NOS Nieuws - Algemeen

Een hormonale aandoening die 1 op de 8 vrouwen wereldwijd treft, heeft een nieuwe naam gekregen. Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) heet voortaan Polyendocrien metabool ovarium syndroom (PMOS).

De naamswijziging was volgens onderzoekers nodig omdat de nieuwe naam een breder beeld geeft van de klachten die vrouwen met de aandoening ervaren. Bij de oude benaming wordt volgens onderzoekers onterecht gedacht dat het gaat om cystes die op de eierstokken zitten, terwijl het om follikels gaat.

Dat zijn kleine eiblaasjes met vocht. Bij de aandoening maken vrouwen te veel follikels aan die niet goed groeien. Daardoor vindt er niet altijd een eisprong plaats. Door de focus op cystes en eierstokken te leggen, kunnen er verkeerde diagnoses worden gesteld, zeggen de onderzoekers.

Latere menopauze

Symptomen van PMOS zijn onder meer een onregelmatige menstruatie, vruchtbaarheidsproblemen, overmatige haargroei en gewichtstoename. Ook lopen vrouwen met PMOS een groter risico op het ontwikkelen van diabetes type 2, hart- en vaatziekten en beroertes.

De overproductie van eiblaasjes heeft niet alleen maar nadelen, zegt Joop Laven in het NOS Radio 1 Journaal. Hij is gynaecoloog aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. "Vrouwen met PMOS zijn langer vruchtbaar, komen later in de menopauze en leven daardoor langer."

Veertien jaar

De nieuwe naam werd deze week bekendgemaakt op het Europees Congres voor Endocrinologie in de Tsjechische hoofdstad Praag en gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet. Een coalitie van artsen, medische organisaties en patiënten heeft na een samenwerking van veertien jaar voor deze benaming gekozen.

Door de naam te wijzigen hopen artsen en onderzoekers dat vrouwen met de aandoening betere zorg krijgen. De komende drie jaar zullen ze de nieuwe naam verder verspreiden onder hun collega's.

Op het atol Vaavu in de Malediven wordt nog altijd gezocht naar vier Italiaanse duikers die sinds gisteren worden vermist. Ze hoorden bij een groep van vijf die naar een onderwatergrot dook waarvan de ingang op 50 meter onder de zeespiegel ligt. Het lichaam van een lid van dezelfde groep werd gisteren gevonden, in dezelfde grot op een diepte van 62 meter.

Die grot bestaat uit drie onderling verbonden delen, zegt de Italiaanse ambassadeur voor de Malediven in de krant La Repubblica. Hij is vanuit zijn standplaats Sri Lanka naar de hoofdstad Malé gereisd. "De Maledivische duikers konden alleen de eerste twee delen binnengaan. Toen moesten ze weer naar boven voor decompressie", aldus de ambassadeur. Ze hebben de lichamen van de andere Italiaanse duikers nog niet gezien."

Op dit moment is het weer te slecht om terug te gaan. Het regent, het waait en er staan bij het atol sterke stromingen. Morgen volgt een nieuwe poging.

Ongeluk

Het staat nu vast dat de duikers verbonden waren aan de Universiteit van Genua, als docent of student. Onder hen zijn universitair hoofddocent mariene biologie Monica Montefalcone en haar dochter Giorgia, die daar ook studeerde. Of de groep bezig was met een wetenschappelijk onderzoek is niet bekend.

Het Italiaanse Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen. Vooralsnog wijst alles erop dat het om een ongeluk gaat.

Het is het dodelijkste duikongeluk ooit voor de Malediven, een land dat bestaat uit honderden piepkleine eilandjes en enkele grotere. Het is vooral populair onder duikers vanwege het vele koraal en heldere water. Ongelukken zijn zeldzaam: in de afgelopen jaren gebeurde het enkele keren bij onder meer Japanse en Britse toeristen.

Wet van Martini

Duikinstructeur Pim van der Horst is gespecialiseerd in duiken op grote diepte. Ook hij weet niet wat er precies is gebeurd, maar het kan zijn dat de duikers niet het juiste beademingsgas bij zich hadden.

"Wat opvalt is dat ze op een diepte van 50 meter hebben gedoken. Als ze met lucht hebben gedoken, dus wat je normaal inademt, dan kun je op die diepte last krijgen van een 'narcose', waardoor je beoordelingsvermogen erg afneemt. Dat noemen ze ook wel eens de Wet van Martini; elke 10 meter die je dieper onder water gaat, staat gelijk aan een glas Martini. Dus op 50 meter heb je ongeveer vijf glazen Martini op."

Dat effect wordt veroorzaakt door de stikstof die in de lucht zit. Als je die op diepte inademt, krijg je die bijwerking, zegt Van der Horst. Als je dan ook nog in een grot duikt, kan het je oriëntatievermogen aantasten. Als je de stikstof vervangt door helium heb je die bijwerking niet.

"Wat ook meespeelde daar, dat heb ik meegekregen, is dat het weer was omgeslagen. Dat maakt het allemaal wel erg spannend en erg lastig."

Zware trainingen

Hij wijst erop dat grotduiken niet iets is wat je zomaar even doet. "Daar zitten hele zware trainingen aan vast." Of de Italianen die hebben gehad weet hij niet.

Hij zou in ieder geval niet met zo veel mensen tegelijk een grot in zijn gegaan. "Ze waren met zijn vijven, maar in een grot heb je meestal niet veel ruimte. En als het er een beetje stoffig is en je zwemt met vijf duikers, dan kan het best zo zijn dat het zicht in die grot binnen een minuut van 10 meter teruggaat naar een halve meter of minder. Dan vind je de uitgang niet meer."

Dat onderschrijft een collega van de omgekomen Monica Montefalcone in La Repubblica: "Onderwatergrotten zijn geen gemakkelijk omgeving. Soms moet je door nauwe tunnels manoeuvreren en door krappe spleten glijden. Het stof dat opwaait door het voorbijgaan van duikers maakt het water troebel. De zichtbaarheid verslechtert. Het kan zo gebeuren dat je jezelf plots in een afgesloten ruimte bevindt die geen openingen meer lijkt te hebben."

Dat risico kun je ondervangen door lijnen te leggen die je helpen om de weg naar de uitgang terug te vinden, zegt Van der Horst. "Dan pak je gewoon het lijntje vast en dan kom je vanzelf terug."

Bij geweld tussen gewapende bendes rondom de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince zijn sinds zaterdag zeker 78 doden gevallen, onder wie tien burgers. Dat meldt het lokale VN-kantoor (BINUH) aan persbureau AFP. Ook zijn er 66 mensen gewond geraakt.

Afgelopen weekend openden rivaliserende bendes het vuur op elkaar tijdens een conflict en werden huizen in brand gestoken. Sinds de geweldsexplosie zijn zeker 5300 mensen ontheemd geraakt. Ook zitten er nog gezinnen vast in de getroffen wijken. Een lokaal ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen werd gedwongen de deuren te sluiten door het aanhoudende geweervuur.

De noodhulporganisatie zei binnen 12 uur na het uitbreken van het geweld al meer dan 40 slachtoffers met schotwonden te hebben behandeld. Ook werd een beveiliger van de locatie geraakt door een verdwaalde kogel.

"Het is onmogelijk om zorg te verlenen in het midden van geweervuur", aldus de woordvoerder van het ziekenhuis. "Een ziekenhuis waar het personeel niet veilig is, kan niet functioneren."

Bendegeweld

Het Caribische land wordt al jaren geteisterd door dodelijk bendegeweld. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn er al zeker 1642 doden gevallen en 745 mensen gewond geraakt, blijkt uit recente cijfers van BINUH. Gewapende bendes zijn volgens de VN-tak verantwoordelijk voor 27 procent van de doden en gewonden.

De bendes zijn ook verantwoordelijk voor seksueel geweld tegen meer dan 292 slachtoffers, het merendeel van de meisjes tussen de 12 en 17 jaar. "Seksueel geweld blijft een middel dat wordt ingezet door bendes om gemeenschappen die ze onderdrukken te straffen", aldus BINUH.

VN-troepenmacht

De VN-Veiligheidsraad wil de Haïtiaanse autoriteiten ondersteunen in het aanpakken van het bendegeweld met een internationale troepenmacht. De troepenmacht is volgens de VN-Veiligheidsraad dringend nodig vanwege de ongekende veiligheidssituatie in Port-au-Prince. Bendes hebben controle over 90 procent van de Haïtiaanse hoofdstad en blokkeren wegen, vallen infrastructuur aan en onderdrukken de lokale bevolking.

In totaal zijn meer dan 1,3 miljoen mensen ontheemd geraakt door het bendegeweld en zijn noodhulp- en voedselpunten niet toegankelijk. De Haïtiaanse politie heeft niet de capaciteit om het geweld aan te pakken, aldus de VN.

Onder een mandaat van twaalf maanden, dat in oktober vorig jaar startte, moeten minstens 5500 VN-blauwhelmen de Haïtiaanse autoriteiten ondersteunen bij het neutraliseren van bendes, het herstellen van infrastructuur en het toegankelijk maken van noodhulp. Het werk van de internationale troepenmacht wordt bemoeilijkt door de slechte staat van de wegen, waardoor zij niet overal kunnen patrouilleren.

Minder dan 48 uur na aankomst heeft de Amerikaanse president Trump Peking weer verlaten. Voor gastland China lijken de beoogde doelen behaald: het ijs breken, de economische wapenstilstand verlengen en vertrouwen opbouwen zodat later de echte pijnpunten kunnen worden besproken.

Amerikaanse delegatieleden spreken tegen verschillende media al over handelsafspraken op het gebied van vliegtuigen, energie en sojabonen. De Chinese zijde heeft echter nog geen concrete overeenkomsten bevestigd.

Ook is er nog veel onduidelijk over eventuele afspraken over de twee belangrijke geopolitieke onderwerpen, Taiwan en Iran. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken stelde dat "China een constructieve rol zal spelen in het bereiken van een blijvende vrede in het Midden-Oosten," maar zwijgt over hoe die rol er in de praktijk uit gaat zien.

Twee wereldleiders samen aan de top

Xi positioneerde zichzelf als wereldleider en president van een land dat nu op gelijke voet staat met de VS en er niet langer onderdoet. Als het aan Xi ligt, gaan de landen verder als partners, niet als tegenstanders. Maar mocht de VS niet bereid zijn om ruimte te maken, dan zal China het niet schuwen om de strijd aan te gaan.

China pakte groots uit bij dit bezoek. Een indrukwekkende openingsceremonie, een overdadig staatsbanket, een uitstapje naar de Tempel van de Hemel en een privérondleiding in de tuin van zijn kantoor passeerden de revue.

De vleierij lijkt te hebben gewerkt bij Trump. De Amerikaanse president had niets dan warme woorden voor Xi, die hij meerdere keren "mijn vriend" en "een geweldige leider" noemde.

De grote stoet aan Amerikaanse CEO's die in Trumps kielzog meereisden, hoopten net als Trump handelsafspraken te maken met China. Als we Trump moeten geloven, is dat ook gebeurd. Tegen de pers zei hij onder meer dat China de markt verder gaat openen voor Amerikaanse bedrijven, wat bevestigd is door China.

Chipmaker Nvidia's Jensen Huang reisde op het laatste moment toch mee naar China in de Air Force One. Nvidia hoopt de H200-computerchips in China te mogen verkopen, maar witte rook is er nog niet. China's toegang tot Amerikaanse technologie is al sinds de eerste regering-Trump een frictiepunt tussen de beide grootmachten.

De kans is groot dat er de aankomende periode meer concrete handelsafspraken duidelijk worden. Waar dit voor Trump "grote deals" zijn, stelt dit voor China weinig voor. Wat interessanter is, is om te kijken wat China hiervoor gaat terugkrijgen.

'De kwestie-Taiwan'

Over Taiwan, voor China het belangrijkste agendapunt, deed het land wel uitspraken. Xi liet zijn waarschuwing opschrijven door de Chinese staatsmedia dat de twee grootmachten "botsingen en conflicten" kunnen krijgen als de "kwestie-Taiwan" niet goed wordt gemanaged.

Buitenlandminister Rubio zei deze trip dat het Amerikaanse Taiwan-beleid "onveranderd" is. Op een fundamentele beleidswijziging hadden Chinese experts hier niet gerekend. Maar de Amerikaanse wapenleveranties aan Taiwan vertragen, verkleinen of zelfs stoppen, daar hoopt de Chinese president wel op.

Niet meer dan praten

Ook het Midden-Oosten kwam ter sprake. Aan het einde van de reis zei Trump dat beide leiders vinden dat de oorlog moet eindigen en dat de Straat van Hormuz open moet zijn.

Xi sprak niet met de pers, maar het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken kwam wel met een uitgebreid statement. Daar valt te lezen dat China hoopt op een spoedig einde van het conflict en heropening van de Straat. Het zijn geen nieuwe standpunten voor China. Ook staat er dat het conflict nooit had moeten plaatsvinden, wat kritiek is aan het adres van de VS.

Trump zou ook om Xi's hulp gevraagd hebben. Volgens het statement heeft China zich "sinds het begin van het conflict met Iran ingezet voor een beëindiging van het conflict en voor vrede" en dat blijft het ook doen.

Als grootste handelspartner, zou China de druk op Iran kunnen opvoeren. Maar volgens experts hier is het onrealistisch om te verwachten dat China meer zal doen dan praten met Iran.

Volgende ontmoeting

Op de laatste dag van het bezoek nodigde Trump Xi uit voor een staatsbezoek eind september. China heeft dit nog niet bevestigd. Ook zullen de leiders elkaar weer zien aan de zijlijnen van de APEC- en G20-toppen in respectievelijk Shenzhen en Miami.

Mensen die in de buurt van Schiphol wonen, worden niet voldoende beschermd. Dat is de conclusie van de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (MER). Die heeft gekeken naar de nieuwe regels van het kabinet voor het vliegverkeer rondom Schiphol, het zogeheten luchthavenverkeerbesluit voor 2026.

In dat besluit staan regels over hoeveel geluid er maximaal is toegestaan voor de hele luchthaven en de omgeving van Schiphol. Ook zijn er regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

Voor dit jaar wil het kabinet dat het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 500.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald.

Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder.

'Vernietigend' rapport

"Dit rapport van de commissie is vernietigend", reageert Sijas Akkerman. De directeur van Natuur en Milieufederatie Noord-Holland vindt dat het ministerie zijn huiswerk niet goed heeft gedaan.

"500.000 vluchten, dan kan helemaal niet. Ze moeten opnieuw milieuonderzoek doen en terug naar het reële niveau voor Schiphol, dat reële niveau is maximaal 410.000 vluchten", zegt Akkerman.

In het luchthavenbesluit van vorig jaar werd er gesproken van een maximum van 478.000 vluchten. Maar de Raad van State heeft dat vernietigd, omdat de minister van het vorige kabinet niet goed kon uitleggen waarom er een maximum is aan het aantal vliegtuigen dat mag opstijgen en landen op Schiphol.

Eerder waren er ook rechtszaken over geluidshinder rond de luchthaven. De rechter bepaalde dat omwonenden niet voldoende waren beschermd.

Dat is nu dus ook de conclusie van de MER-commissie. Het ministerie moet opnieuw naar de tekentafel en duidelijk de gevolgen in beeld brengen voor de omgeving en de bewoners.

Utrechters krijgen mogelijk in de toekomst een melding als ergens sprake is van overbelasting van het stroomnet. Inwoners ontvangen dan een pushbericht vergelijkbaar met een NL-Alert met het verzoek om even de droger nog uit te laten of de elektrische auto niet op te laden. Verantwoordelijk gedeputeerde Huib van Essen oppert het idee in een brief aan de Provinciale Staten.

De hoop is dat mensen gehoor zullen geven aan zo'n oproep, schrijft RTV Utrecht. In het buitenland heeft het systeem zich volgens gedeputeerde Van Essen al bewezen.

'Zelden'

Peter Hofland, woordvoerder van netbeheerder Tennet, ziet potentie in zo'n systeem. Mensen worden niet overspoeld met berichten maar krijgen alleen een melding als er te veel stroom wordt verbruikt, zegt hij. "Dat gebeurt echt maar zelden, tijdens die paar hele koude winteravonden waarop het stroomverbruik piekt."

De gevolgen van zo'n piek kunnen volgens Hofland groot zijn. "Als bijvoorbeeld een kabel onder de grond het begeeft, dan duurt het lang die te zoeken. En als een transformator kapotgaat, is het maar de vraag of je een reserve hebt. Je bent zomaar dagen, weken of zelfs maanden zoet met zo'n reparatie."

Om dat te voorkomen krijgen mensen volgens Hofland een bericht als 'Tussen 17.00 en 19.00 uur verwachten we een piek in het elektriciteitsgebruik. Het zou heel fijn zijn als u uw steentje kunt bijdragen en grote stroomvreters kunt uitzetten, zoals elektrische auto's, wasdrogers, enzovoort'.

Beloning

In het Verenigd Koninkrijk worden consumenten die hun stroomverbruik verminderen tijdens piekmomenten beloond met bijvoorbeeld korting. Ook in Nederland wordt onderzocht of dat mogelijk is. "Dat betreft onder meer een hogere prijs op momenten dat het druk is op het net, en dus een lagere prijs op momenten dat het rustig is", zegt Hofland. Voor de industrie in Nederland geldt dit al.

Dat de politiek en netbeheerders druk zijn met oplossingen die het stroomnet ontzien, heeft te maken met de aansluitstop die vanaf 1 juli geldt in Utrecht. Het stroomnet in het grootste deel van de provincie gaat vanaf dan helemaal op slot.

Om de druk van het stroomnet te halen, wordt daarnaast gekeken naar onder meer het bouwen van een gloednieuw hoogspanningsstation ten noorden van Utrecht. Dat zou in het eerste kwartaal van 2031 klaar moeten zijn. Ook moet het al bestaande hoogspanningsstation in Breukelen worden uitgebreid.

Verder wordt onderzocht of de belasting van het stroomnet wat omhoog kan. Dat vergroot wel de kans op stroomuitval of beschadigingen. De pushberichten aan consumenten zouden dat moeten tegengaan.

Burgemeester Sloots van Stadskanaal roept in een brief op om politie en justitie hun werk te laten doen en het recht niet in eigen hand te nemen. Die oproep komt voort uit de onrust die is ontstaan, nadat gisteren bekend werd dat twee moeders uit de gemeente verdacht worden van het ernstig mishandelen van hun twee kinderen.

Er werden daarna ruiten ingegooid bij een woning die vermoedelijk van een van de moeders is. De gemeente in Oost-Groningen heeft tot maandag een noodverordening ingesteld om de gemoederen te bedaren. Dat betekent dat de politie toezicht houdt in de wijk waar de vrouwen wonen.

Huizen dichtgetimmerd

"Ik begrijp de woede en het verdriet dat mensen voelen", schrijft de burgemeester in de brief. "Dat gevoel deel ik. Maar ik doe een dringende oproep aan alle inwoners: laat de politie en justitie hun werk doen."

Sloots zegt dat vernielingen het onderzoek van de instanties verhinderen. "Het recht in eigen hand nemen en vernielingen helpen de kinderen niet. Ze belemmeren juist het onderzoek en maken de situaties in de wijk onveiliger."

De huizen zijn inmiddels uit voorzorg dichtgetimmerd. Een ervan is vermoedelijk van een van de moeders, de ander van een broer van de andere vrouw.

Buurtbewoners in Stadskanaal reageren geschrokken na de aanhoudingen in de gemeente:

Het Openbaar Ministerie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar de twee moeders van 31 en 33 jaar oud, die ook vriendinnen zijn. Ze worden verdacht van ernstige mishandeling van een 6-jarig meisje en een 7-jarige jongen, zo staat in dossiers van de Raad van de Kinderbescherming die aan de kinderrechter zijn voorgelegd. Op basis daarvan zijn beide kinderen bij hun moeders weggehaald.

Volgens de Raad van de Kinderbescherming werd het meisje opgesloten in de kelder en moest ze haar eigen braaksel eten. De mishandelingen werden ook gefilmd. Het meisje is twee keer in het ziekenhuis opgenomen, onder meer vanwege ernstige ondervoeding.

Het 7-jarige jongetje werd door zijn moeder geslagen en opgesloten in de kelder. Ook was hij regelmatig getuige van de mishandelingen en vernederingen van het meisje.

Sloots schrijft dat de kinderen in veiligheid zijn gebracht en goed worden verzorgd. "Dat is voor nu het allerbelangrijkste. Beide moeders zijn geschorst uit het ouderlijk gezag."

'Maatschappelijke onrust'

Volgens het Openbaar Ministerie gelden in de zaak beperkingen, waardoor er geen informatie kan worden gedeeld over de inhoud van het onderzoek. Wel schrijft het OM dat de twee moeders niet eerder zijn aangehouden om het onderzoek af te wachten en meer informatie te verzamelen. Ook werd meegewogen of de kinderen in veiligheid waren.

De gebeurtenissen van gisteren hebben de politie en het OM genoodzaakt de twee alsnog aan te houden. "Dit vanwege de ontstane maatschappelijke onrust en veiligheidsaspecten. Het onderzoek loopt verder."

"De rente zou veel lager moeten zijn dan hij nu is. Als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag", zei de Amerikaanse president Donald Trump precies een maand geleden met een strak gezicht in een interview met nieuwszender Fox News.

Een president die je aanstelt om de rente te verlagen, terwijl de economie juist vraagt om een renteverhoging. Kevin Warsh zal volgende week niet heel gemakkelijk plaatsnemen op de voorzittersstoel bij het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve.

"Warsh wilde de baan heel graag hebben, maar komt in een hele lastige situatie terecht", zegt Philip Marey, Amerika-econoom van Rabobank. "Be careful what you wish for, because you just might get it, zoals de Amerikanen het zeggen."

Vandaag is de laatste werkdag van Jerome Powell als voorzitter van de Fed. Hij dient nog wel anderhalf jaar zijn termijn als gouverneur uit. Dit tot ongenoegen van president Trump, die hem helemaal weg wil bij de Fed. Het bestuur stemt gezamenlijk over de rente. Om genoeg gelijkgestemden te hebben, heeft de president naast een nieuwe voorzitter ook een nieuwe gouverneur in het bestuur nodig.

Ruzie met de Fed

Trump ligt zwaar overhoop met de Fed, omdat die de beleidsrente maar niet verlaagt om geld lenen goedkoper te maken. Voor de president dringt de tijd: in november zijn tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. Door onder meer de schutterende economie steunt nog maar één op de drie Amerikanen zijn beleid.

Het afgelopen jaar probeerde Trump al Fed-gouverneur Lisa Cook te ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Powell noemde hij een "enorme loser", dreigde hem met ontslag en zelfs vervolging. Maar ondanks de enorme druk uit Het Witte Huis, bleven de twee Fed-bestuurders op hun post.

Powell liet zich niet door Trump opzij zetten, zoals hier in juni vorig jaar bij een bezoek aan de renovatie van de Fed-gebouwen:

Tot opluchting van Trump loopt de termijn van Powell als voorzitter van de Fed vandaag af. Afgelopen week keurde de Amerikaanse Senaat de voordracht van Warsh als zijn opvolger goed, met een nipte meerderheid. Niet alleen Democraten, ook enkele Republikeinen hadden grote zorgen of Warsh zich als hoogste baas van de Fed wel onafhankelijk zou opstellen.

Havik wordt duif

De 56-jarige Warsh is de schoonzoon de steenrijke zakenman Ronald Lauder, een oude studievriend van Trump. Onder president George Bush jr was hij economisch adviseur, en van 2006 tot en met 2011 al gouverneur bij de Fed.

Warsh speelde zich in de kijker bij Trump met stevige kritiek op het beleid van de Fed. Dat was best opvallend, merkt Marey van Rabobank op. "Hij stond als Fed-gouverneur bekend als havik, iemand die de rente liever hoog houdt. Nu komt hij terug als duif die pleit voor lage rentes. Dat voedt wel de speculaties in de financiële markten dat de nieuwe Fed-baas is geneigd de oren naar president te laten hangen."

En daarom heeft Warsh vanaf dag één meerdere ogen over zijn schouders meekijken dan die van Trump alleen. "Het wordt echt koorddansen", vat Marey het samen. "Hij moet voor de financiële markt geloofwaardig overkomen. Alles wat hij zegt zal worden uitgeplozen. Als Warsh naar een renteverlaging toepraat zonder economische onderbouwing, dan zal iedereen dat direct doorhebben."

Vertrouwen wankelt

Het afgelopen jaar kreeg het vertrouwen in de Verenigde Staten al een tik van de financiële markten, onder meer door de wereldwijde handelsoorlog die president Trump een jaar geleden ontketende. Daar kwam dit jaar de oorlog rond de Perzische Golf overheen. Ondertussen loopt de staatsschuld, van inmiddels bijna 39 biljoen dollar, alleen maar verder op.

Als de financiële markten ook de Fed gaan wanvertrouwen, dan wordt het volgens Marey steeds lastiger voor de Amerikaanse schatkist om geld te lenen. "De rente op Amerikaanse staatsleningen zal oplopen als investeerders denken dat de Fed een politieke speelbal is en niet meer bezig is de Amerikaanse economie te stabiliseren."

Voor investeerders in staatsschuld is de betrouwbaarheid en vooral de onafhankelijkheid van centrale banken een belangrijke eis. Marey: "In de jaren zeventig liet Fed-voorzitter Arthur Burns de oren hangen naar president Nixon. Paul Volcker moest uiteindelijk de Amerikaanse economie twee keer uit een recessie persen. Dat risico loop je nu weer."

Warsh komt daarom eigenlijk in een onmogelijke positie bij de Fed terecht, concludeert Marey. "Powell werd ook door Trump aangesteld. En wat hem gebeurde kan Warsh ook overkomen. Het Witte Huis verwacht dat hij de rente voor de tussentijdse verkiezingen flink verlaagt Hij zit echt in een niet te benijden positie. Maar goed, hij wilde deze baan zelf hebben."

In een afgelegen provincie van de Democratische Republiek Congo is ebola uitgebroken. Daarbij zijn tot nu toe 65 doden gevallen, zo meldt Afrikaanse volksgezondheidsorganisatie Africa CDC. Van nog eens zeker 246 mensen wordt vermoed dat ze besmet zijn met het dodelijke virus.

De sterfgevallen en vermoedelijke besmettingen zijn voornamelijk geregistreerd in kleine steden als Mongwalu in de provincie Ituri, schrijft Africa CDC in een verklaring. "Er zijn ook verdachte gevallen gemeld in de provinciehoofdstad Bunia, in afwachting van bevestiging."

In de afgelopen jaren daalde het aantal doden door de besmettelijke ziekte in het land juist, nadat er tussen 2018 en 2020 een grote uitbraak in het land was waarbij bijna 2300 mensen omkwamen.

De provincie Ituri ligt in het noordoosten van Congo, aan de grens met Uganda. De provincie is zeer afgelegen en wordt gekenmerkt door een slecht wegennetwerk, waardoor het lastig is om daar vaccins te leveren. Ituri ligt op meer dan 1000 kilometer van de hoofdstad Kinshasa.

"De gezondheidsdienst maakt zich zorgen over een mogelijk verdere verspreiding van het virus door de stedelijke omstandigheden in Bunia en Rwampara, de grote bevolkingsbewegingen en de mobiliteit rondom de mijnbouw in Mongwalu", schrijft Africa CDC.

Het ebolavirus is zeer besmettelijk en kan worden overgedragen via lichaamsvloeistoffen, zoals braaksel, bloed en sperma. De ziekte die het veroorzaakt is zeldzaam, maar ernstig en vaak dodelijk.

De laatste uitbraak in Congo eindigde ongeveer vijf maanden geleden. Daarbij kwamen zeker 43 mensen om het leven. De uitbraak vond plaats drie jaar na de vorige epidemie.

Organisaties als Unicef leveren ebola-vaccins aan de Democratische Republiek Congo. De eerste keer dat daar ebola uitbrak, was in 1976.

De nieuwe uitbraak zal extra zorgen opleveren in het Centraal-Afrikaanse land, dat in het oosten strijdt tegen verschillende gewapende groepen. De meest bekende is de rebellengroepering M23, een groep die wordt gesteund door buurland Rwanda.

M23 heeft sinds 2021 grote delen van het oosten van Congo veroverd. Begin vorig jaar werden de belangrijke steden Goma en Bukavu ingenomen. Ondanks een akkoord tussen het Congolese leger en M23 worden er nog steeds gevechten gemeld, en ook burgerdoden.

In de Cubaanse hoofdstad Havana heeft gisteren een opmerkelijk bezoek plaatsgevonden. De Amerikaanse CIA-directeur John Ratcliffe bezocht zijn Cubaanse ambtgenoot, te midden van de steeds nijpender situatie op het eiland als gevolg van de Amerikaanse olieblokkade.

Het zou pas de tweede keer zijn dat een directeur van de inlichtingendienst een bezoek brengt aan Cuba, sinds dat land communistisch werd in 1959.

De Amerikaanse delegatie kwam naar het eiland met een boodschap van president Trump. De Verenigde Staten zouden bereid zijn om "serieus in gesprek te gaan over economische en veiligheidskwesties, maar alleen als Cuba fundamentele veranderingen doorvoert". Welke dat zijn werd niet benoemd.

'Geen bedreiging'

De VS wil al decennialang dat Cuba vrije en eerlijke verkiezingen houdt, dat de staatseconomie wordt opengesteld en dat er herstelbetalingen komen voor bezittingen die door het Castro-bewind zijn onteigend.

Cubaanse functionarissen bevestigen dat er gesprekken zijn gevoerd. Bij het overleg benadrukten zij dat Cuba geen bedreiging vormt voor de nationale veiligheid van de VS. Het staat al decennialang op de Amerikaanse lijst van landen die terrorisme steunen, maar volgens Cuba heeft de VS niets te vrezen.

Er is geen "legitieme reden" dat het land op de Amerikaanse sanctielijst staat, vinden de machthebbers. Het herbergt, steunt of financiert naar eigen zeggen geen terroristen, terwijl de Amerikanen Cuba daar wel van beschuldigen.

Los van het overleg schreef president Díaz-Canel na het bezoek op X dat als de VS echt wil helpen, dat het beste kan door de olieblokkade op te heffen. Een hulppakket van miljoenen sloeg Cuba eerder af vanwege de voorwaarden die de Amerikanen eraan verbonden.

Sinds begin dit jaar kampt het eiland met grote tekorten, doordat de VS olieleveranties blokkeert. Eén Russische olietanker kwam ondanks het embargo aan, maar vooralsnog blijven de tekorten te groot. Volgens Díaz-Canel zijn de prioriteiten meer dan duidelijk. "Brandstof, voedsel, medicijnen", schrijft hij.

Correspondent Nina Jurna bezocht vorige maand de hoofdstad Havana en zag de impact van de tekorten:

Begin deze week zei president Trump dat de landen in gesprek zouden gaan. "Cuba vraagt om hulp, en we gaan praten!!!", schreef hij op Truth Social.

Zijn regering windt er al langer geen doekjes om over wat er met Cuba moet gebeuren. "Cuba is een mislukt land en gaat maar één kant op: bergafwaarts!", aldus Trump in hetzelfde bericht. Eerder beweerde hij dat de VS het land zou innemen en dat president Díaz-Canel moet vertrekken.

Protesten

Ondertussen was het op het eiland zelf de hele week onrustig. Uit onvrede met het regime gingen woensdag honderden mensen de straat op in Havana, meldt persbureau Reuters. Door de brandstoftekorten kan Cuba het verouderde energienetwerk niet meer draaiende houden, waardoor stroomstoringen nog vaker voorkomen en langer aanhouden.

Tegen de avond werden wegen geblokkeerd met brandend afval. Ook sloegen betogers op pannen en potten en riepen ze anti-regimeleuzen. Maar waar veel demonstranten de schuld leggen bij het communistische bewind, stelt het regime de Verenigde Staten verantwoordelijk.

De mensenrechtenorganisatie The Rights Forum zegt aangifte te gaan doen tegen Tweede Kamerlid Gidi Markuszower. De reden zijn uitspraken die hij deed over Palestijnse asielzoekers in een video van het links-activistische journalistieke platform Left Laser. In een video zegt hij dat hij Palestijnse asielzoekers aan de grens met "maximaal geweld" wil tegenhouden.

De organisatie, die zich naar eigen zeggen inzet "voor een rechtvaardige uitkomst van de kwestie-Palestina/Israël", noemt de uitspraken van Markuszower "moreel verwerpelijk". Ze zouden aanzetten tot geweld tegen Palestijnen. "In een democratische rechtsstaat horen dergelijke uitspraken door het Openbaar Ministerie beoordeeld en door de rechter bestraft te worden."

In de video spreekt de journalist van Left Laser met verschillende Kamerleden en minister Van den Brink van Asiel en Migratie over de toelating van Palestijnse vluchtelingen uit Gaza en Griekenland.

Vernietigingscultuur

In de fragmenten die Left Laser van het interview met de fractieleider van de radicaal-rechtse Groep Markuszower op YouTube laat zien, zegt hij dat Palestijnen in Gaza niet naar Europa mogen komen en wat hem betreft in "Arabië" kunnen blijven of in Gaza mogen "verpieteren".

Ook zegt hij dat de Palestijnen in Gaza de vernietiging van hun gebied over zichzelf hebben afgeroepen. "U en ik staan 's morgens op om er iets van te maken, maar de gemiddelde Palestijn, zo'n 90 procent of zo, stemt op Hamas. En die worden dus wakker met de gedachte dat ze mensen willen vermoorden. 90 procent steunt hun vernietigingscultuur."

In een ander fragment zegt hij: "De Nederlandse overheid moet ze met geweld tegenhouden, misschien met nog meer geweld dan waar ze vandaan zijn gekomen":

Volgens Markuszower, die in de Israëlische stad Tel Aviv is geboren, vormen Palestijnse asielzoekers uit Gaza een bedreiging voor de Nederlandse samenleving, omdat 80 tot 90 procent van de Gazanen Hamas zou steunen en Hamas uit zou zijn op vernietiging van de westerse beschaving.

Op de vraag of Nederland dat met meer geweld moet doen dan Israël tegen hen gebruikte, zegt hij: "Het maximale geweld". In een ander fragment uit hetzelfde interview op X spreekt hij van "proportioneel maximaal geweld dat past in de Nederlandse cultuur".

Wat voor organisatie is The Rights Forum?

The Rights Forum komt op voor de rechten van Palestijnen. De organisatie is opgericht door voormalig premier Dries van Agt, die zich jarenlang inzette voor de Palestijnse zaak. In de raad van advies zitten nog meer oud-politici zoals Jan Pronk en Hedy d'Ancona.

Tijdens afgelopen verkiezingscampagne kwam The Rights Forum in opspraak vanwege posters over de oorlog in Gaza. Daarop waren BBB-leider Caroline van der Plas, PVV-leider Geert Wilders en VVD-leider Dilan Yesilgöz te zien met de tekst 'Hij/zij koos voor genocide'. Van der Plas deed daarom aangifte tegen The Rights Forum.

GroenLinks-PvdA-leider Klaver noemt de oproep tot "maximaal geweld" tegen Palestijnse vluchtelingen "diep weerzinwekkende taal, een absoluut dieptepunt". "Dit vraagt om een collectieve veroordeling, van rechts tot links, van Kamer tot kabinet."

"Wat een complete idiotie", schrijft fractieleider Paternotte van coalitiepartij D66. "Stop met deze gevaarlijke wedstrijd radicaal-rechts ver-plassen."

VVD-fractieleider Brekelmans keurt de uitspraken ook af. "Politici hebben een grote verantwoordelijkheid. Daar passen dergelijke uitspraken niet bij", laat hij in een reactie weten. "Dit soort schadelijke taal leidt weer af van de vraag waar het om gaat: hoe krijgen we grip op migratie en brengen we de asielinstroom omlaag."

Markuszower reageert op X op de woorden van Klaver dat maximaal geweld al in Nederland gebruikt wordt. "Als je op Schiphol bij de grens, instructies van de Koninklijke Marechaussee niet opvolgt, wordt er ook nu al gepast geweld gebruikt. Desnoods maximaal geweld."

Later zei Markuszower in het radioprogramma Sven op 1 dat hij zich tijdens het interview met Left Laser "scherper, gepaster en charmanter" had moeten uitdrukken. Wel blijft hij achter zijn uitspraken over het gebruik van geweld staan. "Ik heb inhoudelijk niks verkeerd gezegd en ga juridisch en moreel geen grens over."

Fragmenten uit het interview:

Markuszower zegt dat hij tijdens het interview emotioneel was, omdat hij net een rapport van een Israëlische onderzoekscommissie had gelezen. In dat rapport worden gruwelijke details van seksueel geweld door Hamas en andere Palestijnse organisaties beschreven.

De 50e editie van de Harlingen-Terschelling Roeirace gaat niet door vanwege het slechte weer. Dat heeft de organisatie bekendgemaakt.

Bij de jaarlijkse wedstrijd wordt op de Waddenzee in sloepen geroeid tussen Harlingen en West-Terschelling. De roeiers leggen een afstand van 34 kilometer af.

De organisatie heeft met maatregelen nog geprobeerd het slechte weer te omzeilen. Zo zou de wedstrijd twintig minuten eerder starten. Vanochtend bleek het echter onverantwoord om de wedstrijd met 1200 deelnemers te laten doorgaan.

Het risico dat de roeiers onderkoeld raken is te groot, zegt voorzitter Dirk de Boer namens de organisatie. "Als je de haven van Harlingen uit vaart en je hebt meteen een nat pak, in combinatie met de voorspelde regen van vanmiddag en de lage watertemperatuur - dan ligt onderkoeling op de loer."

150 sloepen

Het idee voor de sportieve tocht ontstond bij het 100-jarig bestaan van de Zeevaartschool in 1975 en groeide uit tot een serieuze wedstrijd met een groeiend aantal deelnemers. Sinds 1982 wordt de race altijd gehouden op de dag na Hemelvaartsdag.

De roeiwedstrijd is bijzonder, aldus de organisatie. "De meeste roeiwedstrijden worden op binnenwater gehouden, deze op zee. Dan moet je werken met de getijden en de golven die ze met zich meebrengen. Met name het stuk vanaf het Schuitendiep tot Terschelling is zwaar; dat stuk is tegen de stroom in. Dan wordt wel echt het kaf van het koren gescheiden", zei De Boer vorig jaar.

Dit jaar zouden 150 sloepen de golven en de wind trotseren. Vier jaar geleden, in 2022, kon de HT-Race ook niet doorgaan door slecht weer, schrijft Omrop Fryslân. Het roeiersfeest vanavond gaat wel door.

In de Amerikaanse staat New Mexico zijn vier mensen omgekomen bij een ongeluk met een medisch vliegtuigje. Door de crash brak er een bosbrand uit in het gebied waar het toestel was neergekomen.

Op beelden is te zien hoe een blusvliegtuig probeert de brand te bestrijden:

Het vliegtuigje was vertrokken van het vliegveld bij de stad Roswell voor een vlucht naar de Sierra Blanca in dezelfde staat. Toen het daar niet aankwam en de communicatie wegviel, werd alarm geslagen. Reddingswerkers ontdekten dat de King Air was neergestort op een bergrug.

Het is nog niet duidelijk wat er is misgegaan. Ook zijn de identiteiten van de slachtoffers nog niet vrijgegeven. Volgens de autoriteiten gaat het om de bemanning van het toestel en medisch personeel.

Door het dorre kreupelhout en de felle wind, ontstond er op de plek van het ongeluk een brand, die is uitgegroeid tot een gebied van 14 hectare, zo'n 20 voetbalvelden. Omdat het gebied moeilijk te bereiken is, is de brandweer er nog niet in geslaagd het vuur onder controle te krijgen.

Traumahelikopters

Het komt vaker voor dat medische vluchten verongelukken. In februari kwamen nog acht mensen om het leven toen zo'n toestel neerstortte in Philadelphia.

Toch komen vliegtuigongelukken bij medische vluchten niet vaker voor dan bij reguliere vliegreizen met dergelijke kleine toestellen. Veel vaker gaat het mis met traumahelikopters, omdat die vaak onder grote haast moeten landen op geïmproviseerde landingsplekken op de openbare weg.

Het dodental door Russische aanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is opgelopen naar 24, onder wie kinderen. Dat meldt de landelijke reddingsdienst. Reddingswerkers zijn nog steeds op zoek naar meerdere mensen die vermist worden onder het puin van een verwoest flatgebouw.

Woensdag bestookte Rusland Kyiv en andere Oekraïense steden met honderden drones en raketten tijdens een van de hevigste aanvallen op Oekraïne in vier jaar oorlog. De aanval komt in de week nadat Rusland een bestand afkondigde om de overwinning op nazi-Duitsland te vieren.

Bij een aanval werd een appartementencomplex van negen verdiepingen in Kyiv getroffen, waarna het instortte. Daarna begonnen honderden reddingswerkers met de zoektocht naar overlevenden. Tientallen mensen zijn opgenomen in het ziekenhuis.

'Terroristische tactiek'

Volgens de Oekraïense autoriteiten zijn deze week in het hele land tientallen woongebouwen beschadigd. Naast Kyiv werd ook de regio's Odesa en Kharkiv zwaar getroffen.

Zelensky sprak na de grootschalige luchtaanvallen over een "opzettelijk terroristische tactiek" en zei dat de vijand de afgelopen paar dagen vrijwel onophoudelijk bombardementen uitvoert. Ook eerder deze week vielen meerdere burgerdoden in Kyiv.

In een videotoespraak zei Zelensky dat het flatgebouw was geraakt door een Kh-101 kruisraket.

Omwonenden reageren geschokt op de aanvallen:

Het aantal burgerdoden als gevolg van de Russische invasie in februari 2022 is dit jaar opvallend hoog. In drie jaar tijd was het aantal gedode burgers niet zo hoog als in de eerste vier maanden van dit jaar.

De Verenigde Naties hebben van januari tot en met april ruim 800 gedode burgers geregistreerd en ruim 4000 gewonden. Het werkelijke aantal is waarschijnlijk hoger. In totaal zijn er volgens de VN in vier jaar tijd ruim 15.000 Oekraïense burgers gedood, en raakten bijna 45.000 burgers gewond.

Langeafstanddrones

Ook aan Russische kant zijn er afgelopen nacht mensen gedood. Bij Oekraïense luchtaanvallen op de stad Ryazan, ten zuidoosten van Moskou, kwamen drie mensen om het leven. Twaalf anderen raakten gewond, onder wie kinderen.

Het Russische ministerie van Defensie zegt vannacht zeker 350 Oekraïense drones te hebben onderschept. De aantal is niet onafhankelijk te bevestigen.

De Oekraïense aanvallen op Rusland zijn de afgelopen weken opgevoerd. Dat komt onder meer door steeds beter ontwikkelde langeafstandsdrones die ver achter de linie kunnen aanvallen.

Een veelgebruikte abortuspil blijft in de Verenigde Staten voorlopig toch beschikbaar via de post. Het Hooggerechtshof draait voorlopig een beslissing van de lagere rechter terug, in ieder geval zolang het zelf de zaak nog niet behandeld heeft.

Het gaat om de levering van het medicijn mifepriston, dat via de post verkrijgbaar is zonder langs te hoeven gaan bij een dokter. De lagere rechter verbood levering via de post, omdat daarmee de strengere abortuswetten van bepaalde staten overtreden kunnen worden. De zaak was aangespannen door de staat Louisiana, waar strengere wetten gelden dan in veel andere delen van het land.

In ongeveer twee derde van de abortussen in de VS gaat het om een medische abortus met een pil als mifepriston, in tegenstelling tot een chirurgische ingreep. Toegang daartoe is in verschillende staten flink ingeperkt sinds het Hooggerechtshof vier jaar geleden bepaalde dat staten zelf abortussen mogen verbieden.

Eindoordeel volgt

Organisaties die opkomen voor de keuzevrijheid van vrouwen zijn blij met de voorlopige uitspraak, maar blijven huiverig. De kans bestaat immers dat het Hooggerechtshof later weer anders beslist. Een definitieve uitspraak wordt ergens volgend jaar verwacht.

"Dit had in de eerste plaats nooit een rechtszaak mogen worden", zegt een woordvoerder die vrouwen helpt te reizen naar staten zonder abortusverbod. "Als het gaat om urgente medische zorg zouden patiënten en artsen niet hoeven moeten wachten op een gerechtelijke uitspraak."

'Criminele activiteiten'

Tegenstanders van abortus noemen het een teleurstelling, maar gaan ervan uit dat het Hooggerechtshof hen later nog gelijk zal geven. Een meerderheid van de negen rechters van het Hooggerechtshof is benoemd door Republikeinse presidenten, die traditioneel tegen abortus zijn.

Twee van de rechters hebben al geprotesteerd tegen het huidige tussenvonnis. Zo noemde de conservatieve rechter Thomas Comstock Act de 19e-eeuwse wet die abortusmiddelen via de post verbiedt maar waarop al jaren niet meer wordt gehandhaafd. Volgens hem maken de farmaceuten achter mifepriston "winst met criminele activiteiten".

Goedemorgen! Suzan & Freek beginnen vandaag aan hun reeks stadionconcerten in de GelreDome in Arnhem en in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht wordt de Nakba herdacht, de vlucht van honderdduizenden Palestijnen bij de stichting van de staat Israël in 1948.

Eerst het weer: In het oosten en zuiden is het droog met eerst wat zon, verder veel bewolking met af en toe een bui bij 10 tot 12 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Gisteravond was de tweede halve finale van het Eurovisie Songfestival. Tien van de vijftien acts konden doorgaan naar de finale. Bulgarije, Roemenië, Noorwegen, Albanië, Cyprus, Denemarken, Australië, Tsjechië, Oekraïne zijn door. Ook het VK, Oostenrijk en Frankrijk staan zaterdag in de finale, zij werden automatisch geplaatst.

Ook Malta is door, met het nummer Bella van Aidan Cassar. Aan het nummer zit een Nederlands tintje: de 24-jarige Nederlands-Zweedse songwriter Joep van den Boom schreef mee aan het nummer.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Bij het komende WK voetbal in Amerika, Canada en Mexico wordt voor de eerste keer een muziekoptreden gehouden tijdens de rust van de finale. Coldpay-zanger Chris Martin maakte samen met - jawel - Elmo, Koekiemonster en Animal bekend welke artiesten zullen optreden.

Zo werd het bekendgemaakt:

Fijne dag!

Bij een nachtelijke schietpartij in het Limburgse dorp Vaals is een man om het leven gekomen. Dat meldt de politie. Het slachtoffer is een man van 27 uit Vaals, de dader of eventuele daders zijn nog op de vlucht.

De toedracht van de schietpartij is nog onbekend, meldt een woordvoerder. Rond 01.50 uur werden hulpdiensten gebeld omdat omwonenden schoten zeiden te hebben gehoord bij het parkje Bloemendal, in het centrum van het dorp. Agenten troffen daarna een zwaargewonde man aan, die even later overleed aan zijn verwondingen.

De politie roept nu ooggetuigen op om zich te melden bij de politie, om zo meer zicht op dader of daders te krijgen. Ook worden omwonenden met een camera aan de gevel opgeroepen om het beeld na te lopen, om te zien of eventuele daders daarop te zien zijn.

Vijf Italianen zijn omgekomen bij een duikongeluk in de Malediven, zo meldt het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. De vijf zouden donderdag gepoogd hebben om grotten te verkennen op zo'n 50 meter onder zeeniveau, bij het atol Vaavu. Daarbij zijn ze door nog onbekende oorzaak verongelukt.

Het leger van het eilandenrijk in de Indische Oceaan meldt dat het lichaam van één van de duikers inmiddels gevonden is in een grot op 60 meter diepte, en verwacht dat de lichamen van de anderen daar ook zullen worden gevonden. Duikers van het leger zijn met speciale apparatuur aan het zoeken naar hen.

Volgens lokale media waren de vijf op donderdagochtend (lokale tijd) het water in gegaan, en sloeg de bemanning van het schip dat ze naar de grotten bracht alarm toen ze na verloop van tijd niet meer boven kwamen.

Koraal

Om welke mensen het gaat is niet volledig bekend. De universiteit van Genua meldt op sociale media dat het gaat om Monica Montefalcone, een universitair hoofddocent in de mariene biologie. Ook haar dochter Giorgia zou tot de slachtoffers behoren, en twee jonge collega-wetenschappers. Of zij bezig waren met wetenschappelijk onderzoek, is niet bekend.

Het is het dodelijkste duikongeluk ooit voor de Malediven, een land bestaande uit honderden piepkleine eilandjes en enkele grotere. Het is vooral populair onder duikers vanwege het vele koraal en heldere water. Ongelukken zijn zeldzaam: in de afgelopen jaren gebeurde het enkele keren bij onder meer Japanse en Britse toeristen.

Er komt een jaarlijkse 'koninkrijksconferentie' waarbij de vier landen uit het Nederlandse koninkrijk op basis van gelijkwaardigheid met elkaar gaan overleggen. Dat heeft premier Jetten bekendgemaakt bij zijn bezoek aan Curaçao.

Samen met de andere landen uit het koninkrijk, Aruba en Sint-Maarten, zullen Nederland en Curaçao dit najaar samenkomen om te bespreken hoe de onderlinge band kan worden versterkt en gezamenlijke problemen aangepakt kunnen worden. Sint-Maarten heeft al aangeboden deze eerste conferentie te organiseren, waarschijnlijk in november of december.

In een persconferentie samen met de Curaçaose premier Pisas zei Jetten dat het bij die conferentie niet draait om vrijblijvend praten, maar dat de landen willen dat er een 'concrete agenda' komt waar ook 'stevige afspraken' uit komen rollen. "De mensen in ons land moeten merken dat hun leven beter wordt."

Als voorbeeld noemde Jetten de energieproductie op Curaçao, waar zijn bezoek van vandaag ook deels om draaide.

Nederland is met 18 miljoen inwoners veruit het grootste land binnen het koninkrijk. Curaçao kent zo'n 155.000 inwoners, Aruba ruim 108.000 en Sint-Maarten ruim 43.000.

Andere voormalige Nederlandse koloniën in de Caraïben gelden als gemeente binnen Nederland en zijn dus geen zelfstandig land geworden:

Een voorbeeld van de ongelijkheid die in Caribisch Nederland gevoeld wordt kwam eerder dit jaar naar voren: Nederland onthield zich in maart van stemming bij een VN-resolutie om de trans-Atlantische slavenhandel als "de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid ooit" te bestempelen. Terugkijkend verdient dat "geen schoonheidsprijs", zo zei premier Jetten eerder op de donderdag na een bezoek aan het Tula Museum op Curaçao.

Dit heeft hij ook proberen duidelijk te maken in meerdere gesprekken tijdens zijn werkbezoek aan de Caribische eilanden, aldus Jetten.

Politiek verslaggever Jorn Kompeer vanaf Curaçao:

"Dat premier Jetten de banden met de Caribische delen van het Koninkrijk wil aanhalen, hebben ze op de eilanden afgelopen dagen zeker gemerkt. Jetten spreekt zelfs van een "nieuwe start". En dat zijn bezoek al binnen de eerste drie maanden van zijn premierschap viel, zien ze hier als een goed signaal.

De relatie tussen Nederland en de eilanden is broos en er zijn veel pijnpunten. Zo is er veel armoede, ook op de eilanden waar Nederland rechtstreeks voor verantwoordelijk is. En in de drie landen - Curaçao, Aruba en Sint-Maarten - voelen ze zich soms overstemd door Nederland, dat nog altijd meekijkt met de financiën en democratie op de eilanden.

Dat leidt tot gevoelens van ongelijkheid, die Jetten dit bezoek niet schuwde. Zo ging hij langs het slavernijmuseum en ging hij ook op bezoek in wijken waar inwoners nauwelijks hun rekeningen kunnen betalen.

Dat Jetten vandaag zei dat hij wil toewerken naar een gelijkwaardige relatie, is hier met enthousiasme ontvangen. Maar er is ook scepsis. Want na jaren van moeizame verhoudingen - vooral onder het vorige kabinet met de PVV - weten ze hier ook: eerst zien, dan geloven."

Ghana had de resolutie ingediend bij de Verenigde Naties en deze werd uiteindelijk met 123 stemmen aangenomen door de Algemene Vergadering. Nederland onthield zich van stemming omdat het samen met andere EU-landen niet eens was met de tekst van de resolutie.

Volgens de EU en dus ook volgens Nederland impliceerde waardeoordelen zoals "de ergste misdaad ooit" dat er een hiërarchie tussen wreedheden zou bestaan.

Dat Nederland niet voor de resolutie stemde, was niet op voorhand besproken met de Caribische premiers en Suriname. Dat leverde spanningen op, erkende minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) gisteren al tegenover de NOS.

Jetten zegt daar nu over: "Ik heb op alle zes de eilanden aangegeven dat dit niet goed is gegaan. Heel veel mensen waren verrast. Dit had van de kant van het kabinet veel beter gemoeten."

Volgens Jetten werd de uitleg van hem geaccepteerd en werd deze met opluchting ontvangen. "We hebben terecht excuses aangeboden voor de rol in het slavernijverleden en de doorwerking daarvan in het heden, maar het moet niet blijven bij excuses", aldus Jetten. "We moeten met elkaar bezig blijven en elkaar helpen."

Op een pluimveebedrijf in Biddinghuizen is vogelgriep vastgesteld, zo meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een persbericht. Als gevolg daarvan moeten de 55.000 kippen op het bedrijf worden gedood.

Rond het bedrijf in Flevoland is nu ook een zogenaamde 'beperkingszone' ingesteld, om te voorkomen dat het virus zich verder verspreidt: in een straal van 10 kilometer van het bedrijf geldt nu een maand lang een vervoersverbod. Dat betekent dat er vanuit dit gebied geen vogels of eieren mogen worden vervoerd.

25 andere bedrijven

Ook mogen er geen mest of gebruikt strooisel worden afgevoerd vanaf de pluimveebedrijven die in het gebied liggen. Het gaat om 25 andere pluimveebedrijven in het gebied die hier nu door worden getroffen.

Deze bedrijven moeten ook hun kippen ophokken en afschermen van de buitenwereld: scharrelen is er dus even niet meer bij voor de dieren.

Pakweg drie weken geleden werd de landelijke ophok- en afschermplicht ingetrokken, die sinds oktober vorig jaar van kracht was. Die had als doel om de vogelgriep in te dammen. Die plicht geldt alleen nog in de Gelderse Vallei, een gebied met veel pluimveebedrijven. De besmetting van vandaag is nog geen aanleiding om opnieuw een landelijke ophok- en afschermplicht in te voeren, zegt het ministerie.