NOS Nieuws - Algemeen

Terwijl president Trump spreekt over volgens hem 'uitstekende' onderhandelingen met Iran, gaat het bombarderen onverminderd door en zijn er Amerikaanse grondtroepen naar de regio gebracht. De vraag rijst: heeft de VS wel een plan en wie zet de lijnen uit?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast werpt Nieuwsuur-collega Eelco Bosch van Rosenthal de blik op het oorlogskabinet van Trump: minister van 'oorlog' Pete Hegseth, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en vicepresident JD Vance.

Drie mannen die Trump mogelijk willen opvolgen als president. Wat is hun invloed in de oorlog met Iran en wat drijft ze?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Unilever neemt definitief afscheid van producten als Calvé, Cup A Soup en Hellmans-mayonaise. Het concern brengt de divisie met voedingsmiddelen onder bij de Amerikaanse specerijenproducent McCormick. Unilever krijgt zelf een belang van 9,9 procent in de nieuwe levensmiddelengigant.

Het nieuwe bedrijf blijft McCormick heten. Ook blijft het hoofdkwartier in Maryland gevestigd. Wel komt er een internationaal hoofdkantoor in Nederland, meldt Unilever in een persbericht. Daarmee komt Unilever een bij de verhuizing naar Londen gemaakte belofte aan het Nederlandse kabinet na, om de voedseldivisie bij een verkoop voor Nederland te behouden.

Het al aan de Amerikaanse beurs genoteerde McCormick krijgt ook een beursnotering in Europa. Eerder koos Unilever met de afsplitsing van de ijsdivisie als The Magnum Ice Cream Company voor een notering aan de beurs in Amsterdam. Of nu opnieuw voor de Amsterdamse beurs gekozen wordt is nog niet bekend. Unilever heeft ook een beursnotering in Londen.

Belang

Unilever krijgt bij de start van de nieuwe levensmiddelengigant 15,7 miljard dollar. Aandeelhouders en Unilever krijgen samen een belang van 65 procent in McCormick. Het nieuwe bedrijf verwacht met de komst van het Unilever-onderdeel jaarlijks 600 miljoen dollar aan kosten te kunnen besparen.

Unilever doet al langere tijd veel voedselproducten in de verkoop. In 2017 sloeg het toen nog Nederlands-Britse concern van voeding en schoonmaak- en verzorgingsproducten een vijandige overname van Kraft Heinz af. Aandeelhouders eisten daarop dat Unilever meer werk zou maken van kostenbesparingen en het verhogen van de winst.

Sinds de activistische aandeelhouder Nelson Peltz een zetel heeft in de raad van commissarissen gaat het snel met de verkoop van de voedingsmerken. Unilever wil minder last hebben van de invloeden van de seizoenen plus de schommelende kosten van productie en inkoop van ingrediënten.

Met het afsplitsen van de ijsdivisie behield Unilever een groot belang, zodat het kan blijven profiteren van winstuitkeringen.

Niet meer Nederlands

Na de afsplitsing van de voedingsdivisie is er niet zo heel veel Nederlands meer over aan Unilever. Het concern ontstond in 1930, toen de Nederlandse Margarine Unie samenging met de Britse zeepproducent Lever Brothers. Beiden concurreerden indertijd om dezelfde grondstoffen voor hun producten. Als Brits-Nederlandse gigant konden de bedrijven goedkoper hun oliën inkopen en fabrieken runnen.

De Margarine Unie was weer voortgekomen uit een samenwerking tussen de margarinefabrieken van Anton Jurgens en Samuel van den Bergh, die allebei in 1872 werden opgericht. Margarine was destijds een nieuw product, goedkoper dan roomboter. Merken van de Margarine Unie waren onder meer Zeeuws Meisje en Blue Band.

In 1929 breidde de Margarine Unie uit met de overname van de concurrerende Hartogs Vleeschfabrieken uit Oss, die uiteindelijk Unox werden. Een jaar eerder had het concern al de Frans-Nederlandse Calvé-groep ingelijfd.

Van al deze 'oerproducten' van Unilever waren alleen nog de pindakaas, mayonaise en sausen van Calvé over. In 2017 werd de margarinedivisie al verkocht aan de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR. Het in Nederland gevestigde bedrijf heet tegenwoordig Flora Food Group. Unox werd twee jaar geleden verkocht aan voedselfabrikant Zwanenberg Food uit Almelo.

Voedselbedrijf vertrekt bij Unilever:

De politie is vanochtend groot uitgerukt na een melding van een verdacht pakketje op de parkeerplaats van de gevangenis in Zaanstad. Inmiddels is bekend dat het niet om een explosief gaat. De politie onderzoekt hoe het pakketje daar is terechtgekomen.

Na de melding werd de parkeerplaats afgezet door de politie. Ook is de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) opgeroepen.

Het is niet de eerste keer dat er een een dreiging is rond het gevangeniscomplex. Vorige week dinsdag werd de afrit Vinkeveen op de A2 vanuit Amsterdam door de politie enige tijd afgesloten vanwege een dreigende situatie. Er was bij de politie telefonisch een melding binnengekomen dat er explosieven onder de auto van de directeur en andere medewerkers van het Justitieel Complex Zaanstad waren geplaatst.

De directeur was onderweg naar de gevangenis en zette de auto stil op de parkeerplaats in Vinkeveen voor een controle. Ook bij het gevangeniscomplex werden de auto's van drie andere leidinggevenden gecontroleerd; er zijn ook toen geen explosieven gevonden.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft dit weekend een horecazaak in Amsterdam gesloten vanwege een enorme rattenplaag. Aanleiding voor de inspectie van de zaak was een video die op sociale media rondging. De zaak is per direct gesloten en de eigenaar heeft een boete gekregen.

In de video is te zien dat ratten over de toonbank en de friteuse lopen. Ook hangt een rat over een lege frituurmand. Op de beelden zegt iemand dat het om tien ratten gaat en dat ze van de frituurolie drinken. Een ander is er verbaasd over hoe groot de ratten zijn en zegt dat de inspectie bij de zaak moet komen kijken.

Een deel van de video is door de NVWA gedeeld op sociale media. Ook zijn er beelden gedeeld die door inspecteurs in de zaak zijn gemaakt. Volgens de inspectie liepen de ratten door de zaak en kwamen ze via het plafond naar binnen. Ook hoorden inspecteurs ratten achter een wand rennen en troffen ze veel uitwerpselen aan, zegt de inspectie.

De NVWA is na het viraal gaan van de beelden direct gaan kijken bij de zaak:

De eigenaar zegt tegen de Amsterdamse omroep AT5 dat het gebouw erg oud is en dat er daardoor overal gaten zitten waar de dieren doorheen zijn gekomen. Ook zegt de eigenaar dat het restaurant wordt schoongemaakt.

Zware maatregel

Een spoedsluiting is een van de zwaarste maatregelen die de NVWA kan opleggen. Het gebeurt bij ernstige risico's voor de volksgezondheid.

Volgens de NVWA vonden er in de eerste drie maanden van dit jaar meer spoedsluitingen plaats vanwege plaagdieren dan in dezelfde periode vorig jaar. Dit jaar zijn tot nu toe meer dan dertig zaken gesloten in Nederland, in heel 2025 waren dat er 75.

Het overgrote deel van de spoedsluitingen werd gedaan vanwege een muizenplaag, in een aantal gevallen ging het om rattenoverlast. De helft van de sluitingen was in Amsterdam.

Volgens de NVWA kunnen er meerdere oorzaken zijn voor de overlast. Zo ziet de inspectie dat afval te lang buiten staat. Ook door het koude weer zijn er meer plaagdieren binnen en komen ze volgens de inspectie veel meer voor in oude panden waar veel gaten en kieren zijn.

Duizenden vrouwen in de Sudanese regio Darfur zijn slachtoffer van systematisch seksueel geweld. Dat concludeert de internationale tak van Artsen zonder Grenzen in een nieuw onderzoeksrapport. Volgens de hulporganisatie zet de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) het seksueel geweld in als wapen.

Artsen zonder Grenzen ziet dat het geweld niet alleen aan de frontlinie plaatsvindt, maar ook ver daarbuiten. De organisatie behandelde tussen januari 2024 en november 2025 zo'n 3400 slachtoffers van seksueel geweld. Dit is vermoedelijk een fractie van het ware aantal slachtoffers. In 97 procent van de gevallen ging het om vrouwelijke slachtoffers, een vijfde was minderjarig. Tientallen slachtoffers waren jonger dan 5 jaar.

Alledaagse situatie

In bijna alle gevallen was de dader gewapend. Overlevenden zeggen dat de aanvallen in alledaagse situaties voorkomen: langs wegen, op velden waar voedsel verbouwd wordt en op de markt. Vaak zijn er meerdere daders en gebeurt het in het bijzijn van familieleden.

De meeste slachtoffers komen uit niet-Arabische gemeenschappen. Het geweld wordt gebruikt als vernedering en als oorlogswapen om burgers te controleren, stelt AzG.

De schokkendste verhalen komen uit Al-Fasher, in Darfur. Die stad werd in oktober na een belegering van anderhalf jaar ingenomen. Honderdduizenden mensen kunnen daar geen kant op omdat de RSF-rebellen de stad bijna volledig hebben afgesloten van de buitenwereld.

'Meerdere mannen namen mij mee'

"Elke dag, als mensen naar de markt gaan, zijn er gevallen van verkrachting", zegt een overlevende tegenover Artsen zonder Grenzen. "Meerdere mannen namen mij mee naar open gebied. De eerste man verkrachtte me twee keer, de tweede één keer, de derde vier keer. Naast de verkrachtingen sloegen ze mij met stokken en richtten ze geweren op mijn hoofd."

De burgeroorlog in Sudan woedt al jaren. Troepen van het regeringsleger strijden tegen de RSF. Door de oorlog is er een enorme humanitaire crisis in het land.

De RSF heeft zo'n beetje heel Darfur, in het westen van het land, in handen. Mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en de Verenigde Naties spreken van etnische zuivering en zien tekenen van genocide. Artsen zonder Grenzen roept onder meer op de vrouwen in het gebied te beschermen.

Bekijk ook deze NOS-special over de moordpartijen gepleegd in de stad Al-Fasher:

Een politieagent die begin 2024 een kogel op een automobilist afvuurde in Leeuwarden, wordt daarvoor vervolgd. Dat meldt het Openbaar Ministerie. Het OM zegt dat de agent niet volgens de regels heeft gehandeld.

Het incident gebeurde in de nacht van 12 op 13 januari. De agent voerde samen met een collega een controle uit vanwege een woningoverval in Hempens, een nabijgelegen dorp. Bij die inbraak zou iemand zijn bedreigd met een wapen. De politie was verteld dat er twee mensen waren weggevlucht.

Toen agenten in Leeuwarden twee personen in een auto zagen en die wilden controleren, reden ze weg.

Op dat moment is er geschoten door de politie en hebben agenten de achtervolging ingezet. De afgevuurde kogel raakte de bestuurder van de auto.

Niet betrokken

In hoeverre de bestuurder gewond raakte na het schietincident is niet duidelijk. Maar kort daarna vond een ongeval plaats: de auto raakte van de weg. De inzittenden, twee mannen in de dertig uit Leeuwarden, waren zwaargewond.

Of het schietincident en het auto-ongeval direct met elkaar te maken hebben is volgens het OM niet duidelijk geworden in het onderzoek. Wel is duidelijk dat de mannen niet betrokken waren bij de woningoverval in Hempens.

De zaak wordt voorgelegd aan de rechtbank, schrijft Omrop Fryslân.

De aardbevingen in Groningen leiden bij tienduizenden mensen in de provincie tot angst, depressie en rusteloosheid, blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum en de Rijksuniversiteit in Groningen.

De onderzoekers schatten dat 28.000 Groningers last hebben van depressieve gevoelens door de voortdurende aardbevingen. Daarnaast kampen er circa 37.000 met rusteloosheid en nog eens 55.000 met spanningen.

Groningse bodem blijft onrustig

In Groningen zijn nog steeds aardbevingen, ook al is de gaswinning in het Slochterenveld twee jaar geleden gestopt. In november was er nog een beving van 3.4 bij Zeerijp, met bijna vierduizend schademeldingen tot gevolg. De bevingen worden volgens het KNMI wel minder als gevolg van het stoppen van de gaswinning, maar ze kunnen nog decennialang doorgaan.

Om erachter te komen welke invloed de aardbevingen op de mentale gesteldheid hebben, gebruikten de wetenschappers gegevens van Lifelines. Dit onderzoek volgt sinds 2006 de gezondheid van ruim 167.000 inwoners van Groningen, Friesland en Drenthe. Zij krijgen regelmatig vragenlijsten over hun (mentale) gezondheid en eens in zoveel tijd wordt hun bloed onderzocht.

Deze gegevens koppelden de onderzoekers aan data van het KNMI, dat alle ruim 1.700 aardbevingen op postcodeniveau heeft bijgehouden. Zo konden ze zien waar veel aardbevingen zijn en waar relatief veel mensen kampen met psychische klachten. Op deze manier konden ze het verband aantonen: de bevingen dragen daadwerkelijk bij aan mentale problemen van Groningers.

Inge de Boer uit Slochteren is één van de Groningers met psychische klachten door aardbevingen. Haar huis is vanwege de schade helemaal gesloopt en herbouwd. "Na veertien jaar is de materiële schade nu afgehandeld", zegt ze. Maar tot op de dag van vandaag merkt ze de mentale gevolgen.

"Ik kan niet slapen zonder slaaptabletten. Er hoeft maar iets te gebeuren, en je bent wakker. Ook ben ik vijftig kilo afgevallen. Dat is wat stress met je doet, je wordt er echt ziek van", zegt de Groningse. "Ik heb een periode gehad dat het leven voor mij niet meer hoefde. Zo van: als het nóg langer doorgaat, wat doe ik hier dan nog?"

"Ook kijken naar gezondheidseffecten"

Met dit onderzoek tonen de wetenschappers aan dat er meer psychische klachten zijn op plekken waar veel aardbevingen zijn. "Dit laat zien dat kleinere bevingen ook langdurige impact kunnen hebben op hoe mensen zich voelen", zegt UMCG-onderzoeker Jochen Mierau.

Hij vindt dat er bij grote energieprojecten niet alleen naar de economische gevolgen moet worden gekeken. Ook gezondheidseffecten moeten in kaart worden gebracht. "En als die schade te groot is, moeten we bereid zijn die activiteiten te stoppen", zegt Mierau.

"Sluiten gasputten moet doorgaan"

De NAM is bezig met het definitief dichten van alle gasputten in het Groningenveld. Onderzoeksinstituut TNO en verschillende politieke partijen pleiten ervoor om toch enkele gasputten open te houden, voor het geval Nederland wordt geconfronteerd met een acuut gastekort.

Dat is een slecht idee, zeggen vrijwel alle lokale politici in het hart van het bevingsgebied. De NOS maakte een rondgang langs alle partijen in de nieuwe gemeenteraden van Eemsdelta, Het Hogeland en Midden-Groningen. Op een paar na vinden ze allemaal dat het sluiten van de gasputten moet doorgaan.

"Wij zijn heel duidelijk: geen gas meer uit het Groningenveld", zegt raadslid Anne Marie Smits van GroenLinks-PvdA in Het Hogeland. "We zitten al sinds 2012 in de ellende; huizen worden nog volop versterkt. Wij vinden dat het afgelopen moet zijn met deze non-discussie."

Alleen BBB in Het Hogeland wil het Groningenveld achter de hand houden voor een eventuele gascrisis. Forum voor Democratie in Midden-Groningen gaat een stap verder en stelt dat het mogelijk is om veilig te winnen, en dat een groot deel van de opbrengsten moet terugvloeien naar Groningers.

Gas winnen in het Slochterenveld kan echter niet veilig, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen, de toezichthouder voor mijnbouw in Nederland. De winning is sinds april 2024 bij wet verboden.

Inge de Boer uit Slochteren snapt de reflex dat er in tijden van hoge energieprijzen en mogelijke brandstoftekorten wordt gekeken naar het Groningenveld, maar de gedachte dat er opnieuw gas zou kunnen worden gewonnen onder haar huis doet haar pijn: "Ik ben er heel boos om. Buitenstaanders hebben geen idee wat zich hier afspeelt in het aardbevingsgebied. Ik vind dat gewoon triest."

Lees ook onze special over duizenden Groningers die op dit moment nog steeds wachten op duidelijkheid of hun huis wel veilig is:

In de Keukenhof in Lisse zijn de bloemen ingezegend die dit weekend Pasen in het Vaticaan zullen opluisteren. Het is komend weekend de vraag of paus Leo XIV tijdens zijn eerste paasmis als paus de gevleugelde woorden van zijn voorgangers zal overnemen, dankoe voer die bloemen.

De lading werd in de Keukenhof gezegend door de Rotterdamse bisschop Van den Hende, voorzitter van de Nederlandse bisschoppenconferentie. Dit jaar gaan er in totaal zo'n tienduizend snijbloemen naar Rome, waaronder rozen, anthuriums, chrysanten en gerbera's. Daarnaast gaan er viooltjes mee en bloeiende bloembollen (tulpen, narcissen en hyacinten) en groenmateriaal als eucalyptusblad en asparagus.

De bloemen gaan nu per koelwagen naar Italië, de arrangeurs volgen op Witte Donderdag. Stille Zaterdag wordt dan het hele Sint-Pieterplein opgebouwd.

Fiori uit Paesi Bassi.

De traditie begon 40 jaar geleden, nadat paus Johannes Paulus II tijdens zijn rondreis door Nederland onder de indruk was geraakt van de bloemarrangementen waarmee hij werd ontvangen. Arrangeur Nic van der Voort, die eerder al aan bloemencorso's en tv-shows had gewerkt, nam later dat jaar in Rome de versieringen op zich bij de zaligverklaring van Titus Brandsma.

Het jaar erop waren er voor het eerst Nederlandse bloemen bij de paasmis. De woorden waarmee paus Johannes Paulus daar ieder jaar voor dankte werden wereldberoemd in Nederland, misschien nog wel bekender dan de zegen urbi et orbi, waar de mis toch eigenlijk om draait.

Zijn Duitse opvolger Benedictus XVI waagde zich aan een nog langere zin dan de Poolse paus: "Ik wil mijn hartelijke dank tot uitdrukking brengen voor de vele bloemen uit Nederland". Franciscus waagde daarna zich niet meer aan het Nederlands, maar dankte wel geregeld voor de fiori uit Paesi Bassi.

Bedankje van Leo

Vorig jaar was de broze paus Franciscus niet in staat zijn rede uit te spreken en bedankt voor de bloemen werd er dan ook niet. Wel kon de verzwakte paus nog net de zegen uitspreken. Een dag later overleed hij op 88-jarige leeftijd.

Nog geen drie weken later werd de 69-jarige Robert Prevost als eerste Amerikaan gekozen tot paus. Daarmee is deze Pasen de eerste keer dat hij de belangrijkste feestdag van de Rooms-Katholieke Kerk als hoogte geestelijke meemaakt.

Of hij ook nadrukkelijk zal stilstaan bij het Nederlandse tintje aan zijn eerste Pasen, is nog niet bekend. "We zijn heel benieuwd hoe de nieuwe paus deze bloemenpracht zal gaan ontvangen", zegt teler Annemarie Oskam. "We hebben er nog geen informatie over ontvangen, dus het is nog even afwachten."

Wel meldt het bisdom Rotterdam dat hij in een persoonlijke reactie de arrangeurs, kwekers en tientallen vrijwilligers heeft bedankt en van harte aanmoedigt "met het tonen van de schoonheid van Gods schepping".

Paasmis uitgezonden

De paasmis en de pauselijke zegen urbi en orbi worden aanstaande zondag uitgezonden door KRO-NCRV op NPO 2.

BBB-senator Robert van Gasteren, die vrijdag publiekelijk brak met de partij, is uit de fractie gezet. Fractievoorzitter Ilona Lagas wil geen mensen in de Eerste Kamerfractie die geen lid zijn van de BBB.

Van Gasteren zei vrijdagavond, op een tumultueuze BBB-bijeenkomst, op het podium zijn lidmaatschap op. Hij zei daarbij dat hij wel in de senaatsfractie wilde blijven "om het BBB-geluid te laten horen".

Lagas heeft vanmorgen in de fractievergadering laten weten dat daar geen sprake van kan zijn. "Laat ik hier helder over zijn: wie BBB vertegenwoordigt in de Eerste Kamer, is lid van BBB."

Ze stelt dat het lidmaatschap voor BBB geen formaliteit is "maar een wezenlijk onderdeel van de gezamenlijke verantwoordelijkheid en verbondenheid met de partij en haar leden".

Married At First Sight-effect

De fractie heeft Van Gasteren vanmorgen verzocht om zijn BBB-zetel terug te geven. Volgens fractievoorzitter Lagas heeft hij laten weten dat hij daar nog deze week een besluit over neemt.

Lagas zei vanmiddag tegen de pers dat ze het "een vreselijk besluit" vond om Van Gasteren uit de fractie te zetten. Inhoudelijk waren er wat haar betreft geen meningsverschillen.

Ze spreekt van een soort Married At First Sight-effect. In 2023 werd de nog nieuwe partij BBB ineens de grootste partij in de Eerste Kamer "en dan weet je niet met wie je komt te zitten".

Als Van Gasteren besluit om door te gaan als senator en zijn zetel mee te nemen, heeft de BBB-senaatsfractie er nog elf over. Aanvankelijk waren dat er zestien.

Maar er hebben zich, voor Van Gasteren, vier senatoren afgesplitst: twee sloten zich aan bij D66, één stapte over naar Forum voor Democratie en één ging door als zelfstandig senator.

Twintig fracties in senaat

Op de BBB-bijeenkomst van afgelopen vrijdag keerde oud-minister Keijzer BBB de rug toe. Ze was in februari al uit de Tweede Kamerfractie gestapt.

Een groot aantal leden, onder wie veel prominenten, wilde door middel van mediation nog kijken of Keijzer terug kon komen, maar dat gaat dus niet gebeuren.

In het weekend werd bekend dat ook oud-Tweede Kamerlid Claudia van Zanten en oud-bestuurslid Florian Huiskamp zich van de BBB hebben afgekeerd.

BBB was na de verkiezingen in 2023 de grootste fractie in de Eerste Kamer, maar is ingehaald door GroenLinks-PvdA die nog altijd veertien zetels heeft.

Zolang Van Gasteren de knoop over zijn zetel nog niet heeft doorgehakt, vormt hij de twintigste fractie in de Eerste Kamer. Daarmee is het oude record van negentien senaatsfracties verbroken.

Fractievoorzitter Lagas durft niet uit te sluiten dat nog meer Eerste Kamerleden de BBB-fractie verlaten. Toen ze daar vanmorgen in de fractievergadering naar vroeg bleef het volgens haar stil.

Het Eurovisie Songfestival krijgt dit jaar voor het eerst een Aziatische versie. De finale vindt op 14 november in Bangkok plaats, meldt de website van het Eurovisie Songfestival.

Aan het festival doen acts mee uit Bangladesh, Bhutan, Cambodja, de Filipijnen, Maleisië, Nepal, Thailand, Vietnam en Zuid-Korea. Andere deelnemende landen worden later bekendgemaakt, meldt de organisatie. Net als in veel Europese landen worden de acts gekozen via nationale finales.

Het Eurovisie Songfestival bestaat dit jaar zeventig jaar. Dat is volgens Songfestivaldirecteur Martin Green van de EBU een goede gelegenheid voor uitbreiding. "Het maakt deze verjaardag nog specialer om een nieuw hoofdstuk te beginnen in Azië, een regio die rijk is aan cultuur, creativiteit en talent", stelt hij.

Al in 2009 plannen

De originele Europese versie kan in Azië door de meeste mensen alleen via YouTube of TikTok live worden gezien. De organisatie maakte al in 2008 plannen bekend voor een Aziatische versie, maar die kwam toen niet van de grond. Met de Aziatische versie hoopt de organisatie een publiek van meer dan 600 miljoen kijkers te bereiken.

Het is voor het eerst dat er een Eurovisie-competitie komt buiten Europa waar meerdere landen aan meedoen. De rechten van de exploitatie van het merk Eurovisie buiten Europa zijn sinds 2018 in handen van het bedrijf Voxovation. Dat ontwikkelde in 2022 in samenwerking met NBC al een versie voor de Verenigde Staten: American Song Contest.

Daarin namen artiesten namens alle staten van de VS het in acht afleveringen tegen elkaar op. De show werd gepresenteerd door Snoop Dogg en Kelly Clarkson. Onder meer de bekende artiesten Jewel (namens Alaska), Sisqó (Maryland) en Macy Gray (Ohio) deden daaraan mee, maar een kijkcijferhit werd het niet en een tweede seizoen werd geschrapt.

Populair

Het 'echte' Eurovisie Songfestival is vooral binnen Europa, maar ook wereldwijd zeer populair met zo'n 163 miljoen kijkers. Dit jaar wordt het festival gehouden in Oostenrijk. Daar doen Nederland, Spanje, Ierland, IJsland en Slovenië uit protest niet mee. Deze landen zijn vanwege de oorlog in Gaza ontevreden dat Israël niet is uitgesloten van deelname. Duitsland dreigde juist met terugtrekking als Israël zou worden uitgesloten.

Oekraïense drones hebben opnieuw schade aangericht in de Russische oliehaven Oest-Loega. Die haven ligt aan de Oostzee op 25 kilometer van de grens met Estland.

De gouverneur van de regio Leningrad wil niet zeggen hoe groot de schade is. Bronnen van persbureau Reuters zeggen dat overslaginstallaties van het staatsbedrijf Transneft zijn geraakt.

Volgens de gouverneur zijn drie mensen gewond geraakt, onder wie twee kinderen. Het Russische leger zou zeker 38 drones hebben neergeschoten.

Over NAVO-gebied

Het leger van Estland laat persbureau DPA weten dat meerdere drones door het Estse luchtruim zijn gevlogen. Estland is lid van de EU en de NAVO. Radarinstallaties en NAVO-gevechtsvliegtuigen hebben de drones gezien, maar daarop volgde geen actie. Op Letland kwam een onbekend luchtvaartuig afvliegen, maar dat boog af voor het de grens passeerde.

In deze landen en ook in Litouwen dook vorige week een verdwaalde Oekraïense drone op die uit Rusland was teruggekeerd. Hij stortte ergens neer, maar richtte geen schade aan.

700.000 vaten per dag

In Oest-Loega staan veel olieverwerkingsinstallaties en terminals voor ruwe olie en olieproducten. De haven is goed voor de export van 700.000 vaten ruwe olie per dag. De Oekraïense aanval was de vijfde in een week op Oest-Luga.

Oekraïne heeft de aanvallen op de Russische olie-en gasinstallaties aan de Oostzee de afgelopen week opgevoerd, om te voorkomen dat het land profiteert van de gestegen olieprijs door de oorlog in het Midden-Oosten. Ook gisteren was Oest-Loega een doelwit. Satellietbeelden lieten toen zien dat opslagtanks in brand stonden. Ook de oliehaven van Primorsk en een raffinaderij in Kirschi zijn de afgelopen week aangevallen.

Door drone-aanvallen, de beschadiging van een pijpleiding en de inbeslagname van tankers van de Russische schaduwvloot is zeker 40 procent van de exportcapaciteit uitgeschakeld, schrijft persbureau Reuters.

Het bosbrandenseizoen van 2025 was in de Europese Unie het meest verwoestende ooit gemeten. Dat blijkt uit een data-analyse van het Joint Research Center (JRC) van de Europese Commissie, die alle satellietdata heeft gecombineerd. In totaal blijkt ruim een miljoen hectare in vlammen op te zijn gegaan, een gebied ter grootte van Cyprus.

Uit de satellietdata van het Europese bosbrandenmonitoringssysteem EFFIS valt op te maken dat Europa het bosbrandenseizoen eind maart begon met al een flinke lap natuur die in de as werd gelegd. Ruim 100.000 hectare ging in vlammen op. In juni nam de intensiteit van de branden snel toe, met de absolute piek in augustus.

De piek in augustus was flink hoger dan in de afgelopen jaren:

Op dat moment brandden er grote stukken natuur in het Middellandse Zeegebied. In Spanje en Portugal, waar in augustus een hittegolf was van ongeveer drie weken, braken in totaal 22 grote branden uit, die destijds ook veel in het nieuws zijn geweest.

De NOS keek afgelopen zomer mee met een Nederlandse eenheid brandweerlieden die in Spanje hielp met het blussen:

In die hete periode in Portugal en Spanje stond ruim 460.000 hectare natuur in lichterlaaie. Dat is 43 procent van het totale gebied dat in de EU in brand stond.

Alleen Luxemburg en Malta bleven in 2025 volledig buiten schot. In Duitsland, Spanje, Slowakije en Cyprus stond voor die landen een recordhoeveelheid natuur in brand.

Steeds verder noordelijk

In Nederland was het overigens niet een heel uitzonderlijk brandjaar. In maart en april werden vijftien bosbranden gemeten, wat er meer zijn dan in de meeste afgelopen jaren, maar met zo'n 330 hectare verbrandde natuur was 2025 niet een uitschieter.

Volgens het Europese onderzoeksinstituut laat natuurbrandenjaar 2025 een trend zien. Het brandseizoen begint eerder, er zijn vaker hittegolven en die zijn intenser en de branden komen steeds verder noordelijk voor. Een data-analyse die de NOS afgelopen zomer deed naar aanleiding van de vele branden liet een vergelijkbare trend zien.

De trend met steeds meer en intensere branden die richting het noorden trekken, leidt ertoe dat veel landen zich voorbereiden op bosbranden in een veranderend klimaat, en op hoe ze kunnen samenwerken. Nederlandse brandweerlieden leerden bijvoorbeeld afgelopen zomer in Zuid-Europa hoe ze beter kunnen blussen zonder water, omdat bluswater bij natuurbranden lang niet altijd voorhanden is.

Vaker gunstige omstandigheden voor bosbranden

De afgelopen twee eeuwen is de mens steeds meer broeikasgassen gaan uitstoten. Bij met name de productie van energie komen door het gebruik van fossiele brandstoffen veel broeikasgassen vrij. Daardoor is de gemiddelde temperatuur wereldwijd toegenomen: in een eeuw gemiddeld met ruim 1,3 graden Celsius. Door die hogere temperaturen komt hitte dus vaker voor.

Onderzoek laat zien dat warme periodes warmer, en droge periodes droger worden. Dat zijn gunstige omstandigheden voor bosbranden.

Ook kan de warme lucht meer vocht bevatten, wat in nattere periodes kan leiden tot meer neerslag. Dat kan er weer toe leiden dat er in droge periodes meer vegetatie is die vlam kan vatten.

De data-analyse keek ook verder dan de EU-grenzen. Ook over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en niet-EU-landen in Europa verzamelde EFFIS gegevens. Als die gebieden worden meegeteld, ging er zelfs ruim 2,2 miljoen hectare natuur in vlammen op, waarvan ruim een miljoen in de Europese landen buiten de EU en 70.000 hectare in Noord-Afrika.

Buiten de EU-grens stond binnen Europa vooral in Oekraïne uitzonderlijk veel natuur in brand. Bijna een derde van het verbrande gebied dat is gemeten, was in Oekraïne. De enorme hoeveelheid bosbranden in Oekraïne is mede het gevolg van de oorlog.

De drie mannen die worden verdacht van brandstichting in de Arnhemse binnenstad staan vandaag voor de rechter. Een van hen, Ricky N. (42), was niet aanwezig in de rechtbank. Zijn advocaat zegt dat hij er "uit zelfbescherming" voor heeft gekozen om thuis te blijven: hij wil een nieuw leven opbouwen en komt niet graag in Arnhem.

De andere twee verdachten zijn Koert H. (58) en Mark V. (31). Zij zijn wel aanwezig. H. zit als enige nog vast; het voorarrest van N. en V. werd in oktober al opgeheven. Ze zijn niet formeel verplicht om de strafzaak bij te wonen.

Gekscherend

H. is de hoofdverdachte. Hij zou hebben gezegd: "Laten we dat ding in de fik steken." Dat is volgens justitie ook te horen op geluidsfragmenten die bij camerabeelden van de bewuste avond horen. H. zegt dat het een gekscherende opmerking was. "Ik heb geen brand gesticht."

Mark V. zou bij de politie eerder hebben verklaard dat Koen H. de brand heeft gesticht. Nu zegt hij dat hij dat niet heeft gezien en het zich ook niet meer kan herinneren, schrijft Omroep Gelderland.

Monumentale panden verloren

In de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar brak in de Arnhemse binnenstad brand uit in een winkelpand. Het vuur sloeg een groot gat in het historische centrum. Meerdere panden, waaronder monumentale gebouwen, gingen verloren. Tientallen bewoners van het blok moesten hun huis halsoverkop verlaten.

Een paar dagen na de brand werden de drie verdachten opgepakt. Het Openbaar Ministerie verdenkt hen ervan 's nachts papier en karton op een rolcontainer in brand te hebben gestoken.

Buiten ontstaan

Volgens onderzoek is de brand buiten ontstaan. Niet in het pand, bijvoorbeeld als gevolg van kortsluiting. De brandschade was op laag niveau te zien en op straat lagen restanten van twee rolcontainers en verbrand papier en karton.

Aan het einde van de tweedaagse zitting zal het Openbaar Ministerie met strafeisen komen voor de verdachten. De rechtbank doet vervolgens op 24 april uitspraak.

Rivierprikken planten zich succesvol voort op de Veluwe. De vissoort bestaat al miljoenen jaren en is zeldzaam in Nederland. Uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) en kenniscentrum RAVON blijkt dat het handmatig overzetten naar andere wateren binnen de Veluwe een positief effect heeft.

Uit eerder onderzoek bleek nog dat de dieren op de Veluwe stuiten op barrières, zoals de Hezenbergerstuw en een naastgelegen waterkrachtcentrale. De dieren worden sinds 2019 handmatig overgezet naar het Veluwse beeksysteem, zodat ze zich daar kunnen voortplanten.

Het is nu voor het eerst dat paaiende rivierprikken zijn gezien, schrijft Nature Today. Vorig jaar namen onderzoekers monsters van zestig larven van prikken in beken op de Veluwe. Een van die larven bleek een rivierprik. De overzetacties hebben dus effect, concluderen de onderzoekers. Er zijn de afgelopen jaren al honderden rivierprikken overgezet.

Zuigmond

De rivierprikken zijn kaakloos en worden gekenmerkt door hun zuigmond. Ze beginnen als larven in de bodem van beken en rivieren. Na een metamorfose trekken ze naar zee, om later weer terug te keren naar zoet water. Daar planten ze zich voort.

Uiteindelijk is het doel dat de dieren zelfredzaam zijn. Daarom kijken onder meer de provincie Gelderland en de waterschappen hoe barrières weer zo gemaakt kunnen worden dat de rivierprikken zelf kunnen passeren.

Friese gemeenten en zorgorganisaties bieden de Tweede Kamer vandaag een petitie aan. Ze pleiten daarin voor een andere opvang van kinderen met een zeer complexe zorgvraag, voor wie in zorginstellingen geen plaats is.

Het BNNVARA-programma Zembla liet vorige week zien dat in Nederland zo'n 400 van deze kinderen in appartementen of vakantieparken zijn ondergebracht, waar ze 24/7 door een team worden begeleid. De kosten daarvan kunnen voor een gemeente oplopen tot een miljoen euro per kind.

Wethouder Pieter van der Zwan van de gemeente Smallingerland spreekt van een moderne vorm van opsluiting, omdat deze kinderen uit hun vertrouwde omgeving worden weggehaald en geen enkele vorm van hulp krijgen. Ze gaan vaak niet naar school en hun ontwikkeling staat stil. "Ze vallen echt tussen wal en schip."

Afbouw jeugdzorg

Dit probleem is een gevolg van de afbouw van de gesloten jeugdzorg waar deze kinderen eerder werden ondergebracht. In 2030 mag niemand meer in zo'n instelling terechtkomen. Om te voorkomen dat deze kinderen hun omgeving of zichzelf wat aandoen en ze nergens opgevangen kunnen worden, kiezen gemeenten voor de noodopvang.

Dat speelt niet alleen in Friesland, zegt Van der Zwan. "Wij zijn echt nu de noodklok aan het luiden voor eigenlijk alle gemeenten, want we zien in heel Nederland dat dit gebeurt."

Experiment

Van der Zwan en zijn Friese collega's pleiten voor een andere aanpak. Ze willen samen met professionals uit de verslavingszorg, de schuldhulpverlening of de ggz kijken wat deze kinderen echt nodig hebben en wat binnen de gezinnen waarbij ze horen kan worden opgelost.

In Smallingerland wordt daar al mee geëxperimenteerd. Dat is Van der Zwan niet meegevallen. "Als ik u moet vertellen wat wij hebben moeten doen, hebben we nog een half uurtje nodig."

Als voorbeelden van "muren" waar hij doorheen moest, noemt hij de privacywetgeving en beroepscodes van de professionals die bepalen wat ze wel en wat ze niet met anderen mogen delen. Hij pleit voor aanpassing van de regels die samenwerking in de weg staan.

Startkosten

Een ander probleem is dat de startkosten van de gekozen aanpak hoog zijn. "Bij gemeenten staat het water al aan de lippen." Hij wil dat het kabinet en de zorgverzekeraars meebetalen om een andere aanpak mogelijk te maken.

Minister Sterk (Jeugd) heeft al gezegd dat ook zij vindt dat gemeenten minder geld voor noodoplossingen moeten betalen en dat deze kinderen sneller de juiste zorg moeten krijgen.

KLM doet de cateringservice definitief de deur uit. Het onderdeel dat de maaltijden verzorgt op de vluchten van KLM wordt overgenomen door de Zwitserse luchtvaartcateraar Gategroup. Het met hoge kosten kwakkelende KLM kondigde eind 2024 al aan te kijken naar de toekomst van de eigen cateringdienst.

Gategroup wordt nu voor 75 procent eigenaar van KLM Catering Services. KLM blijft zelf nog voor 25 procent eigenaar en ook "nauw betrokken bij de service". "We behouden zo de kwaliteit en service die onze passagiers van KLM verwachten", aldus financieel directeur Bas Brouns vanmorgen in een persbericht van KLM.

Met de verkoop zou de cateringdienst van de KLM-vluchten goedkoper moeten worden. Het Zwitserse Gategroup is actief in meer dan zestig landen. In 2017 nam het al de cateringdochter van Air France over. Ook doet het de catering voor het Duitse Lufthansa.

Medewerkers van KLM Catering Services hoeven niet te vrezen voor hun baan, benadrukken KLM en Gategroup. Bij het bedrijf werken meer dan 1300 mensen, die dagelijks meer dan 55.000 maaltijden voor zo'n 350 vluchten van KLM en andere luchtvaartmaatschappijen verzorgen. De ondernemingsraden van zowel KLM als KLM Catering Services moeten nog advies geven over de verkoop.

Meer middelbare scholieren doen dit jaar eindexamen in het vak Fries. Het gaat om 200 leerlingen, terwijl het er vorig jaar minder dan 150 waren. Dat meldt onderwijsorganisatie Cedin.

Dit jaar boden meer scholen het vak aan, laat de organisatie weten. Vorig jaar kon je op tien scholen kiezen voor een eindexamen Fries, dit jaar op veertien.

Logisch dus dat er meer examenkandidaten zijn, vindt docent Tjeerd Kooistra. "Er was altijd een soort patstelling tussen aanbod en interesse", zegt hij tegen Omrop Fryslân. "Interesse was er altijd wel, maar als je school het vak niet aanbiedt, valt het simpelweg niet te kiezen."

Alle Friese kinderen

Eerder dit jaar besloten de Provinciale Staten unaniem dat alle kinderen die in Friesland op school zitten, Fries moeten leren. Daar gelden bepaalde kerndoelen voor: leerlingen moeten de taal gebruiken en ook bewust deelnemen aan de Friese cultuur.

Per 1 augustus gaan de doelen in, maar scholen krijgen tot 2030 om ze een plek te geven in het programma. In datzelfde jaar moet ook elke middelbare scholier in de provincie de mogelijkheid hebben om eindexamen te doen in het Fries.

Het is het gevolg van het 'Taalplan Frysk'. Dat is een project van de provincie met als doel de Friese taal te behouden. In 2024 trok toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Hugo de Jonge zo'n 18 miljoen euro uit om vijf jaar lang de Friese taal te bevorderen. Zo worden verkeersborden in de provincie vanaf dit jaar tweetalig, op een bord met 'fietspad' komt dan bijvoorbeeld ook het Friese 'fytspaad' te staan.

Het plan lijkt tot nu toe te werken, want het aantal leerlingen neemt dus toe, maar volgens docent Kooistra ligt er nog wel een moeilijkheid op de loer: het gebrek aan gekwalificeerde docenten. "Als de vraag nog verder stijgt, zijn die nodig."

Begin dit jaar heeft de provincie een campagne gelanceerd om meer docenten te krijgen. Die heet 'Jou Frysk omdatst joust om it Frysk' (geef Fries omdat je geeft om het Fries).

De kans is groot dat Unilever de voedingsmiddelendivisie onderbrengt in een nieuw bedrijf. Dit wordt opgericht met de Amerikaanse specerijenproducent McCormick & Company. Mogelijk komt de deal vandaag al rond, zo bevestigt Unilever vanmorgen in een bericht aan aandeelhouders.

Unilever reageert daarmee op een artikel in de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal. Die krant meldde dat Unilever een nieuw voedingsmiddelenbedrijf opricht. Daarin fuseert Unilever zijn eigen voedseldivisie met die van McCormick.

Aandeelhouders van Unilever zouden ongeveer 15,7 miljard dollar onderling mogen verdelen of aandelen in het nieuwe bedrijf krijgen. Bij elkaar kunnen Unilever-aandeelhouders voor 65 procent eigenaar worden van het nieuwe concern.

IJs

Unilever meldt dat het "in vergaande gesprekken is" met McCormick en dat het mogelijk is dat er vandaag een deal komt. Helemaal zeker is dat nog niet, benadrukt het verzorgings- en voedingsmiddelenproducent.

Eind vorig jaar splitste Unilever al zijn ijsdivisie af via een beursgang. Aandeelhouders van Unilever kregen toen aandelen in het tot The Magnum Ice Cream Company omgedoopte bedrijf.

Michael Rousseau, de topman van luchtvaartmaatschappij Air Canada, heeft aangekondigd aan het eind van dit jaar te vertrekken. Hij doet dat vanwege ophef over een condoleancebericht na een vliegtuigcrash in New York. Het bericht las hij bijna volledig voor in het Engels, niet in het Frans.

Canada is tweetalig: behalve Engels spreekt voornamelijk het oostelijke deel van het land Frans. Dat komt neer op ongeveer een vijfde van de inwoners. In zijn videoboodschap sprak Rousseau welgeteld twee woorden Frans: bonjour aan het begin en merci aan het eind.

Kritiek

Premier Carney betichtte hem van gebrek aan medeleven met de Franstalige slachtoffers van het vliegtuigongeluk. De premier van de Franstalige provincie Québec noemde het respectloos: "Als hij geen Frans spreekt, moet hij opstappen."

Rousseau bood later zijn excuses aan voor zijn gebrekkige Frans in een schriftelijke verklaring die zowel in het Engels als in het Frans werd gepubliceerd. "Ik blijf mijn best doen om mijn Frans te verbeteren."

Engels en Frans verplicht

Hoewel Air Canada een privaat bedrijf is, valt het als nationale luchtvaartmaatschappij onder de Official Languages Act. In die wet staat dat communicatie met het publiek in de twee officiële talen van het land moet: Engels en Frans. Beide piloten spraken ook Frans met elkaar. Air Canada verplicht zijn werknemers ook om zowel Engels als Frans te spreken.

Rousseau woont al jarenlang in de Franstalige stad Montréal, waar ook het hoofdkantoor van Air Canada gevestigd is. De topman zegt dat hij nooit de tijd heeft gehad om Frans te leren. Rousseau is opgeroepen om later dit jaar in het parlement uitleg te komen geven over zijn gebrekkige Frans.

Bij het ongeluk in New York begin vorige week botste een vliegtuig op een brandweervoertuig. Beide piloten kwamen daarbij om het leven. Tientallen mensen raakten gewond

De inflatie loopt deze maand weer op. Uit de eerste berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de inflatie in de maand maart is gestegen naar 2,7 procent.

Dat betekent dat de kosten voor het dagelijks leven 2,7 procent hoger liggen dan een jaar geleden. In de afgelopen maanden leek de inflatie richting de 2 procent te zakken, wat door economen vaak als een acceptabel niveau wordt gezien. Nu loopt het prijspeil dus toch weer op.

Met name de prijzen aan de pomp leiden tot de oplopende inflatie. Sinds Amerika en Israël de bombardementen op Iran zijn gestart, loopt de olieprijs hard op. Een hoge olieprijs per vat leidt tot een hogere prijs voor benzine en diesel.

Aanhoudend

De verwachting is dat in de komende maanden ook andere zaken in prijs zullen stijgen, zoals vakantievluchten en bepaalde voedingsmiddelen. Ook stoken op gas zal weer duurder worden, maar dat merken vooral de huishoudens die een nieuw energiecontract moeten afsluiten of een variabel contract hebben.

Met het nieuwe cijfer lijkt de inflatie terug van nooit helemaal weggeweest. In 2022, toen Rusland Oekraïne binnenviel, werd het leven in Nederland ook snel duurder. Toen drukte met name de hoge prijs van gas op de energierekening.

Daarnaast werkt de inflatie nog altijd door in andere producten. Zo is de Nederlandse consument meer gaan betalen voor producten omdat dure grondstoffen, verpakkingen en hoge lonen worden doorberekend door bedrijven.