NOS Nieuws - Algemeen

Reddingswerkers in Laos hebben hun zoektocht naar de twee laatste vermiste goudzoekers in een grot gestaakt. De reddingsoperatie is volgens hen te gevaarlijk geworden en de overlevingskansen van de twee mannen zijn sterk afgenomen.

Twee weken geleden raakten acht plaatselijke goudzoekers in de problemen in de provincie Xaysomboun, nadat een grot was volgestroomd met water door zware regenval en een aardverschuiving.

Een van de mannen wist te ontkomen en schakelde hulp in. Vervolgens kwam een internationale reddingsoperatie op gang, met onder anderen specialisten uit Laos, Maleisië, Thailand, Finland en Japan.

Na anderhalve week werden vijf goudzoekers bevrijd. Ze konden gered worden nadat water uit delen van het grottencomplex was weggepompt. De vijf verklaarden dat de overige twee mannen via een andere ingang de grot waren binnengegaan.

'Zoektocht beëindigd'

Een van de reddingswerkers, de Maleisische grotduiker Lee Kian Lie, zei vandaag tegen persbureau AFP dat de zoektocht "beëindigd" was. Het voortzetten van de zoektocht was volgens hem gevaarlijker dan verantwoord was, gezien de steeds kleinere kans dat de mannen nog gered konden worden.

"We waren er zo dichtbij," zei Lee, die de reddingsoperatie omschreef als de gevaarlijkste die hij ooit meemaakte. "Het water in de grot was nog beheersbaar, maar de ingang van de grot begon instabiel te worden."

Nieuwe regenval

Er wordt nog wel doorgegaan met het wegpompen van water uit de grot. Volgens de leider van het Thaise reddingsteam, Kengkad Bongkawong, is dat de enige aanpak die nog effect kan hebben. Hij schrijft in een verklaring dat er voedsel- en overlevingspakketten zijn achtergelaten op meerdere plekken in de grot. "Als wonderen bestaan, geloof ik dat hun expertise hen veilig naar buiten zal leiden."

De omstandigheden in de grot zijn volgens de reddingswerkers sterk verslechterd door nieuwe regenval. Daardoor is het waterpeil gestegen en zijn delen van het grottencomplex moeilijker en gevaarlijker bereikbaar geworden.

Een klein stukje grond in Rotterdam-Zuid stelt de gemeente voor een enorme opgave. Rotterdam wil graag huizen bouwen op die plek, maar dat kan niet zolang onduidelijk is van wie het perceel is. Lange tijd was niet bekend wie de erfgenamen zijn. Inmiddels wel, maar het zijn er maar liefst 110.

De oorspronkelijke eigenaar van het 'vergeten' perceel aan de Hilledijk is Willemina Fokkelina Meppelder. Zij werd geboren in 1852. Ze overleed in 1955 maar het is onduidelijk aan wie ze het perceel naliet. Haar kinderen leven niet meer.

De gemeente is wettelijk verplicht om er alles aan te doen om de eigenaren op te sporen. Daarom deed de gemeente vorig jaar een oproep in verschillende huis-aan-huisbladen, zonder resultaat. Toen het verhaal landelijk nieuws werd, stroomden de reacties binnen.

Veel kinderen en kleinkinderen

Wat begint als een zoektocht naar een paar mogelijke erfgenamen, groeit uit tot een complex dossier. In totaal hebben 123 familieleden zich gemeld, al blijkt niet iedereen echt erfgenaam.

"Het verbaast me niets dat er zoveel erfgenamen zijn", zegt Anita Schaaij (72), de achterkleindochter van Meppelder, tegen de regionale omroep Rijnmond. "Mijn overgrootmoeder had zelf twaalf kinderen, mijn opa Folkert had er zes, en die kregen ook weer kinderen."

Anita Schaaij vermoedt dat haar overgrootmoeder alle ophef prachtig zou vinden. "Ik zie haar al gniffelend in haar handen wrijven om al het gedoe." Ook haar broer Onno geniet van alle commotie. "Dat zoiets uit het verleden naar je toekomt, vind ik prachtig."

Met zoveel familieleden wordt ook het verhaal achter mevrouw Meppelder en het stukje grond steeds duidelijker. Op het perceel stond ooit het huisje van de familie Meppelder-Schaaij. Dat verdween begin vorige eeuw, maar de grond bleef op naam van Meppelder en haar familie staan. Haar echtgenoot Arie Schaaij overleed al in 1911.

Meppelder, binnen de familie ook bekend als oma Schaaij, verhuisde later naar Den Haag. In 1955 overleed ze op 102-jarige leeftijd. Het perceeltje lijkt dan allang vergeten. Niemand in de familie weet nog van het stukje privégrond.

Complexe puzzel

Het perceel van 144 vierkante meter ligt midden in de Tweebosbuurt, waar de gemeente nieuwe woningen wil bouwen. Bijna alles eromheen is gemeentelijk bezit, behalve dat ene lapje grond. Zolang de gemeente geen eigenaar is van het perceel, kan er niet verder worden gebouwd.

En met ruim 100 familieleden kan het nog wel even duren. "Het in kaart brengen van de eigendomssituatie is een complex en zorgvuldig proces dat de nodige tijd in beslag neemt", aldus de gemeente.

Ook stamboomdeskundige Maryssa Mann onderstreept de complexiteit van de situatie. Volgens haar zal het een hele opgave worden om in kaart te brengen wie juridisch rechthebbenden zijn.

Je hebt niet alleen te maken met mevrouw Meppelder, legt ze uit. "Ook haar kinderen staan in de eigendomsakte. En omdat zij ook zijn overleden, moet je weer kijken naar hun erfgenamen."

Dat betekent speuren in testamenten, huwelijken, scheidingen en oude aktes. "Waren ze getrouwd? Hoe vaak? Waren er testamenten? Was er gemeenschap van goederen?" Zelfs de zogenoemde 'koude kant' moet worden onderzocht: echtgenoten die mogelijk via een huwelijk rechten kregen op een deel van het perceel.

'Het gaat me niet om de centen'

De volgende stap is dat de gemeente een bod uitbrengt aan iedereen die juridisch rechthebbend is. Zelf verwachten de erfgenamen er niet rijk van te worden. Het grootste deel van de grond blijft openbaar groen en slechts een klein stuk krijgt een woonbestemming.

"Het gaat me niet om de centen, ik vind het gewoon hartstikke leuk", zegt de 73-jarige Sjaak van der Stoel. Ook hij is een achterkleinzoon van Meppelder. "Ineens blijkt het een enorme familie te zijn. Hoe leuk zou het zijn als ze allemaal bij elkaar komen?"

Bankje voor oma

De erfgenamen hopen stiekem op meer dan alleen een handtekening onder een koopovereenkomst. Sommigen denken aan een bankje of een gedenkplaat voor oma Schaaij, op het stukje grond dat al die jaren ongemerkt in familiebezit bleef.

"Wij zouden het heel bijzonder vinden als de gemeente de erfgenamen van onze overgrootmoeder uitnodigt voor een bijeenkomst op het stukje familiegrond", zegt Anita Schaaij. "Blijkbaar wilde onze overgrootmoeder ons op de een of andere manier nog één keer samenbrengen."

In Wijk bij Duurstede zijn gisteravond bij het gemeentehuis vernielingen aangericht. De ruiten van de draaideur zijn kapot en er zijn brandplekken te zien. Waarnemend burgemeester Doornenbal spreekt van een verschrikkelijke en intimiderende gebeurtenis.

Omwonenden zeggen tegen RTV Utrecht dat de vernielingen zijn gepleegd door jongeren die tegen een noodopvang zijn.

Op beelden ingezien door de omroep is te zien hoe acht mannen op het gemeentehuis klommen. Vanaf het dak staken ze vuurwerk af en gooiden het richting de straat. Ook waren er spandoeken met beledigende teksten en een nazisymbool opgehangen.

De politie bevestigt dat agenten op een melding zijn afgegaan waar ook vuurwerk bij betrokken was. Er is niemand aangehouden.

RTV Utrecht meldt dat de schade vanochtend nog goed zichtbaar was. Ook zijn er vuurwerkresten en stickers van Defend Wijk bij Duurstede achtergelaten.

Onrust

"Wat moet ik er nog van zeggen? Dit is zo niet nodig", reageert waarnemend burgemeester Petra Doornenbal. "Je kan gewoon in gesprek gaan. Dit is het kapen van een onderwerp, puur om te rellen."

Volgens Doornenbal gaat de politie de beelden doorkijken en verder onderzoek doen naar de daders. "Maar de kans dat ze uit Wijk komen is groot", zegt de burgemeester.

De gemeente maakte vorige week bekend dat er een tijdelijke noodopvang komt in een sportcomplex. De opvang moet plaats bieden aan 50 tot 75 asielzoekers. Sinds de aankondiging is het onrustig in Wijk bij Duurstede.

Bij een protest afgelopen maandag werden er vuurwerk en stenen naar politieauto's gegooid. Een 23-jarige man uit Utrecht is gisteren tijdens een supersnelrechtzitting voor zijn aandeel veroordeeld tot acht weken gevangenisstraf, waarvan vier weken voorwaardelijk.

Protest tegen noodopvang

Voor vanmiddag was er ook een protestmars tegen de noodopvang aangekondigd. Deze zou om 12.00 uur beginnen en van het gemeentehuis naar de sportvelden gaan.

Hier kwamen twintig mensen op af, zag een verslaggever van RTV Utrecht. De organisatie besloot daarom om niet te gaan lopen en bij het gemeentehuis te blijven staan.

"Alle politiemacht die we op de been hadden, bleek niet nodig", reageert Doornenbal. "Mensen zijn ofwel geschrokken van het geweld van vannacht, ofwel de groep die bereid is om te demonstreren is een stuk kleiner dan gedacht."

In India heeft de leider van de piepjonge en razendpopulaire Kakkerlakken-beweging voor het eerst een protest aangevoerd tegen de regering. Oprichter Abhijeet Dipke (30) kwam vanochtend vanuit de Verenigde Staten aan in de hoofdstad New Delhi. Hij voegde zich meteen bij de betogende menigte. "Kakkerlakken zijn niet bang en ze gaan ook niet dood", riep hij aanhangers toe.

Aanhangers van de beweging, die tot vandaag vooral online actief was, demonstreren tegen de corruptie in India. Aanleiding is een grote fraudezaak rond het toelatingsexamen voor medische opleidingen. De beweging stelde daarom een ultimatum voor het vertrek van de minister van Onderwijs. Die heeft dat laten passeren. Inmiddels zijn nieuwe protesten aangekondigd.

Met dit eerste grote protest wil de Kakkerlakken-beweging vooral laten zien dat ze de aantallen hebben om serieuze druk uit te oefenen op de Indiase regering. In enkele dagen trok de beweging op Instagram zo'n 22 miljoen volgers.

Van het internet naar de straat

Sarthak Bagchi promoveert aan de Universiteit Leiden op Indiase politiek en noemt de Kakkerlakken nu meer een online fenomeen dan een beweging. "Maar het is ze in ieder geval al gelukt om een persconferentie te geven in de aanloop naar dit protest. Dat is iets wat de premier van dit land nog nooit heeft gedaan."

Abhijeet Dipke was er vooraf zeker van dat hij opgepakt zou worden zodra hij voet op Indiase grond zou zetten. Dat gebeurde niet. Hij werd wel opgewacht, maar kreeg van agenten in burgerkleding te horen dat hij zijn protest in het centrum van New Delhi kon doorgaan. Met in de hand een biografie van Bhimrao Ambedkar, de ontwerper van Indiase grondwet, stapte hij vervolgens het vliegveld uit.

'Bedreiging nationale veiligheid'

Online heeft Dipke nu met zijn satirische beweging meer dan twee keer zoveel volgers als regeringspartij BJP. Bij de Indiase regering leidt de populariteit tot onrust. Platform X is gesommeerd het profiel van de beweging te blokkeren. Die zou een bedreiging zijn voor de nationale veiligheid.

"Ze begrijpen de kracht die studentenprotesten kunnen hebben als ze echte klachten die onder de bevolking leven vertegenwoordigen", zegt Bagchi.

Rond het protest van vandaag was de sfeer gespannen. Dipke wil laten zien dat zijn online satire sterk genoeg is om mensen te motiveren fysiek de straat op te gaan. De Indiase overheid daarentegen wil voorkomen dat de vonk die online begonnen is niet uitgroeit tot een vurige Gen-Z beweging, zoals in buurlanden Bangladesh en Nepal. Daar leidden protesten uiteindelijk tot de val van de regering.

Dipke studeert aan een universiteit in Boston en werkte eerder als communicatiestrateeg voor de Aam Aadmi Partij. Die komt ook voort uit een anti-corruptiebeweging en groeide uit tot een politiek alternatief voor traditionele partijen. Hij weet dus hoe je jongeren online mobiliseert, maar de impact die hij met één bericht heeft gehad, kon hij ook niet voorspellen.

Vanuit Boston reageerde Dipke halverwege mei met een bericht op sociale media op een uitspraak van het Indiase hooggerechtshof. Daarin noemde de rechter jongeren zonder opleiding of baan die zich bezighouden met activisme of journalistiek kakkerlakken en parasieten.

"Het is zorgelijk dat een rechter op deze manier Indiase burgers ontmenselijkt met deze taal waarvan we historisch weten dat het veel schade kan aanrichten", zegt Bagchi.

Dipke draaide in zijn bericht de negatieve lading ervan om en vroeg zich af wat er gebeurt als de kakkerlakken samenkomen. Zo ontstond de satirische Cockroach Janta Party. De toevoeging Janta Party, of JP (Volkspartij), is een knipoog naar de regerende BJP. De satirische beweging speelt zo in op de onvrede die er onder jongeren leeft over het gebrek aan banen en opleidingsplekken in India.

Grote eisen

Een voorbeeld daarvan is de toelatingstest voor medische opleidingen. Omdat er maar enkele duizenden plekken beschikbaar zijn, hangt voor de ruim twee miljoen studenten heel veel af van deze test, waarvoor ze soms maanden dag en nacht leren. Maar dit jaar werd de uitslag nietig verklaard omdat er gefraudeerd zou zijn. Bij enkele studenten kwam de klap dat hun harde werk voor niets is geweest zo hard aan, dat ze kozen voor zelfdoding.

De Kakkerlakken-beweging vraagt daarom om het vertrek van minister van Onderwijs. Het lijkt vooralsnog de meest haalbare van de punten die de beweging tot nu toe geformuleerd heeft. Want voor grote aanpassingen in de Indiase media, of nieuwe wetgeving rondom banen van oud-rechters, heeft deze beweging nog niet genoeg politieke druk. Als het protest van vandaag uitgroeit tot een echte beweging, kan dat wel veranderen.

Medewerkers van chipmachineproducent ASML zeggen een intern evenement te boycotten waarvoor Elon Musk is uitgenodigd. De techmiljardair is door ASML gevraagd om donderdag op de bijeenkomst via een videoverbinding te komen praten, schrijft het Eindhovens Dagblad.

Volgens het ED vinden de medewerkers dat de opvattingen van Musk haaks staan op de kernwaarden van ASML, gelijkheid en inclusiviteit. Ze wijzen op wat zij zien als nazisympathieën en op zijn anti-Europese houding, schrijven ze op een intern communicatiekanaal. Om hoeveel werknemers het gaat is niet bekend.

ASML heeft de uitnodiging van Musk aan de NOS bevestigd. Volgens een woordvoerder zal hij tijdens de besloten conferentie "zijn visie delen op AI, robotica, ruimtevaart en halfgeleiderproductie". De onderwerpen zijn volgens het bedrijf relevant voor de medewerkers.

Volgens het bedrijf worden geregeld technologieleiders uit de industrie uitgenodigd om hun inzichten te delen. "De uitnodiging aan Elon Musk vond plaats in het kader van het Terafab-project, dat zeer relevant is voor de halfgeleiderindustrie."

Mega chipfabriek

Musk maakte eerder dit jaar bekend dat hij een chipfabriek (Terafab) wil bouwen in de Amerikaanse staat Texas. Het is een gezamenlijk project van Tesla, SpaceX en chipgigant Intel. Voor de megafabriek heeft hij volgens het ED de geavanceerde chipmachines van ASML nodig.

ASML zegt in de verklaring dat via het Terefab-project Musk "onderdeel zal worden van het bredere ecosysteem van onze industrie. Veel bedrijven, waaronder ASML, zullen samenwerken binnen dit initiatief".

Het chipbedrijf zegt verder dat het zich inzet "voor een inclusieve werkomgeving waarin iedereen zich gewaardeerd en gerespecteerd voelt, volledig kan bijdragen en vrij is om zijn of haar mening te uiten".

Door een landelijke storing in de interne systemen van de Koninklijke Marechaussee kunnen reizigers sinds vanmiddag geen noodpaspoort aanvragen.

In de praktijk betekent dat dat reizigers die er op de luchthaven achter komen dat ze niet over een geldig paspoort beschikken niet kunnen reizen. "Er is namelijk geen alternatief", zegt de marechaussee-woordvoerder. De oorzaak en de duur van de storing, die vanmiddag rond 14.00 uur begon, zijn niet bekendgemaakt.

Mogelijk kunnen daardoor vandaag tientallen reizigers niet reizen. Vorig jaar gaf de marechaussee ruim 15.000 noodpaspoorten uit. Dat komt neer op ongeveer veertig nooddocumenten per dag.

Paar plekken

De aanvraag van zo'n paspoort kan maar op een paar plekken in Nederland gedaan worden: op de vliegvelden van Schiphol, Eindhoven, Rotterdam, Groningen en Maastricht en in de veerboothaven van IJmuiden.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er geen signalen zijn van storingen op Nederlandse ambassades. Wanneer het afgeven van noodpaspoorten daar niet mogelijk is, kunnen handgeschreven laissez-passer (Frans voor: 'sta toe door te laten') worden verstrekt, zegt ze.

De wereldberoemde Britse popster Dua Lipa (30) en acteur Callum Turner (36) pakken dit weekend uit met een driedaags huwelijksfeest in Palermo. Daarvoor worden kosten noch moeite gespaard en zijn delen van de Siciliaanse stad afgesloten, tot ergernis van inwoners. Ze keren zich tegen de privatisering van de publieke ruimte.

Dua Lipa en Callum Turner, onder meer bekend van de filmreeks Fantastic Beasts, gaven elkaar vorig weekend in het historische stadhuis van Londen al in besloten kring het ja-woord. Maar het echte feest moest toen nog komen.

Het huwelijksweekend begon gisteren, duurt tot en met morgen en vindt plaats op verschillende locaties in en rond de Italiaanse stad. Volgens Italiaanse en Britse media kosten de festiviteiten Dua Lipa en Callum Turner zo'n 1,5 miljoen euro.

'Palermo is niet te huur'

De komst van het beroemde koppel leidt tot ergernis bij inwoners van Palermo. Zij vinden dat hun stad door een privéfeest wordt overgenomen, omdat delen nu niet toegankelijk zijn voor het publiek en straten en pleinen zijn afgesloten. Zo zijn er bouwhekken met zwarte doeken geplaatst, is er veel beveiliging op de been en mag alleen bestemmingsverkeer het gebied in.

De protesten komen onder meer van Apro Palermo, een actiegroep die strijdt tegen overtoerisme. Via sociale media roept de organisatie inwoners op om problemen door de festiviteiten te melden. In de stad verschenen posters met teksten als "Palermo is niet te huur", "Palermo is niet voor de rijken" en "Ons plein is niet jouw woonkamer". Die posters werden deels verwijderd door de politie, maar daarna doken opnieuw protestleuzen op, via graffiti op gebouwen.

Volgens de Britse tabloids The Sun en The Daily Mail zou Dua Lipa inmiddels de portemonnee hebben getrokken om bewoners te compenseren die last hebben van haar feest, omdat ze bijvoorbeeld niet kunnen parkeren door afzettingen of uitkijken op plekken waar extra parkeerplaatsen zijn gecreëerd voor de gasten.

Er zouden bedragen tot 5000 pond zijn betaald. Hoe dit geld de inwoners van Palermo heeft bereikt, specifiëren de boulevardkranten niet.

De burgemeester van Palermo was overigens een stuk positiever gestemd dan een deel van zijn stadsgenoten. Hij sprak in de Italiaanse krant La Repubblica van een "cultureel geschenk" en noemde de komst van Dua Lipa reclame voor de stad.

Tal van beroemdheden

Gisteravond begonnen de festiviteiten in het historische centrum van Palermo, op Piazza Croce dei Vespri. Het plein werd omgetoverd tot filmisch decor, met oldtimers, lange tafels en Siciliaanse aankleding. Vanavond gaat de viering verder in Villa Valguarnera in Bagheria, een barok 18de-eeuws landgoed net buiten Palermo.

Tot de genodigden behoren tal van beroemdheden. Gisteren was bijvoorbeeld modeontwerper Donatella Versace aanwezig en vandaag wordt Elton John verwacht. Ook zouden Robbie Williams en Katy Perry zich vanavond in het feestgedruis mengen.

Helemaal nieuw is Palermo niet voor het bruidspaar. Dua Lipa en Callum Turner bezochten de hoofdstad van Sicilië vorig jaar al. De zangeres schreef toen op Instagram dat de stad "in haar hart" zat.

Huwelijk Bezos

De commotie rond het feest doet denken aan het omstreden driedaagse huwelijksfeest van Amazon-oprichter Jeff Bezos in Venetië. Ook daar leidde een sterrenfeest van een van de rijkste mensen ter wereld tot protesten rond de privatisering van de publieke ruimte.

Greenpeace rolde destijds een enorm spandoek uit met de tekst: "Als je Venetië kan huren voor je bruiloft, dan kan je ook wel meer belasting betalen".

De botenparade van de Utrecht Pride vanmiddag moet de zichtbaarheid van de lhbti-gemeenschap vergroten. Maar Utrecht heeft ook een lange lhbti-geschiedenis, die niet altijd zichtbaar is. "Verwijzingen naar queer-personen moet je met een lampje zoeken."

In heel Utrecht zijn plekken die een rol speelden in de lhbti-geschiedenis van de stad. Marijke Huisman, historicus van de Universiteit Utrecht, wil die verborgen geschiedenis zichtbaar maken. Dat doet ze onder meer door met de vrijwilligersorganisatie Queer U Stories rondleidingen door de stad te geven.

De rondleiding komt bijvoorbeeld langs het Domplein, waar op de grond een plaquette te vinden is die verwijst naar de Utrechtse sodomieprocessen, de vervolging van homoseksuelen tussen 1730 en 1731 in Utrecht.

Achttien mannen zijn toen gepakt, ter dood veroordeeld en gewurgd. "Een van de ergste straffen uit die tijd", zegt Huisman tegen RTV Utrecht. De processen in Utrecht zetten een gigantische vervolgingsgolf van homoseksuelen in gang die zich uitstrekte over het hele land.

'Domplein was soort cruiseplek'

De vervolgingen in Utrecht begonnen toen de koster van de Domtoren in 1730 twee mannen seks zag hebben in de Michaëlskapel in de toren. "Seks hebben in een kerk was sowieso niet de bedoeling, maar seks tussen mannen was een grote zonde."

De koster had zelf problemen met het stadsbestuur en dacht zijn eigen hachje te kunnen redden door de mannen te verraden. Ze werden opgepakt en verhoord, en door hun bekentenissen werd duidelijk dat in de stad een netwerk van homoseksuele mannen bestond.

Volgens Huisman zochten homoseksuele mannen in de 18de eeuw elkaar op in bepaalde kroegen en op het plein naast de Dom. "Dat hele Domplein, dat was een soort cruiseplek voor homomannen," zegt ze.

Na de Utrechtse sodomieprocessen bleef het woord 'Utrechtenaren' in Nederland jarenlang een scheldwoord voor homo's. "Dat is eigenlijk een beetje de claim to fame van Utrecht in de queer-geschiedenis van Nederland", zegt Huisman gekscherend.

De rondleiding die Huisman geeft, komt ook langs andere plekken, zoals het huis van kunstenaar en schrijfster Dirkje Kuik. Kuik was in de jaren 70 een van de eerste publieke trans vrouwen in Nederland.

Na haar dood in 2008 werd in haar woning en atelier een museum opgericht. Sinds enkele jaren ligt in de buurt ook een tegel met QR-code. Wie die code scant, krijgt extra informatie te zien over het leven van Kuik.

Maar die is nauwelijks zichtbaar, zegt Huisman. Zo staan er tijdens het interview vuilniszakken bovenop. "Ik weet niet of dit nou de meest waardige omgang met Dirkje Kuik is."

Stichting BEF

Huisman stopt tijdens haar rondleiding ook voor een pand aan de Oudegracht. Momenteel bevindt zich hier een sports- en grillbar, maar in de jaren 70 zat hier het feministisch café de Heks, met in de werfkelder de Heksenkelder: de eerste feministische boekhandel van Nederland en op de begane grond feministisch café de Heksenketel.

Dat de organisatie een lesbische inslag had is wel af te leiden aan de naam van de stichting: de Stichting ter bevordering van emancipatie en feminisme werd afgekort tot BEF.

Lege symbolen

Huisman breekt een lans voor meer zichtbaarheid van de lhbti-geschiedenis van Utrecht. "Homoseksualiteit is niet een fenomeen van de 21ste eeuw, het bestaat veel langer." En daar mag de stad best wat erkenning aan geven, vindt ze.

"We hebben een regenboogfietspad, een zebrapad, dus symbolen all over the place, maar verwijzingen naar concrete geschiedenis van queer-personen moet je met een lampje zoeken."

Dat vindt ze opmerkelijk voor een stad die een regenboogstad wil zijn. Voor allerlei andere belangrijke personen en gebeurtenissen hangen bordjes, zegt ze. "Waarom blijft het dan bij lege symbolen als zebrapaden en maak je geen bordjes over concrete geschiedenissen van mensen die al eeuwen een bijdrage leveren aan de stad?"

Het Israëlische leger heeft een baby doodgeschoten en zijn ouders verwond op de bezette Westelijke Jordaanoever. Dat gebeurde toen een militair op een auto schoot waar het gezin in zat, zegt de vader van het kind van zeven maanden tegen de Israëlische krant Haaretz. Het Israëlische leger heeft erkend dat er is geschoten op burgers.

De familieleden uit Bethlehem werden beschoten toen ze bij Tel Rumeida reden, een wijk in Hebron. In de auto zaten ook de 11-jarige zoon van het gezin en de moeder van de man. Ze waren op weg naar het huis van de grootmoeder, schrijft het Palestijnse persbureau WAFA.

De vader, Fahed Abu Haikal, vertelt dat hij op instructies van het leger zijn auto tot stilstand had gebracht, waarna een militair op zo'n 10 meter afstand het vuur opende. "De militair gaf me het stopteken, ik zette de auto volledig stil en greep het stuur vast." Direct daarna werd er op de auto geschoten", zegt Abu Haikal tegen Haaretz.

De zeven maanden oude Sam Fahd Abu Haikal werd volgens zijn vader in het gezicht geraakt. Ook de moeder, die Sam vasthield, werd door de kogel in het gezicht getroffen. De vader raakte gewond aan zijn hand.

Het jongetje is naar een ziekenhuis in Hebron gebracht waar hij werd doodverklaard. Zijn moeder ligt zwaargewond in het ziekenhuis en is nog niet op de hoogte van de dood van haar kind, schrijft persbureau AP.

'Militair voelde zich bedreigd'

Het Israëlische leger heeft in een reactie aan Haaretz bekend dat een militair het vuur opende toen diegene een voertuig zag aankomen. De militair zou zich bedreigd hebben gevoeld. Ook erkent het leger dat de inzittenden gewone burgers waren en dat de schietpartij wordt onderzocht.

Mensenrechtenorganisaties hebben weinig vertrouwen in de onderzoeken van het leger. Israëlische militairen die betrokken zijn bij misdaden tegen Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever worden nauwelijks gestraft, zeggen ze.

De Israëlische mensenrechtenorganisatie Yesh Din onderzocht tussen 2016 en 2024 aanklachten van wangedrag. Minder dan 1 procent van alle gevallen leidde tot een veroordeling.

Toenemend geweld

Op de Westoever wonen zo'n 700.000 kolonisten in nederzettingen te midden van meer dan drie miljoen Palestijnen. De nederzettingen zijn volgens het internationaal recht illegaal.

Volgens de Verenigde Naties zijn sinds het begin van de oorlog in Gaza in 2023 meer dan duizend Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever gedood, een kwart van de slachtoffers waren kinderen.

Mensenrechtenorganisaties slaan al langer alarm over het toenemend geweld door Joodse kolonisten in het gebied en het Israëlische leger dat nauwelijks ingrijpt.

Toenmalig correspondent Nasrah Habiballah schetst in deze reportage de groei van het aantal Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever en de gevolgen voor de Palestijnen die daar wonen:

De leden van oppositiepartij ChristenUnie staan achter de strengere asielkoers van de fractie in de Tweede Kamer. Dit werd vandaag duidelijk tijdens het partijcongres in Harderwijk.

In de christelijke partij hebben leden, onder wie het oud-Kamerlid Leen van Dijke, vraagtekens geplaatst bij de asielstandpunten van de Kamerfractie onder leiding van partijleider Bikker. De kritiek is dat de partij te veel naar rechts gaat met het steunen van strengere asielmaatregelen van het kabinet-Jetten. Van Dijke vindt bijvoorbeeld dat de partij zich meer moet inzetten voor een menswaardig asielbeleid en de kernwaarden van de partij "trouw" moet blijven.

Op het congres werd een motie ingediend om de steun van de ChristenUnie in te trekken voor de afschaffing van dwangsommen voor de IND. De Tweede Kamerfractie heeft het plan gesteund dat regelt dat geen dwangsommen meer worden opgelegd als een asielprocedure te lang duurt.

Maar deze motie werd vandaag door de leden verworpen. Het is ook een voorstel dat eigenlijk achterhaald is, omdat de CU-fractie er afgelopen donderdag mee instemde.

'Barmhartig blijven'

Partijleider Bikker ging er in haar speech, voorafgaand aan de stemmingen over de moties, ook nog op in. Ze zei dat het asielsysteem verworden is tot een bende en dat de dwangsom niet werkt. Die werd ingevoerd als financiële prikkel om de IND snel te laten besluiten over een verblijfsvergunning. In de praktijk heeft het geen effect. "Daarom steunen we de afschaffing op dit moment."

Ze verzekerde de leden ook dat de partij "barmhartig" zal blijven. "We houden altijd oog voor mensen in nood, daar moet plek en toekomst voor zijn."

Nieuwsuur deed onderzoek naar de zeven belangrijkste Nederlandse webwinkels die anti-azc-merchandise verkopen. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen ook video's over remigratie en neonazi's.

Redacteur Mitchell van de Klundert vertelt in de podcast hoe het hem en zijn collega's opviel hoeveel merchandise er zichtbaar is bij anti-azc-demonstraties, meer dan bij andere betogingen. Ze besloten onderzoek te doen naar de wereld achter die stickers, truien en vlaggen.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Veel van de webshops, of de eigenaren ervan, zijn ook actief op sociale media. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen bijvoorbeeld video's over remigratie, neonazi's en geweld bij protesten in binnen- en buitenland.

Volgens criminologe Elanie Rodermond van de Vrije Universiteit spelen de verkopers daarmee een belangrijke rol in het normaliseren van extreme denkbeelden. "Als zulke ideeën mainstream worden, wordt de drempel lager om ze te uiten en voor sommigen ook om ze verder te verspreiden."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Onderzoekers van de TU Delft halen hun inspiratie voor het ontwerp van drones uit de natuur. Hun nieuwste ontwerp is gebaseerd op vliegende eekhoorns: dieren die tijdens hun zweefvlucht hun hele lichaam gebruiken om te sturen en daardoor extreem wendbaar zijn.

De zogenoemde SquirrelDrone is ontwikkeld op basis van onderzoek naar vliegende eekhoorns en koeskoezen, een soort buideldieren. Anders dan traditionele vliegtuigen of drones met vaste vleugels, kan het toestel tijdens de vlucht zijn vorm veranderen.

Dat gebeurt door bewegingen van de voor- en achterpoten, de ruggengraat, de staart en een flexibel membraan dat vergelijkbaar is met de vlieghuid van de onderzochte dieren.

Bekijk hier hoe de drone beweegt in laboratorium en de buitenlucht, in video's gemaakt door de onderzoekers:

Volgens de onderzoekers levert dat voordelen op voor de wendbaarheid, manoeuvreerbaarheid en stabiliteit van het toestel. Uit windtunneltesten en proefvluchten blijkt dat verschillende lichaamsbewegingen elk op hun eigen manier bijdragen aan de vliegprestaties, schrijven ze in Nature Communications.

Uitdagend proces

Bij door de natuur geïnspireerde drones kijken ontwikkelaars vooral naar vogels. Maar voor dit project keek de TU Delft juist naar zwevende zoogdieren, zegt onderzoeker Salua Hamaza. "Zwevende zoogdieren sturen hun vlucht op een andere manier. Zij gebruiken hun volledige lichaam als één geïntegreerd aerodynamisch systeem."

De onderzoekers ontwikkelden vier prototypes van de eekhoorndrone. Omdat het toestel voortdurend van vorm verandert, vergde het testen volgens de makers een andere aanpak dan bij conventionele vliegtuigen. "We konden hem niet beoordelen zoals een conventioneel vliegtuig met vaste vleugels", zegt promovendus Liming Zheng.

Rechtstreeks terugkeren

De ontwikkeling van de SquirrelDrone staat niet op zichzelf. De TU Delft presenteerde vorige maand nog Bee-Nav, een navigatiesysteem voor drones dat is geïnspireerd op honingbijen.

Veel autonome drones gebruiken gedetailleerde kaarten van hun omgeving om de weg te vinden. Dat kost relatief veel rekenkracht en geheugen. Honingbijen laten volgens onderzoekers zien dat het ook anders kan. Ondanks hun kleine hersenen kunnen ze grote afstanden afleggen en toch terugkeren naar hun nest.

"We waren gefascineerd door het feit dat honingbijen ver van huis kunnen vliegen via kronkelende routes, maar toch bijna rechtstreeks terugkeren", zei Guido de Croon, hoogleraar bio-geïnspireerde AI voor drones aan de TU Delft daar eerder over.

Bekijk hier een filmpje over Bee-Nav:

Biologen hebben aangetoond dat bijen voor de terugweg vertrouwen op odometrie. Dat is een techniek waarmee een dier, robot of voertuig bijhoudt hoe ver en in welke richting het zich heeft verplaatst door de eigen bewegingen te meten. Bijen gebruiken een soort ingebouwde afstands- en richtingmeter, gebaseerd op wat ze onderweg zien.

De Bee-Nav-drone leert eerst de omgeving rondom zijn thuisbasis kennen tijdens een korte leervlucht. Daarna kan hij zelfstandig navigeren met behulp van een klein digitaal brein.

Kasinspecties

Bij een test op drone-onderzoekscentrum in Valkenburg vloog een drone met het navigatiesysteem meer dan 600 meter van zijn startpunt weg en wist vervolgens zelfstandig terug te keren. Volgens de onderzoekers kunnen dergelijke systemen in de toekomst bijvoorbeeld worden ingezet voor het monitoren van gewassen in kassen of voor inspecties op locaties waar gps niet beschikbaar is.

Genoeg is genoeg. Tenminste, dat zegt de provincie Zeeland over het aantal minicampings, vakantiehuisjes en B&B's aan de Zeeuwse stranden. In de strijd tegen 'verstening' en 'verroompottisering' van de kust is gisteren een voorstel voor een strenger toerismebeleid aangenomen. Dat is tegen het zere been van de kustgemeenten, die liever hadden vastgehouden aan hun eigen regels.

Bij de provincie zijn al langer zorgen over de bebouwing aan de kust, waarbij campingplaatsen worden opgekocht door projectontwikkelaars om op die locaties vakantiehuizen neer te zetten.

Om meer grip te krijgen op de hoeveelheid vakantieverblijven, kwam het provinciebestuur met een tienstappenplan. Dat plan werd gisteren door een grote meerderheid van de Provinciale Staten aangenomen, meldt Omroep Zeeland.

In het plan staat onder meer dat er een stop gaat komen op nieuwe minicampings en dat andere nieuwe vormen van logies straks niet meer zijn toegestaan. Tegelijkertijd moeten de verblijven eerlijker worden verdeeld over de provincie. Daarom mogen nieuwe campings in de gemeenten zonder kust nog wel, maar met maximaal vijftien plekken.

Verdwenen campings

Hoewel het plan door een ruime meerderheid werd gesteund, dienden de SGP, VVD, BBB en SP vooraf nog een motie in waarin zij Gedeputeerde Staten oproepen meer te doen om de 'verstening' van campings tegen te gaan. De motie werd door een ruime meerderheid van de Provinciale Staten gesteund.

De fracties stellen in hun motie dat er in Zeeland sinds 2012 al ruim zeventig campings zijn verdwenen en dat daar vakantieparken met huisjes voor in de plaats zijn gekomen. "Hierdoor komt de diversiteit van het recreatieve aanbod onder druk te staan."

Overbodige wervelwind

Daarom willen de Statenleden dat het provinciebestuur onderzoekt of en op welke wijze gemeenten met hun omgevingsplannen opkoop en omvorming van campings kunnen voorkomen.

Ook willen ze dat het provinciebestuur bij het uitwerken van het nieuwe provinciale beleid kijkt of daarin zogeheten instructieregels voor gemeenten opgenomen kunnen worden. Die regels zouden moeten helpen om verdere verstening te voorkomen. "Dit is niet om de gemeente te overrulen, maar om ernaast te gaan staan", zei SGP-Statenlid Harold van de Velde.

De kustgemeenten Schouwen-Duiveland, Noord-Beveland, Veere, Vlissingen en Sluis zijn niet te spreken over het plan van de provincie. Zij hebben hun eigen beleid en regels als het gaat om vakantieverblijven. In sommige gevallen heeft het jaren geduurd voordat die regels zijn opgesteld.

"Wij hebben dat extra beleid eigenlijk niet nodig", zei wethouder John de Jonge van Veere namens alle kustgemeenten deze week tegen de Omroep Zeeland. De gemeenten zien het plan van de provincie als een overbodige wervelwind, die volgens hen kan tot leiden tot verwarring, juridische problemen en extra kosten.

Eigen beleid

De kustgemeenten stuurden twee bezwaarbrieven naar de provincie. Beide hadden ze dezelfde boodschap: we zijn bezorgd. Natuurlijk begrijpen ze dat er grip op de groei moet komen, schrijven ze, maar laat ons dat op onze eigen manier doen.

"Onze zorg is dat de provincie het beeld lijkt te hebben dat wij als kustgemeenten niks hebben gedaan daar grip op te krijgen", zegt De Jonge. "Maar wij zijn daar elk op onze eigen manier heel druk mee geweest."

De gemeenten willen uit kunnen gaan van hun eigen beleid, maar dat argument ging er niet in bij de Statenleden, bleek tijdens de Statenvergadering.

"Ze hebben hun eigen beleid, maar we zien dat ze zich nog niet kunnen wapenen", stelde Marco de Theije van de BBB. Ger van Unen van de SP sloot zich daarbij aan. "Wat er nodig is, gaat veel verder dan de horizon van één wethouder."

Rapper en muziekproducent Ye, voorheen Kanye West, treedt vandaag en maandag op voor tienduizenden bezoekers in het Gelredome in Arnhem. Het is zijn eerste Europese optreden sinds 2014 en meteen ook zijn enige concertreeks hier.

De 48-jarige Amerikaan zou komende tijd ook optreden in Frankrijk, Zwitserland, Polen, Italië en op Wireless, het grootste hiphopfestival van Londen. Maar al die concerten vielen in het water vanwege Ye's omstreden reputatie.

De controverse rond Ye heeft alles te maken met antisemitische en naziverheerlijkende uitspraken die hij in het verleden heeft gedaan. Zo zei hij in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, noemde hij zichzelf een nazi, bracht hij het nummer Heil Hitler uit en verkocht hij T-shirts met hakenkruizen.

Verder beweerde hij acht jaar geleden dat "400 jaar slavernij een keuze was" en droeg hij een T-shirt met de racistische leus 'White Lives Matter'.

Museum bezoeken

Ook in Nederland is sinds de aankondiging van Ye's concertreeks veel te doen over zijn komst. Een meerderheid van de Tweede Kamer wilde de rapper weren en het Centraal Joods Overleg (CJO) stapte naar de rechter omdat de organisatie vindt dat zijn optredens zorgen voor een onveilig gevoel, met name voor Joodse Nederlanders.

De Arnhemse burgemeester Marcouch, die het concert niet kon verbieden, wil morgen samen met de rapper naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam, meldde de Volkskrant vanochtend. Zo zou Ye kunnen kennismaken met de Joodse geschiedenis in Nederland.

Auto-ongeluk

In 2023 bood de rapper op X de Joodse gemeenschap in het Hebreeuws zijn excuses aan voor zijn uitspraken. Begin dit jaar schreef hij een open brief aan The Wall Street Journal. Daarin excuseerde hij zich naar de zwarte en Joodse gemeenschap. "Ik hou van Joodse mensen", beweerde Ye.

Zelf zei West dat zijn uitlatingen voortkwamen uit een bipolaire stoornis, die zou zijn ontstaan na een auto-ongeluk in 2002. Door die psychische stoornis voelen mensen zich afwisselend onoverwinnelijk en diep zwartgallig, en in een manische toestand is de rem eraf.

'Uitlatingen zijn verschrikkelijk'

Voor Ye-fans in Nederland leidt zijn komst tot een ingewikkeld dilemma. Zij willen de artiest graag een keer live zien optreden, maar zijn het niet eens met de pijnlijke en negatieve manier waarop Ye de aandacht naar zich toe weet te trekken.

De 25-jarige Willem luistert al tien jaar naar de muziek van Ye, maar vindt zijn uitlatingen "verschrikkelijk" en begrijpt dat mensen zich erdoor gekwetst voelen. Toen het concert werd aangekondigd, had hij zijn twijfels of hij ernaartoe moest gaan. "Ik wist ook niet of het überhaupt door zou gaan. Iedere keer zegt hij weer debiele dingen."

"Ik had hem na zijn uitspraken al afgeschreven", zegt hij. Die uitlatingen stralen volgens hem af op zowel de muziek als de mensen die er graag naar luisteren. Toch gaat hij naar het concert. "Ik ga voor de muziek, niet voor West als persoon."

Provocerend gedrag

In zijn teksten gaat Ye aan de haal met zijn stoornis en zet hij die ook in voor zijn merknaam. Hij noemde het een superkracht en op zijn album Ye (2018) stond prominent de tekst "I hate being Bi-Polar - it's awesome".

Willem is enigszins gerustgesteld door de concerten in de VS en Turkije, die hij online heeft gezien. Daarin is Ye te zien die optreedt op een wereldbol en zich niet antisemitisch uitlaat. Als de artiest zich in Arnhem toch op zulke wijze uitlaat? "Dan zijn wij de eersten die weglopen", zegt Willem.

Ye kent een geschiedenis van onbegrijpelijk en provocerend gedrag. Zoals in 2009, toen hij uit protest het podium bestormde tijdens een dankwoord van Taylor Swift. Hij vond dat Beyoncé de prijs had moeten winnen.

En in 2020 stelde hij zich verkiesbaar voor het Witte Huis, zonder echt moeite te doen op de stemformulieren te komen. In interviews en op sociale media houdt Ye vaak onsamenhangende en ongefilterde betogen.

Muziekgenie

Voor de 23-jarige Jens was het lange tijd onzeker of Ye nou echt naar Nederland zou komen, gezien alle afzeggingen. Ook hij krabde zich elke keer weer achter de oren wanneer Ye weer "iets debiels" zei. Maar toen hij online beelden van zijn show zag, leek het hem toch tof om erbij te zijn.

Uiteindelijk hebben zijn vrienden als verjaardagscadeau tickets voor hem gehaald, en wel voor de Golden Circle, de plekken waar je het dichtst bij Ye staat.

"Het is zo'n grote artiest en producent, en voor de hiphop een van de grootste muziekgenieën. Maar aan de andere kant is hij niet mediagetraind en een mafkees", zegt hij. Hij verwijst naar Ye-concerten in de VS waarbij de rapper soms niet kwam opdagen.

"We moeten zijn uitspraken niet goedkeuren, maar er is wel genoeg over gezegd", concludeert Jens. Hij ziet dat Ye pogingen doet om dit hoofdstuk af te sluiten. "Ook andere artiesten proberen dit, dus waarom met twee maten meten?"

De Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un heeft een oorlogsschip geïnspecteerd tijdens zeetests, nadat datzelfde schip vorig jaar nog zwaar beschadigd raakte bij een mislukte tewaterlating.

Volgens persbureau AP presenteerde Noord-Korea beelden waarop Kim samen met zijn dochter Kim Ju-ae, die in staatsmedia steeds prominenter optreedt, de tests bijwoont.

Kim riep daarbij op tot een snelle uitbreiding van de marinecapaciteit, inclusief een "nucleair bewapende marine" die volgens hem overal en op elk moment een "dodelijke slag" kan toebrengen aan vijanden, zowel boven als onder water.

De inspectie komt op een moment van oplopende geopolitieke spanningen in de regio en kort voor een gepland bezoek van de Chinese leider Xi aan Noord-Korea. Volgens AP onderstreept dat bezoek de pogingen van Peking om de banden met Pyongyang verder aan te halen. Noord-Korea heeft tegelijkertijd zijn militaire samenwerking met Rusland uitgebreid, onder meer rond de oorlog in Oekraïne.

De Kang Kon is een van de nieuwe torpedojagers die Noord-Korea vorig jaar presenteerde als onderdeel van een moderniseringsprogramma van de marine. Dat programma liep flinke imagoschade op door een mislukte tewaterlating in mei 2025 in de noordelijke havenstad Chongjin.

Toen ging het mis tijdens een ongebruikelijke zijwaartse tewaterlating. Een methode die nog niet eerder op die schaal was toegepast in Noord-Korea. Het schip raakte uit balans en liep zware schade op, waarna het deels op zijn zij in het water en deels op de kade terechtkwam. Zuid-Koreaanse bronnen spraken destijds over mogelijke structurele schade en gaten in de romp.

Kim Jong-un reageerde woedend op het ongeluk en zou het hebben bestempeld als een "criminele daad". Meerdere mensen werden opgepakt, waaronder ingenieurs en administratief personeel van de scheepswerf in Chongjin.

Geheime onderwaterwapens

Noord-Korea stelde aanvankelijk dat de schade beperkt zou zijn en dat reparatie binnen tien dagen mogelijk was, maar internationale deskundigen noemden dat onrealistisch en spraken eerder over maanden tot een jaar herstel. Latere satellietbeelden toonden het schip grotendeels op zijn zij, deels afgedekt met zeil om technische details te verbergen.

Hoewel het schip nu gerepareerd lijkt te zijn en opnieuw proefvaarten uitvoert, blijven er internationaal twijfels bestaan over de volledige operationele gereedheid. Volgens Noord-Koreaanse staatsmedia is de marine een belangrijk onderdeel van een nieuw defensieplan, waarin onder meer grotere torpedojagers en zogenoemde "geheime onderwaterwapens" worden ontwikkeld.

Bij een Israëlische aanval op het zuiden van Libanon zijn strijdkrachten van het Libanese leger om het leven gekomen, melden het Libanese leger en het nationale persbureau NNA. Er is niet bekendgemaakt hoeveel militairen er in totaal zijn gedood bij de aanval.

Volgens het persbureau was de aanval gericht op een militair voertuig met daarin een generaal en zijn chauffeur op een weg bij de stad Nabatiye. Het leger spreekt van een "barbaarse aanval tegen de achtergrond van de voortdurende Israëlische agressie tegen Libanon en diens volk".

De aanval op het Libanese leger is een opmerkelijke schending van het pas overeengekomen bestand tussen Libanon en Israël. Dat bestand werd al geregeld geschonden door het Israëlische leger, maar eerdere aanvallen op Libanon waren volgens het leger gericht op de Libanese militie Hezbollah.

Leger Israël

Het Israëlische leger heeft een verklaring over de aanval gedeeld en zegt dat het "een voertuig opmerkte dat zich verdacht richting militairen bewoog" in een gebied dat het leger heeft aangemerkt als actieve gevechtszone.

Het leger stelt dat het inlichtingen had dat Hezbollah in datzelfde gebied directe aanvallen zou uitvoeren op Israëlische strijdkrachten.

Nadat het Libanese legervoertuig werd waargenomen, openden Israëlische strijdkrachten het vuur en werd het voertuig geraakt. Het leger stelt dat uit eerste bevindingen blijkt dat er drie militairen van het Libanese leger in het voertuig zaten.

Het Israëlische leger zegt, zoals vaker na een incident dat voor opschudding zorgt, een onderzoek in te stellen. Uitkomsten daarvan hebben zelden gevolgen voor betrokken militairen. Het Israëlische leger benadrukt dat het strijdt tegen Hezbollah, en niet tegen het Libanese leger.

Schending bestand

Het pro-Iraanse Hezbollah mengde zich in de oorlog in het Midden-Oosten nadat dit voorjaar bij Israëlisch-Amerikaanse aanvallen de Iraanse ayatollah Khamenei werd gedood. Bij gesprekken over het eerste bestand tussen Israël en Libanon, dat medio april inging, zat Hezbollah niet aan tafel. Ook bij het maken van nieuwe afspraken over een staakt-het-vuren was Hezbollah niet betrokken.

Afgesproken daarbij is dat het Libanese regeringsleger de controle over het Libanese grondgebied zal hebben en dat daarbij "niet-statelijke actoren" worden uitgesloten. Daarmee wordt gedoeld wordt op het door Iran gesteunde Hezbollah.

De militie is niet van plan om de wapens neer te leggen en stelde eerder dat de Libanese regering te veel op de hand van de VS zou zijn. Volgens Hezbollah-leider Naim Qassem zou ontwapening neerkomen op overgave aan Israël.

Nieuwe aanval

Ondertussen heeft het Israëlische leger nieuwe aanvallen aangekondigd op vijf dorpen in het zuiden van Libanon. Inwoners zijn opgeroepen hun dorpen te verlaten. De aanvallen zijn volgens het leger gericht op Hezbollah-doelen in de doorgeschoven 'evacuatiezone', zoals Israël het noemt. Inwoners uit steeds meer dorpen en steden worden door het Israëlische leger opgeroepen om verder naar het noorden te evacueren.

In Australië zijn er zorgen over het aantal konijnen dat exponentieel toeneemt, terwijl de belangrijkste manier om de opmars van de invasieve diersoort te beperken niet meer werkt. Deskundigen luiden de noodklok.

"Als we niets doen, verliezen we voorgoed unieke Australische dieren en planten", waarschuwt Heidi Kleinert. Ze is de nationale coördinator konijnenbestrijding bij het Centre for Invasive Species Solutions, een Australische non-profitorganisatie.

Ook de gevolgen voor de economie zijn groot. Konijnen kosten de agrarische industrie ruim 150 miljoen euro per jaar. Maar dat bedrag kan volgens deskundigen oplopen tot 1,2 miljard euro per jaar als de plaag niet wordt aangepakt.

Van 2 naar 184 konijnen in anderhalf jaar tijd

Konijnen hebben zich in de afgelopen decennia verspreid over driekwart van het Australische continent. In totaal zijn het er naar schatting zo'n 250 miljoen. Dat aantal loopt snel op, want ze planten zich razendsnel voort.

Ze zijn al vruchtbaar als ze drie of vier maanden oud zijn. De draagtijd is zo'n 28 dagen en direct na de bevalling kan een vrouwtje weer zwanger raken. "Als je slechts twee konijnen hebt, vermenigvuldigen die zich zo snel dat je er na achttien maanden 184 hebt", zegt Kleinert. "We moeten er alles aan doen om ze tot het laatste konijn uit te roeien."

De konijnenplaag in Australië begon meer dan 150 jaar geleden, toen de wilde konijnen uit Europa down under werden gebracht door Britse kolonisten. De dieren werden afgeschoten als hobby. Uit genetisch onderzoek blijkt dat bijna alle wilde konijnen afstammen van de eerste 24 voorouders die door een Britse landeigenaar werden vrijgelaten voor de konijnenjacht.

Het konijn is niet de enige invasieve diersoort die tot problemen leidt in Australië. Zo veroorzaken ook muizen, herten, vossen, zwijnen en katten enorme schade. Maar konijnen spannen de kroon, stelt Kleinert. "Het konijn bedreigt 322 inheemse planten en dieren. Het is het meest schadelijke invasieve dier in Australië."

Prooi voor katten en vossen

Het konijn vreet weelderige Australische graslandschappen kaal en zorgt met alle holen voor bodemerosie. Bovendien ontstaat een soort domino-effect. Konijnen zijn een prooi voor andere invasieve dieren, zoals wilde katten en vossen. Meer konijnen betekent meer van deze dieren, die op hun beurt weer inheemse soorten bedreigen.

Het hoogtepunt van de konijnenplaag was in de jaren 20 van de vorige eeuw. Toen waren er naar schatting 10 miljard konijnen in Australië. Jarenlang ging men het probleem te lijf door konijnen op grote schaal af te schieten en te vergiftigen.

Geen gras meer

Toch haalde dat vanwege de snelle voortplanting van de dieren maar weinig uit. "In het nationale archief zijn foto's te zien uit die tijd waarop de schade te zien is. Er is totaal geen gras meer op de weilanden, alleen stof", zegt Kleinert. "Boeren liepen weg van hun land omdat ze niet meer konden concurreren met konijnen die alles opvraten. Mensen werden verdreven en vegetatie werd verwoest."

Daarom begonnen wetenschappers in 1950 met een experiment: er werd een zeer besmettelijk en dodelijk virus voor konijnen losgelaten. Het myxomatosevirus verspreidde zich razendsnel onder de wilde konijnen en bracht het aantal terug naar zo'n 100 miljoen.

Het was lange tijd enorm effectief, maar op een gegeven moment raakten de dieren resistent tegen het virus. In de jaren 90 werd daarom een nieuw virus geïntroduceerd, en in 2017 nog een variant daarvan. Maar inmiddels zijn de meeste konijnen ook tegen dit virus resistent geworden.

Een nieuw virus is nog niet gevonden. Daarom kijken wetenschappers ook naar andere, meer experimentele technieken. Zo wordt onderzoek gedaan naar genetische modificatie van konijnen, waardoor de vrouwtjes alleen nog maar mannelijke nakomelingen krijgen of onvruchtbaar worden.

Weerstand tegen aanpak

Maar financiering van onderzoek en andere methoden om de konijnenpopulatie in te dammen is een groot probleem, zegt Kleinert. De regering geeft systematisch minder geld uit. Sommige fondsen zijn zelfs volledig stopgezet. "Maar zelfs als we een grote zak geld hadden, hebben we nog zeker tien jaar nodig om onderzoek te doen naar een nieuw virus, het te ontwikkelen en toestemming te krijgen het te verspreiden onder de wilde konijnen", zegt Kleinert.

Ook zorgt het aaibare imago van het konijn voor weerstand tegen de aanpak. "Maar als je echt van de natuur en van dieren houdt, zorg je er juist voor dat de konijnenpopulatie kleiner wordt", zegt Kleinert. Ze hoopt dat de regering lessen trekt uit het verleden en gauw meer geld geeft, voordat het te laat is. "We moeten leren van de geschiedenis en beseffen dat konijnen dieven zijn van ons landschap. Als we niets doen, gaan ze door. Ze zullen niet zomaar verdwijnen."

"Ik ben teleurgesteld in je, maat." Het is een van de duizenden reacties onder een X-bericht van Elmo, waarin de rode muppet uit het kinderprogramma Sesamstraat de New York Knicks en de San Antonio Spurs succes wenst bij de finalereeks van de Amerikaanse basketbalcompetitie.

Fans van de ploeg uit New York zijn verbolgen over het bericht omdat Elmo daarmee zijn thuisstad zou verraden. De fictieve Sesamstraat is immers in The Big Apple gesitueerd. Die stad is de laatste weken in de ban van de eigen basketbalploeg vanwege goede prestaties op het veld.

'Verrader'

Fanatieke supporters verwachten dat iedereen uit de stad trouw is aan het New Yorkse team. "Je moet een kant kiezen, Elmo", is te lezen onder het bericht van het Sesamstraat-figuur. Anderen zijn steviger in hun bewoording. "Verrader, vergeet niet waar je vandaan komt."

Niet alleen fans mengen zich in de discussie over Elmo, ook de New Yorkse politie stelt dat Elmo "een bedrieger is" en de vervoersdienst van de stad dreigt het Sesamstraat-bord dat in 2019 in het centrum werd geplaatst te verwijderen.

Kampioenskoorts

De New York Knicks hebben voor het eerst sinds 1999 de finales van de NBA weten te bereiken, de belangrijkste basketbalcompetitie ter wereld.

Bij de finales van deze competitie spelen de teams een best-of-7-serie: een team moet minstens vier wedstrijden winnen om het kampioenschap te winnen. Na twee gewonnen wedstrijden tegen de San Antonio Spurs is het kampioenschap voor de ploeg uit New York binnen handbereik gekomen. De Knicks sleepten de titel NBA Champions voor het laatst in 1973 binnen.

In de grootste stad van de VS heerst na het bereiken van de finalereeks sinds lange tijd het geloof dat de Knicks eindelijk weer kampioen kunnen worden. Na de gewonnen wedstrijden van woensdag en gisteren gingen uitzinnige supporters de straat op om de winst te vieren.

Nederlands tintje

Ook het Nederlands elftal is op dit moment in New York voor het WK voetbal. Zij delen de oranje kleur van hun tenue met dat van de New York Knicks. New Yorkers hebben amper oog voor spelers als Memphis Depay, Virgil van Dijk en Frenkie de Jong, die onopgemerkt over straat kunnen:

Dat de basketbalkoorts onder New Yorkers hevig is, blijkt ook uit een besluit van burgemeester Mamdani. Die tekende deze week omringd door kinderen een decreet waarin staat dat er geen bedtijden meer gelden, zodat kinderen de finalewedstrijden kunnen kijken.

Ondertussen probeert Elmo de gemoederen te bedaren en lijkt hij kleur te bekennen: "KNICKS that last message! Elmo didn't mean to SPUR you on", zei hij gisteravond. Vrij vertaald: "Vergeet dat laatste bericht, Elmo wilde jullie niet opjutten".

De Britse acteur Anthony Head, bekend van televisieseries zoals Buffy the Vampire Slayer, Ted Lasso en Little Britain, is op 72-jarige leeftijd overleden. Zijn dochters Emily en Daisy Head maakten zijn overlijden bekend en zeggen dat hij "vreedzaam aan complicaties van een longontsteking is overleden, omringd door zijn familie".

Head wordt wereldwijd bekend als Rupert Giles, de mentor en vaderfiguur van hoofdpersonage Buffy Summers in de Amerikaanse cultserie Buffy the Vampire Slayer (1997-2003), waarin Sarah Michelle Gellar de titelrol speelde.

Horror en humor

De serie groeide in de jaren 90 uit tot een cultureel fenomeen en kreeg een grote internationale aanhang vanwege de combinatie van horror, humor en het coming-of-age-thema. Head speelde in alle zeven seizoenen een vaste hoofdrol. Michelle Gellar zegt in reactie op zijn overlijden dat ze zich "gelukkig voelt dat ze hem heeft gekend".

In deze scène ontmoeten de personages van Gellar en Head elkaar voor het eerst:

Recenter speelde Head in Ted Lasso, een komische Apple-televisieserie over een Amerikaanse American Football-coach die naar Engeland verhuist om een voetbalclub te trainen, ondanks dat hij nauwelijks ervaring heeft met het Europese voetbal. In die serie is Head te zien in de rol van Rupert Mannion, de voormalige, venijnige eigenaar van de fictieve voetbalclub AFC Richmond.

Een scène uit Ted Lasso met een op het veld stormende Rupert Mannion:

Zijn collega Brett Goldstein, die aanvoerder Roy Kent speelt, zegt Head te zullen herinneren als "een briljant acteur die de slechtste persoon in de wereld kan spelen, terwijl hij zelf de beste persoon is" en noemt hem "oneindig charmant, vriendelijk, leuk en een genot".

Jeremy Swift, die in Ted Lasso de loyale en beleefde teammanager Leslie Higgins speelt, schrijft op Instagram: "Dag Tony, we waren dol op je. Rust in vrede, mijn vriend."

Little Britain

Naast Buffy en Ted Lasso speelde Head begin deze eeuw de Britse premier in de sketchshow Little Britain. Matt Lucas, medebedenker en acteur in Little Britain, omschrijft Head als "briljant, en altijd zo vriendelijk en hartelijk".

Lucas herinnert zich dat ze oorspronkelijk op zoek waren naar een acteur van het "type Anthony Head" voor de rol van de premier, en nooit hadden verwacht dat de echte Anthony Head zelf geïnteresseerd zou zijn. "Maar dat was hij wel. Wat hadden wij een geluk."

Scènes met Head in Little Britain:

Head was ook te zien in series als Doctor Who, Silent Witness, Motherland, Spooks, Manchild en The Archers, en in de film The Iron Lady, waarin hij Geoffrey Howe vertolkt, de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken en plaatsvervangend premier onder Margaret Thatcher.

One night in Bangkok

Overigens begon Head zijn carrière als musicalacteur in de late jaren 70 in musicals zoals Godspell, Peter Pan en The Rocky Horror Show. Naast acteur was hij ook zanger en nam hij muziek op voor de musicalaflevering van Buffy the Vampire Slayer.

Hij werd geboren op 20 februari 1954 in Camden, Londen, als zoon van actrice Helen Shingler en documentairemaker Seafield Head. Zijn broer Murray Head is ook acteur en zanger, en is bekend van hits als Superstar uit Jesus Christ Superstar en One Night in Bangkok. De vrouw van Head, dierenwelzijnsactiviste Sarah Fisher, overleed eind vorig jaar op 61-jarige leeftijd.

Het voorspellen van het WK voetbal van deze zomer zal voor veel fanatieke of juist minder betrokken voetbalfans niet de makkelijkste opgave zijn. Menig persoon die een voetbalpool invult, zal met moeite een winnaar kunnen aanwijzen bij Iran tegen Nieuw-Zeeland en Congo-Oezbekistan.

Als je daarbij optelt dat er dit toernooi veel meer teams (48 in plaats van 32) meespelen en dus ook veel meer wedstrijden te voorspellen zijn, zal het invullen van een voetbalpool kunnen voelen als een heuse opgave. Dankzij de opkomst van AI-chatbots in de afgelopen jaren is het aannemelijk dat meer mensen de hulp zullen inroepen van een digitale assistent.

Sterker nog: het is het eerste WK voetbal waarbij een AI-chatbot op grote schaal kan worden gebruikt voor voorspellingen. De eerste publieke versie van ChatGPT werd uitgebracht in november 2022, toen de groepsfase van het WK in Qatar nog bezig was. Sindsdien zijn er meerdere AI-modellen op de markt gekomen en is het gebruik van kunstmatige intelligentie gemeengoed geworden voor veel mensen.

Westers gericht

Een aandachtspunt daarbij is dat chatbots als Claude, ChatGPT en Gemini niet specifiek zijn getraind om voetbalwedstrijden te voorspellen, zegt Ruud Adriaans, hoofd AI bij accountantsbureau BDO. "Dat zijn modellen die heel breed ingezet kunnen worden. Ze hebben data van zo'n beetje het hele internet gebruikt."

Maar meer data betekent niet automatisch een grotere kans op een goed antwoord bij het invullen van een WK-pool. "Als je een open vraag zou stellen aan een AI-bot, krijg je een soort gemene deler als antwoord." Concreet leidt dat ertoe dat de landen die als favoriet worden gezien, in het antwoord van de chatbot vaak netjes door de poulefase heen komen.

De data waarmee de chatbot rekent hebben nog een effect, zegt Adriaans. "ChatGPT en veel andere westerse AI-modellen baseren zich onder meer op data van het internet en die zijn overwegend westers. Westerse nieuwssites zijn bijvoorbeeld meer vertegenwoordigd."

Dat heeft weer impact op het antwoord dat je van een chatbot krijgt. Zo is de kans groter dat westerse en 'mediagenieke' landen overschat worden door AI, simpelweg omdat ze vaker voorkomen en meer worden opgehemeld in de aangeleverde data.

Geen verrassingen

Die vooringenomenheid is meteen ook de valkuil, omdat een AI-model je dus niet zomaar een verrassende uitkomst geeft. Marokko dat de halve finale van het WK haalt en daarbij Spanje en Portugal uitschakelt, zoals in 2022, zou een AI-bot niet hebben voorspeld. Daar komt bovenop dat een chatbot een compleet ander antwoord kan geven als je dezelfde vraag vijf minuten later stelt.

Dat merkte ook Peter Neef, die de website Pouletips.nl beheert. Hij werkt al jaren met een rekenmodel dat zich baseert op data van wedkantoren en vergeleek dat dit jaar met de antwoorden van AI-chatbots. Die lopen nogal uiteen. ChatGPT en Gemini verwachten een 1-1 bij de groepsfasewedstrijd Nederland-Zweden, Claude denkt 2-1 voor Nederland en Neef zelf gaat uit van een 1-0 winst voor Oranje.

De data van de wedkantoren zouden betrouwbaarder moeten zijn, omdat daar ook bijvoorbeeld WK-selecties, blessures en recente wedstrijden in worden meegenomen. Volgens Neef hebben de bookmakers een duidelijke voorkeur. "Frankrijk en Spanje, die hebben de grootste kans om wereldkampioen te worden. Maar die hebben net wel net allebei een oefenwedstrijd niet weten te winnen, dus dat moeten we echt nog maar zien."

Hij wacht in elk geval nog even met het invullen van zijn pool. "Dat is een van de tips ook: vul alles zo laat mogelijk in. Want wie weet zijn er nog blessures of gebeuren er nog andere dingen."

Onverwacht goed

Kortom: AI een volledige voorspelling laten genereren is geen goed idee als je een pool wil winnen. Maar hulp vragen kan wel, als het maar zeer specifieke vragen zijn, zegt Adriaans van BDO. Je kunt bijvoorbeeld ermee onderzoeken welk van de Afrikaanse landen het de afgelopen periode onverwachts goed heeft gedaan. "AI kan je daar wel, mits je de vraag goed kadert, een prima antwoord op helpen vinden. Zolang je het maar met een bron kunt verifiëren."

Adriaans omschrijft het als volgt. "Zie het qua betrouwbaarheid een beetje als je oom die voetbal volgt en ook wat heeft gegoogeld. Uiteindelijk moet je kiezen of je hem vertrouwt of toch liever zelf je research doet."