NOS Nieuws - Algemeen

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat naar de Fransman Henri Kagan en de Japanner Kenso Soai. Zij deden onderzoek naar de ontdekking van "niet-lineaire effecten en autokatalyse in asymmetrische organische synthese".

In iets begrijpelijker Nederlands: sommige moleculen bestaan in twee varianten, die elkaars spiegelbeeld zijn. Als moleculen de ene kant op gedraaid staan, kunnen ze een andere werking hebben dan als ze de andere kant op gedraaid staan. En dat terwijl ze dezelfde samenstelling hebben.

Wetenschappers noemen dat linkshandig en rechtshandig. Zo is er het voorbeeld van een hoestremmer, die als de moleculen omgedraaid staan een pijnstiller is. "Geneesmiddelen kunnen de ene kant op het gewenste effect hebben, maar de andere kant op hebben ze misschien geen werking of zijn ze zelfs schadelijk", stelt het comité.

Kagan (95) en Soai (76) hebben ontdekt hoe dat precies werkt. Kagan zette de eerste stap met zijn onderzoek uit 1986, waarin hij chemische reacties wist te manipuleren. Soai borduurde daarop voort. In 1995 ontdekte hij een chemische reactie waarbij slechts een van de twee spiegelbeelden werd gevormd.

In de serie Breaking Bad legde scheikundedocent Walter White dit principe ook al eens uit:

Volgens het Nobel-comité hebben Kagan en Soai een oplossing gevonden voor een "chemisch mysterie" van meer dan een eeuw oud. "De chemische reacties die zij hebben ontwikkeld, zijn spectaculair."

Soai, verbonden aan de universiteit van Tokio, hoorde het nieuws toen hij aan het winkelen was. Hij noemt het een van de mooiste dagen van zijn leven.

Miljoen euro

De winnaars krijgen naast de eeuwige roem ook een bedrag van omgerekend ruim een miljoen euro, dat ze met zijn tweeën moeten delen. Ze mogen het geld uitgeven aan wat ze maar willen.

De Nobelprijs voor Scheikunde ging vorig jaar naar een Japanse, Britse en Amerikaans-Jordaanse onderzoeker. Zij deden onderzoek naar zogenoemde metaalorganische raamwerken. Dat zijn een soort sponzen die fruit langzamer kunnen laten rijpen en PFAS uit water kunnen scheiden.

Later deze week worden nog de Nobelprijs voor Literatuur en de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt. Volgende week volgt dan nog de Nobelprijs voor Economie, hoewel dat eigenlijk geen echte Nobelprijs is, omdat die niet door Alfred Nobel zelf is bedacht. De Nobelprijs voor Economie wordt pas sinds 1969 uitgereikt, de andere al sinds 1901.

Britse astronomen hebben een nieuw soort hemellichaam ontdekt: een planeet die draait rond een uitgebrande ster. De ontdekkers noemen het een feniksplaneet, naar de mythologische vogel die oprijst uit zijn eigen as. De ontdekking kan meer vertellen over de verre toekomst van ons eigen zonnestelsel.

Wetenschappers van de universiteit van Warwick beschrijven in het vakblad Nature Astronomy hun ontdekking bij de ster HS 0209+0832, in het sterrenbeeld Walvis. Dat is een witte dwerg, zo'n 250 lichtjaar van de aarde.

Een witte dwerg is wat er overblijft als een ster aan het eind van zijn bestaan zijn meeste massa heeft verloren. Ook de zon wacht dat lot uiteindelijk: de ster zwelt eerst op en slokt de meest nabije planeten op als Venus, Mercurius en misschien de aarde. Het meeste materiaal wordt uiteindelijk de ruimte in geslingerd en vormt een uitdijende nevel rond een nauwelijks meer schijnende kern.

Samengeklonterd

Het nieuwe onderzoek bewijst dat die toestand niet het eindpunt hoeft te zijn van de levenscyclus van het sterrenstelsel. Bij HS 0209+0832 is het materiaal uit de planetaire nevel blijkbaar weer samengeklonterd tot een nieuwe planeet. net zoals miljarden jaren eerder bij het ontstaan van de ster gebeurde. Een 'tweede leg' van deze ster dus.

De wetenschappers konden uitsluiten dat het een planeet was die al eerder was ontstaan, doordat sporen werden gevonden van zware materialen als de metalen zink, koper en niobium. Dat zijn allemaal elementen die ontstaan bij de dood van een ster.

Gerecycled

De nieuwe planeet is een gasreus die iets groter is dan Jupiter. Hij cirkelt elke 4,4 dagen rond zijn ster op slechts 4 procent van de afstand tussen de zon en de aarde. Dat betekent dat deze planeet onbewoonbaar is door de straling van zijn moederster. Doordat de afstand zo klein is. snoept de witte dwerg bovendien de buitenste laag van de planeet weg.

Eerder werden al soortgelijke planeten uit gerecycled materiaal gevonden bij pulsars, het eindpunt van sterren die flink groter zijn dan de zon. Die komen echter veel minder voor in het universum dan sterren zoals de zon. Dat ook bij die categorie nieuwe planeten kunnen ontstaan, was nog niet bekend.

Het kabinet en werkgevers en werknemers hebben na maanden van acties een goed gesprek gehad. Premier Jetten noemde het na afloop een eerste gesprek, waarin af en toe ook gelachen is.

De sfeer was goed, beaamden onder anderen FNV-voorzitter Spekman en VNO-NCW-voorzitter Van Oostrom. De urgentie om verder te praten werd door iedereen gevoeld.

Jetten zei dat de vakbonden in het Catshuis hebben bevestigd dat de acties voorlopig zijn opgeschort. Over een paar weken wordt er verder gesproken.

'Geen bezuinigingsopgave'

Dat moet uiteindelijk leiden tot een sociaal akkoord, maar zo ver is het nog niet. "De onderhandelingen moeten nog echt moeten starten", volgens Jetten. Hij wil dat er in het voorjaar een aantal afspraken zijn gemaakt.

FNV-voorzitter Spekman zei dat er bij die onderhandelingen geen opgave ligt om een bepaald bedrag aan bezuinigingen binnen te halen. Volgens hem werd dat aan tafel door het kabinet beaamd.

Hij wil praten over verbeteringen van de uitkeringen voor werkloosheid of arbeidsongeschiktheid en sluit niet uit dat dit geld gaat opleveren. "Maar wij hoeven niet aan een opdracht te voldoen."

Rekening bij andere ministeries

Volgens minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is de hervorming van de WIA, de uitkering voor mensen die ziek zijn, "echt het grote ding". Het kabinet heeft de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gehaald, maar die zijn niet helemaal weg.

Als het kabinet en de bonden er niet uitkomen, dan komt de rekening terecht bij andere ministeries. Vooral het ministerie van Onderwijs zou dan een groot deel van die rekening moeten opbrengen.

De Franse politie zal de komende periode bij de scholierenprotesten geen gebruik meer maken van flitsgranaten, zegt de minister van Binnenlandse Zaken Nuñez. Een flitsgranaat wordt gebruikt om mensen met een harde knal en lichtflits te verblinden of verdoven.

Het besluit komt nadat een 15-jarige jongen zijn hand kwijtraakte bij een demonstratie in de stad Lens. Burgemeester van Wingles, waar de jongen woont, zegt dat de linkerhand van de tiener geamputeerd is. Ook heeft hij een transplantatie gehad aan zijn rechterhand en liep hij verwondingen op aan zijn gezicht en borst.

Sinds vorige week wordt er in heel Frankrijk bij scholen geprotesteerd tegen problemen in het onderwijs. Scholieren demonstreren tegen onder meer achterstallig onderhoud van schoolgebouwen, te grote klassen, te lange schooltijden en het lerarentekort in Frankrijk.

Opgepakt of gegooid?

Wat er precies misging in Lens, is nog onduidelijk. De oproerpolitie werd opgeroepen toen de demonstratie daar volgens de Franse autoriteiten uitliepen op rellen. Franse media schrijven op basis van een politiebron dat de oproerpolitie een flitsgranaat gooide en dat de jongen die wilde teruggooien. De granaat zou vervolgens in zijn hand zijn ontploft.

Ooggetuigen zeggen dat de flitsgranaat werd gegooid en direct in de hand van de 15-jarige terechtkwam. Hij zou het ding dus niet hebben opgepakt.

Er is een onderzoek ingesteld naar het incident. Het gebruik van een flitsgranaat wordt opgeschort "totdat de waarheid aan het licht is gekomen", zegt Nuñez tegen de Franse tak van RTL.

Meerdere incidenten

Het is niet het eerste incident sinds het begin van de protesten. Tot nu toe raakten 215 scholieren gewond. Zo liep een andere jongen vorige week een dubbele kaakbreuk op toen hij in zijn gezicht werd geraakt door een traangasgranaat. Ook die zaak wordt onderzocht.

Nuñez gaf eerder aan dat er achttien onderzoeken lopen naar geweldsincidenten. De minister heeft de politie opgeroepen om proportioneel geweld te gebruiken.

Op het petitieplatform voor het Franse parlement is een petitie gestart om het gebruik van wapens en granaten te verbieden bij de demonstraties. Die heeft inmiddels al duizenden handtekeningen verzameld.

Demonstraties aangekondigd

Vandaag lijken er geen grote protesten gepland te staan. Veel scholen gaan vandaag gewoon open. Gisteren zei de Franse premier Lecornu dat er drie dagen geen lessen op scholen zouden zijn. Toen was niet duidelijk of scholen daar gehoor aan zouden geven.

Volgens het ministerie van Onderwijs gaan de lessen op 86 procent van de middelbare scholen vandaag gewoon door. Op 528 scholen zijn de lessen deels of compleet opgeschort.

Het lijkt er echter op dat de protesten nog niet zullen ophouden. Een van de grootste vakbonden in Frankrijk, CGT, zei dat er plannen zijn om morgen verder te gaan met demonstreren.

Lecornu zal vandaag een speech houden over de aanhoudende onrust en demonstraties.

Bij Russische aanvallen op verschillende plekken in Oekraïne zijn vannacht zeker vijftien doden gevallen. Bij een aanval op een flatgebouw in de noordelijke stad Pryloeky kwamen zeker negen mensen om het leven, onder wie drie kinderen.

Bij de aanval raakten veertig mensen gewond. Op videobeelden is te zien hoe hulpverleners nog steeds naar mensen onder het puin zoeken.

Shaheds

De Oekraïense president Zelensky spreekt van zware aanvallen op het land. "Een van de belangrijkste doelwitten was onze energie-infrastructuur. De Russen wilden een pijnlijke klap uitdelen", schrijft hij. "In totaal werden zeventig raketten gelanceerd, waarvan vele ballistisch, evenals Shaheds. Helaas zijn slechts enkele van hen neergehaald. Russische ballistische raketten blijven de grootste uitdaging."

Oekraïne heeft tegenaanvallen uitgevoerd op vier doelen, in de regio's Perm, Samara en Astrachan. Daarbij werden onder meer twee oliefaciliteiten geraakt.

De nieuwe generatie Russische Shahed-drones is nog sneller en vernietigender en zet de verhoudingen op het slagveld op scherp:

De doden vielen onder meer in Kyiv, in Pryloeky en in de regio Poltava. Ook de nabijgelegen regio's Charkiv en Dnipropetrovsk waren doelwit. Er is schade aan woningen en fabrieken, melden de Oekraïense autoriteiten.

De Oekraïense luchtmacht zegt dat Rusland vannacht niet 70, maar 130 drones en 48 kruis- en vijf ballistische raketten heeft afgevuurd. Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat zijn strijdkrachten een massale aanval hadden uitgevoerd op faciliteiten in Kyiv en andere regio's.

Doelwitten waren volgens Rusland onder meer het Oekraïense defensiebedrijf Fire Point, waar Oekraïne zijn Flamingo-kruisraketten en drones voor de middellange en lange afstand zou opslaan.

Ballistische raket

Vorige week maakte president Zelensky bekend dat Oekraïne voor het eerst een in eigen land geproduceerde ballistische raket heeft afgevuurd, geproduceerd door Fire Point.

In een interview met persbureau Reuters vorige week vertelde Zelensky te verwachten dat het bedrijf tegen de herfst een FP-9-raket met een groter bereik klaar zou hebben; volgens hem heeft deze ballistische raket een bereik tot en met Moskou.

Oekraïne kampt al maanden met een kritiek tekort aan luchtverdediging, met name om Russische ballistische raketten neer te halen. Daarom heeft Zelensky herhaaldelijk zijn bondgenoten gevraagd om nieuwe wapens te leveren. Die nood groeit nu de Russische luchtaanvallen steeds heviger worden.

Voor studenten en 250.000 oud-studenten gaat volgend jaar de rente op de studiefinanciering en studieschuld omhoog. Voor een deel van hen stijgt de rente met bijna 1 procentpunt, van 2,29 procent naar 3,28 procent.

Hoeveel de rente stijgt, hangt af van of je nog studeert en onder welke terugbetalingsregels je valt. De meeste huidige studenten moeten hun schuld in 35 jaar terugbetalen. Voor hen stijgt de rente een stuk minder: van 2,33 procent naar 2,70 procent.

Het grootste deel van de mensen die inmiddels zijn afgestudeerd vallen onder de terugbetalingsregels van vijftien jaar. Voor hen wordt elke vijf jaar een nieuwe rente vastgesteld. Vijf jaar geleden betaalden ze nog 0 procent rente. Nu wordt dat 3,28 procent.

Waarom verschilt de rente?

De rente op studieleningen wordt gebaseerd op de rente die de overheid betaalt. Dat de rentepercentages zo verschillen, komt doordat ze anders worden berekend. Voor de 15-jaarsregeling is er één peildatum, terwijl voor de 35-jaarsregeling de gemiddelde rente over een langere periode wordt genomen.

Eerder deze week werd bekend dat de totale studieschuld voor het eerst in lange tijd is afgenomen. Wel is het aantal afgestudeerden met een zeer hoge studieschuld, van boven de 50.000 euro, flink toegenomen. Dat is deels te verklaren door het leenstelsel, dat inmiddels weer is afgeschaft.

Er gaan al langer stemmen op om de rente voor deze groep studenten, ook wel de 'pechgeneratie' genoemd, te verlagen. Ook D66, VVD en CDA willen dat: zij hebben in hun coalitieakkoord afgesproken de rente voor studenten op maximaal 2,5 procent te zetten. Tot nu toe zijn er daarvoor nog geen plannen voor naar buiten gekomen.

DUO, de organisatie die over de studiefinanciering gaat, houdt bij de afbetaling van studieschulden rekening met iemands inkomen. Wie weinig verdient, hoeft minder terug te betalen. De schuld die na een aflosperiode overblijft, wordt uiteindelijk kwijtgescholden.

De Houthi's hebben een vliegveld in Aden, in het zuiden van Jemen, aangevallen met raketten en drones. Over schade of slachtoffers is nog niets bekend.

Er zou een raket zijn neergekomen vlak bij de landingsbaan, een paar minuten voordat daar een vliegtuig uit Caïro zou landen. Dat vliegtuig werd net op tijd omgeleid naar Saudi-Arabië. Uit voorzorg werden twee vliegtuigen die op de landingsbaan stonden verplaatst.

Er zou ook een raket zijn afgevuurd op Saudi-Arabië. Die werd ten noorden van de hoofdstad Riyad onderschept en vernietigd. Saudi-Arabië steunt het Jemenitische leger in de strijd tegen de Houthi's.

Gisteren werden er ook al twee vliegvelden in Saudi-Arabië aangevallen door de Houthi's. Daarbij raakten zeker drie mensen gewond.

De Houthi's hebben niet bevestigd dat ze achter de aanval op het vliegveld in Aden zitten. Wel zegt een militair woordvoerder dat met "meerdere drones" het vliegveld van Riyad is aangevallen.

Zeestraat

Eerder deze week begon het Jemenitische regeringsleger een tegenoffensief, waarbij volgens de minister van Informatie de belangrijke zeestraat Bab al-Mandab werd heroverd. Die werd vorige maand door de Houthi's bezet.

Doel van operatie "Dageraad van Jemen" is het beëindigen van de Houthi-coup in Jemen en het heroveren van bezette overheidsinstellingen. De Houthi's hebben nu nog een groot deel van het noorden van Jemen in handen, waaronder hoofdstad Sanaa. Ze worden gesteund door Iran.

Dit zijn geverifieerde beelden van het offensief van het regeringsleger eerder deze week in Jemen bij de zeestraat Bab al-Mandab:

Het aantal mensen dat in Nederland kanker krijgt blijft de komende twintig jaar toenemen. Volgens nieuwe berekeningen van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) komen er in 2045 ieder jaar bijna 170.000 nieuwe diagnoses bij. Momenteel zijn dat er ongeveer 136.000.

De cijfers zijn in de lijn der verwachting, zegt Jaike Schilte-Praagman, senior onderzoeker bij IKNL. "In de komende twintig jaar krijgen we meer ouderen in Nederland, die ook gemiddeld ouder worden. Aangezien kanker op oudere leeftijd vaker voorkomt, brengt dat ook meer kankerdiagnoses mee". Tegen 2045 zal ongeveer 20 procent van de bevolking 70 jaar of ouder zijn.

Maar er speelt meer dan alleen vergrijzing. Een deel van de kankerdiagnoses is te voorkomen door meer in te zetten op preventie, schrijft IKNL. Zo verhogen roken, alcoholgebruik, overgewicht, onvoldoende lichaamsbeweging en blootstelling aan uv-straling het risico op verschillende vormen van kanker.

"Dat preventie werkt, zien we bijvoorbeeld bij longkanker: doordat mannen minder zijn gaan roken, is hun risico op longkanker afgenomen", zegt Schilte-Praagman.

Huidkanker meest voorkomende kanker

Maagkanker is de enige kankersoort waarvan het aantal diagnoses bij zowel vrouwen als mannen naar verwachting verder afneemt. Dat neemt al decennialang af, zegt Praagman, door een lagere inname van zout en gerookt eten, en de succesvolle behandeling van infecties met de bacterie Helicobacter pylori, een belangrijke veroorzaker van maagkanker.

Huidkanker zal daarentegen toenemen, hoewel steeds meer mensen weten dat ze zich goed moeten beschermen. Dat komt doordat het effect van het nu beter insmeren pas na jaren zichtbaar wordt in de cijfers.

In 2045 zal huidkanker de meest voorkomende vorm van kanker zijn, voor zowel mannen als vrouwen, zo schrijft het IKNL in het rapport. Bij mannen is prostaatkanker nu nog de meest voorkomende kankersoort, bij vrouwen is dat borstkanker.

Tanmaxxing

Hoewel veranderingen in leefstijltrends niet zijn meegenomen in de cijfers, wijst het IKNL in haar onderzoek wel op nieuwe zorgelijke ontwikkelingen.

"Denk aan het toenemende gebruik van nicotineproducten onder jonge meiden of online challenges waarbij jongeren zich bewust zo lang mogelijk onbeschermd blootstellen aan de zon". Bijvoorbeeld tanmaxxing, een sociale mediatrend waarbij mensen proberen zo bruin mogelijk te worden.

Volgens Schilte-Praagman is ongeveer 30 procent van de kankergevallen gerelateerd aan risicofactoren die we kunnen beïnvloeden, zoals leefstijl.

"Gezond eten, niet roken, niet te veel drinken en voldoende bewegen helpen. Daarnaast is het belangrijk om je huid te beschermen tegen uv-straling. Het is niet alleen een taak van het individu; we moeten er ook gezamenlijk voor zorgen dat de leefomgeving gezond is en dat mensen gezonde keuzes kunnen maken."

Gewoon pech

Dat neemt niet weg dat ook mensen die gezond leven kanker kunnen krijgen. In veel gevallen is het een kwestie van pech en zijn het andere factoren die een rol spelen. Schilte-Praagman: "Maar een gezonde leefstijl kan zeker bijdragen aan het verkleinen van het risico op kanker."

Door vergrijzing en de daarmee gepaarde stijging van het aantal kankerdiagnoses zal ook het aantal mensen dat overlijdt aan kanker, toenemen. Maar het risico om aan kanker te overlijden neemt echter al jaren af, een trend die zich naar verwachting de komende twintig jaar voortzet.

"Dertig jaar geleden was ongeveer de helft van de kankerpatiënten vijf jaar na de diagnose nog in leven. Inmiddels ligt dat percentage op 71 procent", concludeert Schilte-Paagman. Dat komt onder meer door verbetering van behandelingen, (vroege) diagnostiek en andere factoren, zoals gezonder leven.

De vleermuizen die al maanden een oude basisschool in het Drentse dorp Eext teisteren, zijn eindelijk weg. De school gaf minstens 2 ton uit aan pogingen om de dieren uit zichzelf te laten vertrekken en is daar nu in geslaagd.

Het schoolgebouw van basisschool Prins Willem is verouderd en moet wijken voor een nieuw gebouw. Maar omdat er een kolonie beschermde vleermuizen op zolder woonde, mocht dat niet zomaar. De sloop en nieuwbouw werd al een aantal keer uitgesteld. De dieren mogen niet worden verjaagd of bestreden, ze moeten zich uit eigen beweging verplaatsen.

De school had al vleermuiskasten opgehangen in de hoop dat ze daarheen zouden gaan, maar de soort die er verbleef hield meer van grote ruimtes - zoals het dak van de zolder. Dit voorjaar werd dat dak daarom voor 200.000 euro nagebouwd en naast de school gezet. Het dak had precies dezelfde hellingshoek en ligging ten opzichte van de zon als het bestaande dak.

Eenrichtingsflap

Maar de vleermuizen lieten zich niet verleiden en bleven in het oude dak. Met het oog op de aankomende winterslaap waarin van verplaatsen al helemaal geen sprake meer is, ondernam de school drie weken geleden opnieuw actie.

Aan de gevel van het oude gebouw kwamen eenrichtingsflappen, een soort kattenluikjes waar de vleermuizen wel door naar buiten konden, maar niet meer terug naar binnen. Alle andere openingen van het gebouw werden dichtgemaakt door vleermuizenexperts.

Slopen

Dat heeft gewerkt, zegt een woordvoerder van de gemeente Aa en Hunze tegen RTV Drenthe. "De vleermuizen zijn allemaal uit het schoolgebouw en ze zitten nu in het nagebouwde dak. We kunnen gaan slopen."

De sloop zal naar verwachting dit najaar nog beginnen. De start van de nieuwbouw is begin volgend jaar, en als alles goed loopt kunnen de leerlingen vanaf het schooljaar 2028/2029 lessen volgen in het nieuwe schoolgebouw.

Rotterdam gaat deze hele winter opvang bieden aan dak- en thuislozen. De gemeente noemt het "een grote stap" in de aanpak van dakloosheid. Normaal is de winteropvang gekoppeld aan de temperatuur en gaat deze pas open bij gevoelstemperaturen onder het vriespunt.

Vanaf 1 november is er een vaste plek voor 150 mensen in de wijk Overschie. De winteropvang blijft voor vijf maanden open. Er zullen maatschappelijk werkers en medische hulp aanwezig zijn. De gemeente hoopt door mensen langere tijd op één plek te laten verblijven, hen makkelijker naar een vervolgtraject te begeleiden.

Er zijn op dezelfde locatie ook vijftig plekken voor arbeidsmigranten uit de Europese Unie en twintig voor mensen die wachten op een woning via Centraal Onthaal, het gemeentelijke aanmeldpunt voor dak- en thuislozen.

Avondmaaltijd

Volgens de gemeente slapen dagelijks zo'n tweehonderd tot driehonderd mensen buiten in Rotterdam. Wethouder Astrid Kockelkoren (Dakloosheid) verwacht niet dat zij allemaal gebruik willen maken van de winteropvang, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Wanneer het buiten gaat vriezen, wordt de basisopvang uitgebreid.

De openingstijden van de opvang worden in Overschie ook verruimd. De locatie was eerdere winters open van 18.00 tot 09.00 uur. Vanaf volgende maand kunnen mensen van 16.00 tot 11.00 uur terecht. Dat moet meer rust brengen. Daklozen krijgen ook een avondmaaltijd en ontbijt.

De opvang wordt verzorgd door de Nico Adriaans Stichting (NAS), een zorgorganisatie die zich inzet voor kwetsbare Rotterdammers.

Verkiezingen

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart was het daklozenprobleem een van de belangrijkste thema's in Rotterdam. Het plan voor de permanente winteropvang werd ondertekend door coalitiepartijen Pro, D66, VVD, CDA en Volt. Ook oppositiepartijen PvdD, CU, SP en Bij1 zetten een handtekening.

Het is onderdeel van het Stadsakkoord Dakloosheid, dat bestaat uit elf punten om het groeiende aantal dak- en thuislozen in de stad terug te dringen.

De Nederlandse Staat bouwt het belang in ABN Amro verder af. Op dit moment heeft de Staat nog 20,7 procent van de bank in handen, maar de komende tijd wordt dit verder afgebouwd naar 10,5 procent. Dat maakt NL Financial Investments (NLFI) bekend, dat namens de regering de overheidsbelangen in banken en verzekeraars beheert.

ABN Amro werd tijdens de kredietcrisis opgekocht voor 16,8 miljard euro. Het kabinet wilde met de ingreep voorkomen dat de bank zou omvallen. In 2015 besloot de Staat de aandelen in de bank geleidelijk weer te verkopen. Afgelopen juli werd bekend dat het aandeel inmiddels was teruggebracht naar 20,7 procent.

Jarenlang was de vrees dat de ingreep Nederland geld zou kosten. Maar de afgelopen tijd is de beurswaarde van ABN Amro flink toegenomen, waardoor er veel meer geld wordt verdiend aan de verkoop van de aandelen dan in eerste instantie werd gedacht. Er bestaat nu zelfs een kans dat de Staat er geen geld op verliest en er zelfs een beetje aan verdient.

De NLFI verkoopt de aandelen heel stapsgewijs. Hoelang het gaat duren voordat het aandeel is teruggebracht tot 10,5 procent is niet te zeggen. De laatste verkoopronde van aandelen duurde zo'n tien maanden en leverde bijna 2,5 miljard euro op. Uiteindelijk is de bedoeling dat het belang van de Staat in ABN Amro wordt teruggebracht naar 0.

Europarlementariër Dirk Gotink zegt zijn lidmaatschap van Nieuw Sociaal Contract (NSC) op. Daarmee verliest de door Pieter Omtzigt opgerichte partij zijn laatste volksvertegenwoordiger.

Gotink schrijft op LinkedIn dat hij niet bij een partij wil horen die toenadering zoekt tot Mona Keijzer. "De keuze voor een eventuele samenwerking met Project2029 van Mona Keijzer is voor mij niet te begrijpen."

Keijzer is aanstaande zaterdag gastspreker op de algemene ledenvergadering van NSC in Breda. Ze gaat dan in discussie over de grondbeginselen en uitgangspunten van de partij.

Zelfstandig verder

Het Kamerlid Keijzer, dat sinds haar breuk met BBB als eenpitter in de Tweede Kamer zit, is een nieuwe sociaal-conservatieve beweging aan het oprichten met de naam Project2029.

Volgens Gotink zitten Keijzer en hij "zeker als het over Europa gaat" heel anders in de wedstrijd. Hij vindt "twijfel zaaien over het belang van de EU" onverantwoord en voelt zich daardoor gedwongen om te vertrekken.

Hij gaat in het Europarlement door als zelfstandig lid van de Europese Volkspartij (EVP).

Weggevaagd

NSC kreeg in 2023 in één klap twintig zetels, deed daarna mee aan het kabinet-Schoof, maar stapte daaruit. Bij de verkiezingen die volgden werd de partij weggevaagd.

In januari stopte partijleider Van Hijum. Er is nog geen nieuwe leider. Het bestuur zou werken aan een doorstart. Het is niet gezegd dat daarbij naar een samenwerking met Project2029 wordt gekeken.

Goudstaven, dure horloges, luxeappartementen en privévluchtjes. Een CIA-medewerker wist het de Amerikaanse overheid allemaal af te troggelen met verzonnen missies. David Rush heeft nu bekend voor 194 miljoen dollar fraude te hebben gepleegd.

Toen de 49-jarige Rush in mei werd gearresteerd, vonden FBI-agenten bijna 300 goudstaven in zijn huis, ter waarde van zo'n 40 miljoen dollar. Ook werden er 35 luxe horloges en 2 miljoen dollar aan cash gevonden. Nu blijkt dat de schade voor de overheid nog veel hoger is.

Rush wist de luxegoederen los te krijgen bij de inlichtingendienst door te doen alsof hij die nodig had voor een topgeheime operatie. Voor een andere verzonnen missie kocht hij luxueuze woningen in Florida aan, die hij van plan was voor eigen gewin door te verkopen.

Daarnaast liet hij zich op kosten van de belastingbetaler rondvliegen op privéreisjes. Dat was nog een kostenpost van 1,8 miljoen dollar.

Gelekt

Aanvankelijk hield Rush vol dat hij daadwerkelijk alle luxegoederen nodig had voor zijn werk. Zijn advocaat noemde de berichtgeving "sensatiebelust" en wees erop dat Rush de goudstaven bijvoorbeeld keurig had opgeborgen in een kluis. "Meneer Rush heeft nooit gezegd dat ze van hem waren."

Nu besloot hij toch mee te werken met de aanklagers. Er hangt hem een straf van 20 jaar boven het hoofd wegens fraude.

Tijdens de rechtszaak werd ook duidelijk dat Rush informatie over een geheime bron heeft gelekt naar een buitenlandse overheid. Over welk land dat gaat, is niet duidelijk. Ook bleek hij te hebben gelogen over militaire ervaringen en claimde hij onterecht tienduizenden dollars aan compensatie van het leger.

Toezicht

Amerikaanse media vragen zich af of de zaak bredere gevolgen zal hebben voor het toezicht op de CIA: hoe kan het dat niemand binnen die organisatie vraagtekens zette bij de enorme bedragen die Rush uitgaf? In een reactie op de zaak ging CIA-baas John Ratcliffe daar niet op in.

"David Rush heeft zijn positie en het vertrouwen van het publiek beschaamd en zal volledig verantwoordelijk worden gehouden voor zijn acties", reageert hij schriftelijk. "De CIA zal ervoor blijven zorgen dat de personen aan wie de geheimen van ons land worden toevertrouwd aan de hoogste standaard voldoen."

De voormalige Australische bisschop Christopher Saunders moet de gevangenis in vanwege het seksueel misbruiken van twee Aboriginal mannen. De 76-jarige Saunders kreeg een celstraf van 6,5 jaar opgelegd, maar komt in februari 2031 in aanmerking voor voorwaardelijke vrijlating.

Saunders werd in 2024 opgepakt. Een jury oordeelde in augustus al dat de ex-bisschop schuldig was aan één verkrachting en twaalf gevallen van aanranding. Hij werd toen vrijgesproken van misbruik van een derde jongeman. Nu kreeg de oud-bisschop zijn straf te horen.

Als bisschop had Saunders een belangrijke rol binnen de Australische kerk en kon jarenlang zijn gang gaan in het afgelegen gebied Kimberley. Het misbruik vond plaats tussen 2008 en 2019 in zijn woning, motels en een vakantiehuis van de kerk.

Blijvende schade

Saunders werd in 1976 tot priester gewijd en in 1996 benoemd tot bisschop van Broome. Dat bisdom beslaat ongeveer 770.000 vierkante kilometer, grofweg vergelijkbaar met de oppervlakte van Turkije.

De rechter zei dat Saunders zijn slachtoffers blijvende schade had toegebracht. De aartsbisschop van Perth, Timothy Costelloe, zei in een verklaring dat de mannen die zich hadden gemeld grote moed hadden getoond. "Het spijt ons dat uw vertrouwen zo direct en diepgaand is geschonden door een leider van de kerk."

Veel mensen die vanaf 2029 een nieuwe verwarmingsketel nodig hebben, zullen dan een slimme hybride warmtepomp moeten kopen. De normen worden zo aangescherpt dat een gewone gasgestookte cv-ketel niet meer voldoet.

Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting schrijft aan de Tweede Kamer dat het kabinet de hybride warmtepomp als tussenstap ziet op weg naar aardgasloze verwarming van alle gebouwen in 2050. Dat is belangrijk om de klimaatdoelen te halen.

In 2022 wilde het kabinet-Rutte IV de hybride warmtepomp al vanaf 2026 verplicht stellen, maar dat plan werd geschrapt onder het kabinet-Schoof. PVV, NSC, VVD en BBB vonden vooral de kosten voor huishoudens te hoog.

Ervaringen positief

Het huidige minderheidskabinet haalt het plan nu weer van stal. In het regeerakkoord is afgesproken dat de hybride warmtepomp "de nieuwe standaard" moet worden. Zo'n apparaat haalt zijn warmte uit de buitenlucht en het elektriciteitsnet, maar kan op koude momenten ook nog samenwerken met een cv-ketel op gas.

Honderdduizenden huishoudens zijn de afgelopen tijd overgestapt op een volledig elektrische warmtepomp of een hybride variant. Volgens de minister zijn de ervaringen van veel consumenten positief. De aanschaf wordt al gestimuleerd, maar voor een echte versnelling van de ontwikkeling is meer nodig, aldus Boekholt.

Slim

De nieuwe norm gaat alleen gelden als de cv-ketel vervangen wordt, dus zolang de bestaande ketel functioneert kan die blijven hangen. Ook bewoners van appartementen en monumenten hoeven niet over te stappen. Daar is het vaak niet mogelijk om een warmtepomp te gebruiken.

Het liefst ziet het kabinet dat mensen overstappen op een volledig gasloze warmtepomp, maar ook een slimme hybride variant voldoet. 'Slim' wil zeggen dat de installatie zo kan worden ingesteld dat die vooral stroom gebruikt op momenten dat de vraag naar elektriciteit laag is, net als de prijs. Dat is belangrijk om het overvolle stroomnet te ontzien.

Hybride warmtepomp

Een hybride warmtepomp gebruikt veel minder gas dan een traditionele cv-ketel: de besparing kan oplopen tot 65 procent. De aanschafkosten zijn wel fors hoger: algauw 8000 euro (inclusief installatie), tegenover 2000 euro voor een cv-ketel. Er zijn subsidieregelingen om de aanschaf aantrekkelijker te maken. Daarmee komen de kosten op ongeveer 6000 euro.

Door de lagere energierekening verdien je een hybride warmtepomp volgens Vereniging Eigen Huis nu in ongeveer tien jaar terug. Het kabinet stelt dat ook de komende jaren huishoudens met een warmtepomp een lagere energierekening zullen hebben. Bovendien leidt de investering tot een forse waardestijging van de woning, zo schrijft Boekholt.

De minister realiseert zich dat 6000 euro voor veel mensen nog steeds "verschrikkelijk veel geld" is. Daarom kondigt ze het nu al aan, "zodat je weet dat als je ketel aan vervanging toe is er een kostenpost is en dat je daar rekening mee kunt houden".

De komende tijd gaat ze verder uitwerken hoe ze ervoor kan zorgen dat iedereen tot aanschaf kan overgaan. In ieder geval wil ze renteloze leningen aanbieden.

Verder benadrukt Boekholt dat de hybride warmtepomp "de logische opvolger van de cv-ketel" is. "Net zoals we eerst de VR-ketel met verbeterd rendement kregen en daarna de HR-ketel met hoog rendement."

De Amerikaanse president Trump is van plan "zeer binnenkort" te bellen met zijn Russische ambtsgenoot Poetin over de dode in een pestinstituut in Irkoetsk. Volgens Russische media overleed de vrouw aan de pest, maar de autoriteiten weerspreken dat en hebben het over "een longontsteking met onbekende oorzaak".

"Er staat een telefoontje gepland, al snel", antwoordde Trump op vragen van verslaggevers. "We praten er al uitgebreid over. Morgen kunnen we er waarschijnlijk meer over zeggen."

Trump had Rusland een dag eerder al steun aangeboden, mocht dat nodig zijn. Een Kremlin-woordvoerder reageerde daarop dat "wederzijdse steun altijd op prijs wordt gesteld", maar zei nog niet of er ingegaan wordt op het aanbod.

Transparantie cruciaal

Afgelopen vrijdag overleed een laboratoriummedewerker van het anti-pestinstituut in Irkoetsk, dat al bijna 100 jaar onderzoek doet naar de ziekte. Russische media schreven dat de 28-jarige vrouw besmet was geraakt met de pest toen een reageerbuis brak.

De Russische autoriteiten spreken dat tegen en zeggen dat de doodsoorzaak van de vrouw nog niet is vastgesteld. Uit voorzorg zijn wel mensen met wie zij in contact is geweest in quarantaine geplaatst. Er zijn nog geen verdere besmettingen gemeld.

Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft contact gezocht met de Russische gezondheidsdiensten om meer informatie te krijgen. De organisatie hoopt meer details over de besmetting en de Russische aanpak te krijgen en bood aan waar nodig bij te springen.

Volgens de WHO is de risico-inschatting op dit moment "gematigd tot klein voor Irkoetsk, klein voor Rusland en bijzonder klein voor Europa". WHO-chef Tedros benadrukt dat "tijdige, volledige en transparante informatie onder de internationale afspraken essentieel is om tegenstrijdige rapporten op te helderen en een nauwkeurige beoordeling te maken van de gezondheidsrisico's".

'Geen paniek, wel aandacht'

"Misschien is het niets, misschien is het groter dan we denken, we weten het niet", reageerde de Amerikaanse minister Rubio van Buitenlandse Zaken gisteren. "We houden het nauwlettend in de gaten en ik denk dat de hele wereld dat doet."

"Er is geen reden tot paniek, maar wel voor aandacht", vervolgde hij. "Als zoiets ontsnapt, kan het snel gaan." Hij merkte wel op dat er momenteel maar weinig gereisd wordt tussen Rusland en de VS. De ziekte is te behandelen met antibiotica als die op tijd wordt ontdekt.

De Amerikaanse ambassade in Rusland zegt de situatie nauwlettend te volgen, maar waarschuwt ook maar weinig mogelijkheden te hebben om Amerikanen in Rusland te helpen, zeker buiten Moskou. De ambassade wijst erop dat een negatief reisadvies nog voor het hele land geldt uit algemene veiligheidsoverwegingen.

Het passagiersschip dat gistermiddag vastliep langs de kust bij Zeeuws-Vlaanderen, is vanzelf losgekomen van de zandbank. Door het hoogtij rond middernacht stond het water daar hoog genoeg voor.

Rondvaartboot de Festijn had gisteren 75 mensen aan boord, onder wie vijf bemanningsleden. Zij werden geëvacueerd met reddingsboten van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM). Veel van de opvarenden waren op leeftijd, waarmee rekening werd gehouden bij de reddingsactie.

De KNRM zette ook nog een helikopter in, maar die bleek niet nodig. Een woordvoerder sprak van een "grote reddingsactie".

Zeehondensafari's

Drie bemanningsleden bleven achter op het schip om te wachten op het eerstvolgende hoogtij, schrijft Omroep Zeeland. Nu is de Festijn veilig terug in de haven van Breskens.

Hoe het schip precies kon vastlopen, is nog niet duidelijk. Het wordt regelmatig ingezet voor rondvaarten met passagiers die zeehonden willen spotten. De Festijn is ongeveer 100 jaar oud.

Het is niet de eerste keer dat passagiers van de Festijn geëvacueerd moesten worden. Tijdens een zeehondensafari ontstond vorig jaar rook in de machinekamer, waarna 63 passagiers van boord moesten worden gehaald.

De Zweedse politie heeft een gewapende man neergeschoten bij het koninklijk paleis in Stockholm. Agenten waren opgeroepen na meldingen van een agressieve man.

Volgens de Zweedse omroep SVT had de man een mes bij zich. Wat hij van plan was, is nog niet bekend.

Zo'n twintig politieauto's kwamen op de melding af. Tijdens zijn arrestatie openden agenten het vuur op hem. De man is zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht, maar hij is niet in levensgevaar.

Tijdens het incident waren koning Carl Gustav of andere leden van de koninklijke familie niet in het paleis aanwezig. Er is volgens de politie ook geen verder gevaar voor de openbare orde.

"Ik zal nooit meer degene zijn die ik op 6 oktober was, dat is onmogelijk", vertelt de 37-jarige Maxim Harkin. "Je kunt herinneringen niet uitwissen en het allemaal maar vergeten. Hoe graag ik dat ook zou willen."

Harkin behoorde tot de laatste groep gijzelaars die vorig jaar werd vrijgelaten uit Gaza, als onderdeel van een akkoord tussen Israël en Hamas. De vreugde in Israël was groot. Maar voor de vrijgelaten gijzelaars moest de grootste uitdaging nog beginnen.

"Aan de ene kant was het een enorme opluchting om mijn familie weer te zien en te zien dat het goed met ze ging", vertelt Harkin. "Maar het was voor mij ook direct duidelijk dat de echte strijd nog moest beginnen. Nu moeten we gaan vechten voor de mentale en fysieke gezondheid van onszelf en van onze families."

Ontvoerd naar Gaza

Harkin was met vrienden op het Nova-muziekfestival toen Hamas de aanval opende in de ochtend van 7 oktober 2023. "Mensen gilden, huilden en smeekten om hun leven", vertelt hij in de woonkamer bij zijn moeder aan de NOS.

Duizenden festivalgangers sloegen op de vlucht, onder wie Harkin. Na een telefoontje van een vriend besloot hij om te keren om hem te helpen. Zijn vriend werd doodgeschoten en zelf werd hij ontvoerd naar Gaza.

"Over de hele lengte van de weg zag ik overal enorme hoeveelheden lichamen." Hij spreekt op een rustige toon, zonder veel emoties te laten zien. "Alles en iedereen was bedekt met bloed."

De eerste maanden bracht Harkin bovengronds door in woningen, maar het grootste deel van zijn gevangenschap verbleef hij in tunnels onder de grond. "Ik heb een jaar en vier maanden doorgebracht zonder naar boven te gaan, zonder de zon te zien, zonder frisse lucht."

Hij verscheen in twee propagandavideo's van Hamas. In een ervan is hij te zien in een tunnel met een bebloed verband om zijn hoofd. In de video vertelt hij dat hij gewond is geraakt bij een Israëlisch bombardement. Ook uit hij kritiek op de aanvallen van het Israëlische leger en roept hij de bevolking op om in actie te komen.

"Het is allemaal in scène gezet", vertelt Harkin nu. "Het was geen bloed, maar tomatensaus dat ze op het verband hadden gesmeerd. Ik had het liever opgegeten." Er verschijnt een kleine glimlach op zijn gezicht als hij erover praat.

Trauma duurt voort

Na 738 dagen gevangenschap kwam Maxim Harkin vrij op 13 oktober 2025. "Ik heb mijn rijbewijs weer terug", grapt hij. "Dat betekent dat ik relatief gezond ben, toch?" Hij lacht opnieuw. Maar vertelt daarna dat hij nog verre van hersteld is.

Hij woog zo'n 50 kilo toen hij thuiskwam. Nog steeds heeft hij weinig eetlust, slaapt hij slecht en de meest alledaagse dingen bezorgen hem flashbacks naar zijn tijd in gevangenschap. "Dat kan een bepaalde kleur zijn, een geur, een geluid, echt van alles."

Hij krijgt hulp van de overheid en ook van allerlei particuliere initiatieven, zoals 255. Die organisatie begeleidt voormalige gijzelaars en hun families en kijkt waar zij behoefte aan hebben. Zo vormt 255 een brug tussen de voormalige gijzelaars, hun families en de overheid.

Volgens Elyah Kadish, manager en hulpverlener bij 255, is de grootste uitdaging het gebrek aan specifieke kennis en expertise. "Er bestaan allerlei inzichten als het gaat om gijzelaars, maar we zijn nog nooit geconfronteerd met een gebeurtenis op deze schaal, waarbij zo'n groot aantal burgers is blootgesteld aan het soort geweld dat op 7 oktober heeft plaatsgevonden."

Volgens Kadish is het daarom afwachten hoe hun trauma's zich de komende jaren zullen ontwikkelen. Dat vormt een uitdaging voor de behandeling ervan. Bovendien is het volgens haar ook belangrijk dat de families voldoende aandacht krijgen. "De voormalige gijzelaars worden door de staat erkend als slachtoffers en krijgen hulp, maar hun families niet altijd."

Ook voor Maxim Harkin is het welzijn van zijn familie belangrijk. "Ik denk dat zij het zwaarder hebben gehad dan ik. Ik wist in elk geval dat ik nog in leven was, zij hadden geen idee. Fysiek en mentaal zijn zij er ook helemaal aan onderdoor gegaan."

Maxim zelf vindt momenteel vooral steun bij de reacties op straat en sociale media. "De warme woorden van mensen hier in Israël, maar ook in de rest van de wereld, zijn heel belangrijk. Dat helpt mij."

Na maanden van acties en stakingen gaan vandaag de werkgevers en werknemers weer in gesprek met het kabinet in het Catshuis. Eerder liepen de vakbonden weg, maar nu de bezuinigingen op de AOW, WIA en WW zijn geschrapt willen ze weer praten.

De politiek verwacht nogal wat van de sociale partners, oftewel 'de polder'. Vijf vragen over een mogelijk sociaal akkoord.

Wat wordt er nu verwacht van de polder?

"Samenwerking met de sociale partners, samenleving en beide Kamers is de enige weg vooruit", schrijft het kabinet in de uitnodiging. Vergrijzing, baanverlies door kunstmatige intelligentie en uitval door ziekte worden genoemd als grote maatschappelijke uitdagingen.

De polder moet meedenken over de houdbaarheid van de sociale zekerheid, vindt het kabinet. Ook moet er een plan komen voor een sterkere economie, oftewel over de toekomst van het verdienvermogen van Nederland zoals omschreven in het rapport-Wennink.

Het is geen verrassende agenda, want hierover spraken de vakbonden en werkgevers de afgelopen maanden zelf al formeel en informeel, zonder het kabinet. Dat economische groei de beste manier is om sociale voorzieningen te bewaken, beamen de sociale partners. Ook zijn ze het ermee eens dat er iets moet gebeuren aan de arbeidsongeschiktheidsbeoordelingen in het kader van de WIA.

Komen er helemaal geen bezuinigingen meer op de sociale zekerheid?

Waarschijnlijk toch wel, maar op dit moment is nog niet te zeggen hoeveel. Wel duidelijk is dat om de vakbonden weer aan tafel te krijgen het minderheidskabinet de aangekondigde bezuinigingen op de sociale zekerheid helemaal uit de begroting van het ministerie van Sociale Zaken heeft gehaald. Dat laat een gat van 2,4 miljard euro achter op de begroting.

Daarmee is duidelijk dat het probleem nog niet is opgelost. "Rekeningen gaan niet weg door te doen alsof ze er niet zijn. Er zal hervormd moeten worden, linksom of rechtsom", zei minister Heinen van Financiën vorige week bij de Algemene Financiële Beschouwingen.

Dus het kabinet rekent erop dat de gesprekken in de polder uiteindelijk wel moeten leiden tot een akkoord met besparingen. Vooral bij de WIA is de verwachting dat dat moet lukken. En tegelijkertijd is nog niet gezegd dat die gesprekken in het voorjaar al klaar zijn en of ze wel leiden tot genoeg besparingen om het begrotingsgat te dichten.

In dat geval gaat de coalitie in het voorjaar opnieuw het gesprek aan met elkaar om dat op te lossen en te bekijken of en waar extra bezuinigingen nodig zijn. Voor nu staat het begrotingsgat in ieder geval voor de helft (1,2 miljard) geparkeerd bij Onderwijs.

Wat heeft Nederland aan zo'n akkoord?

Nederland heeft een lange traditie van overleg tussen werkgevers en werknemers. Het Akkoord van Wassenaar uit 1982 wordt vaak genoemd als een belangrijke historische uitkomst van polderoverleg. De economie draaide slecht, de werkloosheid was hoog en de polder werd het uiteindelijk eens over loonmatiging. Een ander voorbeeld is het pensioenakkoord uit 2019, dat een rigoureuze wijziging van het pensioenstelsel mogelijk maakte.

Het voordeel van zulke akkoorden is dat de handtekening van werkgevers en werkgevers ervoor zorgt dat de plannen standhouden, ook als een kabinet valt. Het geeft dus een kans om grote maatschappelijke of economische problemen aan te pakken, zonder dat vakbonden en werkgevers weer nieuwe eisen op tafel leggen.

Waarover is men het eens wat betreft de WIA?

Zowel werkgevers als werknemers vinden dat het beoordelingssysteem voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA te complex is. Niet de aandoening bepaalt of je een uitkering krijgt, maar de hoogte van het inkomensverlies. Bij de berekening daarvan zijn de afgelopen jaren veel fouten gemaakt. En mensen met een hoger inkomen hebben meer kans op een uitkering. Daarnaast groeit de wachtlijst door een tekort aan keuringsartsen.

Verder vinden werkgevers dat er te veel Nederlanders in de WIA belanden. In 2018 kende het UWV nog 41.400 nieuwe WIA-aanvragen toe. In 2025 waren dat er 71.300. Vakbonden wijzen erop dat Nederlanders steeds wat langer moeten doorwerken en vaker uitvallen richting hun pensioen. Ook zouden werkgevers te weinig doen om uitval en, uiteindelijk, arbeidsongeschiktheid te voorkomen.

Al eerder maakten werkgevers en werknemers afspraken over gezond doorwerken tot aan het pensioen en over het continu bijscholen van personeel om te voorkomen dat werknemers zonder werk komen te zitten. Dat levert nog te weinig resultaat op, zeggen de vakbonden. Zij willen dat werkgevers verplicht werk moeten maken van preventie en bijscholing.

Op hun beurt zetten nu werkgevers loondoorbetaling bij ziekte op de agenda. In navolging van het rapport-Wennink vinden werkgevers dat zij te lang moeten doorbetalen bij ziekte. Ziekteverzuim zal dus op de agenda staan, maar over het terugdringen van verzuim verschillen de sociale partners sterk van inzicht.

Wanneer ligt er zo'n sociaal akkoord?

Het overleg van vandaag lijkt vooral bedoeld om het gesprek te herstarten. Ook wil het kabinet een tijdspad bespreken voor zo'n sociaal akkoord.

Vorige week noemde minister Heinen het voorjaar als "ijkpunt", maar de vakbonden hebben geen haast. Voor de kerst zal er geen akkoord liggen, zeggen zij. Het kan een kwestie van maanden zijn, of misschien wel twee jaar, laten ze weten.

Ook is nog de vraag of het één groot akkoord moet worden. Het kan ook zijn dat er aparte akkoorden komen over bijvoorbeeld verzuim, arbeidsmarkt en economische groei.