NOS Nieuws - Algemeen

Regisseur Wim Wenders heeft excuses aangeboden aan Nastassja Kinski voor een naaktscène in de film Falsche Bewegung uit 1975. De actrice was daarin op 13-jarige leeftijd topless te zien.

"Nastassja Kinski had toentertijd beter beschermd moeten worden", schrijft Wenders in zijn spijtbetuiging. "Ik vraag je daar verontschuldiging voor, Nastassja, zonder enig voorbehoud."

Kinski had Wenders gevraagd haar scène uit de film te snijden. De Duitse regisseur belooft nu de film niet meer te vertonen zolang de discussie daarover loopt. Falsche Bewegung (internationaal ook bekend als The Wrong Move) zal daarom niet meer op tv worden getoond en uit het aanbod van streamingdiensten worden geschrapt.

Gedreigd met proces

Falsche Bewegung vertelt het verhaal van een Duitse schrijver (Rüdiger Vogler) die een roadtrip door West-Duitsland maakt. Onderweg ontmoet hij verschillende mensen, onder wie het personage van Kinski, in haar eerste filmrol. Ze eindigen alleen gekleed in een onderbroek in bed.

In een recent interview keek Kinski (65) met grote twijfel terug op haar debuut. Ze vond dat Wenders haar als tiener meer in bescherming had moeten nemen.

"Hoewel ik met 13 jaar nog bleu was, wist ik al wel dat dit niet in orde was", zei ze tegen de Süddeutsche Zeitung. "Dit was mijn eerste film, mijn eerste regisseur en hij beschermde me niet."

Wim Wenders groeide uit tot een van de belangrijkste filmmakers van Duitsland, met films als Der Himmel über Berlin en Buena Vista Social Club. Met Kinski werkte hij later nog samen voor de films Paris, Texas en In weiter Ferne, so nah!

Kinski zegt dat ze al jaren aandrong op aanpassing van de film. Volgens haar advocaat reageerde Wenders pas toen ze dreigde met een proces. Kinski ziet het liefst de hele scène van twee minuten verdwijnen.

Wenders ging vorige week in een vraaggesprek bij de Deutsche Filmpreis in op de kwestie. Volgens hem is een breder debat nodig over onwelgevallige beelden in oude films. "We moeten een manier vinden om om te gaan met controversiële werken uit de twintigste eeuw."

Schaar erin

Hij waarschuwde dat het eind zoek kan zijn als er elke keer naar de schaar wordt gegrepen. "Dit kan een precedent scheppen dat jullie allemaal aangaat: dit kan later ook met jullie films gebeuren", hield hij de zaal voor.

Desalniettemin is hij bereid Falsche Bewegung niet meer te vertonen tot er een voor beide partijen aanvaardbare oplossing is gevonden.

Tieners met ernstig of zeer ernstig overgewicht kunnen voortaan als laatste redmiddel een maagverkleining krijgen. De behandeling wordt per direct vergoed uit het basispakket, meldt Zorginstituut Nederland.

Alleen jongeren tussen de 13 en 18 jaar die bijna zijn uitgegroeid komen in aanmerking voor de operatie. Ze moeten daarvoor al een intensief traject hebben doorlopen om hun leefstijl en eetpatroon aan te passen. Naar verwachting gaat het om ongeveer tien tot twintig jongeren per jaar.

Zo'n 500 tot 800 jongeren in Nederland hebben ernstig of zeer ernstig overgewicht. Daardoor lopen ze al op jonge leeftijd risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Ook hebben ze vaak psychische problemen door hun overgewicht.

Langetermijnonderzoek

Het Zorginstituut neemt de behandeling op in het basispakket na nieuwe langetermijnonderzoeken. Begin vorig jaar schreef Nieuwsuur al over deze onderzoeken. Destijds hadden zes kinderen een maagverkleining gekregen.

Na de operatie zagen artsen dat gezondheidsproblemen afnamen. "Maar ook dat ze uit dat sociale isolement komen, dat hun zelfvertrouwen groeit, dat ze weer in beweging komen en dat ze weer met leeftijdsgenoten omgaan", zei een van de betrokken artsen.

Wie komt in aanmerking?

Het Zorginstituut denkt dat jaarlijks 100 tot 150 jongeren in aanmerking komen voor een uitgebreid selectietraject. Uiteindelijk blijven dan tien tot twintig jongeren over die een maagverkleining kunnen krijgen.

Het gaat om jongeren met een body mass index (BMI) van meer dan 40. Bij iemand van 1,70 meter komt dat neer op een gewicht van 116 kilo of meer. Ook jongeren met een BMI van 35 tot 40 kunnen een behandeling krijgen, als zij daarnaast een ziekte hebben die samenhangt met ernstig overgewicht.

De operatie is pas een optie als een intensief traject om hun leefstijl en eetpatroon aan te passen onvoldoende heeft geholpen.

Volgens het Zorginstituut neemt het aantal jongeren met obesitas in Nederland toe. Tussen 1990 en 2024 is het percentage jongeren van 12 tot 17 jaar met obesitas gestegen van 1,4 naar 4,1 procent.

Eind vorig jaar sloegen kinderartsen hierover alarm. Zij zagen toen een verdubbeling van de wachtlijsten bij de obesitaspoli en een vervijfvoudiging van het gebruik van medicatie ter behandeling van obesitas.

Laura was de allereerste minderjarige die in Nederland de operatie onderging. Ze viel in twee jaar tijd 50 kilo af, zei ze in januari 2025 tegen Nieuwsuur:

Goedemorgen! Het Nederlands elftal reist vandaag af richting de VS voor het WK en in Denemarken wordt sectie gedaan op het kadaver van bultrug Timmy.

Eerst het weer: vandaag wisselen wolken, zon en buien elkaar af. Bij een stevige zuidwestenwind liggen de maxima tussen 16 en lokaal 19 graden. Tijdens buien kan hagel en onweer voorkomen en lokaal ook windstoten.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

Israël en Libanon zijn een nieuw staakt-het-vuren overeengekomen, melden de twee landen en de Verenigde Staten in een gezamenlijke verklaring. Het bestand is volgens de landen "afhankelijk van een volledige stopzetting van de beschietingen door Hezbollah" en het terugtrekken van Hezbollah uit het zuiden van Libanon.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een spin die eruitziet als een lieveheersbeestje om zichzelf te beschermen en een koperkleurige rups waren slechts twee van de tientallen diersoorten die onlangs zijn ontdekt in Angola. Een groep wetenschappers deed voor het eerst uitgebreid onderzoek op het Lisima-plateau en kwam de dieren daar tegen.

Fijne dag!

Nederlandse bedrijven hebben gevaarlijke designerdrugs uit India besteld met een straatwaarde van bijna twee miljard euro. Onderzoek van de NOS en Follow the Money (FTM) toont aan hoe handelaren kinderlijk eenvoudig labs in het buitenland inschakelen om moleculen van verboden middelen na te bootsen. Deze middelen worden in Nederland met zeer ruime winstmarges verkocht.

De NOS en FTM achterhaalden ruim 700 bestellingen van onder meer grondstoffen voor designerdrugs, kant-en-klare middelen en stoffen om drugs mee te versnijden. Die middelen werden tussen 2019 en 2025 besteld door dertig Nederlandse importeurs, zowel individuele webshop-eigenaren als groothandels in designerdrugs. In totaal gaat het om 153.000 kilo. De lucratieve handel gaat nu nog door.

De bestellingen doen denken aan de Funcaps-zaak. De eigenaren van die webshop staan binnenkort voor de rechter. Funcaps blijkt het topje van de ijsberg.

Wat zijn designerdrugs?

Designerdrugs, ook wel research chemicals of 'nieuwe psychoactieve stoffen' (NPS), is een verzamelnaam voor middelen die lijken op illegale drugs. Doordat de stoffen lichtjes afwijken van drugs die op de Opiumlijst staan, zijn de middelen (nog) niet verboden. De afgelopen jaren zijn veel nieuwe stoffen toegevoegd aan de Opiumlijst. Die zijn nu dus wel illegaal.

Omdat de middelen destijds niet verboden waren, konden ze gewoon op het vliegtuig naar Nederland worden gezet. Zo kon het dat de Nederlandse designerdrugsmarkt overspoeld werd met onder meer Indiase stimulerende middelen, ketamine-achtige stoffen en de 'zombiedrug' flakka. Veel middelen worden vanuit Nederland doorverkocht aan klanten in het buitenland.

De middelen waren op het moment van bestellen nog legaal, maar zeker niet zonder risico. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum meldt ieder jaar meer vergiftigingen met designerdrugs. Veel van de middelen die Nederlandse bv's importeerden uit India worden in verband gebracht met verslaving, hoge hartslag, hoge bloeddruk, hartinfarcten, psychoses, coma's, hersenschade, epileptische aanvallen en soms zelfs de dood.

Voor de 153.000 kilo aan grondstoffen en kant-en-klare designerdrugs die Nederlandse handelaren tussen 2019 en 2025 uit India importeerden, betaalden zij bijna 46,2 miljoen euro.

De precieze straatwaarde van al die kilo's is niet bekend, omdat er ook versnijdingsmiddelen en grondstoffen bij zitten. Maar voor het overgrote deel van de bestelde stoffen konden de NOS en FTM wel berekenen wat die op de online markt waard waren. In totaal hebben de Indiase designerdrugs een straatwaarde van bijna twee miljard euro.

De stoffen worden in grote hoeveelheden geïmporteerd en vervolgens in kleine hoeveelheden met veel winst verkocht aan klanten.

De berekeningen laten zien dat de handel in designerdrugs zo lucratief is dat verkopers er ondanks ingrijpen van de overheid mee blijven doorgaan.

Een recente actie van toezichthouders NVWA en IGJ illustreert het probleem. De instanties haalden in april 43 sites uit de lucht waar designerdrugs werden aangeboden. Uit gesprekken met bronnen uit de designerdrugs-wereld blijkt dat de actie weinig effect had. "Naar mijn weten is bijna geen enkele aanbieder echt helemaal gestopt", zegt een handelaar.

Veel verkopers hebben gewoon een nieuwe site gemaakt vanuit het buitenland. Zo'n adres eindigt niet langer op '.nl', maar verder werkt alles hetzelfde als voorheen. Andere handelaren zeggen dat ze de verkoop hebben verplaatst naar kanalen op apps als Signal en Telegram of naar een afgeschermde website. Alleen vaste klanten krijgen het wachtwoord.

Dat uit de lucht gehaalde webshops vanuit het buitenland weer opduiken, maakt het voor de instanties moeilijker om ze te blokkeren, schrijven ze in een reactie. Bovendien loopt IGJ tegen de beperkingen van zijn bevoegdheden aan, schrijft een woordvoerder.

Kat-en-muisspel

Een ander probleem is dat de middelen constant worden aangepast, waardoor de overheid achter de feiten blijft aanlopen. Zodra een middel verboden is en op de Opiumlijst staat, past de verkoper een molecuul een beetje aan en kan de verkoop doorgaan.

In een poging dit kat-en-muisspel te doorbreken, is op 1 juli 2025 het zogeheten 'groepenverbod' voor designerdrugs ingegaan. Daarmee werden hele groepen in een keer illegaal, ook bij subtiele aanpassingen van een molecuul. Toch vallen er nog altijd middelen buiten het verbod, zoals benzodiazepinen, een categorie van zeer verslavende kalmeringsmiddelen.

De politie zegt in een reactie op dit onderzoek bekend te zijn met de Indiase designerdrugs-route. "India is een belangrijk land voor Nederland als het gaat om drugsbestrijding." Zowel vanwege de grote hoeveelheden ketamine die vanuit de legale industrie weglekken naar de illegale handel als vanwege de grondstoffen en kant-en-klare designerdrugs die naar Nederland komen, zegt een woordvoerder. "Ook andere (nep) medicatie wordt op steeds grootschaligere wijze vanuit India richting Europa en Nederland gestuurd waardoor de noodzaak tot samenwerking steeds belangrijker wordt."

Journalistieke verantwoording

Voor dit onderzoek spraken de NOS en Follow the Money met inkopers en verkopers van designerdrugs, Indiase fabrieken, de douane, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de NVWA, de politie, de European Drugs Agency en het Nederlands Forensisch Instituut.

Daarnaast bekeken we Indiase exportlijsten die handelsgegevens bevatten van goederen die via zee-, land- en luchttransport India binnenkomen of verlaten. Alle bestellingen die te maken hebben met de productie van designerdrugs werden meegenomen in dit onderzoek. Het gaat dan om grondstoffen voor designerdrugs, versnijdingsmiddelen, medicijnen die op de illegale markt worden verkocht en machines om pillen mee te drukken. Andere bestellingen werden buiten beschouwing gelaten.

De waarde van de uit India bestelde kant-en-klare designerdrugs werd berekend op de manier die de politie gebruikt om de straatwaarde van reguliere drugs te berekenen. Per stof is de gemiddelde inkoopprijs per kilogram vastgesteld op basis van de exportlijsten. De verkoopprijs is bepaald door (historische) prijzen van die designerdrugs op websites te verzamelen. Het gemiddelde daarvan is omgerekend naar prijs per kilogram.

De totale straatwaarde is berekend door de straatwaarden van de tien meest bestelde stoffen bij elkaar op te tellen. Die stoffen vertegenwoordigen het grootste deel van de ruim 700 bestellingen op de exportlijsten.

Het gaat om een theoretische schatting. De werkelijke marktwaarde kan lager liggen, bijvoorbeeld door bulkkortingen.

De plek waar een kind wordt geboren heeft grote invloed op de gezondheid rond de geboorte, blijkt uit onderzoek van Erasmus MC in Rotterdam. De onderzoekers zien in sommige wijken van de grote steden dat de babysterfte twee keer zo hoog is als in andere wijken.

Ook worden er meer baby's te vroeg geboren en zijn baby's vaak kleiner bij de geboorte dan in de rest van Nederland.

In totaal hadden vier van de twintig kwetsbare gebieden significant meer kans op babysterfte en alle wijken hadden een grotere kans op een lager gewicht of een lagere lichaamslengte bij de geboorte.

"De leefomstandigheden waarin zij wonen zijn waarschijnlijk een belangrijke verklaring," zegt Jasper Been, neonatoloog in het Erasmus MC en onderzoeksleider. Volgens hem liggen de problemen rond de geboorte "niet aan persoonlijke omstandigheden, zoals leeftijd en etniciteit".

Voorbeelden van omgevingsfactoren die invloed hebben zijn luchtvervuiling, geluidsoverlast, woonomstandigheden zoals hittestress, schimmel en de luchtkwaliteit binnenshuis. Deze factoren kunnen bijdragen aan verschillen in geboorte-uitkomsten.

Gebieden die werden onderzocht doen allemaal mee in Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Dat zijn twintig gebieden met opstapelende problemen op het gebied van onderwijs, armoede, gezondheid, wonen en veiligheid. Het gaat om gebieden als Groningen-Noord, Heerlen-Noord en Rotterdam-Zuid.

1,1 miljoen moeders uit heel Nederland deden met hun baby's mee aan het onderzoek. Hiervan kwamen honderdduizend moeders en kinderen uit één van de twintig kwetsbare wijken in Nederland.

Door een grote brand in Leerdam is een fabriek van FrieslandCampina vannacht tijdelijk ontruimd.

De brand brak uit bij een wegenbouwbedrijf op een bedrijventerrein van de Utrechtse stad. Vanwege de hevigheid van de brand moesten alle mensen die in de nabijgelegen fabriek van FrieslandCampina aan het werk waren uit voorzorg het pand verlaten. In het zuivelbedrijf waren op dat moment veertig mensen aan het werk, meldt burgemeester Fröhlich.

Na enkele uren was de brand onder controle. De omliggende bedrijven kunnen gewoon weer open, meldt de veiligheidsregio. Volgens de burgemeester is niemand gewond geraakt. Over de oorzaak van de brand bij het wegenbouwbedrijf is nog niets bekend.

Een groep wetenschappers heeft in Angola tientallen diersoorten ontdekt die nog niet wetenschappelijk bekend waren.

De groep van organisatie The Wilderness Project deed in februari onderzoek op het Lisima-plateau, een hoogland in het oosten van Angola. Vanwege aanhoudende burgeroorlog, de aanwezigheid van landmijnen en omdat het gebied lastig te bereiken is, werd er nog weinig onderzoek gedaan.

Tijdens de expeditie werden onder meer acht nog niet beschreven libellesoorten gevonden, drie nieuwe sprinkhaansoorten en ongeveer zestig motten- en vlindersoorten die tot nu toe nog onbekend waren voor de wetenschap. Verwacht wordt dat nog meer nieuwe soorten worden ontdekt, omdat nog meerdere insecten nader worden onderzocht.

Fluorescerend

Onder de nieuwe soorten zijn onder meer een gepantserde roofkrekel, een nog niet beschreven koperkleurige rups en de volwassen vlindervorm daarvan en een krabspin die onder ultraviolet licht fluorescerend is (op de foto boven het artikel te zien).

Een andere soort die werd ontdekt was een wielwebspin die er met zijn rode tint uitziet als een lieveheersbeestje waardoor andere dieren denken dat deze soort giftig is om te eten.

Enkele van de nieuw ontdekte dierensoorten:

"De gepantserde krekels zijn erg gaaf. Ze zien er heel stoer uit," zegt expeditieleider Rob Taylor tegen persbureau Reuters. "Als verdedigingsmechanisme kunnen ze zelfs vloeistof spuiten op iedereen die ze probeert aan te vallen."

De onderzoekers waken voor te veel optimisme over het voortbestaan van de dieren. Overal ter wereld verdwijnen in rap tempo diersoorten door menselijke activiteiten. Volgens onderzoeker Taylor worden de diersoorten op het Lisima-plateau bedreigd door het kappen van bomen, ontbossing en kleinschalige diamantmijnbouw.

Israël en Libanon zijn een nieuw staakt-het-vuren overeengekomen, melden de twee landen en de Verenigde Staten in een gezamenlijke verklaring. Dat is volgens de landen "afhankelijk van een volledige stopzetting van de beschietingen door Hezbollah" en het terugtrekken van Hezbollah uit het zuiden van Libanon.

Het is daarom opnieuw een zeer broos staakt-het-vuren. Het kwam tot stand na twee dagen van intensieve gesprekken tussen Israël, Libanon en de Verenigde Staten. Volgens de verklaring komen er proefzones waarin het Libanese leger "de exclusieve controle over het grondgebied zal hebben, met uitsluiting van alle niet-statelijke actoren".

Volgens de verklaring maken deze stappen de weg vrij naar een "allesomvattend vredes- en veiligheidsakkoord". Israël en Libanon komen in de week van 22 juni weer samen voor verdere gesprekken.

Ook is in de verklaring te lezen dat "alle landen herbevestigden dat de toekomst van de relatie tussen Israël en Libanon moet worden bepaald door twee soevereine regeringen. Zij hebben elke poging, door welke staat of niet-statelijke actor dan ook, om de toekomst van Libanon te gijzelen, verworpen". Met "staat of niet-statelijke actor" wordt voornamelijk gedoeld op Hezbollah en het land Iran, dat de groep steunt.

Glasvezeldrones

Officieel was al een staakt-het-vuren van kracht tussen de twee landen, maar in de praktijk was daar weinig van te merken. Hezbollah bleef glasvezeldrones tot ver over de grens sturen en Israël veroverde kasteel Beaufort in het zuiden van Libanon, een strategisch gelegen kasteel. Daarmee verschoof de Israëlische gevechtszone in Libanon opnieuw dieper het land in.

Gisteren voerde Israël nog aanvallen uit in het zuiden van Libanon waarbij negen mensen om het leven kwamen en vuurde Hezbollah raketten af op het noorden van Israël.

De gezamenlijke verklaring volgt op een akkoord over een deels staakt-het-vuren dat maandag al werd gesloten. Daarbij werd afgesproken dat Israël hoofdstad Beiroet niet zou aanvallen als Hezbollah zou stoppen met het aanvallen van Israël.

De Amerikaanse acteur Shia LaBeouf heeft een voorwaardelijke celstraf van zes maanden gekregen voor zijn betrokkenheid bij een vechtpartij tijdens het carnavalsfeest Mardi Gras in New Orleans op 17 februari van dit jaar.

De acteur bekende schuld in drie gevallen van lichte mishandeling. Hij werd in februari in de vroege ochtend gearresteerd in de historische binnenstad van New Orleans.

Op videobeelden is te zien hoe de acteur met ontbloot bovenlijf een man tegen de grond duwt en een ander in het gezicht slaat. Volgens de politie uitte hij daarbij herhaaldelijk homofobe beledigingen en bleef hij dat ook tijdens zijn arrestatie doen.

Drugstest

Kort na zijn arrestatie moest LaBeouf zich op last van de rechter laten behandelen voor een mogelijke alchohol- en drugsverslaving. Ook werd hij wekelijks getest op drugsgebruik. De acteur zei later dat zijn agressieve gedrag meer voortkwam uit "woede en ego" dan uit het gebruik van alcohol.

LaBeouf zei ook dat "grote, homoseksuele mannen me bang maken". "Als ik alleen sta en er staan drie homoseksuele mannen naast me die mijn been aanraken, word ik bang", vertelde hij in een interview met journalist en youtuber Andrew Callaghan. "Het spijt me. Als dat homofoob is, dan ben ik dat."

Volgens de advocaat van LaBeouf heeft hij met het pleiten van schuld voor lichte mishandeling "verantwoordelijkheid genomen voor zijn aandeel in wat er is gebeurd". "Nu kijkt hij ernaar uit zich te richten op zijn gezin, werk en nieuwe creatieve projecten."

'Opstootje'

De advocaat van LaBeouf stelt dat er sprake was van "een klein opstootje in een bar tijdens Mardi Gras" en geen bewijs is dat het om vooroordelen of discriminatie ging.

De 39-jarige LaBeouf speelde als kind de hoofdrol in de Disney Channel-serie Even Stevens (2000-2003). Daarna werd hij bij het grote publiek bekend door zijn hoofdrol in drie Transformers-films (2007, 2009 en 2011) en door zijn rol in de film Wall Street: Money Never Sleeps (2010).

Performancekunstenaar

Naast zijn filmrollen, kwam hij ook regelmatig in het nieuws door zijn excentrieke gedrag en door zijn voor een Hollywood-acteur afwijkende artistieke keuzes. Zo kwam hij op het filmfestival van Berlijn in 2014 de rode loper op met een papieren zak op zijn hoofd waarop stond "ik ben niet meer beroemd". Ook rende hij als performancekunstenaar in 2016 in een roze legging 144 rondjes om het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Eerder werd hij door de rechter verplicht om een afkickkliniek te bezoeken na een arrestatie in 2017 in Georgia, wegens openbare dronkenschap en verstoring van de openbare orde tijdens de opnames van Peanut Butter Falcon. Door zijn ex-vriendin FKA Twigs werd hij in 2020 aangeklaagd wegens fysiek en emotioneel misbruik. De rechtszaak werd vorig jaar geschikt.

De provincie Friesland komt met 13 miljoen euro over de brug om het dorp Holwerd en directe omgeving aantrekkelijker voor toeristen te maken. Dit geld is bedoeld ter compensatie van het schrappen van de plannen om Holwerd aan Zee te creëren.

Meer dan tien jaar geleden ontstond het idee dat de leegloop en vergrijzing van het Friese dorp Holwerd een halt kon worden toegeroepen door het dorp met de Waddenzee te verbinden. De initiatiefnemers van dit project wilden de dijk doorsteken, zodat het dorp aantrekkelijker voor toeristen zou worden. Er waren plannen voor een boulevard, een strand en vakantiewoningen.

Het plan zou tussen de 100 en 200 miljoen euro kosten, maar de stichting Holwerd aan Zee heeft dat bedrag bij lange na niet bij elkaar gekregen. De stekker ging er bijna twee jaar geleden uit.

IJsbaan en haven

Als alternatief wilde de stichting een binnendijks zoetwatermeer van 42 hectare bij het dorp aanleggen. Dat zou ook bijdragen aan de aantrekkelijkheid voor het dorp. Voor dat meer wilde de stichting aanvankelijk 5,1 miljoen euro hebben. Omdat de provincie nu 13 miljoen beschikbaar stelt voor kleinere projecten die ook toeristen moeten trekken, is dat plan nu ook van de baan, zo meldt Omrop Fryslân.

Van het bedrag is 6 miljoen euro bedoeld voor het dorp Holwerd. Dit kan gebruikt worden voor het verplaatsen van de ijsbaan en het aantrekkelijker maken van de vaart voor recreatie. Er zijn ook wensen voor het opnieuw inrichten van de haven en het terrein daaromheen.

De andere 7 miljoen euro wil de provincie uittrekken voor het verbeteren van de leefbaarheid in de nabijgelegen gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel en Tytsjerksteradiel.

Tot grote onvrede van sommige collega's uit de filmindustrie heeft de gevierde regisseur Martin Scorsese geïnvesteerd in een bedrijf voor kunstmatige intelligentie. Hij heeft zijn naam verbonden aan een start-up die storyboards, oftewel de visuele uitwerking van een script, genereert.

De 83-jarige Amerikaanse regisseur, bekend van klassiekers als Taxi Driver (1976), Goodfellas (1990), The Departed (2006) en The Wolf of Wall Street (2013) noemt de functie een "creatieve bevrijding". Het bedrijf Black Forest Labs heeft een video gepubliceerd waarin de filmmaker vertelt hoe moeilijk het voor hem is om over te brengen wat er in zijn hoofd zit over de film.

"Tijd kost geld, en dit zorgde ervoor dat we sneller vooruit konden zonder aan kwaliteit of ambacht in te leveren", prijst Scorsese de AI-functie.

Daar denkt de Nederlandse regisseur en storyboardartiest Richard Raaphorst heel anders over. "Tienduizenden mensen verliezen hiermee hun baan", zegt hij tegenover de NOS. "Dit is voor Scorsese een manier om een monopolie te claimen op dit ambacht."

'Weerzinwekkend'

Ook andere storyboard- en conceptartiesten reageren boos. Een van hen is Karla Ortiz, die onder meer werk leverde voor Marvel-films als Black Panther en Avengers: Endgame.

"Hij (red: Scorsese) gooit alle storyboardartiesten waar hij ooit mee gewerkt heeft voor de bus." Ze wijst erop dat dit soort programma's vaak getraind zijn met het werk van collega's, zonder dat daar rechten over zijn betaald. "Om zijn erfenis en macht hiervoor te gebruiken is zo weerzinwekkend", zegt Ortiz op X.

The New York Times bracht gisteren als eerste het nieuws over het partnerschap tussen Scorsese en het AI-bedrijf. De regisseur was gevraagd voor een interview, maar wilde niet reageren. De filmmaker lijkt de AI functie alleen te willen gebruiken voor het pre-productieproces, dus nog voordat er camera's of technici aan te pas komen.

Rolf te Booij, die bijvoorbeeld wapens, maskers en zogeheten praktische special effects levert voor films en series op Amazon en Netflix, kan enerzijds wel begrip opbrengen voor deze keuze. "Je hebt in één keer de perfecte tool voor een toepassing als storyboarding. Maar aan de andere kant mis je ook iets: iemand die een storyboard maakt is bijvoorbeeld ook iemand die weet hoe je een shot opbouwt."

Beperkte budgetten

Wanneer klanten aankloppen bij Te Booij is er vaak al een storyboard gemaakt. Hij merkt dat er daarbij veel gebruik wordt gemaakt van kunstmatige intelligentie. Dat komt volgens hem omdat er, vooral in Nederland, beperkte budgetten zijn om een project uit te voren.

Producenten maken met AI een beeld en vragen vervolgens of Te Booij het fysiek kan maken. "Wij hebben het geluk dat wij de vertaalslag maken naar fysieke producten", verwijst hij naar de opkomst van AI in de filmwereld.

'Tragische' evolutie

De wereld van storyboards maken "is helemaal dood", zegt filmmaker Raaphorst. Hij maakt ze nog wel voor zijn eigen producties, met soms wel dertig tekeningen per dag, maar voor nieuwkomers zit er volgens hem geen toekomst meer in. Dat heeft alles te maken met de opkomst van AI.

"Al eeuwenlang vervangen instrumenten menselijke handelingen, dus het is gewoon evolutie. Maar het is wel tragisch. Het is een beetje als kok die niet meer bezig is met kruiden maar iets kant-en-klaar uit een blik maakt: je voelt het recept niet meer."

Asielzoekers die via Italië naar Nederland reizen, worden vanaf volgende week vrijdag weer teruggestuurd naar dat land. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie heeft vandaag in Rome daarover een intentieverklaring getekend met zijn Italiaanse ambtsgenoot Piantedosi.

Volgens de regels van het EU-verdrag van Dublin moeten asielzoekers hun aanvraag doen in het eerste land waar ze aankomen. Maar Italië, waar heel veel migranten voet op Europese bodem zetten, neemt al een aantal jaren geen mensen terug die doorgereisd zijn naar andere lidstaten zoals Nederland.

Van den Brink laat weten dat hij met Piantedosi heeft afgesproken dat als op 12 juni het Europees Migratiepact van kracht wordt, de oude regels weer opgepakt worden en dat Italië dan weer asielzoekers zal terugnemen. "Dat is voor Nederland cruciaal om het pact volledig te laten functioneren."

Schone lei

Volgens de minister beginnen de twee landen "met een schone lei". Dat wil zeggen dat mensen die zich voor 12 juni in Nederland hebben gemeld, niet teruggestuurd worden. In het migratiepact staat dat landen ervoor kunnen kiezen om asielzoekers uit landen als Italië en Griekenland over te nemen om ze te ontlasten, maar dat ze dat ook kunnen afkopen met geld of andere hulp. Van den Brink kiest nu voor dat laatste.

Verder gaat Nederland nauwer met de Italianen samenwerken bij het realiseren van terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers en het tegengaan van mensensmokkel in landen als Algerije, Tunesië en Libië. Veel mensen uit zuidelijker delen van Afrika worden door die Noord-Afrikaanse landen heen gesmokkeld. Als ze vandaar al teruggestuurd kunnen worden naar waar ze vandaan komen, dan zullen ze ook niet de gevaarlijke oversteek van de Middellandse Zee maken.

Nederland heeft vergelijkbare afspraken met Griekenland, een ander land waar veel asielzoekers de EU binnenkomen.

Hongarije heeft zijn veto tegen het toetreden van Oekraïne tot de Europese Unie opgeheven. Dat gebeurde op een bijeenkomst van ambassadeurs in Brussel.

De opheffing betekent dat kan worden begonnen met onderhandelingen over de toetreding van Oekraïne tot de EU. Onder leiding van oud-premier Orbán dwarsboomde Hongarije dit jarenlang. Een belangrijke reden voor de koude relatie tussen beide landen was de situatie van de Hongaarse minderheid in de Oekraïense regio Transkarpatië.

De Hongaarse premier Péter Magyar zegt een akkoord te hebben gesloten met Oekraïne over de rechten deze Hongaarse minderheid. Magyar deelt het nieuws in een video op sociale media. Het gaat over de rechten op het gebruik van de eigen taal. Volgens Magyar is er weken onderhandeld met Hongaarse en Oekraïense deskundigen.

In de video stelt de Hongaarse premier dat hij in drie weken heeft bereikt wat Orbán in tien jaar niet kon.

Volgens de Hongaarse premier heeft Oekraïne toegezegd dat het gebruik van Hongaars in het onderwijs weer wordt toegestaan. Oekraïne voerde in 2017 een taalwet in die het gebruik van minderheidstalen in onder meer het onderwijs inperkte. Dat was vooral bedoeld om de Russische invloed te beperken, maar raakte ook de Hongaarse gemeenschap.

Moldavië

Het opheffen van het veto door Hongarije betekent ook dat er kan worden onderhandeld over de toetreding van Moldavië tot de EU. Moldavië en Oekraïne vroegen na de Russische invasie in Oekraïne beide versneld het EU-lidmaatschap aan, waarop de EU besloot hen als één pakket te behandelen. Door Oekraïne te dwarsbomen, werd Moldavië ook gedwarsboomd.

Nu de 27 lidstaten unaniem naar de kwestie kijken, kan het proces in gang worden gezet voor het toetreden van Oekraïne en Moldavië.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Magyar had een meer constructieve opstelling in de EU beloofd. Toch hield hij vast aan een eis waar ook zijn voorganger Orbán steeds op hamerde; de rechten van de Hongaarse minderheid in het westen van Oekraïne. Dan gaat het bijvoorbeeld om beperkingen rond Hongaars op scholen en het verplicht gebruik van Oekraïens in publieke instellingen.

Er is nog geen formele reactie van Oekraïne, maar het zal een opluchting zijn dat deze Hongaarse blokkade eraf gaat. Zeker aangezien ze al ruim vier jaar lang tegen Rusland vechten, niet alleen voor de eigen onafhankelijkheid, maar ook voor een toekomst in de EU vrij van Moskou.

Al maakt Magyar ook duidelijk dat hij versneld lidmaatschap niet ziet zitten, de Hongaarse premier heeft het over tien tot vijftien jaar. Terwijl Zelensky vaak de hoop heeft uitgesproken dat Oekraïne in 2027 al lid zou kunnen zijn."

Het veto van Hongarije tegen het toetreden van Oekraïne tot de EU heeft twee jaar geduurd. In april won Magyar de Hongaarse verkiezingen van Orbán, wiens Fidesz-partij 16 jaar aan de macht was.

Orbán koos voor een eurosceptische koers. Magyar is sinds zijn aantreden bezig met het herstellen van de banden met Brussel. Nu kiest Hongarije er dus voor zijn veto in te trekken, een beslissing die in de lijn der verwachting lag.

Redacteur Europese Unie Roemer Ockhuijsen:

"Dat de onderhandelingen nu pas echt kunnen beginnen, betekent niet dat er afgelopen twee jaar niets gebeurd is. Oekraïne heeft al tal van gesprekken gevoerd met de EU over een lidmaatschap en is volgens Commissievoorzitter Von der Leyen op de goede weg als het gaat om het doorvoeren van de benodigde hervormingen.

Maar het is niet de verwachting dat Oekraïne op korte termijn al zal toetreden. De meeste EU-landen zijn wel van mening dát Oekraïne bij de Europese Unie moet aansluiten, maar er zijn nog grote meningsverschillen over hoe en wanneer dat dan moet.

Zo pleitte de Duitse bondskanselier Merz onlangs voor een lidmaatschap light. Oekraïne zou dan snel lid mogen worden en nog niet aan alle voorwaarden hoeven te voldoen. Daar staat tegenover dat hun ministers en Europarlementariërs nog geen stemrecht krijgen.

Landen zoals Nederland zien liever dat Oekraïne het hele toetredingstraject netjes volgens de regels doorloopt. In dat geval kan het nog jaren duren voordat Oekraïne daadwerkelijk aansluit."

Duitsland is er niet in geslaagd om een tijdelijke zetel te bemachtigen in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Het land haalde niet genoeg stemmen in de eerste ronde en verloor van Portugal en Oostenrijk.

De VN-Veiligheidsraad heeft naast de vijf permanente leden tien tijdelijke leden die voor twee jaar worden verkozen. Er waren nu vijf plekken vrij. Voor de groep West-Europa, Canada en Oceanië waren twee zetels te verdelen.

Duitsland kreeg slechts 104 stemmen terwijl Portugal en Oostenrijk 131 en 134 stemmen kregen, waarmee ze de vereiste twee derde meerderheid haalden. Ook Zimbabwe, Kirgizië en Trinidad en Tobago hebben een plek in de VN-Veiligheidsraad kunnen bemachtigen. Zij zullen in 2027 en 2028 zitting hebben in de Veiligheidsraad. De andere vijf tijdelijke leden zijn Bahrein, Colombia, Congo, Letland en Liberia. Hun termijn loopt over een jaar af.

De Veiligheidsraad is het machtigste orgaan binnen de Verenigde Naties. Beslissingen die genomen worden in de raad zijn bindend. Ook kan de raad sancties opleggen aan lidstaten en vredesmissies uitzenden. De vijf permanente leden Rusland, China, de Verenigde Staten, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben ook vetorecht.

Israël en Oekraïne

Het verlies wordt in Duitsland gezien als een nederlaag voor de regering van bondskanselier Merz, die zijn land wil positioneren als een belangrijke speler op het internationale toneel.

Merz feliciteerde de twee andere Europese landen na de stemming en benadrukte dat Duitsland zich zal blijven inzetten voor een multilaterale wereldorde. "De uitslag verandert niets aan de verantwoordelijkheden die we binnen de Verenigde Naties hebben."

Buitenlandminister Wadephul noemt de uitslag een "grote teleurstelling". Volgens hem heeft Rusland campagne gevoerd tegen de kandidatuur van Duitsland vanwege de steun aan Oekraïne. Ook heeft Duitsland volgens hem zijn kans op een zetel mogelijk verspeeld vanwege de bijna onvoorwaardelijke steun voor Israël.

Beschamend

Oppositiepartijen spreken van een beschamende nederlaag. Volgens partijleider Brantner van de Groenen heeft Duitsland de afgelopen maanden zijn "geloofwaardigheid en vertrouwen op het wereldtoneel verspeeld" door te snijden in ontwikkelingshulp. Ook heeft Duitsland volgens haar veel stemmen verloren door het buitenlandse beleid van de regering.

Die Linke nemen het Merz kwalijk dat Duitsland zich niet meer heeft uitgesproken over grote conflicten. Daarbij werden Gaza, Venezuela en Iran genoemd. "Duitsland zweeg over schendingen van het internationaal recht toen deze werden gepleegd door de Verenigde Staten en Israël."

Volgens regeringspartij SPD is de nederlaag een waarschuwing. "We moeten ons eerlijk afvragen welke signalen Duitsland de afgelopen jaren heeft afgegeven. Zij die beweren de hoeders te zijn van de op regels gebaseerde internationale orde, mogen geen dubbele standaarden hanteren ten aanzien van het internationaal recht."

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

Voor Duitsland is dit een flinke nederlaag. Hoewel het een kandidatuur is waaraan jaren is gewerkt, dus ook al voordat de huidige regering aan de macht kwam, is het voor minister van Buitenlandse Zaken Wadephul en bondskanselier Merz ook een persoonlijk verlies. Wadephul was de afgelopen dagen nog in New York om persoonlijk campagne te voeren. En Merz heeft hard gewerkt voor zijn bijnaam als 'Aussenkanzler'.

Er is Merz veel aan gelegen dat Duitsland op het internationale toneel een leidende rol inneemt. Juist nu de wereldorde wankelt en zaken zoals het internationale volkenrecht, waar het land voor zegt te staan, onder druk staan. Daarnaast ziet Duitsland zichzelf als betrouwbare partner voor een groot deel van de wereld, en draagt het land na de VS ook financieel het meest bij aan de VN. Dat aanzien loopt hiermee een deuk op.

Sinds de hereniging heeft Duitsland zich elke acht jaar kandidaat gesteld voor een tijdelijke zetel in Veiligheidsraad, tot nu toe altijd met succes. Een van de vragen die nu overblijven is of de bijna onvoorwaardelijke steun aan Israël Duitsland zijn zetel heeft gekost. Ook kan het machtige Rusland de Duitsers hebben tegengewerkt vanwege hun steun aan Oekraïne.

In Australië is het gebruik van nicotine sinds 2017 met 40 procent toegenomen. Dit komt vooral doordat de illegale tabaksverkoop enorm is gegroeid, meldt het Australisch Bureau van de Statistiek (ABS).

Australië staat bekend om zijn strenge anti-rookbeleid. Sinds 2017 heeft de regering de prijs van tabak verdrievoudigd. Een pakje sigaretten kost al snel omgerekend 25 euro. Het doel was om het aantal rokers terug te dringen. Maar in plaats daarvan neemt het nicotinegebruik de laatste jaren juist toe.

Meer illegale tabak

Het ABS verklaart dit uit de opkomst van de illegale handel in tabak. Waar in 2017 maar 12 procent van de rokende Australiërs illegale tabak kocht, is dat in 2025 80 procent. In de illegale handel is de prijs vrijwel gelijk gebleven.

Volgens de Australische regering gaat het om tabak die illegaal in Australië wordt geproduceerd, en om sigaretten die van buitenaf het land in worden gesmokkeld. Onderzoekers benadrukken dat de stijging vooral komt door illegale sigaretten, maar ook de stijgende verkoop van e-sigaretten en andere nicotinehoudende producten een rol speelt.

Het percentage van hun inkomen dat huishoudens maandelijks aan tabak uitgeven in Australië is tussen 2017 en 2025 gedaald. Huishoudens zijn ongeveer even veel geld aan tabak kwijt als in 2016, doordat zo veel meer mensen hun tabak op de illegale markt kopen.

Ook illegale handel in Nederland

Ook in Nederland verhoogt de regering de prijzen van tabak om mensen te stimuleren met roken te stoppen. En ook hier leidt dat tot een groei van de illegale tabakshandel.

In Nederland gebeurt dit door het smokkelen van legaal geproduceerde sigaretten uit andere EU-landen. In die landen zijn de prijzen van tabak veel lager. Bijzonder hoogleraar Tabaksontmoediging Marc Willemsen ziet sinds de accijnsverhogingen van 2023 en 2024 een toenemende smokkel van tabaksproducten uit Roemenië en Bulgarije.

Onder de streep heeft het Nederlandse beleid volgens Willemsen wel een positief effect. "Het nicotinegebruik daalt wel degelijk. Er zijn meer mensen die stoppen met roken en minder jongeren die beginnen. Al komt dit niet alleen door de prijsverhoging, maar vooral ook doordat sigaretten niet meer in de supermarkt verkocht mogen worden".

Hoewel de illegale handel is toegenomen, kopen nog steeds veruit de meeste mensen in Nederland hun tabak legaal. Een pakje sigaretten in Nederlandse winkels kost sinds de laatste accijnsverhoging in 2024 gemiddeld 11,10 euro.

De man die maandagavond overleed bij een steek- en schietincident in Heerhugowaard is een 52-jarige man uit Groot-Brittannië. Dat brengt de politie vandaag naar buiten.

De steekpartij op het bedrijventerrein gebeurde maandag rond 19.30 uur. Bij het incident raakten twee andere mannen gewond, Het gaat om een 44-jarige man uit de gemeente Velsen en een 65-jarige man uit Heerhugowaard. Zij zijn verdachten en zitten nog vast.

Hulpdiensten rukten maandagavond massaal uit. Er werd onder meer een traumahelikopter opgeroepen. Ook kwamen zeker zes politieauto's ter plaatse. Volgens de regionale omroep NH werd het pand een tijd onder schot gehouden.

Nog altijd is niet duidelijk wat de aanleiding was voor het incident. De politie is een Team Grootschalige Opsporing (TGO) gestart en zoekt getuigen.

Grote delen van India kampen met een hittegolf, met temperaturen rond de 45 graden. Volgens het meteorologisch instituut van India lopen de temperaturen komende dagen nog verder op. Lokale media melden ook deze zomer weer tientallen doden, en volgens deskundigen wordt een groot deel van de slachtoffers niet eens geregistreerd als hittedode.

Extreme hitte komt steeds vaker voor en duurt steeds langer in India. Voor de bevolking zijn het zware omstandigheden. Arbeiders kunnen in de hitte bijvoorbeeld beter niet werken, maar inkomensverlies is vaak geen optie voor mensen die rondkomen van een dagloon.

Om deze groep te beschermen wordt in de westelijke deelstaat Gujarat geëxperimenteerd met verzekeringen die bij extreme warmte snel uitkeren.

Prijs van hitte

"Meer dan 46 procent van de Indiase beroepsbevolking werkt in de agrarische sector en veruit het grootste deel daarvan werkt buiten", zegt Tarun Jain, econoom aan het Indian Institute of Management in Ahmedabad, een miljoenenstad in West-India.

Onderzoekers aan de Amerikaanse Duke University stellen dat nergens ter wereld arbeiders zo veel werkuren inleveren door hitte als in India. Dat heeft volgens hen te maken met de hoge luchtvochtigheid die werken in de hitte nog zwaarder maakt.

Het zou de Indiase economie tussen 2001 en 2020 jaarlijks 259 miljard werkuren hebben gekost, wat neerkomt op een verlies van ongeveer 7 procent van het bruto binnenlands product.

Verzekeren tegen hitte

Dagloners merken de gevolgen van extreem weer meteen in hun portemonnee. "Mijn inkomsten halveren ongeveer tijdens periodes dat het heet is", zegt Lata Solanki. Ze verkoopt sari's op de markt, maar op hete dagen komt er niemand en lopen haar inkomsten terug tot enkele euro's. Sinds een paar jaar kiest ze er op dit soort dagen daarom voor om thuis te blijven.

Die keuze kan ze maken, omdat ze sinds twee jaar deel uitmaakt van een proef met een indexverzekering. Bij dit soort verzekeringen wordt er uitbetaald als een vooraf gestelde waarde wordt bereikt.

Als de temperatuur in Ahmedabad twee dagen achter elkaar boven de 42,7 graden uitkomt, krijgt Solanki een paar dagen later een euro bijgeschreven op haar bankrekening. Dat bedrag kan oplopen tot ongeveer 16 euro als twee dagen lang een temperatuur van boven de 47 graden wordt gehaald.

In plaats van achteraf schade vaststellen, zoals veel verzekeringen doen, wordt hier dus uitgekeerd voordat er kosten zijn gemaakt. Op die manier kan Solanki het geld dat ze krijgt gebruiken om zichzelf te beschermen tegen extreem weer. "Het werd een keer zo erg dat ik dagen aan het infuus heb gelegen en niet kon werken", legt zij uit.

Met het geld van de verzekering koopt ze medicijnen waardoor ze beter tegen de hitte kan. Ook de elektriciteitsrekening die omhoog schiet tijdens hittegolven kan ze nu betalen. De betalingen zijn niet heel hoog, maar voor Solanki en haar gezin maakt het het verschil tussen gezond blijven of ziek worden.

Landelijk uitbreiden

Econoom Jain vindt het idee van indexverzekeringen veelbelovend, maar plaatst wel een kanttekening. "Het beschermt deze groep niet tegen de gevolgen van water- en elektriciteitstekorten die tijdens hittegolven voorkomen in India."

De Indiase overheid is voorzichtig aan het kijken of dit soort verzekeringen op nationaal niveau kunnen worden aangeboden.

Verzekeraar CelsiusPro benadrukt dat er nog een lange weg te gaan is om indexverzekeringen verder te ontwikkelen. "Het opschalen van verzekeringsprogramma's in India is een langdurig proces gezien de complexiteit van de regelgeving in het land", laat woordvoerder Russell Hergert weten.

Een deel van Solanki's verzekeringspremie van 3 euro wordt nu nog betaald door de ngo die het project beheert. Hergert zegt dat het nog wel even zal duren voordat dit verandert. "Veel van de mensen die we willen bereiken leven in extreme armoede en hebben te maken met zeer wisselende inkomsten."

Hoewel het project nog in de proeffase zit, is al wel duidelijk dat de verzekering deelnemers een mogelijkheid biedt die ze eerder niet hadden: ze kunnen thuisblijven als er levensbedreigende temperaturen worden bereikt.

Het minderheidskabinet heeft een deal gemaakt met GroenLinks-PvdA om de begroting van minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking te redden, die dreigde te sneuvelen in de Eerste Kamer. Het kabinet is bereid dit jaar 380 miljoen euro extra uit te geven aan hulp voor arme landen. Met die toezegging gaat GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro) zeer waarschijnlijk vóór stemmen, melden ingewijden.

Sjoerdsma is maanden bezig geweest om zijn begroting door de Kamers te loodsen. Hij had zowel partijen op rechts als partijen op links tegen de haren in gestreken. Beide kanten dreigden daarop tegen zijn begroting te stemmen in de senaat. Dat zou een politieke blamage zijn met grote gevolgen voor hulpprojecten.

De laatste keer dat een begroting is weggestemd in de Eerste Kamer is meer dan honderd jaar geleden. Koste wat kost wilde het kabinet dat voorkomen. Daarom zijn er afgelopen weekend verschillende overleggen geweest. Ook premier Jetten, de vicepremiers en minister Heinen van Financiën zijn daarbij aangehaakt. "Mijn probleem is ons probleem, dus we pakken altijd alles samen op", zegt Jetten daar vandaag over.

VVD: liever extra bezuinigen

Maar die groepsverantwoordelijkheid ging niet vanzelf. De begroting is al sinds de start van het kabinet een graat in de keel. De begroting komt nog van het kabinet-Schoof, dat flink wilde bezuinigen op Ontwikkelingssamenwerking. Dat nu D66-minister Sjoerdsma de plannen door het parlement moest loodsen was een probleem van de minister zelf, werd lange tijd binnen het kabinet gedacht.

Minister Heinen van Financiën wilde hier liever geen extra geld voor uittrekken, ook omdat zijn VVD in de coalitieonderhandelingen het liefst juist nog meer op ontwikkelingssamenwerking had willen bezuinigen. De portemonnee trekken lag dus gevoelig in de coalitie.

Maar er is nu toch geld gevonden, om een meerderheid in de Eerste Kamer te bereiken. Omdat BBB, met elf zetels de op één na grootste partij, de begroting niet steunt, bleef alleen de route over links over.

GroenLinks-PvdA stelde direct voorwaarden aan steun. Die partij wilde het kabinet aanvankelijk alleen helpen als nog dit jaar de koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het bruto nationaal inkomen zou worden hersteld. Daarmee zou het bedrag dat Nederland uitgeeft aan ontwikkelingssamenwerking sneller weer gaan meestijgen met de groei van de economie.

Maar dat gaat niet gebeuren. Het kabinet houdt vast aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat die koppeling pas vanaf volgend jaar stapsgewijs terugkeert. In plaats daarvan krijgt Sjoerdsma eenmalig 380 miljoen euro extra voor noodhulp en wederopbouw in verschillende landen. Het gaat om geld dat gereserveerd was voor komende jaren, maar dat nu eerder uitgegeven wordt.

UNRWA

Ondanks de deal die er nu ligt, klinkt er nog steeds kritiek op de manier waarop Sjoerdsma zijn begroting door het parlement heeft geloodst. Dat begon al in de Tweede Kamer. Struikelblok daar was de bezuiniging op UNRWA, de VN-organisatie die noodhulp biedt in de Palestijnse gebieden.

Om zich van steun van rechtse oppositiepartijen als JA21 te verzekeren, zegde de minister toe dat hij die bezuiniging, nog voorgesteld door het vorige kabinet, zou laten staan. Maar een paar dagen later liet hij de Kamer weten dat hij toch nog dit jaar miljoenen wilde overmaken aan UNRWA. Dat schoot het rechtse blok in het verkeerde keelgat. Later zei Sjoerdsma daar over: "Er zijn dingen niet goed gegaan. Dat ligt aan mij. Ik heb het onhandig gedaan."

Het debat over de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in de Eerste Kamer staat gepland voor 16 juni.

Liquidatieverdachte Muhammed S. had onterecht toegang tot het strafdossier van Saïd R., die terechtstaat in het liquidatieproces Marengo. Dat komt door een datalek bij de gevangenis in Vught. Tegen R. werd gisteren levenslang geëist.

Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid schreef maandag al over het datalek in een Kamerbrief. Ze meldde dat daarbij twee 'risicogedetineerden' betrokken waren. Nu hebben de advocaten van Muhammed S. en Saïd R. aan NU.nl bevestigd dat het om hun cliënten gaat.

S. hoorde onlangs veertien jaar cel tegen zich eisen voor betrokkenheid bij de moord op Vincent Jalink in 2016. Bij het voorbereiden van zijn strafzaak kreeg hij een laptop van de gevangenis om zijn strafdossier in te zien, wat de gebruikelijke gang van zaken is. Gewoonlijk wordt het apparaat tussen gebruiken in uitgeschakeld en wordt de geschiedenis verwijderd.

Daar is nu iets misgegaan. Tot zijn eigen verbazing zag S. op de laptop een van de dossiers van het Marengoproces staan. Het gaat om het onderzoek Kreta, schrijft Omroep Brabant. Kreta is het onderzoek naar de moord op Ranko Scekic, die in 2016 werd vermoord in Utrecht. De informatie leek bedoeld voor Saïd R., die verdacht wordt van betrokkenheid bij de moord op Scekic, meldt zijn advocaat.

Volgens de raadsman heeft zijn cliënt hem direct gebeld toen hij het dossier zag. Hij gaf het advies meteen de gevangenisdirectie in te lichten, wat ook is gebeurd.

Rechterhand

Saïd R. is door kroongetuige Nabil B. in het Marengo-liquidatieproces aangewezen als rechterhand van Taghi. Volgens het Openbaar Ministerie stuurde hij spotters voor verschillende liquidaties aan en gaf hij de verzamelde informatie door aan Taghi. Spotters observeren een doelwit.

R. hoorde gisteren in hoger beroep opnieuw levenslang tegen zich eisen. Het OM noemde hem een "meedogenloze moordenaar", onder meer voor zijn betrokkenheid bij de moord op Scekic in 2016.

Rapper Sef wint dit jaar de Lennaert Nijgh Prijs, meldt Buma Cultuur. De 41-jarige artiest neemt maandag de prijs in ontvangst bij het jaarlijkse Buma Awards Gala in Amsterdam.

Bekende nummers van Yousef Gnaoui, de echte naam van Sef, zijn voor alles bang, Tijdmachine en De Leven. Hij werd bekend als lid van de rapformatie Flinke Namen, met rappers Fit, Murth en dj The Flexican.

Tegen persbureau ANP zegt Gnaoui verrast te zijn. "Het is helemaal niet iets waar ik überhaupt over nadacht, maar het is heel vet. Een grote eer. En een lijstje met illustere namen."

Afgelopen december viel Sef ook in de prijzen. Toen nam hij de 3voor12 Award in ontvangst voor het beste Nederlandse album met de plaat Lieve Monsters.

Boudewijn de Groot

De Lennaert Nijgh Prijs is een oeuvreprijs voor tekstschrijvers. Vorig jaar won zanger en tekstschrijver Boudewijn de Groot de prijs. Ook wonnen Thomas Acda, van Acda en De Munnik, en Pepijn Lanen van De Jeugd van Tegenwoordig de prijs eerder.

Lennaert Nijgh was vooral in de jaren zestig en zeventig een bekend tekstdichter. Hij schreef veel voor Boudewijn de Groot, maar ook voor artiesten als Ramses Shaffy en Rob de Nijs. Na zijn overlijden in 2002 werd door Buma de prijs in het leven geroepen voor beste tekstdichter.