NOS Nieuws - Algemeen

Goedemorgen! Vandaag starten de eindexamens op middelbare scholen, ook is Sir David Attenborough 100 jaar geworden.

Eerst het weer: het is vandaag afwisselend zonnig en bewolkt. Het blijft droog en vanmiddag is het 15 tot 18 graden. Er waait een oostenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Van verschillende kanten wordt de aanslag op het partijkantoor van D66 veroordeeld. Het gebouw raakte afgelopen avond licht beschadigd toen er een vuurwerkbom door de brievenbus werd gegooid. Er is een verdachte opgepakt.

Er waren dertig mensen binnen, vooral van de Jonge Democraten. Premier Jetten noemt het een "laffe daad van intimidatie", GroenLinks-PvdA-leider Klaver spreekt van een regelrechte aanval op onze democratie en rechtsstaat.

Ook andere oppositiepartijen spreken hun afschuw uit, onder wie Gidi Markuszower. Hij wenst D66 sterkte.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Na een halve eeuw werken voor dezelfde baas gaat de Limburgse supermarktmedewerker Jos Nijs met pensioen. "Och jong toch, wat goon iech diech misse!", zegt een klant tegen hem.

Vanaf morgen hoeft Jos voor het eerst in 51 jaar niet naar zijn werk, maar zijn dag is toch al ingevuld. "Ik ga verhuizen. Dus als ik thuiskom, kan ik beginnen met inpakken."

Fijne vrijdag!

Bijna 145.000 leerlingen beginnen vandaag aan hun centrale examens. Voor vmbo gl en tl staat wiskunde op het programma, voor havo filosofie en Nederlands en voor vwo kunst en bedrijfseconomie.

In totaal doen ruim 185.000 leerlingen eindexamen. Leerlingen die examen vmbo-basis en -kader doen zijn al eerder begonnen. Zij maken de algemene vakken zoals Nederlands digitaal. Die konden vanaf 1 april worden afgenomen en plant de school zelf in.

Mondeling examen

Voor wie het niet mogelijk is om mee te doen aan het reguliere examen is er het staatsexamen. Dit jaar hebben ruim 9500 leerlingen zich daarvoor aangemeld. Dat zijn er zo'n 1200 meer dan drie jaar geleden. Het College van Toetsen en Examens heeft geen verklaring voor de toename.

Het staatsexamen is voor leerlingen die naar het voortgezet speciaal onderwijs gaan of voor individuele kandidaten. Individuele kandidaten gaan naar een particuliere school of zijn niet aan een school verbonden. Dat zijn bijvoorbeeld voortijdige schoolverlaters, gedetineerden of thuiszitters. Daarnaast zijn er ook leerlingen uit Caribisch Nederland die op Bonaire staatsexamen doen.

Deze staatsexamenleerlingen maken naast de centrale examens ook college-examens. Die zijn te vergelijken met het schoolexamen en tellen voor de helft van het cijfer mee. Het belangrijkste verschil is dat ze vaak mondeling worden afgenomen. Dat gebeurt in juni nadat de overige examenleerlingen hebben gehoord of ze zijn geslaagd.

Stresslijn LAKS

Op de eerste dag van de examens opent scholierenorganisatie LAKS de eindexamenklachtenlijn. Hier kunnen leerlingen klachten over het eindexamen achterlaten. Het kan gaan over fouten in het examen of bijvoorbeeld over geluidsoverlast.

Voor het eerst komt het LAKS ook met een stresslijn. Hier kunnen leerlingen met stressklachten terecht. Volgens Inass Jagour van het LAKS neemt de prestatiedruk onder leerlingen toe, daarom wil de organisatie een "luisterend oor bieden, ook wanneer het geen inhoudelijke klacht betreft".

De stresslijn is een samenwerking met In je bol, een online platform voor jongeren over mentale gezondheid. Vrijwilligers horen leerlingen aan en denken mee over wat kan helpen om de klachten over stress of prestatiedruk te verminderen.

Christiaan Vinkers, psychiater en hoogleraar Stress en Veerkracht bij het Amsterdam UMC, geeft aan dat leerlingen niet te bang moeten zijn voor stress. "Het is op zichzelf functioneel. Het verhoogt alertheid, concentratie en motivatie." Als de stress de overhand neemt, wordt het wel problematisch, stelt Vinkers. Dan nemen concentratie en geheugen juist af. "Richt je op wat je wel kunt beïnvloeden, zoals voorbereiding en herstel, en probeer te accepteren dat niet alles volledig controleerbaar is."

De beide telefoonlijnen, die via hetzelfde nummer te bereiken zijn, zijn tot en met de dag van het laatste examen op 27 mei te bellen. Ruim twee weken later wordt de normering voor de centraal schriftelijke examens bekend en horen leerlingen of ze geslaagd zijn.

Het is nog niet bekend wat het motief was voor het gooien van een vuurwerkbom in het partijkantoor van D66 in Den Haag, iets na 21.00 uur gisteravond. De politie pakte een uur na de aanslag een verdachte op.

Op het moment van de ontploffing waren ongeveer dertig mensen van de D66-jongerenorganisatie aanwezig in het pand. Niemand raakte gewond, wel zijn de aanwezigen enorm geschrokken van de knal. Ze hebben zichzelf in veiligheid gebracht in de tuin achter het gebouw.

"Dit incident staat niet op zichzelf, en dat maakt het des te zorgwekkender. Jongeren moeten vrij en zonder angst kunnen deelnemen aan de democratie die zij mede vormgeven", zegt voorzitter Rachelle Smook van de Jonge Democraten.

Hulpdiensten bij het partijbureau van D66:

De partijleider van D66, premier Jetten, noemt het "een laffe daad van intimidatie". "Voor wie denkt angst aan te kunnen jagen, heb ik een boodschap: wij laten ons in democratisch Nederland nooit het zwijgen opleggen door geweld", schrijft hij op sociale media.

De politie heeft hekken geplaatst in de omgeving en zegt dat sprake is van lichte schade.

De explosie leidt ook tot woedende reacties van andere partijen. Onder meer coalitiepartners VVD en CDA veroordelen de aanval op het partijbureau van de grootste regeringspartij.

"Hoe haal je het in je hoofd! Wat een laffe actie. Bedreigen en intimideren van een politieke partij (of wie dan ook) is absoluut onaanvaardbaar", reageert VVD-leider Dilan Yeşilgöz op X. "Bij een democratie hoort debat, geen geweld", schrijft CDA-voorman Henri Bontenbal op X.

Partijleider Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA spreekt van "een regelrechte aanval op onze democratie en rechtsstaat." Hij wijst erop dat het partijkantoor van D66 al voor de tweede keer doelwit is. In september gooiden relschoppers ruiten in en probeerden ze een in brand gestoken container naar binnen te rijden, na een uit de hand gelopen anti-immigratieprotest op het Malieveld.

'Hufters'

"Wat een hufters", vindt ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. "De democratie gaat eraan als je met geweld de ander intimideert". SGP-Kamerlid Diederik van Dijk noemt de aanval "schandalig en volstrekt onaanvaardbaar".

"Een explosie bij een partijkantoor is waarschijnlijk een gerichte aanslag; niet alleen op die specifieke partij maar op onze rechtsstaat en democratie", aldus PVV-afsplitser Gidi Markuszower. "Meningsverschillen in Nederland beslechten wij met woorden en niet met wapens." Hij wenst D66 veel sterkte.

Op een app die veel wordt gebruikt op Nederlandse universiteiten en hogescholen heeft gisteravond korte tijd een boodschap gestaan van hackersbende ShinyHunters. Daarop was te lezen dat de hackers het moederbedrijf achter de Canvas-software opnieuw zijn binnengedrongen, ondanks extra beveiligingsmaatregelen.

"ShinyHunters heeft Instructure weer gehackt. In plaats van contact met ons op te nemen om het op te lossen, hebben ze ons genegeerd en een paar beveiligingspatches doorgevoerd", was onder meer te lezen.

Nieuw ultimatum

In het bericht stond ook een nieuw ultimatum. Getroffen onderwijsinstellingen hebben tot 12 mei om zelf contact op te nemen en te onderhandelen, anders worden de buitgemaakte gegevens openbaar gemaakt. Een eerdere door de hackers bekendgemaakte deadline om te betalen verliep gisteren.

Maandag maakte de hackersgroep bekend wereldwijd de gegevens van miljoenen studenten, docenten en onderwijsmedewerkers in handen te hebben door een hackaanval op Canvas. Canvas is de naam van het programma dat door studenten wordt gebruikt om bijvoorbeeld opdrachten in te leveren of cijfers in te zien.

Volgens moederbedrijf Instructure heeft Canvas wereldwijd meer dan 30 miljoen gebruikers. Eerder meldde koepelorganisatie Universiteiten van Nederland dat in Nederland de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit Amsterdam, de Erasmus Universiteit Rotterdam, Tilburg University, de Technische Universiteit Eindhoven, Universiteit Maastricht en Universiteit Twente waren getroffen.

Hackersgroep ShinyHunters is onder meer bekend van de grootschalige aanval op telecomprovider Odido eerder dit jaar, waarbij gegevens van miljoenen Nederlandse klanten werden gestolen.

Bij Israëlische luchtaanvallen in het zuiden van Libanon zijn gisteren zeker twaalf mensen gedood, meldt het Libanese ministerie van Gezondheid. De aanvallen vonden plaats in de buurt van Nabatiye, in het zuiden van het land.

Israël heeft sinds het ingaan van een bestand vorige maand nog regelmatig luchtaanvallen uitgevoerd, naar eigen zeggen als reactie op schendingen van het staakt-het-vuren door de pro-Iraanse militante beweging Hezbollah.

Vredesgesprekken volgende week

Woensdag voerde Israël voor het eerst sinds het staakt-het-vuren een aanval uit op de Libanese hoofdstad Beiroet. Een commandant van Hezbollah werd toen gedood. Vertegenwoordigers uit Libanon en Israël gaan op 14 en 15 mei in Washington weer met elkaar praten over vrede.

Begin maart trok Israël opnieuw het zuiden van Libanon binnen. Expert stellen dat Israël dezelfgde tacttiekgebruikt als bij de oorlog in Gaza:

Iran en de VS beschuldigen elkaar ervan dat ze het staakt-het-vuren hebben geschonden. Gisteravond laat (Nederlandse tijd) waren er verschillende aanvallen over en weer in en rond de Straat van Hormuz.

Amerika zegt dat Iran zonder aanleiding op drie Amerikaanse torpedobootjagers heeft geschoten die vanuit de Perzische Golf op weg waren naar de Golf van Oman. Iran beweert dat de VS eerst twee Iraanse schepen heeft aangevallen, waaronder een olietanker.

Reactie Trump

Er geldt sinds een maand een staakt-het-vuren tussen de VS en Iran. Volgens president Trump is dat nog steeds van kracht, zo meldt ABC News, ondanks de beschietingen. De president noemt de Amerikaanse aanvallen van gisteravond "slechts een liefkozende tik".

Trump meldt dat de Amerikaanse torpedobootjagers, die worden gebruikt om grotere marineschepen te beschermen, niet zijn beschadigd door afgevuurde Iraanse drones en raketten. Volgens Trump zijn enkele kleine Iraanse schepen vernietigd die bij de aanval betrokken waren.

"Net zoals we ze vandaag weer hebben uitgeschakeld, zullen we ze in de toekomst nog veel harder en veel gewelddadiger uitschakelen als ze hun deal niet SNEL tekenen!", schrijft Trump op sociale media.

Explosies in Iran

De Amerikanen hebben na de aanval op de torpedobootjagers doelen in Iran aangevallen, naar eigen zeggen als zelfverdediging. De Amerikaanse legerleiding meldt dat er "inkomende dreigingen en Iraanse militaire faciliteiten zijn geneutraliseerd".

Op verschillende plekken in Iran zijn explosies gehoord, onder meer in de hoofdstad Teheran, in een aantal havensteden en op het Iraanse eiland Qeshm in de Straat van Hormuz. Volgens Iran werden ook burgerdoelen getroffen. Berichten over schade of slachtoffers zijn er nog niet.

De man die vorige maand in zijn rolstoel in brand werd gestoken in Utrecht, mag het brandwondencentrum binnenkort verlaten. Hij maakt het naar omstandigheden goed, meldt een woordvoerder van de gemeente.

De man werd in brand gestoken bij een winkelcentrum op het Smaragdplein. Hij zit in een rolstoel, omdat hij beide benen mist en raakte bij het incident zwaargewond. Omstanders redden zijn leven door hem uit zijn rolstoel te trekken en op de grond te leggen.

Kort na het incident werden twee mannen van 37 en 55 jaar opgepakt. Zij zitten in ieder geval de komende drie maanden in voorarrest, meldde de rechtbank vorige week. De politie vermoedt dat de betrokkenen elkaar kennen en dat er sprake is van een onderling conflict.

Redders bedankt

Het slachtoffer werd na het incident per ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Diezelfde avond is hij verplaatst naar een brandwondencentrum om specialistische zorg te krijgen.

De zeven mensen die bij het winkelcentrum te hulp schoten, werden vandaag bedankt door burgemeester Dijksma, meldt RTV Utrecht. Ook kregen ze een bedankje van de politie.

Het incident maakte veel indruk op de redders. Zij zeggen het er af en toe nog moeilijk mee te hebben, omdat ze voor zich zien hoe de man in brand stond.

In het misbruikschandaal rondom de overleden zakenman Mohamed al-Fayed is inmiddels aan tientallen mensen een schadevergoeding uitgekeerd. Dat meldt het Franse persbureau AFP op basis van een verklaring van het luxe Britse warenhuis Harrods, waar Al-Fayed directeur van was.

Honderden vrouwen beschuldigen de Egyptische zakenman van misbruik. Onder groeiende druk heeft het warenhuis vorig jaar een juridisch mechanisme in werking gesteld om te schikken met de slachtoffers. In een week tijd zijn zeker 75 slachtoffers "volledig gecompenseerd", aldus de verklaring.

Nog tweehonderd claims zijn in behandeling. Slachtoffers kunnen maximaal 460.000 euro krijgen.

Misbruik van macht

Al-Fayed was directeur van Harrods tussen 1985 en 2010. Voor zijn dood in 2023 werd hij al meermaals door (oud-)medewerkers beschuldigd van misbruik, maar de zakenman werd nooit vervolgd. Twee jaar geleden onthulde de Britse omroep BBC in een documentaire de omvang van het schandaal.

"Dit waren de daden van een individu die zijn macht wilde misbruiken", erkende Harrods in een verklaring. Het bedrijf bood excuses aan en beloofde slachtoffers te compenseren zonder slepende rechtszaken.

Onderzoek naar agenten

Tegen één politieagent en vier voormalige agenten loopt een onderzoek in het schandaal, meldt de BBC vandaag. Ze worden verdacht van nalatigheid. Vier slachtoffers van Al-Fayed hadden een klacht tegen de agenten ingediend. Het onderzoek wordt uitgevoerd door IOPC, een onafhankelijke waakhond die het handelen van de politie controleert.

Een speciaal opsporingsteam heeft de afgelopen twee maanden 41 personen aangehouden die nog celstraffen hadden openstaan. Dat meldt de politie. Het team Executie Vonnissen Afgestraft (EVA) van de politie Den Haag spoort veroordeelden op die hun opgelegde straffen ontlopen.

In totaal moesten de 41 veroordeelden nog 38 jaar de cel in. Ze waren veroordeeld voor uiteenlopende delicten, waaronder zedendelicten, fraude, geweldsdelicten, overtreding van de Opiumwet en verkeersdelicten.

Een van de veroordeelden is een 46-jarige vrouw. Zij ontliep een gevangenisstraf van 6 jaar voor witwassen. Het EVA-team heeft haar in Den Haag aangehouden.

Overgeleverd aan Polen

Een man van 52 jaar had nog een celstraf openstaan van 6,5 jaar voor mishandeling en bedreiging. Hij werd in Den Haag opgepakt en wordt overgeleverd aan Polen.

Een 40-jarige man werd in Zoetermeer aangehouden omdat hij nog 4 jaar de cel in moet voor verkeerszaken. Ook hij wordt aan Polen overgeleverd.

De politie heeft een verdachte aangehouden voor de brandstichting in een vakantieverblijf voor jongeren met een beperking in het Limburgse Heel. Het gaat om een man van 33 uit Berg en Dal.

Het gebouw van Stichting Wigwam, die vakanties voor jongeren met een beperking organiseert, was nog maar vijf dagen in gebruik toen het in de nacht van 21 op 22 april in vlammen opging. Uit forensisch onderzoek bleek eerder deze week dat de brand aangestoken was.

Volgens Margo de Kock, directeur van de stichting, zou de verdachte zijn ontsnapt uit een gesloten instelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Hij zou "zijn mond voorbij gepraat hebben" bij zijn begeleiders, die hierna contact opnamen met de politie, zegt ze tegen L1.

Willekeurige actie

De man zou na zijn aanhouding aan de politie bekend hebben dat hij de brand bij het vakantieverblijf had aangestoken. Hij biechtte ook een andere brand op. Uit de gesprekken met de politie bleek volgens de directeur dat de man plezier beleeft aan het aansteken van vuur.

Dat de man in een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking was opgenomen, heeft volgens De Kock geen verband met de activiteiten van de stichting. "De politie noemde het willekeur en enorme pech voor ons", zegt ze.

"Het allerbelangrijkst is dat we weten dat de actie niet op ons gericht was en dat we tegen elkaar kunnen zeggen: wij zijn veilig, het gaat niet nog een keer gebeuren. Het is gewoon vette pech dat het bij ons gebeurt, het had ook bij een loods of bedrijf kunnen zijn."

Onderzoek loopt

De politie bevestigt dat er een 33-jarige man uit Berg en Dal is aangehouden, maar wil verder niets over de identiteit van de verdachte kwijt, omdat het onderzoek nog loopt.

Bij het partijkantoor van D66 aan de Lange Houtstraat in Den Haag is rond 21.00 uur een explosief afgegaan. Een uur later meldde de politie dat er een verdachte is opgepakt.

Een woordvoerder van D66 zegt dat er een vuurwerkbom door de brievenbus naar binnen is gegooid. "Er waren mensen in het pand aanwezig maar niemand is gewond geraakt. Ze zijn zich wel wezenloos geschrokken", zegt de woordvoerder.

De hulpdiensten waren snel ter plekke:

De partijleider van D66, premier Jetten, noemt het "een laffe daad van intimidatie". "Voor wie denkt angst aan te kunnen jagen, heb ik een boodschap: wij laten ons in democratisch Nederland nooit het zwijgen opleggen door geweld", schrijft hij op sociale media.

De politie heeft hekken geplaatst in de omgeving en zegt dat sprake is van lichte schade.

'Bizar harde knal'

Op het moment van de aanslag waren ongeveer dertig mensen binnen. Er was een sprekersavond van de Jonge Democraten aan de gang, zegt Rachelle Smook, voorzitter van de jongerentak van de partij. "We zijn enorm geschrokken en ik ben opgelucht dat iedereen oké is. Het was een bizar harde knal."

"Ik ben ook woedend", zegt de voorzitter van de jongerenpartij. "Er zitten daar jongeren die zich maatschappelijk willen inzetten en dan krijgen we te maken met steeds extremer geweld. De democratische rechtsstaat werkt alleen als politieke deelname veilig is. Iedereen moet zich veilig kunnen uitspreken. Dit geweld raakt de democratie in zijn geheel."

Volgens Smook is een ruit bovenin de deur gesprongen, waardoor er glas lag. Ook stond er veel rook in het gebouw. "Sinds de demonstraties in september is er een vluchtroute. Bestuursleden konden iedereen mee naar buiten nemen, naar de tuin."

Eerdere vernieling

In september vernielden relschoppers ruiten van hetzelfde kantoor. Dat gebeurde na een uit de hand gelopen anti-immigratie-demonstratie op het Malieveld.

Het kwam die dag tot confrontaties tussen de politie en demonstranten; er werd met flessen en stenen naar de politie gegooid.

Tot nu toe zijn dertig relschoppers veroordeeld, ook voor het ingooien van de ruiten van het D66-kantoor.

Na een dag met zon, stapelwolken en maximumtemperaturen tussen de 13 en 20 graden, gaat het weer de komende dagen uit een ander vaatje tappen. Weliswaar tijdelijk, maar de timing is wellicht gunstig voor diegenen die in het weekend vrij zijn.

Morgen wordt het zo'n 15 tot 19 graden. De hoogste waardes zijn dan weggelegd voor het zuiden van Nederland. Op de Waddeneilanden trekt de wind 's middags wat meer aan, maar boven een groot deel van ons land staat er niet zoveel wind. De zon schijnt en het blijft vrijwel overal droog. Hoogstens kan er uit een enkele stapelwolk nog een lichte bui vallen.

Zaterdag loopt de temperatuur nog wat verder op. Net als zondag wordt het dan 18 tot 23 graden en het blijft droog. De nachten verlopen een stuk minder koud. Wel merken we in de loop van de zondag verandering. De wind neemt merkbaar toe, evenals de kans op een aantal regen- en onweersbuien, vooral in het zuidoosten van Nederland.

IJsheiligen

De nieuwe week begint heel anders. Van 11 tot 14 mei is het IJsheiligen, een periode van een paar dagen die zijn vernoemd naar de naamdagen van vier katholieke heiligen. Na deze dagen is de kans nog heel erg klein dat er vorst optreedt. Een heuglijk moment natuurlijk voor de mensen die de (zelf gekweekte) plantjes graag naar buiten willen verplaatsen, de grond in.

Dit jaar laat IJsheiligen wel wat van zich spreken, alhoewel we dat vooral aan de temperatuur overdag merken. Daar kan je in vergelijking met komend weekend een graad of 5 vanaf trekken. In de nachten daalt het kwik op neushoogte tot een graad of 4, maar aan de grond is er nog een kleine kans op vorst.

Dit weer hebben we te danken aan koude lucht uit het soms nog vorstrijke Scandinavië. En we zijn niet de enigen die dat gaan merken: ook in het midden van Europa wordt het zowel overdag als 's nachts een heel stuk frisser. Daarbij neemt ook de kans op buien toe.

Verregende dagen hebben we niet in het verschiet liggen, daar ziet het er nu althans niet naar uit. Maar een regenjas mee als je op weg gaat, is misschien geen overbodige luxe.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio heeft in Vaticaanstad paus Leo XIV ontmoet. Het bezoek wordt gezien als een poging om betrekkingen met het Vaticaan te herstellen na de publieke tirades van president Trump tegen de paus.

Volgens Rubio stond het bezoek al langer gepland, al gaf hij tegenover journalisten toe dat "er uiteraard wat dingen zijn voorgevallen". Het bezoek duurde uiteindelijk tweeënhalf uur. Rubio, die katholiek is, sprak ook onder meer met kardinaal Pietro Parolin, hoofd diplomatie van het Vaticaan.

In een verklaring zegt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat de ontmoeting "de sterke band tussen de Verenigde Staten en de Heilige Stoel en hun gedeelde toewijding aan de bevordering van vrede en menselijke waardigheid onderstreept".

Volgens het Vaticaan spraken Leo en Rubio over actuele gebeurtenissen "met bijzondere aandacht voor landen die geteisterd worden door oorlog, politieke spanningen en lastige humanitaire situaties, evenals over het belang om onvermoeibaar te werken aan vrede".

'Paus heeft alles al'

Tijdens het bezoek werden ook geschenken uitgedeeld. Rubio gaf de paus een kristallen presse-papier in de vorm van een American football-bal.

Rubio zei daarbij dat hij wist dat de paus een honkballiefhebber is, maar benadrukte dat de papierhouder het logo van zijn ministerie had. "Wat moet je iemand geven die alles al heeft", zei Rubio bij het overhandigen ervan.

De paus gaf op zijn beurt de buitenlandminister een pen, gemaakt van olijfhout met daarop zijn wapen en een fotoboek. "Olijf is natuurlijk de plant van de vrede", zei Leo over de pen.

Correspondent Vaticaan Andrea Vreede:

"Gewoonlijk worden alleen staatshoofden en regeringsleiders persoonlijk door de paus ontvangen, maar vandaag mocht ook buitenlandminister Rubio lang op audiëntie bij Leo XIV. Daarna had hij uitvoerige gesprekken met de Vaticaanse topdiplomaten.

Vrijgegeven videobeelden laten zien dat de ontmoeting tussen de paus en Rubio ontspannen en vriendelijk verliep. Wat er achter gesloten deuren precies is gezegd, zal niemand ooit weten, maar uit de toon en inhoud van de verklaring die het Vaticaan na enige uren verspreidde blijkt dat wat de kerk betreft eventuele spanningen voorbij zijn.

Die lijken vooral te maken te hebben met president Trump en in mindere mate met vicepresident Vance, en de relaties tussen de VS en het Vaticaan niet ernstig te schaden. Diplomatiek wordt dus op oude voet voortgegaan, totdat president Trump misschien besluit om opnieuw zijn stem te verheffen tegen de paus."

De rel begon toen Trump vorige maand op sociale media uithaalde naar de paus. Hij noemde Leo onder meer "zwak op het gebied van misdaad en heel slecht in buitenlandpolitiek".

Trump reageerde daarmee op de uitspraken van de paus waarin hij de oorlog in het Midden-Oosten had veroordeeld en opriep tot vrede en dialoog.

Trump deelde vervolgens een AI-afbeelding op sociale media waarin hij zichzelf als een Jezus-achtige figuur neerzette. De afbeelding werd na veel kritiek verwijderd maar de Amerikaanse president weigerde zijn excuses te maken. Trump beweerde dat hij als dokter werd weergegeven en het zijn taak was als president om mensen beter te maken.

Evangelie

Afgelopen maandag suggereerde Trump dat de paus het prima zou vinden als Iran een atoombom had en dat hij "veel katholieken in gevaar bracht" door zich uit te spreken tegen de oorlog.

Leo sprak dat een dag later tegen en zei dat het zijn missie is om zich in te zetten voor vrede. "Als iemand me wil bekritiseren omdat ik het evangelie verkondig, laat hem dat dan doen met de waarheid", aldus paus Leo. Al sinds de jaren 60 veroordeelt de kerk het gebruik van kernwapens, voegde hij eraan toe.

Trumps felle uitspraken kregen ook van anderen kritiek. Zo noemde de Italiaanse premier Meloni zijn uitlatingen onacceptabel. Ook veel katholieke Amerikanen, geestelijke leiders in de VS en ook de Iraanse president Pezeshkian veroordeelden Trumps tirades.

Voor de grote brand in een datacentrum in Almere is het sein brand meester gegeven. Dat meldt de Veiligheidsregio Flevoland. Veel organisaties met servers in het centrum hebben problemen, die indirect zijn veroorzaakt door de brand.

"Op dit moment gaat een drone naar binnen, om de gevolgen van de brand in kaart te brengen. We gaan zelf niet naar binnen, dat is te gevaarlijk", zegt een woordvoerder van de Veiligheidsregio. Ook worden gevelplaten van de zijkant van het pand afgehaald, om een beter beeld te krijgen van de situatie.

IT-servers

De brand ontstond om 08.45 uur in de technische ruimte van het datacentrum, zegt directeur Alexandra Schless. In het NorthC Datacentrum staan servers, waarop nationale en internationale klanten hun IT-omgevingen kunnen opslaan.

Er hebben geen servers of gegevensdragers in brand gestaan, maar wel een deel van de stroomvoorziening, die is deels verloren gegaan. De datazalen met klantomgevingen zijn niet verloren. "Op last van de brandweer hebben we de stroomvoorziening uitgeschakeld. De apparatuur in het datacentrum draait dus niet meer", zegt Schless.

Doordat de stroom is afgesloten kunnen organisaties waarvan platformen in Almere staan opgeslagen geen gebruik maken van hun systemen. Onder meer het CBS, het vervoerdersbedrijf TransDev en Universiteit Utrecht hebben er last van.

In onderstaande video zie je de rookpluimen van de brand:

De universiteit van Utrecht blijft morgen dicht. "Door brand in een datacentrum in Almere zijn er problemen met het netwerk, applicaties en websites van de Universiteit Utrecht. Dit heeft grote impact op het dagelijkse werk, onderzoek en onderwijs van en voor collega's en studenten", schrijft de onderwijsinstelling op zijn site.

De digitale systemen van de universiteit werken niet, evenals de toegangspassen. Medewerkers en studenten kunnen hierdoor werk- en studieruimtes niet in. "De noodzakelijke veiligheidsmaatregelen kunnen niet geboden worden", staat op de website van de universiteit.

Ook wordt afgeraden om online te werken of online onderwijs te volgen. Een student laat weten dat Osiris eruit ligt, een studentinformatiesysteem dat ook wordt gebruikt om officiële verslagen in te leveren. "Daar moet je je stageverslag en scriptie uploaden, en dan kun je het mogelijk laten publiceren."

Noodnummer

Ook sommige huisartsenpraktijken kunnen niet in hun systemen, zoals de praktijk van Jaap Wynia in Amsterdam. "Onze praktijk is best wel internetgericht. Ik was aan het bellen met een patiënt, en ineens was de verbinding verbroken."

De systemen en alle informatie van de praktijk draaien op de server in Almere. "Als die wordt uitgeschakeld hebben wij blijkbaar niks meer", aldus Wynia. "We kunnen niet bij de patiëntgegevens en hun dossiers, we weten de geplande afspraken niet, en we kunnen mensen slechter bereiken omdat we niet bij hun telefoonnummers kunnen."

Ook het contact van de patiënt met de praktijk wordt belemmerd: "Ik kan me voorstellen dat er mensen waren die dachten: waar is mijn dokter en hoe krijg ik die te pakken?" De praktijk maakt inmiddels gebruik van een noodnummer, "maar als het langer duurt, moeten we een andere oplossing verzinnen".

Meerdere NL-Alerts

Omdat bij de brand veel rook vrijkwam, zijn in de regio meerdere NL-Alerts verstuurd. Mensen moesten hun deuren en ramen dichthouden, en ventilatiesystemen uitzetten. De rook was van ver te zien.

Twee voormalige ministers van Defensie zijn veroordeeld tot de doodstraf wegens corruptie, melden Chinese staatsmedia. Het gaat om Wei Fenghe en Li Shangfu. Een militaire rechtbank achtte het bewezen dat Wei steekpenningen heeft aangenomen. Ook Li is hiervoor veroordeeld, en daarnaast voor het aanbieden van smeergelden.

De mannen krijgen van de rechtbank wel twee jaar uitstel van executie. Dat houdt waarschijnlijk in dat hun doodvonnis bij goed gedrag wordt omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Er is geen mogelijkheid tot strafvermindering of vervroegde vrijlating, meldt het staatspersbureau Xinhua.

Plotselinge verdwijning

Wei was minister van Defensie van 2018 tot 2023 en werd in maart 2023 vervangen door Li, die in oktober 2023 alweer werd ontslagen, twee maanden nadat hij plotseling uit het openbare leven was verdwenen. Zijn verdwijning leidde tot een hoop speculaties binnen de Chinese samenleving. Wei werd vervolgens in 2024 uit de Communistische Partij gezet wegens de vermeende corruptie. Ook werd zijn rang van generaal in de raketmacht ingetrokken.

Volgens China-deskundigen passen de veroordelingen binnen een grootschalige anticorruptiecampagne die president Xi Jinping binnen de legertop aan het doorvoeren is. De raketmacht en de afdeling materiaalinkoop zijn de belangrijkste doelwitten van de zuiveringen binnen het Volksbevrijdingsleger, de militaire tak van de Communistische Partij. Li werkte voordat hij minister werd tientallen jaren bij de afdeling materieel.

'Enorme geldsommen'

Chinese staatsmedia meldden volgens de BBC eerder al dat Li grote bedragen aan steekpenningen zou hebben ontvangen en anderen zou hebben omgekocht. Uit onderzoek zou daarnaast zijn gebleken dat hij zijn politieke verantwoordelijkheden niet nakwam en persoonlijke voordelen voor zichzelf en anderen nastreefde. Ook Wei zou grote bedragen en waardevolle spullen hebben aangenomen.

De straffen die zij hebben gekregen zijn de zwaarste die sinds 2012 aan hoge militairen zijn opgelegd. In dat jaar begon de anticorruptiecampagne van president Xi Jinping binnen het Volksbevrijdingsleger.

Rivalen uitschakelen

Begin dit jaar werden twee andere hoge militairen van het land aan de kant gezet. Toen ging het om generaal Zhang Youxia en stafchef Liu Zhenli. Zij werden verdacht van schendingen van discipline en de wet, en het hebben van "een uiterst negatieve impact" op de partij, de natie en het leger. De verdenking van corruptie wordt in China vaak gebruikt om rivalen uit te schakelen en controle binnen het systeem af te dwingen.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Li en Wei zullen hoogstwaarschijnlijk niet geëxecuteerd worden uit angst voor protest binnen de Communistische Partij. Het Chinese Volksbevrijdingsleger en de partij staat al sinds jaar en dag met elkaar op gespannen voet. Het leger heeft altijd een hoge mate van autonomie gehad. Daar probeert Xi verandering in te brengen. Maar het Volksbevrijdingsleger, dat het leger van de partij is en niet van de staat, heeft tegelijkertijd veel macht binnen de partij. Een executie kan mogelijk voor veel onrust zorgen.

In plaats daarvan zullen de mannen vermoedelijk in de zwaarbewaakte Qincheng-gevangenis in Peking geplaatst worden. De Qincheng-gevangenis, die in 1958 gebouwd werd met steun van de Sovjetunie, is de plek waar voormalige hoge functionarissen en politieke gevangenen worden vastgehouden. De gevangenis staat bekend om z'n relatief luxe faciliteiten.

Een andere voormalige partijprominent die in de Qincheng-gevangenis een levenslange gevangenisstraf uitzit, is Bo Xilai, voormalig partijleider van de stad Chongqing en de grootste uitdager voor het partijleiderschap van Xi Jinping in 2012. Ook de inmiddels overleden Liu Xiaobo, een van China's bekendste mensenrechtenactivisten, heeft in deze gevangenis gezeten."

Peter Gillis is veroordeeld tot een celstraf van achttien maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor belastingfraude. Daarnaast kreeg de ondernemer een taakstraf opgelegd van 60 uur voor het mishandelen van zijn ex.

De rechtbank acht bewezen dat de 64-jarige recreatieondernemer en realityster in 2020 en 2021 de aangifte vennootschapsbelasting te laat heeft ingediend voor onder meer zijn vakantieparken van de Oostappen Groep. Op die manier hield hij ruim 2,8 miljoen euro in eigen zak, aldus de rechtbank.

Gillis verklaarde eerder dat hij niet anders kon, omdat zijn administratie niet compleet was en zijn accountant was weggelopen, schrijft Omroep Brabant. Maar de rechtbank gaat hier niet in mee en oordeelt dat het volledig aan de ondernemer zelf te wijten is dat er niet op tijd belastingaangifte is gedaan.

Samenleving ondermijnd

Gillis heeft te weinig gedaan om zijn administratie op orde te krijgen, vindt de rechter. Zo was er niet genoeg personeel en werd geen actie ondernomen om dit te regelen. "Door zo te handelen heeft hij bewust het risico gelopen om niet op tijd aangifte te doen."

Volgens de rechtbank stond Gillis' administratie al jaren onder druk. "Het ging administratief al jaren mis en er zijn over meerdere boekjaren geen jaarcijfers opgemaakt." Dat wijst in de ogen van de rechter op een patroon.

Gillis wordt dan ook volledig aangerekend dat de belastingaangiftes niet op tijd zijn gedaan. Daarmee heeft hij de Nederlandse samenleving ondermijnd. Gillis moet voor zijn ondernemingen boetes van ruim 1,3 miljoen euro betalen.

Mishandeling ex

Eerder vandaag kreeg de ondernemer ook al een taakstraf van 60 uur opgelegd voor de mishandeling van zijn ex-partner, Nicol Kremers. Daarnaast moet hij haar een schadevergoeding van 1000 euro betalen.

De rechter vindt dat dankzij foto's, getuigenverklaringen en een 112-melding bewezen kan worden dat Gillis zijn ex in de neus en rug heeft gebeten. Ook heeft hij een oorbel uit haar oor getrokken en haar tegen een muur geduwd, meldt Omroep Brabant.

Tijdens de behandeling van de zaak drie weken geleden sprak Gillis de aantijgingen nog tegen en beweerde zijn advocaat dat de foto's en getuigenverklaringen niet klopten.

Talpa legt opnames stil

In reactie op het nieuws maakte Talpa bekend de opnames van het realityprogramma Massa is Kassa tijdelijk stil te leggen. Momenteel wordt het zestiende seizoen van de serie uitgezonden. Vandaag werden hiervoor de laatste opnames gemaakt bij de rechtbank in Den Bosch.

"Wij hebben kennisgenomen van de rechterlijke uitspraken in de rechtszaken rondom Peter Gillis. Zolang sprake is van hoger beroep of cassatie in deze zaken vinden er geen nieuwe opnames voor Familie Gillis: Massa is Kassa plaats", aldus een woordvoerder van Talpa.

Gillis overweegt in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak voor belastingfraude. In de mishandelingszaak doet hij dat in ieder geval niet. "Je ziet wat er gebeurt bij Ali B die in hoger beroep is gegaan", zegt Gillis, doelend op de zwaardere straf die de rapper vandaag kreeg.

Eerder veroordeeld

De veroordelingen van vandaag staan los van de uitspraak die vorig jaar al werd gedaan. De ondernemer kreeg toen een jaar cel opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor grootschalige belastingfraude.

Het ging toen onder meer om het zwart verhuren van chalets op zijn vakantieparken en het onjuist voeren en bewaren van de administratie. Tegen die uitspraak ging Gillis in hoger beroep.

In deze aflevering van De Dag reconstrueren we wat er gebeurde aan boord van de MV Hondius. Hoe kon het virus zich verspreiden? En hoe gevaarlijk is het hantavirus?

Rinie van Meurs was eerder als expeditieleider op de Hondius. Volgens hem is de situatie uniek: "Ik heb al vierhonderd cruises gemaakt, dit heb ik nog nooit meegemaakt."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Microbioloog Jean-Luc Murk vertelt dat een op de drie patiënten met deze variant van het hantavirus overlijdt. Maar dat is volgens Murk geen reden tot paniek. "Het virus is niet heel besmettelijk, maar je wil het risico tot nul beperken. En daarom wordt alles uit de kast getrokken."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Max Smedes
Eindredactie: Rosanne Sies

In 2024 werd er drie jaar cel geëist tegen Ali B en kreeg hij er twee. Nu, in hoger beroep, eiste het Openbaar Ministerie (OM) twee en een half jaar, maar heeft het gerechtshof hem drie jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf gegeven. Wat is er nu anders?

De zaak tegen Ali B draait om vier strafbare feiten: twee aanrandingen en twee verkrachtingen, bij drie vrouwen. Hij werd in 2024 door de rechtbank in Haarlem vrijgesproken van de twee aanrandingen. Voor één van de verkrachtingen werd hij wel veroordeeld, maar de tweede beoordeelde de rechtbank destijds als poging tot verkrachting. Die laatste betrof zangeres Ellen ten Damme.

Ali B heeft steeds gezegd aan alles onschuldig te zijn en ging in hoger beroep. Vandaag deed het hof uitspraak en veroordeelde hem dus tot drie jaar cel. Een hogere celstraf, ondanks een lagere eis van het OM.

Dit keer was de eis van het OM een half jaar lager dan de vorige keer omdat de aanklagers wilden dat het hof rekening zou houden met de grote media-aandacht voor de zaak, die Ali B als erg zwaar had ervaren. Ook vindt het OM dat meeweegt dat hij nog geen strafblad heeft. Verder had het OM nu bij een van de aanrandingen om vrijspraak gevraagd.

De tweede verkrachting

Ali B is nu veroordeeld voor beide verkrachtingen. Het Hof oordeelt dat er bij Ellen ten Damme wel degelijk sprake was van verkrachting, en niet alleen een poging daartoe. De rechtbank was tot die conclusie gekomen omdat ze zich hevig had verzet en B uiteindelijk de kamer had uitgekregen, zei de voorzitter van het hof vandaag.

Maar haar verklaringen dat B "een beetje" bij haar zou zijn binnengedrongen, is voor het hof juridisch gezien een voltooide verkrachting. Binnendringen is binnendringen kortom, ook terwijl ze zich hevig verzette.

Bovendien zag het gerechtshof voldoende steunbewijs. Kort na de verkrachting vertelde Ten Damme haar manager dat B te ver was gegaan en over haar grens was gegaan. Ook zag de manager daarna de effecten bij haar. De zangeres gedroeg zich ineens timide, "wezenloos en leeg".

Wat is verkrachting?

Verkrachting is het ongewenst seksueel binnendringen van het lichaam (vagina, anus of mond), met een penis, vinger of voorwerp, waarbij toestemming ontbreekt. Tot enkele jaren geleden moest hierbij ook nog sprake zijn van dwang of geweld, maar dat is niet meer zo.

Als er geen toestemming is, is dat doorslaggevend voor strafbaarheid. Wel houdt de rechter bij het opleggen van een straf vaak rekening met de mate waarin er sprake was van dwang. Ook als er eerst wel toestemming is, kan er sprake zijn van verkrachting als die toestemming later wordt ingetrokken.

Deze definitie geldt ook binnen een huwelijk. Iemand dwingen om een ander te penetreren is ook verkrachting. Onder aanranding vallen alle andere gedwongen seksuele handelingen, zonder binnendringen van het lichaam.

De andere verkrachting acht het hof, net als de rechtbank eerder, bewezen. Ook over de twee aanrandingen oordeelt het hof hetzelfde als de rechtbank. De verklaringen van beide vrouwen zijn wel geloofwaardig, maar er was niet genoeg steunbewijs om de aanrandingen wettig te bewijzen. In één geval was dat omdat het slachtoffer pas veel later iemand over het voorval had verteld.

Zelf de publiciteit gezocht

Voor het bepalen van de strafmaat wordt vaak gekeken naar soortgelijke zaken. Voor een verkrachting met "beperkte mate van dwang", zoals hier het geval was, wordt meestal een celstraf van twee jaar gegeven. Dat zou op vier jaar komen.

Maar het hof heeft beide verkrachtingen apart beoordeeld. De ene was "heftig, maar kort". De tweede noemt het hof een "langer durende aanval, waarbij ondanks hevig verzet toch is binnengedrongen".

De grote media-aandacht is voor het hof geen reden geweest om een lagere straf te geven. Ali B had kunnen weten dat deze delicten negatieve aandacht zouden kunnen opleveren, en heeft dat dus aan zichzelf te wijten, aldus het hof. Bovendien heeft hij zelf de publiciteit opgezocht.

Zo is het gerechtshof tot een gevangenisstraf van drie jaar gekomen. De advocaat van Ali B heeft al laten weten dat hij in cassatie gaat, wat de laatste mogelijkheid is om de uitspraak aan te vechten. De zaak wordt dan niet opnieuw inhoudelijk behandeld; de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht op de goede manier is toegepast.

In de video zie je hoe de rechter het vonnis tegen Ali B uitspreekt en motiveert:

Een 31-jarige man uit Oosterhout is veroordeeld tot negen jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het seksueel online afpersen van minderjarigen en het maken van kinderporno. Ook heeft de rechtbank hem schuldig bevonden aan ontucht en het verkrachten van een minderjarig meisje.

Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers, voornamelijk minderjarige meisjes, virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen.

Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Twee slachtoffers zocht B. fysiek op. Eén meisje werd meermaals door hem verkracht en een ander meisje aangerand.

Berekenend en geraffineerd

Het online misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In het onderzoek vond de politie beeldmateriaal van 72 kinderen. Vijftig daarvan zijn geïdentificeerd. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.

Volgens de rechtbank is verdachte Mohamed B. "zeer berekenend en geraffineerd te werk gegaan". "De verdachte benaderde de kinderen, won hun vertrouwen en verleidde of dwong hen om seksfoto's en seksfilmpjes van zichzelf te maken", stellen de rechters.

De man kon volgens Omroep Brabant tijdens zijn proces zijn handelen moeilijk onder woorden brengen. Wel bood hij zijn excuses aan. "Ik heb hulp nodig," zei hij.

Pedofiele stoornis

De rechtbank neemt het B. zeer kwalijk dat hij met zijn handelen geen rekening heeft gehouden met de gevolgen voor de slachtoffers en alleen oog had voor zijn eigen seksuele behoeften.

"Uit de verschillende slachtofferverklaringen blijkt ook dat de gevolgen voor veel van de kinderen groot zijn", oordelen de rechters, die daarom een celstraf van negen jaar op zijn plaats vinden.

Deskundigen hebben bij B. onder meer een pedofiele stoornis en kenmerken van autisme vastgesteld. Ook is hij verminderd toerekeningsvatbaar verklaard. Om die redenen legt de rechtbank de verdachte ook een tbs-maatregel op. Het Openbaar Ministerie had eerder acht jaar cel en tbs geëist.

Het aantal afpersingszaken neemt de laatste jaren snel toe. De politie registreerde vorig jaar bijna 3100 online seksuele misdrijven, waarvan sextortion er ook een is. Vaak zijn er tientallen en soms zelfs honderden slachtoffers per zaak.

De Australische autoriteiten hebben drie vrouwelijke Syriëgangers opgepakt die samen met hun kinderen waren teruggekeerd. Ze horen bij een groep van dertien Australiërs, die twee weken geleden het Syrische detentiekamp Al-Roj verliet.

De vrouwen werden op de luchthavens van Sydney en Melbourne gearresteerd. De autoriteiten stonden al klaar om ze op te pakken. Een 53-jarige vrouw wordt beschuldigd van vier misdrijven, waaronder misdrijven tegen de menselijkheid en slavenhandel.

Ook een 31-jarige vrouw wordt beschuldigd van het misbruiken van iemand als slaaf. Beide vrouwen kunnen 25 jaar celstraf krijgen.

De derde vrouw (32) wordt aangeklaagd voor onder meer lidmaatschap van een terroristische organisatie. Zij vertrok op 19-jarige leeftijd naar het gebied, dat toen nog in handen was van terreurgroep Islamitische Staat, en trouwde daar met een IS-strijder, schrijven Australische media. De vrouw riskeert een celstraf van tien jaar.

Correspondent Australië Meike Wijers:

"Er is grote ophef over de komst van de zogeheten 'IS-bruiden' naar Australië. De Australische regering heeft allerlei opties onderzocht om te voorkomen dat deze groep vrouwen en hun kinderen voet aan land kon zetten.

Maar juridisch heeft de regering geen poot om op te staan: de vrouwen hebben een Australisch paspoort en kunnen dus niet zomaar tegengehouden worden. Er wonen een paar duizend jezidi's in Australië die zich zorgen maken en ook de oppositie is kritisch. Die stelt dat de regering faalt in het beschermen van de Australische bevolking."

De Australische regering waarschuwde al dat de IS-vrouwen zouden worden aangehouden en aangeklaagd bij aankomst in Australië. Het land doet al meer dan tien jaar onderzoek naar Australiërs die betrokken zijn bij het plegen van misdaden in het zelfverklaarde kalifaat. Wie tussen 2014 en 2017 naar Syrië reisde om zich aan te sluiten bij IS kan een celstraf krijgen van tien jaar.

De kinderen van de Syriëgangers worden opgenomen in speciale reïntegratieprogramma's.

De overheid repatrieerde in 2022 vier vrouwen en dertien kinderen uit Syrische gevangenenkampen. Er verblijven nog zo'n 21 Australische staatsburgers in Al-Roj.