NOS Nieuws - Algemeen

De NAVO heeft positief gereageerd op de Groenland-deal tussen de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland. Denemarken en Groenland zelf benadrukken dat de gesloten overeenkomst de Groenlandse soevereiniteit niet zal aantasten, ondanks de bewering van de Amerikaanse president Trump dat Washington "permanente controle" krijgt over de veiligheid van het eiland.

Trump maakte vannacht bekend dat er een akkoord was bereikt met Groenland en Denemarken. Volgens Trump stelt de overeenkomst de VS in staat om een aanzienlijke militaire aanwezigheid op Groenland te vestigen en wordt het tegenstanders van Amerika verboden om eigen bases op het eiland te bouwen.

Denemarken en Groenland bevestigden de deal, maar zeiden niets over de details. Zo is niet duidelijk hoe groot de Amerikaanse militaire aanwezigheid gaat zijn en of Washington ook zeggenschap krijgt over buitenlands beleid of natuurlijke hulpbronnen in Groenland.

Denemarken en Groenland hebben de hoop uitgesproken dat een overeenkomst een einde maakt aan de maandenlange onzekerheid die was ontstaan door Trumps pogingen tot inlijving van Groenland, dat onderdeel is van Denemarken. Verwacht wordt dat het akkoord volgende week tijdens de Algemene Vergadering van de VN zal worden ondertekend,

Bijdrage aan stabiliteit

"Volgende week kan een goede week worden - voor Groenland, Denemarken en de Verenigde Staten", schrijft de Deense minister Rasmussen van Buitenlandse Zaken op Facebook. De Groenlandse premier Nielsen is tevreden. "De overeenkomst erkent de soevereiniteit en territoriale integriteit van ons Koninkrijk en het recht van het Groenlandse volk op zelfbeschikking", meldt hij.

Trumps dreigementen over Groenland leidden tot een diplomatieke crisis die de betrekkingen binnen de NAVO onder druk zette. De VS is het grootste en belangrijkste lid van de NAVO. De hoop is nu dat de spanningen zullen afnemen. Een NAVO-woordvoerder zei vandaag dat het bondgenootschap afspraken verwelkomde. De deal "zal bijdragen aan de bevordering van veiligheid, stabiliteit en samenwerking in deze cruciale regio", aldus de woordvoerder.

Jehovah's Getuigen mogen voortaan een bloedtransfusie ondergaan. De internationale leiding van de streng religieuze geloofsgemeenschap heeft bekendgemaakt dat het verbod daarop grotendeels wordt geschrapt. Het accepteren van een bloedtransfusie wordt nu een persoonlijke gewetenskwestie voor gelovigen. Zij mogen dus zelf beslissen of ze ermee instemmen.

Het verbod blijft alleen gehandhaafd bij zogeheten volbloed-transfusies, waarbij het volledige bloed wordt toegediend. Dit soort transfusies komt echter zelden voor. Bij vrijwel alle bloedtransfusies in Nederland en wereldwijd worden alleen bepaalde delen van het bloed toegediend, zoals rode bloedcellen, plasma of plaatjes. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een hartoperatie, een keizersnede of na een ernstig ongeluk.

In het verleden zijn er Jehovah's Getuigen overleden nadat ze een bloedtransfusie weigerden. Ook minderjarige patiënten die van hun ouders niet een bloedtransfusie mochten ondergaan overleden na weigering.

Veel Jehovah's Getuigen die een hartoperatie moeten ondergaan, worden behandeld in het Amphia-ziekenhuis in Breda. Daar zit het Topklinisch Expertisecentrum voor de zorg voor Jehovah's Getuigen, het enige van Nederland.

Bas Gerritse is cardio-anesthesioloog in het ziekenhuis en coördineert het expertisecentrum. "Dit is een enorme ommekeer van iets wat jaren gespeeld heeft", zegt hij. "Al vele jaren weigeren Jehovah's Getuigen bloedtransfusies en plotseling komt het bericht dat dat inzicht in het geloof is herzien."

Gerritse verwelkomt het nieuws. "Hartoperaties zijn ingewikkeld en gaan vaak gepaard met veel bloedverlies. Daarom is bloedtransfusie soms nodig." Voor Jehovah's Getuigen die dat niet wilden, zijn er in het Amphia-ziekenhuis speciale technieken zodat een operatie zonder bloedtransfusie ook veilig kan verlopen. Nu het verbod vervalt, kunnen zij dus vaker terecht in andere ziekenhuizen. Dat maakt de zorg eenvoudiger en veiliger, zegt de arts.

Handeling 15:20

Dat het hoofdkantoor van de Jehovah's Getuigen het verbod op bloedtransfusie aanpast, heeft te maken met een gesprek dat al langer gaande is in de gemeenschap. Eerder werd het bijvoorbeeld al mogelijk om je eigen bloed met een transfusie toegediend te krijgen. Dat bloed werd dan voor een operatie afgenomen en kon tijdens de operatie worden teruggegeven.

Als onderdeel van die discussie heeft het in de Verenigde Staten gevestigde hoofdkantoor ook opnieuw naar de Bijbelpassages gekeken waarop het verbod gebaseerd was. Dat gaat om Handeling 15:20, waarin staat dat gelovigen geen bloed mogen eten of drinken. Volgens Jehovah's Getuigen valt een bloedtransfusie met volbloed daar dus ook onder.

"Decennia hebben we geloofd dat dat ook betrekking had op de vier hoofdelementen van bloed (rode en witte bloedcellen, plaatjes en plasma, red.). Maar omdat de Bijbel het niet specifiek heeft over die componenten, moet iedere Jehovah's Getuige beslissen of hij bloed van een ander persoon accepteert", zegt een internationale woordvoerder van het hoofdkantoor in een video op Instagram.

De woordvoerder benadrukt daarna ook dat er alternatieven zijn voor bloedtransfusies. Dat soort alternatieve behandelingen worden bijvoorbeeld in het Amphia-ziekenhuis gegeven. "Bij het nemen van de beslissing is vooral het verlangen van Jehovah's Getuigen belangrijk om een schoon geweten voor hun God te houden", zegt de woordvoerder.

De Nederlandse tak van de gemeenschap zegt in een persbericht de persoonlijke keuzes van geloofsgenoten te zullen blijven "respecteren en steunen".

Toen het nieuws gisteren naar buiten kwam, werd Bas Gerritse niet lang daarna gebeld door de coördinator van het Nederlandse hoofdkantoor van de Jehovah's Getuigen. "Hij zei dat hij iets heel belangrijks moest zeggen en was enthousiast om het te vertellen. Zij realiseren zich heel goed dat dit voor veel mensen kan bijdragen aan veiligere zorg."

De politie gaat vaker drones inzetten om overtredingen in het verkeer aan te pakken. Het gaat om ernstige overtredingen, zoals het negeren van een rood kruis of achteruitrijden op de snelweg. De afgelopen maanden is daar in Amsterdam mee geëxperimenteerd.

"Rode kruizen worden veelvuldig genegeerd", zegt Tine Polmans van de Amsterdamse verkeerspolitie. "Nu zijn agenten die bijvoorbeeld na een ongeluk hulp verlenen, ook belast met het bekeuren van automobilisten die dat doen. Door de inzet van een drone hoeven hulpverleners op locatie zich daar niet meer mee bezig te houden."

Twee piloten

De drone wordt bestuurd door twee piloten. "Het is een grote drone, dat geeft meer risico", zegt piloot Giovanni daarover. "Mijn collega gaat over de drone en de bewegingen die 'ie maakt, en ik bedien de camera", zegt Giovanni. "Ik moet ervoor zorgen dat de overtredingen goed op beeld komen."

Zo'n overtreding wordt vervolgens gefotografeerd door de drone. Dat gebeurt alleen als de piloot de overtreding zelf ziet gebeuren. Dat geldt zonder drone overigens ook: een agent of inspecteur van Rijkswaterstaat moet de overtreding zien voordat er een bekeuring uitgeschreven kan worden.

Kritiek

De nieuwe werkwijze van de politie werd onder meer op Instagram aangekondigd. Op het bericht, waarbij onder meer de tekst 'Jij ziet ons niet, wij jou wel' stond, kwamen honderden reacties. Deels positief, maar er klinkt ook kritiek als 'politiestaat', 'zorgwekkend', en 'Big brother is watching us'.

"Dat klopt niet", zegt Polmans. "We houden je alleen in de gaten als je daadwerkelijk een overtreding maakt." Mensen die dat niet doen, worden volgens haar niet vastgelegd. "De dronepiloot maakt foto's van overtredingen, die worden aan het proces-verbaal toegevoegd."

Ook dronepiloot Giovanni wuift de kritiek weg. "Als je je aan de regels houdt, hoef je je geen zorgen te maken."

De proef in Amsterdam is inmiddels afgerond en als geslaagd bestempeld. Het Openbaar Ministerie heeft de werkwijze goedgekeurd en die mag nu in het hele land worden gebruikt.

Een jongen is vannacht gewond geraakt nadat hij tussen Uitgeest en Krommenie van een rijdende trein was gevallen. Volgens de politie had hij zich aan de buitenkant van de trein vastgeklampt.

Het incident gebeurde rond 01.20 uur. Vrienden van de jongen in de trein zagen hem na vertrek in Uitgeest aan een treindeur hangen, nadat hij net te laat was geweest om in te stappen. Toen zij hem kort daarna niet meer zagen, vermoedden ze dat hij was gevallen en sloegen ze alarm, schrijft de regionale omroep NH.

Ook andere reizigers hebben volgens de politie gezien dat iemand aan de buitenkant van de trein hing. Volgens getuigen viel de jongen van de trein toen die al een hoge snelheid had bereikt.

'Levensgevaarlijke acties'

De trein werd stilgezet en het treinverkeer op het traject werd tijdelijk stilgelegd. Hulpdiensten begonnen vervolgens een zoektocht langs het spoor. Een politiehelikopter vond de jongen niet veel later naast het spoor.

Hulpverleners bereikten hem via een sloot. De jongen is met onbekend letsel naar het ziekenhuis gebracht. Zijn leeftijd is niet bekendgemaakt.

NS en ProRail noemen het incident levensgevaarlijk. "Dit soort acties op en rond het spoor en de trein zijn levensgevaarlijk, doe het niet", zeggen de organisaties.

In het centrum van Maastricht is vlak bij het station een overleden persoon gevonden. Dat gebeurde rond 07.30 uur. Het lichaam lag in een bosschage aan de Noormannensingel.

"We houden er heel sterk rekening mee dat er sprake is van een onnatuurlijk overlijden", zegt een politiewoordvoerder tegen L1 Nieuws. "Dat komt door de omstandigheden waarin het slachtoffer is aangetroffen."

De omgeving is ruim afgezet voor onderzoek. Forensisch rechercheurs stellen sporen veilig.

Camerabeelden

De politie bekijkt camerabeelden uit de omgeving en ook worden omwonenden en mogelijke getuigen gesproken. Daarnaast wordt een drone ingezet om de vindplaats en de omgeving in kaart te brengen.

De identiteit van de overleden persoon is nog niet bekendgemaakt.

Een Canadese vrouw heeft een schadevergoeding toegekend gekregen van omgerekend ruim 15.000 euro vanwege discriminatie bij een verkeerscontrole. Het mensenrechtenhof van de provincie British Columbia oordeelde dat er bij het contact met de politie in Vancouver sprake was van "aantasting van haar waardigheid, gevoelens en zelfrespect".

Safiya Elshazly, een zwarte vrouw, zat op een dinsdagavond in december 2020 met drie anderen op de achterbank van een auto toen de politie het voertuig aanhield. Toen een agent haar vroeg naar haar legitimatie omdat hij een bekeuring wilde uitschrijven voor het niet dragen van de veiligheidsgordel, zei ze die niet bij zich te hebben.

Daarop hield de agent haar aan wegens obstructie en boeide hij haar buiten de auto met haar armen op de rug. In haar klacht wees Elshazly erop dat de agent haar anders behandelde dan de witte bestuurder. Die had eveneens geen legitimatiebewijs bij zich, maar werd volgens haar "beleefd behandeld, gerustgesteld en respectvol toegesproken".

Tegen de regels

Andere agenten die getuigden in de zaak verklaarden dat het tegen de regels is om iemand die geen legitimatie toont meteen te arresteren. Het standaard politieprotocol is dat een agent eerst naar persoonsgegevens als naam, geboortedatum en adres vraagt, om die in de beschikbare systemen op te zoeken.

Een andere agent die ter plaatse kwam zei vervolgens tegen de vrouw dat ze "behoorlijk dronken" was, zo viel te horen op geluidsopnames. De vrouw sprak dat tegen en zei dat ze uit geloofsovertuiging geen alcohol gebruikt. Dezelfde agent maande haar te blijven waar ze was, omdat hij niet wilde dat ze "ervandoor zou gaan", terwijl ze zich nauwelijks had verroerd.

'Boze zwarte vrouw'-stereotype

De politieleiding stelde in een verweer dat de vrouw geen nadeel heeft ondervonden van de situatie en voegde eraan toe dat de eerste agent haar had aangehouden vanwege haar gedrag, en niet vanwege "beschermde kenmerken" zoals ras en huidskleur.

De leden van het mensenrechtenthof veegden die lezing van tafel en achtten het "waarschijnlijker dan niet dat het stereotype dat zwarte mensen geneigd zijn tot crimineel gedrag, van invloed is geweest op het gedrag van de agenten". Zij onderwierpen haar aan "ongegronde, verscherpte controle en bestookten haar met denigrerende opmerkingen en beschuldigingen".

In dezelfde uitspraak oordeelt het hof dat het besluit om de vrouw te arresteren en fysiek in bedwang te houden "werd beïnvloed door zowel het stereotype van de 'boze zwarte vrouw' als door de onevenredige verwachting van volgzaamheid en gehoorzaamheid van mensen die als raciaal 'anders' worden gezien".

Schadevergoeding

Het hof, een semi-rechterlijke instantie, kende Elshazly een schadevergoeding van 25.000 Canadese dollar toe voor de aantasting van haar waardigheid, omgerekend zo'n 15.550 euro. Ook kreeg ze bijna 900 euro toegewezen voor de vervanging van haar telefoon, die tijdens de arrestatie beschadigd was geraakt.

Bij een verkeersongeval in Zwolle is gisteren een 58-jarige vrouw uit die plaats om het leven gekomen, meldt de politie. Het ongeluk gebeurde pal voor het Isala-ziekenhuis.

Het slachtoffer liep over een voetgangersoversteekplaats toen ze werd aangereden door een auto. Die werd bestuurd door een 83-jarige vrouw uit de gemeente Raalte.

Uit testen is gebleken dat de bestuurder niet onder invloed was van alcohol of drugs. De politie onderzoekt de oorzaak van de aanrijding, schrijft RTV Oost.

Mensen die het ongeluk zagen gebeuren krijgen slachtofferhulp aangeboden.

De demonstratie van de extreemrechtse organisatie Wij Zijn Het Volk in Den Haag is ontbonden, meldt de gemeente. "Vanwege aanhoudend geweld" zijn de demonstranten gecontroleerd weggeleid van het Malieveld.

Het Malieveld leeg is en de demonstranten zijn door de ME naar station Den Haag Centraal gedreven. Daar was de ME nadrukkelijk aanwezig om de toegang naar de stad af te sluiten.

Ook is er een noodbevel afgekondigd voor een deel van Den Haag. De politie mag mensen "die bijdragen aan wanordelijkheden" uit het gebied verwijderen.

Op beelden is te zien hoe het uit de hand liep:

Minister van Weel van Justitie spreekt op X van "walgelijke beelden vanaf het Malieveld". "Hitlergroeten, antisemitische leuzen, geweld tegen de politie en vuurwerk gooien naar de ME. Belangrijk dat hier snoeihard tegen opgetreden wordt", zegt hij. Ook spreekt hij zijn dank uit aan alle agenten "die weer voor onze rechtsstaat staan".

Verbod op mars door stad

Eerder vanmiddag verbood de gemeente al een geplande mars door de stad "vanwege ordeverstoringen, geweld tegen de politie en de blijvende aanwezigheid van gezichtsbedekkende kleding". De veelal in het zwart gestoken aanwezigen zochten de confrontatie met de politie en gooiden vuurwerk. Een onbekend aantal betogers werd aangehouden.

Nadat de mars was verboden, mocht een daaraan gepaarde demonstratie wel doorgaan op het Malieveld. Het bleef echter onrustig. Relschoppers bleven vuurwerk, stokken en rookbommen gooien. Daarop besloot de ME het waterkanon in te zetten.

Aan het begin van de middag waren op het Malieveld een paar honderd demonstranten aanwezig. Zij riepen onder meer "Homo's en pedofielen wegwezen", meldt Omroep West. Ook hielden ze spandoeken vast met racistische teksten, net als Prinsenvlaggen en White Pride-vlaggen.

Jaar na Malieveldrellen

De demonstratie was een jaar na de uit de hand gelopen demonstratie van 'Els Rechts' op het Malieveld. Relschoppers gooiden toen onder meer stenen naar de politie en staken politieauto's in brand.

Ook trok een grote groep de stad in, waar nog meer vernielingen werden aangericht. Zo werd het kantoor van D66 beschadigd. Ook werden journalisten belaagd.

Bij de start van de jaarlijkse herdenking van Operatie Market Garden zijn boven de Ginkelse Heide bij Ede tientallen parachutisten uit vliegtuigen gesprongen.

Vanwege de harde wind was lange tijd onduidelijk of de luchtlandingen door konden gaan. De piloten en de luchtmachtleiding hielden tot het laatste moment een slag om de arm of het veilig genoeg was om te springen.

Uiteindelijk kon de landing alsnog doorgaan en verschenen voor het oog van zo'n 40.000 belangstellenden de eerste parachutisten boven de Ginkelse Heide, schrijft Omroep Gelderland.

Operatie Market Garden

De militaire Operatie Market Garden in september 1944 was een gewaagd plan van de geallieerden met het doel om een einde te maken aan de Tweede Wereldoorlog. Het idee was om het oosten van Nederland te bevrijden, zodat ze van daaruit snel konden doorstoten naar het Ruhrgebied en uiteindelijk naar Berlijn.

Duizenden parachutisten landden ver achter de Duitse linies op onder meer de Ginkelse Heide. Zij moesten de bruggen over de Maas, Waal en Rijn veroveren op de Duitsers. Het plan mislukte, vooral doordat de Duitse tegenstand veel groter was dan aanvankelijk ingeschat. Bij de operatie sneuvelden tussen de 3500 tot 4000 geallieerden. Aan Duitse zijde vielen zo'n 3000 dodelijke slachtoffers.

Het voorprogramma werd door de ongunstige weersomstandigheden wel afgelast. Daardoor ging onder meer een streep door de sprong van leden van de Parachutegroup Holland vanuit een historische Dakota. Zij zouden met dezelfde soort parachutes springen die in 1944 door de geallieerden werden gebruikt.

Ongeveer 750 militairen uit twaalf NAVO-landen oefenden de afgelopen twee weken onder de naam Falcon Leap luchtlandingen en parachutistendroppings boven Nederland. De dropping boven de Ginkelse Heide is de afsluiting van de internationale oefening.

Op de heide vonden de hele week parachutesprongen plaats in aanloop naar de herdenkingen. Een militair belandde gisteren in een boom op de heide bij Renkum (Gelderland). De man zat een uur vast op ongeveer 7 meter hoogte en moest worden gered door de brandweer.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Ruim dertig jaar na de doop is de Batavia begonnen aan zijn laatste reis door Nederland. De reconstructie van het historische VOC-schip is vanochtend vanuit Lelystad vertrokken naar Amsterdam. Daar komt het op een draagconstructie te liggen, die naar verwachting begin volgende maand in z'n geheel op een ponton weer naar Lelystad wordt verscheept.

De hele operatie is nodig omdat de Batavia, sinds jaar en dag een publiekstrekker naast het outletcenter in Lelystad, houtrot vertoont en daardoor niet langer in het water kan blijven liggen. Voorzien van een 'stoel' is het schip in de toekomst weer te bekijken op steenworp afstand van de oude ligplaats: bij Museum Batavialand, dat eind 2028 weer open hoopt te gaan.

Het schip trok vanochtend veel bekijks:

De reconstructie van de Batavia is het geesteskind van Willem Vos, de scheepsbouwmeester die het plan in 1985 van de grond kreeg als leer- en werkgelegenheidsproject. De constructie was een puzzel. Bouwtekeningen waren in de 17de eeuw niet gangbaar en natuurgetrouwe tekeningen van de Batavia, die al op de eerste reis verging voor de kust van Australië, bestaan niet.

Door inspiratie op te doen bij andere schepen uit die tijd kon Vos toch aan de slag en in 1995, tien jaar na het begin van de bouw, doopte koningin Beatrix het schip in de haven van Lelystad. De Batavia deed dat jaar ook mee aan Sail Amsterdam. In de loop der jaren groeide de nieuwe Batavia uit tot een icoon van de stad, met naar schatting in totaal 5 miljoen bezoekers.

Voor anker in Sydney

Het schip diende ook als visitekaartje tot in het verre buitenland. Zo voer het in 1999 helemaal naar Sydney, waar het jaar erop de Olympische Spelen plaatsvonden. Die reis liep bijna op een debacle uit, schrijft Omroep Flevoland, omdat er niet genoeg geld was voor de terugreis. De gemeente Lelystad en provincie moesten toen bijspringen.

Ook maakte het schip zijn opwachting in De Scheepsjongens van Bontekoe (2007) en voer het voor opnames in avonturenfilm Michiel de Ruyter (2015) het Markermeer op. "Wie mag er nou met dit soort schepen gewoon zeeslagje spelen?", zei hoofdrolspeler Frank Lammers destijds bij een rondleiding over het schip, duidelijk onder de indruk.

Een paar jaar geleden was het volgens scheepsbouwer Vos al zo beroerd gesteld met de conditie van zijn 60 meter lange schip, dat ze de Batavia maar het beste ergens konden laten vergaan. "Zoals het een scheepswrak betaamt. Ik zou het schip een laatste rustplaats willen geven, op de Marker Wadden bijvoorbeeld. Op een leuke plek met een informatiecentrum erbij."

Zover wilde directie van Museum Batavialand het niet laten komen. Toenmalig directeur Astrid Hertog gaf al aan dat het de voorkeur zou hebben om het schip op het droge te trekken en van een overkapping te voorzien. "Maar dat is best een klus en operatie." Ruim vier jaar na Vos' voorstel om het schip een zeegraf te geven, komt de Batavia nu dus toch aan land.

De politie heeft op de A12 zo'n vijftig demonstranten weggehaald die bij Zevenaar ten zuidoosten van Arnhem de weg blokkeerden. Ook zijn naar schatting nog eens honderd betogers verwijderd in de omgeving van de oprit naar de A12.

De activisten zijn van Extinction Rebellion (XR). De betogers zijn in bussen afgevoerd, de meeste zijn vrijwillig ingestapt. Negen actievoerders bleven zitten op de weg en zijn weggetild door de politie.

Bij de wegblokkade werden door de activisten twee busjes en een auto gebruikt. Sommige demonstranten klommen vanaf het talud naar de snelweg. De actievoerders hadden onder meer spandoeken bij zich.

De politie had de XR-activisten opgeroepen om naar een aangewezen locatie te gaan in het centrum van Zevenaar, anders zouden ze worden opgepakt.

De politie heeft de demonstranten van de snelweg gehaald:

De weg is dicht vanaf Zevenaar in de richting van de Duitse grens, meldt de ANWB. Het verkeer wordt via de afrit Zevenaar de snelweg afgeleid.

XR voert vaker actie op (snel)wegen tegen subsidies voor fossiele brandstoffen. De groep bezette al vaker de A12 in Den Haag. Deze keer was vooraf niet bekendgemaakt waar het protest zou plaatsvinden.

Een Engelse voetbalclub heeft excuses aangeboden voor shirts met daarop de tekst "United 93". Oxford United, dat uitkomt in de derde profdivisie van Engeland, was zich er naar eigen zeggen niet van bewust dat een toestel van United Airlines met vluchtnummer 93, oftewel United 93, neerstortte tijdens de aanslagen van 9/11.

De tekst op het voetbalshirt had moeten verwijzen naar het oprichtingsjaar van Oxford United: 1893. De slogan "United 93" werd volgens de club op de shirts gezet "zonder begrip van de historische context en de bijbehorende verbanden".

UA-93 was een van de vier toestellen die op 11 september 2001 werden gekaapt door terroristen van al-Qaida. Twee vliegtuigen vlogen in het World Trade Center in New York. Een ander vliegtuig raakte het Pentagon, vlak bij Washington DC. Het vierde vliegtuig, United 93, stortte neer in Pennsylvania door ingrijpen van de passagiers. Het vermoeden is dat het vliegtuig onderweg was naar het Capitool.

De shirts van Oxford United zijn direct uit de verkoop gehaald. Ook neemt de club maatregelen om zo'n fout in de toekomst te voorkomen.

25 jaar geleden

Bij de aanslagen van 9/11 kwamen bijna 3000 mensen om het leven en raakten tienduizenden anderen gewond. De terroristische aanslagen waren deze maand 25 jaar geleden.

Bij de nationale herdenking op Ground Zero in New York werden onder meer de namen van de slachtoffers voorgelezen. Bij de dienst waren ook de oud-presidenten Clinton, Obama, Biden en Bush aanwezig.

De dagen na Prinsjesdag zijn veel ondernemers in de kinderopvang opgelucht. De plannen voor bijna gratis opvang in 2029 gaan door. De vrees was groot dat ze voor de derde keer zouden worden uitgesteld. Maar niet iedereen is even blij.

"Het is heel fijn dat het kabinet hieraan vasthoudt. Het is een belangrijke stap om kinderopvang toegankelijk te maken voor iedereen", zegt Karen Strengers van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK), die organisaties zonder winstoogmerk vertegenwoordigt.

Maar de opvangbedrijven die wel winst willen maken, zijn minder enthousiast. "We waarschuwen al langer voor de uitwerking. We willen graag meedenken, maar het moet wel reëel zijn", zegt Ilse Vanhijfte van Brancheorganisatie Kinderopvang. "We zien onze expertise niet terugkomen in beleid."

Personeelstekorten

Ze wijst erop dat de personeelstekorten oplopen als de opvang goedkoper wordt. En als meer mensen in de opvang gaan werken, dan zullen de tekorten in de al krap bemenste zorg ook nog groter worden.

De twee sectoren vissen "deels in dezelfde vijver", zegt econoom Ed Buitenhek. "De enige winnaars van dit plan zijn ouders die veel verdienen, want voor hen wordt het aanzienlijk goedkoper."

Er zijn volgens hem nu al niet genoeg geschikte locaties. "Bijna gratis klinkt geweldig, maar het is een onzinnig plan."

Het zal de schatkist ongeveer 3 miljard euro extra kosten per jaar. Critici onderstrepen dat dat zich niet gaat terugbetalen in meer gewerkte uren door ouders. De arbeidsparticipatie zal slechts stijgen met 0,2 procent, becijferde het Centraal Planbureau.

Gendergelijkheid

De dure crèche wordt gezien als een belangrijke oorzaak dat Nederland steeds slechter scoort op de wereldwijde ranglijst voor gendergelijkheid.

Fulltime, betaalbare opvang is cruciaal in regio's die goed scoren op vrouwenemancipatie. In bijvoorbeeld Berlijn en de Scandinavische landen kost dat zo'n 200 euro per maand voor twee kinderen.

In Nederland zijn ouders met modale inkomens er nu ongeveer 1200 euro netto aan kwijt. Voor wie meer verdient, kan daar nog eens 1000 euro bij komen.

De opvangbranche zal inderdaad meer personeel nodig hebben. Over vijf jaar moet de sector nog 24.000 medewerkers weten te vinden om voor alle nieuwe kinderen te zorgen.

Tegelijk nam het aantal medewerkers de afgelopen vijf jaar al toe met ongeveer 22.000 mensen. "Een enorme prestatie, helemaal in deze krappe arbeidsmarkt", zegt Strengers van de BMK. Het is gelukt door campagnes en subsidies om meer zij-instromers en studenten te werven. Daar zal dus nog een schepje bovenop moeten.

De toekomstige personeelstekorten worden bovendien steeds lager ingeschat. Dit zou kunnen komen doordat de plannen voor gratis opvang al twee keer werden uitgesteld, volgens een analyse van Ipsos en SEO economisch onderzoek.

Dat het nu al niet lukt om genoeg lokalen te vinden, komt grotendeels door het zwabberende beleid van de overheid, zegt Strengers. "Als de plannen niet steeds weer worden uitgesteld, weten ondernemers waar ze aan toe zijn. Dan durven ze te investeren op de lange termijn, in meer personeel en geschikte lokalen."

Korte versus lange termijn

Econoom Janneke Plantenga is kritisch op het idee dat de plannen niet tot meer gewerkte uren zullen leiden. "Het klopt dat het veel kost op de korte termijn", zegt de emeritus hoogleraar. Maar volgens haar moet je een langer perspectief aanhouden. "Je ziet het in andere landen die betaalbare opvang hebben ingevoerd: dat gaat samen met hogere arbeidsparticipatie van vrouwen."

De vraag is wel hoe de opvang daadwerkelijk toegankelijk blijft voor iedereen. Want ook in het nieuwe stelsel mag de crèche een eigen bijdrage vragen. De vrees is dat die omhooggaat, omdat hogere inkomens dat extra bedrag wel kunnen betalen. Mensen met lagere inkomens niet. De kinderopvangtoeslag vervalt, waardoor zij mogelijk duurder uit zijn.

Dat wil het kabinet voorkomen door de sector te bestempelen als een zogenoemde dienst van algemeen belang, waardoor de overheid eisen kan stellen aan de prijs. "De vraag is of zo'n constructie genoeg is om dat te adresseren", zegt Plantenga. "Je moet er vooral voor zorgen dat opvang betaalbaar wordt ook voor mensen met lagere inkomens."

Het dodental van de aanslag in Noord-Pakistan van gisteren is opgelopen tot 31, onder wie zestien politieagenten. Dat zegt een politiefunctionaris tegen persbureau AFP.

Een met explosieven geladen voertuig reed een moskee binnen in de stad Kohat. Het gebedshuis staat op het terrein van de antiterreurpolitie. In de moskee waren meerdere agenten aan het bidden.

Ook probeerden gewapende mannen een politiekantoor binnen te komen, wat uitmondde in een vuurgevecht met agenten. Bij een kantoor van een inlichtingendienst in de buurt werd bovendien een aanslag gepleegd door een zelfmoordterrorist.

Nachtelijke operatie

Bij het geweld raakten tientallen mensen gewond. De verwachting was gisteren al dat het dodental verder zou oplopen omdat sommige gewonden in kritieke toestand verkeerden.

De operatie tegen de militanten ging vannacht nog door. Inmiddels zou de operatie zijn afgerond nadat belangrijke delen van de gebouwen waren ontruimd, schrijft het Pakistaanse nieuwsmedium Dawn.

Aanslag opgeëist

De verantwoordelijkheid voor de aanslag is inmiddels opgeëist door de lokale militante groepering Ittehad-ul-Mujahideen Pakistan. Die is gelieerd aan de Pakistaanse Taliban: de Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP). De antiterreureenheid die het doelwit was van de aanvallers, voerde de afgelopen jaren meerdere operaties uit tegen deze militanten.

De TTP voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. De TTP pleegt aanslagen met als doel de regering omver te werpen en te vervangen door een eigen, strikt islamitische bestuursvorm.

Dit jaar zijn ruim 800 Pakistanen bij aanslagen gedood, onder wie burgers, militairen en agenten. Ook kwamen ruim 2000 militanten om het leven.

President Trump heeft zijn handtekening gezet onder een wet die omvangrijke Amerikaanse sancties tegen Rusland mogelijk maakt. Zo kan Trump landen die veel Russische brandstoffen inkopen importheffingen opleggen tot 100 procent. Ook krijgen hoge Russische functionarissen te maken met nog meer beperkingen en moet de Russische schaduwvloot het lastiger krijgen.

Doel is om landen als China en India zover te krijgen dat zij hun olie en gas elders gaan inkopen en er minder geld naar de Russische schatkist vloeit voor de oorlog in Oekraïne. De sancties zijn ook gericht tegen Russische tankers die energievoorraden ondanks handelsbeperkingen nog naar allerlei plekken in de wereld weten te krijgen.

Het sanctiepakket wordt gezien als de meest vergaande vorm van Amerikaanse steun aan Oekraïne sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis. Een jaar geleden gaf Trump ook groen licht voor sancties tegen Rusland, maar die waren enkel gericht tegen Russische oliemaatschappijen. Tot grote financiële steunpakketten voor Oekraïne, zoals onder de vorige regering, komt het onder Trump niet.

Veel Democraten tegen

Het nieuwe sanctiepakket kwam tot stand op initiatief van de pas overleden Republikeinse senator Lindsey Graham, die gold als bondgenoot van Trump én steunpilaar voor Oekraïne. Kort voor zijn dood was hij nog in Kyiv voor overleg met president Zelensky. Die woonde in juli Grahams uitvaart bij in de VS en drukte Amerikaanse politici daarna op het hart akkoord te gaan met de wet.

Die steun kwam er: de Senaat stemde vorige maand in met het naar Graham vernoemde wetsvoorstel, het Huis van Afgevaardigden volgde deze week. Bij de stemming voegden tientallen Democraten zich bij de Republikeinen, waarmee zij ingingen tegen de partijlijn. Tegenstanders van de wet vrezen dat Trump de heffingen willekeurig zal inzetten, met hogere consumentenprijzen tot gevolg.

Zelensky sprak na de ondertekening van de sanctiewet zijn dank uit aan president Trump en "alle Senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden die hun steun hebben betuigd". Hij spreekt van "uiterst belangrijke wetgeving". "De beste manier om Lindsey te eren, is door de bepalingen van deze wet volledig en voortvarend uit te voeren."

Honderd jaar na zijn geboorte gaat in zijn geboortestad Osnabrück een opera in première over Peter van Pels, de onderduiker uit het Achterhuis. Het muziekstuk moet laten zien dat hij meer was dan alleen het eerste vriendje van Anne Frank. "De uitdaging was om hem zijn eigen stem te geven."

"Peter van Pels is een beroemd figuur dankzij het dagboek, maar weinig mensen weten dat hij uit Osnabrück komt", zegt initiatiefnemer Ulrich Mokrüsch, artistiek directeur van het Theater Osnabrück, tegen Duitse media. "Zelfs in de stad zelf weten maar weinig mensen dat."

Peter van Pels werd er in 1926 geboren, 80 kilometer van de grens met Nederland. Uit angst voor het opkomende nazisme verhuisde het Joodse gezin in 1937 naar Amsterdam, waar zijn vader Hermann voor Otto Frank ging werken. In 1942 doken ze samen met de Franks en tandarts Fritz Pfeffer onder in het Achterhuis aan de Prinsengracht.

Einde in Mauthausen

De opera gaat expres verder dan alleen het stuk dat door Anne Frank werd vastgelegd. Een fictief verhaal, omdat er nauwelijks details over zijn leven voor en na het Achterhuis bekend zijn. Zo bestaat er maar één foto uit zijn tijd in Amsterdam.

"Het was belangrijk voor ons om een breder verhaal te vertellen dan alleen dat uit het dagboek. Dat is het cruciale verschil: het is het hele verhaal, van Osnabrück, via zijn onderduikadres in Amsterdam helemaal tot Auschwitz en Mauthausen, tot aan zijn dood."

Peter van Pels overleed aan alle ontberingen die hij had meegemaakt op 10 mei 1945, vijf dagen na de bevrijding van het concentratiekamp. Zijn ouders waren al maanden eerder door de nazi's vermoord. Anne's vader Otto was de enige van de acht onderduikers die de oorlog overleefde.

Opera is volgens Mokrüsch de ideale kunstvorm om dit tragische verhaal te vertellen. "De grootsheid en schoonheid van deze vertelvorm doen recht aan de omvang van het onderwerp", meent hij. "Het is niet een saaie geschiedenisles die je uit morele verplichting moet doorstaan omdat het zo belangrijk is. Het is ook gewoon een fijne avond theater."

Hij heeft dan ook 2000 schoolkinderen uit de stad uitgenodigd om langs te komen, zodat ook zij bekend raken met het verhaal en de bredere context. "15-jarigen, net zoals hij was", zegt Mokrüsch, die hoopt dat ze zich herkennen in Peters zoektocht naar een eigen identiteit.

"Dit was natuurlijk ook een normaal tienerleven", vult hij aan. "We willen de mensen van wie de levens verwoest werden laten zien als meer dan alleen slachtoffers." De bewoners van het Achterhuis waren volgens hem ook slechts "heel normale mensen in vreselijke tijden". "We hebben het voorrecht op te groeien in totaal andere tijden."

Toch klinken de echo's van het verleden steeds luider door, nu in Duitsland de radicaal-rechtse AfD zo succesvol is. Mokrüsch wijst erop dat het stuk daarmee ook actueel is geworden. "We hadden niet kunnen bevroeden dat dit verhaal, over hoe om te gaan met de herinneringscultuur, steeds belangrijker zou worden."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Goedemorgen! In Den Haag en Utrecht staan demonstraties gepland en op de Ginkelse Heide bij Ede wordt Operatie Market Garden herdacht.

Eerst het weer: vandaag heeft bewolking de overhand en vooral in het noorden en midden van het land valt soms een klein beetje regen. Bij een matige tot krachtige zuidwestenwind wordt het een graad of 21. De komende dagen is het veelal droog met geregeld zon. Daarbij lopen de maxima geleidelijk weer wat op.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De VS en Denemarken zeggen een akkoord te hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee lijkt er na eerdere dreigementen van president Trump om Groenland desnoods met geweld in te nemen een diplomatieke oplossing gevonden voor het geschil.

Volgens Trump geeft het akkoord de VS "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat de overeenkomst "de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt", maar ging niet in op details die Trump noemde in zijn socialemediabericht over het akkoord.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein, met als onderschrift 'aucteur'. De markante Deelder noemde zichzelf zo, als samentrekking van acteur en auteur. Hij moest als schrijver gehoord én gezien worden.

Op het plein is ook een beeld van de immer in zwart geklede Deelder onthuld. Zijn dochter is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. De levendige plek past hem goed, vindt ze. "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."

Fijne dag!

Hoeveel verder is het kabinet met de begroting na deze volle politieke week? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander zet de conclusies op een rij. Volgens hem ging premier Jetten het grootste debat van het jaar in om de problemen niet groter te maken. Dat is gelukt, hij koopt tijd. Maar de vraag is of de grote doorbraken die hij beloofde wel enige kans van slagen hebben, als hij geen keuze maakt tussen links en rechts.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het Twentekanaal werd deze zomer voor het eerst volledig afgesloten voor de scheepvaart, maar zeer waarschijnlijk niet voor het laatst. De zeer lage waterstand waardoor de afsluiting nodig was, kan rond 2050 iedere twee jaar voorkomen. Dat blijkt uit berekeningen die bij Rijkswaterstaat al zeker twee jaar bekend zijn.

De NOS onderzocht onder meer documenten die werden verstrekt door Rijkswaterstaat. Die stukken hadden openbaar toegankelijk moeten zijn, maar dat waren ze tot nog toe niet.

Het grote probleem zit in de sluizen en gemalen bij het Gelderse Eefde, vlak bij Zutphen. Daar wordt water van de IJssel naar het Twentekanaal gepompt. Dat gemaal werd tien jaar geleden nog voor miljoenen verbouwd, maar bij die verbouwing werd geen rekening gehouden met de lage rivierstanden die we deze zomer hebben gezien.

Het pas gerenoveerde gemaal zou eigenlijk moeten worden afgebroken om plaats te maken voor een geheel nieuw moderner gemaal, blijkt uit een onderzoek dat vier jaar geleden al in opdracht van Rijkswaterstaat werd uitgevoerd. Het huidige gemaal opnieuw renoveren was volgens de onderzoekers nauwelijks een optie. Het zou inefficiënt zijn en lost de problemen niet definitief op.

Klap voor economie

De afsluiting van het Twentekanaal kostte bedrijven deze zomer tientallen miljoenen. Ze konden hun grondstoffen en producten niet meer via het kanaal aan- en afvoeren. Vervoer over de weg is veel duurder of soms zelfs onmogelijk.

Als het Twentekanaal vaker wordt afgesloten, zou dat een enorme klap zijn voor de economie in Oost-Nederland, zegt Anne-Ruth Scheijgrond van het Twentse havenbedrijf. "Het betekent dat voor een groot aantal bedrijven het niet meer interessant is om hier aan het water gevestigd te zijn."

Waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat noemen de situatie rond het gemaal bij Zutphen intern al jaren "niet robuust" en ongewenst. Rijkswaterstaat weet al sinds het zeer droge jaar 2018 dat deze problemen spelen, maar er gebeurde tot nu toe weinig om ze daadwerkelijk op te lossen.

Er volgde onderzoek op onderzoek, maar een concreet plan voor een nieuw gemaal ligt er nog niet. Ook dit jaar kondigde minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) weer een nieuw onderzoek aan, dat twee jaar gaat duren. Pas daarna kan er aan een nieuw gemaal worden gebouwd.

Een woordvoerder van het ministerie van I&W verwacht wel dat het onderzoek dat nu wordt gedaan, het laatste onderzoek zal zijn. "Dit is de laatste stap voordat de schop daadwerkelijk de grond in gaat." Of dat echt gebeurt, is nog wel afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek. Als alles mee zit, zou een nieuw gemaal er in 2033 kunnen staan.

Te laat

Voor de bedrijven in Twente is dat veel te laat, zegt Scheijgrond van het havenbedrijf. "Wat mij betreft hadden we gisteren al moeten beginnen. We weten al sinds 2018 dat dit gemaal niet geschikt is voor deze lage waterstanden, dus dat moet aangepast. We zijn nu veel te lang bezig met onderzoeken en afwachten."

In de tussentijd kost het gebrekkige gemaal elk jaar veel geld. Niet alleen doordat er minder scheepvaart mogelijk is voor bedrijven, maar ook doordat er jaarlijks noodpompen moeten worden aangelegd. Dat kost miljoenen, maar is nodig om het oosten van Nederland toch van water te voorzien.

Rijkswaterstaat liet zowel in 2022 als in 2024 uitrekenen hoe vaak de IJssel in de toekomst te maken zal krijgen met zeer lage rivierstanden. Er waren gunstige scenario's, maar die lijken inmiddels al niet meer realistisch. Met een zomer als die van dit jaar werd in die scenario's geen rekening gehouden.

Klimaatverandering

De ongunstige scenario's voor 2050 lijken nu al uit te komen. Daarin zou het water iedere twee jaar lager komen te staan dan het niveau waarop afgelopen zomer het Twentekanaal werd afgesloten.

Dat de waterstanden in de IJssel steeds verder zakken, is deels het gevolg van klimaatverandering, maar niet alleen. De bodem van de rivier de Waal speelt ook een rol. Die bodem slijt steeds verder uit, waardoor het water in die rivier lager komt te staan. De IJssel is verbonden met de Waal en het waterniveau van die rivier wordt daardoor mee naar beneden getrokken.

Daar komt het opwarmende klimaat bij. Daardoor smelten gletsjers af en valt er in de Alpen in de winter minder sneeuw. In het verleden stroomde veel gesmolten sneeuw in de zomer door de Rijn en de IJssel, die hoeveelheid is minder groot geworden. Ook verdampt er onderweg meer rivierwater door de hogere temperaturen.

Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein.

Het idee om een plein naar Deelder te vernoemen, leefde al langer in Rotterdam, maar kon vanwege de regels nu pas worden uitgevoerd. Een van die richtlijnen is dat iemand niet binnen vijf jaar na zijn of haar overlijden in aanmerking komt voor een straatnaam. "Dat geldt helaas ook voor Jules Deelder natuurlijk", zegt Thijs Bijpost, secretaris van de Straatnamen- en Gedenktekencommissie, tegen Rijnmond.

Het plein had jarenlang geen naam. Volgens Bijpost past de locatie goed bij de dichter. "Vanwege de nabijheid van zijn woning en omdat het dicht bij zijn stamcafé Ari is, natuurlijk."

'Liever een plein dan een straat'

De dochter van Deelder, Ari Deelder, is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. "Jules waardeerde het enorm als mensen zijn werk lazen. Hij heeft nooit geleefd met de gedachte dat ze later een plein naar hem zouden vernoemen, al zei hij al in 1984 dat hij liever een plein dan een straat kreeg."

Ook is er een beeld onthuld dat op het plein staat. Ari Deelder: "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."

Jules Deelder overleed in december 2019 op 75-jarige leeftijd na een kort ziekbed.