NOS Nieuws - Algemeen

De parlementsverkiezingen in Israël lijken geen duidelijke winnaar te hebben opgeleverd.

Volgens de eerste exitpolls krijgt de Likud-partij van premier Netanyahu 24 zetels en blijft daarmee de grootste partij. Het zou wel een verlies van 8 zetels zijn.

Het anti-Netanyahublok van oud-legerchef Gadi Eisenkot zou groter zijn geworden dan het pro-Netanyahublok: 52 of 53 om 50 zetels, volgens de exitpolls. Dat is allebei niet genoeg voor een meerderheid in het parlement. Netanyahu steunde op een coalitie van vijf partijen die samen 64 zetels in het parlement hadden.

De twee blokken met Arabische partijen hebben volgens de exitpolls samen 17 zetels behaald, een record. Daardoor kunnen ze een belangrijke rol spelen bij de vorming van een regering zonder premier Netanyahu, al moeten Joodse oppositieleiders dan wel bereid zijn om met ze samen te werken.

Zo'n samenwerking ligt sinds de terroristische aanval van Hamas op 7 oktober 2023 extra gevoelig.

Tot vanavond 21.00 uur Nederlandse tijd kon er gestemd worden. De exitpolls zijn een eerste inschatting van de uitslag. De eerste uitslagen komen vannacht binnen, waardoor morgen waarschijnlijk een duidelijker beeld ontstaat. De officiële uitslag volgt later.

Eén partij behaalt nooit meerderheid

De Knesset bestaat uit 120 zetels. Voor een meerderheidsregering zijn dus 61 zetels nodig. Het is nog nooit voorgekomen dat één partij een absolute meerderheid heeft gehaald. Dat betekent dat partijen altijd een coalitie moeten vormen om te kunnen regeren of gedoogsteun moeten krijgen.

De afgelopen jaren is een coalitie smeden vaak mislukt, waardoor er nieuwe verkiezingen moesten komen.

Referendum over Netanyahu

Het is de eerste parlementsverkiezing sinds de terroristische aanval van Hamas in 2023. Dat maakt dat het belangrijkste thema voor veel Israëliërs veiligheid is.

Hoewel Israëliërs bij de verkiezing niet stemmen op personen maar op partijen, wordt de verkiezing ook gezien als een referendum over Netanyahu. Hij is de langstzittende premier die het land ooit heeft gehad.

De opkomst was vandaag erg hoog: om 20.00 uur had meer dan 74 procent van de kiesgerechtigden gestemd, meldt de Centrale Kiescommissie. Dat is de hoogste opkomst in decennia op dat tijdstip.

Lokale media melden dat er 70.000 stemgerechtigden uit het buitenland naar Israël zijn gereisd om hun stem uit te brengen. Stemmen vanuit het buitenland kan in Israël niet.

De doorgaans vrij voorspelbare lijst van de Quote-500 is dit jaar opgeschud met allerhande tech-ondernemers, zo werd vanmorgen bekend. Opvallende nieuwkomers zijn cryptobaas Jean-Louis van der Velde en AI-ontwikkelaar Pim de Witte. Wie zijn zij?

Jean-Louis van der Velde

Het is een opvallende wijziging. Vrijwel niemand kent de nieuwe nummer één die vandaag debuteert in de lijst der rijken. De mysterieuze cryptomiljardair Jean-Louis van der Velde verstoot Charlene de Carvalho-Heineken van haar zetel. De erfgenaam van het biermerk stond lange tijd bovenaan.

De nationaliteit van de 62-jarige, die tegenwoordig in Hongkong woont, bleef lang onbekend. Maar nu heeft Quote eindelijk de bevestiging dat hij nog steeds over een Nederlands paspoort beschikt. Hierdoor komt hij in een keer op de bovenste positie de lijst binnen.

Het vermogen van Van der Velde, geboren in Arnhem als Ludovicus Jan, wordt geschat op 26 miljard euro. Dat is twee keer zoveel als wat De Carvalho-Heineken bezit. Zij staat nu op de tweede plaats.

Teruggetrokken bestaan

Van der Velde verdiende zijn geld met cryptomunten. Hij is directeur van cryptohandelsplatform Bitfinex en richtte in 2014 Tether op, 's werelds eerste en grootste stablecoin. Een munt gekoppeld aan de Amerikaanse dollar, die vrijwel niet in waarde verandert.

Van der Velde leidt een teruggetrokken bestaan en verschijnt haast nooit in de publiciteit. Op X (voorheen Twitter) werd zelfs gespeculeerd dat hij niet meer bestond, totdat er in 2022 een video van hem online verscheen. Veel journalisten hebben hem proberen te bereiken, maar zonder succes.

Journalist Zeke Faux is een van de weinigen die hem wél hebben gesproken. In zijn boek vertelt hij dat Van der Velde zich introduceerde als 'de man die niet bestaat'. Zij ontmoetten elkaar in 2022 bijna terloops op een cryptoconferentie op de Bahama's.

Faux beschrijft zijn uiterlijk als dat van een kapitein van een perfect gepoetst charterjacht. Drie uur lang zaten zij in een café bij een casino, waar Van der Velde tot twee keer toe herhaalde dat geld hem niet interesseert en liever niet over geld nadenkt. Opmerkelijk, schrijft Faux, omdat zijn cryptobedrijf Tether een nieuwe vorm van geld uitgeeft.

Pim de Witte

De allerjongste miljardair ooit is Pim de Witte (31). Hij richtte vorig jaar het AI-bedrijf General Intuition op dat nu al meerdere miljarden waard is. Daarmee is hij 'exemplarisch' voor de lijst, volgens Jeroen Molenaar, adjunct-hoofdredacteur Quote, want ondernemers in de AI-sector kunnen ongekend snel groeien. Hij groeide op in Nijmegen en woont tegenwoordig in New York City.

Vóór zijn AI-bedrijf richtte De Witte Medal.tv op, een platform waar gamers beelden van hun spellen delen. Die beelden en de achterliggende data blijken een goudmijn voor bedrijven die werken aan de volgende generatie AI-toepassingen.

De data geven namelijk een inkijkje hoe mensen zich gedragen in een gesimuleerde wereld. Niet veel AI-bedrijven hebben toegang tot dit soort data, wat de data van Medal.tv uniek maakt.

'Leuker om zelf te doen'

OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, had wel oren naar de data achter dit platform en bood De Witte hier 500 miljoen euro voor. Maar hij liet Nieuwsuur destijds weten dat hij het zelf met AI-technologie verder gaat ontwikkelen. "Het is gewoon leuker om het zelf te doen."

Hij leerde zichzelf programmeren en op zijn veertiende bouwde hij al de grootste private server op Runescape, een online spel. Na zijn middelbare schooltijd ging hij niet studeren, maar meteen aan het werk voor Artsen zonder Grenzen in Londen.

Hier bouwde hij MapSwipe, een platform dat helpt bij het bestrijden van ebola in Afrika. Hiermee kunnen hulpverleners via satellietbeelden routes in crisissituaties plannen. Ondanks de vele prestaties, liet hij Quote weten dat hij het meest trots is op het bouwen van MapSwipe.

In een rechtbank in Londen zijn twee Britten aangeklaagd voor de gebeurtenissen op 27 september bij de RAF-luchtmachtbasis in Fairford.

De 24-jarige Mohmed A. is aangeklaagd voor hulp aan een buitenlandse inlichtingendienst, vermoedelijk uit Iran. De eveneens 24-jarige Nouman E. wordt beschuldigd van het betreden van verboden terrein "voor een doel dat schadelijk is voor het Verenigd Koninkrijk".

Op 27 september werden 's nachts bij of op de basis vijf Britten aangehouden. Even daarvoor hadden ze drie autobusjes met vaten benzine aan de rand van het terrein achtergelaten.

De vijf werden in eerste instantie verdacht van het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. Premier Burnham zei twee weken later dat de vijf "vrijwel zeker" werden aangestuurd door de Islamitische Revolutionaire Garde in Iran. Die verdenking is er nog steeds.

Ali

Mohmed A. behoorde niet tot de groep van vijf. Hij is vorige week pas aangehouden. Volgens het Britse OM was hij de schakel tussen de vijf en ene "Ali", die de opdrachten gaf. Deze Ali zou in het buitenland verblijven.

Nadat de vijf de autobusjes en benzine bij de basis hadden achtergelaten, werden ze volgens het OM door Ali gebeld. Hij zou gezegd hebben dat er "een bom in de auto's zat". Een van de vijf belde daarop de politie, zei de officier van justitie vandaag. Dat bracht een grote politiemacht op de been, waarna de vijf snel konden worden opgepakt.

Daarnaast was de politie gealarmeerd door een boerin die daar in de buurt woont. Zij en haar man kwamen terug van een feestje en zagen in het licht van hun koplampen plotseling mannen met bivakmutsen opdoemen die alle kanten opstoven. Ze vertrouwden het niet en belden de politie.

Verkenning

De 24-jarige Nouman E. is vandaag aangeklaagd voor het betreden van de luchtmachtbasis, maar niet op 27 september, maar al op 22 augustus. Hij zou daar toen op verkenning zijn geweest en videopnamen hebben gemaakt.

Mohmed A. is op borgtocht vrijgelaten. Nouman E. was eerder op borgtocht vrijgelaten, maar werd vorige week opnieuw aangehouden. Hij blijft vastzitten tot de volgende zitting, op 20 november, waar ook Mohmed A. weer moet verschijnen. Zes andere verdachten mogen de zaak in vrijheid afwachten, nadat ze een borgsom hadden betaald.

Geen bom

Wat de bedoeling was met die autobusjes en vaten benzine is nog altijd onduidelijk. Mogelijk waren ze bedoeld voor een aanslag op de Amerikaanse bommenwerpers die vanaf deze basis bombardementen op Iran uitvoerden. Maar de bom waar die Ali over zou hebben gesproken, is nooit gevonden.

De bommenwerpers zijn daar op 5 oktober weggehaald, volgens Amerikaanse media omdat er nieuwe dreigingen van Iran zouden zijn binnengekomen.

In de Democratische Republiek Congo zijn nu meer dan 10.000 gevallen van ebola vastgesteld, zo blijkt uit officiële cijfers van de Congolese gezondheidsautoriteiten. Bijna 4900 mensen zijn aan de infectieziekte overleden.

De Afrikaanse volksgezondheidorganisatie Afrika CDC spreekt van de snelst groeiende ebola-uitbraak ooit. Het aantal besmettingen stond afgelopen vrijdag nog op 9964. Zo'n 48 procent van de mensen die zijn besmet met de zeer besmettelijke Bundibugyo-variant van het virus, overlijdt eraan.

Het werkelijke aantal besmette personen is waarschijnlijk nog hoger, omdat niet iedereen met klachten meteen medische hulp zoekt of wordt getest.

Levensbedreigend

Tot nu toe was de zwaarste ebola-uitbraak die van 2014 tot 2016 in West-Afrika. Die eiste meer dan 11.000 levens, vooral in Sierra Leone, Liberia en Guinee. De huidige uitbraak in Congo groeit een stuk sneller.

Ebola is een levensbedreigende ziekte. Het virus wordt overgedragen door lichamelijk contact en contact met lichaamsvloeistoffen, zoals braaksel, bloed of sperma. De ziekte veroorzaakt een zeer besmettelijke vorm van koorts, vaak gepaard met diarree en bloedingen.

In Congo grijpt sinds mei de Bundibugyo-variant om zich heen. De uitbraak leidt tot veel onrust en wantrouwen. Zo vielen gewapende jongeren eind vorige week met machetes gezondheidswerkers aan in het oosten van Congo. Zij beschuldigden de hulpverleners ervan de ziekte te verspreiden door water te besmetten.

Inmiddels is ebola ook verspreid naar andere Afrikaanse landen zoals naar Kenia. Daar zijn tot nu toe negen besmettingen vastgesteld en twee sterfgevallen. De besmettingen werden ontdekt nadat een patiënt vanuit Congo via Oeganda naar de hoofdstad Nairobi was gereisd.

Ook in in het West-Afrikaanse Nigeria is ebola opgedoken. De patiënt in Nigeria, de echtgenote van een Zwitserse diplomaat, werd ziek na een reis naar Oeganda. Volgens de gezondheidsautoriteiten wordt nog onderzocht waar zij precies besmet raakte met het ebolavirus. De vrouw is voor behandeling overgebracht naar Zwitserland.

Moedersterfte

De huidige uitbraak is moeilijk onder controle te krijgen, omdat er voor de Bundibugyo-variant van het ebolavirus nog geen specifiek vaccin of effectieve behandeling beschikbaar is. Wel lopen er onderzoeken naar nieuwe vaccins en behandelmethoden.

Daarnaast kunnen de eerste symptomen van een besmetting makkelijk worden verward met andere ziekten, zoals malaria. Daardoor worden patiënten soms te laat geïsoleerd of behandeld, waardoor het virus om zich heen blijft grijpen.

Veel zwangere vrouwen in Congo mijden bovendien ziekenhuizen uit angst voor besmetting. Daardoor verdubbelde de moedersterfte in sommige provincies kort na het uitroepen van de uitbraak in mei.

Ook is de reguliere gezondheidszorg in Congo door de uitbraak ontregeld geraakt. Zo zijn vaccinatieprogramma's voor kinderen verstoord en is het onderwijs voor veel kinderen onderbroken. Dat is vooral problematisch in gebieden waar al miljoenen kinderen niet naar school gaan. Daarnaast heeft de uitbraak geleid tot stigmatisering van getroffen families, waardoor zij sociaal geïsoleerd raken.

Twee vaccins

Sinds juli lopen er klinische onderzoeken naar twee mogelijke behandelmethodes voor de Bundibugyo-variant. Daarnaast worden diverse vaccins getest. Daarbij wordt ook onderzocht of het ebolavaccin Ervebo bescherming biedt tegen deze variant.

Tot nu toe is Ervebo alleen goedgekeurd voor gebruik tegen de ebolaziekte die wordt veroorzaakt door het Zaïre-ebolavirus. Volgens een vertegenwoordiger van de WHO in Congo zouden over enkele weken aanvullende onderzoeken kunnen starten naar twee vaccins die specifiek zijn ontwikkeld voor de Bundibugyo-variant.

Er zijn ook lichtpuntjes. Inmiddels zijn meer dan 2600 patiënten hersteld van de ziekte. Deze week ging een video viraal waarop zorgmedewerkers in beschermende kleding dansen nadat de laatste twee patiënten een behandelcentrum in Mongbwalu hadden verlaten.

Volgens WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus laat dit zien dat elke patiënt die ebola overleeft, een reden is voor optimisme.

Het Openbaar Ministerie eist 10 en 6,5 jaar tegen twee verdachten achter Slaappillen.net. Die webshop verkocht onder andere een namaakversie van de zware pijnstiller oxycodon, die in werkelijkheid de levensgevaarlijke stof nitazenen bevatte.

Tenminste drie mensen lijken daaraan te zijn overleden. In totaal zijn in Nederland inmiddels bij dertien overlijdens nitazenen in het bloed aangetroffen.

Medewerker PostNL deed verzending

De beide inwoners van Breda die vandaag in Den Haag terechtstonden, waren niet de hoofdverantwoordelijken voor Slaappillen.net. De een zou de bestellingen ingepakt hebben en de enorme voorraad van onder andere 400.000 pillen, 6000 XTC-tabletten en een grote hoeveelheden amfetaminen beheerd hebben. Alleen al de aanwezige oxyodon in het huis van zijn moeder waar hij woonde en werkte, had volgens het OM een waarde van 135.000 euro.

De ander, een medewerker van PostNL, zou ervoor hebben gezorgd dat de pakjes in het verzendsysteem van dat bedrijf kwamen. Daarnaast verdenkt het OM hem van de invoer van en handel in grote hoeveelheden cocaïne. Daarom is de eis tegen hem het hoogst.

'Miljoenenbusiness'

Beiden zeggen geen idee te hebben gehad dat zij meewerkten aan de levering van verontreinigde pillen aan klanten. De advocaat van een van hen noemde zijn cliënt niet meer dan "een veredelde lopende-bandmedewerker", die uitsluitend handelde in opdracht van anderen. Beiden worden door justitie niet rechtstreeks verantwoordelijk gehouden voor de dood van de vrouwen, maar volgens de advocaat doet het OM met de "exorbitant hoge" eisen alsof dat wel het geval is.

De officier van justitie stelde daar tegenover dat beide mannen juist "cruciale schakels" waren in de "professioneel gerunde miljoenenbusiness" die Slaappillen.net was. De webshop maakte de drempel voor klanten zo laag mogelijk, onder andere door betaling met iDeal aan te bieden

Ook zendingen naar andere landen

"Daarmee werden die klanten een handel ingezogen", aldus de officier, "waarbij het maar om één ding ging: geld verdienen. Kwetsbare mensen werden als een kip met de gouden eieren beschouwd." Zij dachten pijnstillers te bestellen, maar kregen een dodelijk middel in huis dat tien tot honderd keer de werking had van oxycodon en ze in tientallen gevallen vergiftigde of zelfs het leven kostte.

Op de zitting vanmiddag bleek dat de pakketjes niet alleen naar Nederlandse adressen werden gestuurd, maar ook naar in elk geval Spanje, Denemarken en België. Van de in totaal 5000 bestellingen bij Slaappillen.net die de politie via de laptop van een van de verdachten boven tafel kon krijgen, ging het in 550 gevallen om oxycodon.

Hoofdrolspelers inmiddels opgepakt

Nader onderzoek moet de komende tijd duidelijk maken of er nog meer overlijdens door nitazenen te koppelen zijn aan Slaappillen.net. Vorige week pakte de politie drie mannen op die ervan worden verdacht wel hoofdverantwoordelijk zijn voor deze website, plus nog eens voor vele tientallen andere waarop illegale medicijnen en drugs werden verkocht.

De rechtbank Den Haag doet 17 november uitspraak.

De Braziliaanse senator en oud-presidentskandidaat Flávio Bolsonaro heeft het land verlaten. Hij is met zijn vrouw en twee dochters naar de Verenigde Staten vertrokken, twee dagen na zijn nederlaag bij de Braziliaanse presidentsverkiezingen, bevestigen zijn bondgenoten aan CNN Brasil.

Ook een bondgenoot van de senator bevestigt het nieuws aan persbureau Reuters. Een Amerikaanse functionaris zegt dat Bolsonaro junior met een vliegtuig op weg is naar de VS.

Zondag verloor de radicaal-rechtse Bolsonaro junior de presidentsverkiezingen in Brazilië. In de tweede ronde ging de winst naar de linkse zittende president Lula, die bijna 52 procent van de stemmen kreeg. Bolsonaro weigert zijn nederlaag te erkennen en wil dat de uitslag ongeldig wordt verklaard.

27 jaar gevangenisstraf

Het Braziliaanse Hooggerechtshof droeg Bolsonaro junior een dag na zijn verlies op om zijn paspoorten in te leveren, in verband met een onderzoek naar witwaspraktijken. Hij sprak van een 'gruweldaad' die is bedoeld om hem te intimideren, en zei er nooit aan te denken om het land te verlaten.

Een rechter heeft de Braziliaanse politie ook opdracht gegeven onderzoek te doen naar mogelijke illegale buitenlandse financiering van de presidentscampagne van senator Bolsonaro. Daarbij wordt onder meer gekeken naar financiering door een groep die banden zou hebben met de Amerikaanse vicepresident JD Vance.

Ook zijn vader, Jair Bolsonaro, vluchtte vier jaar geleden naar de VS nadat hij de verkiezingen had verloren tegen Lula. Toen hij vorig jaar terugkeerde naar Brazilië, werd hij veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf voor het leiden van een couppoging na het verliezen van de presidentsverkiezingen in 2022.

Hoe wist Bolsonaro te ontkomen?

Hoe Bolsonaro junior de Verenigde Staten is binnengekomen, is nog onduidelijk. Argentinië zegt geen aanwijzingen te hebben dat hij via dat land is gereisd.

Argentijnse media schreven eerder over een privéjet die vanuit het noorden van Argentinië vanochtend vroeg naar de Amerikaanse stad Miami zou vliegen met vier reizigers aan boord. Deze vlucht zou enkele uren voor vertrek zijn geannuleerd. Waarom is onduidelijk.

De berichten over de privévlucht leidden tot speculaties dat Bolsonaro via buurland Argentinië naar de Verenigde Staten probeerde te reizen.

Miami is bekend terrein voor de familie-Bolsonaro. Eduardo Bolsonaro, de derde zoon van oud-president Jair Bolsonaro, verhuisde vorig jaar naar de VS en woont tegenwoordig in Miami.

Naar aanleiding van de mediaberichten over een privévliegtuig op de internationale luchthaven van Iguazú, aan de grens tussen Argentinië en Brazilië, controleerden de Argentijnse autoriteiten het toestel en de bemanning. Daarbij werd volgens Argentinië geen vluchtplan gevonden dat in verband gebracht kan worden met de familie-Bolsonaro.

Verkiezingsnederlaag

Vader Jair Bolsonaro staat nog altijd onder huisarrest. Hij was van 2019 tot 2022 president van Brazilië. Na zijn verkiezingsnederlaag bestormden duizenden aanhangers van de radicaal-rechtse politicus op 8 januari 2023 het Braziliaanse parlement, het presidentieel paleis en het Hooggerechtshof in de hoofdstad Brasília. Die bestorming werd gezien als een aanval op de democratische instituties van het land.

Scheepsbouwer Damen gaat ongeveer 225 van de 4000 arbeidsplaatsen in Nederland schrappen. Het bedrijf wil hiermee zijn organisatie "eenvoudiger en efficiënter" maken.

De banen verdwijnen de komende twaalf tot achttien maanden bij de verschillende bedrijven van Damen in Nederland. Dat gebeurt zowel op kantoor als op de scheepswerven. Het gaat om functies in alle schalen en vakgebieden, zegt een woordvoerder.

Het bedrijf uit Gorinchem met werven over de hele wereld verwacht dat "een groot deel" van de reorganisatie kan worden opvangen via natuurlijk verloop, maar sluit gedwongen ontslagen niet uit.

'Komt hard aan'

Volgens vakbond CNV komt het nieuws hard aan bij de medewerkers. "Iedereen hier werkt keihard om Damen ondanks veranderende omstandigheden op koers te houden. Dan komt het hard aan om te horen dat je mogelijk zelf het slachtoffer wordt van een efficiencyslag", zegt de vakbond tegen persbureau ANP.

Eind juni raakte de scheepsbouwer een belangrijke order kwijt. De Duitse minister van Defensie annuleerde de bestelling van zes fregatten, volgens Damen volkomen onverwacht. Een woordvoerder van de scheepsbouwer zegt dat de reorganisatie in Nederland niets te maken heeft met deze tegenvaller.

Damen zegt de vakbonden uitgenodigd te hebben om te praten over een sociaal plan voor de medewerkers die hun baan verliezen.

De avondspits van vandaag is de drukste van het jaar tot nu toe. Rond 17.30 uur stond er 1109 kilometer file op de Nederlandse wegen, meldt de ANWB. Het vorige record dateerde van woensdag 13 mei, toen er 1046 kilometer file stond. Die drukte hing samen met Hemelvaart en het vakantieverkeer.

Volgens een woordvoerder van de ANWB speelt vooral de regen een rol. Op veel plaatsen is het slecht weer en doordat het eerder donker wordt, rijden automobilisten voorzichtiger en langzamer. Daardoor ontstaan sneller files. Er zijn geen grote ongelukken gebeurd, maar de gebruikelijke files zijn wel langer dan normaal.

Files nemen langzaam af

De grootste vertragingen staan op de A2 van Eindhoven naar Utrecht, de A4 van Amsterdam naar Rotterdam en de A1 tussen Amsterdam en Apeldoorn. Op de A28 van Zwolle naar Groningen is wel een ongeluk gebeurd. De vertraging liep daar op tot 50 minuten.

Volgens de ANWB is de piek inmiddels bereikt. De files zullen naar verwachting geleidelijk afnemen. Rond 19.00 uur zouden de meeste files weer opgelost moeten zijn.

De papieren die Anthropic heeft ingeleverd om een beursgang mogelijk te maken staan bol van de waarschuwingen. Misbruik van AI-modellen kan leiden tot "chemische, biologische of andere gevaarlijke wapens", schrijft het Amerikaanse AI-bedrijf. Ook wijst het op zijn miljardenschuld en -verlies. Toch verwachten beleggingsexperts veel van de aangekondigde beursgang.

De waarschuwingen staan allemaal in de zogeheten prospectus, een document van honderden pagina's dat voor het eerst een goed beeld geeft van hoe het bedrijf er financieel voor staat. Traditiegetrouw benoemen bedrijven die naar de beurs hierin ook alle denkbare mogelijke risico's. Zodat beleggers, groot en klein, weloverwogen hun keuze kunnen maken.

Anthropic komt dus met bijzonder veel en vergaande waarschuwingen, maar ondanks die zelfbenoemde risico's verwachten beleggingsexperts veel van Anthropic, met zijn AI-model Claude. "Dit wordt hoe dan ook spectaculaire beursgang", zegt Mary Pieterse-Bloem, hoofd beleggingsstrategie van de Rabobank.

Werk uit handen

"Met Claude heeft het bedrijf iets heel bijzonders in handen", zegt Pieterse-Bloem, die ook doceert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "Vooral voor programmeren en coderen werkt het goed. Op de universiteit, maar ook bij de bank zie je dat er veel gebruik van wordt gemaakt."

Concurrerende modellen als ChatGPT (van OpenAI) en Co-Pilot (van Microsoft) zijn daar minder ver in en daarmee is het AI-model interessant voor bedrijven en organisaties, zegt ook Jos Versteeg, beleggingsstrateeg van InsingerGilissen. "Voor een consument is een AI-model nu handig en misschien kostenbesparend, maar voor organisaties kan dit model echt werk uit handen nemen en kosten besparen."

Miljardenverlies

Daarbij schrikt het miljardenverlies niet meteen af. In 2025 verdiende Anthropic nog 4,6 miljard dollar. Dit jaar werd alleen al in eerste half jaar 16,3 miljard dollar aan omzet behaald. Maar daar staat tegenover dat het bedrijf vorig jaar 42 miljard dollar verlies leed. "Dat zegt niet zoveel", zegt Versteeg, "Je kunt naar miljardenverlies kijken, maar ook naar gigantische groei."

Voor Pieterse-Bloem is het veelzeggend dat het bedrijf nu met de prospectus naar buiten komt, ondanks de spannende tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten van komende week en het aanhoudende geweld in het Midden-Oosten. Anthropic zegt voor feestdag Thanksgiving naar de beurs te willen, dus vóór 26 november.

"Dat doe je als je vertrouwen hebt in het succes van die beursgang", zegt de Rabobank-beleggingsstrateeg. "Het businessmodel wordt kennelijk omarmd door beleggers. En het bedrijf denkt dat het beursklimaat voorlopig gunstig blijft."

Beperkt aantal klanten

"Er zit een significant risico aan snelle groei", schrijft Anthropic in de prospectus. Het bedrijf wijst op het beperkte aantal klanten dat op dit moment serieus geld betaalt voor zijn diensten. Vijf grote klanten brengen een kwart van de omzet op. Daarnaast betalen 250 klanten jaarlijks meer dan 10 miljoen dollar voor Claude. De rest van de klanten betaalt niet of minder.

Ook Versteeg van InsingerGilissen ziet dat als een risico. "Vergelijk het eens met Alphabet, het moederbedrijf van Google. Zo'n bedrijf heeft een enorm bereik. Ook dat bedrijf heeft een eigen AI-model, maar daarnaast datacentra en eigen chips. In de hele AI-keten speelt Anthropic nog maar een beperkte rol."

Toch denkt Versteeg dat Anthropic wel wordt meegesleept door grote spelers als Alphabet, Amazon en Microsoft. Op hun beurt investeren die bedrijven ook weer voor miljarden in Anthropic. Het AI-bedrijf hoopt na de beursgang zo'n 1500 miljard dollar waard te zijn. "Dat moeten we nog wel even zien", zegt analist Versteeg.

'Geloof is groot'

"Het doet erg denken aan de beursgang van SpaceX", zegt Pieterse Bloem. "Het gaat om veelbelovende technologie die nu nog geen winst maakt." Het bedrijf van Elon Musk ging eerder dit jaar onder grote interesse naar de beurs. De koers van het aandeel piekte toen snel, maar zakte daarna ook wel weer in.

Versteeg verwacht veel vraag naar het aandeel van Anthropic. "Het geloof is groot. Daarnaast geloven heel veel mensen dat ze het zich niet kunnen veroorloven om er niet in te geloven." Dat Anthropic haar eigen model omschrijft als levensgevaarlijk voor de mensheid schrikt Versteeg niet af. Dat kan ook een tactiek zijn om in het nieuws te blijven, schreven we eerder:

Volgens Pieterse-Bloem is het een goed teken dat het Amerikaanse bedrijf zich in ieder geval van bewust toont van de gevaren. "En als Anthropic het niet doet, doet een ander bedrijf het. Liever de duivel die je kent, dan de duivel die je niet kent."

In Egypte is de hoofdredacteur van de onafhankelijke nieuwssite Mada Masr veroordeeld tot de maximale boete van bijna 50.000 euro, omdat ze geen vergunning had om de website te runnen. Nadat de rechter zijn vonnis had uitgesproken, is ze aangehouden. De website moet sluiten en de apparatuur wordt in beslag genomen.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International en het internationale comité voor de bescherming van journalisten CPJ noemen de zaak tegen hoofdredacteur Lina Attalah en de website een "ongehoorde aanval op de persvrijheid".

Aanvragen genegeerd

Mada Masr publiceerde geregeld artikelen over politiek gevoelige zaken en gold als het laatste bastion van kritische journalistiek in Egypte.

De website ging in 2013 van start. Sinds 2017 blokkeerde de staat de rechtstreekse toegang tot de site. Aanvragen van Attalah voor een vergunning werden keer op keer genegeerd. Zij en haar collega's werden de afgelopen jaren geregeld aangehouden en ondervraagd, omdat ze nepnieuws zouden verspreiden en de nationale veiligheid in gevaar zouden brengen.

Het Amerikaanse tijdschrift Time nam Attalah in 2020 op in zijn jaarlijkse lijst van honderd invloedrijkste personen.

169e plaats

Veruit de meeste media in Egypte hebben op een of andere manier nauwe banden met de staat. Persvrijheid is er nauwelijks. Vorige maand werden nog zes journalisten van een onderzoekplatform vastgezet.

Op de lijst van landen met de meeste persvrijheid van de journalistieke organisatie Reporters Without Borders bezet Egypte de 169e plaats in een lijst met 180 landen.

De Republikeinse partij van de Amerikaanse president Trump probeerde in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen de grenzen van de kiesdistricten te veranderen om zo haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te behouden. Met nog een week te gaan tot de midterm elections lijkt deze gerrymandering, zoals het hertekenen van kiesdisctricten om politiek voordeel te halen wordt genoemd, te mislukken.

Door een herindeling van 15 kiesdistricten in Texas, Florida en een handjevol andere staten probeerden de Republikeinen de Congresverkiezingen naar hun hand te zetten. Toch bestaat er een goede kans dat de zetels in tien van die districten in handen vallen van hun tegenstanders, de Democraten. Dat zeggen analisten op basis van de meest recente peilingen.

Verwacht stemgedrag

Als die voorspelling op 3 november uitkomt, dan komt het te boek te staan als een fiasco van Trump. Hij begon al vorig jaar zomer aan te dringen op een herindeling van de kiesdistricten waar progressieve kiezers in de meerderheid waren. Door die progressieve districten op te delen en te samen te voegen met aangrenzende, conservatievere gebieden, ontstonden nieuwe kiesdistricten waar de Republikeinen in het voordeel zouden zijn.

Deze methode heet "gerrymandering". Kijk hier naar hoe dat werkt:

In de nieuw getekende kiesdistricten leken de Republikeinen verzekerd van winst bij de tussentijdse verkiezingen volgende week. Daar ging de partij vanuit op basis van het stemgedrag tijdens de presidentsverkiezingen van 2024.

Theoretisch zou Trump in de meeste nieuwe, door gerrymandering gevormde kiesdistricten met een verschil van 10 procent van de stemmen winnen. En dus was het idee: als Trump daar zou winnen, dan zouden de Republikeinse kandidaten voor het Congres ook moeten zegevieren.

Populariteit gekelderd

Maar toen gebeurden een paar dingen waardoor het beeld kantelde. Ten eerste is de populariteit van Trump na maart dit jaar gekelderd nadat hij nieuwe handelstarieven invoerde, dieper sneed in overheidssubsidies voor Amerikanen met lagere inkomens en de oorlog met Iran begon.

Ook speelt mee dat een tegenbeweging ontstond na het Republikeinse gerrymandering. Zo creëerde de Democratische gouverneur van Californië in zijn staat nieuwe kiesdistricten met een overweldigende progressieve meerderheid. Dat deed een deel van het mogelijke voordeel van de Republikeinen voor de komende midterms teniet.

Daarnaast verwacht de Democratische partij veel potentiële kiezers naar de stembus te trekken met het argument dat de Republikeinen ondemocratisch en manipulatief bezig zijn.

Miljoenen voor campagnespotjes

De Republikeinen en hun donoren zijn duidelijk niet gerust op de goede afloop. In de felbevochten districten die door gerrymandering zijn gevormd, geven ze ongekend grote bedragen uit om steeds meer politieke reclamespotjes te kopen.

In district 1 van North Carolina, waar de Republikeinen begin dit jaar nog uitgingen van een makkelijke zege, hebben ze sinds september 20 miljoen dollar aan spotjes gekocht in de hoop alsnog de zetel te winnen. In de 15 door henzelf nieuw getekende districten hebben ze hals over kop 150 miljoen dollar reclamegeld gespendeerd om hun haperende strategie te redden.

Het is niet zo dat de Democraten verzekerd zijn van de winst in het Huis van Afgevaardigden. Ook als de door Trump aangezwengelde gerrymandering mislukt, is het nog altijd mogelijk dat de Republikeinen in andere districten voor een stunt zorgen. En in de Senaat is het helemaal geen gelopen race. De peilingen zeggen nu eenmaal niet alles.

Normvervaging

Gerrymandering is niet nieuw, en ook zeker niet exclusief een methode van één van de partijen. Al in de 19de eeuw maakten Republikeinen en Democraten er gebruik van.

Toch zijn er een paar dingen veranderd de laatste jaren. Een daarvan is de timing. Normaal gesproken gebeurde het altijd meteen na een volkstelling. In de VS is er elk tien jaar een volkstelling, en de uitkomsten zijn snel na het begin van het nieuwe decennium beschikbaar. Dat is voor het Congres relevant, want het aantal inwoners van een staat bepaalt het aantal zetels in het Huis van Afgevaardigden.

Wat Trump nu gedaan heeft is op een heel ander moment, midden in een decennium, een kiesdistrictherindeling eisen. Dat wekt meer de indruk van manipulatie en van een duidelijke poging tot machtsbehoud.

Die indruk wordt versterkt doordat het Hooggerechtshof in april dit jaar een belangrijke burgerrechtenwet heeft afgezwakt, waardoor kiezers gerrymandering niet meer juridisch kunnen aanvechten als zij zich op basis van huidskleur benadeeld achten.

Zangduo Suzan & Freek en schrijfster Connie Palmen behoorden vandaag tot de gasten van de zogeheten uitblinkerslunch van koning Willem-Alexander en koningin Máxima.

Daarbij werden 27 mensen op Paleis Noordeinde in Den Haag in het zonnetje gezet omdat ze een bijzondere prestatie hebben geleverd in de kunst, de media, de wetenschap, de sport of het bedrijfsleven.

Zo won Palmen de Constantijn Huygens-prijs en Suzan & Freek een 3FM Award. Presentatoren Merel Westrik en Jeroen Kramer waren aanwezig namens Het Sinterklaasjournaal, het NTR-programma dat de Machiavelliprijs 2025 won. Ook baanwielrenster Hetty van de Wouw schoof aan, vanwege haar prestaties op het WK baanwielrennen vorig jaar.

Het koningspaar nodigt een paar keer per jaar mensen uit voor zo'n lunch. Vandaag was de 42ste keer.

Schaatsliefhebbers kunnen deze winter opnieuw met de trein naar Thialf. Tijdens vier grote schaatsevenementen stopt de sprinter tussen Leeuwarden en Zwolle ieder halfuur bij station Heerenveen IJsstadion.

De extra stop is er tijdens de World Cup, de NK Allround en Sprint, de EK Allround en Sprint en de NK Afstanden. De vier evenementen vinden plaats in december en januari.

Komend weekend, bij het wereldbekerkwalificatietoernooi, rijdt de trein het station nog wel voorbij.

Wegens succes verlengd

Het is de tweede keer sinds 2015 dat de trein speciaal voor schaatsevenementen bij Thialf stopt. Tijdens een proef afgelopen voorjaar reisde ongeveer 12 procent van de bezoekers met de trein. Dat resultaat smaakte naar meer en daarom zetten de provincie Friesland, gemeente Heerenveen en de NS de proef voort.

De treinen stoppen op wedstrijddagen in beide richtingen bij Thialf, vanaf één uur tot twee uur voor de start tot één tot twee uur na afloop. Ook de stations Wolvega en Steenwijk blijven ditmaal gewoon bediend.

Olympische Winterspelen

De provincie hoopt dat nog meer bezoekers de trein weten te vinden. De ervaringen zijn bovendien nuttig met het oog op 2030, wanneer Thialf het olympische schaatstoernooi huisvest tijdens de Winterspelen.

"Wij gaan met betrokken partijen in gesprek over hoe de treinstop voor langere termijn geborgd en gefinancierd kan worden", stelt het Friese bestuur. De kosten worden nu betaald door de regio.

De oudste zoon van de Amerikaanse president Trump, Donald Trump jr., heeft afgelopen zomer in Mongolië gejaagd met een Russische zakenman die nauwe banden heeft met de Russische president Poetin. Dat meldt de Britse krant Financial Times.

De oligarch waarover de krant schrijft, is de 43-jarige Oemar Kremljov. Hij kwam eerder dit jaar al in het nieuws, omdat hij een deel van de bruiloftsfestiviteiten van Donald Trump jr. had gefinancierd.

Trump jr. en Kremljov waren volgens de krant afgelopen augustus twee dagen samen in Uvs, een provincie in het noordwesten van Mongolië die grenst aan Rusland. Het tweetal probeerde te voorkomen dat ze samen gefotografeerd zouden worden, zegt een lokale bron tegen de krant. Op beelden die de oligarch op sociale media plaatste, is Trump jr. ook niet te zien.

Na twee dagen samen in Uvs gejaagd te hebben, vertrok de oligarch weer naar Rusland, meldt de Financial Times. De zoon van Trump zou zijn doorgereisd naar Bajan-Ölgi in het westen van Mongolië om in de bergen te jagen op de Siberische steenbok.

Ook verbleef hij nog in Ulaanbaatar, de hoofdstad van Mongolië, waar hij onder meer dineerde met de Mongoolse president Khurelsukh, stelt de Financial Times.

'Geen zakelijke relatie'

Kremljov heeft een strafblad en is de voorzitter van de internationale boksfederatie IBA. Het Amerikaanse onderzoeksplatform ProPublica onthulde vorige maand dat de bruiloft van Donald Trump junior en zijn vrouw Bettina grotendeels gefinancierd werd door Kremljov.

De oligarch stak volgens ProPublica honderdduizenden dollars in de bruiloft. Zo zou hij hebben betaald voor het afhuren van de twee privé-eilanden waar het driedaagse feest was en een vuurwerkshow.

Bettina Trump schreef vervolgens op Instagram dat Kremljov een "dierbare vriend" is van het stel die "na onze bruiloft heel gul twee fantastische feestavonden voor ons heeft georganiseerd".

In de post, die werd ondertekend door het echtpaar, schrijft de vrouw van de oudste zoon van Trump verder dat het een "buitengewoon gul huwelijkscadeau van een vriend was waarvoor we destijds ontzettend dankbaar waren en dat we nog steeds enorm waarderen".

Ook nu zegt een woordvoerder van Trump junior dat de twee vrienden zijn. De woordvoerder zegt dat de zoon van Trump en Kremljov geen zakelijke relatie hebben. "Het zou voor niemand een verrassing moeten zijn dat ze eerder dit jaar samen zijn gaan jagen."

Ontmoeting met Russische advocaat

De banden van Trump jr. met Rusland zijn vaker onderwerp van gesprek geweest. Zo had de 48-jarige Trump in 2016 een ontmoeting met een Russische advocaat nadat hem belastende informatie over Hillary Clinton was toegezegd.

Net als zijn vader is Donald Trump junior zakenman. Hij staat samen met zijn jongere broer Eric aan het hoofd van The Trump Organization, het familiebedrijf van de Amerikaanse president.

In de zoektocht naar een kitesurfer die sinds zondag wordt vermist, zijn voor de Scheveningse kust spullen gevonden. De politie meldt dat het om een kiteboard en de kite gaat. De zoektocht naar de 18-jarige man is rond de middag gestaakt.

De politie noemt de kans dat de kitesurfer nog leeft zeer klein, schrijft Omroep West. Vanochtend werd bij het Zuidelijk Havenhoofd naar de man gezocht. Vanwege de weersomstandigheden zoekt de politie niet verder. Wel zal de kust in de gaten worden gehouden, zegt een woordvoerder.

Familie

De familie geeft de hoop niet op, maar houdt "sterk rekening met het ergste", zegt een woordvoerder van Namens de Familie. "Ze zijn dankbaar voor alle steun van iedereen", zegt de woordvoerder. Ook zijn ze de hulpdiensten "ontzettend dankbaar". De woordvoerder noemt het vreselijk voor de familie dat de man niet is gevonden.

Storm en hoge golven

De kitesurfer werd zondag rond 14.00 uur als vermist opgegeven. In de afgelopen dagen is vanaf land, op zee en vanuit de lucht gezocht. Boten van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) en een helikopter van de kustwacht werden ingezet.

Het weer was stormachtig in het zoekgebied, met windstoten tot 80 kilometer per uur. De storm en de hoge golven bemoeilijkten de zoekactie.

Multinationals hebben 449 miljoen euro aan minimumbelasting betaald over het jaar 2024, toen Nederland die nieuwe belasting invoerde. Dat staat in een antwoord van staatssecretaris Eerenberg van Financiën op Kamervragen. Bij de invoering van de minimumbelasting was de verwachting dat die Nederland uiteindelijk jaarlijks zo'n 466 miljoen zal opleveren.

Meer dan 140 landen wereldwijd hebben een paar jaar geleden afgesproken dat als multinationals in een bepaald land minder dan 15 procent belasting betalen over hun winst, dat land extra belasting mag heffen om wel tot die 15 procent te komen. Zo willen ze ervoor zorgen dat grote bedrijven minder belasting kunnen ontwijken.

Heeft een onderneming bijvoorbeeld een moederbedrijf in Nederland en een dochterbedrijf op de Bahama's en betaalt het daar maar 10 procent winstbelasting, dan mag Nederland die 5 procent alsnog innen. De regel geldt alleen voor grote bedrijven met een wereldwijde omzet van 750 miljoen euro of meer.

Bedrag kan nog veranderen

Tot nu toe hebben zo'n 200 multinationals in Nederland in totaal 449 miljoen aan minimumbelasting betaald over 2024. In principe hadden bedrijven tot eind augustus dit jaar de tijd om aangifte te doen en te betalen. Maar vanwege technische problemen bij de Belastingdienst is dat verlengd tot eind deze maand. Het bedrag kan dus nog stijgen.

Daar staat tegenover dat bedrijven ook nog bezwaar kunnen indienen, waardoor het bedrag weer kan dalen. Volgens staatssecretaris Eerenberg zijn er al enkele bezwaren ingediend.

Hoeveel de bedrijven over 2025 moeten betalen is nog onduidelijk. Want ze hebben daarvoor nog lang de tijd, tot eind mei 2027.

Ook in Nederland 'te weinig'

Opvallend is dat zo'n 129 miljoen van de 449 miljoen euro moest worden betaald omdat bedrijven in Nederland zelf 'te weinig' winstbelasting betaalden. Nederland heeft een winstbelasting van 19 procent over de eerste 200.000 euro en 25,8 procent over alles daarboven. Hoger dus dan dat minimum van 15 procent.

Maar er zijn speciale regelingen waardoor bedrijven toch onder de 15 procent uit kunnen komen. Zoals de zogeheten innovatiebox. Voor alle winst die een bedrijf maakt met innovatieve activiteiten betaalt het maar 9 procent winstbelasting. Het bedrijf moet dan wel een 'stempel' van de overheid krijgen dat bepaalt dat de activiteit echt innovatief is.

En voor de zeescheepvaart is er de zogeheten tonnageregeling. Rederijen betalen daarbij geen belasting over hun daadwerkelijke winst, maar over het netto laadvermogen van hun schepen. Ook daardoor kan de winstbelasting onder de 15 procent uitkomen.

Volgens staatssecretaris Eerenberg is die binnenlandse bijheffing "slechts van toepassing op een heel beperkt aantal belastingplichtigen en de bijheffingen zijn over het algemeen beperkt in omvang".

Meer landen volgen

Hoe de inkomsten van de minimumbelasting zich de komende jaren zullen ontwikkelen is nog afwachten. In 2024 hadden sommige landen die van plan waren de ondergrens te hanteren, deze regels nog niet ingevoerd.

Daardoor kon Nederland relatief vaak geld innen, omdat er in andere landen nog niet minstens 15 procent werd geïnd. Het kabinet verwacht daarom dat de opbrengst op termijn lager wordt, omdat in sommige landen de minimumbelasting pas per 2025 of later ingaat.

Daar staat tegenover dat bedrijven naar verwachting hun winsten vaker in Nederland gaan boeken. Want het belastingvoordeel door de kunstmatige verschuiving van winst naar een land met lage belasting wordt immers kleiner voor bedrijven. Daardoor kan de hoeveelheid gewone winstbelasting in Nederland gaan stijgen.

Uitzondering VS

Dan zijn er nog de Verenigde Staten. Onder druk van president Trump is er een uitzondering gekomen voor multinationals met een hoofdkantoor in de VS. Daardoor wordt het voor andere landen moeilijker om die per 2026 nog een extra minimumbelasting op te leggen.

Over 2024 inde Nederland nog 120 miljoen euro over multinationals met een Amerikaans moederbedrijf. Hoeveel daarvan overblijft door de uitzondering voor de VS moet nog blijken.

Al met al is nog moeilijk te zeggen hoeveel de Nederlandse schatkist de komende jaren zal profiteren van de minimumbelasting. Maar bij deze belasting gaat het er niet alleen om dat bedrijven in Nederland meer belasting gaan betalen, maar dat ze dat wereldwijd gaan doen en landen zo ook minder met elkaar concurreren op lage belastingen.

Volgens de laatste schattingen zal de minimumbelasting wereldwijd jaarlijks tussen de 70 en 98 miljard euro opleveren.

Een voormalige tandarts uit België heeft zeven jaar celstraf gekregen voor het jarenlang aanranden en verkrachten van patiëntes. De rechtbank in Antwerpen oordeelt dat de man 25 jaar lang zijn functie heeft misbruikt om zijn seksuele fantasieën de vrije loop te laten.

De 72-jarige man uit Wilrijk, ten zuiden van Antwerpen, verzon onder meer medische behandelingen waarbij hij "keelontsmettingen" uitvoerde, een behandeling die helemaal niet bestaat.

Tijdens die "keelontsmetting" masturbeerde de man terwijl hij de patiënten filmde. Hij plande de afspraken op momenten dat er geen andere mensen aanwezig waren in de tandartspraktijk.

De tandarts werd in april 2025 opgepakt nadat zijn acties eind 2024 aan het licht waren gekomen. Een patiënte had toen een vreemd gevoel overgehouden aan de behandeling en diende een klacht in. Daarna volgden meer meldingen. In totaal hebben 73 slachtoffers zich gemeld. De eerste klacht gaat terug tot 1995.

Patiënten vernederd

Tijdens de rechtszaak in september 2025 vertelden verschillende slachtoffers over hun ervaringen. Een slachtoffer verklaarde dat de tandarts zijn vingers diep in haar keel stopte tot ze moest kokhalzen en overgeven. Anderen vertelden dat de tandarts hen op verschillende plekken op het lichaam streelde, onder het voorwendsel dat dit noodzakelijk was voor de behandeling.

Ook blijven slachtoffers met vragen zitten over wat er tijdens behandelingen onder narcose is gebeurd en hoe het misbruik zo lang kon doorgaan.

Tijdens het onderzoek vond de politie in de tandartspraktijk en de woning van de man grote hoeveelheden beeldmateriaal van behandelingen. Daarop zouden seksueel getinte handelingen te zien zijn tijdens tandartsbehandelingen. Op zijn computer werden ook beelden van seksueel misbruik van minderjarigen gevonden.

Hogere straf

Het Belgische Openbaar Ministerie had aanvankelijk een celstraf van vijf jaar geëist. De rechtbank vond die straf niet voldoende gezien de lange periode waarin de feiten plaatsvonden, het grote aantal slachtoffers en de traumatische gevolgen.

Naast verkrachting werd de tandarts ook veroordeeld voor valsheid in geschrifte, oplichting en het onwettig uitoefenen van zijn vak.

De dierenverzorgster van safaripark Beekse Bergen die zaterdag ernstig gewond raakte door een panteraanval is vandaag overleden.

Dat meldt het park uit Hilvarenbeek in een verklaring, in overleg met haar familie. Er zal in het park een plek worden ingericht om condoleances achter te laten.

De verzorgster begon op haar zeventiende in het dierenpark. Ze werkte, met tussenpozen, bijna veertig jaar in het safaripark, waarvan acht jaar met de panters. "Ze heeft een groot hart voor de dieren en het park", zei Beekse Bergen afgelopen weekend.

Zondag zei een woordvoerder van Beekse Bergen al dat haar toestand was verslechterd en dat artsen vreesden dat ze het niet zou overleven.

Zelf alarm geslagen

De vrouw was alleen aan het werk in het binnenverblijf van de twee Perzische mannetjespanters toen ze werd aangevallen en ernstige verwondingen opliep aan haar hoofd en nek. Ze kon zelf alarm slaan met haar portofoon. De dieren zaten die dag binnen vanwege het slechte weer. Normaal wordt vermeden dat personeel in dezelfde ruimte is als de roofdieren.

Het is nog niet duidelijk wat zich precies in het verblijf heeft afgespeeld. Volgens het park hangen er in het verblijf geen camera's. De Arbeidsinspectie is een onderzoek begonnen naar de aanval. Ook het park zegt een onafhankelijk onderzoek te starten.

Volgens de laatste informatie verandert er niets aan de verzorging van de panters. Het park zei zondag dat de dieren buiten verblijven en zoals gewoonlijk worden verzorgd.

Weinig Duitse onderzoeksjournalisten hebben dit weekend vrij gehad. Sinds de hack van meerdere mailboxen van de AfD spitten zij het enorme databestand van 281 gigabyte door. Maar liefst 421.326 mails liggen op straat, onder meer van partijleider Alice Weidel. Een deel is inmiddels uitgeplozen en waar mogelijk door Duitse pers geverifieerd.

Het berichtverkeer laat zien hoe de partij, die door de veiligheidsdienst als mogelijk extreemrechts wordt gezien, intern functioneert. Ook zijn er onthullingen die kunnen leiden tot strafvervolging of heropening van strafrechtelijk onderzoek.

Zo wordt AfD-leider Weidel in verlegenheid gebracht door illegale donaties uit 2017. Destijds doneerde een Zwitserse farmaceut in tranches 132.000 euro, via een tussenpersoon en van buiten de EU, wat niet mag. Weidel beweerde niet op de hoogte te zijn van de illegale donaties.

Uit meerdere mails van Weidel komt naar voren dat ze ze wel degelijk op de hoogte lijkt, melden Tagesschau en SZ. In meerdere mails schreef ze over aanstaande donaties, bedoeld voor socialemediacampagnes. Het Duitse Openbare Ministerie schortte in 2021 onderzoek hiernaar op vanwege gebrek aan bewijs. Mogelijk kan dit onderzoek nu worden hervat.

Extremisme

In diezelfde periode klonk Weidel bezorgd over extremisme binnen de partij, blijkt uit mails die door Duitse media Welt en Focus naar boven zijn gehaald. "We verliezen de middenkiezer in het westen door de banden met Pegida en de NPD (een extreemrechtse partij, red.) in het oosten", schreef ze in 2015. Een jaar later schreef ze dat "onze grootvaders zich in hun graf omdraaien", omdat de AfD "geen afstand neemt van gestoorde leden".

Uitspraken van de AfD-leider in deelstaat Thüringen, Björn Höcke, over "Afrikaanse voortplanters" die "Europese zelfverloochenaars" vervangen, noemde Weidel zeer problematisch en racistisch. "Kom niet aan met 'zo-was-dat-niet-bedoeld', dat kan ik niet meer horen." Ook hekelde zij Höckes kritiek op het Holocaustmonument en gebruik van nazi-terminologie.

Inmiddels staat Weidel juist op goede voet met AfD'ers als Höcke. De radicale vleugel rond hem krijgt al jaren steeds meer macht binnen de partij.

In het partijbestuur zit sinds vorig jaar bovendien een AfD'er, die Weidel volgens gelekte mails juist uit de partij wilde zetten. Deze Maximilian Kneller had Weidel eerder een "slet" genoemd, die eens door een man als hij geneukt moest worden. "Raus, sofort", mailde Weidel naar toenmalige partijleider Petry. Opnieuw tevergeefs.

De mails bieden een inkijkje hoe de partij soms wel en vaak niet optreedt tegen extreemrechtse en neonazistische leden. Zo worden klachten besproken over een AfD-lid dat in 2025 nazivlaggen bij een partijkraam wil verkopen. Deze persoon werd uiteindelijk uit de partij gezet, niet vanwege dit incident maar vanwege achterstallige lidmaatschapsbetalingen, meldt omroep ZDF.

Een AfD-lid dat in 2019 het aantal slachtoffers van de Holocaust onrealistisch noemde, werd hierom berispt. De uitzettingsprocedure werd kort daarna opgeschort. Uiteindelijk overleed hij in 2023 en is hij dus nooit uit de partij gezet.

In andere mailwisselingen wordt racistisch en antisemitisch taalgebruik gebezigd, het naziverleden ontkend of worden complottheorieën verspreid. Vaak is de context niet direct duidelijk.

Verbod

Door de hack is de discussie over een AfD-verbod weer opgelaaid. De veiligheidsdienst mag zelf niet zulke mails hacken, maar volgens juristen wel gebruik maken van deze (door anderen) gehackte mails.

In een eventuele verbodsprocedure kunnen de mails als bewijs dienen dat de partijtop op de hoogte was van extremisme binnen de partij, maar die niet voldoende bestreed. Bij de vraag of de AfD een gevaar voor de democratie vormt, gaat het onder meer in hoeverre ongrondwettelijk gedachtegoed breed in de partij is verspreid.

De mails zouden de partij ook juist kunnen ontlasten, omdat het ook bewijzen oplevert dat de partijtop juist wel probeert op te treden tegen extremistische figuren. Vaak tevergeefs.

Achter de hack schuilt een anoniem Amerikaans collectief. Een van hen is geboren in Oekraïne, vertelt deze persoon in een interview met de krant Die Zeit. Het doel zou zijn om corruptie aan de kaak te stellen. Volgens de hacker heeft de Duitse staat te veel angst voor de AfD om een verbodsprocedure in gang te zetten.

Ledenlijsten

De AfD heeft de hackaanval bevestigd, maar gaat niet in op inhoudelijke vragen. Iedereen die gebruik maakt van het datalek, praat een misdaad goed, aldus de partij. Ook zouden niet alle gelekte mails authentiek zijn.

Op de hack an sich gaat de partij niet in. Het datalek kan echter voor eigen partijleden grote consequenties hebben. Naast paspoortkopieën van AfD'ers bevat het lek ook ledenlijsten. Wie in het geheim lid is van de omstreden partij, wordt hiermee geopenbaard als AfD'er.

Na een week is nog maar een fractie van de mails uitgeplozen. Het volledig uitspitten en beoordelen van alle mails zal vermoedelijk nog maanden duren.

De opkomst bij de verkiezingen in Israël vandaag is uitzonderlijk hoog. Tegen 16.00 uur lag het opkomstpercentage op 55,7, meldt de Centrale Kiescommissie. Het was sinds 1973 niet zo hoog.

Ongeveer elk uur maakt de kiescommissie een opkomstpercentage bekend. Ook de cijfers van eerder vandaag wezen al op veel animo om te stemmen. Het Israëlische leger, dat de opkomstcijfers onder militairen meldt, geeft een vergelijkbaar beeld. Bij veel stembureaus staan lange rijen.

De Likoed-partij van premier Netanyahu heeft gevraagd de stembureaus langer open te houden. Volgens de partij is het op veel plekken ongebruikelijk druk en dreigen kiezers anders hun stem niet meer te kunnen uitbrengen.

Volgens de kiescommissie kan verlenging alleen in uitzonderlijke gevallen en met maximaal een extra dag. De kiescommissie heeft het verzoek inmiddels verworpen, meldt de krant Haaretz.

Netanyahu en zijn voornaamste tegenstander Eisenkot brachten ook hun stem uit:

Lokale media melden dat er 70.000 stemgerechtigden uit het buitenland naar Israël zijn gereisd om hun stem uit te brengen. Stemmen vanuit het buitenland kan in Israël niet.

Dat mensen erg gemotiveerd zijn om te stemmen, komt volgens deskundigen door de grote vraag die onder deze verkiezingen ligt: blijft premier Netanyahu aan de macht? Veiligheid is een groot thema na de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023, net als de democratische rechtsstaat, waar premier Netanyahu een aantal omstreden hervormingen in doorvoerde.

Mensen op straat zien de verkiezingen dan ook als de "belangrijkste verkiezingen ooit", zeggen ze tegen de NOS.

Verscheurde stembiljetten

Ondertussen worden er ook incidenten gemeld op de verkiezingsdag, met bijbehorende beschuldigingen van beïnvloeding over en weer. Zeker zes partijen klaagden over onregelmatigheden bij stembureaus. Zo zouden er opzettelijk stembiljetten zijn beklad of verscheurd, waarmee ze ongeldig worden. Volgens Yashar, de partij van Netanyahu's grootste uitdager Gadi Eisenkot, waren het er zo veel dat het geen op zichzelf staande foutjes konden zijn. De Kiescommissie heeft hier nog geen bewijs voor gevonden.

De Arabische partij Ra'am wordt beschuldigd van betrokkenheid bij het omkopen van burgers om op hen te stemmen. Bij huiszoekingen zijn enveloppen met geld gevonden, bevestigt de Kiescommissie in The Jerusalem Post. Drie mensen zijn opgepakt en worden verhoord.

Volgens de kiescommissie gebeurde het omkopen toen betrokkenen bij het stembureau aankwamen. De commissie zegt in een reactie dat het incident "ongebruikelijk" is en sprak van "een op zichzelf staand geval".

Verkiezingen te stelen

Netanyahu haalde na het uitbrengen van zijn stem bij de Israëlische parlementsverkiezingen uit naar Arabische partijen. "Ze proberen de verkiezingen te stelen."

Partijleider Mansour Abbas van Ra'am zegt in een reactie dat de aantijgingen van Netanyahu bedoeld zijn om rechtse kiezers naar de stembus te lokken. In een video noemt Abbas Netanyahu een opruier en een leugenaar. Ra'am wordt mogelijk belangrijk bij de coalitievorming.

Lange rijen en veel vertraging worden vooral gemeld bij stemlokalen in Arabische gemeenschappen. Sommige stemmers moeten daar uren wachten, onder meer omdat stembureaumedewerkers er erg lang over doen om hun identiteit te controleren en allerlei overbodige vragen stellen, meldt Haaretz. Ook zouden stemlokalen ineens de deuren hebben gesloten voor "een vergadering" of voor het "wisselen van stembiljetten".

Man met mes

In Tel Aviv is een man gearresteerd die afkwam op Yair Golan, de leider van de Democratische partij. Toen hij werd tegengehouden door beveiligers, viel er een groot mes onder zijn kleding vandaan.

Tot vanavond 21.00 Nederlandse tijd kunnen Israëliërs stemmen. Als de stembureaus sluiten volgt meteen een exitpoll. De laatste peilingen voorspelden een nek-aan-nekrace tussen de zittende premier Netanyahu en zijn rivaal Gadi Eisenkot. Geen van hun partijen zal een absolute meerderheid halen, dus er zal een coalitie gesmeed moeten worden. De afgelopen jaren is dat vaak mislukt, waardoor er nieuwe verkiezingen moesten komen.