NOS Nieuws - Algemeen

De eerste asielzoekers zullen volgende week intrekken bij de tijdelijke noodopvang in Loosdrecht. Dat meldt persbureau ANP op basis van een woordvoerder van de gemeente Wijdemeren. De gemeente wil met het oog op de privacy en veiligheid niet vertellen wanneer de asielzoekers precies aankomen.

Hun komst leidde tot grote onrust in Loosdrecht. Het plan was om vanaf 22 april 110 asielzoekers op te vangen voor maximaal zes maanden in een leegstaand gedeelte van het gemeentehuis. Dat gedeelte wordt niet gebruikt omdat de gemeente vanaf volgend jaar fuseert met de gemeente Hilversum.

Maar de aankondiging van dit plan leidde tot meerdere protesten met honderden betogers, waarbij de politie werd bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen. Op Koningsdag werden vernielingen aangericht aan het gemeentehuis: zo werden ruiten en toegangsdeuren ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Ook werd een verkeersbord door een ruit geworpen en zijn hekken omgetrapt.

Aantal plekken verlaagd

De gemeente heeft het aantal tijdelijke noodopvangplekken voor asielzoekers te verlaagd tot 70. Volgens waarnemend burgemeester Mark Verheijen had de gemeenteraad geconcludeerd dat het plan voor de spoednoodopvang "qua snelheid en omvang niet passend was bij de lokale situatie".

Hij zag dit niet als een knieval voor de relschoppers. "We hebben niet overwogen om te stoppen met de opvang en zwichten niet voor geweld. Wel hebben we geluisterd naar de oprechte zorgen van onze inwoners."

Het Maastrichts Universitair Medisch Centrum heeft met spoed alle twintig operatiekamers ontruimd nadat een vreemde lucht was waargenomen. Twee medewerkers van het ziekenhuis zijn met klachten opgenomen op de Spoedeisende Hulp.

De brandweer is samen met de GGD bezig met het achterhalen van de oorzaak van de vreemde lucht, meldt L1 Nieuws.

Het is nog onduidelijk wat er aan de hand is, maar de veiligheidsregio bevestigt dat beide medewerkers met klachten werkzaam waren in een van de operatiekamers. Die zijn meteen buiten gebruik gesteld. "Met andere woorden: er kan niet meer geopereerd worden", aldus de veiligheidsregio.

L1 Nieuws meldt dat bij de ontruiming van de operatiekamers ten minste één operatie voortijdig moest worden afgerond. Het ziekenhuis wil vooralsnog niet reageren.

In Weesp in Noord-Holland is bij graafwerkzaamheden aan een weg vlak bij het spoor een explosief gevonden. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie zegt dat het om een 500-ponder gaat, een vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog.

Omdat de bom dicht bij het spoor ligt, is uit voorzorg het treinverkeer rond Weesp stilgelegd. Dat leidt tot veel hinder voor reizigers omdat Weesp een belangrijk punt is voor het treinverkeer in het midden van het land. Vanaf daar rijden treinen naar Amsterdam, Amersfoort, Flevoland en Utrecht.

Het gebied in de buurt van het explosief is afgezet, zegt de veiligheidsregio. De verwachting is dat de afzetting rond 17.15 uur weer wordt opgeheven. De bom wordt verwijderd en elders tot ontploffing gebracht. Onder meer de politie, ambulancedienst en brandweer zijn aanwezig.

Op de website van NS is te lezen dat het treinverkeer vanaf 17.45 uur weer volgens dienstregeling rijdt.

Hans Smolders (65) stapt per direct uit de politiek. De ex-LPF-politicus en oud-chauffeur van Pim Fortuyn voelt zich buitengesloten. De door hem opgerichte partij werd de grootste in Tilburg bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar de andere partijen vormden een coalitie zonder hem.

"Ik ben wel een taaie, maar ik ben blijkbaar niet van staal" reageert Smolders in het Brabants Dagblad. "Het is zo'n gemiste kans. Ik geloof echt dat ik veel voor de stad had kunnen doen. Nu loop ik al vijf weken met hoofdpijn rond. Ik slaap slecht en heb er diabetes bij gekregen."

Smolders genoot al enige bekendheid als ijshockey-international toen hij in 2001 politicus werd bij Leefbaar Nederland. Toen die partij in 2002 de beoogde lijsttrekker Pim Fortuyn wegstuurde na een controversieel interview in de Volkskrant, ging Smolders met hem mee naar de nieuwe Lijst Pim Fortuyn (LPF).

Chauffeur van Fortuyn

Smolders was de chauffeur van Fortuyn toen die op 6 mei 2002, vandaag precies 24 jaar geleden, werd vermoord op het Hilversumse Media Park. Daarna zat Smolders korte tijd in de Tweede Kamer. In 2003 koos hij voor de lokale politiek met zijn eigen partij Lijst Smolders Tilburg (LST).

Hoewel hij meermalen zitting nam in de gemeenteraad, meldde hij zich ook weer in de provinciale en de landelijke politiek. Hij deed in 2006 mee met de parlementsverkiezingen voor de partij EénNL (met toenmalig lijsttrekker Joost Eerdmans). Later werd hij Tweede Kamerlid voor Forum voor Democratie en Belang van Nederland, de groep rond oud-Kamerlid Wybren van Haga.

Acht zetels

Maar op 18 maart van dit jaar stond Smolders weer op de lijst voor de LST in Tilburg. Hij behaalde acht zetels en werd daarmee de grootste partij, maar ging dus niet mee besturen. D66 sloot samenwerking direct na de verkiezingen al uit. Nu ziet het ernaar uit dat Tilburg een college krijgt van GroenLinks-PvdA, D66, VVD en CDA.

"Na de laatste pijnlijke en onterechte afwijzing heeft de onmacht mij naar de keel gegrepen", aldus Smolders in een schriftelijke verklaring bij Omroep Brabant. "Eerder zakte de frustratie na een paar dagen weg maar deze keer blijft mijn lichaam al vijf weken lang protesteren. Slapeloosheid en andere gezondheidsproblemen blijven aanhouden. Ik wil mijn gezondheid niet op het spel zetten."

Hij wijst erop dat hij de afgelopen jaren vier zware longoperaties heeft ondergaan en dat het hem veel tijd kostte om daarvan te herstellen. Zijn partij gaat verder als Belang Van Tilburg (BVT).

De Nederlandse overheid heeft het contract met IT-bedrijf Solvinity met twee jaar verlengd. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken tegen de NOS. Daardoor verzorgt het bedrijf definitief tot augustus 2028 de IT voor de overheidsdienst Logius. Daaronder vallen onder meer inlogdienst DigiD en MijnOverheid, de website waarmee je zaken met de overheid kan regelen.

Drie mensen probeerden de contractverlenging vandaag - zonder succes - nog tegen te houden met een spoedprocedure bij de rechtbank. Ze deden dat omdat ze bang zijn dat de Amerikaanse overheid na de overname bij gegevens in MijnOverheid kan of de toegang tot DigiD kan blokkeren. Als dat gebeurt kan iemand bijvoorbeeld niet meer inloggen bij de gemeente of het ziekenhuis.

In de Tweede Kamer is ook al maanden onrust over de overname. Dat komt omdat het nu nog Nederlandse Solvinity op het punt staat om te worden overgenomen door een Amerikaans bedrijf. In de VS gelden wetten waarmee de Amerikaanse overheid inderdaad de toegang kan blokkeren of gegevens kan opvragen.

Verlenging van het contract

Het contract met Solvinity loopt tot augustus van dit jaar, maar kan nog met twee jaar worden verlengd tot augustus 2028. De overheid moest dan wel vandaag aan Solvinity laten weten dat ze wil dat het bedrijf nog twee jaar de IT-dienstverlening voor Logius verzorgt.

Het kabinet liet twee weken geleden al weten dat het contract mag worden verlengd. Staatssecretaris Van der Burg (Slagvaardige Overheid) zegt dat er te weinig tijd is om uiterlijk augustus over te stappen naar een ander IT-bedrijf. Normaal gesproken zou dat zes tot twaalf maanden duren, liet hij aan de Tweede Kamer weten.

Spoedprocedure bij de rechtbank

Om te proberen de contractverlening tegen te houden, stapten drie mensen zonder succes naar de rechter. Een van hen is Karin Ramaker. Zij begon online een handtekeningenactie waarin zij ervoor pleit de overname van Solvinity tegen te houden. Die is op dit moment door ruim 190.000 mensen ondertekend. "Die zorgen zijn er dus onder heel veel burgers", zegt ze tegen de NOS.

Zodra Solvinity is overgenomen door het Amerikaanse bedrijf, valt het onder Amerikaanse wetgeving, zegt mede-initiatiefnemer van de rechtszaak Jacqueline Roig. "Dat wil niet zeggen dat ik denk dat er direct een database wordt verstuurd", zegt ze. "Helemaal niet. Maar waar ik bang voor ben: wanneer de overheid in Amerika data wil inzien of blokkeren van een Nederlander, dan kán ze dit doen."

Maar de rechter heeft nu beslist dat het contract toch mag worden verlengd. Omdat het om een spoedprocedure ging is er vandaag alleen een korte uitspraak gepubliceerd, nog zonder de zogenoemde motivering. Die volgt binnen twee weken. De NOS heeft de advocaat van de initiatiefnemers om een reactie op de uitspraak gevraagd.

Overname nog niet definitief

De overname van Solvinity door het Amerikaanse bedrijf is nog niet definitief. Op dit moment loopt er nog een onderzoek van Bureau Toetsing Investeringen (BTI). Deze toezichthouder onderzoekt of de overname een risico is voor de nationale veiligheid.

Het is onduidelijk wanneer het onderzoek van het BTI klaar is. De toezichthouder kan de overname niet zelf tegenhouden, maar wel een advies uitbrengen aan de minister van Economische Zaken. Die beslist of de overname uiteindelijk wel of niet mag doorgaan.

Drie Nederlandse mannen hebben via YouTube nepnieuws verspreid om de afscheiding van de Canadese provincie Alberta te promoten. Dat blijkt uit onderzoek van de Canadese omroep CBC en de Franstalige radiozender Radio-Canada. Het is niet duidelijk of de Nederlanders samenwerkten, maar de onderzoekers spreken van "een gecoördineerd netwerk dat zich richt op separatisme in westelijke Canadese provincies".

De Canadese media kwamen de Nederlanders op het spoor nadat de universiteit van Toronto had ontdekt dat 20 YouTube-kanalen zijn gewijd aan het verspreiden van video's die separatisme in Canada als onderwerp hebben. Deze video's werden volgens het rapport van de universiteit in totaal zeker 40 miljoen keer bekeken.

Het doel ervan zou zijn om politieke verdeeldheid in het land te misbruiken. In Alberta, gelegen aan de grens met de Amerikaanse staat Montana, is een beweging actief die afscheiding van Canada nastreeft. Zo wil een deel van de inwoners dat de olierijke provincie zelfstandig wordt, een ander, kleiner deel wil zelfs dat Alberta zich aansluit bij de VS.

De onderzoekers spreken van "slopaganda", een nieuwe vorm van politieke beïnvloeding waarvoor ook AI wordt ingezet. Een van hen noemt noemt het "verontrustend dat deze stemmen zich in het debat mengen en de inwoners van Alberta misleiden, puur om geld te verdienen".

Bij YouTubevideo's zijn altijd advertenties te zien en beheerders van kanalen die video's uploaden krijgen een deel van de inkomsten daarvan. Hoe vaker een video wordt bekeken, hoe meer advertentie-inkomsten de kanalen krijgen.

Nepuitspraken

In de filmpjes komen acteurs voor die zich uitspreken voor de afscheiding van Alberta. Die zijn ingehuurd via verschillende platforms en niet allemaal Canadees. Ook is gebruik gemaakt van beelden van een Canadese acteur die helemaal geen voorstander is van afscheiding van de provincie. Zijn door AI vervormde stem is ook gebruikt als voice-over voor verschillende filmpjes.

In het rapport staat dat de video's doorspekt zijn van leugens en uit hun verband gehaalde nieuwskoppen. Ook wordt fel van de leer getrokken tegen premier Carney en wordt nepnieuws verspreid over de Canadese politiek.

De video's staan daarnaast vol met onechte uitspraken van Carney en andere hoogwaardigheidsbekleders, blijkt uit het onderzoek.

'Zal niet meer gebeuren'

De nieuwzender ontdekte dat Nederlanders achter de YouTube-accounts zitten doordat de daaraan verbonden X-accounts in Nederland zijn aangemaakt. Ook blijkt een van de scripts die naar een ingehuurde acteur zijn gestuurd, te zijn gemaakt door een Nederlander.

Die ontkent na vragen van CBC alle betrokkenheid en stelt dat iemand mogelijk zijn account gehackt heeft. Ook een andere Nederlander, die een Amerikaan had betaald voor het inspreken van filmpjes, beweert dat hij geen misleidende content op een van de YouTube-kanalen heeft geplaatst.

Een van de Nederlanders bevestigt aan BNR dat hij achter een van de YouTube-accounts zit. Het was niet zijn bedoeling om zich te bemoeien met de politiek in Canada, zegt hij. Hij beweert ook geen banden met de separatisten te hebben. "Het zal niet meer gebeuren", zegt hij tegen BNR.

YouTube verwijdert kanalen

De YouTube-accounts die werden onderzocht en genoemd door CBC, zijn niet meer beschikbaar. De Nederlanders die CBC opvoert zijn lastig vindbaar op sociale media zoals LinkedIn en Instagram. Mogelijk hebben ze nadat het nieuws naar buiten kwam hun accounts offline gehaald.

Een woordvoerder van YouTube laat weten dat er geen spam, oplichting of andere misleidende praktijken worden toegestaan. "We hebben de bevindingen in het rapport grondig bekeken en 30 kanalen beëindigd vanwege het schenden van onze Communityrichtlijnen."

Handtekeningen voor referendum

Gisteren kondigde de separatistenbeweging aan dat er ruim 300.000 handtekeningen zijn verzameld voor een referendum over de afscheiding. De premier van de provincie gaat nu de authenticiteit van de handtekeningen controleren. Mogelijk gaat het referendum daarna daadwerkelijk door.

Het kabinet wil bindende afspraken maken met onder anderen boeren, tuinders en natuurorganisaties om het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen te verminderen. Het is de bedoeling dat er voor de zomer een zogenoemd convenant gewasbeschermingsmiddelen ligt, dat moet leiden tot een stevige reductie tussen 2027 en 2040.

"We moeten zorgen dat er alternatieven komen" door bijvoorbeeld te stimuleren dat duurzame alternatieven eerder worden goedgekeurd, zei staatssecretaris Erkens na een eerste bijeenkomst bij een tuinder in Geldermalsen. Daar waren behalve land- en tuinbouworganisatie LTO en Natuur & Milieu ook vertegenwoordigers van de supermarkten en gemeenten en provincies aanwezig.

Gezondheidsrisico's

Het gebruik van schadelijke synthetische middelen om graan, groenten, fruit, bloemen, planten en bomen te beschermen tegen onder meer schimmels en insecten is de afgelopen jaren flink gedaald , schreef Erkens vorige maand al aan de Tweede Kamer. Maar er belanden nog steeds te veel schadelijke, stoffen in het voedsel, de natuur en het water.

Ook zijn er gezondheidsrisico's voor de boeren en tuinders die met bepaalde middelen werken, en voor omwonenden. In de Drentse gemeente Westerveld leidde dat onlangs tot het besluit dat er in een straal van 50 meter rond woonwijken, scholen en zorginstellingen geen lelieteelt meer mag plaatsvinden.

Erkens hoopt afspraken te maken die de polarisatie rond het onderwerp kunnen verminderen. Hij ziet dat ondernemers en omwonenden steeds vaker tegenover elkaar komen te staan en dat dit zelfs tot rechtszaken leidt. Hij begrijpt de zorgen van omwonenden, maar ook die van ondernemers die "steeds meer klem komen te zitten" omdat ze goede producten willen leveren.

Daarnaast ziet hij dat gemeenten behoefte hebben aan landelijke regels. Hij is blij dat alle partijen nu met elkaar om de tafel zitten. Volgens hem hebben ze allemaal "dezelfde intentie".

Na de zomer uitwerking

De regeringspartijen D66, VVD en CDA hadden in hun coalitieakkoord al afgesproken dat er afspraken moeten komen om het gebruik van giftige middelen terug te dringen. Het convenant moet voor de zomer op hoofdlijnen klaar zijn, zodat boeren, tuinders, gemeenten en 'Europa' snel duidelijkheid hebben over waar het naartoe gaat. Na de zomer zal het verder worden uitgewerkt.

Oud-ChristenUnie-leider Segers zal het proces als onafhankelijk voorzitter begeleiden.

Bij Russische luchtaanvallen op verschillende Oekraïense steden zijn gisteren en vannacht ten minste 26 burgers gedood en zeker 118 mensen gewond geraakt. Dat meldt The Kyiv Independent op basis van lokale autoriteiten.

Vooral de steden Zaporizja en Dnipro kwamen onder vuur te liggen. De Russische aanvallen komen ondanks een eenzijdig staakt-het-vuren dat was afgekondigd door de Oekraïense president Zelensky. Ook Rusland wil een staakt-het-vuren, maar pas vanaf zaterdag. Dat is de belangrijkste Russische feestdag, de Dag van de Overwinning, als op het Rode Plein een militaire parade wordt gehouden om de overwinning op nazi-Duitsland te vieren.

Maar een hoge Oekraïense functionaris heeft aan The Kyiv Independent laten weten dat Oekraïne geen reden ziet om dit door Rusland voorgestelde staakt-het-vuren te respecteren.

The Guardian noemt de aanvallen de dodelijkste in Oekraïne in de afgelopen weken. De beschietingen werden volgens Oekraïne uitgevoerd met twee ballistische raketten, een Kh-31 lucht-grondraket en 108 drones van verschillende typen, waaronder Shahed-drones. In een reactie op de aanvallen beschuldigt Moskou Kyiv ervan zijn eigen staakt-het-vuren zelf te hebben geschonden met aanvallen op doelen in Rusland.

Bij een aanval op een kleuterschool in Soemy kwam een persoon om het leven:

Op X haalde Zelensky na de aanvallen hard uit naar Rusland. Hij schreef: "Dit was een volstrekt cynische terroristische aanslag, zonder enige militaire rechtvaardiging." Hij had er bij Rusland op aangedrongen de wapens neer te leggen en "over te gaan tot echte diplomatie". Volgens hem heeft Rusland het door Kiev voorgestelde staakt-het-vuren in totaal 1.820 keer geschonden.

Ook de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Sybiga hekelt de Russische aanvallen. "Dit bewijst dat valse oproepen tot een staakt-het-vuren op 9 mei niets met diplomatie te maken hebben. Poetin geeft alleen om militaire parades, niet om mensenlevens", schrijft hij op sociale media, doelend op de Russische herdenking van zaterdag.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"De verwachting in Oekraïne was niet dat Rusland mee zou gaan met het tegenvoorstel van Zelensky. Het wordt vooral gezien als een politieke zet van de president. Hij zoekt steeds naar manieren om verder te komen in de vredesonderhandelingen.

Maar ze zien geen enkele aanwijzing dat Poetin wil stoppen met zijn oorlog. Elke dag komen er burgers om het leven door Russische aanvallen. In Oekraïne denken ze: waarom zou er dan alleen een wapenstilstand moeten gelden wanneer Poetin een parade wil houden?

Zelensky's boodschap was daarom: laten we al eerder stoppen met aanvallen en kijken of dit een stap kan zijn naar vrede. Nu Rusland toch doorgaat, kan de Oekraïense leider zeggen dat het in ieder geval niet aan hem heeft gelegen en voelt Kyiv zich vrij om aankomend weekend ook aanvallen uit te voeren op Rusland."

Om de veiligheid daarbij te garanderen zijn er zware veiligheidsmaatregelen getroffen in en rondom Moskou.

Vanuit heel Rusland zijn luchtafweersystemen naar de hoofdstad gebracht, het mobiele internetnetwerk in Moskou en omliggende provincies zal worden uitgeschakeld en voor het eerst in twintig jaar zal de parade plaatsvinden zonder militair materieel. De angst onder de Russen is dat Oekraïne het evenement zal aanvallen met langeafstandsdrones.

Rusland heeft al aangekondigd keihard te zullen terugslaan, mocht Oekraïne dat doen. Het dreigt met een "enorme raketaanval op het centrum van Kyiv". Op zijn beurt heeft Oekraïne gedreigd hetzelfde te doen als Rusland hun staakt-het-vuren zou schenden.

The Guardian schrijft dat Oekraïne de afgelopen weken zijn vergeldingsaanvallen op doelen ver in Rusland heeft geïntensiveerd. Vooral olieraffinaderijen en havens, maar ook gevechtsvliegtuigen worden hierbij getroffen, schrijft de Britse krant.

Morgen gaan de Britten naar de stembus voor lokale en regionale verkiezingen. Op het eerste gezicht niet spannend, maar de uitslag kan grote gevolgen hebben. Niet alleen voor premier Starmer, maar voor het hele politieke systeem in het Verenigd Koninkrijk.

Decennialang werd de Britse politiek gedomineerd door twee partijen: Labour en de Conservatieve Partij. Maar dat verandert. Kiezers trekken steeds meer naar partijen op de linker- en rechterflanken.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast legt correspondent Arjen van der Horst uit waar die verschuiving vandaan komt. Het Verenigd Koninkrijk ging de afgelopen jaren van de ene politieke crisis naar de andere. "Waar we eigenlijk getuige van zijn, is het einde van het tweepartijenstelsel", zegt Van der Horst. Het lijkt er volgens hem op dat het hele Britse politieke systeem aan het kantelen is.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Max Smedes
Eindredactie: Rosanne Sies

De beursgraadmeter AEX is aan het begin van de middag naar een record gestegen. Oorzaak is nieuw optimisme over een snel einde van de oorlog in het Midden-Oosten. Door dat hernieuwd optimisme is de olieprijs gedaald tot 98 dollar per vat.

Dat is de laagste prijs sinds 22 april. De dalende olieprijs stuwde de aandelenkoersen in Europa, waaronder dus ook op de Amsterdamse beurs AEX. Die noteerde rond 13.30 uur een stand van 1034,44 punten, een dagwinst van 2 procent.

Verrijken van uranium

De hevige bewegingen in aandelenkoersen en de olieprijs volgen op berichten dat er een akkoord tussen de VS en Iran in de maak is. Volgens nieuwssite Axios is Iran bereid een stop te zetten op het verrijken van uranium. Die verrijking is nodig om een kernwapen te ontwikkelen.

In ruil daarvoor zou de VS bevroren Iraanse tegoeden vrijgeven en sancties opheffen.

Stoppen met blokkades

Beide landen zouden, als dit plan doorgaat, stoppen met blokkades van de Straat van Hormuz. Hierdoor zou transport van olie en gas uit de Golfregio weer op gang komen.

Abbas Araghchi, Irans minister van Buitenlandse Zaken, heeft in Peking gesproken met zijn Chinese ambtgenoot Wang Yi. Iran en China zijn bondgenoten. Eerder heeft de Amerikaanse president Trump China gevraagd om zich meer in te spannen om de Straat van Hormuz weer open te krijgen.

Om overlast op ochtendvluchten te verminderen, wil Ryanair-baas Michael O'Leary dat het op luchthavens verboden wordt om alcohol te schenken in de vroege ochtend. Dat zegt hij in een interview met de Britse krant The Times.

Volgens O'Leary nemen incidenten met dronken en agressieve passagiers snel toe. De vliegmaatschappij zou inmiddels bijna elke dag een vlucht moeten omleiden door wangedrag aan boord. Tien jaar geleden gebeurde dat nog ongeveer één keer per week, zegt O'Leary.

"Ik snap niet waarom ze om 05.00 uur bier moeten serveren", verzuchtte de topman van Ryanair.

Andere regels dan in bars en cafés

Voor horecagelegenheden op luchthavens gelden andere regels dan voor reguliere bars en cafés. Omdat ze buiten de vergunningen vallen, schenkt de horeca achter de securitycontrole vaak al vroeg alcohol. O'Leary pleit voor strengere regels daarvoor. Ook zouden wat hem betreft dezelfde openingstijden moeten gelden als in de gewone horeca.

Ook vindt hij dat er een maximum moet gelden van twee alcoholische drankjes per persoon per luchthaven, gekoppeld aan een boardingpass om dat te controleren. Volgens O'Leary hanteert Ryanair aan boord al zo'n limiet.

"Wij gaan redelijk verantwoord met alcoholverkoop om. Maar de partijen die dat níét doen en er juist geld aan verdienen, zijn de luchthavens", zegt hij in The Times.

"Zij houden die bars om 05.00 uur of 06.00 uur open en schenken tijdens vertragingen met alle plezier zoveel alcohol als passagiers willen, omdat ze weten dat ze het probleem vervolgens doorschuiven naar de luchtvaartmaatschappijen."

'Vrouwen net zo erg als mannen'

Bepaalde routes zijn vaker het probleem, zoals die van Groot-Brittannië naar Ibiza, Alicante en Tenerife. Ook vluchten naar Engeland vanuit Ierland en Polen worden regelmatig verstoord door dronken passagiers.

Ook noemt de CEO de combinatie van drank en drugs een groeiend probleem. "Vroeger vielen dronken mensen aan boord gewoon in slaap. Nu zie je vaker een combinatie van drank en drugs, waardoor mensen agressief of hyperactief worden." Hij voegde eraan toe dat "vrouwen net zo erg zijn als mannen".

Het Witte Huis denkt dicht bij een akkoord te zijn met Iran over een conceptovereenkomst voor een einde aan de oorlog. Dat meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios op basis van twee Amerikaanse functionarissen en twee andere bronnen.

Een Pakistaanse bron, die betrokken is bij de vredesonderhandelingen, bevestigt het bericht van Axios aan persbureau Reuters. "We zullen dit zeer binnenkort afronden. We zijn er bijna", aldus de bron.

Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt tegen een andere Amerikaanse nieuwssite, CNBC, dat ze het 14-puntenvredesvoorstel van Washington aan het "evalueren" zijn.

De VS verwacht de komende 48 uur een reactie van Iran op een aantal belangrijke punten, schrijft Axios. Er is nog nergens mee ingestemd, maar bronnen meldden dat de partijen nog nooit zo dicht bij een akkoord waren sinds het begin van de oorlog.

Tegelijkertijd schrijft Axios dat er ook scepsis is binnen het Witte Huis of zo'n eerste overeenkomst tot stand kan komen, omdat de Iraanse leiders onderling verdeeld zouden zijn.

Ook vanuit de Iraanse zijde klinken er sceptische geluiden. "De tekst van Axios is meer een Amerikaanse verlanglijst dan een weergave van de werkelijkheid", schrijft Ebrahim Rezaei, Iraans parlementslid en woordvoerder van de commissie van Buitenlandse Zaken.

Veertien punten

De VS heeft het over een memo van één pagina. Daarop zouden veertien punten staan over onder meer het verrijken van uranium door Iran, het opheffen van Amerikaanse sancties en het vrijgeven van miljarden aan bevroren Iraanse tegoeden.

De punten zouden een einde maken aan de oorlog en de start inluiden van een onderhandelperiode van dertig dagen over meer details. Bijvoorbeeld over een overeenkomst over het openen van de Straat van Hormuz en het beperken van het nucleaire programma van Iran.

Volgens een Amerikaanse functionaris zouden de Iraanse controles op de doorgang door de Straat van Hormuz en de Amerikaanse maritieme blokkade in het gebied stap voor stap worden afgebouwd.

Voorbereiden op escalatie

Het besluit van president Trump om de pogingen om gestrande schepen door de Straat van Hormuz te loodsen tijdelijk te staken, heeft te maken met de vooruitgang in de gesprekken. Dat zeggen de twee functionarissen tegen Axios.

Er geldt nu een broos staakt-het-vuren tussen Iran en de VS. De spanningen liepen afgelopen dagen op. Dat gebeurde nadat Iran maandag olie-installaties in de Verenigde Arabische Emiraten had aangevallen en de VS meldde bootjes te hebben vernietigd van de Iraanse Revolutionaire Garde.

De Amerikaanse president Trump schrijft op zijn platform Truth Social dat als Iran instemt met het plan er een einde komt aan de "inmiddels legendarische Epic Fury". Hij schrijft daarbij dat het "misschien wel een grote aanname is" dat Iran instemt. Als Iran dat niet doet dreigt hij met nog zwaardere bombardementen.

Op dat laatste was Israël zich volgens een anonieme Israëlische bron aan het voorbereiden. Israël zou er niet over geïnformeerd zijn dat de VS en Iran dicht bij een akkoord zouden zijn. "Wij waren ons aan het voorbereiden op escalatie", citeert The Times of Israel de Israëlische functionaris.

Een team van Schotse wetenschappers heeft 42 verloren gewaande pagina's van een eeuwenoud Bijbelmanuscript uit de 6e eeuw teruggevonden en kunnen reconstrueren. Het gaat om delen van de brieven van Paulus. Theologen spreken van een "prachtige vondst".

De zogeheten Codex H werd in de 6e eeuw geschreven en wordt vanwege zijn oudheid gezien als een van de belangrijkste geschriften van het Nieuwe Testament. In de 13e eeuw raakte het manuscript verloren doordat Griekse monniken het perkament nodig hadden voor nieuwe geschriften. In die tijd was schrijfgerei schaars en kostbaar, en om toch nieuwe stukken te kunnen schrijven, was het destijds niet ongebruikelijk om andere manuscripten hiervoor op te offeren.

Gelukstreffer

Uiteindelijk kwamen in de middeleeuwen overgeschreven delen van Codex H in andere boeken terecht. Deze pagina's werden door de onderzoekers na veel speurwerk teruggevonden in bibliotheken verspreid over heel Europa. De overgeschreven teksten hebben, zo ontdekten zij, door de inkt die is gebruikt afdrukken achtergelaten op andere pagina's in de boeken waarin zij terecht waren gekomen.

Deze waren met het blote oog onleesbaar, aldus professor Garrick Allen van de Universiteit van Glasgow, maar met geavanceerde technologieën konden ze toch zichtbaar worden gemaakt. Het terugvinden van delen van Codex H noemt hij tegenover het tijdschrift Historia "een gelukstreffer".

Heel mooi nieuws

De onderzoekers stuitten op nieuwe teksten van de brieven van Paulus en op een nieuwe hoofdstukindeling hiervan. Hoogleraar Nieuwe Testament aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, Bert Jan Lietaert Peerbolte, noemt dit "prachtig". De hoofdstukindeling die nu gebruikt wordt, stamt uit de 13e eeuw, vertelt hij. "Met deze vondst krijgen we kennis van een manuscript die we nog niet hadden. Dit is heel mooi nieuws."

Hij wijst erop dat een nieuwe hoofdstukindeling van de brieven kan leiden tot een nieuwe interpretatie van de brieven van Paulus. Ook laat de vondst volgens de onderzoekers zien hoe schrijvers in de 6e eeuw heilige teksten corrigeerden en van aantekeningen voorzagen.

Belangrijke bron

Onderzoeker Allen zegt over de vondst: "Aangezien de Codex H zo'n belangrijke bron is voor onze kennis over de Bijbel, is het onvoorstelbaar dat we zo veel nieuwe dingen hebben ontdekt over hoe het manuscript er oorspronkelijk uit heeft gezien."

Wat er precies is ontdekt, is voor het grote publiek nog onduidelijk. De manuscripten zijn nog niet gepubliceerd. Lietaert Peerbolte verwacht dat deze in de loop van het jaar openbaar worden gemaakt.

Drie opvarenden van cruiseschip Hondius zijn van boord gehaald, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Twee van hen hebben acute symptomen van het hantavirus. De derde passagier had een nauwe band met een opvarende die vermoedelijk is overleden aan het virus, meldt rederij Oceanwide Expeditions.

Het gaat om een Nederlander (41), een Brit (56) en een Duitse (65), aldus het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij worden met twee evacuatievluchten naar ziekenhuizen in Europa gebracht.

De Duitse passagier wordt naar een ziekenhuis in Düsseldorf gebracht. Het is nog niet bevestigd dat ze besmet is met het hantavirus, dat zal in het ziekenhuis worden onderzocht.

Dronebeelden van de evacuatie:

Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) bevestigt dat er voorbereidingen zijn getroffen om één patiënt te ontvangen, maar volgens een woordvoerder is nog niet helemaal zeker dat de patiënt ook echt komt. Waar de andere twee passagiers heen gaan, is niet duidelijk.

Arts-microbioloog Jean-Luc Murk zei gisteren bij tv-programma Pauw & De Wit dat er mogelijk ook een patiënt naar het Radboudumc in Nijmegen gaat. Een woordvoerder van dat ziekenhuis bevestigt dit niet en zegt de situatie rustig af te wachten.

Het cruiseschip ligt al dagen voor anker voor de kust van de Kaapverdische hoofdstad Praia. Daar mag het schip van de Kaapverdische autoriteiten niet aanmeren.

Nadat de drie opvarenden zijn geëvacueerd, zal het schip met de overige passagiers verder varen. Op advies van het RIVM gaan twee artsen aan boord. Er is al één extra medisch specialist op de Hondius.

Waar de overige passagiers van boord mogen, is nog niet duidelijk. Van de Spaanse regering mag het cruiseschip aanmeren op het eiland Tenerife. Maar de president van de Canarische Eilanden, Fernando Clavijo, zei bij de Spaanse omroep Onda Cero er alles aan doen om dat tegen te houden. Hij heeft een gesprek met premier Sánchez aangevraagd.

De overgebleven passagiers vertonen geen symptomen, zegt de Spaanse gezondheidsminister. Nadat ze zijn aangekomen op Tenerife, zullen ze allemaal gerepatrieerd worden naar hun thuislanden. Spaanse passagiers worden overgebracht naar een militair ziekenhuis om daar in quarantaine te gaan. Opvarenden uit andere landen hoeven dat volgens de minister niet.

Correspondent Spanje Miral de Bruijne:

"Volgens de president van de Canarische eilanden Fernando Clavijo zou de beslissing van de regering niet aan technische criteria voldoen. Daarnaast vindt hij dat er niet genoeg informatie is om zijn inwoners gerust te stellen over wat het voor hen zou betekenen.

Clavijo is van de centrumrechtse regionale partij Coalición Canaria (CC) en staat in het politieke veld wel vaker tegenover de socialistische partij van Sánchez. Een belangrijk speerpunt van CC is het verdedigen van de regionale belangen van de eilanden, iets wat hij in deze zaak zeker doet.

Clavijo is naar eigen zeggen niet goed op de hoogte gehouden van de beslissing om het schip te laten aanmeren op de eilanden. Hij beschuldigt de nationale minister van Gezondheid ervan hem geen uitleg te hebben gegeven over de criteria die de WHO heeft gevolgd."

De drie mensen die nu worden geëvacueerd, zijn niet de enige passagiers die mogelijk besmet zijn met het hantavirus. Een andere opvarende ging eerder al ziek van boord en ligt nu op de intensive care in Johannesburg, Zuid-Afrika.

Nog drie passagiers zijn overleden, onder wie een echtpaar van 69 uit Friesland. De vrouw overleed in het ziekenhuis in Johannesburg.

Bij de twee passagiers in het ziekenhuis van Johannesburg is de Andesvariant van het virus vastgesteld. Bij de overleden vrouw werd autopsie verricht. De Andesvariant kan van persoon op persoon worden overgedragen. Met dat scenario zei de WHO gisteren al rekening te houden.

Opvarende in Zwitserland

De Zwitserse autoriteiten melden dat een passagier in een ziekenhuis in Zürich wordt behandeld nadat ook hij positief was getest op de Andesvariant. Die passagier ging afgelopen vrijdag op Sint-Helena van boord. Zijn vrouw reisde ook mee, maar heeft geen symptomen. Uit voorzorg is zij in zelfisolatie gegaan.

Het is niet bekend wanneer en hoe de opvarende naar Zwitserland is gereisd. De identiteit van het koppel is niet bekendgemaakt.

Volgens de WHO zijn er tot nu toe acht besmettingsgevallen geregistreerd, waarvan bij drie patiënten is bevestigd dat ze inderdaad het hantavirus hebben.

Het Openbaar Ministerie heeft zeven maanden celstraf geëist in de witwaszaak tegen de vader van de voortvluchtige drugscrimineel Jos Leijdekkers, die bekendstaat als 'Bolle Jos'. Het OM acht bewezen dat de 71-jarige Joseph een horloge van het merk Patek Philippe van 110.000 euro heeft gekregen van zijn zoon en zich daarmee schuldig heeft gemaakt aan witwassen.

Bij een doorzoeking van de woning van de man in 2023 werden ruim 20.000 euro aan contant geld en twee dure horloges gevonden. Het ging om een uurwerk van het merk Audemars Piguet en het horloge van Patek Philippe. Uit onderschepte berichten zou blijken dat Leijdekkers dat horloge aan zijn vader heeft gegeven.

Die ontkent dat. In de rechtbank beweerde de verdachte dat hij "nooit" wat van zijn zoon heeft gekregen. Volgens hem had hij de Patek Philippe al jaren in zijn bezit nadat hij het in Dubai had geruild tegen een ander horloge. Hij kan dat niet onderbouwen met bijvoorbeeld certificaten.

Ook moeder en zus verdacht

Ook de moeder en de zus van Bolle Jos staan terecht voor witwassen, maar deze zaak is uitgesteld. De advocaat van de zus wil de moeder horen, maar zij heeft geen advocaat en wil wel een verklaring afleggen. Daarom heeft de rechtbank ingestemd met uitstel van de inhoudelijke behandeling.

De vrouwen worden beiden verdacht van witwassen. Bij een inval in hun woning begin 2023 trof de politie dure horloges, sieraden, handtassen en grote hoeveelheden contact geld in verschillende valuta aan. Ook konden de vrouwen gebruikmaken van een woning van 2 miljoen euro in Dubai. Daar hadden de moeder en zus van de crimineel beschikking over twee Bentleys.

Tijdens de zitting vandaag bleek al wel dat de zus door het OM is afgeluisterd, wat geldt als een zeer zwaar middel. Zo was haar mobiele telefoon gehackt en was er afluisterapparatuur in haar huis geïnstalleerd.

Sierra Leone

Bolle Jos is zowel in Nederland als België veroordeeld tot jarenlange celstraffen vanwege de handel in drugs. Hij staat op internationale opsporingslijsten en houdt zich na een verblijf in Turkije vermoedelijk op in Sierra Leone.

Vorig jaar doken meermaals beelden op van de crimineel in het gezelschap van hoge functionarissen van het land, onder wie het hoofd van de antidrugsbrigade. Het vermoeden bestaat dat hij machthebbers in het land heeft omgekocht.

Hij zou mogelijk een relatie hebben met de dochter van president Bio van Sierra Leone. Zo was hij te zien bij een kerkdienst in het geboortedorp van de president. Bio ontkende dat hij de drugscrimineel kent. Nederland heeft vervolgens wel een officieel verzoek tot zijn uitlevering ingediend bij de autoriteiten van het land.

Drugsvangst

Maandag werd bekendgemaakt dat de Spaanse politie tienduizenden kilo's cocaïne had onderschept op een schip bij de Canarische Eilanden. Dat schip was op 22 april vertrokken uit de hoofdstad van Sierra Leone en was onderweg naar Libië.

De bemanningsleden, onder wie volgens De Telegraaf ook Nederlanders, zijn gearresteerd. De krant meldt dat de internationale opsporingsorganisatie Interpol vermoedt dat zij banden hebben met Bolle Jos.

De Duitse politie voert sinds vanochtend huiszoekingen uit bij vermoedelijke leden van extreemrechtse criminele groepen. In twaalf van de zestien deelstaten worden woningen en andere locaties doorzocht in een onderzoek naar de groeperingen Jung und Stark en Deutsche Jugend Voran. Die laatste treedt ook op onder de naam Neue Deutsche Welle.

Volgens het Duitse Openbaar Ministerie worden 36 mensen verdacht van het oprichten van en deelname aan de groepen. De meeste verdachten zouden een leidende rol hebben binnen de organisaties. De jongste verdachte is volgens de politie 16 jaar oud.

Tegen meerdere verdachten loopt al een onderzoek naar zware mishandeling. Vooralsnog zijn alleen huiszoekingen gepland en geen arrestaties.

Bij de actie zijn ruim 600 agenten betrokken. Het doel is om op grote schaal bewijs te verzamelen, om vervolgens over te kunnen gaan op aanklachten en vervolgingen.

Duitsland-correspondent Chiem Balduk:

"De groepen worden vooral verdacht van gewelddadige acties tegen minderheden zoals migranten en lhbti'ers. Het valt op dat de groepen bereid zijn om geweld te gebruiken.

Opvallend is ook dat ze heel zichtbaar zijn en zich openlijk uitspreken over wat zij vinden en denken, bijvoorbeeld op Instagram en Telegram. Via die sociale media komen zij aan hun nieuwe achterban. Dat past op zijn beurt dan weer bij het groeiende extreemrechtse gedachtegoed onder jongeren, waar de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst regelmatig voor waarschuwt."

De groepen zijn sinds 2024 bekend bij het Openbaar Ministerie. Het gaat om landelijk georganiseerde groepen, met regionale afdelingen in verschillende deelstaten.

De leden hebben contact via sociale media en organiseren bijeenkomsten. Daarbij zouden ze oproepen tot geweld tegen hun politieke tegenstanders en vermeende pedofielen.

Volgens het OM zouden er ook daadwerkelijk mensen zijn aangevallen door de groepen, die daar aanzienlijke verwondingen door opliepen.

Noord-Korea heeft zijn grondwet aangepast om Zuid-Korea een aparte staat te kunnen noemen. In een concepttekst, ingezien door persbureau Reuters, zijn ook verwijzingen naar een hereniging verwijderd.

Daarnaast wordt in de nieuwe grondwetsdefinitie van het Noord-Koreaanse grondgebied niet langer gesproken van bijvoorbeeld "de noordelijke helft" van het schiereiland. Verder wordt erkend dat het land in het zuiden aan Zuid-Korea grenst.

In het document rond de wetswijziging, waarover ook het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap schrijft, staat ook een nieuwe territoriale kaart. Er staat in dat Noord-Korea "nooit enige inbreuk" op zijn grondgebied zal tolereren, maar er wordt niet specifiek gezegd waar de grens met Zuid-Korea dan precies ligt. Ook staat er niets over de zeegrenzen.

Noord-Korea besloot eerder al om niet langer verzoening met Zuid-Korea na te streven. Eind 2023 gaf Noord-Korea al aan de zuiderburen te zien als een vijandelijke staat en niet als een partner voor vereniging. In 2024 werd Zuid-Korea officieel als "vijandelijke staat" in de grondwet vastgelegd.

Geen vredesverdrag

De grens tussen de Korea's wordt sinds de wapenstilstand van de Korea-oorlog in 1953 zwaar bewaakt. Noord- en Zuid-Korea hebben na de oorlog op het schiereiland nooit formeel vrede gesloten. De strijd eindigde zonder vredesverdrag.

Langs de grens van bijna 250 kilometer loopt een gedemilitariseerde zone. Daar hebben beide landen veel militairen gestationeerd. Er liggen mijnen, prikkeldraadrollen en obstakels.

Zuid-Korea is een democratie met een sterke industrie. Noord-Korea is communistisch en wordt geleid door een dictator. NOS op 3 legde in 2018 al eens uit waarom er twee Korea's zijn:

Het aantal kinderen in de noodopvang is sinds 2022 verdrievoudigd. Dat blijkt uit cijfers die het Kinderrechtencollectief opvroeg bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), meldt Trouw. De Tweede Kamer heeft het kabinet al vaker aangespoord om deze vorm van opvang af te bouwen en om de omstandigheden in de noodopvang te verbeteren.

Momenteel leven er ruim 7000 kinderen in noodopvanglocaties, zegt Marc Dullaert, voorzitter van het Kinderrechtencollectief. In 2022 waren dat er bijna 2300.

Volgens Dullaert wordt het probleem veroorzaakt doordat er te weinig ruimte is om asielzoekers op te vangen. "Door de jaren heen heeft de Nederlandse overheid structurele opvanglocaties afgebouwd en daardoor komen kinderen nu in de noodopvang te zitten. En noodopvang, het woord zegt het al, is eigenlijk tijdelijk. Maar deze kinderen slapen nu al jaren in een sporthal, op asielboten of in hotels."

Te weinig toiletten

Op de noodlocaties leven ze volgens Dullaert onder erbarmelijke omstandigheden. "Er is te weinig gezondheidszorg, te weinig privacy en het is niet veilig. In sporthallen slapen kinderen bijvoorbeeld achter schermen en ze kunnen alles horen. Het licht blijft lang aan, er is geen toezicht en er zijn te weinig toiletten."

Ook moeten de kinderen regelmatig verhuizen, vaak zes tot acht keer tijdens hun verblijf in de noodopvang, en gaan ze daardoor soms langere periodes niet naar school.

Dit heeft effect op de gezondheid van de kinderen, zegt Dullaert. Uit rapporten van artsen blijkt dat kinderen in de noodopvang vaak misselijk zijn, darmklachten hebben en kampen met slaapproblemen. Ook hebben ze vaak mentale klachten, zoals angststoornissen, gedragsproblematiek, woedeaanvallen en bij enkele kinderen is zelfs hersenschade geconstateerd. "Het is heel ernstig", aldus Dullaert.

Volgens Dullaert meten we met twee maten. "Als je 7000 kinderen met een Nederlands paspoort in deze situatie zou zetten, dan zou het huis te klein zijn. Maar met deze kinderen laten we dat blijkbaar al jarenlang toe, zelfs als we op de vingers worden getikt door instituties als het VN-Kinderrechtencomité."

Hoewel het onderwerp al jaren op de politieke agenda staat, worden er nauwelijks ingrijpende maatregelen genomen. Vorig jaar werd door de Tweede Kamer een motie aangenomen om de omstandigheden voor kinderen te verbeteren. Daarna is een sporthal in Assen gesloten, maar over de hele linie zijn volgens Dullaert kinderen niet uit noodopvanglocaties gehaald.

Anderhalve week geleden was er een debat over de spreidingswet en is wederom in de Kamer gezegd hoe ernstig het is, maar is opnieuw geen actie ondernomen. "Volgende week is er een debat over asiel en migratie. Het staat niet eens op de agenda", aldus Dullaert.

Rellen in Loosdrecht en IJsselstein

Volgens het COA kan het probleem alleen worden opgelost als de spreidingswet wordt uitgevoerd. Die wet verplicht alle Nederlandse gemeenten om opvangplekken voor asielzoekers te realiseren.

Volgens de laatste cijfers van het COA voldoen 108 gemeenten niet aan die wettelijke verplichting. Een aantal gemeenten dat de afgelopen weken wel wilde meewerken door meer opvangplekken beschikbaar te stellen, werd geconfronteerd met rellen. Zo werd de politie in Loosdrecht en IJsselstein belaagd met stenen en vuurwerk en werd het gemeentehuis vernield.

"Als er zo veel instanties aan de bel trekken en in de Kamer ook moties worden aangenomen, maar er wordt niets uitgevoerd, dan krijgt het iets stelselmatigs", zegt Dullaert. "Blijkbaar vinden we dat we dit toe kunnen laten. Dat is heel ernstig."

Niet ideaal

Minister Van den Brink van Asiel laat in een reactie weten dat "het plaatsen van kinderen en kwetsbaren in noodopvanglocaties niet ideaal is. Tegelijkertijd is de nood nu hoog en is het belangrijk om iedereen een bed te geven. Mijn inzet blijft daarom gericht op het realiseren van voldoende reguliere opvangplekken, onder andere via de Spreidingswet." Hij hoop dat de opvang van kinderen op noodlocaties in de toekomst niet meer nodig is, maar wijst er wel op dat dat tijd kost.

"Blijf geduldig." Dat is de raad die Friedrich Merz zichzelf zou geven, als hij terug in de tijd zou kunnen. De Duitse bondskanselier gaf dat antwoord in een talkshow waarin hij terugblikte op zijn eerste jaar aan de macht.

Het zijn troostende woorden die net zo goed gericht lijken aan het Duitse volk, dat nog altijd wacht op de grote veranderingen die zijn regering beloofde. In peilingen is het vertrouwen in de regeringscoalitie historisch laag. Slechts 15 procent van de Duitsers is tevreden over Merz, peilde onderzoeksinstituut Forsa.

Merz begon als door de wol geverfde oppositieleider met grote beloftes aan zijn kanselierschap. Het beloofde strengere migratiebeleid is er gekomen, net als de omvangrijke investeringen in de krijgsmacht. En in het hoofdpijndossier zorg, waar de kosten door vergrijzing steeds onhoudbaarder worden, zijn de eerste pijnlijke hervormingen doorgezet.

Maar de grootste verwachtingen gingen uit naar de economie, die hij na zeven jaar stagnatie uit het slop zou trekken. Merz (70) had voor zijn kanselierschap weliswaar geen enkele ervaring als politiek bestuurder, maar wél in het bedrijfsleven.

Minder vertrouwen

Juist op dat punt wordt het geduld van de Duitsers op de proef gesteld. Afgelopen jaar bleef de economische groei op 0,2 procent hangen, voor dit jaar is de verwachting onlangs naar beneden bijgesteld tot 0,5 procent. Achterstallige investeringen, trage digitalisering en verlammende bureaucratie remmen ondernemers, maar ook de oliecrisis door de oorlog in Iran raakt het exporterende industrieland hard.

De kwakkelende economie is een van de redenen dat steeds minder mensen er vertrouwen in hebben dat Merz' christendemocraten de grote problemen in het land kunnen oplossen. En zo kan het dat de radicaal-rechtse AfD, die nog nooit geregeerd heeft, op dat vlak in peilingen inmiddels beter scoort dan alle andere partijen.

Opvallend: meer dan de helft van de Duitsers vindt geen enkele partij competent. Murw geslagen door geruzie van de vorige regering, die vroegtijdig ten val kwam, knagen nu botsingen in de nieuwe coalitie verder aan het vertrouwen.

Gedwongen huwelijk

Het lijkt een negatieve spiraal waar moeilijk tegenin te regeren is. Doordat de huidige regeringspartijen CDU/CSU en SPD vorig jaar maar een krappe meerderheid van de stemmen kregen, hebben ze weinig speelruimte voor ingrijpende hervormingen. Tegelijk dwingt de snelgroeiende AfD ze tot een gedwongen huwelijk om radicaal-rechts buiten de deur te houden.

Ook al zweren de partijen dat ze weten dat pijnlijke compromissen nodig zijn in het landsbelang, zien ze zich door de dalende peilingen ook gedwongen om zich juist meer te profileren.

De sociaaldemocraten willen de economie en sociaal kwetsbaren helpen met publiek geld en de herverdeling van rijk naar arm. De christendemocraten zoeken de oplossing eerder in meer marktwerking en minder 'uitdelen'. Dat gaat soms moeilijk samen, blijkt wanneer ze in de pers weer een strijdpunt uitvechten.

Van felle debater tot flapuit

Dan is een verbindende, innemende bondskanselier geen overbodige luxe. Maar ook Merz zelf is uitzonderlijk impopulair, mede vanwege zijn communicatiestijl.

Hij zegt wat hij denkt en is minder voorzichtig of wollig dan zijn voorgangers. Dat maakte hem als oppositieleider geliefd, maar brengt hem nu geregeld in de problemen. Vorige week nog, toen hij zich de woede van de VS op de hals haalde met de uitspraak dat Iran de Amerikanen heeft vernederd.

Met enige regelmaat moet de flapuit Merz van zijn woorden terugkomen. De suggestie dat migranten in het straatbeeld een probleem blijven, zou hij bij nader inzien anders verwoorden. De uitspraak dat 80 procent van de Syriërs zal terugkeren, sprak hij daarna tegen. Vaak blijft in het midden of hij spijt heeft van zijn uitspraak of van de ophef die zijn woorden hebben veroorzaakt.

Suggesties dat Duitsers lui en te vaak ziek zijn, worden hem niet in dank afgenomen. Zeker nu prestaties van zijn eigen arbeid achterblijven. Ook in het buitenland leidden zijn uitspraken tot verontwaardiging, van Angola ("Geen fatsoenlijk stuk brood te vinden") tot Brazilië ("Niemand wil daar blijven").

Merz wil desondanks niet terughoudend worden. "Dat is niet mijn stijl", zei hij er deze week over. "Daarmee ga ik een risico aan, maar veel mensen waarderen het ook."

Te hoge of te lage verwachtingen

Al geeft hij wel toe dat zijn 'verwachtingsmanagement' beter had kunnen zijn. Bij zijn aantreden beloofde hij de Duitsers voor de zomer "merkbare verbeteringen", daarna stelde hij een "herfst van hervormingen" in het vooruitzicht. Die bleven uit. "Je kunt niet in een etmaal snelle resultaten verwachten, maar juist dat hoopt de bevolking natuurlijk", zegt hij nu in een terugblik in weekblad Der Spiegel.

Steeds vaker krijgt Merz de vraag of hij niet een bloed-zweet-en-tranenspeech moet houden, zegt hij. Zoals Winston Churchill, die in de Tweede Wereldoorlog erkende dat de Britten een zware tijd voor de boeg hadden en hen moed insprak.

"Dat sluit ik niet uit", aldus de bondskanselier. "Maar na zulke toespraken is er ook altijd de dag erna. En wat gebeurt er dan?"

De Crocusstraat in Spijkenisse is afgelopen nacht voor de derde keer in korte tijd doelwit geweest van een explosie. Bewoners maken zich zorgen. "Dit wordt steeds enger", zegt een bewoonster tegen regionale omroep Rijnmond.

Enkele woningen in de straat hebben dichtgetimmerde deuren en aan beide kanten staan grote mobiele camera's. "De politie surveilleert ook veel, iets na 01.00 uur reed er nog een politiebus door de straat", vertelt de vrouw. Rond 02.00 uur ging het explosief af.

Een andere bewoonster heeft alvast voorbereidingen getroffen voor als haar woning het volgende doelwit is. Zo staat er een emmer bluswater klaar in huis. Een andere bewoner heeft deze week een deurbelcamera geïnstalleerd.

Reeks explosies

De reeks explosies begon vorige week woensdagnacht in een straat met dezelfde naam: de Crocusstraat in Rotterdam-Schiebroek. De bewoners van het getroffen huis schrokken wakker van een harde knal. Bij de voordeur ontstond brand en de gevel raakte beschadigd.

De twee bewoners, een echtpaar van 71, konden zich niet voorstellen dat zij het doelwit waren. Het echtpaar woont al 41 jaar op dat adres en heeft met niemand ruzie of problemen, vertelden ze aan Rijnmond.

Een dag later ging een explosief af op bij hetzelfde huisnummer aan de Crocusstraat in Spijkenisse. Voor de bewoners in Rotterdam was dat een opluchting. "Ze moesten ons niet hebben. Dat geeft wel rust, maar het blijft toch in je hoofd zitten", zei bewoner Nico tegen de regionale omroep.

Beelden uit de Crocusstraat:

Voor de bewoners van de Crocusstraat in Spijkenisse begon de onrust toen pas echt. Zondagnacht was het weer raak in die straat, bij een ander huis.

Het laatste explosief ging vannacht af bij opnieuw een andere woning. Ook nu is er schade aan de voordeur en de gevel. Zo zijn de ruiten van de deur weggeblazen. "Ik ben gaan kijken en zag in eerste instantie niets", zegt een bewoner. "Maar er ging wel een autoalarm af. Toen bleek het naast mij te zijn. Dat is wel schrikken, voor de derde keer op rij."

De bewoner weet niet waarom het telkens raak is in haar straat. "Ze hebben totaal geen connectie met elkaar. Het is ook bij mensen van wie je denkt: hoe dan? Waarom? Ik zou echt niet weten waar het vandaan komt. Laten we maar proberen positief te zijn en de politie het op laten lossen."

Het is nog niet bekend of de dader of daders vannacht op beeld zijn vastgelegd. Voor zover bekend is er nog niemand aangehouden.