de avond hun elektrische auto opladen. Of dat hun thuisbatterij laadt bij een overschot en stroom teruggeeft aan het elektriciteitsnet bij een tekort. Zelfs de warmtepomp kan harder of zachter gezet worden door de netbeheerder.

Wat dat precies oplevert hangt af van verschillende omstandigheden. Grote energiebedrijven als Essent en Vattenfall denken dat het voor klanten vele honderden euro's per jaar kan opleveren. De komende maanden moet blijken of de energiebedrijven genoeg mensen kunnen overtuigen. Voordat de winter begint willen de deelnemende partijen hun doel van zo'n 60.000 deelnemers bereikt hebben.

Versterking elektriciteitsnet blijft nodig

Netbeheerders benadrukken dat los van het succes van dit project er ook flink geïnvesteerd moet blijven worden in uitbreiding van het elektriciteitsnet. Daarvoor is het vooral van belang dat procedures om het elektriciteitsnet verder te versterken minder lang duren. Het kabinet werkt daarom aan een noodwet om de aanleg van kabels, hoogspanningsmasten en transformatorstations te versnellen.

Het dodental na de verwoestende aardbevingen in Venezuela is opgelopen tot 235. Ook zijn er tot nu toe meer dan 4300 gewonden die in het ziekenhuis behandeld worden.

Waarschijnlijk lopen de aantallen doden en gewonden nog flink op. Er worden ook nog steeds veel mensen vermist.

Inmiddels sturen steeds meer landen hulp naar het getroffen gebied. Zo zijn er reddingswerkers uit Duitsland onderweg naar Venezuela. Een Duitse hulpverlener zegt dat de eerste 72 uur na een aardbeving cruciaal zijn. "We kunnen in die tijd nog veel levens redden."

Ook Mexico stuurt 250 reddingswerkers en speurhonden naar het gebied. De Verenigde Staten hebben 150 miljoen dollar vrijgemaakt voor hulp. Ook stuurt het land twee militaire schepen, vliegtuigen en helikopters om de reddingsoperatie te ondersteunen.

Zo beleefden Venezolanen de aardbevingen:

Ook Nederland heeft hulp aangeboden aan Venezuela. Minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zegt dat er een Urban Search and Rescue-team wordt gestuurd. In dat team werken specialisten van onder meer de brandweer, politie en bouwkundigen samen.

Code rood, temperaturen boven de 35 graden en de hele dag volop zon. Het klinkt niet als de ideale omstandigheden om aan het werk te gaan. En toch worden veel mensen op zomerse dagen gewoon op hun werk verwacht.

De hoge temperaturen van deze week zijn volgens vakbond FNV vooral een probleem voor werknemers die buiten of met zware machines werken. "Maar ook als je binnen werkt in een pand dat slecht te koelen is, kan de hitte heel onprettig zijn", zegt FNV-beleidsadviseur veilig en gezond werken Khalid Azougagh.

In sommige cao's zijn afspraken gemaakt over werken in de hitte. "Bijvoorbeeld in die van de glastuinbouw en van de dakdekkers", zegt Azougagh. "Maar in het grootste deel van de cao's staat niets over werkonderbrekingen bij warmte."

Werkzaamheden aanpassen

Ook in de Arbowet, waarin regels staan rondom gezondheid en veiligheid, staat niet specifiek vermeld bij welke temperaturen werknemers thuis mogen blijven. In de wet staat dat de temperatuur op de werkplek niet nadelig mag zijn voor de gezondheid van de werknemer. Maar wat nadelig dan precies is, wordt niet gespecificeerd.

Wel zijn werkgevers wettelijk verplicht om in kaart te brengen wat de risico's van werken in de hitte zijn en maatregelen te nemen om die te verkleinen. "Bijvoorbeeld door te zorgen voor geschikte werkkleding, extra drinken aan te bieden of werknemers wat vaker pauze te geven", zegt een woordvoerder van de arbeidsinspectie.

Als er in de cao specifiek iets vermeld wordt over hitte, kunnen werkgevers bij hoge temperaturen ook een beroep doen op het UWV. Als een werkgever goed kan onderbouwen dat de omstandigheden zo zijn dat er niet gewerkt kan worden, kunnen werknemers tijdelijk een uitkering krijgen. Dat kan wel pas na drie dagen van aanhoudende warmte. Welke temperaturen als drempelwaarde gelden, verschilt per cao.

Staat er in de cao niets over hitte, dan is een eventuele werkonderbreking voor rekening van de werkgever.

Duidelijkere regels nodig

Hoewel de Arbowet dus voorschrijft dat werknemers maatregelen moeten nemen bij hitte, gebeurt dat in de praktijk lang niet altijd. "Bij ons adviespunt komen de laatste dagen veel vragen binnen van werknemers die zich zorgen maken over hun gezondheid en gewoon aan het werk moeten", zegt Azougagh.

Wie zich zorgen maakt over werkomstandigheden kan een klacht indienen bij de inspectie. "Wij onderzoeken dan of de klacht terecht is." Toch betekent een klacht niet altijd dat de inspectie ook echt langs gaat bij de werkgever, om te controleren of alles op orde is. Tussen 2018 en 2022 werd bij één op de acht klachten een inspecteur op pad gestuurd. Bij die klachten werd verwacht dat er mogelijke kans was op verhoogde schade aan de gezondheid.

Volgens FNV is hitte een onderschat risico, waar werkgevers nog veel te weinig mee doen. "Door de klimaatverandering worden de zomers steeds warmer. Werknemers moeten daar echt beter tegen beschermd worden", zegt Azougagh. De vakbond pleit er daarom voor om wettelijk vast te leggen bij welke weersomstandigheden het risico om te werken te groot is.

Daarbij is het volgens de bond belangrijk dat er niet alleen wordt gekeken naar temperatuur, maar ook naar de luchtvochtigheid, zonnekracht en de wind. "Dat heeft allemaal invloed op hoe warm hitte aanvoelt en welke gevolgen het heeft voor de gezondheid."

De Britse koning Charles en zijn vrouw koningin Camilla zullen niet in Buckingham Palace gaan wonen als de renovatie klaar is. Het paleis moet alleen nog voor ceremoniële en officiële gelegenheden gebruikt worden, heeft het Britse koningshuis bekendgemaakt.

Sinds 2018 wordt Buckingham Palace opgeknapt, zodat er ook in de toekomst gasten en toeristen ontvangen kunnen worden. Sinds 2020 woont er niemand meer. In maart van dat jaar verruilde koningin Elizabeth Buckingham Palace voor Windsor Castle. Charles en Camilla wonen nu in Clarence House, vlak bij Buckingham Palace, en zullen daar blijven wonen.

Dat betekent dat er een eind komt aan een periode van bijna twee eeuwen waarin Buckingham Palace de hoofdwoning was van de Britse vorst.

Belastingaangifte

Tegelijkertijd is ook bekendgemaakt hoeveel belasting koning Charles in de periode 2024-2025 heeft betaald. Het gaat om een bedrag van 12,9 miljoen pond, omgerekend bijna 15 miljoen euro. Daarmee komt Charles in de top 100 te staan van Britten die de meeste belasting betalen.

Charles is de eerste koning die dat openbaart. Het Britse koningshuis hoopt zo meer transparantie uit te stralen. Volgens de wet is de Britse koning niet verplicht om inkomstenbelasting of vermogenswinstbelasting te betalen. Charles heeft dit, net als zijn moeder na 1993, vrijwillig gedaan. Tot nu toe was alleen nooit duidelijk hoe hoog dat bedrag was.

In 2026/2027 krijgt Charles een bedrag van 137,9 miljoen pond, omgerekend ruim 160 miljoen euro, om zijn personeel, koninklijke paleizen en reizen mee te bekostigen.

Zanger David Clayton-Thomas is overleden. Hij was de frontman van de band Blood, Sweat & Tears. Clayton-Thomas was 84 jaar.

De Canadees begon in de jaren 60 met optredens in gevangenissen. Daarna sloot hij zich aan bij Blood, Sweat & Tears. Daarmee boekte hij grote successen; ze sleepten twee Grammy Awards binnen en verkochten miljoenen platen.

In Nederland waren de nummers Spinning wheel en You've made me so very happy hits.

De band stond onder meer op het Woodstock-festival in 1969, waar het een van de best betaalde acts was. In 1970 was Blood, Sweat & Tears de eerste rockgroep die ten tijde van de Koude Oorlog optrad achter het IJzeren Gordijn.

In 1972 vertrok Clayton-Thomas uit Blood, Sweat & Tears om voor zichzelf verder te gaan. Hij maakte zelf nog een aantal albums en keerde begin jaren 80 weer terug in de band. In 1996 werd Clayton-Thomas opgenomen in de Canadese Hall of Fame.

Volgens een woordvoerder van de familie overleed Clayton-Thomas in een ziekenhuis in Toronto. Een doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Hardstylefestival Defqon.1 in Biddinghuizen is voortijdig beëindigd. Alle bezoekers zijn om middernacht ingelicht door de organisatie en moeten in de loop van de dag de camping verlaten.

De maatregel is genomen vanwege code rood die door het KNMI is afgekondigd. Die hoogste weerwaarschuwing geldt ook voor Flevoland. De organisatie had eerder al besloten minder bezoekers toe te laten, maar nu gaat er dus een streep door het hele festivalweekend.

"Op een gegeven moment kom je op een kantelpunt met betrekking tot de veiligheid van je bezoekers en medewerkers. Code rood is dat zonder meer", zegt directeur Sander Bijlstra van organisator Q-dance tegen persbureau ANP.

Tienduizenden campinggasten

Het festival zou vandaag echt gaan beginnen, nadat donderdag de camping al open was gegaan. Normaal gesproken trekt Defqon.1 ruim 72.000 bezoekers per dag.

In een bericht op Instagram schrijft de organisatie dat er op dit moment tienduizenden mensen op de camping staan. De komende dag blijft de camping nog open, net als "essentiële voorzieningen", zodat mensen hun terugreis kunnen regelen. "We raden jullie aan om uit te rusten en je voor te bereiden op de reis van morgen."

Verder zegt organisator Q-dance dat alle bezoekers gecompenseerd worden. Daarover wordt na het weekend meer bekendgemaakt. "We zijn hier absoluut kapot van."

Ongeregeldheden

Veel festivalgangers besloten het terrein vannacht al te verlaten. Zij werden met bussen naar hun auto gebracht. Daarbij was politie aanwezig.

Er onstond ook een confrontatie tussen bezoekers en beveiligers: op beelden die rondgaan op sociale media is te zien dat tientallen festivalgangers naar het hoofdpodium proberen te komen.

Bezoekers uitten hun onvrede op sociale media over de reden voor de afgelasting, sommige internationale bezoekers zeggen dat ze gewend zijn aan deze hoge temperaturen en vinden dat geen reden voor het afgelasten van het festival.

Drie mannen uit Volendam krijgen een taakstraf opgelegd voor het bekogelen van anti-Zwarte Piet-betogers met vis, eieren en oliebollen.

Volgens de rechter zijn zij schuldig aan "extreem geweld tegen vreedzame demonstranten". Ook het verstoren van het recht op demonstratie rekende de rechter de drie verdachten zwaar aan, meldt NH Nieuws.

De zaak gaat terug tot zaterdag 4 december 2021. Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) liep toen met enkele tientallen betogers de markt in Volendam op om te demonstreren tegen Zwarte Piet en "structureel racisme" in het vissersdorp.

Al snel werden de betogers belaagd en bekogeld. Visafval, eieren, oliebollen, maar ook vuurwerk en waterflessen raakten de demonstranten. "Ook werden er mensen van ons fysiek aangevallen en geslagen", zei Jerry Afriyie van KOZP destijds tegen NH Nieuws.

Sjaak Oud, groenteboer op de markt in Volendam, had op 4 december 2021 een andere lezing. "Wij vroegen vriendelijk en dringend of ze wilden vertrekken", zei hij. Toen dat niet gebeurde, begonnen de betogers van KOZP volgens hem met het gooien van voorwerpen.

Na vijftig minuten brak de politie de demonstratie op. De betogers werden onder politie-escorte het dorp uitgeleid.

Niet vervolgen

Afriyie deed na het incident aangifte tegen de drie verdachten, maar het Openbaar Ministerie besloot aanvankelijk om ze niet te vervolgen. KOZP legde zich daar niet bij neer en stapte naar het gerechtshof. Dat gaf opdracht tot nader onderzoek. Het opsporen, herkennen en beoordelen van beschikbaar bewijs nam veel tijd in beslag, meldt het OM. Om die reden werd de zaak pas vandaag, 4,5 jaar later, behandeld in de rechtbank op Schiphol.

De drie verdachten waren twee broers en een visboer uit Volendam. Volgens de rechter gooiden ze niet alleen met vis en oliebollen, maar maakten ze ook deel uit van de groep die de demonstranten opzocht en geweld pleegde.

Recht op demonstratie

Ook rekende de rechter het de verdachten zwaar aan dat zij het recht op demonstratie hadden verstoord. "Iedereen moet kunnen demonstreren, ook de dag voor Sinterklaas, en over de vraag hoe je dat moet kunnen vieren."

Dat er meer dan vier jaar overheen is gegaan voordat de rechtszaak plaatsvindt, zag de rechter als verzachtende omstandigheid. Twee van de drie verdachten kregen een taakstraf van 80 uur, de derde een taakstraf van 60 uur.

KOZP is eind vorig jaar opgeheven, maar Jerry Afriyie was vandaag aanwezig in de rechtbank. Hij noemde de uitspraak van de rechter "een hele opluchting". "Het recht op demonstratie is voor mij heilig", aldus Afriyie. "Er is zoveel geweld gebruikt die dag, en ik ben blij dat de rechter ons erkent."

Hoger beroep

Advocaat Sjoerd van Galen kondigde namens de drie verdachten aan dat zij in hoger beroep gaan.

In Duitsland heeft een 41-jarige arts bekend dat hij twaalf van zijn patiënten heeft gedood. Hij heeft hen een dodelijke mix van medicijnen toegediend.

Het Duitse Openbaar Ministerie onderzocht het handelen van de man tussen 2021 en 2024. Hij wordt ervan verdacht in die periode vijftien van zijn patiënten te hebben vermoord met voorbedachten rade. Daarvan heeft hij er inmiddels twaalf bekend. Justitie vermoedt dat er veel meer gevallen zijn geweest. Er loopt nog een onderzoek naar 76 zaken.

De slachtoffers zouden tussen de 25 en 94 jaar oud zijn geweest. Zij waren ongeneselijk ziek, maar nog niet stervende. "Ze had plannen, wilde met haar zus naar de Oostzee reizen. Mijn moeder wilde verder leven", zei de zoon van een 72-jarig slachtoffer.

Thuis

De palliatieve arts behandelde de patiënten voornamelijk bij hen thuis. Hij zou daar zonder medeweten of toestemming van de patiënten en zonder medische indicatie een mix van verdovende en spierverslappende medicijnen hebben toegediend die hun hart tot stilstand bracht.

Daarna zou de arts zelf de lijkschouwing hebben gedaan en daarbij een natuurlijke dood hebben vastgesteld. In sommige gevallen zou hij de appartementen van slachtoffers in brand hebben gestoken om het bewijs te verdoezelen.

Excuses

De verdachte zit sinds augustus 2024 vast. Waar hij aanvankelijk van vier doden werd verdacht, bleef dat aantal maar groeien. De rechtszaak is inmiddels uitgegroeid tot "een van de grootste moordzaken in de naoorlogse geschiedenis", meldt de Duitse krant Der Spiegel.

Nu het proces op zijn einde loopt, legde de arts een verklaring af. Vanochtend verklaarde hij te hebben gehandeld uit het gevoel dat hij het juiste deed door zijn patiënten "leed en ziekte" te besparen. In een afgeluisterd telefoongesprek met zijn vrouw had hij de moorden al "moreel handelen met verkeerde middelen" genoemd.

De arts zei de afgelopen maanden tot inzichten te zijn gekomen en betuigde spijt. "Ik bied mijn excuses aan voor het immense leed dat ik hen heb berokkend", zei hij richting de nabestaanden. "Ik weet dat ik tot een levenslange gevangenisstraf zal worden veroordeeld. Misschien is dat een troost voor de nabestaanden."

De advocaat van de moeder van een 25-jarig slachtoffer noemde de verklaring ongeloofwaardig. "Dat was geen volledige bekentenis. Zijn motieven zullen we wellicht nooit te weten komen."

Op drie plekken in Nederland zijn vandaag drie mensen overleden bij het zwemmen. Dat gebeurde in Utrecht, Gelderland en Limburg.

In de Strijkviertelplas in Utrecht overleed een 13-jarige jongen. In de Spiegelwaal bij Nijmegen verdronk een 21-jarige man uit de stad. Hij sprong volgens de Gelderlander rond 17.00 uur in het water. De man zou van een brugpilaar zijn afgesprongen. Omstanders sloegen alarm toen hij niet meer boven kwam. Zijn lichaam werd bijna een uur later gevonden.

Later op de avond, rond 19.00 uur, kwam een zwemmer om het leven door een botsing met een boot. Dat gebeurde in het Limburgse Middelaar. De politie onderzoekt hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren. Er is een verdachte aangehouden, maar er is niets over de identiteit van de verdachte of de zwemmer zelf bekendgemaakt.

Zwemmen in de rivier

Door de hitte zoeken veel mensen het water op. Dat is niet overal even veilig. Maandag waarschuwde de veiligheidsregio Gelderland-Zuid dat zwemmen in de rivier levensgevaarlijk is. De veiligheidsregio raadt aan om verkoeling te zoeken in officiële zwemplekken.

"Ook al ziet het water er rustig uit, de stroming is vaak sterker dan je denkt", aldus de veiligheidsregio. "Er varen grote schepen, er kunnen draaikolken ontstaan en er zijn diepe kuilen onder water. Jaarlijks gebeuren er ongelukken, soms met fatale afloop."

In deze video legt Matthias Sprong van Rijkswaterstaat uit waarom het gevaarlijk is om van bruggen te springen:

In de afgelopen vijf jaar verdronken er in Nederland jaarlijks gemiddeld 93 inwoners. Ook in andere landen zijn er mensen verdronken tijdens deze warme dagen. In Frankrijk maakte premier Lecornu afgelopen dinsdag bekend dat er in minder dan een week tijd veertig mensen waren verdronken.

Voor het eerst sinds de oorlog in Iran is begonnen, zijn enkele schepen die onder de Nederlandse vlag varen door de Straat van Hormuz gekomen. Dat meldt de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR). Om hoeveel schepen het gaat en van welke reders ze zijn, wil de KVNR uit veiligheidsoverwegingen nog niet zeggen.

De meeste schepen van de Nederlands gevlagde vloot blijven voorlopig nog in de Perzische golf, omdat ze werkzaamheden uitvoeren. Een groot deel van de Nederlandse schepen is betrokken bij bijvoorbeeld zand opspuiten. "Denk aan de kunstmatige eilanden die daar liggen, Nederland is daar koploper in", vertelt een woordvoerder van de KVNR.

De schepen van de baggeraars waren in de Perzische Golf toen de oorlog uitbrak en zaten daar sindsdien vast. "De werkzaamheden moesten ze op sommige momenten stoppen. In de hoop dat het nu rustiger is in de regio, en dat hopelijk zo blijft, kunnen ze de werkzaamheden voortzetten."

De VS en Iran hebben vorige week een intentieverklaring ondertekend. Sindsdien zijn er enkele tientallen vrachtschepen door de Straat van Hormuz gevaren. Er liggen nog altijd honderden schepen te wachten op een veilige doorgang. Vooral voor de oliehandel is de relatief smalle zeestraat cruciaal. Voor de oorlog, die eind februari begon, gingen er elke dag zo'n 20 miljoen vaten ruwe olie door de Straat van Hormuz.

"Wie is zijn familie?", staat bij de foto van een gewond kind. "Zijn naam is Sebastián. Hij is tien jaar oud. Hij raakte zijn ouders kwijt tijdens de bevingen."

Gewonde kinderen staren de camera in, het stof zit nog op hun gezicht. Een meisje ligt op straat met een infuus in haar hand. "We hebben dit kindje uit het puin gehaald". Een ander kind ligt in een ziekenhuisbed, zijn naam met een rode stift op zijn borst geschreven. "Hij is negen jaar oud. Zijn ouders zijn overleden", staat bij zijn foto.

De beelden worden massaal gedeeld op sociale media. Bijna een dag na de dubbele aardbeving zitten tienduizenden Venezolaanse families nog in onzekerheid. Er worden foto's gedeeld, met daarop de namen, leeftijden en de ziekenhuizen waar de kinderen liggen.

Ook gaan er handgeschreven lijsten rond met namen van gewonden. Volgens onofficiële websites hebben tienduizenden mensen nog geen contact gehad met familieleden. Binnen één dag werden 45.000 mensen als vermist opgegeven.

Zoeken naar overlevenden

In het puin wordt gezocht naar overlevenden, maar reddingsacties komen moeilijk op gang. Het rampgebied is groot en de nodige hulpmiddelen zijn er niet. Met een humanitaire, economische en politieke crisis erbij leefden veel Venezolanen al in overlevingsstand, met improviseren als de norm.

Op hun improvisatievermogen wordt nu opnieuw een beroep gedaan. Tientallen woontorens lijken volledig ingestort, wegen zijn verwoest en doden die uit het puin zijn gehaald liggen bedekt met dekentjes op straat. Er zijn veldhospitalen opgezet waar gewonden worden geholpen.

De kuststaat La Guaira is hard getroffen. Flatgebouwen zijn volledig verwoest en op beelden is te zien hoe mensen met schepjes en hun blote handen stukken puin doorzoeken. "Er zijn hier geen reddingswerkers, er is geen brandweer! Dit zijn familieleden op zoek naar hun geliefden", roept een man op een video die rondgaat.

De snelweg naar de kust vanaf de hoofdstad Caracas is afgesloten, alleen hulpverlening mag erdoorheen. Maar met zo'n vijftien getroffen steden en dorpen is het allemaal niet genoeg. Op beelden is overal puin te zien. Onder het puin hoor je mensen schreeuwen. In een video zit een man bebloed en beklemd tussen de brokstukken. Hij krijgt een waterflesje aangereikt. Ze krijgen hem er nog niet uit.

Online worden oproepen gedaan voor noodhulp die naar donatiepunten kan worden gebracht. "Water, verband, houdbaar voedsel", zegt een vrouw, maar ook "zonnebrand, voor de reddingswerkers". In de brandende zon wordt gezocht naar mensen.

Zo beleefden veel Venezolanen de twee zware aardbevingen vannacht:

Waar het regime in voorgaande crises net deed alsof er geen vuiltje aan de lucht was, is nu zelfs op de staatstelevisie de verwoesting te zien. Geen rooskleurige beelden, het land is in verval. Het is wachten op de noodhulp uit het buitenland die het regime zegt te hebben geaccepteerd.

Ondertussen tikt de klok door en is het dodental opgelopen tot zeker 188. Over een paar uur wordt het donker en wacht veel Venezolaanse families in binnen- en buitenland opnieuw een angstige nacht. De angst voor naschokken is groot, de vrees voor nóg meer doden groter.

De voetbalfans in Kansas City weten het zeker. "Hij is de GOAT, de grootste aller tijden", zegt een jonge fan op een watchparty bij het stadion van Sporting Kansas City. Net als veel andere supporters draagt ze het blauwwitte shirt van Argentinië met op de achterkant nummer 10. Zo zijn er meer.

"Kansas City is de voetbalhoofdstad van Amerika", zegt Zac Carlson van profvoetbalclub Sporting Kansas City. "Het is een echte broedplaats voor voetbal, vooral voor de jeugd", vertelt hij, terwijl jonge fans rond dribbelen en hooghouden tijdens een zomerclinic. "Dat de regerend wereldkampioen hier op onze eigen accommodatie verblijft is voor ons echt ongelooflijk bijzonder."

'Logistiek perfecte ligging'

Naast Argentinië hebben ook Oranje, Engeland en Algerije hun basiskamp opgeslagen in en rond Kansas City. Carlson: "Ik denk dat het laat zien hoe belangrijk het hart van Amerika is. Kansas City ligt logistiek perfect en heeft alles in huis om topteams te ontvangen."

Terwijl Messi zijn doelpuntenrecord vestigt op een groot scherm wordt luidkeels gejuicht door jong en oud. Het merendeel van de fans hier draagt Messi's nummer 10. "We zijn groot fan", zegt één van hen. "We wilden zien hoe er geschiedenis wordt geschreven." Velen hebben een kijkje genomen bij het hotel van de blauwwitte equipe.

Dat Messi het voetbal in de VS op de kaart zet, ziet ook Nate Bukaty. Met krijtlijnen heeft hij een voetbalveldje in zijn achtertuin ingetekend. Hij is voetbalgek, coacht wedstrijden bij de jeugd en is voetbalcommentator. "Tijdens de pandemie zaten we thuis klem, dus ik dacht: hoe kunnen we het leuker maken?"

Eerder dit jaar versloeg hij twee wedstrijden van Messi in de MLS, de Amerikaanse eredivisie. Daarin komt Messi uit voor Inter Miami, hij verdient er tientallen miljoenen dollars per jaar. "Als ik de kinderen om me heen verzamel en zeg: jongens, de coach is dit weekend op tv om een wedstrijd van Lionel Messi te verslaan, dan kijken ze allemaal. En hun ouders kijken ook."

Het is het Messi-effect, zoals Paul Tenorio het noemt. Hij schreef er een gelijknamig boek over. "Hij trekt mensen aan die normaal alleen naar de NFL (American Football, red.), college football of het basketbal van de Knicks kijken. Zij denken: 'Dat klinkt eigenlijk best interessant. Ik wil weleens zien wat die Messi doet, en of hij het opnieuw kan.' Sport draait om verhalen. En Messi is een geweldig verhaal."

Eerder Johan Cruijff, later David Beckham, nu Lionel Messi: ze speelden allemaal op de Amerikaanse velden. "Beckham betekende een grote sprong", zegt Tenorio. "Toen begonnen clubs grote namen aan te trekken. Daarmee werd het tijd voor de volgende sprong: de algehele kwaliteit van de competitie moest omhoog."

Dat gaat met horten en stoten, ziet voetbalcommentator Bukaty. "Amerika houdt van winnaars. Messi helpt, maar hij kan de competitie niet in zijn eentje dragen", zegt hij. "Net zoals Beckham hielp, maar ook dat was niet genoeg. Daarop moeten we voortbouwen."

In Kansas City laten ze dat al langer zien. De stad gold als belangrijke toegangspoort van de westwaartse expansie in de Verenigde Staten. "Het is een stad van pioniers: hier begon Walt Disney zijn animatiecarrière, Ernest Hemingway begon er zijn schrijfcarrière", zegt Bukaty.

"Er leeft hier het idee dat je iets kunt bereiken waarvan anderen denken dat het onmogelijk is. Voetbal is hier vier of vijf keer geprobeerd en evenzoveel keer mislukt, maar niemand gaf op." Inmiddels telt Kansas City meerdere profclubs en huist het 's werelds eerste stadion dat speciaal gebouwd werd voor de vrouwencompetitie.

"Spelers lopen zo'n trainingscomplex binnen en zeggen: 'Wauw, ik wist niet dat dit hier bestond. Ik had geen idee dat MLS-clubs honderden miljoenen dollars investeren in dit soort faciliteiten'", zegt Tenorio.

Aansluiting zoeken

Als er een grote golf voorbijkomt, moet je keihard zwemmen om die te pakken, is ook Bukaty's overtuiging. "Verder bouwen op Messi, en op het WK. Als dat lukt, maken we kans om ons aan te sluiten bij de rest van de wereld als het gaat om écht voetbal. En eerlijk gezegd zijn we daar al bijna."

Of de Soccer Capital of America, zoals de stad zichzelf noemt, ook gastheer zal blijken van een nieuwe wereldkampioen, Oranje bijvoorbeeld? Bij het stadion van MLS-club Sporting Kansas City willen ze er nog niet op vooruitlopen. "Laten we het hopen", lacht Carlson van de MLS-club. "Ik heb in elk geval veel zin in de wedstrijd, donderdag."

Nu het KNMI voor morgen code rood heeft afgegeven voor acht provincies vanwege extreme hitte worden door heel Nederland extra maatregelen genomen. In meerdere provincies houden scholen en universiteiten morgen hun deuren gesloten.

Ook worden in de provincies waar code rood geldt rechtszittingen afgelast. Spoedzittingen gaan zoveel mogelijk door. Ook kunnen rechters besluiten een online zitting te houden.

Rijkswaterstaat adviseert weggebruikers om morgen alleen de weg op te gaan als dat nodig is. Wie toch de weg op gaat, moet zich goed voorbereiden door water mee te nemen en een paraplu of parasol.

Scholen en universiteiten

Vanwege het warme weer hadden veel scholen al een tropenrooster ingevoerd. Nu er code rood is afgegeven houden sommige scholen in bijvoorbeeld Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland morgen hun deuren helemaal gesloten. Ook de Universiteit van Amsterdam (UvA) heeft dit aangekondigd. Tentamens en laboratoriumwerk kunnen wel doorgaan, meldt de universiteit. Daarnaast roept de universiteit medewerkers op zoveel mogelijk thuis te werken.

De Universiteit Utrecht laat colleges ook vervallen, maar laat tentamens en diploma-uitreikingen doorgaan. Rector magnificus Wilco Hazeleger zegt te begrijpen dat tentamens maken zwaar is in deze hitte, maar wil ook dat studenten hun collegejaar op tijd kunnen afronden.

Basisscholen en middelbare scholen mogen zelf bepalen of ze morgen opengaan. Scholieren moeten jaarlijks wel een verplicht aantal lesuren krijgen op school. Vrije dagen zijn vaak al ver van tevoren vastgelegd. Toch mogen scholen wel uitzonderingen maken. "Veiligheid staat altijd voorop", laat het ministerie van Onderwijs weten. "Als er een (verwachte) extreme weersituatie is, dan is het belangrijk dat scholen zorgen dat leerlingen en personeel veilig blijven."

Het CBR neemt morgen in de provincies waar code rood geldt geen theorie-examens, praktijkexamens, tussentijdse toetsen, rijtesten en cursussen af. In totaal gaat het om onder meer 3000 theorie-examens en 2200 praktijkexamens. Die kunnen later gratis en met voorrang worden ingehaald.

Evenementen en pretparken

Wie denkt door de sluiting van scholen op pad te kunnen gaan, moet een aantal attracties en evenementen overslaan. Zo blijft Familiepark Drievliet in Den Haag dicht vanwege de hitte. Die beslissing hebben ook Walibi Holland en Avonturenpark Hellendoorn genomen.

Ook meerdere evenementen worden afgelast of gaan door in afgeslankte vorm. Zo heeft de burgemeester van Leiden, Peter Heijkoop, de Leidse Veteranendag afgelast. Gezien de hoge leeftijd van veel deelnemers is besloten dat het evenement niet veilig kan plaatsvinden.

Liveblog

Volg ook ons liveblog over de hitte in Nederland en de rest van Europa.

Het openbaar vervoer blijft ook tijdens de hitte rijden, maar heeft wel de dienstregeling aangepast. NS en Arriva pasten eerder deze week hun dienstregeling al aan. Vervoerbedrijf Keolis waarschuwt dat er busritten vertraagd kunnen zijn of dat die uitvallen door de hitte. De Amsterdamse vervoerder GVB waarschuwt dat er door de hoge temperaturen ook storingen kunnen ontstaan.

Andere bedrijven stellen werkzaamheden uit. Netbeheerder Liander laat weten dat geplande werkzaamheden aan het gas- en elektriciteitsnet niet doorgaan. Dat geldt niet in Friesland, maar daar geldt code rood dan ook niet. Niet-noodzakelijke werkzaamheden buiten worden uitgesteld en "technische collega's" gaan alleen naar buiten als dat nodig is voor de veiligheid of om een storing te verhelpen, aldus een woordvoerder van het bedrijf.

Al voordat er code rood werd uitgeroepen liet Rijkswaterstaat weten dat de geplande werkzaamheden aan de A12 tussen knooppunt Lunetten en Veenendaal-West niet door zouden gaan vanwege de verwachte temperaturen. De weg blijft dit weekend dus open.

Eerder maakte Thuisbezorgd al bekend niet te bezorgen tijdens code oranje. Ook supermarkten die boodschappen bezorgen passen hun bezorgtijden aan. Zo bezorgt de Albert Heijn vanaf morgenmiddag 15.00 uur geen boodschappen meer.

Code rood

Het is voor het eerst dat het KNMI code rood afgeeft vanwege extreme hitte. Meteorologisch gezien is er geen verschil met code oranje.

Het besluit om code rood af te geven, wordt genomen door het zogenoemde weerimpactteam (WIT), waarin het KNMI aan tafel zit met partijen als politie en brandweer, het Nationaal Crisiscentrum, het Verkeerscentrum Nederland, ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Dat team besluit tot code rood wanneer gevaarlijk weer maatschappij-ontwrichtend kan zijn. Het schat de kansen in op letsel, schade en grote overlast.

Voor Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland is morgen code oranje afgegeven. Daar gaan rechtszaken nog wel door. Toch zijn ook daar veel evenementen afgelast vanwege de hoge temperaturen. Dat geldt niet voor de TT Assen, dat evenement gaat met een aantal aanpassingen wel door.

Tijdens het meerdaagse evenement, dat vorig jaar nog meer dan 200.000 bezoekers trok, mogen mensen hun eigen flessen water meenemen en is er gratis zonnebrand beschikbaar.

Meerdere Turkse journalisten hebben per mail te horen gekregen dat hun accreditatie om de NAVO-top op 7 en 8 juli in Ankara te verslaan geweigerd is. Ze werken voor oppositiemedia of zijn onafhankelijk journalist.

De afwijzingsmail kwam van de NAVO, maar volgens het bondgenootschap zijn het de Turken die verantwoordelijk zijn voor de beoordeling welke journalisten wel of niet welkom zijn op de top. Over twee weken komen de 32 staatshoofden en regeringsleiders van de militaire alliantie bij elkaar voor hun jaarlijkse bijeenkomst.

Bij de NAVO zijn meerdere klachten binnengekomen van Turkse journalisten die geweigerd zijn. Zij vragen het bondgenootschap om hulp om alsnog toegang te krijgen tot de top in hun land.

NAVO-woordvoerder Allison Hart laat weten dat de alliantie contact heeft gezocht met de Turkse autoriteiten. "Het is belangrijk voor de NAVO dat journalisten persoonlijk aanwezig kunnen zijn bij grote evenementen", stelt ze op X. Op die manier wil het bondgenootschap de druk op de Turkse regering opvoeren om de journalisten alsnog toe te laten.

Persvrijheidindex

Het Duitse persbureau DPA sprak met de Turkse vertegenwoordiger van Reporters Without Borders, Erol Onderoglu. "We vinden het moeilijk te begrijpen waarom de NAVO-top ontoegankelijk wordt gemaakt voor een belangrijk deel van de Turkse media via deze accreditatieprocedure," zegt hij.

Turkije scoort zeer slecht op de persvrijheidindex van Reporters Without Borders, vorig jaar eindigde het land op plek 159 van in totaal 180 landen.

Correspondent Turkije Gulsah Ercetin:

"In de e-mail die de journalisten ontvingen werd niet uitgelegd waarom hun accreditatieaanvraag was afgewezen. Ook konden zij geen bezwaar maken en stond er in de mail dat toegankelijke delen van de NAVO-top via de website van de NAVO gevolgd kunnen worden.

De grootste oppositiekrant van Turkije, Cumhuriyet, kopte: 'een NAVO-embargo tegen journalisten'. Sommige journalisten zeggen bovendien dat zij eerder zonder problemen accreditatie kregen voor NAVO-toppen in het buitenland. Een parlementslid van de oppositie noemt het een schending van de persvrijheid. Betrokken journalisten zeggen al jaren dat ze moeite hebben met het krijgen van accreditatie voor bepaalde evenementen in Turkije en dat het hun enorm lastig wordt gemaakt om hun werk te doen.

Tegelijkertijd hebben veel buitenlandse journalisten die in Turkije wonen en werken wel hun accreditatie ontvangen. Bovendien is de accreditatieprocedure nog niet afgerond: ook sommige journalisten die niet tot de oppositie behoren wachten nog op een beslissing over hun aanvraag."

Twee verdachten die een hoofdrol speelden in een langdurige drugsoorlog in Zwolle zijn vandaag veroordeeld tot jarenlange celstraffen. Ze kregen 10,5 en 9 jaar cel opgelegd.

De twee mannen, meldt RTV Oost, waren het brein achter een bedrijf dat tussen januari 2022 en oktober 2024 cocaïne, xtc en andere drugs aan klanten bezorgde in Zwolle en wijde omgeving.

De koeriersdienst kende een "hoge dichtheid van bestellingen", stelde het Openbaar Ministerie (OM) eerder. "Er is in deze periode voor bijna 1,7 miljoen euro aan transacties aangetoond", aldus het OM. Dat waren alleen nog maar de tikkies (betaalverzoeken) die werden verstuurd. Op sommige dagen werd per dag voor 8000 euro aan contante betalingen geïnd.

"Het ging om een goed georganiseerd geheel, waarin gebruik werd gemaakt van vullers, koeriers, een klantenbestand, afgeschermde bankrekeningen en geldezels", aldus het OM. "Bij dit alles bleven deze twee verdachten veelal buiten beeld."

Auto's in brand

Bij de koeriersdienst kreeg een onwillige medewerker weleens klappen, maar in september 2024 nam het geweld ineens snel toe. Een van de twee verdachten, de 33-jarige Emin Y., zou toen volgens het OM tot twee keer toe de opdracht hebben gegeven om een aantal auto's in Zwolle in brand te steken.

Het is nooit duidelijk geworden waarom hij dat deed. Het OM vermoedde dat het te maken had met de mogelijke diefstal van het klantenbestand van de koeriersdienst door een concurrerende drugsbende.

De tegenreactie voor het in brand steken van de auto's liet niet lang op zich wachten: onbekenden staken de auto van Y.'s vader op 13 september in brand.

Ontvoering

Diezelfde dag nog, betoogde het OM, zouden Emin Y. en medeverdachte Ali Z. (34) een jongen hebben ontvoerd, geslagen en bedreigd. Hij moest vertellen wie de auto van de vader van Y. in brand had gestoken.

Vervolgens werd Y. zelf het slachtoffer van een schietpartij. Hij werd, in diezelfde maand september, in de kantine van de Zwolse voetbalvereniging Ulu Spor beschoten met een automatisch wapen. Y. bleef ongedeerd.

"Het geheel is vanzelfsprekend niet onopgemerkt gebleven in de buitenwereld en het opeenvolgende geweld heeft in de media de term de Zwolse drugsoorlog gekregen", concludeerde het OM.

Kleine porties

Bij de rechtszaak, vorige maand, kwam Ali Z. niet opdagen. De rechtbank denkt dat hij in Turkije zit.

Emin Y. verklaarde tijdens de zitting dat het Z. zou zijn die de handel aanstuurde. Y. erkende wel dat hij in verdovende middelen handelde, maar dan alleen kleine porties. Met de koeriersdienst hield hij zich naar eigen zeggen niet bezig.

Maar de rechtbank achtte de betrokkenheid van beide mannen bewezen en veroordeelde ze. Y. kreeg 10,5 jaar cel. Z. werd bij verstek negen jaar cel opgelegd. Drie handlangers kregen beduidend minder lange celstraffen, onder meer voor witwassen.

Een watergevecht in het Brabantse dorp Schijf is gisteravond uitgelopen op een massale, echte vechtpartij waarbij tientallen mensen betrokken waren. Er werd met een mes gestoken en twee mensen raakten gewond. De politie pakte twee verdachten op.

De avond begon volgens Omroep Brabant met een gewoon watergevecht, maar rond 21.00 uur sloeg de stemming om.

Wat er precies gebeurd is, is volgens de politie nog onduidelijk, maar een 37-jarige man raakte zodanig gewond dat hij naar het ziekenhuis moest worden gebracht. Even later bleek dat ook een 32-jarige man gewond was geraakt. Onduidelijk is of hij ook naar het ziekenhuis moest.

De politie heeft een 18-jarige en een 22-jarige man opgepakt op verdenking van respectievelijk het toebrengen van steekwonden en mishandeling.

Zowel van de slachtoffers als de verdachten is geen woon- of verblijfsplaats bekend. "Het onderzoek naar de exacte toedracht van de vechtpartij loopt nog. Verdachten en getuigen worden gehoord", aldus de politie.

Curaçao speelt vanavond op het WK tegen Ivoorkust. Een eerste zege voor het land kan, afhankelijk van de andere uitslag in de groep, de volgende ronde betekenen.

Curaçao, onder leiding van bondscoach Dick Advocaat, staat als kleinste natie ooit op het grootste voetbalpodium ter wereld. Het eerste Curaçaose WK-doelpunt kwam er, tegen Duitsland, net als het eerste WK-punt, tegen Ecuador.

Vanavond kan daar een volgende eerste keer bijkomen: de eerste overwinning en mogelijk dus een plek in de volgende ronde. Op Curaçao worden die records niet gezien als voetbalfeitjes. Op het eiland heeft dit toernooi nu al iets opgeleverd dat niet in punten is uit te drukken. De records vormen de bewijzen dat iets wat lang onmogelijk leek, toch kan gebeuren.

Nieuw woord bedacht

Voor dat gevoel is inmiddels een woord bedacht: blueity. De term komt van Curaçaose influencer Curd Evertsz en verwijst naar het blauw van het nationale elftal, maar blueity gaat niet over een shirt of een vlag. Het gaat over wat er gebeurt wanneer mensen zichzelf terugzien in een ploeg die voor het eerst op een WK staat.

"Livano heeft hem geschopt, maar wij hebben met z'n allen gescoord", zegt Evertsz over het doelpunt tegen Duitsland. "Ik voel dat ik ook gescoord heb."

In Nederland had het 7-1 verlies tegen Duitsland gegolden als een mislukking. Op Curaçao telde ook iets anders: het eiland stond daar zelf, met een eigen vlag en een eigen volkslied.

Antropoloog Rose Mary Allen ziet die emotie in een breder perspectief. Curaçao wordt in het volkslied aangeduid als Isla Chikí, klein eiland. Klein zijn werd volgens haar door de jaren heen ook verbonden aan minder invloed, minder zichtbaarheid en minder betekenis. "Dan zie je inderdaad dat het toch wel een beetje aan onze eigenwaarde heeft getornd", zegt Allen.

Dubbeltje wordt geen kwartje

Volgens de antropoloog werken slavernij en kolonialisme niet alleen door in politieke en economische verhoudingen, het heeft ook invloed op het beeld dat mensen van zichzelf en hun mogelijkheden hebben: "Als generaties lang de boodschap meekrijgen dat zij klein zijn en weinig kunnen veranderen, kan de gedachte ontstaan dat hun plaats in de samenleving vastligt."

Allen vergelijkt dat met het idee dat wie voor een dubbeltje wordt geboren, nooit een kwartje wordt. Niet omdat iemand geen talent heeft, maar omdat hij of zij niet leert zichzelf als regisseur van het eigen leven te zien. De toekomst ligt dan niet in eigen hand, maar lijkt vooral bepaald door afkomst, geschiedenis en grotere machten buiten het eiland.

Het WK zet die gedachte op losse schroeven. Niet omdat een voetbaltoernooi de problemen van Curaçao oplost, maar omdat de ploeg laat zien dat een ambitie die ooit belachelijk of onrealistisch klonk, na jaren werk toch kan uitkomen.

'Mensen vieren hun gemeenschap'

De Curaçaose psychiater Carl Blijd, die in Nederland woont, zag hoe ook mensen die normaal nauwelijks voetbal volgen, werden geraakt door de wedstrijden. "Mensen vierden niet alleen voetbal, ze vierden zichzelf. Ze vierden hun gemeenschap, hun eiland."

Dat gevoel is volgens hem meer dan nationale trots. Het kan ook leiden tot de vraag wat mensen zelf kunnen bijdragen: aan onderwijs, sport, welzijn of de band tussen Curaçao en de diaspora. Blijd: "Je mag weer dromen, want ze kunnen uitkomen."

Die zin vat de betekenis van dit WK samen. Curaçao heeft nog niets gewonnen, maar heeft wel een reeks grenzen verlegd. Eerst de kwalificatie, toen het debuut. Daarna het eerste doelpunt en het eerste punt.

Nu wacht Ivoorkust. Met een overwinning zou Curaçao opnieuw geschiedenis schrijven en het eiland een kans geven op de volgende ronde. Maar de belangrijkste grens is misschien al verlegd. Psychiater Blijd: "Dromen is weer toegestaan. Niet als ontsnapping aan de werkelijkheid, maar als beginpunt om haar te veranderen."