NOS Nieuws - Algemeen

Ronald Koeman is vannacht bij lange na niet de enige Nederlander die met een strategie moet komen. De WK-wedstrijd tussen Nederland en Marokko begint pas om 03.00 uur en dus is het niet de vraag in welke kroeg en met welk gezelschap je gaat kijken, maar óf je diep in de nacht gaat kijken en hoe je dat dan aanpakt.

Dat veel Nederlanders wakker zullen blijven, is zo goed als zeker. Ruim 1,6 miljoen Nederlanders keken de laatste wedstrijd tegen Tunesië. Die begon afgelopen vrijdag om 01.00 uur, terwijl er toen niet meer veel op het spel stond. Oranje won die wedstrijd met 3-1. De wedstrijd van vannacht zal duidelijk maken of Nederland of Marokko de achtste finales tegen Canada gaat spelen.

Op de NOS-Instagrampagina kwamen veel reacties binnen van mensen over hun strategie. Ook spraken verslaggevers in heel Nederland mensen over de wedstrijd.

'Geen zin in samenvatting'

"Ik ga gewoon een nacht doorhalen", zegt een man. "Dat moet wel. Het is een heel spannende wedstrijd." Hij denkt dat Marokko met 3-2 gaat winnen.

Onder de nachtbrakers van komende nacht zitten ook kinderen. "Ik ga om 20.00 uur naar bed en word om 03.00 uur wakker gemaakt door mijn ouders", zegt Cris uit groep 7. "Ik ben heel erg voor Nederland en hoop dat ze dit keer het WK winnen." Klasgenoot Ilyes gaat ook kijken. "Het WK is maar één keer in de vier jaar en ik heb geen zin om een samenvatting te kijken."

Zo denken meer mensen erover, in Hengelo verwacht deze kroegbaas duizend bezoekers:

In het huis van de 40-jarige Linda Bos zijn de matrassen voor de wedstrijd van Oranje naar beneden gehaald. Ze volgt het WK voetbal samen met haar man en kinderen van 9, 11 en 13 op de voet. "Het is een mooie herinnering voor ons als gezin. Later kun je op deze wedstrijd terugblikken en zeggen dat je in de woonkamer ging kamperen."

Het idee is om voor elke wedstrijd van vanavond de wekker te zetten en powernaps tussendoor te doen, vertelt Bos aan de telefoon. "Als de een wakker is en de ander niet, hoor je het wel als er gescoord wordt."

"Mijn man en ik komen allebei uit een voetbalfamilie en onze drie kinderen zijn fanatieke hockeyers. Als gezin zijn we heel fanatiek met voetbal. De jongste van 9 kent wereldwijd heel veel spelers."

Gewoon naar school

Het gezin keek de wedstrijd Nederland - Tunesië ook live, maar dan op de bank. "Toen hadden we het geluk dat de scholen die vrijdag dicht waren vanwege de hitte." Dat gaat deze keer niet, de kinderen van Linda moeten morgenochtend gewoon in de klas zitten. "Dat is wel pittig, maar we zien het de volgende dag wel weer met de vermoeidheid. Het is bijna vakantie."

Oranje tompouces worden vannacht niet gegeten bij Linda. "Ik denk dat het vooral ijsjes worden, want het is nog steeds warm in huis."

Is het erg om een nacht door te halen?

"Het kan voor een keer niet zoveel kwaad", zegt neuroloog en somnoloog Iris Knottnerus van het Medisch Spectrum Twente over een nacht doorhalen. De slaapexpert adviseert mensen die dat gaan doen wel om hun alcoholgebruik te beperken. "Je slaapt lekker in op alcohol, maar voor je slaapkwaliteit is het niet goed."

Ook koffie en thee en sigaretten kun je volgens Knottnerus beter achterwege te laten.

Al is het volgens Knottnerus raadzamer om in plaats van door te halen, wel wat slaap proberen te pakken. "Mijn advies is om om 21.00 uur naar bed te gaan en een paar uur slaap te pakken en 02.30 uur de wekker zetten. Na de wedstrijd kun je dan hopelijk nog een of twee uur slapen."

Met vier of vijf uur aan diepe slaap vooraf en een of twee uur na afloop van de wedstrijd, kom je volgens Knottnerus de dag morgen best aardig door. "Dinsdagnacht slaap je dan wel een beetje bij." Al is het volgens de slaapexpert eigenlijk het beste om gewoon naar bed te gaan en morgen overdag de wedstrijd terug te kijken. "Maar dat is natuurlijk niet zo leuk."

Ook de 26-jarige Bas Velzel gaat de wedstrijd op het onchristelijke tijdstip kijken, maar zijn aanpak is anders. Hij is vanochtend expres vroeg opgestaan in de hoop dat hij moe genoeg is om vanavond vroeg in slaap te vallen. "Ik had de wekker om 05.30 uur gezet." Na zijn werk is Velzel naar de sportschool gegaan om zich helemaal "af te matten". "Ook neemt hij nog melatonine in.

Zijn wekker gaat vannacht om 02.45 uur en dan gaat hij naar familie in de buurt. "De voorbeschouwing laat ik aan mij voorbijgaan." Hoewel Velzel 2-1 voor Nederland heeft voorspeld, ging hij in de loop van de dag twijfelen. "Het zou wat zijn dat je midden in de nacht wakker wordt om een verlieswedstrijd te kijken, maar we houden hoop. Ik ga voor een overwinning voor Nederland."

Na de kroeg door naar werk

De 26-jarige Niek van Kuilenburg verkiest de lokale kroeg boven thuis of bij familie kijken. "Vanwege het onorthodoxe tijdstip gaan we netjes op tijd naar bed en zetten we de wekker om 02.30 uur." Na afloop rijdt Van Kuilenburg waarschijnlijk meteen door naar zijn werk.

Hij maakt zich geen zorgen over een eventueel slaaptekort. "We gaan op tijd naar bed. Voor een nacht is dit prima te doen en het is fijn dat ik eerder op werk kan beginnen." Alcohol is vannacht niet aan de orde. "We drinken netjes water en een frisje, want we moeten morgen allemaal weer werken."

Van Kuilenburg vermoedt dat hij zich in de kroeg niet gaat vervelen. "Ik denk dat het een spannende wedstrijd wordt. Ik heb 2-1 voor Nederland voorspeld, maar ik hoop dat het een makkelijke 3-0 wordt."

Terwijl in Venezuela vijf dagen na de aardbevingen nog steeds overlevenden onder het puin vandaan worden gehaald, komen ook tragische verhalen naar buiten. Zo is van een groep van 146 Venezolanen die precies op de dag van de bevingen door de VS waren uitgezet naar hoofdstad Caracas weinig meer vernomen, schrijft Spaanse krant El País.

Ze zijn nog te zien op beelden die zijn gemaakt van hun aankomst op de internationale luchthaven. De Venezolaanse dienst die gaat over de terugkeer van landgenoten deelt van elke binnenkomende vlucht gepolijste opnames, bedoeld om een warm welkom uit te stralen. Te zien is hoe het hoofd van de dienst de Venezolanen begroet en een cadeaus geeft aan jonge kinderen.

Maar onder die beelden van roltrappen en douanehokjes met opgewekte gitaarmuziek verschenen al snel bezorgde berichten. "Zou u informatie kunnen geven over de mensen die met die vlucht zijn aangekomen en na de aardbeving nog steeds niet thuis zijn gekomen?", schrijft Moises Valdivia. "De ongerustheid begint overweldigend te worden."

Overgebracht naar hotel

Duidelijk is dat veel familieleden van passagiers op vlucht 164 niet weten dat de 120 mannen, 19 vrouwen en 7 kinderen naar een hotel even buiten de hoofdstad zijn gebracht. De Venezolaanse regering houdt ze daar vast in afwachting van medische controles en administratieve zaken. Het is een sober gebouw, eerder gebruikt als daklozenopvang en isolatieplek.

Dit Hotel Santuario La Llanada ligt uitgerekend in kustregio La Guaira, waar bewoners aan het begin van die avond de heftigste bevingen in meer dan een eeuw voor de kiezen krijgen, met een kracht van 7,2 en 7,5. Het hotel werd daarbij ook verwoest.

De krant El País sprak veel familieleden van Venezolanen die tijdens de aardbevingen vastzaten in het hotel, onder wie Daniela. Haar man Joan (28) was eerder deze maand opgepakt op weg naar zijn werk in Florida, vertelt ze, en op de dag van de bevingen gedeporteerd. Hij zat op bed in hotel La Llanada toen alles om hem heen begon te trillen. Hij maakte dat hij wegkwam.

"Net toen hij bij de deur stond, stortte het hotel in en kwam hij onder het puin terecht", vertelt Daniela. "Hij vertelt dat hij het heeft overleefd doordat er een stapelbed boven op hem viel. De matrassen hielpen hem om weerstand te bieden aan het gewicht van het puin." Na drie uur wist hij zich op eigen kracht in veiligheid te brengen, anders dan vele anderen van vlucht 164.

Deuren dicht

Zo overleefde in het hotel Arturo Alejandro Morales de aardbeving niet. De dag na de ramp zou hij 25 jaar zijn geworden, vertelt zijn vader. Arturo José had geen idee dat zijn zoon was uitgezet en ging er na de bevingen van uit dat hij nog vastzat in de VS. Een kennis die op dezelfde vlucht zat moest hem het slechte nieuws vertellen.

De ouders van Anderson Daniel Salcedo Lozano (21), die ook in het hotel zat, richten hun woede op de Venezolaanse regering. Hun zoon ligt in kritieke toestand in een ziekenhuis, zijn benen zijn geamputeerd. Van een overlevende hoorden ze dat de deuren dicht bleven tijdens de beving. "Ze hielden ze opgesloten alsof het dieven of misdadigers waren", zegt moeder Yulis Salcedo.

Interim-president Rodríguez stelde na de bevingen dat de hulpdiensten met man en macht bezig zijn met een grote reddingsoperatie, maar daar merken deze naasten niets van. "Het hotel waar iedereen van deze vlucht verbleef, is ingestort", schrijft Daniely Hurtado twee dagen na de ramp bij de vliegveldvideo. "Er is niemand bezig met het ruimen van het puin. Help, alsjeblieft!"

Ook Verónica Nieves ziet weinig gebeuren bij het hotel waar haar zwager tijdens de bevingen vastzat. "Er zijn daar nog mensen in leven", gelooft ze. "Er zijn nauwelijks reddingswerkers geweest, nauwelijks mensen die kunnen helpen." Andere naasten van teruggekeerde Venezolanen stellen dat functionarissen zoekende familieleden bij het hotelpuin tegenhouden.

En dus blijven familieleden aandacht vragen voor het lot van hun dierbaren, en blijven ze vermissingsflyers verspreiden: online, in ziekenhuizen en rond wat een week geleden nog een hotel was. "Desaparecido" (vermist) staat daarop boven vrolijke foto's van jonge mannen en vrouwen die een week geleden vanuit de VS nog een hele toekomst voor zich zagen.

In een normale week bellen misschien vijf mensen Elektricien Louwmans voor een zwaardere stroomaansluiting. Maar dit zijn geen normale weken. "Ik denk dat wij momenteel twintig à dertig aanvragen hebben voor verzwaring in de regio Utrecht alleen al", zegt Herman Hulsman, die na tientallen jaren als elektricien nu de telefoon bemant.

En niet alleen bij dit bedrijf blijft de telefoon maar rinkelen. In aanloop naar 1 juli is er een run op zwaardere stroomaansluitingen. Mensen willen die nog snel regelen voordat er voor huishoudens nieuwe minder gunstige regels gaan gelden. In sommige regio's start bovendien een volledige aansluitingsstop.

Het Nederlandse stroomnet raakt steeds voller. Die problemen spelen niet de hele dag, maar vooral als mensen tegelijk veel stroom gebruiken, bijvoorbeeld tussen 16.00 en 21.00 uur. Zeker naarmate meer mensen elektrisch koken, verwarmen en rijden.

Mensen hebben haast

In diverse regio's kunnen netbeheerders nog maar beperkt aansluiten en verzwaren. Vanaf 1 juli gelden nieuwe regels om die schaarse ruimte eerlijk te verdelen. Voorheen hadden kleinverbruikers, zoals huishoudens, nog een voorkeurspositie. Straks sluiten ze met alle anderen aan in de rij.

"Veel mensen hebben opeens haast", zegt Hulsman. "Niet omdat ze het direct nodig hebben, maar omdat ze het van tevoren klaar willen hebben voor de verduurzaming." Veel aanvragers willen gaan koken op inductie, denken aan een warmtepomp of willen een laadpaal.

Ook Erwin Olij uit Amersfoort krijgt vandaag een zwaardere aansluiting. "Ik wil een laadpaal laten installeren voor een toekomstige elektrische auto", zegt Olij. Zijn broer woont in Utrecht, en waarschuwde hem het op tijd te regelen toen hij zelf nul op het rekest kreeg. "Ik doe het uit voorzorg."

Piek in Utrecht

Netbeheerders zien de stijging goed in hun cijfers. Bij Liander verdubbelde het aantal aanvragen in de periode van januari tot halverwege juni ten opzichte van 2025. Bij Enexis steeg het met tweederde. Stedin krijgt normaal 300 tot 400 aanvragen per week, wat eind februari al was gestegen tot 600.

In sommige regio's hebben mensen nog een reden om alvast een verzwaring aan te vragen. Eind april bleek dat het stroomnet rond Utrecht zo vol is dat er vanaf 1 juli een aansluitingsstop geldt. Die aankondiging leidde bij Stedin, dat het Utrechtse stroomnet beheert, tot een nog grotere piek. Eind april kreeg de netbeheerder wekelijks 2700 aanvragen. Inmiddels ligt dat aantal weer wat lager, 1600 aanvragen per week.

Naast Utrecht geldt ook in delen van Noord-Brabant een volledige aansluitstop. Het gaat onder meer om delen van de gemeenten Den Bosch, Eindhoven en Helmond.

Bedrijven als Elektricien Louwmans haken in op deze hausse. In advertenties op sociale media roepen ze mensen op hun zwaardere aansluiting nog aan te vragen voor 1 juli. Intussen proberen de netbeheerders de toestroom juist te temperen en in goede banen te leiden.

Zo belt een team van Stedin mensen die een aanvraag hebben gedaan. "Om na te gaan: heb je het echt nodig? En heb je het nu nodig?", zegt Jinny Moe Soe Let, directeur beleid en communicatie bij Netbeheer Nederland, de brancheorganisatie voor netbeheerders.

Verder benadrukken de netbeheerders dat je huizen ook kunt verduurzamen met een beperkte aansluiting. Je kunt dan zowel laadpalen, warmtepompen als inductie kookstellen aansluiten. Dat beperkt wel het gebruiksgemak. Zo kunnen mensen niet alle apparaten tegelijk gebruiken, en kan het laden van een auto langer duren.

Elektricien Hulsman benadrukt dat iedereen advies krijgt of ze een verzwaring echt nodig hebben. Hoewel zij adverteren voor verzwaring, voelt Hulsman zich niet verantwoordelijk voor de toestroom waar de netbeheerder mee te maken krijgen. "Zij hebben de eerste advertentie geplaatst", zegt Hulsman. "Zij hebben in de media gebracht dat het vanaf 1 juli een probleem ging worden. Het is onze boterham en we willen mensen daarin goed bedienen."

Ook Erwin Olij voelt zich niet schuldig over de aanvraag van een zwaardere aansluiting die hij niet direct gaat gebruiken. "Daar hadden ze van tevoren over moeten nadenken", zegt Olij. Hij wijst erop dat er veel beleid is geweest om mensen over te laten schakelen op elektrische auto's. "Daar hoort ook bij dat je investeert in het netwerk en dat iedereen dat kan doen. En dat is een beetje blijven liggen, heb ik het idee."

Ondanks het voor veel mensen onchristelijke tijdstip, maken voetbalkijkers zich op voor de nachtelijke WK-kraker tussen Nederland en Marokko. In veel kroegen staan de schermen al klaar en door heel het land zijn er leuke initiatieven.

Zo ook bij de bakkerij van de broers El Akoubi in Rotterdam. Speciaal voor de wedstrijd liggen er tompouces in de vitrines met daarop de Nederlandse of Marokkaanse vlag. Voor wie neutraal in de wedstrijd staat, is er ook eentje met de vlaggen van beide landen.

"We gaan sowieso verliezen en sowieso winnen", zegt bakker El Akoubi zelf bij de regionale omroep Rijnmond. "Ik hoop op een gelijkspel, zodat we zo lang mogelijk kunnen genieten van de wedstrijd. En laat het dan maar beslist worden met penalty's."

Een klant haalt alle varianten van de tompouces. "Ik heb vier Nederlandse en vier Marokkaanse vrienden dus ik moet het eerlijk verdelen", vertelt hij. Toch heeft hij zelf wel een lichte voorkeur voor wie er moet winnen. "Ik hoop dat ze gelijk opgaan, maar diep in mijn hart ga ik voor Marokko."

De meeste cafés sluiten doorgaans om 03.00 uur de deuren, maar vannacht begint het feest dan pas. De terrassen mogen tijdens de wedstrijd niet openblijven, maar binnen mag het duel wel worden uitgezonden.

Of het druk wordt, is gezien het tijdstip, moeilijk te voorspellen, zegt de Utrechtse kroegbaas Marcel Westerveld bij RTV Utrecht. "Het is een belangrijke wedstrijd. Marokko is een leuke tegenstander en de landen kennen elkaar goed. Het is misschien wel de mooiste pot van alle wedstrijden."

Deze horeca-ondernemer in Hengelo verwacht vannacht duizend bezoekers:

Eigenaar Henk van Essen van een café in Renswoude verwacht "dat er wel wat volk op de wedstrijd af komt" maar zegt ook: "Het is een lastige tijd. Een wedstrijd om 01.00 uur gaat nog wel, maar 03.00 uur is moeilijker."

In Oudewater wordt de kantine van de voetbalclub FC Oudewater door Gijs Kautz omgetoverd tot thuisbioscoop. "Ik heb onvergetelijke herinneringen aan het 's nachts wakker blijven om te kijken naar de wedstrijden", zegt hij, refererend aan het WK van 1994 in de Verenigde Staten. "Hoe mooi als je dat ook voor anderen kan doen."

Kinderen willen kijken

Sommige kinderen mogen vannacht wakker blijven om te kijken, zoals de kinderen van Kautz (8 en 10). Enkele leerlingen van de Holtkampschool in Zeeland worden wakker gemaakt door hun ouders, zegt hun leraar tegen Omroep Zeeland. "Ergens is dat ook wel mooi. Dat maak je niet zo vaak mee. De volgende dag komt het ook wel goed."

Het klaslokaal in Doorn is versierd voor morgen:

De kinderen van basisschool de Wijngaard in Doorn hebben een oplossing bedacht zodat ze morgen niet met wallen onder de ogen in de klas zitten: de leerlingen van groep 4 tot en met 8 gaan de wedstrijd morgenvroeg samen kijken en doen alsof het live is.

Om te voorkomen dat iemand de eindstand lekt, hebben de juffen en meesters een passende straf bedacht: wie zijn mond voorbijpraat, moet terug naar de klas om rekensommen te maken.

Een jong kind is vanochtend uit het raam gevallen van een woning in Apeldoorn. Het kind is met onbekende verwondingen naar het ziekenhuis gebracht, schrijft Omroep Gelderland. Volgens een persfotograaf gaat het om een kind in de peuterleeftijd.

Het kind zou rond 11.30 uur uit een raam op de tweede verdieping zijn gevallen en in de tuin zijn terechtgekomen. Hoe het nu met het slachtoffer gaat, is niet bekendgemaakt.

In een park in de buurt landde een traumahelikopter en meerdere ambulances kwamen ter plaatse. Ook de politie was aanwezig ter ondersteuning.

Vergelijkbare incidenten

Eerder deze maand overleed een jongetje van 2 na een val uit het raam van een woning in Rotterdam.

Gisterenmiddag raakte een kind van anderhalf gewond na een val uit het raam in Schiedam.

Waar wil defensie al het geld dat het er de komende jaren bij krijgt aan uitgeven? Omringd door wapensystemen presenteerden minister Yesilgöz, staatssecretaris Boswijk (beiden Defensie) met commandant der strijdkrachten Eichelsheim vandaag hun belangrijkste plannen.

Duidelijk was al dat de krijgsmacht heel veel gaat investeren in wapensystemen die op afstand bestuurd kunnen worden, zoals drones. "Meer dan de helft van operationele effecten zal met onbemenste systemen worden bereikt", zegt Yesilgöz.

Om die nieuwe koers van defensie te symboliseren kwam de Defensienota, het boekje waarin alle plannen staan opgeschreven, op een onbemenste rupsband de vliegbasis Gilze-Rijen op rijden. "Het is de eerste keer dat ik op deze manier een nota ontvang", aldus Yesilgöz.

Volgens de defensieleiders verandert de manier van oorlog voeren fundamenteel. De technologische ontwikkelingen gaan zo snel, dat de krijgsmacht wendbaarder moet worden. Met alleen maar nog meer tanks en vliegtuigen kopen, lukt dat niet.

"De lessen uit Oekraïne zijn glashelder", zegt Yesilgöz. "Niet de grootste krijgsmacht wint, maar de krijgsmacht die zich het snelst kan aanpassen." Om die reden zet defensie ook heel veel in op innovatie, daar moet uiteindelijk 10 procent van het budget naartoe gaan.

Ook Eichelsheim hamert er in zijn speech op dat in oorlogstijd besluiten steeds sneller genomen moeten worden. "Gevechtskracht draait steeds meer om informatie en het aanpassen aan de technische ontwikkelingen. De tijd tussen waarnemen, begrijpen, beslissen en handelen bepaalt ons succes."

Doel is ook om het aantal mensen bij defensie flink te laten groeien naar 100.000 in 2030. Staatssecretaris Boswijk maakte van de gelegenheid in Gilze-Rijen gebruik om nogmaals mensen te werven. "We zoeken niet alleen fysiek sterke kandidaten, maar ook technici, datawetenschapers, drone-operators en cyberprofessionals", riep hij op. "Ook zij bepalen of we winnen."

Straatbeeld verandert

De totale uitgaven voor Defensie zijn dit jaar bijna 27 miljard euro, de komende jaren stijgt dat budget nog verder. Van dat geld worden niet alleen het personeel betaald en extra wapensystemen gekocht, maar ook kazernes, oefenterreinen en munitiedepots gebouwd.

Iedereen zal daar in het straatbeeld wat van gaan merken, is de boodschap. "De groei van defensie vraagt veel van de omwonenden van ons land", zegt Boswijk. "Meer oefeningen, meer konvooien, meer ruimte voor kazernes en terreinen."

Eichelsheim zegt zich "extreem bewust" daarvan te zijn, "vooral in een tijd waarin de ruimte in Nederland schaars is". Maar hij benadrukt dat het nodig is om defensie goed te laten functioneren. "Onze mensen moeten de training en de spullen krijgen om af te schrikken en waar nodig een oorlog te winnen."

"Het Verenigd Koninkrijk heeft behoefte aan een nieuwe manier van besturen. We moeten de politiek veranderen." Dat zei Labour-parlementariër Andy Burnham in een toespraak in Manchester, waarin hij zijn toekomstplannen uiteenzette. Burnham wordt naar verwachting de nieuwe premier, als opvolger van Keir Starmer, die vorige week zijn vertrek aankondigde.

Burnham wil het vertrouwen in de politiek terugbrengen door een nieuwe standaard te zetten. Hij is voorstander van een grotere rol voor de overheid en wil lokale overheden meer zeggenschap geven. Meer macht voor lokale overheden is de sleutel tot economische groei en een betere verdeling van rijkdom, is zijn overtuiging.

De economie moet groeien in alle uithoeken van het land, niet alleen in Londen en Zuid-Engeland, waar de macht en rijkdom geconcentreerd zijn. Burnham spreekt van een tienjarenplan om de levenstandaard te verhogen.

Extra regeringskantoor

Om die reden wil hij zich een deel van zijn premierschap in Manchester, in het noordwesten van het land, vestigen. Number 10 North, noemt hij het tweede premierskantoor. "Het zal het zenuwcentrum worden van een herijkt Groot-Brittannië".

Hij wil dat lokale leiders meer te zeggen krijgen over bijvoorbeeld huisvesting, transport, water en energie. In Manchester, waar Burnham jarenlang burgemeester was, heeft hij dergelijke veranderingen doorgevoerd en hij stelde dat als voorbeeld voor het hele land. Hij wil ook dat politici beter gaan samenwerken in plaats van elkaar tegen te werken. "Het land praat te veel en doet te weinig."

Burnham noemt de financiële situatie van lokale overheden niet in balans met de landelijke overheid. "Gemeenten kunnen niet eens aan hun wettelijke verplichtingen voldoen. Dat is slecht voor iedereen. Het is ook slecht voor de landelijke regering."

"Ik weet hoe het werkt, ik heb het hier in Manchester gedaan", zei hij, gevolgd door luid applaus.

Verantwoorde uitgaven

Huisvesting staat boven aan zijn prioriteitenlijst, evenals goed onderwijs. "Wat voor kansen hebben mensen zonder goede woning of goede opleiding?", zei Burnham.

Zijn plannen sluiten aan bij het Labour-manifest van 2024, zei hij. Als nieuwe premier is het van belang niet te veel af te wijken van het oorspronkelijke regeerakkoord, anders moeten er nieuwe verkiezingen worden gehouden. Hij wil zijn plannen uitvoeren binnen de speelruimte die de overheidsfinanciën hem bieden.

Ook wil Burnham ruimte geven aan innovatie, nieuwe technologieën en ondernemers. Hij wil ervoor zorgen dat Britse bedrijven meer opdrachten krijgen.

"Het leven moet beter worden", besloot hij zijn toespraak, "en ik denk dat we dat kunnen."

Correspondent Arjen van der Horst:

"We hoorden vandaag een premier-in-spe die een nieuwe, linksere koers wil varen dan Keir Starmer, met meer macht en geld voor de regio's. Tegelijk kan hij niet al te radicale plannen lanceren, want zijn financiële speelruimte is beperkt. Het schrikbeeld van een andere voorganger, Liz Truss, hangt nog altijd als een donkere wolk boven de Britse politiek: haar premierschap was al binnen enkele weken voorbij nadat ze met haar casinobeleid een schok had veroorzaakt op de financiële markten. Burnham wil zo'n scenario voorkomen. Hij wil verandering uitstralen, maar ook het bedrijfsleven te vriend houden met wat hij "zakenvriendelijk socialisme" noemt. Al met al wordt het een complexe balanceeract."

Burnham maakt een snelle opmars binnen Labour. Hij had groot succes als burgemeester van Manchester voor hij eerder deze maand in het Lagerhuis werd gekozen. Hij is van mening dat de politiek momenteel niet functioneert zoals zou moeten en dat het land niet staat waar het zou moeten staan. Daarvoor moet niet alleen veranderen wie Groot-Brittannië bestuurt, maar ook hoe het wordt bestuurd, is zijn visie.

Als zich geen tegenkandidaat aandient, wordt Burnham op 20 juli de nieuwe premier.

President Poetin erkent openlijk dat Rusland het zwaar heeft als gevolg van Oekraïense aanvallen. Dit weekend werd op de illegaal geannexeerde Krim de noodtoestand uitgeroepen.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Eerder deze maand bestookte Oekraïne infrastructuur op de Krim. Het leger blies een belangrijke spoorbrug over het Noord-Krimkanaal op, viel meerdere elektriciteitscentrales en onderstations aan en schakelde verschillende luchtverdedigingssystemen uit.

Maar de operatie om het schiereiland te isoleren is al veel langer bezig, vertelt Peter Schrijver in deze podcast. Hij is officier bij de Koninklijke Landmacht en onderzoeker aan de Nederlandse Defensie Academie. Aan de hand van een aantal bepalende momenten vertelt hij hoe Oekraïne er gestaag in slaagt om Rusland op de Krim in de problemen te brengen.

Wat zegt dat over de positie van Oekraïne in de oorlog?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Rosanne Sies

Districtchef Tim de Kraker van de politie Zeeland is op non-actief gesteld. Dat bevestigt de politie na vragen van Omroep Zeeland. Er loopt een onderzoek en tot die tijd mag De Kraker niet aan het werk zijn.

Waarom De Kraker op non-actief is gesteld, heeft de politie niet bekendgemaakt. "Er loopt een intern onderzoek, verder gaan we niet op vragen in", aldus een woordvoerder.

De politie wil ook niet zeggen sinds wanneer De Kraker thuiszit en waar het onderzoek zich opricht. "Het is in ieders belang dat het onderzoek zorgvuldig plaatsvindt. We lopen niet op de uitkomsten vooruit."

De Kraker (43) werkt al twintig jaar bij de politie en werd eind 2024 de hoogste leidinggevende binnen de politie van Zeeland. Hij volgde Joost Manusama op, die burgemeester werd in Capelle aan den IJssel. Daarvoor was hij drie jaar lang teamchef Oosterscheldebekken.

In het Duitse stadje Stade zijn zes doden gevallen bij een schietpartij. Er werd geschoten nabij een jeugdinstelling. De politie heeft een hoofdverdachte gearresteerd, de vermoedelijke schutter. Twee andere mensen worden verhoord over hun mogelijke betrokkenheid bij het incident.

Het onderzoek naar het motief voor de schietpartij op klaarlichte dag is nog in volle gang. Om 19.30 uur staat een persconferentie gepland van de lokale autoriteiten.

Volgens Der Spiegel komt het incident voort uit een persoonlijk conflict. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen gevonden voor een politiek of extremistisch motief, meldt het tijdschrift op basis van anonieme bronnen.

Meerdere gewonden

In de jeugdinstelling zou een opvang voor moeders met kinderen zijn ondergebracht. De dodelijke slachtoffers zijn volgens de lokale autoriteiten allemaal volwassenen. Een onbekend aantal mensen is gewond geraakt.

Aanvankelijk waren er vijf sterfgevallen gemeld. Aan het einde van de middag maakte politie bekend dat een zesde slachtoffer was bezweken aan verwondingen. Het dodental zou nog verder kunnen oplopen, omdat sommige gewonden er slecht aan toe zijn.

Omstanders vertellen wat ze hebben gezien en gehoord van de schietpartij:

De hulpdiensten waren massaal uitgerukt in de stad, op ongeveer 30 kilometer ten westen van Hamburg. De politie adviseerde om afstand te houden en instructies van de hulpdiensten op te volgen. Er is momenteel geen verder gevaar voor de bevolking, benadrukt de politiewoordvoerder.

In de omgeving van de instelling bevindt zich een kinderopvang en een basisschool, dat zegt een stadswoordvoerder tegen DPA. De gemeente had direct na de eerste meldingen contact met hen opgenomen. Er was geen gevaar voor beide instellingen, ouders hebben hun kinderen inmiddels kunnen ophalen.

Donderdag brak een grote vechtpartij uit bij een andere jeugdinstelling in de stad, meldt de regionale omroep NDR Niedersachsen. Een ruzie over schulden zou toen uit de hand zijn gelopen. Het is nog onbekend of de twee incidenten met elkaar te maken hebben.

Afgelopen week hebben veel Nederlanders de gordijnen dichtgehouden, de zonneschermen omlaag gedaan en de parasols uitgeklapt, alles om de warmte buitenshuis te houden. Voor de verkoeling werd gegrepen naar airco's of stonden de ventilatoren dag en nacht te blazen. Dat is begrijpelijk maar weinig duurzaam. Nieuwe slimme ramen van onderzoeksorganisatie TNO zouden daarvoor een oplossing kunnen bieden.

De Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) doet al jaren onderzoek naar een klimaatvriendelijke manier om warmte in de zomer buiten de deur te houden. De ramen hebben een heel dun laagje coating dat de temperatuur van het raam kan herkennen. Daardoor kunnen de ramen schakelen bij verschillende temperaturen en houden ze, net als solar control glas, in de zomer de hitte van de zon buiten, zonder dat de kleur van het glas verandert. "Je kunt gewoon naar buiten blijven kijken", zegt Pascal Buskens, hoofdonderzoeker bij TNO, tegen de NOS. "Het ziet eruit als elk ander raam."

Uit de test die TNO tot nu toe heeft uitgevoerd, blijkt dat de binnentemperatuur wel 5 graden lager kan uitvallen met de nieuwe ramen. "En dat is veel, denk maar aan het verschil tussen een binnentemperatuur van 30 graden of 25 graden", aldus Buskens.

"Hierdoor bespaar je op airco-energie, verlaag je de hittestress en zorg je voor een hoger comfort door zowel lagere temperaturen als genoeg daglicht", schrijft TNO in een persbericht.

Warmte vasthouden in de winter

Ook in de winter zal de verwarming minder snel aan hoeven. Als de temperatuur buiten kouder dan 21 graden is, dan laten de ramen juist meer warmte binnen. Een gemiddeld huishouden zou met de ramen jaarlijks 5 tot 9 procent op de energierekening kunnen besparen.

De ramen zijn ontwikkeld met betaalbaarheid van de grondstoffen en het productieproces in het achterhoofd. De ramen hebben volgens TNO een terugverdientijd van 5 tot 7 jaar en een gegarandeerde levensduur van 20 jaar.

Vandaag worden de ramen voor het eerst in een woning in Almere geplaatst. "We verwachten dat deze ramen volgend jaar ook commercieel beschikbaar zullen zijn", zegt Buskens. "Hopelijk kunnen we ze voor de volgende zomer ook als oplossing meenemen."

Een directeur van een middelbare school in Roermond heeft vannacht in het schoolgebouw geslapen zodat het de hele nacht door kon luchten. Afgelopen week was het te warm voor de leerlingen om hun toetsen te kunnen maken, daarom besloot de directeur samen met twee collega's om in actie te komen.

De afgelopen week hanteerden veel scholen vanwege de hitte een tropenrooster. Ook het Broekhin College in Roermond was vrijdag vanwege code rood gesloten waardoor de proefwerkweek die dag niet kon starten. Toen directeur Elianne Engelen vrijdag samen met een aantal collega's toch op school aanwezig was, merkte ze dat het bloedheet was in het gebouw.

"Ik dacht bij mezelf, als maandag die leerlingen op school komen en alles heeft een heel weekend potdicht gezeten, dan is het nog altijd veel te warm om toetsen te maken", vertelt ze aan de regionale omroep L1. "Dus toen heb ik voorgesteld om hier te slapen en kreeg ik bijval van een aantal collega's."

Alle ramen en deuren open

Samen met de officemanager en hoofd facilitaire zaken besloot Engelen om de nacht van zondag op maandag in het schoolgebouw te slapen. Het drietal arriveerde zondagavond rond 21.30 uur in het hete schoolgebouw. Op de vierde etage bleek de temperatuur zelfs opgelopen naar 37 graden.

"We zijn onze ronde gaan maken en hebben toen alles opengezet. Op de begane grond de ramen op kiepstand in verband met de veiligheid en op alle andere etages alle ramen en deuren wagenwijd open", legt Engelen uit.

Na wat uurtjes te hebben geslapen, ging de wekker vervolgens om 04.30 uur weer. Dat was om op tijd ook alle deuren op de begane grond open te zetten. Daardoor kon op de meeste plekken in het gebouw de temperatuur zakken naar 27 graden.

"Nog altijd warm natuurlijk, maar wel koeler. De warmte zit natuurlijk nog altijd in de muren, dus dat heeft nog een paar dagen nodig", denkt Engelen. "We zijn blij dat het in elk geval iets heeft geholpen."

'Kort nachtje'

Van slapen zelf kwam het eigenlijk niet, dat bleek een behoorlijke uitdaging, aldus Engelen. "Het was een kort nachtje en een paar muggen hebben me wakker gehouden", vertelt ze met een glimlach.

Engelen sliep samen met een van de collega's afzonderlijk in de personeelskamer op aan elkaar geschoven bankjes met een van huis meegenomen laken en kussen. De officemanager had een eigen veldbedje meegenomen en sliep alleen op de gang. "Nou ja, slapen is niet echt gelukt. Ik heb helaas geen oog dichtgedaan", stelt de vrouw.

Toetsen

Omdat het schoolgebouw door de actie van Engelen en haar collega's kon afkoelen, begon vanochtend voor alle leerlingen de proefwerkweek. De toetsen gaan tot volgende week maandag door.

Of de scholieren hun proefwerken goed maken, zal de komende week moeten blijken. Maar met dank aan Engelen en haar collega's kan de extreme hitte in de school in elk geval niet als excuus gebruikt worden.

Zuid-Korea is van plan honderden miljarden te investeren in de productie van computerchips. President Lee Jae-myung presenteerde plannen samen met de twee grootste chipmakers van het land, Samsung en SK Hynix.

Samen met de overheid zeggen de tech-bedrijven ruim 500 miljard euro te investeren om wereldwijde chiptekorten tegen te gaan. Samsung en SK Hynix zijn wereldwijd goed voor de productie van bijna 80 procent van het totaal aantal specifieke geheugenchips.

De computerchips van de Zuid-Koreaanse makers zijn nodig in datacenters om chatbots en andere AI-tools te laten werken. Die kunnen grote hoeveelheden data verwerken die nodig zijn bij het gebruik van kunstmatige intelligentie.

Three mega projects

Door de sterk gestegen vraag naar deze specifieke geheugenchips zijn ook de prijzen verder gestegen, meldt Financial Times. Dat heeft ook gevolgen voor de prijs van elektronische apparaten. Vorige week maakte Apple bekend de prijzen voor MacBooks en Ipads te verhogen door de duurder geworden geheugenchips.

De mega-investering is onderdeel van het zogenoemde 'Three Mega Projects' om onder andere nieuwe chipfabrieken en datacenters buiten de hoofdstad Seoul neer te zetten en te investeren in technologie voor robots.

De investeringen moeten ook de landelijke gebieden buiten de hoofdstad helpen, maakte president Lee bekend in een conferentie die ook op tv werd uitgezonden.

De eerste schademeldingen komen binnen bij verzekeraars na het noodweer van dit weekend. In het hele land gold zaterdagavond code oranje. Verzekeraars zien vooral in de regio's rond Utrecht en Amsterdam een piek aan meldingen.

Bij Centraal Beheer en Interpolis, beide merken van Achmea, is het aantal meldingen nu rond de 5600. De verzekeraars zien een opvallende concentratie van meldingen uit Hilversum. Het gaat vooral om schade door hagel en blikseminslag, zoals beschadigde dakramen en schade aan auto's.

Het aantal meldingen bij de twee verzekeraars is bijna het dubbele ten opzichte van het noodweer in het weekend van 20 juni. Bij beide bedrijven worden volgens een woordvoerder extra collega's ingezet om meldingen snel op te pakken.

Ook NN Group, waar onder andere het merk OHRA onder valt, ziet meer schademeldingen dan vorig noodweerweekend binnenwaaien. Veel meldingen komen uit Hilversum. Daarnaast komen er veel schademeldingen uit de provincie Flevoland.

Het gaat om ongeveer 950 schademeldingen, met name over hagelschade bij auto's en huizen. NN Group heeft ook nog een verzekering in een samenwerking met ABN Amro. Daar zijn rond de 400 schademeldingen binnengekomen.

In de laatste tussenstand vanmorgen stond de teller op zo'n 1000 schademeldingen bij verzekeraar Allianz Direct. Ook verzekeraar ASR deelde cijfers uit de ochtend en spreekt over 130 meldingen.

Het tweede stormweekend op rij valt voor verzekeraar Univé juist mee. In een laatste telling vanmorgen waren er 330 schademeldingen binnen, met een waarde van ongeveer 350.000 euro. Het voorgaande weekend waren dat er ruim 500.

Ook bij deze verzekeraar zijn vooral auto- en woonverzekeringen aangesproken, onder andere voor lekkages. Een klein aantal meldingen kwam binnen over schade door rioolwater dat omhoog is gekomen.

Dat het totaal aantal meldingen lager ligt zou kunnen komen doordat bij de vorige storm vooral schade was in het noorden van ons land. Van oudsher zijn er veel verzekerden in die regio, zegt een woordvoerder van Univé.

Een stuk bot dat meer dan veertig jaar in een lade lag te verstoffen, blijkt nu het eerste dinosaurusbot te zijn dat ooit in Antarctica is gevonden. Onderzoekers ontdekten dat het niet zoals gedacht van een zeereptiel was, maar dat het fossiel onderdeel was van de enorme staart van een titanosaurus, een dinosoort die tot de grootste op aarde behoorde.

Volgens de BBC werd het bot al in 1985 opgegraven, maar kon er destijds niet de vinger op worden gelegd wat het nou precies was. Het team dat het bot vond noteerde op een briefje: "Wervelkolom van een groot reptiel", met daarbij de opmerking dat het zo'n tien centimeter breed was en dat het waarschijnlijk van een zeereptiel was.

Vervolgens werd het bot en het schrijven in een la gelegd in een museum in Cambridge.

Professor kende geen twijfel

Daar lag het totdat Mark Evans door de archieven ging, als de collectiebeheerder van het British Antarctic Survey, een organisatie die zich bezighoudt met wetenschappelijk onderzoek op Antarctica. Hij vond het stuk bot na bestudering wel erg veel op de wervel van een dino lijken en dus belde hij professor Paul Barrett van het Natural History Museum, gespecialiseerd in dino-opgravingen.

Barrett kende geen twijfel toen hij het bot zag. Hij zag kenmerkende kogelgewrichten, een holte aan het uiteinde van het bot en een bult aan de andere kant. "Het was overduidelijk van een titanosaurus. Wat ik zag is een combinatie van kenmerken die volkomen uniek is voor dit soort dinosauriërs. Ik wist meteen waar we mee te maken hadden."

Toen de titanosaurus op Antarctica leefde, zo'n 82 miljoen jaar geleden tijdens de Laat-Krijt-periode, zag het gebied er heel anders uit dan nu. Het was bedekt met bossen die volop voedsel boden aan plantenetende dino's met lange nekken zoals de titanosaurus. Aangenomen wordt dat een titanosaurus wel 35 meter lang kon worden en 60 ton kon wegen.

De onderzoekers denken dat de dino van het gevonden bot overigens slechts 7 meter lang was. Barrett: "Misschien was het een jonge dinosaurus of het was echt een kleintje. Eentje die als kleiner volwassen exemplaar afweek van de rest van de groep."

Hoewel er vroeger veel dinosaurussen rondliepen op Antarctica, worden er door paleontologen nauwelijks fossielen aangetroffen: deze liggen verborgen in gesteente onder het ijs.

Het ontslag van de directeur van het Nederlands Fotomuseum Birgit Donker was onterecht. Dat heeft de rechtbank van Rotterdam vandaag geoordeeld. De rechtbank zegt dat de raad van toezicht van het museum "ernstig verwijtbaar heeft gehandeld" door Donker zonder geldige reden te ontslaan.

Het museum moet van de rechtbank een schadevergoeding van 400.000 euro betalen aan Donker. Ook moet er een rectificatie worden gepubliceerd en verspreid via media.

Het Nederlandse Fotomuseum noemt de beschikking "teleurstellend", maar zegt dat het museum "in het belang van de toekomst van het museum en het afsluiten van een dossier dat zwaar heeft gewogen op de organisatie en alle betrokkenen" zich bij de uitspraak neerlegt.

Sociale onveiligheid en angstcultuur

Donker was sinds 2018 directeur-bestuurder van het Rotterdamse museum. In juni vorig jaar werd zij op non-actief gesteld door de raad van toezicht, en een maand later ontslagen. De raad stelde dat er sprake was van sociale onveiligheid en een angstcultuur, veroorzaakt door haar leiderschapsstijl.

Ook zou Donker de raad onvoldoende hebben geïnformeerd over signalen van sociale onveiligheid en het personeelsverloop.

Kort voor haar ontslag publiceerde de Volkskrant een kritisch artikel over de sfeer onder Donker. "In de conceptversie van het artikel werd de bestuurder beschuldigd van narcisme, toxisch management en schrikbewind", schrijft de Rotterdamse rechtbank. Die woorden staan overigens ook in het gepubliceerde artikel; de Raad voor de Journalistiek noemde die termen later onvoldoende onderbouwd.

Donker zelf zei dat ze ingrijpende maatregelen moest nemen vanwege de slechte financiële en organisatorische positie van het museum. Ook stelde ze dat de raad van toezicht op de hoogte was en dat die lovend over de ontwikkelingen sprak.

Ontslag onterecht

Volgens de rechter heeft Donker geen sociale onveiligheid of een angstcultuur veroorzaakt. Ook is niet gebleken dat zij de raad van toezicht onvoldoende op de hoogte hield.

Volgens de rechter is het museum onder Donkers leiderschap geprofessionaliseerd en verbeterd op financieel gebied, en is er een nieuwe huisvesting mogelijk gemaakt. "De RvT is gedurende dat proces altijd lovend geweest en heeft de bestuurder niet eerder aangesproken op haar functioneren", schrijft de rechtbank.

Sommige medewerkers en voormalige medewerkers voelden weerstand tegenover de bestuurder vanwege de voortvarende maatregelen die Donker invoerde, stelt de rechtbank. Er was sprake van een hoge werkdruk, directief leiderschap en ingrijpende maatregelen zoals het gedwongen vertrek van twee medewerkers, die lang in dienst waren.

Door de ingrijpende maatregelen zijn goede resultaten behaald, stelt de rechtbank. "Het museum is nationaal en internationaal weer op de kaart gezet." Daarom had de raad van toezicht "andere maatregelen moeten treffen". De rechter vindt het ook "erg kwalijk" dat Donker na haar schorsing geen toegang kreeg tot haar e-mail, zodat zij zich niet behoorlijk kon verdedigen tegen de beschuldigingen van de RvT.

Vergoeding en rectificatie

De rechter vindt een vergoeding van twee jaarsalarissen passend, dat is 400.000 euro bruto. Ook moet het Nederlands Fotomuseum een deel van de rectificatie plaatsen op de website en sturen naar de hoofdredacties van diverse media.

In de door de rechtbank gekozen passage staat onder meer dat de raad "te overhaast over is gegaan tot de schorsing van Donker". De rechter zegt niet uit te sluiten dat het artikel in de Volkskrant een rol heeft gespeeld bij het ontslag.

Donker laat weten dat de uitspraak voelt als een enorme opluchting. "Alles wat mij werd verweten is nu van tafel geveegd", zegt ze. Ook zegt ze dat de rectificatie "ontzettend belangrijk" is voor haar. "Ik houd van de kunst en cultuur en ik ben heel blij dat ik me ook weer voor die sector kan gaan inzetten."

Door oververhitting in een kabelgoot rijden er geen treinen van het station Rotterdam Stadion richting het zuiden van het land. De kabels zijn gaan smeulen en daardoor werken wissels en seinen niet, zegt spoorbeheerder ProRail. Op het traject Rotterdam - Den Haag rijden minder treinen.

NS laat weten dat er een beperkt aantal bussen worden ingezet tussen Rotterdam en Dordrecht en Rotterdam en Zwijndrecht. Daarnaast kunnen reizigers tussen Rotterdam en Breda omreizen via Utrecht of met de bus naar Dordrecht en daar de trein pakken naar Breda.

NS adviseert reizigers kort voor vertrek de NS Reisplanner te checken.

Rest van de dag ontregeld

ProRail verwacht dat de vervanging van de 299 kabels in de goot tot na het einde van de dienstregeling zal duren. Dat betekent dat er pas morgenochtend weer treinen vanuit Rotterdam naar steden als Dordrecht en Breda kunnen rijden. Dat geldt ook voor de Eurostar naar Brussel.

Door de storing kwamen vijf treinen stil te staan. Omdat er wel spanning op bovenleiding staat, konden deze treinen op eigen kracht verder.

De oorzaak van de oververhitting is nog niet bekend. ProRail en een aannemer doen daar onderzoek naar.

Het is het kabinet niet gelukt om voor de zomer de beloofde 500 regels te schrappen of aan te passen. Het aantal is blijven steken op bijna 100, schrijft minister Heleen Herbert (Economische Zaken, CDA) in een Kamerbrief. Wel is bij nog eens 300 regels een begin gemaakt om ze te veranderen.

Afgelopen jaren is er bij opeenvolgende kabinetten een grote wens om regels te schrappen of te vereenvoudigen. Herberts voorganger Vincent Karremans (VVD) goot die wens tijdens zijn ministerschap in een concrete belofte om nog voor de zomer van 2026 500 regels te schrappen of aan te passen.

Herbert somt in haar brief een aantal voorbeelden op waarbij het wel gelukt is. Zo hoeven organisaties tot 250 werknemers niet meer het woon-werkverkeer van werknemers bij te houden en worden minder bedrijven verplicht om hun handelsgegevens door te geven aan het Centraal Bureau Statistiek.

'Toch ben ik positief'

Het is nog onduidelijk hoelang het gaat duren voordat de andere 300 regels waar ministeries naar kijken aangepast worden. Partijen zijn er bijvoorbeeld in overleg over, er loopt nog een onderzoek of er is nog wetgeving in voorbereiding, blijkt uit de lijst die het ministerie online heeft gezet.

"Natuurlijk hadden we liever de 500 aangetikt", zegt minister Herbert. "Toch ben ik positief. De uitdaging om 500 regels aan te pakken heeft ministeries in beweging gebracht en het bewustzijn vergroot over de gevolgen van nieuwe en bestaande wet- en regelgeving."

Hoewel de ambitie nu niet is gehaald, stelt het kabinet zichzelf ten doel elk jaar nog eens 500 nieuwe regels te vinden om te schrappen of te vereenvoudigen. Hiervoor is zelfs speciaal een bewindspersoon aangesteld: staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid Eric van der Burg.

Tientallen mensen met oranje shirtjes hebben zich verzameld aan de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten. Met vlaggen met daarop een oranje leeuw trotseren ze de schroeiende hitte. Als vanaf de Amerikaanse kant een oranje stipje opdoemt uit de verte beginnen ze te juichen. Het stipje is de Oranjebus, die helemaal uit Kansas City naar Mexico is gereden voor de wedstrijd tussen Marokko en Nederland in Monterrey.

Vlak voordat de grens wordt overgestoken stopt de bus. Een politiehelikopter is in de buurt geland, met aan boord de gouverneur van Nuevo León. In deze Mexicaanse staat, die aan de VS grenst, ligt speelstad Monterrey. De gouverneur, Samuel García rijdt de laatste meters tot de grens mee. Op het eerste gezicht als blijk van steun voor de Nederlanders aan boord van de bus.

"Ik was als kind al fan van het Nederlands elftal. Heel veel mensen in Nuevo León steunen Oranje. We gaan er een ongelofelijk feest van maken", zegt García, zijn haar strak in de gel, een Nederland-shirt om zijn borstkas. Al ver voor de WK-loting eind 2025 hoopte García dat Nederland naar zijn staat zou komen. Want tussen Nuevo León (afkorting NL) en Nederland zijn veel overeenkomsten, benadrukt de gouverneur.

'Het oranje jongetje'

"We hebben allebei dezelfde leeuw in ons wapen. We delen ook de oranje kleur." En dan met een knipoog: "We houden allebei van bier! Het zijn overeenkomsten die ons verbinden." Wat de gouverneur er niet bij zegt, is dat de kleur oranje overal in Nuevo León gebruikt wordt vanwege politieke doeleinden: oranje is namelijk de kleur van Movimiento Ciudadano, de partij van García, de grootste in de deelstaat.

Hij lacht. "Ik word al heel lang het oranje jongetje, de oranje Mexicaan, genoemd, vanwege mijn politieke partij. Dus ja, natuurlijk profiteer ik natuurlijk ervan dat Nederland komt. We maken de stad oranje!"

Om er een extra groot feest van te maken, heeft García de komende dagen gratis bier beloofd aan Mexicaanse en Nederlandse voetbalfans. Ook zijn scholen vrij en mogen bedrijven dicht blijven op de wedstrijddag. Aankondigingen die, geheel in stijl van de jonge politicus, werden gedaan op sociale media.

PR-machine draait overuren

Op Instagram deelt García vrijwel ieder uur video's en foto's aan zijn drie miljoen volgers, de laatste weken vooral over het WK. En sinds bekend is dat Nederland naar Monterrey komt, draait de PR-machine van de gouverneur overuren.

Video's van ontmoetingen met afgevaardigden van de KNVB en de Nederlandse ambassadeur in Mexico, waar García een oranje hoed draagt. Voorbereidingen op de komst van Nederlandse fans, iedere keer in Nederlands voetbalshirt. Een AI-video waarin Nederlanders worden geportretteerd als piraten. Volgers van García konden zijn ontmoeting met de Oranjebus aan de grens haast in realtime volgen.

De laatste WK-wedstrijd in Monterrey, met het zo geliefde Nederlands elftal, moet voor de gouverneur de afsluiter worden van een succesvol toernooi. Op de dag voor de wedstrijd heeft hij zelfs de Spaanse superster Enrique Iglesias, die García zelf steevast "mijn goede vriend" noemt, geboekt om te komen optreden, nog voor FeestDJRuud het podium betreedt.

De verwachtingen zijn ook hoog als de Oranjemars zal plaatsvinden in het hete Monterrey - een mars waarin de Mexicaanse gouverneur uiteraard zelf zal meelopen. "Ik denk dat we records gaan breken. Meer dan 15.000 Nederlanders komen over. Bier, taco's, eten - we geven het allemaal gratis weg".

Door de obsessie van Samuel García met het Nederlands elftal, de leeuw en de kleur oranje vergeet men bijna dat er nóg een team met aanhang aanwezig is in Monterrey voor de knock-outwedstrijd. Als de gouverneur gevraagd wordt naar welke festiviteiten er zijn gepland voor de Marokkaanse fans, schiet hij in de verdediging. "We hebben een park toegewezen aan Marokko. Dus ook daar zorgen we voor."

Maar wie een blik werpt op de sociale media van Samuel García weet genoeg: het is vooral het Nederlands elftal dat de klok slaat bij de excentrieke politicus. Hij hoopt stiekem dat Nederland wint van Marokko. "En dat Mexico dan Nederland tegenkomt, later op het WK. Dat zou deze droom helemaal compleet maken".

Het aantal vergiftigingsmeldingen van injecteerbare afslankmiddelen is in een jaar tijd bijna verdubbeld. In 2024 trokken 76 hulpverleners aan de bel bij speciaal kenniscentrum om patiënten die injecteerbare afslankmiddelen hadden gebruikt. Vorig jaar werden er 149 meldingen gedaan.

Dat blijkt uit een jaaroverzicht van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), van UMC Utrecht. Bij een groot deel van de meldingen ging het om niet-voorgeschreven medicatie.

Volgens het NVIC ligt het werkelijke aantal van vergiftigingen door afslankmedicijnen hoger, want het gaat niet altijd dusdanig mis dat gebruikers het melden bij hun arts. En een arts raadpleegt niet altijd het kenniscentrum.

Over het NVIC

Het NVIC is een kenniscentrum voor de klinische toxicologie. Het informeert zorgprofessionals zoals huisartsen over de gezondheidseffecten en behandeling bij acute vergiftigingen van hun patiënten.

Steeds meer mensen gebruiken afslankmedicatie. Naar schatting gebruiken nu ruim 80.000 mensen middelen om af te vallen. Veel middelen zijn goedgekeurd en werken effectief, zoals Ozempic. Naast gereguleerd gebruik via een arts, kopen en gebruiken mensen ook zelf afslankmiddelen.

Van de hulpverleners die melding maakten bij het NVIC van vergiftiging, ging het bij 40 procent om een patiënt die een niet-voorgeschreven middel had gebruikt. "Een zorgelijke trend", zegt verouderingsbioloog Peter de Keizer van het UMC Utrecht. Hij legt uit dat afslankmiddelen als Ozempic er in eerste instantie waren voor mensen met diabetes of obesitas. "Maar toen wilde Hollywood het ook. Daar hebben ze geld en gebeurt het onder begeleiding van artsen. Wij zien het vervolgens bij de mensen in Hollywood, maar hier gebeurt het niet onder begeleiding."

"Mensen hebben meer vertrouwen in influencers en mensen uit hun vertrouwelijke cirkel, in plaats van in de medische wetenschap", meent De Keizer. "Je staat op een gegeven moment buitenspel als beroepsgroep."

Triple G

In 2025 kreeg het NVIC ook zes meldingen van vergiftiging door het middel retatrutide, in de volksmond 'Triple G' genoemd. Het middel is in Nederland nog niet geregistreerd als geneesmiddel en kan niet worden voorgeschreven door een arts. In de eerste vijf maanden van dit jaar werd al twaalf keer melding gemaakt van vergiftiging.

"Triple G is een krachtige variant, daar maken we ons zorgen over. Als je dat niet onder begeleiding gebruikt, kun je gemakkelijk overdoseren", zegt De Keizer.

Overdoseren kan vergiftiging betekenen, op de korte of lange termijn. Bij acute vergiftiging komen mensen vaak op de spoedeisende hulp terecht. Ook op lange termijn kan schade optreden, bijvoorbeeld aan je lever, nieren of zenuwbaan.

Volgens intensivist-toxicoloog en hoofd van het NVIC Dylan de Lange is de lijst met acute en chronische risico's voor de gezondheid van online bestelde middelen eindeloos. "Mensen moeten zich daar echt meer van bewust worden."

Afslankmedicatie

Veel injecteerbare afslankmiddelen stimuleren de insulineproductie en remmen de eetlust. Ook gaat voeding minder snel van de maag naar de dunne darm. Door de medicatie dalen de bloedsuikerspiegel en het lichaamsgewicht. De Keizer legt het gevaar uit. "Iemand met obesitas heeft veel vet, en dus veel cellen in het lichaam die aangepakt kunnen worden. Iemand die al dun is, en nog dunner wil worden, heeft minder van die doelwitcellen. Dan kom je eerder richting overdosering."

Voordat afslankmedicatie goedgekeurd wordt, en legaal op de markt verschijnt, is veel onderzoek nodig. De effectiviteit en veiligheid moeten worden onderzocht. "Om een zuivere stof te ontwikkelen is veel geld nodig", zegt De Keizer, betrokken bij zulk onderzoek. "Andere mensen kunnen de stoffen, onzuivere varianten ervan, makkelijk maken en goedkoop verkopen op het internet. Dat doet gewoon iemand vanuit zijn huiskamer."

"Er zijn ook legale sites die middelen verkopen voor onderzoeksdoeleinden. Dat is een grijs gebied, het doet denken aan de zaak Funcaps." Als je eigenhandig middelen koopt op dat soort sites zijn ze niet zuiver en niet getest op giftige afbraak producten, aldus de bioloog.

'Ik snap dat mensen het interessant vinden'

"Ik ben niet naïef, ik snap dat mensen het interessant vinden", zegt De Keizer. "Daarom moeten we in gesprek met influencers. We kunnen niet alleen met de vinger wijzen."

De bioloog wil voorkomen dat het ooit echt misgaat. "Misschien moeten we nadenken over ander beleid. Het is een lastige discussie."

En als je dan toch aan de afslankmediactie wil, doe het dan onder begeleiding, stelt De Keizer. "En doe het niet als het je wordt afgeraden. Ga gewoon sporten en zorg dat je niet te veel eet. Want dit soort middelen zijn echt zware medicijnen."