NOS Nieuws - Algemeen

Een schip van de kustwacht bewaakt het hermetisch afgesloten hotel in het Zuid-Zweedse Helsingborg waar de 32 NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken vanmiddag bijeenkomen. Voor Nederland vergadert Tom Berendsen voor het eerst mee. Helsingborg is niet toevallig gekozen: hier hebben de ministers uitzicht op de strategisch belangrijke zeeroute van de Oostzee naar de Noordzee.

"Zelfs de meest onverbeterlijke optimist zal toegeven dat de NAVO de afgelopen maanden door een lastige periode gegaan is", zeggen diplomaten met gevoel voor understatement. De alliantie is in existentiële crisis, zeggen anderen. De Amerikaanse president Trump is boos op het gebrek aan steun dat hij ervaart van zijn bondgenoten in de Iranoorlog. Keer op keer trekt hij het nut van de NAVO in twijfel.

De hoop is dat bondgenoten na de vergadering weer net zo optimistisch zijn als na de NAVO-top vorig jaar, toen Trump in opperbeste stemming Den Haag verliet. De 32 landen beloofden plechtig 3,5 procent van hun economie aan defensie te gaan besteden en na Trumps overnachting op Paleis Huis ten Bosch leek de eenheid in de alliantie te zijn hersteld.

Kristallen bol

Maar de sfeer is het afgelopen jaar grondig verpest. Trump dreigde mede-bondgenoot Denemarken met het innemen van Groenland en begon zonder overleg een oorlog tegen Iran. "Je hebt geen kristallen bol nodig om te voorspellen dat het tot januari 2029 lastig blijft om de trans-Atlantische relatie te managen", klinkt het op het hoofdkwartier in Brussel over de periode dat het bondgenootschap nog met de onvoorspelbare Trump moet dealen.

De NAVO moet fundamenteel worden verbouwd, van een organisatie waarin de Amerikanen op alle fronten dominant zijn naar een club waarin Europa voor zijn eigen veiligheid moet gaan zorgen. De VS kan zich dan meer op andere dingen kan gaan richten, in Azië bijvoorbeeld.

Het geld voor de verbouwing is toegezegd in Den Haag. Waar nu nog vaak Amerikanen op sleutelposities zitten in de NAVO-commandostructuur, nemen steeds meer Europeanen de komende tijd belangrijke posities over. Veel Europese landen zijn hard bezig met het uitbreiden van hun legers. Maar de transformatie kan wel tien jaar duren.

Voormalig NAVO-topmilitair Rob Bauer spreekt in plaats van een verbouwing liever over "een versterking van het huis waarin we wonen". "Doordat de dreiging is toegenomen de afgelopen jaren, moeten we het huis verstevigen", zegt hij. "Op het moment dat de vijand aanvalt, moet je er klaar voor zijn. Ben je er niet klaar voor, verlies je de oorlog."

Hij relativeert alle kritiek op de Amerikaanse president. "Voor een deel praten we graag over Trump als iemand die onaardige of gekke dingen zegt. Maar wij zijn als Europeanen en Canadezen natuurlijk heel lang eigenlijk geen betrouwbare partner geweest. We hebben Amerika jarenlang dingen beloofd en niet gedaan."

"Vervolgens werden de Amerikanen zo boos dat ze zeiden: als jullie het nú niet gaan doen, dan zijn we weg. Dan kun je boos worden dat Trump dat gezegd heeft. Maar waarom zou zij moeten betalen voor onze veiligheid in Europa? En waarom zouden Amerikaanse soldaten moeten sneuvelen voor ons, terwijl we zelf eigenlijk niet bereid zijn beiden te doen?"

Eén van Mark Ruttes voorgangers als secretaris-generaal, de Deen Anders Fogh Rasmussen, vindt juist dat Trump met zijn uitspraken de NAVO in een moeilijke positie gebracht heeft, zegt hij tegen de NOS. "De Amerikaanse president heeft twijfels gezaaid over zijn betrokkenheid bij Europa en de Europese veiligheid. En dat is op zich al gevaarlijk, want als je twijfels zaait over je betrokkenheid via het beroemde artikel 5, dat een aanval op één een aanval op allen inhoudt, dan verzwak je de alliantie politiek."

Hij denkt dat een vertimmering van de NAVO alleen niet genoeg zal blijken. "Ik vind dat we daarnaast een club landen nodig hebben die in staat en bereid zijn alles te doen om Europa te verdedigen tegen elke aanval. Een coalitie van bereidwillige landen, ook Oekraïne hoort daarbij. Zo'n organisatie moet niet in plaats van de NAVO komen, maar kan die juist versterken. De Amerikanen zijn er voor de nucleaire paraplu, deze club voor de rest van de Europese verdediging."

Maar Rob Bauer ziet daar niets in. "Ik blijf het fascinerend vinden waarom er elke keer nieuwe dingen bedacht worden, terwijl er iets op tafel ligt waar alle 32 landen ja tegen gezegd hebben. Dus ga nou gewoon doen wat je beloofd hebt."

De zes Nederlandse activisten die deel uitmaakten van de vloot met hulpgoederen voor Gaza en die in Israël vastzitten, worden vanmiddag naar Turkije gebracht. Dat staat in een e-mail van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan de familieleden van de opvarenden. Het bericht is ingezien door de NOS.

De vluchten zijn gecharterd door Turkije, meldt het ministerie. Volgens de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, José Manuel Albares, worden ook 44 Spaanse activisten naar Turkije gebracht.

De verwachting is dat de vluchten om 14.50 uur vanaf een luchthaven bij het Zuid-Israëlische Eilat vertrekken. Rond 17.50 uur landen ze in Istanbul. Daar zullen de Nederlanders worden opgevangen door medewerkers van het consulaat in Istanbul. Zij helpen ze verder met hun doorreis naar Nederland, staat in de mail.

Opgelucht

Anne van Schaik, de moeder van één van de opvarenden, zegt opgelucht te zijn dat haar dochter Jesse vrijkomt. "Dat is echt heel erg fijn." Ze heeft haar dochter nog niet gesproken. "Niemand heeft nog kunnen praten met de opvarenden, behalve hun advocaat. Volgens haar zijn de mensen echt heel erg slecht behandeld." Ze zouden zijn geslagen en sommigen zouden hebben gesproken van seksueel misbruik.

Gisteren deelde de Israëlische veiligheidsminister Ben-Gvir op sociale media beelden van hoe de gearresteerde opvarenden door Israël werden behandeld. Daar brak internationale verontwaardiging over uit.

'Gruwelijke beelden'

Van Schaik: "Deze beelden waren gruwelijk om te zien. Ik heb deze mensen uit Barcelona uitgezwaaid. Toen waren het heel hoopvolle mensen die vastberaden waren om humanitaire goederen naar Gaza te brengen. Nu zie je zo op deze manier terug. Dat is natuurlijk afschuwelijk."

De vloot van de Global Sumud Flotilla was met hulpgoederen vanuit Barcelona onderweg naar Gaza. Maandag werden de opvarenden in internationale wateren bij Cyprus tegengehouden. De boten werden door het Israëlische leger geënterd.

De joodse school Cheider in Amsterdam blijft vandaag gesloten vanwege een dreigement. Dat bevestigt de politie na berichtgeving door De Telegraaf.

Een woordvoerder van de politie kan niets zeggen over de inhoud van de dreiging. "We kunnen alleen zeggen dat er een melding is gedaan", zegt de politie tegen stadsomroep AT5. Voor zover bekend is er niemand aangehouden.

In maart ging 's nachts een explosief af bij de buitenmuur van de school. De school werd voor die tijd al extra beveiligd, net als andere Joodse instellingen.

Brein achter aanslagen

Vorige week werd een Irakees gearresteerd in Turkije en uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Hij wordt verdacht van het beramen van de aanslag op het Cheider en andere aanslagen in Nederland en Europa. Zo zou hij onder meer achter de explosie bij de synagoge in Luik zitten en achter een mesaanval op twee Joodse mannen in Londen.

Hoewel de gemeente Stadskanaal vannacht tientallen asielzoekers heeft opgevangen voor wie geen plaats was in Ter Apel, hebben er alsnog mensen buiten geslapen bij het aanmeldcentrum. Zeker vier mensen hebben de nacht doorgebracht op het veldje voor de poort, zag een NOS-verslaggever. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft dat aantal niet bevestigd.

Het COA meldt dat gisteravond 51 mensen naar Stadskanaal zijn gebracht. Zij werden rond 22.30 uur met bussen opgehaald. Mensen die na het vertrek van de bus aankwamen, hebben buiten geslapen.

De asielzoekers die in Stadskanaal verbleven, werden vanochtend rond 07.00 uur teruggebracht naar Ter Apel. Het COA schreef vanochtend in een liveblog dat zij ontbijt kregen van het Rode Kruis, maar de NOS kon vaststellen dat dit niet is gebeurd. Ook het Rode Kruis bevestigt dat er geen ontbijt is uitgedeeld. Het COA wil niet op vragen daarover reageren.

Verschillende asielzoekers vertellen aan de NOS hoe de omstandigheden in Stadskanaal waren:

De mensen die naar Stadskanaal werden overgebracht, sliepen in een soort fabriekshal, vertellen ze aan de NOS. Ze sliepen op veldbedden en er waren wc's, maar verder geen voorzieningen als douches of eten.

Het Rode Kruis vreest dat zich vandaag eenzelfde situatie zal voordoen als gisteren, maar dan erger. Dat komt doordat het aantal wachtende asielzoekers bij het aanmeldcentrum alleen maar verder zal groeien.

De Amerikaanse chipfabrikant Nvidia heeft afgelopen kwartaal een recordomzet van 81,6 miljard dollar behaald. De nettowinst verdrievoudigde ten opzichte van een jaar eerder naar 58,3 miljard dollar. Op de beurs is de waarde van de chipmaker inmiddels gegroeid naar meer dan 5 biljoen dollar (dat zijn 12 nullen) en die is daarmee het waardevolste bedrijf ter wereld.

Hoewel deze cijfers de verwachtingen overtreffen, steeg het aandeel van Nvidia niet bijzonder hard na de bekendmaking van de kwartaalcijfers. Beleggers lijken inmiddels gewend aan het succes van het bedrijf.

AI is booming

Het bedrijf maakt chips die gebruikt worden voor AI-datacenters. De afgelopen jaren worden die met hoog tempo wereldwijd uit de grond gestampt en dat leidt tot grote winsten voor bedrijven zoals Nvidia.

Topman Jensen Huang zei bij de presentatie van de kwartaalcijfers te verwachten dat de omzet komend kwartaal om deze reden zal doorgroeien naar 91 miljard dollar. Het succes van Nvidia betekent ook goed nieuws voor de vele bedrijven die leveren aan de chipbouwer.

De ontwikkelingen in de AI-industrie gaan ontzettend hard. Beleggers steken op dit moment veel geld in bedrijven die actief zijn in deze sector.

Hoewel Nvidia op dit moment nog boven iedereen uittorent, neemt de concurrentie wel toe. Vorige week maakte AI-chipfabrikant Cerebras Systems een beursgang in New York. Het was met een aanvankelijke opbrengst van 5,5 miljard dollar de grootste beursgang op Wall Street van dit jaar.

Het Amphia Ziekenhuis in Breda heeft net als veel andere ziekenhuizen al jaren een geheel rookvrij terrein, maar toch weerhoudt dat mensen er niet van om een peuk op te steken. Naast verbodsbordjes, beveiligers en toezichthouders die rokers aanspreken, gooit het ziekenhuis nu een nieuw middel in de strijd: de peukenzuil.

In de transparante pot zitten 10.000 peuken die met een stofzuiger in vier dagen tijd rond het ziekenhuis zijn verzameld. De zuil staat in de hal van het ziekenhuis. Het Amphia wil zo zichtbaar maken hoe groot het probleem van roken rond het ziekenhuis is. "Het zijn er veel. Heel veel", zegt de medewerker die de peuken opruimt tegen Omroep Brabant.

Medewerker Ruud zuigt duizenden sigaretten per week op:

"Het is dweilen met de kraan open", zegt een beveiliger. "We doen ons best en over het algemeen luisteren mensen wel. Maar je kan ze niet bekeuren. Ik kan alleen maar zeggen dat ze het niet moeten doen."

Eigenlijk mogen bezoekers en patiënten alleen roken buiten het terrein, op enkele honderden meters van de hoofdingang. Een roker die naast een rookverbodsbord een peuk opsteekt, is zich van geen kwaad bewust. "Mag dat hier buiten ook al niet? Wat een onzin", zegt de man.

Niet aso

Longverpleegkundige en stopcoach Lianda Goossens vindt rokers bij het ziekenhuis zeker niet asociaal. "Ik zie dat het een enorme verslaving is en dat het gewoon heel lastig is voor die mensen." Volgens Goossens wordt een nicotineverslaving vaak onderschat. "Het is een van de heftigste verslavingen die er is. Die verslaving zet je niet ineens uit als je in het ziekenhuis ligt."

Ytze van der Sluis is toezichthouder en is uitgerust met een hesje met daarop een sigaret met een grote rode streep erdoor. Hij spreekt rokers aan maar is ook begripvol, zegt hij. "Mensen komen hier vaak met slecht nieuws naar buiten en zijn gespannen. Een sigaretje is dan voor sommigen een manier om tot rust te komen."

Toch hoopt het ziekenhuis dat rokers even schrikken van de peukenzuil. Goossens: "Al haal ik maar één patiënt over de streep om te stoppen met roken, dan is deze actie voor mij al winst."

De Filipijnse autoriteiten hebben opdracht gekregen om senator Ronald dela Rosa te arresteren op basis van een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof (ICC).

De Filipijnse minister van Justitie Fredderick Vida noemt Dela Rosa "een voortvluchtige voor justitie". Hij vindt dat de senator moet worden overgebracht naar het hof in Den Haag om zich te verantwoorden. Dela Rosa is oud-politiechef en wordt verantwoordelijk gehouden voor zijn rol in de bloedige oorlog tegen drugs onder voormalig president Rodrigo Duterte.

Gisteren wees het Filipijnse Hooggerechtshof een verzoek van Dela Rosa af om zijn arrestatie tijdelijk tegen te houden. De senator had geprobeerd via een spoedprocedure te voorkomen dat hij zou worden aangehouden en uitgeleverd aan het ICC.

Schoten in de Senaat

Volgens zijn advocaten hebben Filipijnse autoriteiten geen wettelijke basis om een arrestatiebevel van een buitenlandse rechtbank uit te voeren zonder tussenkomst van een Filipijnse rechter.

Dela Rosa, een van de belangrijkste uitvoerders van Dutertes harde antidrugsbeleid, is sinds vorige week opnieuw ondergedoken. Eerder ontstond grote onrust in de Filipijnse Senaat toen tientallen schoten werden gehoord rond een poging om hem een arrestatiebevel te overhandigen.

Volgens Filipijnse media zouden mogelijk beveiligers van de senator hebben geschoten. Niemand raakte gewond. Dela Rosa verbleef daarna enkele dagen in de Senaat, maar verdween nadat geruchten over een naderende arrestatie verder waren toegenomen.

Vast in Scheveningen

Tijdens Dutertes presidentschap tussen 2016 en 2022 werden duizenden veronderstelde drugsdealers en -verslaafden gedood bij politieoperaties. Mensenrechtenorganisaties beschuldigen de politie van systematische buitengerechtelijke executies en doofpotpraktijken. De Filipijnse autoriteiten ontkennen dat.

Voormalig president Duterte zit sinds vorig jaar maart vast in de gevangenis van het ICC in Scheveningen. Hij wordt vervolgd voor de moorden die onder zijn bewind zijn gepleegd. Hij wordt ervan verdacht opdracht te hebben gegeven tot de moord op 76 landgenoten, en poging tot moord op twee anderen. Duterte ontkent iedere betrokkenheid.

Speciale eenheden van de politie en de marine hebben de afgelopen weken twee keer op het punt gestaan om in West-Afrika te proberen om crimineel Jos Leijdekkers te arresteren, ook bekend als Bolle Jos. Dat meldt De Telegraaf op basis van bronnen met kennis van de geplande operaties. Beide acties zouden op het laatste moment zijn afgeblazen.

Bolle Jos is een van de grootste Nederlandse criminelen die nog vrij rondlopen. In Nederland is hij bij verstek veroordeeld tot 24 jaar cel voor een grote cocaïnesmokkel. Ook in België moet hij voor drugsgerelateerde delicten nog diverse jarenlange celstraffen uitzitten. Al geruime tijd wordt vermoed dat hij zich ophoudt in het West-Afrikaanse land Sierra Leone.

Leijdekkers werd volgens De Telegraaf al maanden in de gaten gehouden door Nederlandse inlichtingendiensten. Ze zouden erachter zijn gekomen dat hij vanuit Sierra Leone geregeld met de boot over zee naar buurland Liberia gaat, vermoedelijk vanwege cocaïnehandel.

Het was de bedoeling om Leijdekkers op zo'n moment te arresteren, schrijft De Telegraaf. Hij zou moeten worden opgepakt op volle zee, buiten territoriale wateren. Onderdeel van het plan was de aanschaf van een groot buitenlands particulier schip dat voor de Sierra Leoonse kust kon dienen als uitvalsbasis voor Nederlandse speciale eenheden.

'Externe factoren'

De afgelopen maanden trainden de eenheden volgens de krant dag en nacht, zowel aan land als voor de kust. Toen het echter bijna zover was, besloot Nederland om hen terug te trekken. De Telegraaf schrijft dat de precieze reden onduidelijk is. Het zou gaan om "externe factoren".

In een reactie zegt het Openbaar Ministerie de geschetste gang van zaken te bevestigen noch te ontkennen. "Daar kan ik niks over zeggen", aldus een woordvoerder tegen de NOS. "We doen nooit uitspraken over lopende onderzoeken of acties in het kader van een aanhouding." Wel wil ze kwijt dat de arrestatie van Leijdekkers de allerhoogste prioriteit heeft. Minister Van Weel van Justitie sprak vorige week nog met zijn Sierra Leoonse ambtgenoot over uitlevering van Bolle Jos.

Jetten gaf goedkeuring

Het plan voor de geheime arrestatie-actie werd volgens De Telegraaf in de tweede helft van vorig jaar gesmeed toen het al enige tijd niet vlotte met de diplomatieke pogingen om Leijdekkers uitgeleverd te krijgen. De operatie werd uitgebreid juridisch getoetst en voorgelegd aan het demissionaire kabinet-Schoof, maar naar verluidt lagen de toenmalige ministers Van Oosten van Justitie en Brekelmans van Defensie dwars.

Het nieuwe kabinet gaf vervolgens wel groen licht voor de operatie, schrijft de krant. De actie zou zijn gesteund door zowel premier Jetten als de ministers Van Weel en Yesilgöz.

Een invasie moet het worden in Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Van voetbalfans, welteverstaan: 'een golf van plezier en vreugde', in de woorden van FIFA-baas Gianni Infantino. Maar met torenhoge ticketprijzen en zorgen over de politieke situatie in Amerika is de vraag: komen de supporters wel? Speelsteden zijn overal op voorbereid.

Voor Frank Gumienny is het snel schakelen. Het seizoen van 'zijn' Philadelphia Eagles, een van Amerika's grootste Americanfootballclubs, is voorbij. Trekkers ploegen het veld om van het stadion waar komende maand zes voetbalwedstrijden zullen worden gespeeld tijdens het WK.

Taylor Swift en American Football

Wereldkampioen werden ze hier al, is te zien op een van de grote banieren boven in het stadion. In hun eigen sport: American Football. Nu maken ze zich bij de tweevoudige Superbowlwinnaar op voor dat andere WK. "We hebben hier regelmatig 70.000 mensen in het stadion, we zijn dus wel wat gewend", zegt Gumienny.

"American Football, Taylor Swift, evenementen met monstertrucks: we doen het allemaal", vertelt de operationeel directeur van de Eagles. Wel moest er ruimte gemaakt worden voor dat andere kampioenschap football, het veld iets verbreed. "Een deel van de hoektribunes is weggehaald", aldus Gumienny. "Het nieuwe gras kan erin, wij zijn er klaar voor."

Komende maand treden hier de spelers van Curaçao aan voor hun groepswedstrijd tegen Ivoorkust. Brazilië speelt er tegen Haïti, Frankrijk tegen Irak. Op 4 juli, als Amerika viert dat 250 jaar geleden in Philadelphia de Onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen, is de stad ook nog gastheer voor een wedstrijd in de achtste finales.

Met kaartjes die variëren van enkele honderden dollars voor de laatste groepswedstrijd van Curaçao tot vele duizenden dollars voor de populairste wedstrijden is de vraag: is dit WK nog voor de fans, of vooral een melkkoe voor de wereldvoetbalbond? Zelfs president Trump zei dat hij de kaartjes "zelf ook niet zou betalen" bij de huidige prijzen.

"De ticketverkoop en de prijsstructuur liggen uitsluitend bij FIFA", zegt Meg Kane. Ze is directeur van het organiserende comité in Philadelphia. FIFA noemt het 'marktprijzen': wat de gek ervoor wil geven, vrij vertaald. Frustrerend voor de gaststeden, die hoopten op volle hotelkamers en drukbezochte horeca? "Het heeft onze beslissingen beïnvloed rond andere dingen die we in de stad hebben gepland om dit toernooi zo toegankelijk mogelijk te maken."

Net als in andere steden worden in Philadelphia fanfestivals opgezet. "Normaal gesproken komt 70 procent van de fans naar het WK zonder ticket", zegt Kane. "Daarom wilden we dit niet alleen gratis maken, maar ook spectaculair", wijst ze naar het groen van Lemon Hill, een reusachtig stadspark dat plaats biedt aan 15.000 fans.

Hotelboekingen blijven achter

Ook kroegen en livemuzieklocaties rond het stadion hopen alsnog hun graantje mee te pikken. "Er is veel geklaagd over de prijzen", zegt Justin DeSalvo van Stateside Live, waar de laatste renovaties gaande zijn. Hij hoopt fans met en zonder tickets te lokken met grote schermen waarop de wedstrijden worden uitgezonden. "Wij zijn er klaar voor, en zorgen ervoor dat het betaalbaar blijft."

Maar dan moeten die fans dus nog wel hun weg vinden naar Amerika. Hotels in de speelsteden kampen met tegenvallende boekingen, vooral uit het buitenland. In een onderzoek van brancheorganisatie AHLA geeft 80 procent van de ondervraagden aan dat boekingen achterblijven bij de verwachtingen.

Angst voor ICE

Trage afgifte van visums worden genoemd als een van de redenen, ook wijzen de hoteliers op de prijzen van vliegtickets. Die liggen, sinds de oorlog in Iran, fors hoger. Daarnaast wijzen mensenrechtenorganisaties op het risico van arbitraire detentie en deportatie tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten.

Aan de grens en ook in het binnenland: sinds Donald Trump terug is in het Witte Huis wordt er harder opgetreden door grensagenten en immigratiepolitie ICE, soms ook met geweld. Begin dit jaar werden in Minneapolis twee Amerikanen doodgeschoten door federale agenten. Of ICE ook tijdens het WK actief zal zijn in de speelsteden?

"Ik begrijp die zorgen daarover volledig", zegt Kane van het organiserend comité in Philadelphia. "Maar als stad hebben we daar geen controle over: het is onze taak om iedereen die hiernaartoe wil komen voor het WK en de festiviteiten rond het 250-jarig jubileum te verwelkomen."

Garanties zijn er niet. Maar vorig jaar, tijdens het WK voor clubteams, zijn er geen problemen geweest, zegt ze. "En we verwachten dit jaar een vergelijkbare ervaring." Gumienny, van de Eagles onderschrijft dat. "Dat is hier nog nooit gebeurd en heeft nooit echt bij ons gespeeld", zegt hij, gevraagd of ICE in het afgelopen jaar fans heeft opgepakt rond wedstrijden.

Hij hoopt op een geslaagd WK. Mét veel supporters uit het buitenland, zoals Curaçao. "Deze ga ik straks ik elk geval bijschrijven op mijn cv", lacht hij. "Iedereen die komt, is hier welkom. Met hopelijk geweldige voetbalwedstrijden van alle teams die deze kant op komen."

Te hoge lasten en een te laag inkomen: de financiële situatie van Nederlandse huiseigenaren verslechtert, blijkt uit onderzoek van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Dat leidt tot problemen met aflossen en rente betalen.

"Waar het tot voor kort eigenlijk alleen maar mensen met een laag inkomen waren, mensen in de steden en jongeren, zien wij nu een veel grotere groep met een betalingsachterstand die zich grote zorgen maakt", zegt directeur Roald van der Linde van NHG. "En dat zijn cijfers van voor de oorlog in Iran."

Zo geven meer huiseigenaren met een NHG-hypotheek aan het afgelopen jaar veel moeite te hebben met het betalen van de woonlasten. Ook steeg het aantal mensen dat wel eens een betalingsachterstand heeft. "Wat we nu zien is echt een keerpunt", zegt Van der Linde.

De Nationale Hypotheek Garantie

De NHG is een regeling voor huizenkopers die ze beschermt tegen financiële risico's. Als woningbezitters noodgedwongen hun huis moeten verkopen, bijvoorbeeld vanwege een scheiding, neemt de NHG de eventuele restschuld over.

Kopers kunnen zelf kiezen of ze de garantie willen; daarvoor betalen ze eenmalig een vergoeding van 0,4 procent van de totale hypotheek. Bij een hypotheek van 470.000 euro is dat dus 1880 euro. In Nederland hebben 1,4 miljoen huishoudens een hypotheek met een NHG.

Het is de vijfde keer dat NHG een onderzoek naar woonlasten uitvoert onder huishoudens met deze garantie. Zo'n 2400 mensen deden mee. Het eerste onderzoek dateert uit 2024.

Ruim een derde van de mensen die meededen aan de enquête zegt dat hun inkomen net genoeg of zelfs niet genoeg is om alle kosten en vaste lasten te kunnen betalen. Ze hebben weinig ruimte voor andere uitgaven, zeggen ze.

Daarom nemen ze maatregelen. Het grootste deel bespaart op bijvoorbeeld een vakantie, bezoek aan een restaurant of andere uitjes om de woonlasten te kunnen betalen. Soms bezuinigen ze ook op boodschappen en zeggen ze abonnementen op.

Jonge woningbezitters

Wat het meest opvalt, is dat nu vooral bij jonge woningeigenaren de financiële zorgen toenemen. Het percentage volwassenen tot 34 jaar dat het inkomen onvoldoende vindt om de woonlasten te betalen steeg van 12 naar 23 procent.

Volgens Van der Linde komt dat doordat jongeren van plan zijn hun huis te verduurzamen om de energiekosten omlaag te brengen. "Vooral jonge huiseigenaren zien verduurzaming steeds vaker als een kans om grip te krijgen op hun energierekening. Terecht, want verduurzaming loont in de meeste gevallen. Maar veel mensen hebben ook behoefte aan duidelijkheid over kosten, besparingen en de terugverdientijd."

ABN Amro rekende een paar maanden geleden uit dat de gemiddelde woonlasten voor jonge kopers bijna gelijk zijn aan die van jonge huurders. Jonge kopers zijn gemiddeld zo'n 30 procent van hun inkomen kwijt aan woonlasten. Bij jonge huurders is dat iets meer dan 35 procent.

Volgens de bank komt dat door de sterk gestegen huizenprijzen. Nederland is nog altijd een van de landen met de hoogste woonlasten van de eurozone.

Professionele hulp zoeken

Door de toenemende financiële druk op woningeigenaren neemt ook de stress toe, bij een op de vijf ondervraagden. Ze slapen slecht en worden moedeloos van hun financiële situatie.

Steeds meer mensen zoeken daarom professionele hulp om de problemen op te lossen, blijkt uit het onderzoek. Daar is Van der Linde blij mee: "Als je financiële zorgen hebt, ga alsjeblieft naar je financieel adviseur, ga naar je hypotheekverstrekker. Probeer erover te praten. Er zijn vaak oplossingen mogelijk."

Toch bleven de gemiddelde betalingsachterstanden grotendeels stabiel, rond de 4,6 tot 4,9 maanden. Er is wel een lichte stijging zichtbaar, maar het niveau van de betalingsachterstanden blijft volgens de NHG historisch laag.

Goedemorgen! In Zweden komen vandaag de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-landen bijeen. En de rechtbank van Rotterdam doet om 13.00 een uitspraak in de zaak tegen Inez Weski.

Eerst het weer: er zijn perioden met zon en het is droog. De temperatuur is aangenaam met aan zee een graad of 18 en landinwaarts 20 tot 22 graden. Morgen en ook dit weekend blijft het ook droog. De zon breekt flink door en is het met gemiddeld 25 graden zelfs zomers warm.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De gemeente Stadskanaal heeft vannacht vijftig tot tachtig asielzoekers opgevangen uit Ter Apel. Het aanmeldcentrum in Ter Apel is overvol en gisteren werd bekend dat het COA daar niet iedereen meer een plek kan bieden.

Burgemeester Sloots van Stadskanaal zegt dat hij als buurgemeente "niet weg kan kijken". Hij benadrukt dat de oplossing alleen voor afgelopen nacht was.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Onderzoekers van het grootste programma ter wereld dat het oceaanleven vastlegt, hebben 1121 nieuwe diersoorten ontdekt die in het water leven. Daaronder een 'spookhaai', een diersoort die 400 miljoen jaar geleden zou zijn ontstaan. De organismen zijn het afgelopen jaar tijdens meerdere expedities in afgelegen gebieden over de hele wereld ontdekt, van de diepzee van Antarctica tot de vulkanische onderzeese bergen bij Japan. Veel van de soorten zijn maar een paar centimeter groot.

Fijne dag!

Met een lichte vertraging gaat ook Nederland over tot het invoeren van de wet die bedrijven verplicht lonen transparant te maken. Werknemers kunnen dan opvragen wat collega's in vergelijkbare functies verdienen. Het is de invoering van een EU-richtlijn die de loonkloof tussen mannen en vrouwen moet dichten.

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken pakt de draad op van het vorige kabinet. "Ik denk dat dit de eerste belangrijke stap is", zegt hij. "Dan kun je zien: hoe verhoudt mijn salaris zich tot dat van anderen? Dat geeft werknemers, vrouwen in dit geval, meer macht."

Ook mogen werkgevers in sollicitatiegesprekken niet meer vragen wat iemand in een vorige functie verdiende. "Dan gaat een werkgever daar het salarisaanbod op baseren. Zo blijven mannen dan altijd meer verdienen. Dus dat is logisch."

Uit cijfers blijkt dat vrouwen onderbetaald krijgen per uur, zelfs als ze in dezelfde functies zitten als mannen. Bij onverklaarbare verschillen kunnen vrouwen om een eerlijker salaris vragen bij hun werkgever of de vakbond inschakelen.

Het dossier heeft een jaar stilgelegen door de val van het vorige kabinet. Het wetsvoorstel is toen wel al voorgelegd aan deskundigen en belanghebbenden. Een jaar geleden reageerden werkgeversorganisaties VNO NCW, MKB Nederland en AWVN al kritisch, maar zij onderschrijven de doelstelling wel.

De organisaties zien voor bedrijven een grote administratieve last aankomen. Zo moeten bijvoorbeeld ook secundaire arbeidsvoorwaarden in de loonberekeningen meegenomen worden, en de uren van uitzendkrachten. Veel uitzoekwerk, dat volgens de werkgevers maar deels bijdraagt aan het doel van de wet.

Daarnaast vrezen de bedrijven "onterechte shaming" en reputatieschade door verkeerde beeldvorming. Een bedrijf kan slecht uit de loonvergelijkingen komen, terwijl er misschien een uitleg of verklaring voor is. Die staat niet bij de salarisoverzichten.

Vijlbrief ziet het probleem niet zo. "Ze zijn er zelf bij. Laten we niet allemaal bang zijn voor dingen, laten we proberen de loonkloof te dichten." Hij draait er niet omheen dat het extra administratieve lasten betekent. "Ja dat is waar, dat ga ik ook niet ontkennen. Maar er moet eerlijk betaald worden."

Bedrijven met meer dan honderd werknemers hebben een rapportageverplichting. Het eerste salarisjaar waarover zij loongegevens moeten opgeven is 2027.

De werkgeversorganisaties denken dat dat voor wat kleinere bedrijven te snel is, bijvoorbeeld als een bedrijf eerst nog een nieuw functiewaarderingssysteem moet invoeren. Grote bedrijven met een HR-afdeling kunnen zich beter voorbereiden en zijn daar ook al mee bezig.

Juridische procedures

Verenigingen van arbeidsrechtadvocaten waarschuwen ook voor de grote gevolgen voor bedrijven. Die moeten mogelijk sollicitatieprocedures, functiebeschrijvingen en hun hele salarisgebouw gaan herzien.

Ook kunnen zij veel informatieverzoeken van werknemers en sollicitanten te verwerken krijgen. Doen ze iets niet goed, dan kan dat leiden tot juridische procedures.

Juristen vragen zich af of de gevolgen van de wet voor bedrijven wel opwegen tegen het doel: inzicht krijgen in loonverschillen. Want als die verschillen worden geconstateerd dan zijn ze nog niet vanzelf opgelost.

"Nee, ik kan inderdaad niets afdwingen", zegt Vijlbrief. "Maar in bedrijven komt een discussie op gang. Als je bij het koffieapparaat staat en een collega zegt: 'ik krijg 10 procent meer', dan geeft dit je meer macht om er iets aan te doen."

In het zuiden van Portugal zijn twee jonge kinderen alleen achtergelaten langs een afgelegen landweg. Ze zouden schreeuwend en huilend zijn aangetroffen.

Het gaat om twee jongens van 3 en 5 jaar oud, vermoedelijk broers van elkaar. Een man vond ze in de buurt van het dorp Monte Novo do Sul, ongeveer 60 kilometer ten zuidoosten van Lissabon. "In mijn achteruitkijkspiegel zag ik ze schreeuwend en huilend op me afkomen", zegt de man tegen Sic Noticias.

De jongens vertelden vervolgens aan de politie dat ze Frans zijn en door hun moeder en stiefvader waren achtergelaten.

Blinddoek

De jongens zeggen dat ze door hun ouders een blinddoek om kregen, waarna ze iets in het bos moesten gaan zoeken. Ze dachten dat het een spelletje was, maar al snel bleek dat ze door hun ouders waren achtergelaten.

De man die de broers later langs de weg vond, zegt dat hij snel door had dat ze bewust waren achtergelaten. In hun rugzakken zaten een setje reservekleren, een pakje koekjes, twee stuks fruit en een fles water.

Kinderbescherming

De kinderen zijn nu onder de hoede van de Portugese kinderbescherming. De Portugese krant Correio do Manhã schrijft dat de vader melding heeft gedaan bij de Portugese politie. Volgens de krant was de moeder met de kinderen uit Frankrijk gevlucht. Zij en de stiefvader worden gezocht door de politie.

Supermarkten Aldi en Albert Heijn roepen bakjes met cashewnoten en pinda's terug. Die zijn gevaarlijk om te eten, omdat er mogelijk metaaldeeltjes in voorkomen.

Bij Aldi gaat het om Trader Joe's ongezouten cashewnoten in een verpakking van 170 gram met als houdbaarheidsdatum 23 september 2026. In het geval van Albert Heijn gaat het om het huismerk gezouten pinda's in een extra grote verpakking met als houdbaarheidsdatum 4 november 2026.

Aldi zegt dat mensen die de nootjes eten er "eventueel verwondingen" aan over kunnen houden. Ook AH zegt dat het gevaarlijk is voor de gezondheid.

Mensen kunnen bij beide supermarkten de betreffende verpakkingen terugbrengen en krijgen dan het aankoopbedrag terug.

De Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Netanyahu zijn elkaar telefonisch in de haren gevlogen over Iran. Volgens Amerikaanse media wil Trump voorlopig de diplomatieke route volgen, terwijl Netanyahu de oorlog juist wil hervatten.

Bronnen zeggen tegen nieuwssite Axios en The Wall Street Journal dat het een gespannen telefoongesprek was afgelopen dinsdag. Aanleiding zou een nieuw "vredesmemo" zijn dat bemiddelaars Qatar en Pakistan hadden opgesteld.

De bedoeling is dat de VS en Iran een intentieverklaring ondertekenen om de oorlog te beëindigen. Daarna zou er een periode van dertig dagen in moeten gaan waarin onderhandeld wordt over onder meer het nucleaire programma van Iran en de opening van de Straat van Hormuz.

Vanwege dit voorstel zou Trump zijn aanvankelijke plan om dinsdag weer te beginnen met het bombarderen van Iran hebben opgeschort, schrijft CNN.

Sinds 8 april geldt er een staakt-het-vuren, al worden er nog steeds aanvallen over en weer gemeld.

Woest

Trump zou Netanyahu duidelijk hebben gemaakt dat hij de diplomatieke weg nog een kans wil geven. Een Amerikaanse bron die bij het gesprek betrokken was, zegt tegen Axios dat Netanyahu na dat gesprek woest was. Hij wil juist de aanvallen op Iran hervatten.

Volgens Netanyahu is Iran onbetrouwbaar. Hij verwacht dat het land zich niet aan een afspraak zal houden om het nucleaire programma te ontmantelen. Ook denkt hij dat Iran niet zal stoppen met het aanvallen van Israël en bondgenoten in de regio, schrijft The Wall Street Journal.

Israëlische bronnen melden aan CNN dat er in de "hogere regionen van de Israëlische regering" een sterk verlangen is naar hernieuwde militaire actie. De VS en Israël zouden al langer niet op een lijn liggen wat betreft de doelstellingen van de oorlog tegen Iran.

Trump reageerde tijdens een bezoek aan de kustwachtacademie op de vermeende onenigheid. "Netanyahu zal alles doen wat ik van hem vraag."

Vriendschap

Dat Trump en Netanyahu het niet met elkaar eens zijn is opvallend, omdat ze door de jaren heen juist een innige vriendschap onderhouden. Zo besloot Trump in zijn eerste termijn Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël en verhuisde hij de Amerikaanse ambassade naar de stad.

Vorig jaar kreeg Trump van Netanyahu nog de hoogste Israëlische onderscheiding, als eerste niet-Israëliër. Aanleiding was toen het akkoord tussen Hamas en Israël over een wapenstilstand in Gaza, waarbij Trump had bemiddeld.

Eind februari dit jaar besloten Trump en Netanyahu samen tot een grootschalige aanval op Iran.

Het aantal mantelzorgers in Nederland groeit. In 2014 was 33 procent van de mensen mantelzorger, in 2024 was dat toegenomen tot 39 procent. Dat blijkt uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

In 2024 waren er 5,5 miljoen mantelzorgers. Dit zijn vooral vrouwen, maar de groep mannen groeit. Van de vrouwen verleende ruim tien jaar geleden 37 procent mantelzorg, in 2024 was dat 41 procent. Bij mannen steeg het aandeel van 28 naar 37 procent.

Vooral onder 55-plussers zijn er mantelzorgers bij gekomen. Volgens het SCP zijn dit bijvoorbeeld mensen die hun ouders of schoonouders helpen.

Administratie of vervoer

Ruim driekwart van de mantelzorgers helpt familie, zoals ouders, schoonouders of een partner. Daarnaast ondersteunt 18 procent een vriend of buur.

Het soort hulp dat mantelzorgers geven verschilt. Familieleden helpen vaker bij administratie of persoonlijke verzorging dan niet-familieleden zoals buren of vrienden. Zij helpen bijvoorbeeld bij vervoer regelen, gezelschap houden, schoonmaken of meegaan naar een arts.

Kans op overbelasting

Steeds meer mantelzorgers voelen zich ernstig belast: in 2014 waren dat er 400.000 en tien jaar later 600.000. Dit komt volgens het SCP ook doordat het totale aantal mantelzorgers in die periode is gegroeid.

Vooral mantelzorgers van 18 tot 34 jaar vonden het verlenen van zorg zwaarder. Dit kan volgens het SCP samenhangen met de algemene trend dat jongeren meer druk ervaren. Deze jonge mantelzorgers lopen volgens het SCP daarom een verhoogd risico op overbelasting. Andere risicogroepen zijn ouders van kinderen met een beperking, oudere mantelzorgers en werkende mantelzorgers.

Zo geven ouders van kinderen met een beperking vaak gedurende lange tijd intensieve hulp. Ook 75-plussers bieden geregeld intensieve hulp: gemiddeld 15 uur per week. En dat terwijl een derde van deze groep zelf met gezondheidsproblemen kampt.

Regelingen nodig

Vanuit de overheid wordt sterk ingezet op mantelzorg om de zorg toekomstbestendig te houden. In het coalitieakkoord staat dat "een zorgzame samenleving niet kan zonder de onbetaalbare inzet van vrijwilligers en mantelzorgers".

Om te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken, zijn er meer regelingen nodig voor deze groep, concludeert het SCP. Ook de Sociaal-Economische Raad pleitte eerder dit jaar voor meer steun voor mantelzorgers. De raad wees erop dat de vraag naar mantelzorg door de vergrijzing de komende jaren waarschijnlijk toeneemt.

Een overweldigende meerderheid van de landen onderschrijft dat ze verplicht zijn om klimaatverandering tegen te gaan. Dat is de uitkomst van een stemming door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Met 141 stemmen voor, 8 stemmen tegen en 28 onthoudingen verklaren de meeste landen dat zij ook vinden dat landen hun klimaatverplichtingen moeten nakomen. Doen zij dat niet, kunnen ze bij de rechter ter verantwoording worden geroepen.

Ook Nederland steunde de resolutie, net als alle andere EU-landen, het Verenigd Koninkrijk en China. Onder de tegenstemmers waren de Verenigde Staten, Iran, Rusland, Saudi-Arabië en Israël. India, dat ook een van de grote uitstoters is van broeikasgassen, onthield zich.

"Dit is een belangrijke bevestiging van het internationaal recht, klimaatrechtvaardigheid, wetenschap en de verantwoordelijkheid van landen om mensen te beschermen tegen de escalerende klimaatcrisis", reageert VN-secretaris-generaal Guterres.

Belangrijke rechtszaak

De stemming in New York ging over het advies dat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) vorig jaar gaf over klimaatverandering. Daarin stelde het hof dat landen de verplichting hebben om een schone, gezonde en duurzame leefomgeving te garanderen. Als ze dat niet doen, bijvoorbeeld door gebrekkig op te treden tegen de uitstoot van broeikasgassen, begaan ze mogelijk een onrechtmatige daad.

Het advies sloeg in als een bom. Dat zo'n belangrijk internationaal hof in zo'n grote zaak bepaalt dat landen juridisch gebonden zijn aan klimaatverplichtingen, zet de deur op een kier voor nieuwe klimaatzaken en mogelijk hoge claims, te betalen door landen die in gebreke blijven. Landen kunnen deze conclusies van het hof moeilijk volledig naast zich neerleggen, stelden voor- en tegenstanders vast.

Maar alleen een zwaarwegend advies van het ICJ verandert de wereld nog niet, vonden onder andere de kleine eilandstaten in de Stille Oceaan, die een belangrijke motor vormen voor de juridische strijd voor klimaatrechtvaardigheid. Onder leiding van eilandstaat Vanuatu werd daarom geprobeerd om bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan te nemen die het klimaatadvies van het ICJ onderschrijft.

Weerstand

In aanloop naar de stemming is er achter de schermen hard gelobbyd om steun te vergaren bij op zijn minst de 132 landen die het ICJ om dit advies hadden gevraagd. Bakzeil halen bij de Algemene Vergadering zou voor de voorstanders van het klimaatadvies een flinke tegenvaller zijn na de overwinning van vorig jaar. Het zou ze de wind behoorlijk uit de zeilen nemen.

Met name fossiele brandstoffen producerende landen zoals Saudi-Arabië voerden de druk op de resolutie de afgelopen maanden hoog op, vertelden betrokkenen en volgers van de gesprekken eerder al tegen de NOS. Ook de Verenigde Staten werden door hen gezien als belangrijke sta-in-de-weg. Hoewel landen zich officieel niet hebben uitgesproken over het optreden van de VS, waarschuwde men achter de schermen dat de regering-Trump voorstanders wellicht opnieuw economisch zou straffen voor hun steun aan de klimaatresolutie.

Met de weerstand tegen de resolutie bevond de VS zich in een bont gezelschap van landen. Zo schreef Saudi-Arabië vorige week nog mede namens onder meer Iran, Venezuela en Rusland een brief waarin steun aan de resolutie werd ontraden. De waarschuwing daarbij was duidelijk: steun geven aan deze resolutie zou de integriteit van de jaarlijkse klimaattoppen en het Parijsakkoord ernstig ondermijnen. Kortom: wij zullen ons zeker niet welwillender opstellen in de klimaatonderhandelingen als deze resolutie wordt aangenomen.

Nederland

Ondanks alle weerstand van machtige landen als de VS is de resolutie nu dus aangenomen. Vanuit de klimaatbeweging wordt enthousiast gereageerd. "Dit is een mijlpaal waarin de internationale politiek andermaal bevestigt dat landen een verantwoordelijkheid hebben om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen", reageert Milieudefensie. "Het net sluit zich daarmee ook om de tegenstribbelende grote vervuilende bedrijven, zoals Shell en ING, en het versterkt onze klimaatzaken."

Ook hulporganisatie Care Nederland spreekt van een belangrijk signaal. "Maar steun in New York moet nu worden omgezet in beleid in Den Haag. Nederland doet nog te weinig om de eigen uitstoot snel genoeg terug te dringen", aldus Care. "Nederland moet nu laten zien wat deze stem waard is, door de eigen klimaatplannen en internationale investeringen in lijn te brengen met de oproep van de VN."

De VN-resolutie leidt niet tot nieuwe juridische verplichtingen voor landen. Het ICJ heeft al vastgesteld dat landen die wettelijke verplichtingen aangaande het klimaat hebben. De landen onderschrijven nu die conclusie, wat in de politiek, diplomatie en rechtszaken veel gewicht kan krijgen.

De vermoedelijke vondst van botten van de beroemde Franse musketier d'Artagnan in Maastricht heeft een bizarre nasleep gekregen. De archeoloog die nauw betrokken was bij de opgraving is gearresteerd omdat hij weigert de botresten terug te geven aan de gemeente.

Het gaat om Wim Dijkman, die ruim veertig jaar stadsarcheoloog is geweest voor de gemeente Maastricht. Hij vindt dat de gemeente zich te veel met de vondst bemoeit en dat hij te weinig erkenning krijgt voor zijn inspanningen. Maastricht vindt echter dat de gemeente de regie heeft over het project.

Dijkmans familie zegt tegen De Limburger dat hij woensdagmiddag is meegenomen door agenten. Het Openbaar Ministerie heeft de arrestatie tegenover de NOS bevestigd.

Lintje gekregen

De vondst van een skelet in een kerk in Maastricht werd in maart wereldnieuws. Dijkman, die de botten had blootgelegd, kreeg een maand later zelfs een lintje als ontdekker van het mogelijke graf van d'Artagnan. Deze graaf is een nationale held in Frankrijk en daarbuiten vooral bekend als de 'vierde musketier'.

Bekijk hier beelden van de opgraving twee maanden geleden:

De gepensioneerde archeoloog had al jaren de theorie dat in deze kerk de overblijfselen van d'Artagnan zouden liggen, zo was te zien in een documentaire van de Frans-Duitse cultuurzender Arte. DNA-onderzoek moet uitwijzen of de theorie klopt.

Dat onderzoek werd onlangs uitgevoerd in Duitsland. Een contact van Dijkman had een bovenarmbot en twee tanden naar het Institut für Rechtsmedizin in München gebracht. Vervolgens zijn deze resten door de archeoloog opgehaald in Duitsland, meldt regionale omroep L1. Volgens de Erfgoedwet zijn bodemvondsten echter eigendom van de gemeente Maastricht.

De archeoloog stelt dat de gemeente had voorgesteld om de botten per post naar Nederland te sturen, maar dat vond hij te gevaarlijk. Het is onduidelijk of er afspraken waren gemaakt over het ophalen van de botresten. Dijkman vindt dat hij de reiskosten moet kunnen declareren.

Criminele organisatie

"De reis naar München en hotelovernachting hebben mij zeker 500 euro gekost", zei hij in een interview met lokale krant de Nieuwe Ster Maastricht. Hij beweerde in dit gesprek dat er sprake is van jaloezie onder zijn oud-collega's bij de gemeente. "Daarom sturen ze nu de erfgoedinspectie op me af. Alsof ik lid ben van een criminele organisatie."

Controleurs van de erfgoedinspectie klopten maandag bij Dijkman aan. Ze eisten dat hij het bovenarmbot en de twee tanden zou inleveren. Maar naar eigen zeggen had hij de botresten ondergebracht bij een vriend. "Zo moet ik het spel helaas spelen."

Principezaak

De gemeente beticht Dijkman ervan dat de opgravingen niet volgens de regels zijn verlopen. "De graafwerkzaamheden die voor 5 maart 2026 zijn uitgevoerd, zijn voor zover ons bekend niet volgens de in de beroepsgroep geldende norm uitgevoerd", verklaarde een woordvoerder tegenover L1.

De archeoloog houdt er rekening mee dat hij de wet heeft overtreden door de botresten te verduisteren, schrijft De Limburger. Toch vindt hij dat hij integer heeft gehandeld uit historisch besef. "Het is een principezaak geworden."

De gemeente Stadskanaal vangt vannacht vijftig tot tachtig asielzoekers op voor wie geen plek is in Ter Apel. "In Ter Apel dreigen mensen buiten te moeten slapen. Als buurgemeente kunnen we dan niet wegkijken", zegt burgemeester Sloots.

De asielzoekers worden volgens de gemeente opgevangen op een veilige locatie, "zonder direct omwonenden". Komende ochtend keren ze terug naar het aanmeldcentrum om hun asielprocedure te vervolgen.

Sloots zegt bij te springen nu het echt niet anders kan: "Dit doen we uit humaniteit en uit verantwoordelijkheid voor de openbare orde en veiligheid in onze regio."

Met een bus werden de asielzoekers opgehaald:

Het is bij de opvanglocatie in Ter Apel te druk. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) verleent daarom selectief toegang; kwetsbare asielzoekers krijgen voorrang.

Het is niet duidelijk of en hoeveel mensen vannacht buiten de poort van Ter Apel verblijven. Aan het eind van de middag stonden er dertig mensen buiten het aanmeldcentrum voor wie geen plek was, meldde het COA.

Burgemeester Sloots is teleurgesteld in de situatie: "Het is niet te bevatten dat we opnieuw op dit punt staan. We hebben dit eerder meegemaakt en toen al gezegd: dit mag geen terugkerend noodscenario worden. Toch gebeurt het weer."

Blussen van dezelfde brand

Stadskanaal bood al vaker hulp aan, bijvoorbeeld in 2023 en 2024. In dat laatste jaar stelde de gemeente een sporthal beschikbaar.

Sloots benadrukt dat dergelijke noodopvang geen structurele oplossing is en roept de overheid op om meer actie te ondernemen: "Spreid de verantwoordelijkheid eerlijk over het land."

Onderzoekers hebben 1121 nieuwe diersoorten ontdekt die in het water leven. De organismen zijn het afgelopen jaar tijdens meerdere expedities in afgelegen gebieden over de hele wereld ontdekt. Veel van de soorten zijn maar een paar centimeter groot.

De expedities zijn onderdeel van een project van de Nippon Foundation-Nekton Ocean Census, het grootste programma ter wereld dat het oceaanleven vastlegt. De organismen zijn op allerlei plekken gevonden. "Van de diepzee van Antarctica tot de vulkanische onderzeese bergen bij Japan, en de ondiepe wateren van de Comoren", vertelt onderzoeker van Ocean Census Michelle Taylor. "Het is echt wereldwijd."

Een van de ontdekkingen is de draakvis, ook wel de 'spookhaai' genoemd. Het dier is een verre verwant van haaien en roggen en zou zo'n 400 miljoen jaar geleden al ontstaan zijn - nog voor de dinosaurussen. Het dier werd ontdekt tijdens een expeditie voor de kust van Australië.

Een aantal van de ontdekte soorten:

Een andere opvallende ontdekking is de Dalhousiella yabukii. Deze worm is gevonden in de buurt van Japan en onderscheidt zich doordat hij leeft in een 'glazen kasteel'. Het omhulsel van het diertje is doorzichtig, waardoor de ingewanden zichtbaar zijn.

Nadat een nieuw organisme is ontdekt duurt het ruim dertien jaar totdat het is opgenomen in de wetenschappelijke literatuur. "Veel soorten lopen het risico om te verdwijnen voordat ze vastgelegd zijn", vertelt Taylor. "We voeren een strijd tegen de klok om het leven in de oceaan te begrijpen en beschermen."

Zo'n 90 procent van de organismen die leven in de oceaan is nog onbekend terrein voor wetenschappers. "Duizenden soorten hebben te lang in een wetenschappelijk niemandsland verkeerd, omdat het tempo van de ontdekkingen niet kon worden bijgebeend. Dat stellen we nu bij", aldus onderzoeker Taylor.

De onderzoekers maakten videobeelden tijdens de expedities:

Waar de spookhaai en de glazen worm zich in de diepste wateren van de oceaan bevinden, hebben de onderzoekers ook ontdekkingen gedaan in minder diep water. Zo werd in Oost-Timor een worm ontdekt waarvan de unieke gifstoffen worden onderzocht omdat ze misschien gebruikt kunnen worden bij de behandeling van alzheimer en schizofrenie, schrijft Ocean Census.

Ook in Europa zijn nieuwe soorten gevonden. In een zeegrot bij Marseille werd de kleurrijke mediterrane garnaal ontdekt, die op zo'n 15 tot 35 meter diepte leeft.