NOS Nieuws - Algemeen

Bij Amerikaanse aanvallen op de Houthi's in Jemen vorig jaar zijn zeker 153 burgers om het leven gekomen en raakten bijna 250 burgers gewond. Dat blijkt uit een rapport van het ministerie van Defensie dat het jaarlijks moet delen met het Amerikaanse Congres.

Vorig jaar voerde het Amerikaanse leger aanvallen uit op minstens duizend doelen van de Jemenitische militie. De strijdgroep heeft destijds zeker tientallen Amerikaanse defensievaartuigen en commerciële schepen in de Rode Zee onder vuur genomen.

De Houthi's begonnen naar eigen zeggen met het uitvoeren van aanvallen in de Rode Zee uit solidariteit met de Palestijnen in Gaza. Ze hebben met de steun van Iran in grote delen van Jemen de macht en zijn tegen invloed van de VS en Israël in de regio.

Burgerslachtoffers

Volgens het leger gaat het in het rapport om slachtoffers die omkwamen bij drie Amerikaanse aanvallen. Bij een daarvan, op een gevangenis waar Afrikaanse migranten vastzaten, werden zeker 38 mensen gedood. Bij een andere aanval op een haven in Jemen vielen 80 doden. 71 mensen raakten daarbij gewond. Bij een derde aanval, op een woning in de door de Houthi's gecontroleerde hoofdstad Sana, kwamen 5 mensen om.

The Wall Street Journal schrijft dat het voor het eerst is dat de VS erkent hoeveel burgerslachtoffers er vielen bij Amerikaanse aanvallen. Naar 15 andere aanvallen met burgerslachtoffers wordt nog onderzoek gedaan, zegt het Amerikaanse ministerie.

Nieuwe aanvallen Houthi's

Nadat er vorig jaar een wapenstilstand werd afgesproken tussen de Houthi's en de VS, mengde de militie zich in maart in de oorlog in het Midden-Oosten. Eind juli kondigde de groep een maritieme blokkade aan tegen Saudi-Arabië, een belangrijke bondgenoot van de VS.

De sjiitische militie voert sindsdien geregeld aanvallen uit op onder meer kampen van het leger van Jemen, Saudi-Arabië en tankers in de Rode Zee.

Tijdens het leeghalen van een woning is een Britse schoonmaker op een ongeopende Marsreep met een houdbaarheidsdatum tot 1991 gestuit. Opvallend is vooral het formaat: de reep weegt ruim anderhalf keer zoveel als een Mars die nu in het Verenigd Koninkrijk wordt verkocht.

Victoria Gordon, die een schoonmaakbedrijf runt en huizen ontruimt, plaatste vorige week een video op social media van de 35 jaar oude reep. Die ging vervolgens viraal.

"In een van de dozen die ik openmaakte, vond ik de Marsreep. Mijn oog viel erop, omdat hij zo enorm was. Ik pakte hem op en hij bleek bijna net zo groot als mijn hand", vertelde ze aan BBC Radio Lincolnshire.

Aanvankelijk zag het er niet naar uit dat ze de 35 jaar oude reep überhaupt zou vinden. De woning in Scunthorpe in Oost-Engeland stond zo vol spullen dat de deur nauwelijks openging. "De vloer lag tot het plafond bezaaid met spullen. We waren het huis van een verzamelaar aan het leeghalen en alles wat we aantroffen was tientallen jaren oud."

Haar video op TikTok over de vondst werd al meer dan 1 miljoen keer bekeken. De Mars uit 1991 is 10 centimeter lang en weegt 62,5 gram. Een huidige Britse Mars is met 9 centimeter iets korter, maar met 40 gram vooral een stuk lichter. Een Nederlandse Mars weegt overigens 51 gram.

Ook de prijs is veranderd met de jaren. In 1991 kostte een reep in Britse buurtwinkels tussen de 25 en 30 pence. Gecorrigeerd voor inflatie komt dat neer op ongeveer 75 pence nu. Tegenwoordig kost een Mars in het Verenigd Koninkrijk zo'n 1,20 pond, omgerekend 1,40 euro.

Krimpflatie

Op sociale media leidt de vondst tot veel reacties over krimpflatie: het verschijnsel waarbij fabrikanten producten kleiner maken, terwijl de prijs gelijk blijft of stijgt. Het fenomeen komt ook in Nederland voor.

Het Amerikaanse bedrijf Mars Incorporated zegt in een reactie dat de afmetingen van de repen in de loop der jaren zijn veranderd door een veranderende vraag van consumenten, stijgende productiekosten en de hogere prijs van cacao.

De KNVB heeft 24 NAC-supporters een landelijk stadionverbod opgelegd.

De 24 worden verantwoordelijk geacht voor ongeregeldheden bij de thuiswedstrijd van hun club tegen Heerenveen op 10 mei. Die wedstrijd werd vlak voor tijd definitief gestaakt nadat voor de tweede keer brandende fakkels op het veld waren gegooid.

De stadionverboden zijn onder meer opgelegd voor het gebruik van geweld, het gooien van voorwerpen en vloeistoffen, het gooien van illegaal vuurwerk op het veld en wangedrag, meldt Omroep Brabant.

Eerder werd bekend dat de KNVB de club uit Breda ook een boete oplegt van 10.000 euro vanwege het wangedrag van de eigen aanhang.

Opvallend is dat de voetbalbond afziet van een zwaardere straf, zoals een thuiswedstrijd zonder publiek. Maar de bond weegt mee dat NAC na de wedstrijd meteen maatregelen trof, zoals lokale stadionverboden voor een aantal relschoppers. Rondom de wedstrijd werden elf mensen aangehouden.

Kleine groep

"10 mei was een dag die niemand binnen NAC nog een keer wil meemaken", reageert directeur Remco Oversier van NAC. "Gelukkig keerden ruim 20 duizend supporters deze kleine groep meteen de rug toe."

De wedstrijd van 10 mei was beladen omdat NAC vocht om in de eredivisie te blijven.

Punten verspelen

De club uit Breda moest winnen en hopen dat Telstar en Volendam punten zouden verspelen. Maar Volendam speelde met 1-1 gelijk tegen Excelsior en Telstar won met 3-0 bij Heracles Almelo. Door die uitslagen eindigde NAC als zeventiende en keerde de club na twee seizoenen eredivisie weer terug naar de eerste divisie.

Het wordt vanavond heel vroeg schemerig, maar niet door de zonsondergang. De maan schuift namelijk voor de zon. Het wordt de grootste zonsverduistering in Nederland sinds 1999 en op allerlei plekken en manieren proberen mensen het natuurfenomeen te zien.

Binnen Europa zal op IJsland en in Portugal en Spanje een volledige zonsverduistering te zien zijn. In Nederland zal zo'n 90 procent van het zonsoppervlak bedekt zijn door de maan. Deze situatie zal zich pas in 2081 weer voordoen in ons land.

Hier zie je meer informatie over de komende zonsverduistering:

In Nederland begint de zonsverduistering rond 19.15 uur. Omstreeks 20.10 uur is het hoogtepunt, de maan lijkt dan de 'grootste hap' te nemen uit de zon. Ongeveer een uur later gaan de maan en de zon samen onder.

Opgelet: gebruik geen zonnebril, lasbril of cd en kijk al helemaal niet met het blote oog. Oogartsen waarschuwen dat dit tot schade aan je netvlies kan leiden. Gebruik alleen een eclipsbril die voldoet aan veiligheidsnorm ISO 12312-2.

Lange file

Op die eclipsbrillen is een run ontstaan. Toen de Sterrenwacht op de Brunssumerheide in Zuid-Limburg er gisteravond 600 aanbood, ontstond een lange file op de toegangsweg. "Gezien deze toeloop verwacht ik dat duizenden mensen straks zonder brilletje weer naar huis moeten", zei een omwonende bij L1 Nieuws.

Opticiens zijn veelal ook door hun voorraad heen. Bij Berghorst Optiek in Wezep gingen er ruim 350 over de toonbank, om 09.15 uur gisteren werd de laatste verkocht.

Maar de vraag blijft groot. "De telefoon staat roodgloeiend", laat de opticien aan de lokale omroep weten. Mensen bellen volgens hem niet alleen vanuit de buurt. Zelfs vanuit België wordt gevraagd of er nog een eclipsbril te koop is.

27 jaar geleden geleden, tijdens de laatste grote zonsverduistering, was men hier nog niet zo strikt in. In extreme gevallen werden soms zelfs twee glazen met bruin bier gebruikt als 'eclipsbril':

Een andere veilige optie is om de verduistering indirect te bekijken. Maak bijvoorbeeld een gaatje in een stuk papier en werp daarmee een schaduw op een witte achtergrond. Je kunt de verduistering zo als het ware projecteren.

Weerpresentator Willemijn Hoebert:

"Aan het weer zal het niet liggen of je die eclips wel of niet ziet. Het wordt een warme en zonnige dag en ook ten tijde van de eclips liggen de temperaturen op veel plekken nog hoog. Op de Waddeneilanden is het rond 20.00 uur een graad of 20. In het midden van Nederland is het dan zo'n 24 tot 27 graden en in het zuiden van Nederland is 28 tot 30 graden nog steeds mogelijk. Er staat ook nauwelijks wind.

Wel zijn er vooral in het noorden wat velden met sluierwolken, dat is hoge dunne bewolking, maar dat zou de pret niet mogen drukken. De eclips is hier goed doorheen te zien. Het grootste obstakel is dat de zon al best wel laag staat als het moment van de eclips daar is en dus moet je zorgen voor vrij uitzicht op het westen tot noordwesten."

Op talloze plekken in het land komen mensen samen voor het schouwspel. Sterrenwachten, zoals die van de Radboud Universiteit in Nijmegen, openen hun deuren. De verduistering is daar te zien door telescopen, die voorzien zijn van professionele zonnefilters.

Sterrenwacht Copernicus in Haarlem neemt telescopen mee naar de boulevard van Bloemendaal, om de eclips aan de de kust te bekijken. Ook in de duinen van Petten is dat mogelijk, evenals op Vlieland, Terschelling en Ameland.

Voor liefhebbers van vallende sterren is er goed nieuws. Later, in de nacht naar donderdag, maak je ook kans om de Perseïden te zien. Dat is de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm. Ook voor dit fenomeen zijn de weersverwachtingen gunstig.

Live bij de NOS

De zonsverduistering is live te zien bij de NOS. De uitzending begint om 19.30 uur en wordt gepresenteerd door weerman Peter Kuipers Munneke en presentator Albert Bos. We schakelen ook live met correspondent Miral de Bruijne in Spanje, waar de zon volledig verdwijnt achter de maan.

De uitzending is te volgen via de NOS-app, NOS.nl en de NOS Live-app.

Goedemorgen! In Den Haag staan twee medewerkers van een jeugdzorginstelling terecht op verdenking van verkrachting. En vanavond kan je eclipsbril op want voor het eerst deze eeuw vindt vanavond een zonsverduistering in Nederland plaats.

Eerst het weer: het wordt zonnig en warm, al is de warmte door de lage luchtvochtigheid en een matige oostenwind nog dragelijk. Het wordt 25 tot lokaal 32 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De behandeling in ggz-instellingen van zeker 60.000 mensen met een ernstige psychiatrische aandoening is vaak tevergeefs. Daarmee is een kwart van de volwassenen met zo'n aandoening buiten beeld van de zorginstanties.

Dat blijkt uit een grote analyse van de knelpunten in de geestelijke gezondheidszorg, uitgevoerd in opdracht van de brancheorganisatie van de Nederlandse ggz.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op allerlei manieren probeerden mensen in 1999 een glimp van het natuurfenomeen op te vangen. Let wel op, deze afgebeelde methodes zijn niet de bedoeling. Oogartsen waarschuwen om niet zonder eclipsbril naar de zonsverduistering te kijken. Doe je dat met het blote oog dan kunnen je ogen schade oplopen.

Fijne dag!

Bij een bootongeluk op het Karibameer in Zimbabwe zijn zeker 15 mensen om het leven gekomen. 27 opvarenden zijn vermist nadat de veerboot 'Mbuya Nehanda' gistermiddag kapseisde. Mogelijk was de boot overbeladen.

De boot was bedoeld voor maximaal 90 mensen. Volgens de autoriteiten blijkt uit de kaartverkoop dat er zeker 114 volwassenen aan boord waren, plus vijf bemanningsleden. Daarnaast zou ook nog een onbekend aantal jonge kinderen aanwezig kunnen zijn geweest; zij hebben geen kaartje nodig.

Volgens de autoriteiten zijn 77 mensen gered. Zij konden aan wal komen op een klein eilandje in het meer en worden met boten terug naar het vasteland gebracht. De Zimbabwaanse nationale omroep ZBC meldt dat een duikersteam is ingezet om te zoeken naar de vermiste opvarenden. Volgens lokale media zou er gisteren een waarschuwing zijn afgegeven wegens gevaarlijk hoge golven op het meer.

Parlementslid Mutsa Murombedzi plaatste een video van mensen die de veerboot uitzwaaiden aan het begin van zijn reis. Volgens haar gebruiken kleine gemeenschappen op het platteland de boot om van en naar de stad Kariba te reizen, een tocht die gewoonlijk ongeveer vijf uur duurt.

Het Karibameer ligt op de grens van Zimbabwe en Zambia. Het ontstond vanaf 1958, toen de Karibastuwdam werd aangelegd in de Zambezi-rivier. Het is qua volume het grootste door mensen gecreëerde meer ter wereld, met een lengte van meer dan 200 kilometer en een breedte van maximaal zo'n 40 kilometer.

Geslachtsveranderende operaties en hormoonbehandelingen voor Amerikaanse minderjarigen worden straks niet langer vergoed door Medicaid, het zorgprogramma voor de armste inwoners van de Verenigde Staten. Dat maakte president Trump bekend in een bericht op zijn eigen medium Truth Social.

Ook bij het Children's Health Insurance Program, een zorgprogramma voor onder meer onverzekerde kinderen, gaan de behandelingen uit het pakket. Voor mensen die de behandelingen al ondergaan wordt de vergoeding vanaf april 2027 geleidelijk afgebouwd.

"We gaan niet betalen voor deze barbaarse operaties en behandelingen voor onze onschuldige kinderen, die onvoorstelbare en onomkeerbare schade aan hun jonge lichamen toebrengen", schreef de president op Truth Social.

Meer maatregelen

Het is een nieuwe stap in een reeks maatregelen die de rechten van transgender personen in de VS beperkt tijdens de tweede termijn van Trump. Sinds vorig jaar kunnen instellingen die bijvoorbeeld puberteitsremmers verstrekken geen financiering meer krijgen via overheidsprogramma's zoals Medicaid.

Ook bepaalde Trump dat transgender vrouwen niet meer mee mogen doen aan sportcompetities voor vrouwen in de VS en dat transgender militairen moeten worden ontslagen uit het leger. In hun paspoort moet tegenwoordig het geslacht en de naam bij geboorte staan. Mede hierom raadt het Transgender Netwerk transgender personen in Nederland af om naar de VS te reizen, tenzij dat niet anders kan.

De kosten voor de geestelijke gezondheidszorg voor transgender minderjarigen worden wel nog steeds vergoed.

Kritiek

Vanuit de lhbti-gemeenschap is grote kritiek op de aankondiging. "De regering-Trump terroriseert transgenderjongeren en hun families met dit soort acties, en daar moet een einde aan komen", zegt Kelley Robinson, voorzitter van de Human Rights Campaign.

In minstens 27 van de 50 Amerikaanse staten was genderspecifieke zorg al langer niet toegestaan voor mensen onder de 18. En ook in de overige staten was die zorg onder Trump flink afgeschaald. Geslachtsoperaties voor minderjarigen zijn zeldzaam. Puberteitsremmers en andere hormoonbehandelingen komen vaker voor.

De behandeling in ggz-instellingen van zeker 60.000 mensen met een ernstige psychiatrische aandoening is vaak tevergeefs. Daarmee is een kwart van de volwassenen met zo'n aandoening buiten beeld van de zorginstanties. Dat blijkt uit een grote analyse van de knelpunten in de geestelijke gezondheidszorg, uitgevoerd in opdracht van de brancheorganisatie van de Nederlandse ggz.

Het hardnekkigste knelpunt is dat patiënten niet goed worden begeleid wanneer zij na een geslaagde behandeling weer naar huis gaan. Problemen zoals schulden kunnen weer leiden tot een crisis en acute opname. Ook hebben veel patiënten helemaal geen huis en leven ze op straat.

"Dat is voor niemand een stabiele of veilige omgeving, laat staan voor deze kwetsbare mensen", zegt Joost Harkink, bestuurder zorg en veiligheid bij de brancheorganisatie. "Je ziet dat ze frequent opnieuw in een crisis raken en weer moeten worden opgenomen en dat er een draaideur in de acute ggz-zorg bestaat."

Dit fenomeen speelt ook voor mensen met psychische problemen die een misdrijf hebben gepleegd en hun gevangenisstraf hebben uitgezeten. Ook zij belanden geregeld op straat en raken uit het zicht van zorgverleners. In het rapport staat dat zeker de helft van hen binnen twee jaar weer vastzit.

Kleine problemen die snel groter worden

Ook patiënten die wél een dak boven hun hoofd hebben kunnen weer in problemen komen. Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen vinden het lastiger praktische zaken te organiseren en overzichtelijk te houden. Ze vergeten bijvoorbeeld boetes te betalen. Dat kan al snel een groter financieel probleem worden waardoor ze geen huur meer kunnen betalen en dakloos worden.

Zo'n situatie bemoeilijkt een structurele oplossing omdat patiënten uit het zicht van zorgverleners raken.

Uit eerder onderzoek voor de brancheorganisatie dit jaar blijkt dat er jaarlijks 3980 sociale huurwoningen nodig zijn voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening, terwijl er doorgaans ongeveer 1300 beschikbaar komen.

Bemoeizorg is versnipperd

In Nederland bestaan tal van teams die actief op zoek gaan naar uit het oog geraakte patiënten om hun leven weer op de rit te krijgen. Dergelijke bemoeizorg wordt gegeven door zogenaamde FACT-teams waar zorgverleners, sociaal werkers en ervaringsdeskundigen deels het sociale vangnet worden van patiënten. Ook als het goed gaat met de patiënt blijft er contact zodat bij kleine problemen op tijd geholpen kan worden om een nieuwe negatieve spiraal te voorkomen

Een probleem is dat de beschikbaarheid van deze 'bemoeizorg' sinds de grote zorghervorming van 2015 niet meer een wettelijk verplichting is voor gemeenten. Het gevolg is dat deze zorg in sommige gemeenten beperkt aanwezig is.

Tegelijk is financiering van bemoeizorg ingewikkelder geworden sinds 2015 omdat de verantwoordelijkheid voor deze zorg is opgeknipt. Zowel zorgverzekeraars, gemeenten als het Rijk moeten ieder een deel van de zorg vergoeden. In de praktijk merken zorgverleners dat belangrijke taken niet of nauwelijks worden vergoed.

"Als we patiënten die dakloos zijn zoeken, dan krijgen we daar niet voor betaald", vertelt Steffen Hoogeveen, casemanager bij de Utrechtse ggz-organisatie Altrecht. "Alleen als we iemand vinden en persoonlijk contact leggen, krijgen we een vergoeding voor dat gesprek. Ook mogen we dan een reisvergoeding declareren."

Volgens Hoogeveen zou het een groot verschil maken als de zoektocht ook wordt vergoed. "Dan ga je daar ook meer tijd in stoppen. Waarschijnlijk halen we dan meer mensen uit de negatieve spiraal."

Wachten op Haagse werkgroep

De brancheorganisatie voor de ggz beveelt ook in het rapport aan om bij iedere overgang van zorg, bijvoorbeeld bij ontslag uit de kliniek, altijd hulpverleners te laten meereizen zodat het contact met de patiënt behouden blijft. "Ook pleiten we voor een wettelijke verankering voor de beschikbaarheid bemoeizorg", zegt Harkink. "Dat die zorg er is moet de norm in elke gemeente worden."

De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) steunt deze oproep en vroeg het kabinet al eerder dit jaar om de bemoeizorg weer wettelijk te verplichten met een helder financieel kader. Ook de vier grote steden zien deze verplichting als noodzaak, zeker nadat zij de laatste jaren een stijging hebben ervaren van geweldsincidenten gepleegd door mensen met psychiatrische problemen.

Vier mensenrechtenorganisaties hebben de Amerikaanse regering aangeklaagd in New York vanwege de sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Ze eisen dat de strafmaatregelen worden teruggedraaid, omdat die de internationale rechtsorde zouden ondermijnen.

President Trump stelde vorig jaar per decreet sancties in tegen onder andere rechters en aanklagers van het Strafhof. Als gevolg hiervan kan het ICC nauwelijks nog functioneren, meldde persbureau AP enkele maanden later op basis van ICC-medewerkers.

Human Rights Watch en drie andere mensenrechtenorganisaties noemen het decreet van Trump onwettig. De Amerikaanse maatregelen hebben ervoor gezorgd dat de ergste misdaden onbestraft kunnen blijven, stellen ze in een verklaring.

De sancties, zoals visumbeperkingen en financiële straffen, gelden ook voor mensen die het ICC helpen bij onderzoeken naar Amerikaanse burgers of bondgenoten van de VS. Dit heeft volgens de aanklagers zware en negatieve impact gehad op het werk van mensenrechtenorganisaties.

Arrestatiebevel Netanyahu

Trump had de sancties ingesteld in reactie op het arrestatiebevel dat het ICC had uitgevaardigd tegen de Israëlische leiders. Premier Netanyahu en oud-minister van Defensie Gallant worden door het Strafhof verdacht van oorlogsmisdaden in Gaza, zoals gerichte aanvallen op burgers en het inzetten uithongering als oorlogstactiek.

De Amerikaanse regering stelt dat deze strafzaak ongefundeerd is. Washington wijst er ook op dat Israël noch de VS is aangesloten bij het ICC. Het arrestatiebevel schept volgens de VS een gevaarlijk precedent voor (oud)-militairen en bestuurders uit het land "door ze bloot te stellen aan intimidatie, misbruik en mogelijke arrestatie".

Op een begraafplaats in de Rotterdamse wijk Crooswijk zijn de resten opgegraven van de vermoorde Oekraïense nationalist Jevhen Konovalets (1891-1938). Hij werd in 1938 vermoord door een agent van de NKVD, de geheime dienst van de toenmalige Sovjet-Unie.

President Zelensky, die het nieuws bekendmaakte, schrijft dat de resten van Konovalets tijdelijk worden herbegraven op een militaire erebegraafplaats in Kyiv. Uiteindelijk moeten ze plaats krijgen op een herdenkingsplek voor nationale helden.

Ballingschap

Konovalets was in de jaren 1920 de oprichter van de onafhankelijkheidsbeweging Organisatie van Oekraïense nationalisten (OON). Het grondgebied van het huidige Oekraïne viel in die tijd deels onder Polen, deels onder de Sovjet-Unie.

Konovalets zette zich vanuit ballingschap in voor een onafhankelijk Oekraïne. Daarvoor zocht hij ook steun in het buitenland.

Doos chocolaatjes

De geheime dienst van de Sovjet-Unie, de NKVD, wist een infiltrant binnen de OON te krijgen en de verblijfplaats van Konovalets te achterhalen. Op 23 mei 1938 kwam het tot een ontmoeting in een hotel in Rotterdam. Konvalets dacht met een vriend van doen te hebben.

De infiltrant gaf hem aan het eind van de ontmoeting een doos met chocolaatjes cadeau. Onder in die doos zat een bom verstopt. Toen Konovalets even later op de Coolsingel liep ging die bom af. Hij was op slag dood.

Muziekstreamingplatform Spotify introduceert een label om aan te geven of een artiest met kunstmatige intelligentie (AI) is gegenereerd. Ook wil Spotify die muziek niet langer laten voorkomen in gepersonaliseerde aanbevelingen voor gebruikers.

"Hoewel we vinden dat alle artiesten de creatieve keuze hebben om te bepalen hoe ze zichzelf presenteren, is de programmering van Spotify gericht op het promoten van muziek van authentieke artiesten die een carrière in de muziek opbouwen", laat het bedrijf weten in een persbericht.

Het label moet vanaf volgende maand in de muziekapp verschijnen. Gebruikers kunnen de badges zien bij het profiel van de artiesten, in de zoekfunctie en bij nummers in afspeellijsten. Accounts kunnen zelf aangeven dat de artiest en de muziek door AI zijn gegenereerd. Spotify zal zelf ook profielen gaan beoordelen.

Behoefte aan label

Uit de Muziekmonitor van NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie, bleek dit jaar dat zo'n driekwart van de Nederlanders behoefte heeft aan een label voor AI-gegenereerde muziek. Ook gaf 78 procent van de 2000 respondenten aan het belangrijk te vinden dat muziek door een echt persoon is gemaakt.

Vorig jaar liet Spotify al weten artiesten beter te willen beschermen tegen misbruik van AI. Het bedrijf verwijderde in een jaar tijd 75 miljoen 'spamnummers'. Dat zijn nummers waarmee bijvoorbeeld met behulp van AI artiesten worden geïmiteerd.

Boeren in Frankrijk slaan alarm over de aanhoudende droogte. Volgens het ministerie van Landbouw is in 67 departementen inmiddels sprake van een crisissituatie. Terwijl het land zich deze week opmaakt voor een nieuwe hittegolf zien boeren dat hun gewassen een stuk kleiner zijn dan normaal of zelfs helemaal verpieteren.

Gebogen over zijn gortdroge akker trekt Claude Boutry een paar wortels uit de grond. "Kijk dan", mompelt hij, wijzend naar de lange, dunne wortels. "Ze zijn best te eten, maar onverkoopbaar. Ze horen twee keer zo dik te zijn. De wortel heeft zoveel dorst, dat 'ie dieper in de grond naar water zoekt. Ik heb dit nog nooit eerder gezien."

Ruim veertig jaar werkt Boutry als boer in Sin-le-Noble, een kleine gemeente in de noordelijke punt van Frankrijk. "Dit is de heetste zomer die ik ooit heb meegemaakt", zegt hij. "Zowel overdag als 's nachts. Daardoor krijgen planten niet eens de kans om te herstellen. Alle groenten lijden eronder."

Noodplan

In Mesnil-le-Roi, ten westen van Parijs, draait Jean-Claude Guehennec dagen van 16 uur om zijn akkers te bewateren. "Dit is meer dan dramatisch", zegt hij.

Guehennec is naast boer ook vicevoorzitter is van Légumes de France, een belangenorganisatie voor groentetelers. "Groenten, fruit, maar ook de veehouderij, graan- en de wijnbouw: de hele landbouwsector wordt getroffen, van noord naar zuid en van oost naar west."

De grootste boerenvakbond, de FNSEA, schat dat het om miljardenverliezen gaat. Zij hebben hun hoop gevestigd op hulp van de regering.

Het ministerie van Landbouw zegt "de hele landbouwketen" te willen helpen met een speciaal noodplan. Zo belooft het ministerie financiële compensatie en versoepeling van een aantal regels.

Guehennec betwijfelt of dat genoeg gaat zijn. "Ik denk dat mensen zich niet genoeg bewust zijn van wat er gebeurt als we zeggen dat er tekorten gaan komen", zegt hij. "De regering niet, maar ook de bevolking niet. Wij weten wat we hebben gezaaid en wat voor gevolgen dit op de lange termijn gaat hebben."

Salades uit de schappen

Op de markt zijn de gevolgen al voelbaar. Salades verdwijnen uit de schappen en de prijzen van groenten zijn gestegen. Interfel, de Franse brancheorganisatie voor groenten en fruit, heeft tegen de regionale omroep gezegd ICI prijsstijgingen van 5 tot 30 procent te verwachten.

Boutry schat dat zeker een kwart van zijn oogst is verloren. Voor een nieuwe ronde kroppen sla heeft hij nog hoop, maar zijn bietjes heeft hij opgegeven. "Deze plant heeft helemaal geen wortels", verzucht hij, terwijl hij een verschrompeld plantje uit de aarde trekt. "Hier hadden bieten aan moeten groeien. Maar er is niets."

Deze zomer ziet Boutry als een les. "We moeten anders leren leven. Er gebeuren ongelooflijke dingen en er gaat nog veel veranderen." Volgens hem is het nog maar het begin. "Klimaatverandering is echt, we zien het hier jaar in jaar uit. We beginnen dat nu heel duidelijk te merken."

Het kabinet gaat vanaf volgende week in gesprek met de oppositiepartijen om steun te vinden voor de begrotingsplannen die op Prinsjesdag gepresenteerd worden. Dat bevestigen bronnen na berichtgeving van De Telegraaf.

Het is nog niet bekend wie er aanschuiven bij de gesprekken. Ze worden waarschijnlijk gehouden op het ministerie van Algemene Zaken van premier Jetten.

Het kabinet heeft zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer geen meerderheid en moet op zoek naar partijen die de begrotings- en de belastingplannen voor volgend jaar aan een meerderheid willen helpen. Vooral Pro en JA21 worden vaak genoemd als optie.

Beide oppositiepartijen vinden dat het kabinet moet kiezen of het 'over links' (met Pro) of 'over rechts' (met JA21) wil gaan. Voor een deal 'over rechts' is de steun van JA21 alleen niet voldoende, er zou dan nog een partij als de SGP bij moeten.

Rusland heeft de Amerikaanse oud-marinier en docent Engels Robert Gilman vrijgelaten. Gisteren lieten onder meer familieleden van Gilman weten dat hij er zeer slecht aan toe was en zelfs dreigde te overlijden. Ze riepen daarom op tot zijn vrijlating.

Het is niet bekendgemaakt wat voor gezondheidsklachten Gilman heeft. Een belangenorganisatie die de familie bijstaat, zei vorige week tegen persbureau Reuters dat Gilman eind juni is overgebracht naar de psychiatrische afdeling van een Russisch ziekenhuis.

Geen gevangenenruil

President Trump schrijft op Truth Social dat hij persoonlijk met president Poetin heeft gesproken over de vrijlating. Hij benadrukt dat Rusland er geen Russische gevangene voor terug wilde.

Dat is zeer ongebruikelijk. Bij eerdere vrijlatingen van gevangenen de afgelopen jaren kreeg Rusland daar steevast gevangenen voor terug. Of Rusland iets anders in ruil heeft gevraagd voor Gilmans vrijlating is niet bekend.

Agent geschopt

De 32-jarige Gilman werd in januari 2022 gearresteerd in Voronezj, een stad ruim 500 kilometer ten zuiden van Moskou. Volgens Russische media zou hij in dronkenschap een politieagent hebben geschopt.

Volgens Gilmans vader werd zijn zoon echter onwel en zou hij de man per ongeluk hebben geschopt. De agent raakte niet gewond en trok zijn aanklacht in.

Gilman werd desondanks veroordeeld tot een gevangenisstraf van 4,5 jaar. Later werd zijn straf verlengd tot tien jaar nadat hij bewakers had aangevallen.

Gilman is onderweg naar Washington en zal daar een medische behandeling ondergaan. Hij kan wel praten, maar niet lopen, citeert CNN een Amerikaanse functionaris.

Vorig jaar publiceerde Reuters een lijst van tien Amerikaanse burgers in Russische gevangenissen die de VS graag wilde laten terugkeren naar de VS. Ook Gilman stond op die lijst.

Ten noordwesten van Parijs woedt brand op een parkeerplaats in de buurt van luchthaven Parijs-Charles de Gaulle. De dikke rookpluim is in de wijde omgeving te zien. De brandweer is met tientallen wagens uitgerukt om het vuur te bestrijden, melden Franse media.

Nieuwszender France Info heeft op sociale media beelden gedeeld van de brand:

In de parkeergarage staan vele tientallen auto's van mensen die op vakantie zijn, zegt de politie. Twee landingsbanen van het vliegveld zijn uit voorzorg afgesloten, maar het vliegverkeer zou hier geen last van hebben.

De rook is ook zichtbaar in het centrum van Parijs, zo'n 20 kilometer verderop. De brandweer roept mensen op plek te maken voor de hulpdiensten. De oorzaak van de brand is nog niet bekend.

De kerncentrale bij de Franse plaats Gravelines heeft drie reactoren stilgelegd vanwege een kwallenplaag. De productie in een vierde reactor is tot de helft teruggebracht, de vijfde lag al stil vanwege onderhoud. Alleen de zesde draait nog op volle capaciteit.

De kwallen verstoppen de filters in pompstations die het zeewater naar binnen brengen waarmee de reactoren worden gekoeld. Energiebedrijf EDF zegt dat de veiligheid niet in het geding is.

Volgens de Franse nieuwssite BFM is de plaag te wijten aan overbevissing en de hoge temperatuur van het zeewater.

De kerncentrale van Gravelines ligt aan Het Kanaal, tussen Duinkerken en Calais. Vandaag precies een jaar geleden deed zich hetzelfde probleem voor. Pas na tien dagen draaide de kerncentrale weer op volle kracht.

Tientallen actievoerders hebben gisteravond in Surhuisterveen geprobeerd een bus met 28 asielzoekers tegen te houden. De inzittenden waren op weg naar de sporthal in het Friese dorp om daar de nacht door te brengen; in Ter Apel was er voor hen geen slaapplek meer.

Door het protest kon de bus urenlang niet bij de opvanglocatie komen.

Rond middernacht besloot de gemeente de mobiele eenheid van de politie in te zetten. "Ik kreeg het signaal dat de sfeer wat omsloeg en mensen de bus wilden tegenhouden", zegt burgemeester De Vries van de gemeente Achtkarspelen tegen Omrop Fryslân. Betogers gooiden spijkers op de weg en maakten veel lawaai, aldus de gemeente.

Overlast

De politie wist de weg naar de sporthal zonder geweld vrij te maken, zegt De Vries, en rond 02.00 uur konden de asielzoekers alsnog uitstappen en een bed opzoeken voor een korte nacht. Om 07.00 uur liep de nachtopvang af en werden de asielzoekers met de bus teruggebracht naar Ter Apel. Tussentijds konden zij het terrein niet verlaten.

De Vries noemt het "heel spijtig" dat hij de ME moest inzetten om asielzoekers bij hun bed te krijgen. Volgens hem was met de betogers afgesproken dat zij zich niet op de weg zouden begeven. Hij noemt de overlast voor de buurt "gigantisch". "Maar die overlast komt door de actievoerders. En niet door de mensen die er overnachten."

Onder de demonstranten waren aanhangers van Ús Leefbaar Achtkarspelen, schrijft de Leeuwarder Courant. Die beweging is in mei opgericht door bewoners die zich niet gehoord zeggen te voelen. Volgens de burgemeester waren er ook betogers uit omliggende dorpen, maar niet zozeer uit plaatsen verder weg. Er zijn geen aanhoudingen verricht.

Luidruchtige beveiligers

Het was de derde avond op rij dat de sporthal in Surhuisterveen in gebruik was als nachtopvang, en voor de derde keer was het onrustig.

De gemeente Achtkarspelen biedt er onderdak aan maximaal 50 personen als de nachtopvang in Nieuwe Pekela - die normaal gebruikt wordt als er in Ter Apel geen plek meer is - vol zit. Die afspraak tussen de twee gemeenten, die zo'n 70 kilometer uit elkaar liggen, geldt voor vier weken en loopt eind deze week af.

Tot deze week was er geen gebruik gemaakt van de Friese sporthal, maar door een tijdelijke sluiting van de opvang in Nieuwe Pekela veranderde dat. Die sluiting volgde op klachten van omwonenden over luidruchtige beveiligers bij de Groningse nachtopvang, schrijft RTV Noord. Die opvang zit in een bedrijfspand op een bedrijventerrein in Nieuwe Pekela.

"Het ging vooral om harde stemmen in de avond en nacht, zoals bij de overdracht en tijdens het roken", aldus burgemeester Kuin van Pekela, dat bestaat uit Oude Pekela en Nieuwe Pekela. "Ook was er een douchedeur zonder veer, die voortdurend met een enorme dreun dicht klapte. Dat is niet prettig als je ligt te slapen. Dus hadden we een paar dagen tijd nodig om maatregelen te nemen."

Burgemeester Kuin verwacht dat de problemen in Nieuwe Pekela "op heel korte termijn" zijn opgelost. Of dat betekent dat er de komende dagen geen asielzoekers meer in Surhuisterveen hoeven te slapen, is onduidelijk. "Dat is elke dag weer afwachten", zegt burgemeester De Vries. Hij wil niet vooruitlopen op extra maatregelen, maar houdt alle opties open.

De langdurige droogte in Nederland begint 'historische' vormen aan te nemen, schrijft Rijkswaterstaat in zijn wekelijkse Droogtemonitor.

De monitor dient als belangrijk uitgangspunt voor het nemen van maatregelen tegen de gevolgen van droogte door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en andere bestuursorganen.

Hoewel er de afgelopen honderd jaar meerdere periodes van droogte en laagwater zijn geweest, is de situatie nu "zeer bijzonder", schrijft Rijkswaterstaat.

Onder meer in 1976, 2003 en 2018 kampte Nederland ook met droogteperiodes. Maar er stroomde nog nooit zo weinig water door de Rijn als nu en ook de afvoer door de Maas is laag.

Verder zijn de grondwaterstanden op de meeste plaatsen "extreem laag" en daalt het waterpeil van het IJsselmeer steeds verder.

Problemen tot in december

Het einde van de droogte is nog niet in zicht, stelt de Droogtemonitor. De komende week wordt opnieuw warmte zonder neerslag van betekenis verwacht. Het neerslagtekort zal landelijk op hetzelfde niveau als in 2018 uitkomen: rond de 300 millimeter. Maar in verschillende regio's is het inmiddels al meer dan 400 mm.

Ook voor de langere termijn wordt een droog weertype voorspeld, terwijl voor het herstel van onder meer de rivierafvoeren en de grondwaterstanden een langdurige periode met een flinke hoeveelheid neerslag nodig is.

"Zelfs als het weertype omslaat naar wisselvallig tot nat", schrijft Rijkswaterstaat, "kan de periode met lage rivierafvoeren tot in december aanhouden".

Drinkwatervoorzieningen 'op orde'

De effecten van de droogte zijn merkbaar in de natuur en de landbouw in het hele land. Tot de zwaarst getroffen gebieden horen Zeeland en hoger gelegen gebieden als de Veluwe, Limburg, Brabant en de Achterhoek.

De beheersmaatregelen om water vast te houden en te verdelen raken op, staat in de monitor. Vooral in de regionale watersystemen wordt het steeds moeilijker om aan de watervraag te voldoen. Daarom zijn er op grote schaal sproei- en andere wateronttrekkingsverboden ingesteld.

De drinkwatervoorzieningen zijn nog "op orde, maar worden op verschillende plekken wel goed in de gaten gehouden. Rijkswaterstaat benadrukt dat alle waterbeheerders alert zijn en de situatie "continu monitoren" en passende maatregelen nemen.

De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling en het Managementteam Watertekorten kijken "nadrukkelijk" vooruit. Voor meerdere aspecten, zoals toenemende verzilting en dalende IJsselmeerpeilen, worden scenario's uitgewerkt "zodat er tijdig gehandeld kan worden door de waterbeheerders en andere sectoren".

Maassluis, Aalsmeer, Ten Boer. Plaatsen waar criminelen de afgelopen week brandweerkazernes binnendrongen om redgereedschap te stelen. Dat zijn spullen die de brandweer hard nodig heeft om mensen te redden, bijvoorbeeld om auto's open te knippen van mensen die bij een ongeluk bekneld zijn geraakt.

Dit soort inbraken of pogingen tot inbraak zijn het afgelopen half jaar explosief toegenomen. In 2024 en 2025 zijn 17 en 18 inbraken of pogingen tot inbraak in kazernes geteld. Dit jaar zijn het er al vijftig.

De politie, brandweer en het Openbaar Ministerie werken nu landelijk samen om hier een eind aan te maken. "Het is linksom of rechtsom, dit gaan we stoppen", zegt Jos van der Stap van de Nationale Politie. "Wij zetten als politie hier prioriteit op. Hier moet een eind aan gemaakt worden. Dit laten we niet doorgaan."

Juweliers en geldautomaten

De verklaring voor de plotselinge stijging is dat criminelen ontdekt hebben dat er een markt is voor dit soort specialistisch gereedschap.

"We zien bij ervaren criminelen de belangstelling voor deze spullen toenemen", zegt Van der Stap. "Voor het plegen van misdrijven als inbraken bij juweliers, maar ook in het buitenland om geldautomaten open te maken. En wij treffen deze spullen ook op verschillende plekken in Europa aan."

Angst, woede en frustratie

Bij de brandweer is de frustratie groot. "Het leidt tot heel veel onbegrip bij de collega's", zegt Steven van der Looij van Brandweer Nederland. "Ze staan 24 uur per dag klaar om mensen te helpen en kunnen het zich niet voorstellen dat andere mensen deze hele belangrijke materialen stelen. Ze zijn daar heel boos over."

Niet alleen rustig gelegen kazernes worden getroffen, ook drukke kazernes, midden in een stad waar ook 24 uur per dag brandweermensen aanwezig zijn.

"De collega's die 's nachts in zo'n kazerne verblijven vinden het heel vreselijk dat er iemand in het gebouw aanwezig is", zegt Van der Looij. "Dat leidt tot angst en heel veel woede en frustratie."

Ieder seconde telt

Stop die kostbare spullen dan achter slot en grendel, zou je kunnen zeggen. Maar zo eenvoudig is dat niet. "Je moet het zo zien, alle spullen op een brandweerauto liggen klaar, iedere seconde telt", zegt Van der Looij. "We zij er heel erg op ingericht om alles heel snel te kunnen pakken. Ieder extra slot dat we erop doen, moeten we er ook weer afhalen. Het belemmert ons daadwerkelijk in ons dagelijks werk."

Toch wordt erover nagedacht hoe deze belangrijke spullen beter beveiligd kunnen worden. Van der Stap zegt dat bij bepaalde kazernes beveiligingscamera's komen te hangen en dat ruiten door spiegelruiten worden vervangen.

Over andere maatregelen wil hij niets kwijt. "Maar het leidt er direct toe dat collega's meer tijd nodig hebben en meer handelingen moeten verrichten om dat heel belangrijke, levensreddende werk te doen."

De voormalige president van het Hongaarse Hooggerechtshof, András Baka, is officieel gekozen als president van Hongarije. De regeringspartij Tisza van premier Magyar had hem deze week voorgedragen als kandidaat.

Aangezien Tisza de absolute meerderheid heeft in het parlement, was de verwachting al dat de benoeming van de 73-jarige Baka zonder problemen zou verlopen.

Uiteindelijk stemden 140 parlementsleden voor. Er waren zes tegenstemmers.

Ontslag vorige president

Vorige maand nam de vorige president, Tamás Sulyok, ontslag. In de weken daarvoor had premier Magyar de druk op hem - een bondgenoot van Viktor Orbán - opgevoerd. De laatste stap was het wijzigen van de grondwet, waardoor Sulyok kon worden afgezet.

Hongaarse presidenten hebben vooral een ceremoniële functie, maar kunnen wel wetsvoorstellen terugsturen naar het parlement. "De president symboliseert de eenheid van de natie en ziet toe op het democratisch functioneren van het staatsapparaat", zei Magyar. Volgens hem had de Solyok hierin gefaald in de periode dat Orbán premier was.

Magyar beloofde zijn kiezers dat het na zijn aantreden gedaan zou zijn met de invloed van Orbán. Het ontslag van Solyok was hier onderdeel van.

Kritiek op de regering

De nieuwe president, Baka, werd in 2011 door de regering-Orbán ontslagen als president van het Hooggerechtshof, nadat hij publiekelijk kritiek had geuit op de hervormingen van de regering: die waren een bedreiging voor de rechtstaat volgens hem.

Het Europees Hof voor de rechten van de Mens oordeelde in 2016 dat het ontslag een schending van zijn rechten was.

Door de eerdergenoemde grondwetswijziging moet de huidige voorzitter van het hof, ook een bondgenoot van Orbán, ook plaats maken. De nieuwe pensioenleeftijd voor rechters van het hof is nu 70, waardoor hij met pensioen moet.