NOS Nieuws - Algemeen

In de oorlog tussen Oekraïne en Rusland zijn in vier jaar tijd ruim 2 miljoen militairen omgekomen, gewond geraakt of vermist, schrijft denktank Center for Strategic and International Studies (CSIS).

Aan de Russische kant zijn de zwaarste verliezen geleden, namelijk 1,4 miljoen militairen die gewond, gedood of vermist zijn geraakt. Van dat totaal kwamen 450.000 militairen om. De 1,4 miljoen slachtoffers is negen keer hoger dan het totaalaantal Sovjet-militairen dat werd uitgeschakeld tijdens de oorlogen die het land voerde sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Betrouwbare cijfers ontbreken

Oekraïne telde in dezelfde periode tussen de 525.000 en 625.000 slachtoffers, van wie 125.000 tot 150.000 sneuvelden.

De denktank heeft in de afgelopen jaren vaker statistieken van slachtoffers gepubliceerd die sneuvelden of gewond raakten in de oorlog in Oekraïne. Betrouwbare cijfers van zowel de Russische als de Oekraïense overheid ontbreken. De denktank baseert zich op onder meer Britse en Amerikaanse bronnen.

Poetin niet van plan op te geven

Het rapport schetst verder een somber beeld van de trage voortgang van Rusland in Oekraïne; op sommige plekken rukken Russische troepen op met minder dan vijftig meter per dag. Volgens analisten won Oekraïne afgelopen februari voor het eerst sinds 2023 meer terrein dan het verloor, doordat het in het zuiden overging op een offensief.

De winst in het zuiden is een duidelijke opsteker voor de Oekraïners, maar er is geen sprake van een strategische doorbraak en er zijn geen aanwijzingen dat president Poetin van plan is op te geven. In de tussentijd voert Rusland langs andere delen van het front de druk nog altijd op.

In het rapport benadrukt CSIS verder dat de terreinwinst van Rusland in Oekraïne beperkt is en dat het in sommige maanden onder de streep veroverd terrein kwijtraakte.

Dat Oekraïne er wel steeds vaker in slaagt om Rusland pijn te doen op zijn eigen grondgebied, ver van het front, leidde dit vrijdag tot een volgende klap: de Russische autoriteiten riepen de noodtoestand uit voor de Krim, het Oekraïense schiereiland dat sinds 2014 door Rusland wordt bezet.

Russen voelen de gevolgen van de oorlog steeds meer in hun dagelijks leven:

Rusland nam vannacht de Oekraïense hoofdstad Kyiv opnieuw onder vuur met drones en raketten. Er vielen volgens burgemeester Klitsjko zeker zeventien doden en 86 mensen raakten gewond. Inwoners zochten onderdak in ondergrondse metrostations. Oekraïne verwijt de Russische krijgsmacht doelbewust woongebouwen en burgerinfrastructuur te beschieten en daarmee oorlogsmisdrijven te plegen.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat een grote aanval is uitgevoerd en zegt dat daarbij de defensie- en energiesector zijn bestookt. Het ministerie noemt dat een reactie op Oekraïense aanvallen op Rusland.

President Zelensky waarschuwde gisteren al op basis van inlichtingen dat er een grote aanval op zijn land ophanden was. Bij een EU-bijeenkomst in Dublin zei hij dat Poetin "deze massale aanval op Oekraïne al enige tijd aan het voorbereiden is".

Onder Oekraïense soldaten aan het zuidelijke front heerst veel vertrouwen:

Vooraanstaande medici in Venezuela vrezen dat de twee aardbevingen van vorige week tot langdurige problemen gaan leiden in de toch al zwakke gezondheidszorg van het land. Het hoofd van de trauma-afdeling van een van de belangrijkste ziekenhuizen sluit niet uit dat er door onbehandelde infecties op korte termijn nog duizenden doden vallen.

Tot nog toe kwamen volgens functionarissen in Venezuela minstens 2295 mensen om het leven, meer dan 11.000 anderen raakten gewond. Tienduizenden worden nog vermist. Eugenio Cova van het Hospital José Gregorio Hernández in Caracas zegt tegen persbureau AP dat het chronische tekort aan artsen in het land de zorg begint op te breken. Ook de situatie in de tijdelijke opvangkampen baren hem en andere artsen zorgen.

Artsen vragen om hulp

Cova: "We hebben al een periode van complexe trauma's achter de rug en die zullen zich blijven voordoen, maar nu wordt de zorg nog moeilijker door infecties." Volgens de lokale overheid zijn door de aardbevingen 38 ziekenhuizen in het land beschadigd geraakt. Dat geldt ook voor het ziekenhuis waar Cova werkt. Hij voert operaties aan ingewikkelde botbreuken nu uit in een geïmproviseerde operatiekamer.

Daarnaast is er een groot tekort aan platen en schroeven voor chirurgische ingrepen en steriele medische hulpmiddelen, zegt hij. Op sociale media vragen artsen om donaties en om medische benodigdheden naar ziekenhuizen te brengen, als mensen iets kunnen missen.

Ook de Verenigde Naties zegt een humanitaire crisis te vrezen door de slechte staat van de Venezolaanse gezondheidszorg. De organisatie zegt dat de vele duizenden mensen die door de aardbevingen dakloos zijn geworden, onder onhygiënische omstandigheden in opvangcentra verblijven. Er is gebrek aan stromend water en de sanitaire voorzieningen zijn slecht.

"Het is erg warm en er bestaat grote bezorgdheid over overdraagbare ziektes. Afvalbeheer is een probleem", aldus een woordvoerder.

Correspondent Nina Jurna was deze week in Venezuela, waar nog wordt gezocht naar overlevenden:

Dat het zorgsysteem van Venezuela door de ramp onder zware druk staat, is niet vreemd: lang voor de aardbevingen kampten ziekenhuizen al met tekorten aan water, energie, medische apparatuur, ambulances en hoogopgeleid personeel. Sinds de voormalige president Maduro aan de macht kwam in 2013, hebben naar schatting zo'n 7,7 miljoen Venezolanen het land verlaten, onder wie ook verpleegkundigen en artsen.

De Venezolaanse artsenvereniging schat dat sinds het begin van de economische crisis ongeveer een derde van de 60.000 geregistreerde artsen het land heeft verlaten. Ondertussen heeft de VS 300 miljoen dollar aan hulp toegezegd, die via hulporganisaties en de Verenigde Naties wordt verstrekt.

Man gered uit puin

Gisteravond hebben honderden reddingswerkers nog een 43-jarige Venezolaan weten te bevrijden uit het puin. De man lag onder de restanten van een gebouw van zeven verdiepingen in Catia La Mar, ten noordwesten van hoofdstad Caracas. Hij was beveiliger en zat vast in zijn wachthuisje. Het Nederlandse team dat de afgelopen dagen ook zocht naar overlevenden van de aardbeving, is inmiddels teruggekeerd naar Nederland.

De aardbevingen troffen vorige week het noordelijke deel van Venezuela. Volgens de autoriteiten zijn sinds de dubbele beving honderden naschokken geregistreerd. Experts verwachten dat die naschokken nog maanden voelbaar kunnen blijven.

Een Haagse gynaecoloog heeft bij vruchtbaarheidsbehandelingen in de jaren 70 en 80 zijn eigen zaad gebruikt. Dat bleek eerder al uit DNA-onderzoek maar is nu pas bekendgemaakt. Twee bevestigde donorkinderen zijn onlangs ingelicht.

Het HagaZiekenhuis laat onderzoek doen naar het handelen van de arts en roept mogelijke betrokkenen op zich te melden. Hoeveel kinderen de man in totaal verwekte met zijn zaad, moet later blijken uit onderzoek.

Ed Goormans had van begin jaren 70 tot 1986 een vruchtbaarheidskliniek in het toenmalige Leyenburgziekenhuis, dat nu het HagaZiekenhuis is. De arts werd in 1986 ontslagen omdat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan inseminatiefraude. Een onderzoek volgde, maar bewijs bleef uit.

Anoniem onder pseudoniem

Nadat vele jaren later zaken van andere zaaddokters als Jan Karbaat aan het licht waren gekomen, was dat voor het HagaZiekenhuis aanleiding om opnieuw melding te maken van de geruchten over Goormans. Zijn DNA is negen jaar geleden met zijn toestemming onder een pseudoniem opgenomen bij het Fiom, het centrum dat de databank beheert voor donorkinderen en donoren.

"Dat was toen de enige mogelijkheid voor ons om zijn DNA veilig te stellen. DNA moet vrijwillig worden afgestaan, we kunnen niemand dwingen", zegt directeur Ellen Giepmans van het Fiom tegen Omroep West. "We vinden dat iedereen het recht heeft om te weten wat zijn of haar afstamming is. Maar daarna komt de vraag: wat is haalbaar?"

Het Fiom maakte afspraken met Goormans over wat er naar buiten mocht komen bij een DNA-match. Zijn identiteit bleef verborgen. In 2022 kwam er twee matches. De donorkinderen kregen dat niet te horen, vanwege de afspraak met Goormans.

Een jaar later trad Peter van der Meer aan als bestuursvoorzitter in het HagaZiekenhuis. Het dossier van de donorkinderen belandde op zijn bureau, maar het duurde tot vorig jaar voor hij het oppakte. "Ik heb er te lang mee gewacht", zegt hij daar nu over.

Enkele weken geleden

Goormans was inmiddels overleden, maar het ziekenhuis ging in gesprek met de nabestaanden. Die begrepen volgens het ziekenhuis dat donorkinderen recht hebben om te weten van wie ze afstammen. Enkele weken geleden zijn de twee donorkinderen ingelicht. "Dat heeft wat mij betreft echt te lang geduurd en dat vind ik heel vervelend. Maar we nemen nu onze verantwoordelijkheid", aldus de bestuursvoorzitter. Ook biedt hij excuses aan voor het handelen van Goormans toentertijd.

Een van de donorkinderen van Goormans zegt anoniem tegen de regionale omroep: "Ik werd gebeld door het Fiom. Het was een heel lange discrete inleiding en ik zei alleen maar: 'kan het sneller'. Toen zeiden ze dat ik officieel gematcht was met Goormans. Mijn reactie was: 'dit was voor mij al heel overduidelijk'." De vrouw had al jaren het vermoeden dat de gynaecoloog haar biologische vader was.

Toch is ze blij met definitieve uitsluitsel. "De cirkel is nu rond maar zal nooit sluiten. Ik ben de bestuursvoorzitter erg dankbaar dat hij zijn best heeft gedaan om te zeggen: nu is het klaar. De rechten van de donorkinderen staan hoger dan het recht op anonimiteit."

Onderzoek

In opdracht van het ziekenhuis gaat emeritus-hoogleraar Didi Braat de vruchtbaarheidskliniek van Goormans in het Leyenburgziekenhuis onderzoeken. Braat deed eerder soortgelijke onderzoeken in zaken van andere gynaecologen die hun eigen zaad gebruikten bij vruchtbaarheidsbehandelingen, zoals de zaak Jan Wildschut in Zwolle en Jos Beek in Leiderdorp.

Het onderzoek naar de Haagse gynaecoloog zal zeker zes maanden duren. Het ziekenhuis heeft een telefoonteam klaarstaan voor (mogelijke) betrokkenen. "We weten niet wat we kunnen verwachten, maar willen dat de telefoon altijd wordt opgenomen als mensen bellen", aldus de voorzitter van het ziekenhuis.

In Thailand is een kind met een auto ingereden op een groep monniken. Acht monniken kwamen om het leven, melden lokale media. Zeker veertien anderen raakten gewond.

De monniken waren net begonnen aan een pelgrimstocht. Ze maakten deel uit van een groep van 35 en liepen in de provincie Mukdahan, in het noordoosten van Thailand.

Op beelden van een beveiligingscamera is te zien dat de mannen langs een drukke weg liepen, toen ze werden aangereden. "Plotseling reed de pick-uptruck op ons af", zegt een monnik die het ongeluk heeft overleefd. "Ik ben aan de dood ontsnapt, terwijl mensen die vooraan liepen hard werden geraakt."

Achter het stuur van de pick-up zat een jongen van 11. Zijn oma zegt tegen lokale media dat haar kleinzoon een verstandelijke beperking heeft. Hij zou de auto van zijn vader stiekem hebben meegenomen.

De jongen is aangehouden en zal worden ondervraagd.

OpenAI, de maker van ChatGPT, stelt voor dat de Amerikaanse overheid aandeelhouder wordt van AI-bedrijven. Dat meldt het Britse zakenblad Financial Times op basis van ingewijden.

Het plan van OpenAI-voorman Sam Altman zou zijn dat de VS 5 procent van de aandelen in Amerikaanse AI-bedrijven overneemt. Het is nog niet bekend wat de andere bedrijven vinden van dit idee. Het is ook niet duidelijk welke bedrijven zouden moeten meedoen. Behalve OpenAI en concurrent Anthropic, zou het ook kunnen gaan om Google en socialemediabedrijf Meta.

Het fundamentele idee is dat een deel van de eventuele winsten van de AI-bedrijven ten goede komt aan de maatschappij. Dat zou kunnen via een stichting of een fonds. In april dit jaar had OpenAI het al over een publiek vermogensfonds dat "elke burger - ook degenen die niet in financiële markten hebben geïnvesteerd - een belang geeft in de door AI aangedreven economische groei".

Trump vleien

Volgens de FT lopen er gesprekken met het Witte Huis en desbetreffende bedrijven over de plannen voor mede-eigenaarschap. OpenAI en het Witte Huis willen of kunnen daar nog geen commentaar op geven.

De krant stelt dat het plan ook een manier is voor Altman om de Amerikaanse president te vleien. Het is wel eerder gebeurd dat Trump zijn kritiek op een bedrijf matigde toen de staat mede-eigenaar mocht worden, zoals met chipmaker Intel vorig jaar.

Amerikaanse goede doelen voelen zich steeds minder thuis in eigen land en overwegen vaker om naar Nederland te verhuizen. Accountantskantoor PwC ziet vooral organisaties die zich focussen op klimaat en gendergelijkheid vluchten uit de VS en neerstrijken in Nederland.

"Exacte aantallen zijn nog moeilijk te geven maar inmiddels hebben tientallen goede doelen zich in Nederland gevestigd", zegt Maiko van Bakel, belastingadviseur bij PwC en onderzoeker bij Tilburg University. Van Bakel staat namens PwC internationale organisaties bij die erover denken zich in Nederland te vestigen.

Druk in de VS neemt toe

Uit een rondgang van De Telegraaf blijkt dat fiscalisten de afgelopen tijd veel meer vragen krijgen van Amerikaanse filantropische instellingen. De situatie in eigen land wordt voor veel organisaties moeilijker. Zo heeft de Amerikaanse regering het een stuk minder aantrekkelijk gemaakt om geld te doneren aan goede doelen en zijn veel subsidies stopgezet.

Bovendien krijgen de goede doelen steeds vaker te maken met rechtszaken in de Verenigde Staten. Van Bakel ziet de druk op deze organisaties groter worden. "Ze worden in sommige media weggezet als terroristische organisaties en dat geeft grote reputatieschade."

Nederland is een fijne veilige haven

Nederland is volgens Van Bakel een fijn land om neer te strijken voor filantropische organisaties. De regeldruk hier is voor goede doelen relatief laag. "Maar dat is niet de belangrijkste reden. Nederland heeft een rijk filantropisch ecosysteem wat heel handig is. Ook zijn Nederlanders bijzonder vrijgevig als het gaat om goede doelen." Dat 'ecosysteem' betekent dat er in Nederland relatief veel goede doelen gevestigd zijn, die daardoor makkelijker samen kunnen optrekken en ervaringen kunnen delen.

Voor Nederland zijn er ook wel wat voordelen dat deze organisaties hier neerstrijken. Volgens Van Bakel creëert het werkgelegenheid. "Maar vooral de expertise van deze organisaties is ook echt een verrijking voor het Nederlandse filantropische ecosysteem."

Of alle goede doelen ook daadwerkelijk in Nederland zullen blijven, is nog onduidelijk. "Maar bij een verhuizing komt veel kijken. Dat doe je niet over een nacht ijs en dus verwacht ik ook niet dat deze organisaties heel snel weer terug zullen gaan", voorziet Van Bakel.

Het grote opvouwbare stembiljet is straks definitief verleden tijd. Na jaren van testen gaat het kabinet een kleiner biljet invoeren. In 2029 zal het nieuwe stembiljet voor het eerst worden gebruikt bij de Europese verkiezingen, zo meldt minister Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer.

Het eindeloze gedoe met het grote vel waar honderden kandidaten op staan, hoeft straks niet meer. Wel moeten stemmers op het kleinere stembiljet iets meer moeite doen en twee vakjes inkleuren in plaats van één. Het eerste bolletje voor de politieke partij en het tweede bolletje voor de kandidaat.

Ook zijn op het nieuwe stemformulier straks de logo's van partijen te zien. Daardoor wordt het voor kiezers makkelijker om de juiste partij aan te kruisen.

Tafellaken

De kleinere stembiljetten werden afgelopen jaren al meermaals getest. Afgelopen maart was al de derde proef in elf gemeentes tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. "Zowel stemmers als kiesbureaus waren tevreden", zegt minister Heerma, die uitkijkt naar het nieuwe formulier. "Er kwamen de afgelopen jaren steeds meer bezwaren tegen het gevouw met het zogeheten tafellaken."

Wel lag het percentage ongeldige stemmen bij de elf gemeentes met het kleinere stembiljet hoger: 0,47 procent tegenover 0,27 elders. Dat zou bij landelijke verkiezingen neerkomen op ongeveer 50.000 ongeldige stemmen. Dat moet omlaag, vindt de minister. De nieuwe manier heeft wat hem betreft vooral met gewenning te maken. "Internationaal gezien is het percentage ongeldige stemmen bij ons nog steeds heel laag. En ik heb er vertrouwen in dat mensen snel zullen wennen."

Het kleinere stemformulier is niet alleen makkelijker voor kiezers. De stemmen kunnen na afloop ook sneller worden geteld.

Als stemmers enkel het vakje inkleuren bij een politieke partij en niet bij een kandidaat, is de stem toch geldig. Die gaat dan automatisch naar de lijsttrekker.

Dat daardoor het aantal voorkeursstemmen voor een lijsttrekker lastiger is vast te stellen, ziet de minister niet als een obstakel. "Mensen maken een weloverwogen keuze voor een partij. En we zien juist dat de afgelopen jaren het aantal voorkeursstemmen op een specifieke kandidaat toeneemt."

Ook als kiezers een te hoog nummer inkleuren, gaat de stem naar de lijsttrekker. Dat gebeurt als een partij bijvoorbeeld vijftien mensen op de lijst heeft staan, maar iemand kleurt het hokje bij nummer 30 in.

Voor de laatste keer

Tot de invoering in 2029 wordt er in ieder geval nog een keer met het grote biljet gestemd. In maart zal het grote vel voor het laatst gebruikt worden bij de Provinciale Statenverkiezingen.

Mocht het kabinet vallen vóór 2029 is de kans klein dat er bij Tweede Kamerverkiezingen al gestemd kan worden met het kleinere biljet. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer. Ook is een aanpassing in de kieswet nodig, wat veel tijd kost.

Volmachten

In de Kamerbrief kondigde minister Heerma ook aan dat er een onderzoek komt naar het systeem van volmachten. De kiesraad adviseerde eerder om dat systeem tegen het licht te houden.

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen deed de gemeente Gorinchem aangifte van verkiezingsfraude. De verkiezingen werden overgedaan, en in het onderzoek naar stemfraude werden vorige week zes mensen aangehouden.

Acht Oekraïense gezinnen moeten binnenkort waarschijnlijk afstand doen van hun huisdieren vanwege een verhuizing naar een nieuwe opvanglocatie in Hoorn, schrijft de regionale omroep NH. De gezinnen wonen nu met hun honden en katten in flats in de gemeente, maar die worden gesloopt.

De Oekraïense vluchtelingen verhuizen in september naar een leegstaand deel van het gemeentehuis in Hoorn. Daar zijn huisdieren niet toegestaan, aldus de gemeente. "In een gedeelde woonomgeving moet rekening worden gehouden met de veiligheid, welzijn, gezondheid (bijvoorbeeld allergieën) van alle bewoners. In de sloopwoning stond het vrij om een huisdier te nemen. Maar bij verhuizing naar een gemeentelijke opvanglocatie gelden de regels van de opvanglocatie."

Wel of geen toestemming

In opvanglocaties van het COA zijn huisdieren ook nooit toegestaan. Oekraïners die gevlucht zijn na de Russische invasie worden echter niet door het COA opgevangen, maar door gemeentes zelf. Vaak zijn huisdieren op deze locaties toegestaan, zoals in een hotel in het Groningse Haren waar 270 vluchtelingen met zo'n 100 huisdieren wonen.

Voormalig dierenarts Caroline Ebens is vrijwilliger bij die opvanglocatie en vindt het onacceptabel dat ze in Hoorn hun huisdieren moeten opgeven. "Ik ben erg begaan met de Oekraïners en de huisdieren. Als je een beetje liefde hebt voor huisdieren, weet je dat je dit niemand kunt aandoen. En zeker niet zo'n kwetsbare groep, die al van alles heeft meegemaakt. Ik vind het onmenselijk. Dit mag gewoon niet. Je kunt als gemeente regels hebben, maar dit is gevoelloos."

De dieren zijn vanuit Oekraïne meegekomen naar Nederland, zoals de kat van de 16-jarige Ilona.

"Hij is een volwaardig lid van ons gezin. Ik heb er veel verdriet van. Ik weet niet wat we moeten doen", zei ze vorige week tegen NH:

De lokale partij Sociaal Hoorn stelde twee keer raadsvragen over de kwestie. Het gemeentebestuur zei eerder geen uitzonderingen te willen maken op de bestaande regels. "Er zijn geen huizen. Deze mensen staan met de rug tegen de muur. Er is verder niks voor ze. Ze worden op een valse manier een doodlopende weg ingestuurd. Ik vind dit een heel valse streek", aldus raadslid Roger Tonnaer.

Het raadslid hoopt nog altijd dat de gemeente toch een uitzondering maakt voor de betreffende gezinnen. "We hebben het over acht huisdieren. Waar gaat het over?"

Niet uitvoerbaar

De gemeente laat weten dat het huisdierenverbod "niet willekeurig is, maar is gebaseerd op belangrijke overwegingen op het gebied van gezondheid, veiligheid en het welzijn van alle bewoners". De gemeente heeft nog gekeken naar andere oplossingen. "Helaas zijn deze voorstellen in de praktijk niet uitvoerbaar binnen de opvanglocatie. Het scheiden van bewoners, het aanpassen van gebouwen of het organiseren van aparte voorzieningen voor dieren is logistiek, organisatorisch en financieel niet haalbaar, en zou bovendien niet voldoende waarborgen bieden voor de genoemde gezondheids- en veiligheidsaspecten."

De gemeente wil bewoners mogelijk ondersteunen bij een verhuizing naar een opvang in andere gemeente, waar huisdieren wel welkom zijn.

Steeds meer mensen fietsen elektrisch, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Van alle fietsers van 12 jaar en ouder gebruikte 43 procent vorig jaar een elektrische fiets. Vijf jaar geleden ging het nog om 29 procent.

Vooral onder kinderen en jongeren tussen de 12 en 25 jaar is het gebruik toegenomen. Vorig jaar had 29 procent van de kinderen een elektrische fiets, tegenover 11 procent in 2021. Een kwart van de kinderen met een elektrische fiets heeft een fatbike. Ter vergelijking: van de 55-plussers die elektrisch fietsen heeft 1 procent zo'n fiets met dikke banden.

Kinderen gebruiken e-bikes vooral om sneller naar school of vrienden te gaan. Voor korte afstanden gebruiken ze liever een gewone fiets. Onder jongeren tot 25 jaar steeg het gebruik van de elektrische fiets van 8 naar 27 procent.

'Mogelijk negatieve impact op gezondheid'

Het RIVM maakt zich zorgen over snel groeiende populariteit onder kinderen. "Zij voldoen al minder vaak aan de beweegrichtlijnen en door de overstap naar de elektrische fiets krijgen zij mogelijk nog minder beweging. Het heeft dus mogelijk een negatieve impact op de gezondheid van jongeren."

Gewone fiets nog steeds populairder

82 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder fietst weleens. Dat komt neer op ongeveer 12,8 miljoen mensen. Van deze groep fietst meer dan de helft (57 procent) uitsluitend op gewone fietsen zonder trapondersteuning.

Onder 65-plussers is de elektrische fiets al jaren populairder dan de gewone fiets. Van alle ouderen fietst bijna twee derde elektrisch. Zij kiezen daarvoor omdat het minder zwaar is en ze zo langere afstanden kunnen afleggen.

Steeds meer Russische sectoren komen in de problemen door het tekort aan brandstof als gevolg van de aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op olieraffinaderijen. Maar ook landen in Centraal-Azië die afhankelijk zijn van Russische olieproducten, beginnen last te krijgen van de crisis.

Moskou is lang buiten schot gebleven. Alleen de Russen in de provincie hadden last van de brandstoftekorten. Maar afgelopen weekend verschenen de eerste rijen in de hoofdstad.

Woede

Boze Moskovieten uiten hun woede op sociale media. "Kijk eens wat er in Moskou aan de hand is", schrijft iemand. "Een rij van een kilometer, we staan al een minuut of 40 in de rij. Ik had nooit gedacht dat deze ramp ons zou bereiken."

Vlak buiten Moskou, in Sergejev Posad, rijdt een man langs een rij en zegt: "Hier kan je eeuwig staan. Ik rij rustig door, want ik heb nog voor 100 kilometer in mijn tank. Ik dacht dat je dit alleen op Instagram kon zien."

Wat een "gelul" dit, zegt een man op X die een rij filmt: "Dit is Moskou, niet de Krim." Op dat door de Russen bezette Oekraïense schiereiland speelt de crisis al langer en is er door de aanhoudende bombardementen helemaal geen benzine meer voor burgers. Deze week is op de Krim de noodtoestand uitgeroepen. Rusland voert intussen zwaardere bombardementen uit op Oekraïense steden, zo ook vannacht op Kyiv en elders.

Midden in Moskou rijdt een man langs een lange rij auto's: "Mensen, dit is de Avenue van de Vrede, iedereen staat in de rij voor een pomp van Lukoil, waar niks te krijgen is. Wat doen jullie?" Automobilisten wachten ook bij lege benzinestations, in de hoop dat er een levering komt.

'Moskou, schande'

Er zijn beelden van autobezitters die huilen in de camera: "Ik sta al twee uur in de rij." Een andere vrouw kijkt recht in haar camera en zegt: "Moskou, schande. Ik richt me tot de regering." Er is ook gejuich, van iemand die eindelijk een werkende pomp heeft bereikt. En er is ruzie, tussen twee automobilisten die elkaar uitschelden, waarschijnlijk omdat een van de twee heeft voorgedrongen.

Een glimlachende vrouw vertelt triomfantelijk dat ze er veel profijt van heeft dat ze van haar vader heeft geleerd hoe je benzine uit een tank kunt aftappen. Waarschijnlijk wordt er nu dus ook brandstof gestolen.

De zakenkrant Kommersant meldt dat er minder taxi's rijden door het gebrek aan brandstof, 5 tot 20 procent van de taxichauffeurs zou zijn gestopt. De regering hoopt het acute benzinetekort voor personenauto's tegen te gaan door de kwaliteitseisen te verlagen. Dan komt er meer benzine van het mindere type 92 op de markt, waar veel moderne automotoren slecht tegen kunnen.

Volgens persbureau Reuters is vanuit India 60.000 ton benzine onderweg naar Rusland. Voorzitter Valentina Matvijenko van de Federatieraad, de Russische senaat, vindt dan ook dat de Russen "niet moeten zeuren".

De brandstofcrisis wordt hoogstwaarschijnlijk ook voelbaar in de supermarkt. Leveranciers hebben gewaarschuwd dat er vertragingen gaan optreden, omdat transportbedrijven moeite hebben om aan voldoende diesel te komen. Ook vrachtwagenchauffeurs moeten wachten in lange rijen. Fruit in winkels is nu al duurder dan normaal.

Minder vluchten

Uit de toeristensector komen ook alarmerende geluiden. "Vluchten worden niet alleen geannuleerd, ze worden massaal gecanceld door het gebrek aan brandstof", zegt Aleksan Mkrtsjan van de Russische Associatie van Toeristische Agentschappen.

"Alle leveranciers hebben de verkoop van luchtvaartbrandstof beperkt, de één voor 20, de ander voor 30 procent", zegt hij tegen Forbes.ru. "Geen enkele luchtvaartmaatschappij krijgt wat die wil. Het mes gaat dus in de vluchten."

Volgens Natalja Anstal, de directeur van het Russische reisbureau Go Travel, worden vluchten vooral geannuleerd vanwege de opgelopen brandstofprijzen. "Luchtvaartmaatschappijen zien het economische nut niet meer om bepaalde vluchten uit te voeren en passen de reisschema's aan."

Een aantal landen in Centraal-Azië is sterk afhankelijk van brandstof uit Rusland, zoals Tadzjikistan, met 11 miljoen inwoners en grenzend aan Afghanistan. Van alle brandstof in Tadzjikistan komt ruim 80 procent uit Rusland. Prijzen zijn er sterk gestegen.

De Oezbeken hebben vanwege de oplopende brandstoftekorten vluchten naar Rusland geannuleerd, uit vrees niet meer te kunnen tanken op hun bestemming.

Specialisten in de regio maken zich zorgen over de afhankelijkheid van één leverancier en adviseren om in gesprek te gaan met andere olieproducerende landen, zoals Iran, Azerbeidzjan en Kazachstan.

Door met name de hogere hypotheekrente zullen de huizenprijzen dit jaar met maar 3 procent stijgen, verwacht ABN Amro. Voor volgend jaar voorziet de bank een prijsstijging van 4 procent.

Sinds vorig jaar stijgen de gemiddelde verkoopprijzen veel minder hard dan in de jaren ervoor. Geld lenen is al sinds 2022 gestaag duurder geworden. Kopers zitten steeds vaker tegen het maximale bedrag dat ze kunnen lenen, zien de ABN Amro-economen.

Het feit dat er niet snel genoeg nieuwe huizen worden gebouwd, leidt ertoe dat veel mensen nog steeds op zoek zijn naar een geschikt huis. Deze vraag houdt de woningprijzen hoog.

Ouders helpen jongeren

Bij hypotheekadviseur De Hypotheker zien ze dat mensen over de hele linie een beetje minder hypotheken aanvragen dan een jaar geleden. De grote uitzondering is de groep kopers onder de 25 jaar. Zij hebben bijna twee keer zo veel hypotheken aangevraagd in het begin van dit jaar ten opzichte van vorig jaar. Dit komt deels doordat vermogende ouders bijspringen, luidt de analyse.

Vooral als het gaat om geld lenen voor een verbouwing of verduurzaming zijn woningeigenaren minder happig dan een jaar geleden. Begin dit jaar werden 13 procent minder hypotheken aangevraagd voor woningverbetering dan een jaar eerder, ziet De Hypotheker.

Het gemiddelde hypotheekbedrag is momenteel 365.850 euro. Dat is slechts 1 procent hoger dan een jaar eerder. De hypotheekbedragen stegen het meest in de regio's Utrecht (+9 procent) en Drenthe (+6 procent). In Groningen, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland zijn mensen juist minder gaan lenen voor een nieuw huis ten opzichte van vorig jaar.

In een grootschalig onderzoek naar zogenoemde drogeerverkrachtingen zijn meer dan 150 slachtoffers en daders geïdentificeerd, meldt de Europese politiedienst Europol. Bij deze vorm van misbruik worden slachtoffers eerst bedwelmd met drugs waarna ze aangerand of verkracht worden.

Hoe de verdeling tussen de 156 geïdentificeerde slachtoffers en daders is, zegt Europol niet vanwege de lopende onderzoeken. Wel meldt de dienst dat er ook vier nieuwe chatgroepen zijn ontdekt waar vrouwenhaat wordt verheerlijkt. Daarnaast hebben rechercheurs talloze aanwijzingen gevonden voor meer zaken, waar ze onderzoek naar zullen doen.

Bij de operatie is samengewerkt door de politiediensten uit Duitsland, Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Brazilië, de Verenigde Staten en Nederland. Vanuit Nederland heeft de Rotterdamse politie meegedaan aan het project. Daar loopt al een onderzoek naar drogeerverkrachtingen, waar onlangs meerdere mensen voor zijn aangehouden. Die zaken zijn niet meegenomen in dit Europol-onderzoek.

Online fora met beelden van misbruik

Het internationale onderzoek is gedaan in het kader van wat Europol Project Medusa noemt. Dat samenwerkingsverband werd afgelopen april in leven geroepen om drogeerverkrachtingen aan te pakken en internationale politiediensten op dat vlak beter te laten samenwerken.

Daarbij worden voornamelijk online chatgroepen of fora onderzocht, omdat die naar vermoeden van de politiediensten een grote rol spelen bij het mogelijk maken en normaliseren van drogeerverkrachtingen.

Beeldmateriaal en ervaringen van die misdaden worden gedeeld door daders op online platforms of in chatgroepen, net als tips over hoe je slachtoffers het beste kunt drogeren. Online ontstaat ook een handel in verdovende middelen om de drogeerverkrachtingen mogelijk te maken.

Vertrouwensband

De slachtoffers zijn volgens Europol nagenoeg altijd vrouwen. Het misbruik gebeurt vaak over langere tijd, soms wel jarenlang. Vaak zijn de daders mensen die een vertrouwensband hebben met het slachtoffers of vanuit hun functie macht uitoefenen.

Wat de nieuwe data-analyses in Nederland precies hebben opgeleverd, kan de politie nog niet zeggen. Het onderzoek naar seksueel misbruik van gedrogeerde slachtoffers loopt nog.

De man die wordt verdacht zes mensen te hebben doodgeschoten bij een jeugdinstelling in het Noord-Duitse Stade, zou de aanslag van afgelopen maandag hebben gepland. Dat schrijft de regionale omroep NDR op basis van eigen onderzoek.

Een week voor de aanslag zou de verdachte een wapen hebben gekocht in Berlijn. Volgend NDR gaat het om een Beretta 70, waarvoor de man samen met 21 patronen 4000 euro betaalde.

Baby geschud

De verdachte komt uit de regio Hannover en is vader van een kind dat in de jeugdinstelling is opgenomen. Het motief van de aanslag zou een voogdijconflict zijn: de verdachte had een rechtszitting in de instelling over de voogdij van zijn baby van drie maanden oud.

Volgens de Süddeutsche Zeitung (SZ) ging aan de dodelijke schietpartij een uithuisplaatsing van de baby door de kinderbescherming vooraf. Een arts vermoedde dat het kind leed aan het shakenbabysyndroom, potentieel levensbedreigend hersenletsel dat kan ontstaan door een baby hevig te schudden. De vader wilde niet dat zijn dochter daarvoor een ingreep onderging.

Peettante zou hebben geholpen

De dochter en haar moeder waren tijdens de aanslag in het gebouw aanwezig, maar raakten niet gewond. De man werd na een achtervolging gearresteerd. Hij wordt vervolgd voor zesvoudige moord. De slachtoffers zijn vier vrouwen en twee mannen, allemaal volwassenen die in de jeugdinstelling werkten.

Volgens de Berliner Zeitung vluchtte de 45-jarige verdachte na de schietpartij in een Mercedes, bestuurd door een 65-jarige vrouw. Zij zou de peettante zijn van de dochter van de verdachte.

Herdenkingsdienst

Volgens de NDR komt de man uit Garbsen in de regio Hannover. De politie maakte al bekend dat de man was geboren in Duitsland, maar ook de Turkse nationaliteit heeft.

Gisteren vond in de Marktkirche in Hannover een herdenkingsdienst plaats ter nagedachtenis aan de doodgeschoten medewerkers uit de regio.

In het oosten van de Democratische Republiek Congo is een ebolacentrum in brand gestoken. Een politieagent kwam daarbij om het leven, twee mensen raakten gewond.

De brand in het behandelcentrum in de provincie Ituri is waarschijnlijk aangestoken door een groep jongeren, meldt persbureau DPA. Zij wilden mogelijk voorkomen dat een overleden ebolapatiënt begraven zou worden. Om diezelfde reden werd eerder ook al een ziekenhuis bestormd.

Lichamen van overleden ebolapatiënten mogen niet worden vrijgegeven omdat ze erg besmettelijk kunnen zijn. Veel besmettingen vinden plaats wanneer nabestaanden een overleden patiënt ritueel wassen. Slachtoffers worden daarom begraven door hulpverleners in beschermende pakken, terwijl nabestaanden op afstand worden gehouden door bewapende beveiligers.

Wantrouwen

Onder de Congolese bevolking heerst veel wantrouwen tegenover hulpverleners. Een arts van het behandelcentrum in Ituri zegt dat hulpverleners zich zorgen maken om hun veiligheid. De werkzaamheden bij het behandelcentrum zijn daarom nog niet hervat.

Vanwege de brand zijn meerdere ebolapatiënten en mensen met symptomen van het virus gevlucht. Het is onduidelijk of zij zich inmiddels weer bij een behandelcentrum hebben gemeld.

Aantal besmettingen loopt op

Het aantal vastgestelde ebolabesmettingen is intussen opgelopen tot 1406, meldt de regering van het land. Zeker 438 mensen zijn aan het virus overleden. De meeste gevallen worden geregistreerd in de oostelijke provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu.

Voor deze Bundibugyo-variant bestaat nog geen goedgekeurd vaccin of behandeling. De bestrijding verloopt bovendien moeizaam vanwege de onrustige situatie in de getroffen provincies. Mensen slaan geregeld op de vlucht voor gevechten tussen gewapende groepen. Ook is het voor hulpverleners moeilijk om mensen te bereiken in afgelegen gebieden.

In buurland Uganda is ebola vastgesteld bij negentien mensen, van wie er twee zijn overleden. Bij een Franse arts die onlangs is teruggekeerd uit de Democratische Republiek Congo is ook ebola vastgesteld. Hoe het met hem gaat, is onbekend.

Wat is ebola?

Ebola is een zeer besmettelijk virus dat het immuunsysteem aantast. Lees hier meer over de symptomen en waarom deze variant zich zo snel verspreidt.

In een ziekenhuis in het noorden van Duitsland heeft een grote brand gewoed. Twee mensen kwamen om het leven en zeker 34 anderen raakten gewond, meldt het Duitse persbureau DPA.

De brand brak vanochtend rond 04.30 uur uit in het ziekenhuis van Ludwigslust, op zo'n 100 kilometer ten oosten van Hamburg. Het vuur ontstond door nog onbekende oorzaak in een patiëntenkamer, meldt een verslaggever van omroep NDR. De brand sloeg daarna over naar andere delen van het ziekenhuis, waaronder de afdeling radiologie, waarvan het dak in vlammen opging.

Inmiddels is de brand grotendeels onder controle en wordt er nageblust. De geëvacueerde patiënten zijn opgevangen op een veilige locatie op het terrein van het ziekenhuis. De spoedeisende hulp was enige tijd gesloten, maar is nu weer open. De eerste patiënten worden weer overgebracht naar veilige delen van het ziekenhuis. Het is mogelijk dat sommige patiënten naar andere ziekenhuizen worden overgebracht.

Voor het ziekenhuis staan talloze familieleden te wachten op meer informatie, aldus NDR.

De voorjaarstrek van vissen zit erop en daarom staat de visdeurbel in de Utrechtse Weerdsluis ook weer uit. De vissentrek werd dit seizoen 12 miljoen keer bekeken door 900.000 mensen, laat de gemeente Utrecht weten.

De vissen zwemmen in het voorjaar door de Utrechtse grachten naar de Kromme Rijn voor het paarseizoen. Via een livestream kunnen mensen de vissentrek volgen. Wie een vis ziet, kan 'aanbellen'. De livestream bij de sluis was voor het zesde jaar op rij te volgen.

Buitenlandse bezoekers

Tussen maart en juni werd 220.000 keer aangebeld om wachtende vissen door de sluis te laten. De meeste bezoekers dit jaar kwamen uit de Verenigde Staten, daarna volgden Nederland en Duitsland. Vorig jaar besteedde de Amerikaanse komiek John Oliver aandacht aan de Utrechtse vondst.

Ook in Polen is de visdeurbel populair. Zo'n 80.000 bezoekers uit dat land keken naar de livestream. "Voor het zesde jaar op rij laat de visdeurbel zien niet alleen een Utrechts icoon te zijn, maar dat het ook ver daarbuiten niet meer weg te denken is", zegt wethouder Linda Voortman (Groen en Dierenwelzijn).

Meeste soorten

In de eerste paar weken werden twaalf soorten vissen gezien. Het ging bijvoorbeeld om de zeldzame dunlipharder, de roofblei en mogelijk een kroeskarper. De baars zwom dit jaar het meest voorbij. Ook de brasem was veel te zien.

Vanwege de vele soorten vissen spreekt de gemeente van het meest verrassende seizoen tot nu toe. Dat kan onder meer komen door een verbeterde waterkwaliteit en een relatief vroege stijging van de watertemperatuur.

Volgens RTV Utrecht gaat er niet direct een bericht naar een sluiswachter als iemand op de visdeurbel drukt. Wie een vis ziet en op de deurbel drukt, maakt een screenshot dat in een database van de gemeente terechtkomt. Ecologen bekijken die af en toe. Als er veel vissen in de sluis zitten, gaat er een bericht naar de havendienst die de sluis kan openen. De sluis gaat sowieso enkele keren per week open, los van de meldingen van de visdeurbel.

Goedemorgen! In de Tweede Kamer wordt gedebatteerd over twee mogelijk nieuwe kerncentrales, Bruno Mars begint aan zijn concertreeks in de Johan Cruijff Arena en op het WK staat titelfavoriet Spanje tegenover Oostenrijk.

Eerst het weer: vanochtend vanuit het westen bewolkt en af en toe regen. Vanmiddag breekt de zon weer door. Het wordt 20 tot 24 graden. Het waait soms stevig door uit het noordwesten.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Rusland heeft vannacht een grote aanval met drones en raketten uitgevoerd op de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Daarbij zijn volgens de lokale autoriteiten zeker acht mensen gedood. Nog eens tientallen mensen zijn gewond geraakt.

Door de aanvallen werden onder meer appartementengebouwen geraakt en vloog een hotel in brand. Veel inwoners van de Oekraïense hoofdstad zochten hun toevlucht in metrostations, waar ze schuilden voor de bombardementen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Twee mensen hebben illegaal de naald van het Empire State Building in New York beklommen. Na het ontvouwen van de vlag ging een van hen op één knie op een iets lager gelegen plateau.

Daarna omhelsde het stel elkaar:

Fijne dag!

Meer dan honderd Nederlandse meisjes en jonge vrouwen zijn de afgelopen jaren vermoedelijk uitgebuit in de prostitutie in België en Duitsland. Op deze groep slachtoffers is amper zicht.

Dat staat in vandaag gepubliceerd onderzoek van het Centrum Kinderhandel en Mensenhandel (CKM), onderdeel van expertise- en behandelcentrum Fier. Het is de eerste keer dat onderzoek is gedaan naar Nederlandse slachtoffers van uitbuiting in het buitenland.

Volgens het CKM komt uitbuiting over de grens vaker voor dan gedacht. Het expertisecentrum vroeg ruim 200 hulpverleners, politiemensen en andere professionals in binnen- en buitenland naar hun ervaringen. Tussen 2021 en 2023 hadden tientallen hulpverleners signalen dat Nederlandse slachtoffers in België of Duitsland moesten werken.

Het CKM schat dat het in deze periode om minstens 125 slachtoffers moet gaan, van wie het grootste deel in België werd uitgebuit. Uit officiële registraties waren hier in dezelfde jaren slechts negen slachtoffers bekend, wat volgens het CKM bewijst dat er nauwelijks zicht is op de groep die in het buitenland gedwongen in de prostitutie zit.

Auto's met Duitse kentekens

Het onderzoek begon met een open jeugdinstelling in het Nederlandse grensgebied, die zag dat meisjes werden opgehaald door mannen in auto's met Duitse kentekens. Medewerkers vermoedden dat de jonge vrouwen over de grens seksueel werden uitgebuit. Hun 'vriendjes' namen de meisjes mee naar huizen in Duitsland waar vermoedelijk andere mannen aanwezig waren voor betaalde seks.

Ook online seksadvertenties wezen op mogelijke uitbuiting over de grens. Via de anonieme chat van Fier meldden zich daarnaast enkele jongeren. Zij vertelden dat zij in België en Duitsland in de prostitutie moesten werken. Het CKM besloot toen om verder onderzoek te doen naar de mate waarin Nederlandse jongens en meisjes over de grens worden uitgebuit.

Dorpen over de grens

In de praktijk gaat het meestal om meisjes en jonge vrouwen, die nog thuis wonen of in een instelling zitten. Een deel is nog minderjarig. Vaak worden de slachtoffers ook in Nederland al uitgebuit.

Over de grens moeten de jongeren klanten ontvangen in hotels, woningen, seksclubs en vakantieparken. Vaak in dorpen vlak over de grens of in grote steden als Antwerpen en Duisburg.

Andersom komt uitbuiting ook voor. Hulpverleners hebben ook voorbeelden van jongeren uit Duitsland en België die in Nederland in de prostitutie moeten werken.

Gepingpongd

Volgens een van de hulpverleners die meedeed aan het onderzoek wordt er met slachtoffers 'gepingpongd'. Ze worden afwisselend op verschillende plekken in verschillende landen aan het werk gezet.

Opvallend is dat de ondervraagde zorgverleners vermoeden dat sommige meisjes niet alleen in de prostitutie moeten werken, maar ook criminele klusjes moeten uitvoeren. Het zou vooral gaan om het smokkelen van pakketjes drugs.

Weinig samenwerking

Tot dusver was bijna niets bekend over uitbuiting van Nederlandse slachtoffers over de grens. Ook na dit onderzoek ontbreekt nog steeds een volledig beeld, maar volgens het CKM zijn de signalen zo verontrustend dat actie nodig is.

Nederlandse organisaties blijken namelijk maar weinig contact te hebben met hun collega's over de grens. "Behalve in acute uitbuitingssituaties lijkt contact en informatie-uitwisseling vrijwel niet voor te komen", staat in het rapport.

Aanpak nodig

Dat moet veranderen, vindt het CKM. De organisatie roept ministers in binnen- en buitenland op om een gezamenlijke aanpak te bedenken voor uitbuiting over de landsgrenzen heen.

Niet alleen politiediensten zouden beter moeten samenwerken, maar ook de hulpinstanties. Die moeten elkaar beter leren kennen, om elkaar in te kunnen seinen als ze mogelijke slachtoffers tegenkomen.

"Het moet niet uitmaken of een slachtoffer van uitbuiting een landsgrens is overgestoken", zegt CKM-onderzoeker Verena Elders. "Toch is dat voor hulpverleners nu nog ingewikkeld."

Reactie kabinet

"Elk slachtoffer van mensenhandel is er één te veel", zegt minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) in reactie op het onderzoek. "Dat geldt des te sterker wanneer het kinderen en jongvolwassenen betreft, die extra kwetsbaar zijn om slachtoffer van mensenhandel te worden." De minister zegt het onderzoek zorgvuldig te zullen bestuderen.

Volgens de Chinese overheid moet het de 'eenheid', 'sociale harmonie' en een 'gedeelde nationale identiteit' promoten, volgens experts is dit de volgende stap in steeds verdergaande onderdrukking van Chinese etnische minderheden: de nieuwe 'eenheidswet' van China die gisteren is ingegaan.

De wet werd afgelopen maart met een overweldigende meerderheid aangenomen door het Chinese Nationale Volkscongres. De eenheidswet moet volgens de overheid de integratie tussen etnische minderheden in China bevorderen.

In de praktijk betekent dat onder meer dat het Mandarijn in heel China de boventoon voert. Zo mogen kinderen vanaf hun derde levensjaar alleen nog les krijgen in het Mandarijn, in plaats van eigen talen zoals het Tibetaans of Oeigoers.

En die controle gaat ver: wie zijn kinderen alsnog zijn eigen taal aanleert, kan een bezoek van de autoriteiten verwachten. Mensenrechtenorganisaties horen ook verhalen over buren die elkaar verklikken wanneer er geen Mandarijn wordt gesproken.

Annexatie en heropvoedingskampen

In totaal kent China 56 officieel erkende etnische groepen, waarvan de Han-Chinezen verreweg de grootste groep zijn: de overige 55 etniciteiten vormen samen nét geen 9 procent van de bevolking. Bij de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 leek er nog ruimte te zijn voor enige mate van regionale etnische autonomie, maar al snel keek de Chinese overheid daar toch anders naar.

Zo werd in 1951 Tibet geannexeerd en stuurde de Chinese overheid in grote getalen Han-Chinezen naar grensregio's, vaak regio's met grote percentages etnische minderheden. Decennialang is met vlagen geprobeerd om minderheden 'Chineser' te maken.

Onder de huidige leider Xi is dat proces in een stroomversnelling gekomen. Later bleek dat meer dan een miljoen Oeigoeren opgesloten zitten in zogenaamde heropvoedingskampen. In Binnen-Mongolië is de Mongoolse taal inmiddels op scholen verboden, en minderheidsgroepen zijn de afgelopen jaren flink beperkt in hun religieuze en culturele uitingen, zoals het belijden van hun geloof.

Bron van onrust

Deze nieuwe 'eenheidswet' legt nu dan ook vooral formeel vast wat in de praktijk al plaatsvond. "Deze maatregelen zijn niet nieuw", zegt Yalkun Uluyol, China-onderzoeker bij Human Rights Watch. "Maar de wet maakt ze wel permanent."

Dat beaamt ook Frans-Paul van der Putten, verbonden aan het Leiden Asia Centre. Mogelijk spelen ook geopolitieke spanningen een rol, schetst hij. "In de ogen van de Chinese overheid kan etnische diversiteit voor onrust zorgen, en die onrust zou dan potentieel gebruikt kunnen worden door een buitenlandse staat zoals de VS."

Correspondent China Gabi Verberg:

"Waar ze eerst nog wel eens een oogje konden dichtknijpen, worden handhavers van de Chinese wet nu gedwongen om ook echt actie te ondernemen. In China worden hervormingen vaak in fases doorgevoerd. Iets wat eerst nog een 'ongewenste daad' was, wordt steeds vaker een formele misdaad, met alle gevolgen van dien.

Dat gebeurde bijvoorbeeld ook tijdens de pro-democratieprotesten in Hongkong van 2020. Daar werden eerst alleen politieverordeningen gebruikt om de protesten in te dammen, totdat de Nationale Veiligheidswet werd ingevoerd. Daarop werden talloze advocaten, demonstranten en journalisten in een razend tempo opgepakt, wat al snel een einde maakte aan de protesten."

De wet heeft niet alleen gevolgen binnen China, maar het land kan er ook buiten de landsgrenzen invloed mee uitoefenen. Zo is het individuen of organisaties niet toegestaan om zich te gedragen op een manier die "de etnische eenheid en vooruitgang ondermijnt of etnische verdeeldheid zaait", ook als ze zich niet in China bevinden.

Voor de Chinese overheid is immers de overtuiging dat Chinezen slechts aan één partij loyaal kunnen zijn, en dat is de Chinese Communistische Partij. "Deze wet treft niet alleen minderheden, maar ook de Chinese diaspora", zegt Uluyol. "We zien al langer dat Chinezen of hun familieleden worden bedreigd of onder druk gezet wanneer de overheid hen als een bedreiging ziet."

Zo werd eind vorig jaar de 23-jarige studente Zhang Yadi gearresteerd wegens het 'zaaien van verdeeldheid'. Tijdens haar studie in Frankrijk was ze actief bij een platform dat de Tibetaanse taal promoot. Bij een bezoek aan haar ouders in China werd ze opgepakt. En de Britse universiteit Sheffield Hallam staakte het onderzoek naar Oeigoerse dwangarbeid na een intimidatiecampagne van de Chinese overheid.

Die Chinese wet heeft in het buitenland weinig waarde. Tot daadwerkelijk ingrijpen zal het dus waarschijnlijk niet komen, weet ook Uluyol. "Maar de druk wordt zo alsmaar verder opgevoerd."

De Amerikaanse politie heeft op het platteland van de staat Ohio zestien verwaarloosde kinderen uit een woning gehaald. De jongens en meisjes van tussen de 1,5 en 18 jaar oud zaten mogelijk vier jaar lang het grootste deel van de tijd bij elkaar opgesloten in een kamer van 3,5 bij 3,5 meter, zeggen de autoriteiten.

Twee ouders en twee grootouders zijn opgepakt. Ze worden verdacht van kindermishandeling. Het lijkt erop dat de kinderen allemaal familie van elkaar zijn. Ze stonden nergens ingeschreven en gingen niet naar school. Sommige kinderen konden niet of nauwelijks praten, merkten geschokte agenten toen ze de kamer binnenkwamen.

"De bevrijde kinderen leken bijna op wilde dieren", zei procureur-generaal Andy Wilson op een persconferentie. "Het was een weerzinwekkend tafereel". Hij maakte niet bekend hoe de kinderen in de woning werden vastgehouden, maar zei wel dat er geen kooien in het huis gevonden zijn.

Buren in het plaatsje Hamden zeggen tegen Amerikaanse media dat ze niet wisten dat er kinderen in het huis woonden. Zeven van de zestien kinderen zijn direct naar het ziekenhuis gebracht.

De politie viel de woning binnen in het kader van een onderzoek dat niets met de kinderen te maken had. De vier aangehouden volwassenen zitten voorlopig vast.