In China zijn elf leden van een beruchte maffia-familie geëxecuteerd. Ze runden in het noordoosten van Myanmar, tegen de grens met China, zogeheten scamcentra. Daar is sprake van illegaal gokken, prostitutie, drugssmokkel en grootschalige oplichtingspraktijken, veelal via internet. In dergelijke centra verspreid over Zuidoost-Azië gaan miljarden om.
De familie Ming werd in september door een Chinese rechtbank veroordeeld voor onder meer moord, gijzelingspraktijken en fraude. Elf leden kregen de doodstraf, andere kregen gevangenisstraffen variërend van vijf jaar tot levenslang. Bekentenissen werden uitgezonden op de Chinese staatstelevisie.
De Mings vormden een van de clans die sinds het begin van deze eeuw actief waren in het noorden van Myanmar. Vaak zijn er nauwe banden met de militaire machthebbers in Myanmar. De Mings hadden volgens CNN op een bepaald moment 10.000 man in dienst, al dan niet onder dwang. Ze zouden met hun illegale praktijken een omzet hebben gehad van meer dan een miljard dollar.
In 2023 werd de Myanmarese plaats Laukkai, met heimelijke steun van China, ingenomen door een militie die vecht tegen het leger, schrijft de BBC. De Mings werden opgepakt en uitgeleverd aan China. De leider van de familie pleegde zelfmoord.
In de scamcentra werd aanvankelijk geld verdiend met gokpraktijken en prostitutie. Later richtten de clans zich ook op internetoplichting. Daarvoor werden mensen uit de regio ontvoerd en aan dwangarbeid onderworpen. Mensen die onvoldoende meewerkten of onvoldoende resultaten lieten zien, werden gemarteld.
Landen in de regio, met name Myanmar, Cambodja en Laos, staan onder toenemende druk van China, de VS en andere landen om de illegale centra aan te pakken. Volgens een Amerikaanse schatting gaat er alles bij elkaar jaarlijks bijna 44 miljard dollar in om. De slachtoffers wonen over de hele wereld.
China zet de Myanmarese junta sinds 2023 onder druk om de scamcentra aan te pakken. Ook Chinezen werden slachtoffer van clans die de centra runnen; ze worden opgelicht of ontvoerd om er te werken. Maar volgens The New York Times heeft vooral druk vanuit de VS China ertoe gebracht harder op te treden.
De krant sprak eind vorig jaar met mensen die in de oplichtingsfabrieken hebben gewerkt. Die schetsen dat centra die worden opgedoekt gewoon op een andere plek weer opengaan. Ook de bestrijding van de maffiaclans door de Myanmarese junta zelf zou uiteindelijk weinig om het lijf hebben. Deskundigen zeiden tegen The New York Times dat de junta weliswaar beelden toont van gebouwen die worden opgeblazen en vernietigd, maar dat de infrastructuur voor het leeuwendeel ongemoeid blijft. De junta zou er nog te veel profijt van hebben.
China-correspondent Gabi Verberg:
"Dat Chinese criminelen grootschalige scamoperaties runden in buurlanden, was al jaren bekend. Veel van hen waren begonnen in hun thuisland China. Toen de overheid daar de duimschroeven aandraaide en steeds meer middelen inzette, weken velen uit naar het buitenland om hun activiteiten voort te zetten. Vanuit landen als Myanmar konden de bendes jarenlang vrijwel ongehinderd opereren.
Rond 2020 zette de Chinese overheid de aanpak van de scamcentra, waar toen al veel Chinezen het slachtoffer van waren, hoog op de agenda. Maar het was pas jaren later, toen de internationale media-aandacht voor de scamcentra toenam en China daardoor in een kwaad daglicht kwam te staan, dat de overheid serieus op de criminelen begon te jagen - met zichtbaar resultaat.
In de jaren daarna volgden tienduizenden arrestaties. Maandenlang stonden kranten vol met berichten over hoe Chinese autoriteiten fraudebendes in het buitenland oprolden. Ook verscheen er een speelfilm die het publiek moest waarschuwen voor oplichting en tegelijk het optreden van de Chinese politie benadrukte. Het werd de bestbekeken film in China van 2023.
Wat deze doortastende aanpak van de Chinezen ook laat zien, is dat de autoriteiten in Peking waarschijnlijk al veel langer wisten waar de criminelen zich bevonden."
Zuidoost-Azië-correspondent Mustafa Marghadi sprak vorig jaar met een aantal slachtoffers die werkten in scamcentra of oplichtingsfabrieken: