NOS Nieuws - Algemeen

Minister Van Weel van Justitie heeft een gesprek gevoerd met zijn ambtsgenoot uit Sierra Leone over de uitlevering van crimineel Jos Leijdekkers, ook bekend als Bolle Jos. Op X schrijft Van Weel dat justitie al een jaar bezig is om de drugshandelaar uitgeleverd te krijgen. "Tijd voor meer urgentie. We geven nooit op."

Volgens verschillende bronnen verblijft Leijdekkers in het Afrikaanse land en zou hij bescherming genieten van president Julius Maada Bio. Hij zou zelfs een relatie hebben met een dochter van het staatshoofd en daar een kind mee hebben.

Van Weel reisde voor het gesprek naar Genève in Zwitserland, omdat justitieminister Alpha Sesay daar was voor de VN-mensenrechtenraad. Tegenover persbureau ANP zegt hij dat het gesprek ruim een uur duurde en dat hij duidelijk heeft gemaakt dat het de internationale reputatie van het Afrikaanse land schaadt om Leijdekkers onderdak te bieden.

'Geduld raakt op'

Zijn geduld "begint langzaam een beetje op te raken", zegt Van Weel. Sesay zou hem hebben verteld dat het politieonderzoek naar Leijdekkers in Sierra Leone inmiddels is afgerond. "Dat zou dan de basis kunnen zijn van een arrestatieverzoek van de minister van Justitie van Sierra Leone", aldus Van Weel tegenover het ANP. Maar of er daadwerkelijk iets gaat gebeuren, laat hij in het midden.

Recent onderschepte Spanje 30 ton cocaïne die uit Sierra Leone afkomstig was. Van Weel houdt er rekening mee dat Leijdekkers daarbij betrokken is: "Ik hoef verder geen conclusies te trekken, maar die liggen wel voor de hand."

Polen gaat huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht die in andere Europese landen zijn gesloten, nu toch erkennen. Dat heeft de regering van premier Tusk bekendgemaakt. Poolse media noemen het een doorbraak.

De bekendmaking volgt op uitspraken van het Europees Hof van Justitie en het hoogste administratieve hof in Polen. Eerder deze maand besloot het Poolse hof dat deze huwelijken moeten worden erkend. Het Europese Hof van Justitie oordeelde eind vorig jaar ook dat dit moest gebeuren.

Het hoogste Europese gerechtshof stelde in november dat een huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht in de hele EU moet worden gerespecteerd. De zaak ging over de beslissing van Polen om het huwelijk van twee Poolse mannen niet te erkennen. Zij waren in Duitsland getrouwd.

Burgemeester Trzaskowski van hoofdstad Warschau zegt dat zijn stad als eerste deze huwelijken zal registreren. De nieuwe regels zullen binnenkort waarschijnlijk in het hele land gelden.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Voor Poolse lhbti'ers voelt dit als een grote overwinning die juridisch moest worden afgedwongen. Al jaren proberen koppels hun in een ander EU-land gesloten huwelijk ook in Polen erkend te krijgen. Niet alleen om administratieve redenen, maar omdat ze dit zien als een strijd voor erkenning en waardigheid.

Premier Tusk beloofde tijdens zijn campagne op te komen voor de rechten van de lhbti-gemeenschap. Toch verzette zijn regering zich aanvankelijk nog tegen de uitvoering van uitspraken van het Europees Hof van Justitie en de hoogste administratieve rechtbank van Polen, met het argument dat erkenning technisch niet mogelijk zou zijn.

Critici zien daarin vooral politieke terughoudendheid: Tusk wil conservatieve kiezers niet van zich vervreemden in aanloop naar de parlementsverkiezingen van volgend jaar.

Dat leidde tot woede binnen de lhbti-gemeenschap, die zich verraden voelde door de coalitie. Nu de regering alsnog werk maakt van erkenning van in de EU gesloten huwelijken, zien ze dit als een belangrijk alternatief zolang een Pools homohuwelijk nog buiten bereik blijft. Steeds meer koppels kiezen er daarom voor om in een ander EU-land te trouwen, in de hoop dat hun huwelijk binnenkort ook in Polen wordt erkend."

In het grotendeels katholieke Polen werd de strijd voor lhbti-gelijkheid door conservatieve machthebbers jarenlang weggezet als een gevaarlijke ideologie. Zo waren er zelfs lhbti-vrije zones in het land. Ook mochten homoseksuele stellen geen kind adopteren.

Maar sinds eind 2023 heeft Polen weer een pro-Europese regering en is er veel veranderd. Zo werden er live op tv excuses gemaakt aan lhbti'ers. Dat gebeurde op de nieuwszender van de Poolse publieke omroep, TVP.

'Recht op gelijke behandeling'

"Het gaat vandaag de dag in de eerste plaats om de rechtsstaat en de naleving van de wet", lichtte premier Tusk vandaag toe, voorafgaand aan een kabinetsvergadering. Tusk, oud-voorzitter van de Europese Raad, verzekerde de toehoorders dat hij ervoor zal zorgen dat de uitspraken van Europese en Poolse rechtbanken worden nageleefd.

Ook zei Tusk dat er in Polen verschillende meningen zijn over relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht, schrijft TVP. "Deze opvattingen worden ingegeven door traditie, geloof, ervaring en politieke overtuigingen", aldus de premier.

"Zelfs hier in deze zaal verschillen we van mening over dit onderwerp. Maar over één ding kunnen we het tenminste niet oneens zijn: de kwestie van menselijke waardigheid, het recht op geluk, het recht op gelijke behandeling."

De Poolse premier bood namens de Poolse regering excuses aan aan "iedereen die zich jarenlang afgewezen en vernederd heeft gevoeld".

Twee Duitse militairen van het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum zijn door onbekenden aangevallen. De militairen hebben aangifte gedaan.

Het incident gebeurde gisteravond rond 22.00 uur in Brunssum bij de Rimburgerweg. Daar is een golfbaan in de buurt. Omdat het buiten het oefenterrein van Defensie was, onderzoekt de politie de zaak, en niet de marechaussee.

De militairen liepen op straat en werden door een onbekend aantal personen uit een auto belaagd.

Volgens het Duitse persbureau DPA raakten ze lichtgewond. Een woordvoerder van de politie Limburg meldt alleen dat een van de militairen zich op eigen initiatief door een arts heeft laten nakijken. De ander zou ongedeerd zijn gebleven.

DPA spreekt van "verbale en fysieke mishandelingen". De aanvallers zouden gemaskerd zijn geweest. Ook wordt onderzocht of ze anti-NAVO-leuzen hebben geroepen.

Een van drie hoofdkwartieren

De NAVO-basis in Brunssum is een van de drie hoofdkwartieren van het bondgenootschap. De basis is gevestigd in een voormalige staatsmijn. Op de basis werken militairen en burgerpersoneel uit tientallen NAVO-landen samen aan het plannen en aansturen van militaire operaties.

De inflatie in de Verenigde Staten is flink opgelopen sinds de oorlog met Iran. Vergeleken met april vorig jaar was het leven 3,8 procent duurder, blijkt uit cijfers die het Amerikaanse ministerie van Arbeid vandaag naar buiten heeft gebracht. Met name de benzineprijzen zijn fors hoger.

Volgens het ministerie lag de benzineprijs in april 5,4 procent hoger vergeleken met de maand ervoor. Als er gekeken wordt naar een jaar eerder liggen die prijzen zelfs 28 procent hoger.

Als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen van ruim twee maanden geleden besloot Iran de Straat van Hormuz af te sluiten. Via die nauwe zeestraat wordt een vijfde van alle olie en het vloeibaar aardgas vervoerd. Daardoor zijn over de hele wereld de energie- en brandstofprijzen opgelopen.

Als de benzine- en energieprijzen niet worden meegerekend, zijn de cijfers minder extreem. Ten opzichte van maart dit jaar was het leven 0,4 procent duurder. Vergeleken met een jaar geleden lag dat percentage in april op 2,8.

Rem op economie

De hoofdeconoom van de Navy Federal Credit Union, een belangrijke Amerikaanse financiële dienstverlener, noemt de inflatie de belangrijkste rem op de economie. "Voor het eerst in drie jaar vreet de inflatie alle loonstijgingen op", zegt econoom Heather Long. Daarmee worden volgens haar vooral de mensen met een midden- en lager inkomen getroffen.

Het inflatiecijfer van 3,8 procent is het hoogste in bijna drie jaar. Voor president Trump is dat een tegenvaller. Hij beloofde bij de start van zijn tweede termijn, begin vorig jaar, juist iets te doen aan de hoge prijzen van het dagelijks leven die in zijn ogen onder voorganger Biden waren ontstaan.

In een interview met CBS News zei Trump gisteren dat de accijns op benzine tijdelijk wordt opgeschort, "voor een bepaalde periode". Deskundigen verwachten dat dat maar weinig effect zal hebben op de inflatie.

Bijna 25 miljard

De oorlog met Iran duurt nu tien weken. Die heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie tot nu toe omgerekend 24,7 miljard euro gekost. Het Pentagon heeft niet bekendgemaakt waar die kosten precies uit bestaan.

Bij een crisis of een ramp zijn er nauwelijks voorraden in Caribisch Nederland, concludeert de Algemene Rekenkamer. Op het eiland Saba is er bijvoorbeeld in geval van nood maar voor één dag drinkwater voorhanden.

Saba maakt met een installatie zelf drinkwater uit zeewater. "Maar door een orkaan kan er iets met die productie misgaan", zegt collegelid Ewout Irrgang van de Algemene Rekenkamer. "Dan is een gewone voorraad van één dag natuurlijk uitermate krap."

Volgens de regels van de Europese Unie moet Nederland strategische voorraden aanhouden, die alleen in geval van nood worden aangesproken. Maar in Caribisch Nederland, dat zijn Bonaire, Sint Eustatius en Saba, zijn die strategische voorraden er helemaal niet, alleen 'normale' voorraden.

Afhankelijk van import

De eilanden zijn ook nog eens erg afhankelijk van import. Juist dan zou je volgens de Algemene Rekenkamer strategische voorraden moeten aanhouden. Want de 'normale' voorraden zijn niet groot genoeg om het lang vol te houden bij een ramp of een crisis.

Voedsel wordt er bijvoorbeeld op de eilanden nauwelijks zelf geproduceerd. De Rekenkamer schat in dat het verse voedsel na een tot drie weken zal opraken. Op Bonaire en Sint Eustatius is het ook niet duidelijk hoeveel voorraad houdbaar voedsel er is. Brandstof en medicijnen lijken er wel genoeg te zijn.

Orkanen en vulkaanuitbarstingen

De Rekenkamer wijst erop dat de dreigingen voor Caribisch Nederland een stuk groter zijn dan voor Europees Nederland. De kans op bijvoorbeeld orkanen en vulkaanuitbarstingen is een stuk groter. Ook de veiligheidssituatie rond Venezuela, dat op zo'n 70 kilometer van Bonaire ligt, is precair.

Ondanks die dreigingen is Caribisch Nederland dus een stuk minder goed voorbereid. "De twee delen van het koninkrijk zouden aan elkaar gelijkwaardig moeten zijn, maar in Caribisch Nederland is het minder goed geregeld", zegt Irrgang. "Dit roept wel de vraag op: hoe belangrijk vinden wij Caribisch Nederland?"

Minister Heerma (Koninkrijksrelaties) zegt in zijn reactie niet toe strategische voorraden te gaan aanleggen. Wel benadrukt hij dat de eilanden hulp krijgen in geval van nood. Ook is er volgens Heerma geld uitgetrokken om de voedselzekerheid op de eilanden te verbeteren.

De Tweede Kamer heeft ingestemd met een wetsvoorstel dat ervoor moet zorgen dat meer werknemers een vast contract krijgen en dat uitzendkrachten en andere flexwerkers meer zekerheid krijgen.

Uitzendkrachten krijgen recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als reguliere werknemers. Ook wordt de inzet van nulurencontracten aan banden gelegd. Deze oproepcontracten zonder garantie op een minimum aantal uren mogen alleen nog voor scholieren en studenten en AOW'ers worden gebruikt.

Na drie tijdelijke contracten mag een werkgever pas na drie jaar weer een tijdelijk contract aan dezelfde werknemer aanbieden. Het is de bedoeling dat werkgevers vaker gaan kiezen voor een vast contract voor deze werknemers.

Ingrijpen cao

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid krijgt meer bevoegdheden om in te grijpen als het verschil in een sector of bedrijfstak tussen uitzendkrachten en gewone krachten te groot wordt, bijvoorbeeld door de cao te wijzigen.

Nederland heeft in de EU met 35 procent verreweg het grootste aandeel flexwerkers, inclusief zzp'ers. Daarvan bestaat 22 procent uit tijdelijke werknemers, veel meer dan in de andere EU-landen. De Eerste Kamer moet het wetsvoorstel eerst nog behandelen voordat de wet kan ingaan.

Welvaartsniveau

Het wetsvoorstel kwam tot stand na afspraken die het kabinet Rutte-IV in 2023 maakte met vakbonden en werkgevers. Die afspraken volgden op onder meer het rapport van de commissie-Borstlap uit 2020 over de toekomst van de Nederlandse arbeidsmarkt.

Nederland dreigt zijn vertrouwde, hoge welvaartsniveau te verliezen als er niet snel en drastisch wordt ingegrepen in de arbeidsmarkt, concludeerde de commissie destijds. Die raadde het kabinet aan om ervoor te zorgen dat werkgevers veel vaker vaste contracten aanbieden en het aantal flexwerkers en zzp'er omlaag te brengen.

In Loosdrecht is vandaag de eerste groep bewoners van de tijdelijke noodopvang voor asielzoekers aangekomen. Vorige maand waren er heftige protesten tegen hun komst. Daarom heeft de gemeente vooraf niet bekendgemaakt wanneer de groep zijn intrek zou nemen in een leegstaand deel van het gemeentehuis van Wijdemeren, waar Loosdrecht onder valt.

In de week van 20 april demonstreerden avonden achter elkaar honderden mensen tegen de aangekondigde komst van 110 asielzoekers. Daarbij liep het verschillende keren uit op hevige rellen. Er werd met zwaar vuurwerk en stenen naar de politie gegooid en de mobiele eenheid kwam in actie. Op 28 april moest ook het gemeentehuis het ontgelden. Daar gingen stoeptegels, betonblokken en een verkeersbord door de ruiten.

Bij de rellen waren ook mensen uit andere plaatsen betrokken. Zo werd een 34-jarige man uit Ermelo tot zes weken cel veroordeeld omdat hij met stoeptegels en een verkeerspaal losging op de ruimte waar de asielzoekers moeten worden ondergebracht. De rechter ziet hem als aanjager van de vernielingen. Hij moet ook een schadevergoeding van 5000 euro betalen aan de gemeente.

Wijkverbinders

Dertien omwonenden en ondernemers hadden bij de rechter bezwaar gemaakt tegen de komst van de asielzoekers, maar die stelde hen in het ongelijk. Humane opvang van asielzoekers weegt zwaarder dan het belang van omwonenden om daar inspraak in te hebben, luidde het oordeel. Minister Van den Brink van Asiel had in maart alle gemeenten gevraagd om extra opvangmogelijkheden, omdat zich een tekort van tienduizenden plekken aftekende.

Onder druk van alle onrust stelde het gemeentebestuur de komst van de asielzoekers uit en is het maximale aantal dat wordt opgevangen teruggebracht tot zeventig. Het is de bedoeling van de gemeente dat de asielzoekers tot uiterlijk 1 november op de locatie blijven.

Verder zijn er maatregelen genomen om te zorgen dat het rustig blijft nu de asielzoekers er zijn. Er is een leefbaarheidsplan opgesteld en er worden zogenoemde wijkverbinders ingezet. Die lopen elke dag in tweetallen rond in de omgeving van de opvang en zijn "aanspreekbaar voor vragen, zorgen, ideeën en signalen" voor bewoners en ondernemers, staat in een verklaring van de gemeente.

Gemeente en politie zijn ook voorbereid op mogelijke nieuwe betogingen bij de opvang.

Premier Jetten is opgenomen geweest in het ziekenhuis van Bonaire nadat hij door iets was geprikt tijdens het zwemmen in zee. Hij had een allergische reactie, maar heeft er niets ernstigs aan overgehouden, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Het is niet duidelijk door wat de minister-president is geprikt.

Na een paar uur mocht Jetten het ziekenhuis weer verlaten, laat hij weten op X, waarbij hij ook bovenstaande foto deelde.

Het programma van zijn bezoek aan Bonaire en Aruba is aangepast vanwege het ziekenhuisbezoek. Jetten slaat een bezoek aan het Openbaar Lichaam voor Landbouw, Veeteelt en Visserij over.

De premier heeft daarnaast een ontbijt met het bestuurscollege van het eiland gemist. Ook op Aruba, waar de premier na Bonaire naartoe gaat, zijn afspraken verschoven.

Zee-egel in 2017

Jetten is niet de eerste bewindspersoon die geprikt wordt tijdens een bezoek aan Caribisch Nederland. In 2017 stapte toenmalig staatssecretaris Raymond Knops op een zee-egel bij Sint-Eustatius.

D66 en CDA zetten de discussie in het kabinet over de hypotheekrenteaftrek opnieuw op scherp. Zij stemden voor een motie van GroenLinks-PvdA om een verruiming van de hypotheekrenteaftrek terug te draaien. De motie kreeg daardoor een meerderheid, tot chagrijn van coalitiegenoot VVD.

De hypotheekrenteaftrek zorgt al langer voor grote verdeeldheid tussen de coalitiepartijen. D66 en CDA willen de aftrek afschaffen, maar de VVD wil dat absoluut niet. Tijdens de formatie spraken de drie partijen uiteindelijk af om de aftrek met rust te laten.

Maar onbedoeld ging de aftrek toch iets omhoog, doordat verschillende belastingen aan elkaar gekoppeld zijn. Het kabinet verhoogt vanaf volgend jaar het percentage voor de inkomstenbelasting in de tweede schijf, waardoor die voor de hypotheekrenteaftrek automatisch meestijgt. Vooral huizenbezitters met hoge inkomens profiteren hiervan.

Ondanks de meerderheid in de Tweede Kamer blijft de VVD erbij dat de hypotheekrente niet kan worden aangepast. "We hebben er duidelijke afspraken over gemaakt tijdens de formatie, dat we geen aanpassingen doen in de systematiek", zegt fractieleider Brekelmans. "Die afspraken staan en zijn glashelder."

Ook minister van Financiën Heinen (VVD) blijft er bij RTL Z bij dat er niet aan de hypotheekrenteaftrek wordt getornd. "Ik verwacht dat hij die motie uitvoert", zegt GroenLinks-PvdA-leider Klaver in een reactie. "Het levert een paar honderd miljoen euro op en dat kunnen we gebruiken om het leven van mensen betaalbaar te maken."

Kabinet zoekt nog een uitweg

Morgen komt er nog een andere heikele politieke kwestie rond de hypotheekrenteaftrek aan bod. Die betreft naar schatting honderdduizenden Nederlanders die in 2031 al 30 jaar of langer een hypotheek hebben, vaak deels of geheel aflossingsvrij.

Vanaf 2031 heeft de eerste groep geen recht meer op hypotheekrenteaftrek. Zij mogen de betaalde hypotheekrente niet meer aftrekken van het inkomen en zijn er zelf verantwoordelijk voor om eerlijk belastingaangifte te doen. Maar voor hen is het heel lastig na te gaan hoe het precies zit, zeker als er intussen verbouwingen, verhuizingen en scheidingen zijn geweest. Het mapje met belastingaangiftes van vroeger is intussen vaak al in de prullenbak beland.

Ze kunnen het ook niet meer vragen aan banken, hypotheekadviseurs en de Belastingdienst. Want die mogen van de wet de gegevens helemaal niet zo lang bewaren. Kortom: er is niemand die kan controleren of het recht op hypotheekrenteaftrek verlopen is.

Ambtenaren presenteren morgen hun mogelijke oplossingen voor dit probleem. Een van de mogelijke opties is dat deze groep de rente nog langer mag aftrekken. Dat zou de schatkist bijna elk jaar 1 miljard euro per jaar kosten en vooral oudere woningbezitters nog meer voordeel geven.

Twee amateurvoetbalclubs staan vanavond welgeteld 42 seconden tegenover elkaar in wat RTV Oost "misschien wel de kortste wedstrijd ooit" noemt. Het eerste elftal van WVF uit Zwolle moet voor het flitsduel een uur naar Hengelo reizen.

De spelers van WVF en ATC'65 spelen een inhaalwedstrijd van afgerond één minuut vanwege een fout van de arbiter. In het duel drie weken geleden, waarin het 3-3 stond, kreeg een speler van WVF in de blessuretijd zijn tweede gele kaart, die dus rood had moeten zijn. De scheidsrechter had dat niet door en de speler bleef in die laatste minuut ten onrechte op het veld.

De club uit Hengelo wil daarom dat de wedstrijd wordt afgemaakt met het juiste aantal spelers. De KNVB ging daarin mee. De Zwolse club mag daarvoor negen spelers opstellen, omdat twee spelers tijdens de wedstrijd een rode kaart kregen. Het duel wordt hervat met een vrije trap voor het doel van WVF.

Buitenkansje

"We vinden er van alles van, maar ATC heeft het recht om te eisen dat de wedstrijd uitgespeeld wordt", zegt bestuurslid Roy Dusink van WVF tegen de regionale omroep. "We praten over de tweede klasse in het amateurvoetbal. Als wij in die positie zaten, hadden we het denk ik niet gedaan." De club beklaagt zich erover dat het korte treffen hen een trainingsavond kost en dat de voetballers kosten moeten maken om met de bus naar Hengelo te gaan.

ATC ziet de extra minuut als een buitenkansje. "We zijn in de strijd om een periodetitel. Een vrije bal op 20 meter van het doel tegen negen man is een kansrijke situatie. Dus onze voorkeur was om het duel op de correcte manier uit te spelen. Dat is de meest sportieve manier die de competitie niet beïnvloedt door een verkeerde beslissing van de scheidsrechter", reageert voorzitter Frank Krake van ATC'65.

Andere belangen

Dat de Zwollenaren niet staan te trappelen snapt hij wel. "Ze zijn verwikkeld in de strijd tegen degradatie en hebben nu één punt." Hij bespeurt "veel theater" bij WVF over de situatie. "Spelers en de staf roepen nu van alles. Je moet het ook niet erger maken dan het is", vindt de voorzitter. "Als ze met negen spelers, een trainer en een voorzitter komen, dan kunnen ze met drie auto's deze kant op."

ATC'65 heeft voorgesteld om na de mini-wedstrijd een training te houden of een kort oefenduel te spelen, maar dat heeft WVF afgewezen. "We hebben tegengestelde belangen, laten we het daarop houden", aldus voorzitter Krake.

De veiligheidsdienst AIVD doet onderzoek naar de anti-azc-protesten van de afgelopen tijd. Dat zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie in een debat in de Tweede Kamer.

Veel wilde de minister niet toelichten over het werk van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, maar wel dat er wordt onderzocht of er "sprake is van georganiseerdheid".

Volgens Van den Brink wordt gekeken "welke patronen er zijn en wat daarachter zit". Of daarbij ook onderzoek wordt gedaan naar buitenlandse bemoeienis, kon hij niet zeggen.

'Patroon van haat en geweld'

De afgelopen tijd klinken geluiden dat het bij de soms gewelddadige protesten niet alleen gaat om bezorgde inwoners uit de betreffende plaats, maar dat er ook (extreemrechtse) organisaties bij betrokken zijn. Onder meer in Apeldoorn en Loosdrecht liepen demonstraties uit op geweld.

Kamerlid El Abassi van Denk sprak in het debat van een "patroon van haat en geweld" dat wordt opgestookt door Kamerleden "aan de rechterkant" van de Kamer. Ook had hij het over "anti-azc-terrorisme".

Minister Van den Brink (CDA) zei alle geweld af te wijzen, maar wilde dit soort kwalificaties niet overnemen, omdat terrorisme gaat over motieven van daders. "Het kabinet is niet het instituut om zich daarover uit te spreken." Dat ligt bij het Openbaar Ministerie en rechters, zei de minister.

Democratische middelen

JA21-Kamerlid Ceulemans wees erop dat dit kabinet met de spreidingswet in de hand inwoners "van de ene op de andere dag confronteert met iets wat ze niet willen". Volgens JA21 veroorzaakt het beleid grote onrust bij "hardwerkende mensen" die opeens asielopvang in hun buurt krijgen.

Van den Brink zei daarop dat hij alleen maar uitvoer geeft aan de wet die nou eenmaal bij meerderheid is vastgesteld. Als mensen daar bezwaar tegen hebben, moeten ze wat hem betreft naar democratische middelen grijpen.

'99 procent vreedzaam'

PVV-leider Wilders riep op tot het intrekken van de spreidingswet en stelde dat gemeenten ertegen in verzet moeten komen. "Dan laat je zien dat je opkomt voor je mensen." Hij zei verder het geweld te veroordelen en stelde dat "99 procent van de mensen" vreedzaam demonstreert.

Kamerlid Teunissen van de Partij voor de Dieren zei dat het tijd is om weg te bewegen van de discussie over asiel. "We hebben een debat te voeren over extreemrechts geweld." Volgens haar steken burgemeesters hun nek uit, met alle gevolgen van dien, en is het kabinet daarna "oorverdovend stil".

Van den Brink zei dat hij allerlei contacten heeft op lokaal niveau en dat hij ook van plan is om een of meerdere plekken te bezoeken waar dit speelt.

Volgens de Amerikaanse krant The Wall Street Journal hebben de Verenigde Arabische Emiraten meerdere luchtaanvallen uitgevoerd op Iran tijdens de door Israël en de VS begonnen oorlog. De krant baseert zich op anonieme bronnen.

De Emiraten hebben niet gereageerd op het bericht. Als het klopt, is nu bekend dat een derde land betrokken is bij aanvallen op Iran, naast de Israëli's en Amerikanen.

Niet alle vermeende aanvallen zijn in detail beschreven, maar de Emiraten zouden in ieder geval verantwoordelijk zijn voor een aanval op een Iraanse raffinaderij op Lavan-eiland, in de Perzische Golf, begin april. Toen meldde Iran dat de raffinaderij was getroffen door vijandelijk vuur. Daarop viel Iran de Emiraten en Koeweit aan met raketten en drones. Israël en de VS ontkenden betrokkenheid bij het bestoken van Lavan-eiland.

De aanval veroorzaakte een grote brand en stelde de raffinaderij grotendeels buiten werking voor langere tijd. De aanval vond plaats in een periode dat president Trump meerdere keren meldde dat er een bestand met Iran aankwam. De VS heeft niet gereageerd op de mogelijke actieve betrokkenheid bij de Emiraten in de oorlog.

David Poort, correspondent Midden-Oosten:

"Tot nu toe waren er vooral geruchten, speculaties en regionale mediaberichten, maar geen groot Westers medium meldde dat Abu Dhabi aanvallen op Iran had uitgevoerd. Daarom is het bericht van The Wall Street Journal opvallend: het verschuift het beeld van mysterieuze aanvallen op Iraanse infrastructuur naar de suggestie dat de Emiraten actief deelnemen aan de oorlog.

Als het klopt, markeert het een belangrijke koerswijziging voor Abu Dhabi. De Emiraten, het land waarop Iran verreweg de meeste vergeldingsaanvallen heeft uitgevoerd, lijken steeds bereidwilliger om zelfstandig militaire middelen in te zetten om hun economische en strategische belangen te beschermen. Daarbij varen ze vaker een eigen koers, losser van Saudi-Arabië en minder afhankelijk van de VS.

Tegelijkertijd nemen de risico's toe. Iran kan de Emiraten voortaan nadrukkelijker zien als een directe tegenstander. Daardoor komt de situatie in de Golf nog verder op scherp te staan. Niet alleen militaire doelen worden hierdoor kwetsbaarder, maar ook havens, vliegvelden en energie-installaties. Dat is juist de infrastructuur waar de Emiraatse economie op draait."

Iran begon snel na het begin van de oorlog, eind februari, met luchtaanvallen op de Verenigde Arabische Emiraten en andere buurlanden aan de Perzische Golf. De Emiraten zijn daarbij verreweg het belangrijkste doelwit. Ruim 2800 Iraanse raketten en drones zijn op doelen in de Emiraten afgevuurd. Dat is veel meer dan het aantal Iraanse aanvallen op andere Golfstaten of zelfs op Israël.

De gevolgen voor de Emiraten zijn groot. Onder meer belangrijke sectoren als de luchtvaart en het toerisme zijn zwaar getroffen. Volgens The Wall Street Journal heeft het land daarom gekozen voor een hardere opstelling tegen Iran, met zelfs militaire aanvallen.

Rapper Ye, ook bekend als Kanye West, moet geweerd worden uit Nederland. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer steunt een motie daarover van de ChristenUnie en de VVD. De Amerikaanse artiest wil begin volgende maand twee concerten geven in het stadion Gelredome in Arnhem, maar de Kamer vindt dat die niet door moeten gaan vanwege antisemitische uitlatingen van Ye in het verleden.

Eerder weigerde het Verenigd Koninkrijk om die reden de rapper de toegang tot het land. Ook in Frankrijk, Polen en Zwitserland zijn zijn concerten afgelast. De Kamer wil dat het kabinet zich gaat inzetten om Ye ook uit Nederland te weren. De motie werd gesteund door D66, GroenLinks-PvdA, PVV, CDA, JA21, SGP, BBB, 50Plus, Partij voor de Dieren, Volt en het lid Keijzer.

Minister Van Weel van Justitie heeft al gezegd dat het kabinet zoekt naar aanknopingspunten om de rapper te weigeren, maar dat zoiets niet eenvoudig is. "Wij hebben een vrij hoge drempel in Nederland voor we iemand de toegang kunnen ontzeggen. Er moet sprake zijn van een dreigende verstoring van de openbare orde of de veiligheid", zei hij eerder. Volgens Van Weel is het nog maar de vraag of dat zo is bij deze muzikant.

Beroep doen op organisator

Als het wettelijk niet kan om hem te weigeren, dan moet het kabinet een dringend beroep doen op de organisator van de concerten om ze af te gelasten, vindt de Kamer.

Ye bewierookte vorig jaar nog het nationaalsocialisme en Adolf Hitler. Ook bracht hij T-shirts op de markt met een hakenkruis. Begin dit jaar bood hij daarvoor zijn excuses aan. Hij wijt zijn gedrag aan zijn psychiatrische stoornis. Hij is naar eigen zeggen manisch-depressief.

Jodenhaat bestrijden

De Tweede Kamer stemde vandaag over verschillende voorstellen om het toenemende antisemitisme te bestrijden. Zo wil een meerderheid onderzoeken of gesubsidieerde organisaties kunnen worden gekort op hun subsidie als ze bewust Joodse artiesten weigeren.

Ook moet er, als het aan de Kamer ligt, een verbod komen op het verspreiden van met AI gemaakte beelden van de Holocaust. De laatste tijd duiken er op sociale media van dat soort nepbeelden op, waarin de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog wordt gebagatelliseerd.

Een voorstel van 50Plus en GroenLinks-PvdA om onafhankelijk onderzoek te doen naar hoe er op scholen aandacht wordt besteed aan de Holocaust haalde eveneens een meerderheid.

De Nederlandse dj Tiësto heeft gelijk gekregen van het gerechtshof Amsterdam in het hoger beroep dat hij had aangespannen tegen een internationaal advocatenkantoor. Het kantoor, Greenberg Traurig, had de Nederlandse dj onjuist fiscaal advies gegeven en moet hem bijna 17 miljoen Amerikaanse dollar (bijna 14,5 miljoen euro) aan schadevergoeding betalen.

De 57-jarige Tijs Verwest, de echte naam van Tiësto, is sinds 2012 fiscaal inwoner van de Verenigde Staten. Hij verblijft jaarlijks meer dagen in het land dan de vastgestelde limiet, waardoor hij daar belastingplichtig is. Volgens het hof is Verwest verkeerd geadviseerd door een fiscalist van Greenberg Traurig. Daardoor werden zijn Amerikaanse belastingaangiftes jarenlang verkeerd ingevuld.

In 2018 ontdekte de dj de fouten en meldde die bij de Amerikaanse belastingdienst om het te corrigeren. Verwest moest daardoor extra belasting en een boete betalen.

Eerder geen schadevergoeding

Eerder werd door de rechtbank al vastgesteld dat het advocatenkantoor onjuist advies had gegeven aan de dj, maar vond ook dat hij geen schade had geleden. Daarom kreeg Verwest eerder geen schadevergoeding toegekend. In het hoger beroep oordeelt het hof dat het advocatenkantoor alsnog een schadevergoeding moet betalen.

De compensatie van 17 miljoen Amerikaanse dollar staat voor het bedrag van de extra belasting en de boete die de dj eerder betaalde aan de Amerikaanse belastingdienst.

De Amerikaanse techgigant OpenAI gaat Europese bedrijven in sectoren als financiële en publieke dienstverlening, telecommunicatie en energie toegang geven tot de nieuwste versies van zijn AI-chatbots.

Het gaat om tientallen grote ondernemingen, zoals communicatiebedrijf Deutsche Telekom, de Spaanse bank BBVA, het eveneens Spaanse Telefonica en beleggingsplatform Scalable Capital uit Duitsland.

OpenAI wil de betrokken bedrijven hiermee beter in staat stellen om zichzelf digitaal te beschermen en kwetsbaarheden online snel te elimineren.

"We moeten gevaren afwenden en garanderen dat vertrouwde partners de middelen hebben die hen in staat stellen hun systemen te beschermen, kwetsbaarheden op te sporen en snel op dreigingen te reageren", zegt de verantwoordelijk directeur van OpenAI, Emmanuel Marill.

Beveiliging ondermijnen

OpenAI's concurrent Anthropic heeft vorige maand een nieuw AI-systeem gelanceerd, Mythos genaamd, waarvan wordt gevreesd dat het de kans op misbruik zal vergroten. Zo wordt het steeds makkelijker om de beveiliging van de online omgeving van bijvoorbeeld banken te ondermijnen of omzeilen.

OpenAI heeft bepaalde systemen niet alleen opengesteld voor bedrijven, maar ook voor nationale overheden, onder de noemer "OpenAI for Countries". Verder heeft het de Europese Commissie toegang aangeboden tot zijn beveiligingssystemen.

Gisteren maakte OpenAI bekend dat het miljarden gaat investeren in een tak die organisaties moet helpen om zelf AI-systemen te ontwikkelen en te bouwen.

Rechtszaak

In de VS is topman en medeoprichter Sam Altman verwikkeld in een rechtszaak die is aangespannen door multimiljardair Elon Musk, die zelf met xAI ook een AI-bedrijf heeft. Musk heeft tot zes jaar geleden bijna 40 miljoen euro aan OpenAI gedoneerd, in de verwachting dat het een non-profitorganisatie zou blijven en dat iedereen zou kunnen profiteren van de nieuwe technologie. Nu verwijt Musk Altman dat hij OpenAI tot "een commerciële gigant gericht op winst" heeft omgevormd, en dat hij ook zelf zijn zakken heeft gevuld.

De 70e editie van het Songfestival start vanavond onder hoogspanning vanwege de deelname van Israël. Vijf landen, waaronder Nederland, boycotten het festival. In Wenen staan ook meerdere dagen protesten gepland en de politie vreest daarbij voor ongeregeldheden, onder meer door "extremistische figuren".

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In de podcast vertelt Nieuwsuur-collega Evert Jan Offringa hoe Israël alles op alles heeft gezet om dit jaar mee te mogen blijven doen, ondanks de oproep van verschillende landen om het land te weren. Desgevraagd heeft de directeur van AVROTROS Taco Zimmerman hem bevestigd dat de Israëlische ambassade daarover met de omroep in gesprek wilde. Hij sprak er ook over met de directeur van het Songfestival, de Brit Martin Green.

Uit onderzoek van The New York Times blijkt dat Israël hoge diplomaten heeft ingezet en dat het land ruim 1 miljoen euro uitgaf aan Eurovisie-marketing. Geld dat, volgens de krant, voor een deel van het kantoor van premier Netanyahu komt.

Waarom wil Israël zó graag meedoen (en winnen)? En welke prijs betaalt het liedjesfestijn voor die deelname?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Judith van de Hulsbeek

De Europese Commissie wil het veel simpeler maken om internationale treintickets te boeken. Nu is het vaak nog flink puzzelen om de geschikte treintickets bij de juiste aanbieders te boeken. Straks moet dat als het aan de Commissie ligt snel en makkelijk via één website kunnen.

Het is een van de grote frustraties van reizigers die met de trein naar het buitenland willen: het op verschillende websites bij elkaar zoeken van de juiste tickets voor de juiste treinen op de juiste tijdstippen.

Een frustratie die passagiers op de nachttrein van Berlijn naar Parijs herkennen. "Je moet erg handig zijn met computers om het te begrijpen", zegt een Zweedse reiziger onderweg naar de Franse hoofdstad. "Het is moeilijk om de juiste apps en bedrijven te vinden." Zweden uitkomen lukt nog wel, maar daarna wordt het moeilijker. "Dan moet je eerst in Duitsland gaan zoeken en vervolgens in Frankrijk."

Als een van de treinen vertraagd is, waardoor de overstap niet meer te halen is, dan is er bovendien vaak geen recht op compensatie. Vervoerders zijn niet verantwoordelijk voor elkaars reis.

Het zijn problemen waar al jaren over wordt gesproken en waar de Europese Commissie nu een einde aan wil maken. Want wie een vliegticket boekt, krijgt met slechts een paar muisklikken alle opties netjes op een rij. Dat moet voor treinen binnenkort ook kunnen.

Nieuwe concurrenten

De Commissie wil het mogelijk maken in een keer een treinreis te boeken, ook als daarbij verschillende vervoerders uit verschillende landen betrokken zijn. Daarnaast krijgen grote ticketaanbieders de verplichting het aanbod van verschillende spoorwegvervoerders te tonen, zodat reizigers weten uit welke opties zij allemaal kunnen kiezen.

Op die manier moeten ook kleine en nieuwe aanbieders duidelijker zichtbaar worden. Dat is goed nieuws voor nieuwe spelers op de markt, zoals European Sleeper, dat sinds 2023 nachttreinen door Europa laat rijden.

Oprichter van European Sleeper Elmer van Buuren is daarom groot voorstander van de plannen van de Commissie, vertelt hij aan boord van de nachttrein richting Parijs. "Deze trein kan je bijvoorbeeld wel via de website van de Belgische spoorwegen boeken, maar niet via die van de Duitse spoorwegen. Sommige van onze treinen zijn op de site van de NS te zien, maar niet allemaal.

Volgens Van Buuren komen nieuwe partijen er maar moeilijk tussen, omdat de klassieke spoorwegmaatschappijen geen zin hebben in concurrenten. Europese wetgeving kan daarbij helpen. "Ideaal gezien boek je straks met één klik op één plek je hele reis. Net als bij een vliegticket."

Compensatie bij vertraging

De Commissie wil ook dat reizigers betere bescherming krijgen bij reizen die uit treinen van verschillende vervoerders bestaan. Het moet mogelijk worden zo'n reis te maken met één ticket. Op die manier hebben passagiers bijvoorbeeld recht op compensatie wanneer ze een trein van de ene vervoerder missen door vertraging van een trein van een andere vervoerder.

Als het voorstel van de Commissie er morgen ligt, moeten de EU-landen en het Europees Parlement er een standpunt over innemen. Van Buuren vreest dat zij het voorstel flink gaan afzwakken, omdat ze hun nationale spoorwegmaatschappijen willen beschermen.

De NS laat in een reactie weten eerst nog de officiële plannen af te willen wachten. De spoorwegmaatschappij ziet de plannen vooral als "een startpunt voor onderhandelingen tussen lidstaten en het Europees Parlement". Ook zegt de NS via de internationale tak NS International al samen te werken met andere vervoerders "om het boeken van internationale tickets zo eenvoudig mogelijk te maken voor reizigers".

'Niet snel genoeg'

Volgens Van Buuren van European Sleeper kan de NS meer doen. "We hebben al in 2021 aangegeven dat we graag wilden dat zij ook onze kaartjes gingen verkopen. Dat doen ze nu deels, maar we zijn nog steeds bezig met dat proces."

De Europese belangenvereniging voor spoorwegmaatschappijen CER, waar ook de NS lid van is, laat aan de NOS weten geen voorstander te zijn van nieuwe regels. Volgens de CER heeft de sector al flink geïnvesteerd in verbeterde ticketverkoop en zijn er veel stappen gezet. Maar volgens de Commissie gaat dat dus niet snel genoeg. Morgen komt zij met haar plannen.

De Nederlandse drankjesproducent Stëlz past de promotie in bushokjes van zijn alcoholhoudende drankje 'hard lemonade' aan. Door de naam van het product kan de indruk ontstaan dat het om een soort limonade gaat. "Nu er discussie is ontstaan, zullen wij deze uiting aanpassen, zodat voor iedereen nog duidelijker is dat het om een alcoholhoudende drank gaat", bevestigt het bedrijf na berichtgeving van RTL Nieuws.

Het besluit volgt op een bericht van "gezondheidsbevorderaar" Martijn Planken op LinkedIn, met een foto van een bushokje met een reclame voor het Stëlz-drankje hard lemonade. Dat bevat net als andere Stëltz-producten 4,5 procent alcohol.

"Alcohol als de nieuwe limonade promoten is mij een brug te ver", schrijft Planken. "Ik weet het, jullie zijn populair onder jongeren, dus is deze brug snel geslagen om ouders en iedereen ervan te overtuigen vooral deze limo te kopen, maar echt mensen hou op met me! De Reclamecode Commissie zou hier natuurlijk ook niet over vallen, want ja, er staat NIX18 op en heeeeeeeeeel klein het woordje "hard."

De post kreeg meer dan 2000 instemmende reacties.

Verwarring

De reclamecode voor alcoholhoudende dranken (RVA) stelt dat reclame voor dit soort dranken geen verwarring mag wekken over het alcoholhoudende karakter en het percentage ervan. Dat lijkt bij dit product door het gebruik van de naam hard lemonade wel het geval.

De Reclame Code Commissie laat weten dat er tot nu toe vijf klachten zijn binnengekomen. Die klachten zijn nog niet in behandeling genomen.

Het Openbaar Ministerie vermoedt dat zedenverdachte Jan B. meer slachtoffers heeft gemaakt. Dat bleek vandaag op een pro-formazitting. De 66-jarige man wordt tot nu toe verdacht van zes strafbare feiten, waaronder het misbruiken van twee kinderen en het vervaardigen en bezitten van kinderporno.

"Er staan nu zes verdenkingen op, maar er komen er nog een aantal bij", zei de officier van justitie op de zitting. "Het is nog onder voorbehoud, je weet niet wat er verder bij komt qua meldingen."

Het OM verdenkt B. onder meer van poging tot verkrachting van een 2-jarig meisje op een kinderdagverblijf in Amsterdam, waar hij werkte als invalkracht. Ook zou hij in januari 2024 een jongen van 13 onzedelijk hebben betast en zou hij naaktfoto's hebben gemaakt van een jongen van 3 en een baby. Bij de verdachte thuis werd een babysekspop gevonden. Het bezit daarvan is strafbaar.

Mogelijk negen

Het OM meldde in maart al dat er meer meldingen over B. waren binnengekomen. Toen was sprake van mogelijk negen andere kinderen die B.'s slachtoffer zijn geworden. Het onderzoek naar deze kinderen, van wie naaktfoto's zijn gemaakt, loopt nog.

Het OM laat aan stadszender AT5 weten nog niet inhoudelijk te willen reageren op de mogelijke nieuwe verdenkingen. Het is nog onduidelijk of B. daar uiteindelijk ook voor vervolgd wordt.

Pieter Baan Centrum

De politie verwacht eind volgende maand het onderzoek af te ronden. Daarna kan het Openbaar Ministerie beschuldigingen toevoegen en wordt B. onderzocht in het Pieter Baan Centrum. Een psycholoog en psychiater adviseerden dat eerder al.

Volgens het OM zijn er aanwijzingen dat de 66-jarige verdachte een vorm van dementie heeft. Justitie gaf tijdens de zitting aan dat B. meewerkt aan het onderzoek. "Hij wil zelf ook weten wat er met hem aan de hand is, heeft hij gezegd", zei de officier van justitie.

Op 5 augustus staat een nieuwe voorbereidende zitting gepland. Mogelijk wordt dan meer duidelijk over eventuele extra verdenkingen.

Eerste dag als invalkracht

B. werd aangehouden nadat de vader van het meisje van 2 aangifte had gedaan. Zijn dochter zat vorig jaar bij de invalkracht op schoot, waarbij hij haar zou hebben betast. Het gebeurde in november, op de eerste dag dat de man als invalkracht werkzaam was.

De man was van 2022 tot februari 2025 gemeenteraadslid voor 50Plus in Almere. Daarvoor, van 2006 tot 2010, was hij raadslid voor de SP.

De veilingsite eBay wil zich niet laten overnemen door de veel kleinere videogamewinkel GameStop. Twee weken geleden deed GameStop een bod van 55,5 miljard dollar op eBay. Maar in een reactie op het bod wijst eBay het overnameplan van de hand.

Een overname van eBay door GameStop was op voorhand al opmerkelijk. De winkelketen was bij het uitbrengen van het bod op de beurs bijna 12 miljard dollar waard. Daarmee is het Amerikaanse concern bijna vier keer kleiner dan eBay, dat wereldwijd actief is.

In een brief aan GameStop schrijft bestuursvoorzitter Paul Pressler dat eBay het bod "zorgvuldig" heeft bestudeerd. "Wij zijn tot de conclusie gekomen dat uw voorstel geloofwaardig noch aantrekkelijk is", concludeert hij.

Onzekerheid

GameStop, dat enkele jaren terug diep in de financiële problemen zat, zei bij het overnamevoorstel dat een bank garant staat voor een lening van 20 miljard dollar. De andere helft van het aankoopbedrag zou moeten worden opgehaald met nieuwe aandelen. eBay noemt het "zeer onzeker" of dit allemaal lukt. Ook maakt het bedrijf zich zorgen over de bedrijfsstructuur en het leiderschap bij GameStop.

De keten wordt sinds enkele jaren geleid door de Canadese durfbelegger Ryan Cohen. Hij denkt dat de winkels van GameStop goed aansluiten bij bijvoorbeeld het bezorgen en terugsturen van artikelen van eBay. De veilingsite zelf ziet die meerwaarde niet, schrijft topman Pressler. Het concern denkt zelf sneller te kunnen groeien en innoveren.