NOS Nieuws - Algemeen

Ruim 800 passagiers zijn geëvacueerd uit een trein ten zuiden van Utrecht. De trein is waarschijnlijk tegen een loshangend deel van een bovenleiding gereden, zegt ProRail. Op het traject is door onbekende reden een bovenleiding gebroken.

Volgens spoorbeheerder ProRail is er wat schade aan de trein, maar is niemand gewond geraakt. De passagiers konden overstappen in een andere trein die naast de gestrande trein is gezet.

Bussen ingezet

Door de gebroken bovenleiding rijden er voorlopig geen treinen van Utrecht Centraal naar Houten en van Utrecht Centraal naar Driebergen. De NS zet bussen in op deze trajecten.

Het is nog niet duidelijk wanneer het treinverkeer weer kan worden opgestart.

Meerdere ziekenhuizen hebben deze week operaties uitgesteld vanwege drukte door griep en andere luchtweginfecties. Ook is er sprake van meer uitval onder personeel door ziekte.

Het gaat onder meer om het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch, het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en het Martini Ziekenhuis in Groningen. Bij het laatstgenoemde ziekenhuis zijn vandaag en komende maandag twintig geplande operaties afgezegd.

Behalve voor griep liggen daar nog altijd meer mensen in het ziekenhuis met botbreuken als gevolg van de gladheid van vorige week.

"Mensen werken naar een operatie toe, dus dan is het vervelend als dat uitgesteld moet worden", zegt de woordvoerder van het Martini Ziekenhuis tegen RTV Noord. "Maar de acute zorg moet niet in het geding komen."

Epidemie

Sinds woensdag heerst in Nederland officieel een griepepidemie. Daarvan is sprake als gedurende twee weken zeker 46 op de 100.000 mensen griepklachten hebben.

In het zuiden van het land wordt vanwege carnaval rekening gehouden met een toename van het aantal griepgevallen. In het Jeroen Bosch Ziekenhuis zijn voor maandag enkele operaties uit voorzorg afgezegd. "De ervaring leert dat deze periode vaak leidt tot een verdere toename van griepgerelateerde klachten, zowel bij patiënten als bij personeel", aldus het ziekenhuis.

Niet hossen

Demissionair minister Bruijn van Volksgezondheid heeft mensen met verkoudheidsklachten opgeroepen om geen carnaval te vieren. "Ik begrijp dat dit wel veel gevraagd is. Maar als je ziek bent, ga ook niet hossen op straat, want je maakt iedereen om je heen ziek."

Fotograaf Arie Kievit heeft de Zilveren Camera gewonnen, de belangrijkste Nederlandse prijs voor fotojournalistiek. Hij kreeg de prijs voor zijn fotoserie over het uit de hand gelopen anti-immigratieprotest in Den Haag. Hij maakte de serie in opdracht van de Volkskrant.

Tijdens de demonstratie op 20 september organiseerde een vrouw die zich 'Els Rechts' noemt een demonstratie voor strenger asielbeleid, maar die liep uit de hand. Relschoppers stonden in zwarte en gezichtsbedekkende kleding op het Malieveld, onder wie rechts-extremisten. Zij renden de A12 op, gooiden met stenen en staken een politieauto in brand. Het geweld keerde zich ook tegen fotografen.

"De veldslag op het Malieveld laat goed zien hoe gepolariseerd de samenleving is en met wat voor woede dit gepaard gaat", aldus juryvoorzitter Eva de Vos, chef beeld bij Het Parool. "Kievit stond er middenin en wist, ondanks de dreigende houding van de demonstranten ook richting fotojournalisten de gebeurtenissen van die dag voelbaar vast te leggen.'

Kievit ontving in Theater Gooiland in Hilversum de wisseltrofee en een cheque van 10.000 euro. De foto is ook opgenomen in de tentoonstelling De Zilveren Camera die vanaf morgen in Fotomuseum Hilversum te zien is.

Dit is de serie Rellen extreemrechts bij een demonstratie voor een strenger asielbeleid waarvoor Kievit de prijs ontving:

Kievit (1965) werkt als freelance persfotograaf voor onder meer Hollandse Hoogte/ANP, de Volkskrant, Trouw en het AD. Het is de eerste keer dat zijn werk bekroond wordt met de Zilveren Camera. Hij was dit jaar twee keer genomineerd in de categorie Nieuws nationaal. Naast zijn winnende fotoserie was ook een serie over de Rode Lijn-demonstratie tegen het geweld in Gaza genomineerd.

Andere genomineerde foto's in de categorie Nieuws nationaal gingen over de moord op de 17-jarige Lisa (van fotograaf Joris van Gennip), 'probleemwolf' Bram (van fotograaf Mariëlle van Uitert) en de ontmoeting tussen Trump en NAVO-chef Rutte, waarbij Rutte de Amerikaanse president 'daddy' noemde (van fotograaf Piroschka van de Wouw).

In de categorie Nieuws internationaal werden foto's genomineerd over de val van de Syrische president Assad, de oorlog in Oekraïne en Sudan en het Nederlandse staatsbezoek van de koning en koningin aan Suriname afgelopen december, het eerste sinds 1978.

Vorig jaar won ANP-fotograaf Remko de Waal de Zilveren Camera. Die kreeg hij voor een foto waarop meervoudig olympisch kampioen Sifan Hassan te zien is tijdens haar laatste kilometers van de marathon op de Olympische Spelen in Parijs.

Dat de twee Stint-ondernemers geen straf krijgen voor hun rol bij het ongeval waarbij zeven jaar geleden vier jonge kinderen overleden. is hard aangekomen bij de nabestaanden. Dat laat Lars Walders van de organisatie Namens de Familie weten. "Dit kwam echt onverwacht", zegt hij. "Wat nu overheerst is verslagenheid en verdriet."

De elektrische bolderkar waarin de kinderen zaten werd in 2018 op een spoorwegovergang geraakt door een trein. Bij het ongeluk kwamen Dana (8), Liva (4), Fleur (6) en Kris (4) om het leven. De toen 11-jarige Indy, de oudere zus van Dana en Liva, en de begeleider raakten zwaargewond.

Uit onderzoek bleek dat de bolderkarren allerlei technische gebreken hadden. Volgens de rechter is er echter onvoldoende bewijs om de schuld van het ongeluk toe te rekenen aan de oprichter van het bedrijf en de ontwerper. Wel werden de twee veroordeeld voor valsheid in geschrifte. Daarvoor kregen ze geen straf opgelegd.

Geen straf

"De nabestaanden begrijpen de uitspraak niet", aldus Walders. Hij spreekt van een juridisch ingewikkeld en technisch vonnis. "Er is een deel waar ze wel strafbaar voor zijn bevonden, maar geen straf voor hebben gekregen. Dat vinden ze onbegrijpelijk."

De uitspraak heeft geleid tot verslagenheid, verdriet en boosheid bij de nabestaanden, zegt Walders. Hoewel de nabestaanden blij zijn dat de ondernemers ter verantwoording zijn geroepen en zijzelf hun verhaal hebben kunnen laten horen, hadden zij vooral graag een straf voor de ondernemers gezien. "De hoogte maakte ze niet uit, maar wel dát er een straf volgde."

De rechtbank vond een straf echter "niet opportuun", onder meer omdat de zaak al lang speelt en al lange tijd hun leven beheerst. Dat is lastig uit te leggen aan mensen die hun kinderen moeten missen, aldus Walders.

Houding producenten

De nabestaanden hadden tijdens een eerdere zitting al hun ongenoegen geuit over de houding van de ondernemers. Volgens hen hebben zij nooit contact opgenomen of medeleven betuigd.

Het OM heeft al aangegeven te overwegen in hoger beroep gaan tegen "het teleurstellende vonnis van de rechtbank".

De hack bij telecombedrijf Odido is waarschijnlijk een van de grootste datalekken ooit in Nederland. Hackers hadden toegang tot een bestand met gegevens van 6,2 miljoen accounts. Daar zaten ook bankrekeningnummers bij. Waar moeten Odido-klanten nu rekening mee houden en extra op letten?

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) benadrukt dat de gegevens niet gebruikt kunnen worden om in te loggen in je bankapp of internetbankieren. "Je bankrekeningen blijven dus veilig", staat in een bericht op de NVB-site.

Wel waarschuwt de NVB dat criminelen de informatie kunnen gebruiken om je via mail, telefoon of sociale media te benaderen. En dan kunnen ze doen alsof ze van je bank, Odido of een ander bedrijf zijn. "Ze kunnen de gegevens gebruiken om geloofwaardiger over te komen, omdat ze over veel van je persoonlijke informatie beschikken."

De banken roepen mensen daarom op om nooit persoonlijke gegevens, wachtwoorden of pincodes te delen en alert te zijn op berichten die onverwacht, dringend of verdacht overkomen.

Incasso?

In het bestand waar de hackers toegang toe hadden stonden ook bankrekeningnummers. Dat roept de vraag op of ze daarmee dan ook via automatische incasso's geld van je rekening kunnen afschrijven. De NVB zegt dat daar het gevaar niet zit. "Als criminelen dat willen doen, moeten ze eerst een zakelijk account openen en toestemming vragen om automatische incasso's uit te voeren."

En je kan ook nog eens bij iedere incasso tot acht weken daarna zelf het geld terugboeken. Als het om een onterechte incasso gaat, heb je zelfs dertien maanden de tijd. Je kan dan een Melding Onterechte Incasso doen bij de bank. Het bedrijf dat het geld afschreef moet dan aantonen dat je daarvoor toestemming gaf. Is die er niet, dan stort de bank het geld terug.

Kortom, dat is volgens de banken allemaal te omslachtig. "Criminelen willen zo snel mogelijk aan geld komen. Dat doen ze door je rechtstreeks te bellen, ze gaan voor de makkelijkste weg." De banken vinden dan ook niet dat het nodig is om een nieuw rekeningnummer te nemen.

Gebeld en gemaild

Het grootste gevaar is volgens banken, Odido en de Fraudehelpdesk dat je een telefoontje, sms, whatsapp of mail krijgt van iemand die zich als Odido, je bank of een ander bedrijf voordoet. En je vertrouwen wekt met al je persoonlijke gegevens om vervolgens geld van je te ontfutselen. Pas daar dus voor op de komende tijd. Odido geeft het advies om bij belletjes iemands voor- en achternaam te vragen en het algemene telefoonnummer van het bedrijf. Controleer vervolgens op de site van het bedrijf of dat nummer klopt. Bel dan zelf naar het bedrijf en vraag naar de medewerker die je belde.

En je kan dus nepmailtjes krijgen, bijvoorbeeld met facturen, betaalverzoeken of een link om ergens in te loggen. En ook hierbij, controleer zorgvuldig de herkomst en juistheid van mailtjes. Check bijvoorbeeld altijd wat er na het '@'-teken van het emailadres staat. En neem via een andere weg contact op met het bedrijf, of de mail wel echt daarvandaan komt. Log nooit ergens in via een link in zo'n nepmailtje. Want het kan dan bijvoorbeeld een crimineel zijn die zich met een nepwebsite voordoet als je bank en zo je inloggegevens probeert te verkrijgen.

Wat is er volgens Odido mogelijk gestolen?

Niet gestolen:

De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) heeft bij drie strafrechtelijke onderzoeken in totaal 13 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen. Het gaat om sigaretten die door het speciale Combiteam Smoke werden gevonden bij acties op verschillende plekken in Nederland, meldt de opsporingsdienst.

De eerste lading van ruim 3,5 miljoen sigaretten werd op 28 januari in beslag genomen in Rotterdam. De tabak zat in een container vol met plastic bakken, waartussen sloffen sigaretten waren verstopt. Die container werd onderzocht op basis van informatie uit het buitenland. Volgens de FIOD was Nederland niet de eindbestemming van de container en zou die verscheept worden naar het buitenland. In deze zaak is nog niemand aangehouden.

Sigaretten in sauna's

Ruim een week later was er een onderschepping op de snelweg bij het Drentse Nieuw-Amsterdam. Deze partij sigaretten werd ontdekt na een controle van de douane in de haven van Rotterdam. De sigaretten zaten in houten kisten waarin sauna's zouden zijn verpakt.

In de kisten bleken inderdaad onderdelen van sauna's te zitten, maar in de houten frames zaten ook sloffen sigaretten verborgen. In totaal werden bij deze actie ongeveer 6,5 miljoen sigaretten onderschept.

Een andere partij illegale rookwaar werd vijf dagen daarna aangetroffen in een bedrijfspand in Vlijmen in Brabant. Vervolgens werd bij een actie die daarop volgde nog meer tabak gevonden in een loods in Den Bosch. In totaal werden bij de acties in Brabant ruim 2,5 miljoen sigaretten aangetroffen, die volgens de FIOD bestemd waren voor illegale verkoop.

4,2 miljoen aan accijns

Bij de inbeslagnames in zowel Drenthe als Brabant is een verdachte aangehouden. De FIOD sluit niet uit dat nog meer aanhoudingen volgen.

Als alle 13 miljoen onderschepte sigaretten waren verkocht, was de Nederlandse staat naar schatting 4,2 miljoen euro aan accijns misgelopen, laat de FIOD weten.

Het is nog altijd onduidelijk waardoor een 70 kilo zware wijzer van de Domtoren in Utrecht begin dit jaar losraakte en een stuk naar beneden viel. Onderzoek heeft geen duidelijke antwoorden opgeleverd. "Hartstikke onbevredigend", zegt wethouder De Vries namens de gemeente.

Specialisten van klokkengieterij Royal Eijsbouts, de Monumentenwacht en de gemeente hebben afgelopen weken onderzoek gedaan naar de vallende minutenwijzer.

Moer en bout

De wijzers zitten vast met een moer en een bout. "Deze bevestigingsmethode wordt veel gebruikt en betrouwbaar geacht", schrijft de gemeente. Waardoor ze in dit geval toch losraakten, is onduidelijk. "Het lijkt aannemelijk dat de moer die de wijzer aan de as moet bevestigen onvoldoende geborgd was", aldus de gemeente.

De onderzoekers denken niet dat er een verband is met de sneeuwval begin januari.

Tijdens een controle van de andere klokken op de Domtoren, bleek dat de noordelijke en zuidelijke klokken "meer speelruimte hadden dan wenselijk is". Die zijn beter vastgemaakt.

'Niet uit te leggen'

Vastgoedwethouder De Vries vindt het jammer dat er geen duidelijke oorzaak is gevonden. "We hebben de Dom pas gerenoveerd, het is eigenlijk niet uit te leggen dat de wijzer naar beneden is gevallen."

De zware wijzer kwam op een lager gelegen torentrans terecht en viel dus niet helemaal naar beneden. Niemand raakte gewond. "Voor ons is het allerbelangrijkste dat we zorgen dat dit nooit meer gebeurt", zegt de wethouder. De wijzerplaten worden daarom in de toekomst extra gecontroleerd.

De losgeraakte wijzer moet nog worden gerepareerd. Het is nog niet bekend wanneer de klok aan de westkant van de Domtoren weer de juiste tijd aangeeft.

Een zware lawine heeft in het Franse skigebied bij Val d'Isère aan drie skiërs het leven gekost. De lawine vond plaats in een off-skigebied, buiten de normale pistes.

De lawine was vanochtend rond 11.30 uur. De drie maakten deel uit van een groep van vijf skiërs, die werden begeleid door een professional, meldt de gemeente Val d'Isère. Ook hadden ze een goede uitrusting bij zich, waaronder een lawinepieper, een schep en een lawinesonde.

Een zoekactie naar meer slachtoffers werd rond 14.00 uur gestaakt. De berging van de lichamen ging nog door tot vroeg in de middag.

Waarschuwing van kracht

Volgens bergreddingsdienst CRS Alpes was er sprake van een reeks lawines. Daarvoor was gisteren al gewaarschuwd. Vandaag was het lawinegevaar volgens de gemeente 4 op een schaal van 5 en was er een waarschuwing van kracht voor het hele berggebied. Er is de afgelopen dagen veel sneeuw gevallen, waardoor het al instabiele sneeuwdek verder verzwakt is geraakt.

Gisteren werd het lawinerisico in de Franse Alpen nog hoger ingeschat, 5 op 5. Dat gebeurde in Frankrijk voor het laatst in april vorig jaar.

De kosten voor de importheffingen die president Trump vorig jaar invoerde worden vrijwel helemaal door Amerikaanse bedrijven en consumenten betaald. Volgens de Amerikaanse centrale bank (Fed) wordt maar liefst 90 procent betaald door de Amerikanen zelf.

Afgelopen jaar voerde de Amerikaanse president een hele hoop nieuwe importbelastingen in. Zo geldt op dit moment wereldwijd een heffing van 50 procent op producten van staal, ijzer en aluminium. En na maanden van onderhandelingen werd deze zomer afgesproken dat op producten uit de Europese Unie een algemene invoerheffing van 15 procent geldt.

Ook veel andere landen zagen afgelopen jaar hun producten fors duurder worden in de Verenigde Staten. De afgelopen zomer schoten de heffingen ook alle richtingen op. Zo waren Chinese producten even 125 procent duurder, maar werd dat na een deal met China weer minder. Volgens berekeningen van de Fed steeg de gemiddelde invoerbelasting in de Verenigde Staten afgelopen jaar van 2,6 procent naar 13 procent.

Amerika betaalt

Doordat bijna alle producten uit het buitenland een stuk duurder zijn geworden, zijn ook de prijzen in de Verenigde Staten gestegen. Dit in tegenstelling tot wat Trump beloofde. Het Witte Huis hoopte met de heffingen dat Amerikaanse producten aantrekkelijk zouden worden. Maar ook dat de kosten voornamelijk gedragen zouden worden door de buitenlandse bedrijven. Een invoerheffing wordt altijd betaald door een importeur, maar een exporterend bedrijf zou ervoor kunnen kiezen de prijs iets te verminderen zodat het product niet opeens heel veel duurder is in de VS. Maar dit blijkt dus nauwelijks te gebeuren.

In december was het leven in de VS 2,7 procent duurder geworden vergeleken met een jaar eerder. In januari zakte dit percentage naar 2,4. Dat is hoger dan de volgens economen ideale 2 procent. Toch is het ook geen schokkende inflatiestijging en daarmee lijkt de impact van de heffingen nog mee te vallen.

"We zien het al wel terug in de inflatiecijfers maar het is een beetje bedrieglijk", zegt Philip Marey, VS-analist van de Rabobank. "Goederen stijgen veel forser in prijs dan diensten." Als de heffingen niet waren ingevoerd dan had de Amerikaanse inflatie volgens Marey wel rond de 2 procent gelegen.

Tussentijdse verkiezingen

De verwachting is dat de piek van de heffingen komend half jaar gevoeld gaan worden in de VS. Volgens de Amerikaanse bank Goldman Sachs zijn de meeste heffingen inmiddels al doorberekend. Bovendien zijn eind dit jaar ook tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. Analisten van de bank verwachten niet dat Trump komend jaar met nog meer heffingen zal komen en daarmee de producten in de VS nog duurder maakt.

"Er is nu zelfs duidelijk een prikkel om bepaalde heffingen te verlagen", zegt Marey. "Hij zal vooral kijken naar de producten voor consumenten omdat zijn populariteit heel hard wegzakt." Om deze redenen verlaagde Trump eind vorig jaar dan ook de heffingen op producten als bananen en koffie uit Brazilië.

Volgens de krant Financial Times overweegt Trump nu zelfs de heffingen op staal, ijzer en aluminium te verzachten. Op dit moment geldt er een heffing van 50 procent op deze producten. Bovendien breidde het Witte Huis afgelopen zomer de lijst met producten die onder deze heffing vallen flink uit. Maar volgens het dagblad zouden er mogelijk toch wat producten van deze lijst gehaald gaan worden.

In de Tweede Kamer stonden deze week de kleintjes tegenover de groten bij een motie over het al dan niet verhogen van de kiesdrempel. De kleintjes wonnen. Wat betekent deze uitslag voor de verhoudingen tussen de oppositie en de coalitie?

Over die coalitie gesproken: de beoogde kabinetsleden zijn nu allemaal bekend. Welke minister heeft de moeilijkste post? En natuurlijk staan Jorn Jonker (die deze week Joost Vullings vervangt) en Marleen de Rooy ook nog even stil bij het einde van het tijdperk-Schoof.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl

Nederland gaat samen met België en Luxemburg om een uitzonderingspositie vragen over de wolvenstand bij de Europese Commissie. Dat heeft demissionair staatssecretaris Rummenie op de valreep van zijn ambtstermijn met deze landen besproken.

"Wij zijn drie dichtbevolkte en dun beboste landen. De vraag is of wij aan dezelfde criteria moeten voldoen als de andere landen", zegt Rummenie. "Hier willen wij over praten." De Benelux-landen moeten aandringen op meer centraal gestuurd Europees wolvenbeleid omdat de wolf zich ook niet aan landsgrenzen houdt, vindt hij.

De Europese Commissie heeft twee ecologen onderzoek laten doen. Zij concluderen dat de Europese wolvenregio in totaal 500 roedels moet herbergen om de soort 'in het wild' te kunnen laten voortbestaan.

"Het is raar dat alle landen apart moeten vaststellen hoe de wolvenpopulatie in hun land moet overleven", vindt Rummenie. "De Europese Commissie zou meer actief moeten worden in een logische verdeling over de landen."

Doodbijten

Nog een week is Rummenies partij BBB vertegenwoordigd in het kabinet. De partij is voorstander van een "harde aanpak" van de wolf, omdat de roofdieren veel schapen en ander vee doodbijten en soms de confrontatie met mensen aangaat. In Drenthe werd vorige maand nog een wolf bij een basisschool gezien.

Rummenie waarschuwt daarvoor. "De situatie is zorgelijk. Ik blijf erbij: het is niet de vraag óf maar wannéér er iets gebeurt", zei hij na afloop van de laatste ministerraad. "Ik hoop dat het nieuwe kabinet snel met de nieuwe wetgeving aan de gang gaat."

Maar ook zit door het toenemende aantal wolven het ene 'natuurbehoud' het andere in de weg. Zo zijn op Park de Hoge Veluwe bijna alle moeflons door wolven gedood. De moeflon loopt daar al een eeuw rond om door begrazing het heidegebied open te houden.

Aanvallen in 2025

Tot halverwege november waren er 888 aanvallen op dieren geregistreerd, waarmee het record van 770 aanvallen in 2024 is gebroken. Dat blijkt uit een analyse van het ANP op basis van gegevens van BIJ12. Deze organisatie behandelt voor de provincies wolvenzaken.

Ruim de helft van de wolvenaanvallen vond plaats in Gelderland. De Gelderse gemeente Barneveld wordt ook wel de wolvenhoofdstad van Nederland genoemd.

Verder was er vorig jaar een opvallende toename van het aantal incidenten in Friesland. In die provincie werden in de gemeten periode 685 schapen, koeien en pony's gedood. Dat is twee keer zo veel als in 2024.

Die nieuwe wetgeving moet ervoor zorgen dat wolven eerder het etiket probleemwolf krijgen of dat er eerder sprake is van een probleemsituatie zodat ze mogen worden afgeschoten.

De BBB-staatssecretaris had dit nog graag voor zijn vertrek willen regelen maar een Kamermeerderheid, met ook de drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA, hield dit tegen. De meningen lopen uiteen van "de wolf hoort niet in Nederland" tot "de wolf is een verrijking, ook in de stad".

De meeste partijen willen wachten tot het benodigde wetenschappelijke onderzoek klaar is zodat daar de juiste wetgeving op kan worden gebaseerd.

Ecologisch onderzoek

De universiteit van Wageningen onderzocht in 2024 hoeveel wolven zich theoretisch gezien in Nederland kunnen vestigen. Daar kwam uit: 23 tot 56 wolvenroedels. Er zijn er nu elf. Een ecologisch onderzoek waaruit moet blijken hoeveel wolven Nederland ook echt 'aankan' wordt verwacht in april of mei.

De universiteit onderzoekt verder hoe de wolf zich door Nederland beweegt. En er loopt ook nog een onderzoek naar het maatschappelijk draagvlak. In Vlaanderen, waar ook verzet is tegen de groeiende wolvenpopulatie, is zo'n maatschappelijk onderzoek ook onlangs van start gegaan.

Geen enkel dier roept in Nederland zoveel emotie op als de wolf. NOS op 3 legt uit waar dat vandaan komt:

De criminelen die bij Odido hebben ingebroken, kwamen binnen door in te loggen op het account van individuele klantenservicemedewerkers. Het wachtwoord wisten ze per mail te verkrijgen via phishing, het ontfutselen van inloggegevens. Dat melden bronnen aan de NOS.

Nadat ze het wachtwoord hadden bemachtigd, belden de criminelen de medewerkers op en deden ze zich voor als de ICT-afdeling van Odido. Daarbij wisten ze hen ertoe te verleiden om hun frauduleuze inlogpoging goed te keuren en zo een extra beveiligingsstap te omzeilen.

De accounts van meerdere medewerkers zouden op die manier zijn gehackt. Nadat de criminelen wisten in te loggen, zijn ze geautomatiseerd data van klanten uit het systeem gaan opslaan.

Het is niet waarschijnlijk dat ze daadwerkelijk alle klantendata hebben kunnen downloaden, stelt een bron bekend met de hack tegenover de NOS. "De data van alle klanten uit dit systeem halen duurt echt heel lang, al is het ook niet uit te sluiten."

Of dat is gelukt, hangt ervan af hoelang ze binnen waren en hoeveel klantgegevens ze hebben weten buit te maken, zegt beveiligingsonderzoeker Sijmen Ruwhof. "Daar heb je met deze methode echt wel een aantal dagen voor nodig, en dat moet al die tijd onopgemerkt blijven."

Odido houdt die mogelijkheid nu nog wel open en waarschuwt 6,2 miljoen mensen, zowel huidige als voormalige klanten, van wie mogelijk gegevens zijn ontvreemd. Het bedrijf wil desgevraagd niet reageren op de bevindingen van de NOS.

Buitenlandse callcenters

Mogelijk ging het om medewerkers van buitenlandse callcenters die Odido inhuurt. Het lukte de aanvallers om in te loggen op Salesforce, een populair softwarepakket waarin klantgegevens worden bewaard. Door middel van scraping, het geautomatiseerd opvragen en opslaan van webpagina's, wisten ze de klantgegevens te bemachtigen.

Odido heeft het incident gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Getroffen klanten worden nog geïnformeerd; dat kan in totaal 48 uur duren. De telecomprovider bracht het datalek gistermiddag naar buiten. Ook klanten van sim-only-dochterbedrijf Ben zijn getroffen.

In München is de jaarlijkse veiligheidsconferentie geopend door de Duitse bondskanselier Merz. In zijn openingstoespraak benadrukte hij dat vrede in Europa niet langer vanzelfsprekend is.

Dit vraagt volgens Merz om een andere Europese houding, waarbij het van het grootste belang is dat Europa zijn positie binnen de NAVO versterkt. Europa moet soevereiner worden en minder afhankelijk van landen die misbruik kunnen maken van hun macht, bijvoorbeeld op het gebied van grondstoffen.

Hoewel Merz aangaf te begrijpen dat steeds meer mensen twijfelen aan de trans-Atlantische relatie met de Verenigde Staten, onderstreepte hij het cruciale belang van samenwerking met de VS voor zowel Europa als de NAVO.

Volgens de kanselier zijn de verschillen met de VS groot, maar hij stelde onomwonden: "Europa en Amerika zijn samen sterker dan ieder voor zich." Hij riep Amerika op om de banden met Europa weer aan te halen.

Franse kernwapens

Een opvallend moment in zijn toespraak ging over nucleaire samenwerking met Frankrijk. Binnen de Europese Unie is Frankrijk de enige kernmacht. President Macron liet eerder al doorschemeren dat Frankrijk zijn kernwapens zou willen inzetten om ook buiten de eigen landsgrenzen voor bescherming te zorgen. Merz erkent nu dat er geheime gesprekken zijn geweest over een dergelijke samenwerking. Europa kon decennialang rekenen op de afschrikwekkende werking van Amerikaanse kernwapens, maar die vanzelfsprekendheid lijkt onder president Trump af te nemen.

De top in München wordt ook wel het 'Davos van de veiligheid' genoemd. Dit jaar verwelkomt de organisatie zeker 60 wereldleiders en afgevaardigden uit ten minste 115 landen. De conferentie bestaat al sinds de jaren 60 en het belang ervan is na de val van de Muur alleen maar toegenomen. Daarmee werden immers ook de voormalige tegenstanders uit de Koude Oorlog welkom.

De conferentie draait vaak om verzoening en dialoog, maar kende in het verleden ook momenten waarop nieuwe conflicten werden ingeluid. Zo bekritiseerde de Russische leider Poetin in 2007 het Westen openlijk, wat achteraf een voorbode bleek van de huidige vijandige houding van Rusland tegenover veel Europese landen.

Confrontatie

Vorig jaar waren het de Verenigde Staten die de confrontatie zochten, toen vicepresident Vance Europa uiterst hard toesprak. Volgens Vance kwam de dreiging voor Europa niet uit China of Rusland, maar vanuit Europa zelf, door de manier waarop het continent omging met immigratie en de vrijheid van meningsuiting.

Dit jaar is Vance er niet, maar heeft de VS zijn minister van Buitenlandse Zaken gestuurd, Marco Rubio. Die staat bekend als iemand die meer de verbinding opzoekt. Daarvoor krijgt hij morgen de kans. Dan zal hij de conferentie toespreken.

Europa- en NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Merz sprak in het Duits over een 'grote kloof' tussen Europa en de VS, bijvoorbeeld op het gebied van politiek en handel. 'De Amerikaanse cultuuroorlogen zijn de onze niet, en wij geloven niet in importheffingen en protectionisme, maar in vrijhandel', aldus de Duitse bondskanselier, die hiermee ook namens de andere Europeanen sprak. Het leverde hem een luid applaus op.

Hij benadrukte eveneens het belang van de NAVO voor de Verenigde Staten. Om er zeker van te zijn dat de Amerikanen in de zaal de boodschap goed zouden begrijpen, hield hij dit korte deel van zijn toespraak in het Engels. De VS kunnen niet zonder de Europeanen, stelde hij. 'Het vertrouwen tussen de bondgenoten heeft er drie generaties lang toe geleid dat de NAVO de sterkste alliantie ooit werd. Laten we dat vertrouwen samen herstellen. Wij doen ons deel.' Ook dit werd met applaus ontvangen.

Daarnaast stak hij namens de Europeanen de hand in eigen boezem. Hij riep op tot een verenigd Europa met meer zelfvertrouwen; een continent dat op eigen benen kan staan."

Het Rotterdamse attractiepark Rivoli staat te koop. Het complete park en de erfpacht van de grond in Rotterdam-Zuid kunnen worden gekocht. Na jaren van tegenslagen en uitstel wil een schuldeiser het park laten veilen.

De huidige eigenaar, ondernemer Hennie van der Most, nam in 2012 het terrein in erfpacht. Sindsdien is hij bezig om de voormalige afvalcentrale in het havengebied om te bouwen tot een attractiepark.

Door onder meer een brand, problemen met de financiering en vergunningverlening liepen de plannen vertraging op. Er staan wel meerdere attracties op het terrein, maar na veertien jaar is het park nog altijd niet open.

'Hele park staat te koop'

De veiling gebeurt op verzoek van een schuldeiser, die op deze manier iets van zijn geld wil terugzien. De veiling gaat online via Vastgoedveiling.nl, onderdeel van Troostwijk Auctions.

"Het hele park staat te koop. Het is niet mogelijk om één attractie te kopen", legt de veilingmeester uit bij de regionale omroep Rijnmond. Kandidaten kunnen tot 16 maart een direct bod uitbrengen. "Zit daar een voor de schuldeisers goed bod bij, dan kan de onlineveiling op 31 maart wel eens niet doorgaan."

'Mes wordt mij op de keel gezet'

De veiling betekent ook dat eigenaar Van der Most een laatste kans krijgt om Rivoli voor zichzelf te behouden. Maar dan moet hij met een goed bod komen om zijn schuldeisers tevreden te stellen.

"Ik begrijp er niets van. Het mes wordt mij op de keel gezet", reageert Van der Most vol ongeloof. "Ik heb tegen die schuldeiser, dat is er één, gezegd dat ik bijna rond was voor een oplossing. Maar hij wilde niet wachten. Onbegrijpelijk." Van der Most is niet van plan om zich bij de ontwikkelingen neer te leggen. "Het moet door. Hoe, daarover ben ik nu in gesprek."

Wat ook meespeelt, is het erfpachtcontract met de gemeente Rotterdam. Van der Most bezit het terrein niet, maar kan er volgens het erfpachtcontract tot 2030 gebruik van maken. De gemeente lijkt inmiddels ook geen vertrouwen meer te hebben in het project en wil het contract vooralsnog niet verlengen.

Woningbouw

Volgens Richard Dieteren van Vastgoedveiling.nl hebben meerdere partijen al belangstelling getoond voor de veiling. Vermoedelijk gaat het niet alleen om partijen die interesse hebben in het attractiepark. "Je moet buiten de gebaande paden denken", legt hij uit. "Iemand zou ook interesse kunnen hebben in het metaal dat in de attracties is verwerkt."

Het is niet uitgesloten dat projectontwikkelaars, die eventueel woningen willen bouwen op deze locatie, belangstelling hebben. De gemeente moet dan nog wel de bestemming van de locatie aanpassen. De gemeente laat weten dat zich nog geen partijen hebben gemeld.

Wie in de stad woont, herkent het vast: verkeerschaos omdat een pakketbezorger langs de weg geparkeerd staat. De vier grootste gemeenten willen daar een oplossing voor. Samen met een aantal bezorgdiensten, waaronder PostNL en DHL, hebben Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht een overeenkomst ondertekend om het aantal centrale verzamelpunten voor pakketten te vergroten.

Bij zo'n pakketpunt of -kluis kunnen bezorgers meerdere pakketten tegelijk uitladen. Mensen kunnen hun pakket daar ophalen. Als er meer van dit soort punten komen, hoeven bezorgers minder vaak bij mensen thuis voor de deur te stoppen, is het idee. Het is de bedoeling dat de verschillende bezorgdiensten gebruikmaken van elkaars pakketpunten.

Behalve PostNL en DHL zijn ook kleinere bezorgaanbieders bij het akkoord aangesloten, zoals DPD, Budbee en VintedGo. Ook de pakketpuntenbedrijven ViaTim en De Buren doen mee.

De afspraken zijn niet in beton gegoten, maar alle partijen hebben wel de intentie uitgesproken om samen te werken. De nieuwe locaties moeten zo worden verspreid over de gemeenten dat een inwoner niet verder dan 300 tot 500 meter zou moeten lopen of fietsen om een pakket op te halen. De gemeenten en bezorgdiensten willen dat uiterlijk in 2028 hebben bereikt.

Bibliotheken en sportkantines

De Amsterdamse wethouder Van der Horst vindt de afspraken hard nodig. "Alleen al in Amsterdam worden dagelijks meer dan 125.000 pakketten bezorgd, waarvan 80 procent bij mensen thuis wordt afgeleverd", zegt zij. "Pakketbussen staan 80.000 keer stil op straat."

De betrokken partijen gaan onderzoeken welke locaties geschikt zijn als pakketpunt, mede gelet op de toegankelijkheid. Bibliotheken en sportkantines worden als voorbeelden genoemd. De afstand tot ov-locaties wordt ook meegenomen. De NS zegt tegen de NOS dat het bedrijf ervoor openstaat om een eventuele samenwerking te bespreken.

Ook het Dutch Metropolitan Innovations-ecosysteem (DMI) is betrokken bij de plannen. Dat is een samenwerkingsverband tussen een aantal Nederlandse gemeenten en bedrijven om het verduurzamen van steden te stimuleren. Aan het DMI-ecosysteem zijn rond de veertig gemeenten verbonden en die kunnen zich op termijn dus ook aansluiten bij de afspraken.

Uitwisseling

Toch is er ook nog veel onzeker over de plannen. DHL en PostNL laten weten dat er nog geen concrete afspraken op tafel liggen over bijvoorbeeld de uitwisseling van pakketpunten. PostNL noemt het convenant wel "een eerste stap" naar samenwerking. Ook DHL ziet mogelijkheden om samen te werken.

Volgens Walther Ploos van Amstel, lector City Logistics aan de Hogeschool van Amsterdam, is het logisch dat de bedrijven meewerken aan het convenant. Hij zegt dat de explosieve pakketgroei in Nederland achter ons ligt, waardoor pakketdiensten op de bezorgkosten moeten besparen. "Het gebruik van pakketpunten en -kluizen betekent minder busjes en minder personeel. Dat maakt het bezorgproces een stuk goedkoper", zegt hij.

Ploos van Amstel benadrukt wel dat de plannen niet betekenen dat de problemen rondom bezorgbusjes helemaal opgelost zullen zijn, want er zijn altijd mensen die het pakketje liever thuis bezorgd willen hebben. Daarnaast blijven er altijd spullen die thuis geleverd moeten worden, bijvoorbeeld boodschappen of meubels.

Op de Duitse luchthaven Keulen-Bonn zijn lange rijen ontstaan door een fout in het beveiligingssysteem. Duizenden passagiers staan in de terminals te wachten tot ze mogen vertrekken, schrijven Duitse media.

De fout deed zich vanochtend voor. Gloednieuwe bagagescanners, die gisteren in gebruik werden genomen, constateerden dat een tas extra gecontroleerd moest worden, maar de eigenaar kreeg de tas desondanks terug. Toen de fout aan het licht kwam, waren de eigenaar en de tas niet meer te vinden.

Alle vertrekkende vluchten werden daarop stilgelegd. Na enige tijd werden de terminals weer vrijgegeven, maar de nieuwe scanners worden vandaag niet meer gebruikt. Bagage moet met het oude systeem worden afgehandeld.

Naar verwachting zal het nog uren duren voordat alle passagiers zijn gecontroleerd. Volgens het Duitse persbureau DPA zijn zo'n twaalf vluchten vertraagd.

Videobeelden van de situatie na het bombardement op de Iraakse stad Hawija zijn niet "willens en wetens" achtergehouden. Ook de commandant, die de beelden bekeek, heeft zorgvuldig gehandeld. Dat is de conclusie van twee commissies die hier onderzoek naar deden.

Het bombardement op Hawija was in 2015 op een bommenfabriek van IS. Pas na publicaties van de NOS en NRC werd duidelijk dat hierbij zeker zeventig burgerslachtoffers waren gevallen.

De commissie-Sorgdrager deed onderzoek naar hoe het kon dat het ministerie van Defensie niets gemeld had over deze burgerdoden. Om daarachter te komen, vroeg de commissie talloze keren naar de beelden die na het bombardement waren gemaakt. Die waren onvindbaar, zo luidde het antwoord.

Beelden bestonden toch wel

Maar na de presentatie van het rapport bleken de verloren gewaande beelden toch bewaard te zijn gebleven. Dat leidde tot verontwaardigde reacties bij de commissie-Sorgdrager, die na het zien van de beelden de conclusies aanscherpte. Volgens de commissie had de commandant, die op basis van de beelden moest melden of er mogelijk burgerdoden waren, niet de waarheid gesproken.

Bekijk hier de beelden van het bombardement in 2015:

Een andere commissie deed vervolgens in opdracht van het ministerie van Defensie onderzoek naar de rol van die commandant. Die commissie concludeert nu dat de commandant "zorgvuldig, volledig en naar waarheid" de informatie heeft opgeschreven en dat hij integer heeft gehandeld.

Demissionair minister Brekelmans zegt dat de commandant op "geen enkele manier verwijtbaar" heeft gehandeld. Hij noemt het voor de commandant "heel belangrijk dat hij niks fout heeft gedaan en integer heeft gehandeld".

'Misverstanden en spraakverwarring'

De commissie die onderzoek deed naar de verdwenen video constateert dat "misverstanden, tekortkomingen, functiewisselingen en spraakverwarring" ervoor zorgden dat de beelden onvindbaar waren. Het advies aan het ministerie van Defensie is daarom om meer te investeren in de informatiehuishouding en archivering.

Brekelmans spreekt in een reactie van "goede lessen". Volgens hem is de archivering inmiddels verbeterd. De minister reisde vorige maand persoonlijk af naar Hawija. Daar bood hij excuses aan voor het bombardement op de stad.

Huishoudens gaan vanaf 2028 op piekmomenten meer betalen voor het gebruik van het stroomnet. Dat heeft de Autoriteit Consument & Markt bekendgemaakt in het rapport Focus Op Energie, dat jaarlijks verschijnt. Later dit jaar gaat de ACM vaststellen hoe de kosten voor het gebruik van het energienetwerk worden berekend.

Volgens de ACM is de maatregel nodig omdat het stroomnet vanaf de namiddag tot rond 21.00 uur overvol is. Het is nog niet bekend hoe de maatregel er precies uit gaat zien.

Gisteren werd bekend dat het stroomnet dermate vol is dat er na de zomer mogelijk geen nieuwe contracten voor stroomaansluitingen worden afgegeven voor huizen in Midden-Nederland. De netbeheerders zeggen dat dat te maken heeft met lange procedures voor het hoogspanningsstation in Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord.

De overheid probeert mensen er al toe te bewegen om op drukke momenten minder stroom te gebruiken. Zo worden burgers erop gewezen dat ze hun elektrische auto beter kunnen opladen buiten de spits en dat ze "energieslurpers", zoals een oude vriezer, beter kunnen vervangen door een energiezuiniger model. Maar die adviezen hebben onvoldoende effect, concluderen netbeheerders.

Wassen buiten de spits

Door de kosten op dit soort momenten te verhogen, zouden mensen een duwtje in de rug krijgen om vooral op rustigere momenten stroom te gebruiken. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld minder geld betalen als de wasmachine buiten de piekuren draait, of als ze hun elektrische auto niet meteen opladen na thuiskomst van het werk.

Twee ondernemers krijgen geen straf voor hun rol bij het tragische ongeval met een Stint in Oss, in 2018. Bij dat ongeluk kwamen vier jonge kinderen om het leven. Volgens de rechter is er onvoldoende bewijs waaruit blijkt dat Stint-oprichter Edwin Renzen en ontwerper Peter Noorlander schuld aan het ongeluk valt aan te rekenen.

Wel werden de twee veroordeeld voor valsheid in geschrifte, maar daarvoor krijgen ze geen straf. Volgens de rechtbank in Den Bosch is een straf "niet opportuun", ook omdat de zaak ruim zeven jaar geleden speelde.

Het Openbaar Ministerie had vijf jaar en vier maanden cel geëist tegen de mannen, die verantwoordelijk waren voor de productie en de verkoop van de elektrische bolderkar. Hun advocaten hadden de rechtbank verzocht het tweetal vrij te spreken, omdat er volgens hen niet genoeg bewijs was dat er problemen waren met de Stint.

Gedurende het proces mochten ook nabestaanden van de vier omgekomen kinderen hun verhaal doen. In emotionele verklaringen uitten ze hun ongenoegen over de houding van de producenten van de elektrische bolderkar. Volgens de families hadden de ondernemers nooit contact opgenomen, geen medeleven getoond en zich vooral beziggehouden met hun eigen zaak en imago.

De rechter zei bij de uitspraak dat de verklaringen "diepe indrukken" hadden gemaakt. Ook zei hij dat hij zich realiseerde dat het vonnis voor de nabestaanden "onbevredigend en pijnlijk" is. Het OM liet kort na de uitspraak weten van plan te zijn om in hoger beroep te gaan.

Begeleidster en ander kind zwaargewond

Op 20 september 2018 werd een Stint met daarin vijf kinderen bij een spoorwegovergang geraakt door een trein. Vier kinderen kwamen om het leven: Dana (8), Liva (4), Fleur (6) en Kris (4). De toen 11-jarige Indy, de oudere zus van Dana en Liva, en de begeleidster raakten zwaargewond.

Dat de zaak pas jaren later voor de rechter kwam, had volgens het OM ermee te maken dat er eerst vooral naar het ongeval zelf en de oorzaak ervan is gekeken. In 2020 werd besloten de begeleidster niet te vervolgen. Volgens het OM had zij er als bestuurder van de Stint alles aan gedaan om het ongeval te voorkomen.

Technische problemen

Daarna richtte justitie de blik op de producent en de ontwerper van de Stint. Dat leidde tot een enorm dossier van vele duizenden pagina's. Onderzoeksbureaus concludeerden de afgelopen jaren dat de bolderkar allerlei technische gebreken had.

Zo was er geen goede remconstructie of remschakelaar. Ook was de gashendel slecht, was er geen opstartbeveiliging en was het maken van een noodstop niet mogelijk. Het Openbaar Ministerie stelde dat de leidinggevenden daarvan op de hoogte waren en dat ze hadden besloten om de feiten te verzwijgen.

Volgens de verdediging waren de problemen bij lange na niet zo erg als het OM stelde en was er sprake van "een tragisch ongeluk", veroorzaakt door een menselijke fout.

De rechter zei in de uitspraak dat er ruimte zit tussen het waarborgen van maximale veiligheid en het "willens en weten" op de markt brengen van een schadelijk product. "En in dat gebied hebben verdachten volgens de rechtbank geopereerd."

Wel richtte de rechter zich nog rechtstreeks tot de Stint-ondernemers, waarbij hij zei dat de rechtbank zich afvroeg "of u met het oog op veiligheid andere en betere ontwerpkeuzes had kunnen maken". Tegelijk benadrukte hij dat er ondanks de vele onderzoeken nooit een oorzaak voor het ongeluk is vastgesteld. "Dus de oorzaak van het ongeval kan daardoor niet in verband worden gesteld met de verweten schadelijkheden."

Het is vrijdag de dertiende en uitgerekend op deze dag leidde demissionair premier Schoof zijn laatste ministerraad. Zijn avontuur als partijloos premier van een ongelukkig kabinet zit er na ruim anderhalf jaar op.

Over anderhalve week staat een nieuwe ministersploeg op het bordes van de koning. En daarmee is het kabinet-Schoof alweer geschiedenis. Er zal nog veel over worden gesproken, maar niet meteen in positieve zin.

Toch zei de demissionaire premier na afloop van de bijeenkomst dat hij "weemoed" voelt bij het afscheid. "Ik denk dat we op een aantal punten belangrijke stappen hebben gezet, bijvoorbeeld op asiel en veiligheid."

Spanningen en conflicten

Van de ministersploeg die op 2 juli 2024 op het bordes van Paleis Huis ten Bosch poseerde, is nog weinig over. Eerst vertrok de PVV en een paar maanden later NSC, de toen gloednieuwe partij die inmiddels weer uit de Kamer is verdwenen.

Daardoor waren er bij deze laatste ministerraad alleen nog bewindspersonen van VVD en BBB. Die maakten het elkaar, ook in dubbel demissionaire staat, niet altijd gemakkelijk. Onlangs was er nog een knallende ruzie over het mestbeleid, die in de ministerraad moest worden beslecht.

Het kenmerkte het kabinet-Schoof van het begin af aan: er waren voortdurend spanningen en conflicten. De vier partijen die er aanvankelijk deel van uitmaakten, zagen er tijdens de lange formatie al nauwelijks heil in, ze gingen een gedwongen huwelijk aan.

VVD-vicepremier Hermans zei vanmorgen op weg naar de laatste vrijdagse vergadering dat ze niet trots is op het "politieke gedoe" binnen de regeerploeg. Het ging in de ministerraad te vaak "over onszelf", vindt ze.

Wat is er bereikt?

En wat is in de tussentijd bereikt? Dit kabinet beloofde veel. "De zon gaat weer schijnen", zei PVV-leider Wilders ruim anderhalf jaar geleden bij de presentatie van het akkoord tussen zijn partij, VVD, NSC en BBB.

Hij doelde onder meer op de asielinstroom. Het kabinet-Schoof zou met de strengste asielmaatregelen ooit komen. Maar die belofte is niet waargemaakt: er is nog geen beleid.

De asielwetten van oud-PVV-minister Faber liggen inmiddels in de Eerste Kamer, maar er wordt pas over gestemd als het nieuwe kabinet er is. Ondertussen is er - vooruitlopend op de strenge aanpak- al wel veel geld van de begroting gehaald.

Dat de asielwetten wel door de Tweede Kamer zijn geloodst, kan als een van de grootste verdiensten van het kabinet-Schoof worden gezien, samen met het extra geld dat voor Oekraïne en defensie is uitgetrokken.

Daar staat tegenover dat het bijvoorbeeld niet is gelukt om de stikstofuitstoot zodanig te verminderen dat het land van het stikstofslot kan en er weer meer vergunningen kunnen worden afgegeven voor bijvoorbeeld bouwprojecten.

Elf maanden missionair

De ploeg benadrukte vandaag dat het kabinet maar elf maanden missionair was en vervolgens, in juni 2025, viel. "Sommige dingen zijn niet gegaan zoals we graag hadden gewild", zei Schoof, "maar daar hebben we ook niet de tijd voor gekregen."

Er wordt wel gezegd dat het kabinet-Schoof één groot experiment was. Het was in naam extraparlementair, wat betekent dat er een grote afstand tussen kabinet en Kamer zou moeten zijn, maar in de praktijk hadden de partijleiders in de Tweede Kamer het voor het zeggen.

De vier partijleiders onderhandelden, soms tot diep in de nacht, over zaken als de Prinsjesdagbegroting en de Voorjaarsnota. En de kabinetsleden, die hun plannen moesten uitvoeren, hoorden dan achteraf wat er van hen werd verwacht.

Partijloze premier

Ook de partijloze premier werd als een democratische nieuwigheid gepresenteerd. Dick Schoof werd gevraagd, toen eenmaal was bedongen dat Geert Wilders, hoewel leider van de grootste partij, het 'Torentje' niet zou krijgen.

Schoof was de hoogste ambtenaar op het ministerie van Justitie en Veiligheid en eerder onder meer Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Hij had alleen achter de schermen ervaring met de politiek en was duidelijk niet gewend aan een plek in de spotlights.

Maar rond zijn laatste ministerraad krijgt hij niets dan lof. De leden van zijn kabinet zijn het erover eens dat de constructie niet werkt. "Je kan niet iemand premier maken als hij niet bij de belangrijkste overleggen kan aanschuiven", zei staatssecretaris Rummenie vanochtend.

Schoof beaamt dat, maar hij noemt zichzelf nog steeds een optimistisch mens. "Zo ben ik begonnen en zo wil ik ook eindigen." Hij vindt dat zijn kabinet alles heeft gedaan wat in de mogelijkheden lag. "In een belangrijke fase in de Nederlandse politiek heeft dit kabinet er gestaan."