NOS Nieuws - Algemeen

In het Verenigd Koninkrijk is een man aangeklaagd die ervan wordt verdacht betrokken te zijn bij de dood van vier migranten die deze week Het Kanaal probeerden over te steken. Dat meldt de Britse National Crime Agency (NCA), de dienst die georganiseerde misdaad bestrijdt.

De 27-jarige man van Sudanese afkomst zou de boot hebben bestuurd, die donderdagochtend omsloeg voor de kust van de Franse stad Boulogne-sur-Mer. Bij het ongeluk kwamen twee mannen en twee vrouwen om het leven. Volgens een regiobestuurder werden zij meegesleurd door gevaarlijke stromingen.

Bij een grote zoek- en reddingsoperatie werden 38 mensen uit het water gehaald. Volgens de NCA zijn zij teruggestuurd naar Frankrijk. Volgens de dienst slaagden meer dan 70 migranten, onder wie de verdachte, er alsnog in om de oversteek te maken naar de Britse kust.

Meer oversteekpogingen

De 27-jarige verdachte is gearresteerd in een opvangcentrum en verschijnt vandaag voor de rechter. Hij wordt vervolgd op grond van een nieuwe immigratiewet, die vorig jaar werd ingevoerd. Hij zou mensen in gevaar hebben gebracht tijdens de reis.

Ook andere mensen die deze week de oversteek maakten worden ondervraagd, schrijft de NCA. Het VK kondigde vorig jaar aan strenger te willen optreden tegen illegale migratie en smokkelbendes.

De afgelopen dagen is er een sterke toename van het aantal overtochtpogingen, schrijft persbureau AP. Een dag voor het dodelijke incident werden bij twee afzonderlijke reddingsoperaties zeker honderd mensen uit het water gered. Vorige week kwamen twee mensen om het leven bij een soortgelijk bootongeluk voor de kust van Calais.

Veel mensen waagden vermoedelijk de oversteek vanwege goede weersomstandigheden op zee. In totaal maakten bijna 400 mensen deze week de gevaarlijke overtocht, volgens data van de Britse overheid.

Een van de verdachten die terechtstaan voor de kunstroof in het Drents Museum in Assen heeft geen deal gesloten met justitie. Dat bevestigt de advocaat van Bernhard Z. na een bericht van RTL Nieuws. Z. ontkent volgens zijn advocaat dat hij medeplichtig is aan het stelen van de kunstschatten uit het museum.

Anderhalve week geleden werd bekend dat de gestolen gouden helm van Cotofenesti en twee van de drie gestolen armbanden terecht waren. Het Openbaar Ministerie meldde toen dat er procesafspraken zijn gemaakt met de verdediging van de verdachten.

Een van de voorwaarden was teruggave van de gestolen kunstschatten. Wat de verdachten in ruil hiervoor hebben teruggekregen is niet bekendgemaakt. Dat wordt duidelijk tijdens de rechtszaak. Mogelijk gaat het om een lagere strafeis.

Miljoenen euro's

De rechtszaak over de roof van de Roemeense gouden kunstschatten begint dinsdag. Naast Bernhard Z. staan ook Douglas W. en Jan B. terecht.

De kunstschatten werden vorig jaar januari gestolen uit het Drents Museum. De gestolen stukken waren voor een tentoonstelling uitgeleend door het Nationaal Historisch Museum in de Roemeense hoofdstad Boekarest. Ze hebben een waarde van miljoenen euro's.

Meer dan tweehonderd mensen doen vandaag mee aan een herdenkingstocht van voormalig Kamp Westerbork naar Groningen.

Het gaat om een eerbetoon aan 116 vrouwen die een paar dagen voor de bevrijding in 1945 door de Duitsers werden gedwongen om een barre tocht van ruim drie dagen te lopen, meldt RTV Drenthe.

De herdenkingstocht wordt al sinds 2020 georganiseerd. Maar de editie van vandaag is speciaal omdat er een documentaire is gemaakt waarin veel meer duidelijk wordt over wat er 81 jaar geleden is gebeurd.

Politiek gevangene

De makers baseren zich op zeven dagboeken en een interview uit 1985 met een overlevende, dat toen werd opgenomen op een cassettebandje.

"Wat bijna niemand weet is dat toen een aantal vrouwen uit heel Nederland als politiek gevangene in Kamp Westerbork zat", aldus Ika van Doorn. Zij deed research voor de film. Haar grootmoeder was een van de vrouwen.

"Ze hebben daar moeten werken. Net als velen in die tijd in de batterijensloperij", vervolgt Van Doorn. "Ze droegen blauwe overalls met rode cijfers. Mijn oma had nummer 59."

Levend bewijsmateriaal

Begin april 1945 werden de werkzaamheden plotseling onderbroken. De Duitse bewakers van het kamp raakten in paniek door de naderende Canadese troepen. Ze wilden zelf uit handen blijven van de geallieerden, maar ze wilden zich ook ontdoen van het levende 'bewijsmateriaal' in het kamp.

116 vrouwen moesten op 11 april op appel komen. "In plaats van dat ze werden vrijgelaten", zegt Van Doorn, "werden ze op een mars meegenomen de nacht in".

Het werd de enige deportatiemars op Nederlands grondgebied. Later zou de tocht onder leiding van 200 Duitse bewakers bekend komen te staan als de 'Vrouwenmars'.

"Ze wisten niet waar ze heen gingen", aldus Van Doorn. Uit de documentaire wordt duidelijk dat de groep zich soms verschanste in boerderijen. Soldaten maakten zich schuldig aan seksueel misbruik, maar soms regelden ze ook karren voor uitgeputte vrouwen die niet meer verder konden.

Alle mannen omgekomen

De tocht liep langs Assen en Groningen en stopte toen plotseling bij Grijpskerk. De vrouwen waren ervan overtuigd dat ze doodgeschoten zouden worden, maar werden levend achtergelaten.

Een aantal dagen later kwam er speciaal vervoer om hen op te halen en thuis te brengen. "Dat is eigenlijk het meest dramatische", stelt Van Doorn. "Er is een foto met prins Bernhard erop, waar iedereen heel blij kijkt omdat ze vrij zijn. Maar dan weten ze nog niet dat van vrijwel elk gezin alle mannen zijn omgekomen."

De documentaire De Vrouwenmars is gisteren in première gegaan in Assen en vanaf vandaag te zien in verschillende filmhuizen. Op 4 mei wordt de film uitgezonden door RTV Drenthe.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De Woutertje Pieterse Prijs voor het beste kinderboek van het jaar gaat naar schrijver Bart Moeyaert en illustrator Mark Janssen. Ze krijgen hem voor hun boek Atman!, zo is bekendgemaakt in een speciale aflevering van het NPO Radio 1-programma De Taalstaat.

Atman! gaat over de negenjarige jongen At. Hij gaat op pad om brood te kopen, maar weet dan de weg naar huis niet meer. Hij vraagt aan verschillende mensen de weg en beleeft dan allemaal avonturen. De eenvoudige vraag 'Weet u welke kant ik op moet?' leidt tot een tocht met allemaal omwegen en hindernissen.

De jury, onder leiding van presentator Rik van de Westelaken, koos voor dit boek omdat het "in elke vezel ambacht en kunstenaarschap uitdraagt". Het wordt verder geprezen omdat het kinderen serieus neemt zonder door de knieën te gaan. De jury zegt dat het boek op elke pagina "zindert van verbeelding, humor en spanning".

Morris en Jayshri

Het radioprogramma De Taalstaat was voor de gelegenheid omgedoopt tot De Kindertaalstaat en kwam vanuit het Kinderboekenmuseum in Den Haag. Vaste presentator Ronald Giphart werd voor de gelegenheid geholpen door de 11-jarige Morris en Jayshri van 12. Zij spraken over de zes genomineerde boeken met de schrijvers en illustratoren.

De Woutertje Pieterse Prijs bestaat sinds 1988 en bekroont het beste oorspronkelijk Nederlandstalige jeugd- of kinderboek. De winnaar krijgt 15.000 euro.

Voor zowel Moeyaert als Janssen is het niet de eerste keer dat ze die prijs winnen. De Belgische Moeyaert is een gelauwerd schrijver, die al vele prijzen voor jeugdliteratuur kreeg. Hij won de Woutertje Pieterse Prijs ook al in 2001, toen voor het boek Broere. Janssen kreeg de prijs in 2024 voor zijn tekeningen in het boek De jongen die van de wereld hield van schrijver Tjibbe Veldkamp.

Het Verenigd Koninkrijk schort de overeenkomst op waarbij het de Chagos-eilanden overdraagt aan Mauritius. De Britse regering geeft toe aan druk van de Amerikaanse president Trump, die fel tegen de overeenkomst is.

De Chagos-eilanden zijn een afgelegen eilandengroep in de Indische Oceaan, en zijn sinds begin van de 19e eeuw een Britse kolonie. Op het grootste eiland van de archipel, Diego Garcia, ligt een Brits-Amerikaanse legerbasis.

Voor die luchtmachtbasis moest destijds de complete bevolking van de eilanden wijken. Zo'n 1500 bewoners werden gedwongen overgebracht naar Mauritius, de Seychellen of Groot-Brittannië.

Vanwege de strategische ligging van het eiland wil Trump het niet kwijt. In de overeenkomst wordt het eiland teruggegeven aan Mauritius, maar wordt de basis op Diego Garcia nog voor 99 jaar geleased door de Britten. Daarmee moeten de belangen van de Amerikanen en de Britten in de regio worden veiliggesteld.

Aanvankelijk steunde de regering-Trump de overdracht, maar in januari veranderde Trump van gedachten en noemde het plan "erg dom". Ook sprak hij er schande van dat de Britten de eilandengroep "zonder enige reden" weggeven.

Om tot een overeenkomst te komen moet Washington formeel toestemming geven. De Britse premier Starmer zegt dat hij de komende tijd zal proberen de Amerikanen te overtuigen.

Relatie onder druk

De relatie tussen Washington en Londen is de afgelopen tijd onder druk komen te staan, onder meer door de terughoudendheid van de Britten om betrokken te raken bij de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. Zo gaf het VK geen toestemming aan Trump om Britse luchtmachtbases te gebruiken voor aanvallen.

Eerder dit jaar botsten Starmer en Trump ook al over de Groenland-kwestie. Starmer noemde het Amerikaanse plan om Groenland in te lijven "volkomen verkeerd", wat tegen het zere been was van Trump.

In België zijn afgelopen week twee gevangenismedewerkers aangevallen op een station in Brussel. Dat meldt de Vlaamse omroep VRT. De mannen zijn door een groep mannen geslagen, geschopt, bestolen en bekogeld met een stoeptegel. Een van de slachtoffers zegt dat dat gebeurde nadat ze werden herkend door een ex-gevangene.

Op het moment van de aanval, in de nacht van dinsdag op woensdag, waren de mannen niet aan het werk. Ze werken als cipier bij een gevangenis in Haren, ten noorden van Brussel. Toen ze op weg naar huis waren van een avondje uit werden ze bij het station Brussel-Noord herkend. "Een man begon te roepen dat ik de chef van Haren was", zegt een van de slachtoffers, die anoniem zijn verhaal deed tegen de Brusselse omroep Bruzz.

"Er ontstond een woordenwisseling", vertelt hij. "De man trommelde ook enkele kompanen op, waarna we werden omsingeld. We hebben ons verweerd, maar toch slaagde een belager erin mijn telefoon te stelen." Het lukte de collega's vervolgens om de telefoon terug te halen, waarna de groep aanvallers volgens hen alsmaar groter werd.

Blauwe plekken

Volgens de cipier ontstond toen een chaotische situatie. "Iemand gooide een stoeptegel en raakte mijn collega aan zijn been. We probeerden ons achter een lantaarnpaal te verschuilen." Toen een van de belagers een mes bleek te hebben, besloot het tweetal te vluchten. Al rennend naar de andere kant van het station zagen zij politieagenten, die meteen in actie kwamen.

De collega's hebben meerdere verwondingen overgehouden aan het incident. "Ik ben vooral hard geraakt op mijn neus", zegt de man. "Daarnaast heb ik ook blauwe plekken en schaafwonden op mijn been. Mijn collega werd geraakt op zijn knie en raakte gewond aan zijn pols."

De mannen zeggen geen idee te hebben wie hen heeft aangevallen. Maar dat zij werden aangevallen vanwege hun beroep, is voor hen zeker. "De man die ons initieel heeft herkend, moet bij ons in de gevangenis hebben gezeten. We hadden gewone burgerkleding aan, het kan haast niet anders." De cipier denkt dat de man bij een bende hoort die veelal bij het station te vinden is.

'Nog nooit zoiets meegemaakt'

Het voorval heeft bij hem een diepe indruk achtergelaten. "Ik werk nu twee jaar in de gevangenis, maar ik heb nog nooit zoiets meegemaakt", zegt de cipier. De politie doet onderzoek naar het incident.

De aanval komt na een bewogen week in de gevangenis waar het tweetal werkt. De afgelopen week waren er meerdere incidenten, waarbij medewerkers werden aangevallen door gedetineerden.

De gevangenismedewerkers hebben een staking aangekondigd. Zij willen vanaf volgende week zondag het werk neerleggen vanwege de gewelddadigheden. De cipiersvakbond zegt dat ook bij andere gevangenissen in het land stakingen zullen komen.

Over ruim een maand schitteren Nederland, Spanje, Slovenië, IJsland en Ierland op het Eurovisie Songfestival in Wenen door afwezigheid. Desondanks is Amsterdam vanavond gastheer voor 27 deelnemers uit de landen die wel meedoen in Wenen. Eurovision in Concert in Afas Live is de grootste preparty van het liedjesfestijn.

Er zijn inmiddels een stuk of zes, zeven van zulke party's in heel Europa, zegt organisator René Romkes. Voor veel internationale fans geldt zo'n preparty als dé aftrap van het songfestivalseizoen. "Maar ook als voorproefje voor wat we straks kunnen verwachten in Wenen", zegt hij.

Volgens songfestival-expert Tom Mikkers is de online gemeenschap rond het Eurovisie Songfestival door de jaren heen bijna net zo belangrijk geworden als het evenement zelf. "Misschien nog wel belangrijker om het festijn levend te houden", zegt hij. Ook als je niet naar het liedjesfestijn kijkt, verschijnen clipjes ervan ongetwijfeld op je tijdlijn.

Eurovisiechagrijn

Grote splijtzwam onder fans is de deelname van Israël, zegt Romkes. Vanwege de oorlog in Gaza heeft omroep AVROTROS besloten om dit jaar niet mee te doen aan het songfestival in Wenen. Ook al is Nederland niet vertegenwoordigd, de NOS en de NTR zenden de halve finale en finale op 16 mei wel uit.

"De Songfestivalcommunity is tot op het bot verdeeld over Israël", zegt Romkes erover. Zo heb je influencers die heel uitgesproken zijn over het feit dat het land in oorlog deelneemt; anderen vinden juist dat het er niet over moet gaan. Het is het derde jaar op rij dat de EBU heeft gekozen om Israël niet uit te sluiten.

Dit jaar ziet Romkes meer "eurovisiechagrijn" onder fans dan de jaren ervoor, onder meer door de Nederlandse boycot en die van de vier andere landen. "Van alleen een vrolijke, bruisende bubbel, wat het Songfestival moet zijn, is helaas geen sprake meer." Omdat Nederland dit jaar niet meedoet, verwacht Eurovision in Concert minder bezoekers dan voorgaande jaren.

AVROTROS gaf afgelopen najaar aan dat Nederland niet deelneemt aan het Songfestival als Israël meedoet:

De marketing van het songfestival is enorm veranderd, zegt songfestival-expert Mikkers. "Voor de eeuwwisseling was het vooral een omroepfeestje; met de introductie van televoting en de intrede van stadions werd het een echt publieksevent." Tegenwoordig is het niet langer alleen een evenement dat zich op televisie afspeelt, maar ook op sociale media en op het internet.

Die fancommunity scheelt de EBU ook een hoop kosten, zegt Mikkers, omdat het per definitie reclame voor het songfestival is. Zo zie je steeds meer fans die op YouTube of TikTok liedjes van deelnemers becommentariëren. "En intern zie je evenementen als Eurovision in Concert die dat Songfestival-gevoel extra voeden."

Van de 35 Songfestival-deelnemers zijn er dus 27 gestrikt voor de preparty, onder meer Finland, Frankrijk, Griekenland en Denemarken die hoog genoteerd staan bij de bookmakers. Ook Israël, dat vorig jaar met Yuval Raphael tweede werd en dit jaar met Noam Bettan naar Wenen afreist, behoort tot de favorieten.

Israël ontbreekt bij Eurovision in Concert en was in 2019 voor het laatst aanwezig. "Ze hebben aangegeven dat zij torenhoge kosten hebben qua beveiliging", zegt Romkes. Hij probeert ook geen politiek te mengen in het culturele evenement. "Het moet vooral leuk blijven. Er is een kans dat de Israëlische deelnemer wordt uitgejouwd. Dat wil ik niemand aan doen."

De reuring rondom het songfestival in Nederland is weggevallen nu ons land niet meedoet, maar dat betekent niet dat niemand gaat kijken. "Onder fans heb je voor- en tegenkampen, maar onder de gewone kijker gaat het ook gewoon om het liedje", zegt Mikkers.

Klassieke winnaar?

Maar de kijkcijfers zullen wel lager zijn, verwacht hij: "Dat is een standaardfeit. Als je niet meedoet als land, wordt het voor de massa minder interessant. In 2015 haalde Nederland met Trijntje Oosterhuis de finale niet; dat zie je meteen terug in kijkcijfers." Ook Romkes beaamt dit. "De kijkcijfers zullen drastisch lager zijn."

De publieke omroepen in Spanje, Slovenië en Ierland hebben besloten om het songfestival niet uit te zenden. IJsland maakte deze week bekend dat wel te doen.

Romkes verwacht dat uiteindelijk Finland er met de buit vandoor gaat. Klassiek violist Linda Lampenius vertegenwoordigt het land samen met zanger Pete Parkkonen. "Het nummer Liekinheitin is catchy en steekt er met kop en schouders bovenuit."

De politie heeft afgelopen week een automobilist betrapt die met ruim 160 kilometer per uur langs werkzaamheden op de snelweg A4 bij Den Haag scheurde. Op het traject gold een maximumsnelheid van 70 kilometer per uur.

Toen de politie de man had stilgezet, bleek dat hij geen rijbewijs had. Zijn auto was niet verzekerd en niet apk-gekeurd, meldt Omroep West. De auto is in beslag genomen.

Op de A4 wordt tussen Rijswijk en Den Haag-Zuid aan de weg gewerkt. Een aantal rijstroken is afgesloten, op de twee stroken die wel open zijn mag je niet sneller dan 70 rijden, daar daar had de automobilist die op 6 april even na 01.00 uur langsreed dus maling aan, meldt de politie op sociale media.

Forse overschrijding

"Hij kwam met maar liefst 161 km/u voorbij rijden", aldus de politie. "Een forse overschrijding, zeker gezien de situatie ter plaatse."

Nadat hij was staande gehouden bleek dat de man al vaker was betrapt op het rijden zonder rijbewijs. Hij raakte zijn auto kwijt en het Openbaar Ministerie moet nu bepalen hoe hij gestraft wordt.

"Dit soort gedrag is niet alleen onverantwoord", aldus de politie. "Het brengt ook grote risico's met zich mee voor andere weggebruikers en wegwerkers."

Trajectcontrole

Sinds 2018 voert de politie extra snelheidscontroles uit bij wegwerkzaamheden. Daarbij worden vaak verborgen flitsers ingezet. Sinds 2022 wordt met trajectcontroles bekeken of automobilisten afremmen bij werkzaamheden. Wie dat niet doet kan een boete krijgen.

Estland gaat nog eens drie Amerikaanse Himars-raketsystemen aanschaffen om de eigen defensie verder te versterken. De geavanceerde raketsystemen kunnen over een afstand van honderden kilometers heel precies doelen raken.

Volgens de Estse minister van Defensie Pevkur gaat ook de NAVO profiteren van de aankoop. "Dit zal onze mogelijkheden om ons te verdedigen flink vergroten. Ook zorgt dit voor meer afschrikking. Het past in de langetermijnplanning van de NAVO."

Estland heeft grote zorgen over de Russische dreiging. Die zorgen namen nog meer toe sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022. Zo hebben Russische straaljagers recent meerdere keren het Estse luchtruim geschonden en heeft Rusland zijn militaire aanwezigheid in de Oostzee opgeschroefd.

Miljoeneninvestering

De regering in Tallinn heeft daarom de defensiebudgetten de afgelopen jaren flink verhoogd. Ook wordt het leger uitgebreid. Vorig jaar ontving Estland al zes Himars-raketsystemen.

De nieuwste aankopen zullen volgend jaar geleverd worden. Onderdeel van de deal is een investering van ruim 9 miljoen euro die fabrikant Lockheed Martin zal doen in de defensie-industrie van Estland.

President Poetin stemde afgelopen donderdag toch in met een paasbestand, terwijl hij daar lange tijd niks van wilde weten. De Oekraïense president Zelensky riep er twee weken geleden al toe op, maar de Russische president gaf steeds niet thuis.

Nu wil hij opeens toch een korte gevechtspauze. Waarom is hij van gedachten veranderd? Niemand kan in het hoofd van Poetin kijken, maar er zijn wel wat redenen te bedenken.

Rusland is een groot land. Daarom zullen veel Russen het vliegtuig willen pakken om dit weekend met familie het orthodoxe paasfeest te vieren, maar dan moet je wel kunnen vliegen.

Gestrande reizigers

Daar zit een probleem. Sinds donderdagavond hebben de Russische luchtvaartautoriteiten 25 vliegvelden gesloten in verband met Oekraïense drone-activiteit, meldt het Duitse persbureau DPA. Dat is niet voor het eerst. Wekelijks verschijnen er beelden van gestrande reizigers die rondhangen op de vliegvelden van grote Russische steden.

Als hoeder van de traditionele Russische waarden gunt Poetin zijn landgenoten een ongestoorde paasviering. Want ook al is hij een autocraat, hij houdt wel degelijk rekening met zijn ratings.

Die zijn dalende, meldt bijvoorbeeld de site Russia Matters van de Harvard Kennedy School. De militaire bloggers, informele online oorlogscorrespondenten, zijn steeds negatiever over de prestaties van het Russische leger. Zij zullen het Kremlin nooit van gedachten doen veranderen, maar ze worden wel gevolgd.

Dan is er nog een speciale groep Russen die opgelucht adem zal halen als de Oekraïners zich ook aan het staakt-het-vuren houden. Dat zijn de ingenieurs in de olie- en gassector. Zij hebben het de afgelopen weken zwaar te verduren gehad door de Oekraïense langeafstandsdrones. Die veranderen steeds meer olie- en gasinstallaties in rokende puinhopen. De Oekraïense aanvallen met drones worden steeds talrijker en effectiever.

DPA schrijft dat in de buurt van Volgograd een olieopslag in brand is geschoten. Die opslag ligt bij een grote raffinaderij. Die hebben de Oekraïners ook al meerdere keren aangevallen. Dat soort nieuwsberichten verschijnt praktisch iedere dag.

"De Oekraieners zijn bezig met een grootschalige campagne," zegt Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies. Zij werkt aan een studie over de toestand van de Russische olie- en gasindustrie.

De Oekraïense drones vallen iedere schakel in de Russische energiesector aan: transport, de pijpleidingen, opslag en raffinage. De oliehavens aan de Finse Golf en de Zwarte Zee worden hard geraakt. De uitvoer van ruwe olie is daarom tijdelijk met 40 procent teruggevallen, aldus Van Geuns.

Tot in Estland

De zwarte wolken uit de pas getroffen havenstad Oest-Loega waren tot in Estland zichtbaar. De oliebranden zijn bijna niet te blussen. Ook booreilanden in de Zwarte Zee zijn aangevallen. Novorossiysk, de oliehaven die de zuidelijke exportroute voedt, is zwaar beschadigd.

De olie die Moskou nog weet te verkopen, levert nu veel meer dollars op dan voor de Iran-oorlog, want president Trump heeft vorige maand de sancties tegen Russische olie tijdelijk opgeschort. Hij deed dat vanwege de acute schaarste op de oliemarkt die is ontstaan door de sluiting van de Straat van Hormuz.

Dat scheelt behoorlijk. Volgens Van Geuns verkopen de Russen hun olie nu tegen wereldmarktprijzen: ver boven de honderd dollar per vat. Voor de oorlog, toen de sancties nog van kracht waren, mochten ze blij zijn als ze veertig dollar per vat kregen.

Russische oorlogskas

De winst gaat rechtstreeks naar de Russische oorlogskas. Dat verklaart waarschijnlijk waarom de Oekraïners hun bombardementen de afgelopen weken zo hebben opgevoerd.

Trump gaf de Russen dispensatie voor zes weken. Die termijn loopt morgen af. De grote vraag is nu of de Amerikaanse president de sancties opnieuw zal invoeren. De kans daarop lijkt klein, mede omdat de tekorten op de markt nog altijd groot zijn. "Voorlopig is de oliemarkt nog niet getemperd. Het zal nog heel lang duren voordat die stabiliseert," verwacht Van Geuns.

Of mensen hier geld krijgen voor hun stem? Nee, op de rommelmarkt van Tiszabura op het Hongaarse platteland houden de verkopers vol dat dit echt niet gebeurt. Het zou allemaal een complot zijn van de oppositie om de partij van Viktor Orbán in diskrediet te brengen.

De meeste mensen hier hebben geen zin om met journalisten te praten. De meerderheid is Roma en er is te veel wantrouwen. Maar de 27-jarige Robert wil zijn verhaal wel kwijt.

Hij komt in een rode Suzuki langsrijden, maar stopt om te vertellen hoe het zit. Natuurlijk stemt hij Fidesz. "Ze hebben heel veel gedaan voor families en jonge mensen. Zodat ze huizen kunnen kopen met leningen, noem maar op", zegt Robert. "We hebben veel financiering hier van de staat gekregen".

Onthullende documentaire

Dat blijkt ook uit de nieuwe weg door het dorp waaraan gewerkt wordt. Dit is de wortel die Fidesz de kiezers voorhoudt. Dorpen die de partij steunen, krijgen subsidies. Plekken waar Fidesz niet de dienst uitmaakt, hebben volgens critici grote moeite om geld te krijgen van de overheid. Maar het gaat nog veel verder. Want in een documentaire werd onthuld dat inwoners van armere dorpen zoals Tiszabura op grote schaal omgekocht worden voor hun stem.

De film De Prijs van een Stem kwam twee weken geleden uit en is al twee miljoen keer bekeken. Documentairemaker Áron Tímár is overweldigd door alle aandacht. Het was een praktijk waar al langer over gesproken werd, maar die niet eerder zo uitgebreid werd blootgelegd.

Stemmen ronselen

Tímár en zijn collega's spraken met hooggeplaatste figuren, onder meer bij de politie, en lokale 'fixers' die voor de betalingen zorgden. Dit gebeurde bij eerdere verkiezingen ook al, zelfs voordat Orbán aan de macht kwam. Alleen zou Fidesz deze praktijk nog verder hebben uitgebreid.

Vorige zomer zou een plan zijn opgetuigd om deze verkiezingen maar liefst 500.000 stemmen te ronselen. "Dat is significant, zeker als de uitslag dicht bij elkaar ligt", zegt Tímár buiten zijn kantoor in Boedapest tegen de NOS. "Dit kan net het verschil maken."

Correspondent Christiaan Paauwe maakte afgelopen week een reportage over de campagnes van de kandidaten:

Naar verwachting zullen tussen de vijf en zes miljoen mensen stemmen zondag. Oppositiekandidaat Péter Magyar staat met zijn Tisza-partij zo ver voor in de peilingen, dat Tímár alsnog verwacht dat hij zal winnen.

Tímár was vroeger activist en heeft zich met een nieuwe actiegroep gericht op verkiezingsintegriteit. Uit hun onderzoek blijkt dat mensen in arme dorpen enkele tientallen euro's krijgen voor een stem, of een zak aardappelen, of zelfs drugs.

Naast de spreekwoordelijke wortel, wordt in dorpen zoals Tiszabura ook de stok gehanteerd, zegt Tímár. Kiezers die Fidesz niet steunen kunnen bijvoorbeeld hun baan verliezen.

Omkooppraktijken

De aanpak past in een breder patroon van stappen waarmee het speelveld naar de hand van Fidesz is gezet. De meeste grote tv-stations en kranten zijn overgenomen door vrienden van Orbán.

Overheidsgeld wordt gebruikt voor posters die officieel niet over de verkiezingen gaan, maar toevallig wel politieke aanvallen op Oekraïne of steun voor Orbán afbeelden. Zijn de verkiezingen zondag wel democratisch te noemen? "Dat wel, maar ze zijn niet eerlijk", zegt Tímár. "Dit is niet Rusland. Maar ook geen Oostenrijk."

Volgens Géza Vavrik, voormalig burgemeester in Tiszabura, is het een bekende praktijk. Op de markt wordt hij uitgefloten omdat hij een aanhanger van oppositieleider Magyar zou zijn. Maar zelf zegt hij dat hij onafhankelijk is.

Bij vorige verkiezingen vroegen volgens hem 700 mensen om hulp bij het stemmen, zegt Géza. Dat terwijl misschien tien of twintig niet kunnen lezen en schrijven. "De persoon die mee mag als vertegenwoordiger, kan kijken of ze stemmen zoals is afgesproken. Zodra dat is gebeurd, wordt deze kiezer betaald."

Mariann (42) is met haar dochtertje op de rommelmarkt wat speelgoed en keukengerei uit dozen aan het vissen. Ze is afkomstig uit Tiszabura, maar ze is verhuisd en deze dag op bezoek bij haar moeder.

Iedereen weet af van de omkooppraktijken, zegt Mariann. Zelf heeft ze er nooit aan meegedaan, dat doen vooral laagopgeleide mensen in het dorp, zegt ze. Het maakt haar woest. "Ik snap niet dat mensen dit doen voor 5000 of 10.000 forint", zegt ze voordat ze wegrijdt. "Het helpt niks! Het dorp staat stil en het gaat bergafwaarts."

Maar Fidesz-aanhanger Robert wuift alle onthullingen weg. "Het is totaal opgeblazen. Iedereen wil de macht, iedereen wil de kroon." Dan moet hij door. "Hup Fidesz, hup Hongarije!" En hij scheurt weg in zijn rode Suzuki.

In Nieuw-Zeeland zetten bewoners van het Noordereiland zich schrap voor de komst van storm Vaianu. Inwoners moeten zich opmaken voor windsnelheden tot zo'n 130 kilometer per uur en zware regenval. Naar verwachting komt de storm in de komende uren aan land.

De autoriteiten waarschuwen dat er overstromingen en aardverschuivingen kunnen ontstaan. Op sommige plekken langs de kust staat het water al zes meter hoger dan gebruikelijk, onder meer in de buurt van Auckland, de grootste stad van het land.

Vaianu was eerder een orkaan, maar is inmiddels afgezwakt tot een storm.

Noodtoestand

In verschillende regio's op het Noordereiland is de noodtoestand uitgeroepen. Duizenden mensen in het gebied hebben te horen gekregen dat ze moeten evacueren. De autoriteiten waarschuwen mensen dat er golven van 13 meter hoog worden verwacht.

Premier Luxon heeft gezegd dat inwoners rekening moeten houden met veel schade en bijvoorbeeld stroomuitval. Ook riep hij op om naar elkaar om te kijken. "Als het kan, ga dan ook even bij de buren langs en kijk hoe het met ze gaat."

In 2023 werd Nieuw-Zeeland getroffen door orkaan Gabrielle. Elf mensen kwamen toen om het leven en duizenden mensen raakten hun huis kwijt, onder meer door vele aardverschuivingen. Het was een van de grootste natuurrampen in Nieuw-Zeeland deze eeuw.

Goedemorgen! In Islamabad onderhandelen delegaties van de VS en Iran over het einde van de oorlog. En het songfestivalseizoen trapt af met een preparty in Amsterdam.

Het weer: het is eerst droog en af en toe schijnt de zon. Geleidelijk neemt de bewolking toe en vanuit het zuidwesten volgt regen. Er waait een matige zuidoostenwind en het wordt 16 tot 21 graden. De komende dagen is het overwegend droog en schijnt af en toe de zon. Het is ongeveer 14 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Artemis II-bemanning is terug op aarde. Hun capsule landde iets na 02.00 uur in de Stille Oceaan, voor de kust van San Diego in Zuid-Californië. Met de bemanningsleden gaat het uitstekend, liet missiecommandant Reid Wiseman direct na de landing weten. Zij worden nog onderzocht om te zien welke impact de reis op hun lichaam heeft gehad.

De Artemis II was ruim een week onderweg. Aan boord waren vier astronauten: de drie Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50).

Na de landing dobberden de astronauten eerst nog een tijd in de capsule in de oceaan voordat ze werden opgehaald. Dit gebeurde met vier helikopters, die hen omhoogtakelden en naar een marineschip brachten.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Er is veel te doen over het aanstaande werkbezoek van premier Jetten en het koningspaar aan de VS. Ondanks alle kritiek gaat dit bezoek wel door: waarom?

Welke belangen spelen mee? Wat kunnen we verwachten? En het kabinet liep tegen een probleem aan in de Eerste Kamer. Wat was dat? Dit alles bespreken Simone Weimans, Jorn Jonker en Marleen de Rooy in Rondje 101.

Fijne dag!

Het kabinetsplan om te besparen op de bijstand krijgt veel kritiek van economen en andere onderzoekers. Volgens hen wordt het daarmee voor de staatskas op de lange termijn juist duurder. Daarbovenop dupeert het kabinet de allerarmsten in de samenleving, vindt Nationale ombudsman Reinier van Zutphen. Hij heeft een kritische brief gestuurd naar minister Aartsen van Werk en Participatie.

De bijstand is bedoeld voor mensen die zo weinig verdienen dat ze niet kunnen rondkomen. Vaak leven ze onder het sociale minimum. Dan nog maakt rond de 35 procent van de rechthebbenden er geen gebruik van. Het gaat om zo'n 210.000 mensen en hun gezinnen, volgens berekeningen.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de Staatscommissie rechtsstaat en onderzoekers in opdracht van de overheid hebben bekeken hoe dat komt: het systeem is te ingewikkeld en burgers zijn bang voor terugvorderingen. Vaak weten mensen ook niet dat ze recht hebben op een uitkering, bijvoorbeeld omdat ze wel een baan hebben, maar weinig verdienen.

30 miljoen besparen

De aanstaande Wet proactieve dienstverlening zou dat probleem moeten aanpakken. De wet maakt het voor landelijke overheden mogelijk om gegevens uit te wisselen met gemeenten. Zo weten gemeenten welke burgers in armoede leven en kunnen ze hen wijzen op de regelingen waarop ze recht hebben: bijvoorbeeld een aanvulling op de AOW-uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de bijstand. Zo moeten meer mensen krijgen waar ze recht op hebben.

Maar in de voorjaarsnota zei het kabinet die proactieve dienstverlening niet te zullen toepassen op de algemene bijstand. De verwachting is dan dat een pot geld, gereserveerd voor bijstandsgerechtigden, blijft liggen. Zo wil het ministerie 30 miljoen per jaar besparen.

Raakt kwetsbare burgers

"Dit geeft een raar signaal af. De overheid anticipeert erop dat burgers geen gebruik maken van de voorzieningen waar ze al recht op hebben. Dat vind ik niet behoorlijk", zegt onderzoeker staats- en bestuursrecht Fatma Çapkurt van Universiteit Leiden. "Ik begrijp dat de overheid moet bezuinigen, maar dit kabinet doet dit over de rug van financieel zeer kwetsbare burgers. Dat is een verkeerde keuze."

"Dit raakt mensen die moeten kiezen tussen schoenen voor de kinderen en brood op vrijdag. Zo basaal is het", zegt ombudsman Van Zutphen. "Het gaat om werkende armen en mensen onder het bestaansminimum. Wij weten hoe we deze mensen kunnen bereiken en er zijn plannen. Dan kiest het kabinet met een pennenstreek ervoor om dat niet te doen. Ik kan er met mijn hoofd niet bij."

Problematische schulden

Het ministerie van Sociale Zaken bevestigt dat er geld wordt weggehaald bij de proactieve dienstverlening. "Hierdoor zijn op dit moment geen financiële middelen beschikbaar voor gegevensuitwisseling ten behoeve van het extra gebruik van de algemene bijstand." De minister zegt dat er meer geld nodig is voor WIA-aanvragen, waardoor er ergens anders bezuinigd moet worden.

Dit is een heel onverstandige maatregel als je geld wil besparen, zegt Jasper J. van Dijk, econoom en onderzoeker bij het Instituut voor Publieke Economie. Niet-gebruik zorgt ervoor dat mensen onnodig in armoede leven, met alle gevolgen van dien.

"Dat mensen niet de uitkeringen krijgen waar ze recht op hebben leidt tot geldstress, ziekteverzuim en productiviteitsverlies. Dat zorgt er dan vaak voor dat je rekeningen niet kunt betalen en in de schulden komt."

Dit zijn kosten die uiteindelijk bij de overheid terechtkomen. Geen onderzoeker of instelling heeft tot nu toe een prijskaartje daarop kunnen plakken, blijkt uit een rondvraag.

Een onderzoek naar problematische schulden geeft wel een indicatie. De maatschappelijke kosten zijn minstens 8,5 miljard per jaar of bijna 1 procent van het bruto binnenlands product. Burgers informeren over hun recht op bijstand zou juist een manier zijn om problematische schulden terug te dringen, volgens het rapport. Daar wil het kabinet dus een streep door zetten.

"Als de overheid op deze manier wil bezuinigen, vind ik het wel heel scheef", zegt onderzoeker Van Dijk. "Het gaat om mensen die onder bijstandsniveau leven. Juist bij die mensen loopt de emmer het snelst over."

Wet gaat door, zonder bijstand

De Wet proactieve dienstverlening moet op 1 juli ingaan. De Tweede Kamer stemt er later deze maand over.

Als de wet wordt aangenomen wordt die proactieve dienstverlening nog steeds toegepast, bijvoorbeeld voor mensen die geen volledige AOW krijgen en recht hebben op een aanvulling daarop. Maar de algemene bijstand valt volgens het kabinetsplan buiten de boot.

In Hongarije lijkt voor het eerst in 16 jaar de positie van minister-president Viktor Orbán te wankelen. Zijn uitdager Péter Magyar staat in de peilingen voor de verkiezingen van morgen ruim op hem voor. Is de methode-Orbán uitgewerkt? Maar laat Orbán zich wel wegstemmen?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Europacorrespondent van Nieuwsuur Saskia Dekkers komt al jaren in Hongarije en is er ook nu weer. Ze zag hoe in een land dat in de greep is (en wordt gehouden) door Viktor Orbán toch opeens iets ging schuiven. In de podcast vertelt ze hoe Orbán in de vele jaren dat hij aan de macht is de rechtsstaat steeds verder afbrak en hoe het kan dat de nieuwkomer Magyar toch opeens die macht lijkt te kunnen breken.

"Ik merk dat er een enorme spanning in de lucht hangt. In de zestien jaar dat ik in Hongarije kom, heb ik dit nog nooit meegemaakt."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

De mobiele eenheid heeft ingegrepen bij een kampioensfeest van ADO Den Haag. Toen de feestvierende mensenmassa zich wilde verplaatsen naar het centrum, voerde de ME charges uit, meldt Omroep West.

SC Cambuur speelde vrijdagavond gelijk tegen FC Den Bosch. Daarmee was de titel voor ADO, dat niet meer in te halen is door de club uit Leeuwarden.

De supporters vierden eerst feest op de Hoefkade, in de Stationsbuurt. Honderden fans waren daar bijeengekomen, nadat was uitgelekt dat de selectie van ADO Den Haag in een horecagelegenheid ging kijken naar de beslissende wedstrijd.

Rond 23.30 uur trokken ADO-supporters de binnenstad in. Tientallen ME'ers voerden charges uit om de feestvierders hier weg te krijgen. Iets voor middernacht was de rust teruggekeerd.

De Artemis II-bemanning is terug op aarde. Hun capsule landde iets na 02.00 uur in de Stille Oceaan, voor de kust van San Diego in Zuid-Californië.

Met de bemanningsleden gaat het uitstekend, liet missiecommandant Reid Wiseman direct na de landing weten. Zij worden nog onderzocht om te zien welke impact de reis op hun lichaam heeft gehad.

Zo kwamen de vier terug op aarde:

De Artemis II was ruim een week onderweg. Aan boord waren vier astronauten: de drie Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50).

Na de landing dobberden de astronauten eerst nog een tijd in de capsule in de oceaan. Uiteindelijk werden ze opgehaald met helikopters, die hen omhoogtakelden en naar een marineschip brachten.

Er werd met spanning uitgekeken naar de terugkeer. Bij binnenkomst in de dampkring kreeg het hitteschild van de Orion-capsule namelijk temperaturen tot ruim 2700 graden te verduren. Bij de eerste tests in 2022 raakte het schild zwaarder beschadigd dan vooraf gedacht.

Op de terugweg bedankte de bemanning Nederland. "We willen graag onze dank uitspreken aan het ESA Airbus-team en aan onze vrienden in Nederland en Duitsland", zei missiecommandant Wiseman.

Nederland is lid van de Europese ruimteorganisatie ESA, die het achterste deel van het NASA-ruimteschip heeft ontwikkeld. Daarin zitten de motoren, zuurstof, water en de temperatuurregeling. De elektriciteit aan boord van de Orion wordt opgewekt met zonnepanelen die zijn ontwikkeld en gebouwd door Airbus Nederland uit Leiden.

Achterkant maan

Het was voor het eerst sinds 1972 dat mensen weer richting de maan gingen. Het doel van de missie was om langs de achterkant van de maan te vliegen en de systemen te testen voor toekomstige maanlandingsmissies. Dinsdag vloog de Artemis II langs de achterkant van de maan en naderde het oppervlak tot op 6545 kilometer. De astronauten maakten beelden van dit deel van de maan.

Met die vlucht werd ook direct een afstandsrecord gevestigd. Nog nooit waren mensen zo ver de ruimte in geweest: 406.773 kilometer van de aarde.

Zelfrijdende Tesla's mogen de weg op in Nederland. De RDW heeft goedkeuring gegeven voor het rijhulpsysteem Full Self Driving Supervised (FSD). Nederland is het eerste land in Europa waar Tesla dit systeem mag gebruiken.

Het rijhulpsysteem werd anderhalf jaar onderzocht en getest. Als het systeem goed wordt gebruikt, levert het een positieve bijdrage aan de verkeersveiligheid, concludeert de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Hierbij benadrukt de dienst dat de bestuurder altijd verantwoordelijk blijft en de controle moet houden.

Op je telefoon kijken of een boek lezen achter het stuur, mag dus niet. Een automobilist moet altijd de ogen op de weg houden en in staat blijven om het stuur over te nemen. De RDW stelt daarom dat de auto's met het FSD-systeem niet zelfrijdend zijn, maar dat ze de bestuurder ondersteunen.

Het systeem checkt tijdens het rijden of de bestuurder voldoende oplet. Als dat niet zo is, gaat er een melding af en moet de bestuurder bewijzen dat hij wel alert is. In het uiterste geval kan het systeem tijdelijk niet meer worden ingeschakeld.

Aanvraag Europese Commissie

Mogelijk mogen de zelfrijdende Tesla's straks in de hele Europese Unie de weg op. De RDW gaat hiervoor een aanvraag indienen bij de Europese Commissie. De EU-lidstaten zullen hier vervolgens over stemmen.

In de Verenigde Staten zijn Tesla's met het FSD-systeem al langer toegestaan. De voertuigen in de VS zijn volgens de RDW niet één op één te vergelijken met de zelfrijdende Tesla's die straks in Nederland rondrijden. In de Verenigde Staten gebruiken de auto's andere softwareversies.

"Wat weet je van Ben van der Burg?" Dat was de beslissende vraag in de grande finale van De slimste mens waarmee journalist Frank van Leeuwen de kennisquiz heeft gewonnen.

Van Leeuwen is presentator van het WNL-programma Goedemorgen Nederland. In de eindstrijd stond hij tegenover actrice Delilah Warcup-van Eyck en theatermaker en toneelschrijver Bibi Roos. Na de zogenoemde 3-6-9-ronde en onder meer de puzzelronde viel Roos als eerste af.

In het slotduel ging het nek-aan-nek tussen Van Leeuwen en Warcup-van Eyck. Uiteindelijk wist Van Leeuwen genoeg over oud-schaatser Ben van der Burg om de laatste seconden van Warcup-van Eyck weg te spelen.

Van der Burg is geregeld bij Goedemorgen Nederland te gast als tech-expert. "Er waren een paar milliseconden waarin ik dacht: ik weet hier drie goede antwoorden op. Daarna flitste door mijn hoofd: wacht even, ik ga nu winnen!"

Van Frank naar Frank

De wisseltrofee werd uitgereikt door neurobioloog en schrijver Brankele Frank. Zij was vorig jaar de winnaar van de kennisquiz. "Van Frank naar Frank", zei Brankele Frank. "En ik kreeg hem ook van een Frank, dus het lijkt erop dat er een patroon in te ontdekken valt."

Van Leeuwen noemde zijn deelname een "waanzinnig avontuur". Hij bedankte onder meer zijn partner voor zijn hulp met de voorbereidingen voor de quiz. "Dan lag ik in bed en wilde ik net slapen en dan zei Thijs: Wat weet je van politionele acties?"

Van Leeuwen begon de finaleaflevering met het inlossen van een belofte. Als hij de finale zou halen, zou hij gaan jongleren. "Met slimste mens mokken?", had jurylid Paulien Cornelisse voorgesteld. Hoewel hij naar eigen zeggen 'zweethandjes' had, lukte het toch. "Ik vond het doodeng", zei hij opgelucht.

27e seizoen

De slimste mens van KRO-NCRV is al jarenlang een van de best bekeken programma's op de Nederlandse televisie. De afleveringen van de finaleweek zijn door ruim een miljoen mensen bekeken.

Het programma startte in de zomer van 2012 en beleefde nu zijn 27e seizoen. Sinds 2025 wordt het programma gepresenteerd door Herman van der Zandt. Schrijver en cabaretier Paulien Cornelisse is het jurylid.

Bewoners en politici uit het Groene Hart hebben zich bij de provincie Zuid-Holland uitgesproken tegen de komst van windturbines in de regio. Tijdens een twaalf uur durende hoorzitting uitten tientallen sprekers bij de Provinciale Staten hun kritiek op de plannen voor het open polderlandschap.

De provincie heeft momenteel drie plekken op het oog voor windturbines in en rond het Groen Hart: de Vierambachtspolder in Kaag en Braassem en twee locaties langs de N11 bij Alphen aan den Rijn. Op deze plekken is volgens de provincie ruimte voor in totaal 27 windturbines van 240 meter hoog.

Aanvankelijk zag de provincie mogelijkheden voor nieuwe windturbines op elf locaties, maar dat leidde tot veel maatschappelijk en politiek verzet. De provincie kreeg honderden schriftelijke reacties (zienswijzen) binnen.

Insprekers kritisch

Het provinciebestuur heeft voorgesteld om de drie locaties op te nemen in de omgevingsvisie, het document waarin de ruimtelijke plannen van de provincie staan. Over de voorgestelde herziening van het omgevingsbeleid was vandaag een hoorzitting, waarbij inwoners en betrokkenen de kans kregen om hun mening te geven over de voorgestelde plannen.

Ruim honderd insprekers, onder wie bewoners, raadsleden en wethouders uit Alphen aan den Rijn, Leiden, Delft en de Krimpenerwaard, hadden zich voor de hoorzitting aangemeld.

Een aantal van hen heeft zorgen over de regels van de provincie om huizen te bouwen, maar de meesten wilden hun mening geven over windenergie, schrijft Omroep West. Op een enkeling na die er positief over was, klonk er vooral afkeuring.

'Onmenselijk en onredelijk'

Zo ziet de Alphense wethouder Gert van den Ham liever dat de voorgestelde locaties uit de plannen verdwijnen. "We moeten constateren dat het grootste deel van de doelstelling voor duurzame energie behaald moet worden in drie van de dertien gemeenten in onze regio", zei hij namens de gemeenten. "We hebben al aangegeven dat dit onevenredig, onmenselijk en onredelijk is."

"Hoeveel mag er kapot, om uw doelstelling te halen", vroeg Kaag en Braassems VVD-raadslid Aad Blom namens meerdere partijen aan de Statenleden. "Lokaal is deze koers afgewezen, toch ligt dit plan nu voor. Als de provincie doorgaat, zet het de bestuurlijke verhoudingen ernstig onder druk", zei hij.

De tegenstanders zijn bezorgd over het effect op weidevogels, het geluid dat de windturbines maken en het gebrek aan draagvlak.

Begrip voor kritiek

Zuid-Hollands gedeputeerde Arno Bonte gaf tijdens de hoorzitting aan de kritiek van de tegenstanders te begrijpen. "We zullen onszelf minder afhankelijk moeten maken van energie uit het buitenland, zeker niet uit instabiele regimes waar het de laatste tijd nu nog instabieler is", zei hij.

De locaties die zijn aangewezen, zijn volgens Bonte de meest logische om mee aan de slag te gaan. "Ik snap op zichzelf dat een lokale gemeente zegt: dit had ik liever anders gezien. Maar we denken dat het hier goed kan. Veel locaties zijn langs de N11 bijvoorbeeld", zei hij. "Dus met minimale overlast zorgen we dat we in onze lokale energievoorziening voorzien."

Later debat

Provinciale Staten praten de komende twee maanden verder over het omgevingsbeleid. Ze kijken dan ook naar de herzieningen en de voorgestelde zoekgebieden voor windenergie.

Op 3 juni moet er een definitief besluit vallen. Dan moet duidelijk worden wat het plan gaat worden voor de windturbines in het Groene Hart.