NOS Nieuws - Algemeen

Na bijna twee weken onduidelijkheid is voor de buitenwereld bekend wat er op het spel staat voor telecombedrijf Odido, sinds de gegevens van miljoenen klanten werden buitgemaakt door criminelen. Gisteren eiste hackersgroep ShinyHunters via een verklaring op het darkweb een bedrag "met zeven cijfers" van Odido, oftewel: iets tussen 1 en 10 miljoen euro.

Betaalt het bedrijf niet, dan worden de gegevens vrijgegeven op het internet, waarna andere cybercriminelen die kunnen gebruiken om klanten op te lichten of op een andere manier schade aan te richten.

Tijd kopen

Wat gaat Odido nu doen? Ransomware-onderhandelaar Joey Fennis kan niets zeggen over deze specifieke zaak, maar staat geregeld bedrijven bij die getroffen zijn door een hack als deze.

"Wat er doorgaans gebeurt, is dat je aan de onderhandelingstafel gaat zitten. Daarmee koop je een beetje tijd en kan je kijken: welke data hebben ze eigenlijk? Je probeert een beetje controle te houden als bedrijf."

Dat contact wordt gevoerd via chat-apps, e-mail of een andere manier van digitale communicatie. In de verklaring van ShinyHunters wordt Odido opgeroepen "terug naar de chat te komen." Fennis leidt daaruit af dat Odido en de criminelen in de luwte al in gesprek waren, maar dat het bedrijf uit die onderhandeling is gestapt. Óf naar de smaak van de hackers niet snel genoeg over de brug komt.

Zo'n verklaring is een drukmiddel, zegt Fennis. "Het kan nu ook gaan gebeuren dat ze klanten van Odido gaan opbellen, of medewerkers. Alles om te zorgen dat Odido gaat betalen."

Kosten-baten

Of het bedrijf dat doet, hangt volgens hem af van de 'kosten-batenanalyse' die het loslaat op de gestolen data. "De hackers zeggen in dit geval 21 miljoen regels aan data te hebben van in totaal 8 miljoen klanten. Daaronder zitten volgens hen ook wachtwoorden, waarmee gebruikers kunnen inloggen." In theorie waardevol materiaal.

"Maar we zien ook vaak dat aanvallers een beetje aandikken wat ze hebben, om zo de prijs op te drijven." Volgens Odido hebben de hackers geen wachtwoorden in handen, maar alleen 'verificatiewoorden' waarmee klanten hun identiteit kunnen bevestigen bij contact met de klantenservice. Wie gelijk heeft, is voor de buitenwereld niet bekend.

Voorproefje

In het algemeen geven de criminelen hun slachtoffers een 'voorproefje' van de data die ze in handen hebben, vertelt cybercrime-expert Tom Sturme, die ook regelmatig bedrijven bijstaat die afgeperst worden na een hack. "De criminelen leveren dan een lijst met bestanden die ze in bezit hebben, en op verzoek leveren ze daarna een 'sample' met gestolen data, één procent van het totaal bijvoorbeeld."

Wat deze zaak opvallend maakt, zegt Sturme, is dat het hier niet gaat om typische 'ransomware': hackers die de gegevens van grote bedrijven op slot gooien en geld eisen om die weer vrij te geven. In dit geval gaat het om een groep die inloggegevens van medewerkers ontfutselde en daarmee op systemen van clouddiensten wist in te loggen die door Odido gebruikt werden, waarna de data gestolen werden.

Technisch gezien is dat relatief eenvoudig, aldus Sturme, maar de groep boekt er al jaren succes mee. Eerder werden zo data gestolen bij onder meer Louis Vuitton, Jaguar en Pornhub.

Veel bedrijven gaan overstag

Gaat Odido uiteindelijk betalen? Veel bedrijven gaan uiteindelijk overstag, zegt zowel Sturme als Fennis. Volgens laatstgenoemde betaalde ruim een kwart van de bij soortgelijke hacks getroffen bedrijven in Nederland het afgelopen jaar geld aan de afpersers.

Daarbij is het voor de getroffen bedrijven ook relevant hoe 'betrouwbaar' de hackers zijn, ironisch genoeg: doen ze ook wat ze zeggen als het losgeld is overgemaakt? In dat opzicht is ShinyHunters een groep met een goede reputatie, aldus Fennis: "Ze leveren eigenlijk altijd wat ze beloven als er eenmaal betaald is. Ze gaan later dus niet alsnog data doorverkopen, en leveren vaak ook wel bewijs dat de gegevens zijn verwijderd na betaling."

In veel van de gevallen die Sturme als onderhandelaar tegenkomt gaat het zo: "99 van de 100 keer worden data niet vrijgegeven als er is betaald."

De gemeente Amsterdam schenkt 500.000 euro aan de Oekraïense hoofdstad Kyiv voor het herstel van de energievoorziening. Het stadsbestuur reageert daarmee op een verzoek van burgemeester Klitsjko van Kyiv om solidariteit met zijn stad te tonen.

De inwoners van Oekraïne lijden zwaar onder de Russische bombardementen. Met name Kyiv was de afgelopen maanden vaak doelwit. De Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zei begin deze maand dat honderdduizenden gezinnen in het land zonder verwarming zitten.

Burgemeester Halsema schrijft Klitsjko dat het stadbestuur zich realiseert dat de bevolking van Oekraïne al vier jaar lijdt, mede om de vrijheid van alle Europeanen te beschermen. "Op deze tragische dag waarop we de Russische invasie van Oekraïne herdenken, wil ik u meedelen dat de stad Amsterdam 500.000 euro heeft uitgetrokken om te helpen bij het herstel van de energievoorziening."

Het geld zal via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten aan Kyiv worden overgemaakt.

De directeur van het Louvre in Parijs heeft ontslag genomen. Directeur Laurence des Cars lag onder vuur sinds het grootste en belangrijkste Franse museum het toneel was van een spectaculaire juwelenroof.

President Macron heeft haar ontslag aanvaard. Hij prijst dat ze haar verantwoordelijkheid neemt "in een tijd dat 's werelds grootste museum rust en een krachtige nieuwe impuls nodig heeft om grote projecten uit te voeren, zoals verbetering van de beveiliging".

Des Cars was er vier jaar museumdirecteur. Macron heeft haar een nieuwe baan aangeboden. Zij zou samenwerking tussen de belangrijkste Franse musea moeten verbeteren. Het is niet bekend of ze dit aanbod heeft aanvaard.

Niet op orde

Op zondag 19 oktober vorig jaar drongen inbrekers met hulp van een door hen meegebrachte verhuislift de eerste verdieping van het museum binnen. Ze gingen er een paar minuten later vandoor met medeneming van Franse kroonjuwelen. De waarde daarvan wordt op 88 miljoen euro geschat. Er is een aantal verdachten aangehouden, maar de juwelen zijn spoorloos.

Vrijwel direct na de kunstroof bleek dat de beveiliging van het Louvre niet op orde was. Des Cars bood haar ontslag aan, maar Macron wees dat af. Zij zou op dat moment niet gemist kunnen worden. Het is niet bekend waarom hij haar nu wel laat gaan.

Het Louvre kwam daarna vaker negatief in het nieuws. In december gingen medewerkers in staking uit onvrede over de werkomstandigheden en hun salaris.

Meer slechte publiciteit

In november verhoogde het museum de toegangsprijs voor niet-Europese bezoekers. Die moesten vanaf 14 januari 10 euro meer voor een bezoek betalen dan bezoekers uit de Europese Unie.

In december kwam aan het licht dat door een lekkage honderden boeken op de afdeling Egyptische Oudheid waterschade hadden opgelopen.

Vorige maand arresteerde de politie negen mensen vanwege fraude met tickets voor het Louvre. Chinese gidsen leidden groepen Chinezen rond met eerder gebruikte tickets. Medewerkers van het museum werden cash betaald om de ticketcontroles te omzeilen. Het Louvre zou voor 10 miljoen euro zijn benadeeld.

De legendarische razende Radio Rijnmondreporter Jack Kerklaan (65) is dood.

De verslaggever was wereldberoemd in Rotterdam en omstreken doordat hij live op de radio de ene na de andere onnavolgbare uitspraak deed. Hij overleed aan de gevolgen van prostaatkanker, meldt Rijnmond.

Kerklaan hoorde met zijn platte Rotterdamse tongval zo bij Radio Rijnmond dat veel mensen dachten dat hij er altijd al had gewerkt. Maar de Schiedammer begon ooit als verslaggever bij de VARA, gewoon in Hilversum.

Het was toenmalig hoofdredacteur Nico Haasbroek die hem in 1983 naar Rotterdam haalde. De twee waren het over een ding eens: de toen nog nieuwe regionale omroep moest vooral niet klakkeloos kopiëren wat er in het Gooi werd gedaan. Het moest rauwer, Rotterdamser. En met meer humor.

Op de motor

Radio was in die tijd nog hét medium. De televisie zond weinig live uit, de krant was de avond tevoren al 'gesloten'. Dus kon Kerklaan snel zijn, zeker op de motor, waarmee hij vliegensvlug door het stadsverkeer manoeuvreerde.

Kerklaan was niet alleen snel. Taal was het speelgoed, waarmee hij zich eindeloos kon vermaken. In de ogen van Jacobus Ferdinandus Kerklaan (JFK) moest je altijd "oppassen met uitkijken". Zaken waren soms 'helemaal uit de klauwen geëscaleerd'.

Geven konijnen licht?

"Ieder gesprek op de radio droeg zijn stempel", memoreert collega Paul Verspeek. "Zoals bij de grote brand bij een chemisch opslagbedrijf in de Rotterdamse haven in 1996. In het gortdroge rapport dat later over de brand verscheen, stond ook een kritische kanttekening. Een verslaggever had bij de bewoners geïnformeerd naar de gevolgen van de brand. Met de vraag "of de konijnen al licht gaven". Dat was Jack geweest."

Volgens JFK lag het nieuws op straat. Dus daar was hij te vinden. Soms bracht hij het nieuws zelf. Zo hoorden bewoners van de Rotterdamse wijk Heijplaat begin jaren negentig van hém en niet van bestuurders dat hun huizen niet gesloopt zouden worden. Live op de radio.

Kerklaan maakte er daarbij geen geheim van wat hij van bestuurders dacht, "Als ik een bestuurder wil horen met een mening bel ik wel een taxi", noteerde JFK in zijn notitieboekje.

Klopt geen snars van

Kerklaan was ook niet te beroerd om (technische) fouten van collega's te herstellen. Zo meldde Rijnmond ver voordat Jules Deelder echt doodging (in 2019) al een keertje abusievelijk dat hij zou zijn overleden. "Klopt geen snars van", reageerde Kerklaan. "Ik heb Jules gisteravond nog springlevend gezien."

Met de mobiele radiozender om de schouder toog Kerklaan naar het huis van Deelder. "Jules, ben je dood?", riep hij een paar keer door de brievenbus. Het duurde even, maar toen kwam het antwoord. ""Ik ben niet dood", schreeuwde Deelder live en duidelijk hoorbaar op de radio. "Flikker op, man!"

Ruim twee jaar geleden meldde Rijnmond dat Kerklaan uitgezaaide prostaatkanker had. De oncoloog gaf hem nog vijf jaar. Op medelijden zat hij niet te wachten. "Het leven is net een schaal met bitterballen," zei hij. "Op het laatst blijft er altijd eentje steenkoud liggen."

De Volvofabriek op een steenworp afstand van Gothenburg ligt verstopt in dichte mist en een dun laagje sneeuw als we aankomen. Binnen werken honderden robots en 6500 werknemers in drie ploegendiensten aan verschillende modellen. De fabriek produceert zowel volledig elektrische als hybride modellen.

Ook hier bevatten de meeste auto's nog traditioneel staal, gemaakt met kolen en ijzererts. Maar in een tot voor kort geheim hoekje van de fabriek staat het eerste model dat grotendeels gemaakt wordt met groen staal - staal dat dankzij innovatieve technieken wordt geproduceerd met veel minder CO2-uitstoot en waarvoor bijvoorbeeld geen kolen worden gestookt.

Komende maand start de massaproductie van de volledig elektrische EX60, met groen staal afkomstig van de SSAB-staalfabriek in Borlänge. Dat bedrijf loopt voorop in Europa en maakt ook al groen staal met waterstof in Lulea, in het noorden van Zweden. "We gebruiken 90 procent gerecycled staal in de onderdelen van de auto waardoor de CO2-voetafdruk met 70 procent wordt verlaagd," vertelt Vanessa Butani, hoofd verduurzaming bij Volvo.

In Zweden wachten ze niet op een regeling van de Europese Commissie, waarmee autofabrikanten mogelijk verplicht worden om een bepaald percentage groen staal op te nemen in hun auto's. "Wij willen CO2-neutraal en circulair zijn in 2040," zegt Butani. Niet alleen vanwege het klimaat maar ook om zakelijke redenen. "Onze klanten willen dat we vooroplopen als het gaat om duurzaamheid."

Toch heeft ook Volvo zich aangepast aan de werkelijkheid dat de volledige elektrificatie van het wagenpark langer duurt dan verwacht. Ook in Zweden worden voorlopig toch nog hybride benzineauto's gemaakt.

Onze verslaggever nam een kijkje in de Volvo-fabriek in Gothenburg:

Een verplicht percentage Europees groen staal voor de auto-industrie dient volgens de voorstanders twee belangrijke doelen. De auto-industrie verduurzaamt en de staalindustrie krijgt een afnamegarantie als ze overgaan op groen staal.

De hoge kosten en de beperkte beschikbaarheid van waterstof remmen de overgang naar duurzaam staal in veel landen in Europa af. Zelfs in landen waar de overheid al steun heeft toegezegd durven bedrijven het niet aan.

In Nederland heeft het vorige kabinet een principe-overeenkomt gesloten met Tata Steel, maar het nieuwe kabinet moet nog een definitieve klap geven op de twee miljard overheidssubsidie voor de fabriek in IJmuiden.

Waar het eerder zeker leek dat er een Europese groenstaalverplichting voor de auto-industrie zou komen, slaat nu de twijfel toe. Dat komt door een stevige lobby van de Duitse auto-industrie, die bang is dat auto's hierdoor te duur worden.

De plannen zijn uitgesteld en achter de schermen vechten voor- en tegenstanders elkaar de tent uit. Wereldwijd neemt de wil af om klimaatmaatregelen door te zetten en regels op te leggen voor verduurzaming.

In Gothenburg zijn ze niet bang voor hogere kosten. Het prijsverschil in het nieuwe model is marginaal en wordt niet opgelegd aan de klant, zegt Volvo. "Het is belangrijk dat we laten zien dat we deze kant op moeten," zegt Butani. "De Europese Commissie kan duidelijk maken dat we naar CO2-neutraal moeten."

Ondertussen hopen ze in Zweden dat het nieuwe model met groen staal een trend zet. "We stoppen het in deze auto dus als de industrie het beschikbaar maakt zijn wij klaar om het te gebruiken."

De Brabantse stad Grave, in gemeente Land van Cuijk, is dit jaar het decor van de landelijke intocht van Sint Nicolaas. Hij en zijn pieten zetten op 14 november voet aan wal in de vestingstad, meldt omroep NTR.

Burgemeester Moorman van Land van Cuijk noemt het bezoek van de Sint een grote eer. "We gaan zorgen voor een warm welkom en iedereen laten zien hoe mooi Grave is." De landelijke intocht was vorig jaar op Texel.

Fles opgevist

Eerder deze week werd er in een video al op gehint dat de goedheiligman misschien naar Grave zou komen. De burgemeester had een fles met een brief erin uit de Maas gevist: dat bleek de fles te zijn die Sinterklaas vorig jaar van de boot had gegooid op Texel. De volgende intocht zou zijn waar die fles zou aanspoelen.

Het is de eerste keer sinds 2000 dat een Brabantse gemeente is uitgekozen als locatie voor de landelijke intocht. Op 14 november is vanaf 12.00 uur op NPO Zapp (NPO 3) live te zien hoe de stoomboot aankomt. Eerder die week begint de NTR met de uitzendingen van Het Sinterklaasjournaal. Merel Westrik presenteert opnieuw zowel het journaal als de intocht.

Een 32-jarige man uit Haarlem is veroordeeld tot drie jaar cel en tbs voor het seksueel misbruik van acht minderjarige slachtoffers en het verspreiden van kinderporno. Dat is hetzelfde als het Openbaar Ministerie had geëist.

Dat het misbruik online plaatsvond maakt de daden niet minder erg, oordeelde de rechtbank.

De man, Jeffrey van den B., werd verdacht van veertien strafbare feiten, waarbij acht slachtoffers tussen de 12 en 16 jaar oud betrokken waren, meldt NH Nieuws. Het ging om kinderen uit Noord-Brabant en Drenthe.

Van den B. benaderde zijn slachtoffers online, waarbij hij zich voordeed als de zestienjarige 'Alex'. Hij voerde sexchats met hen, stuurde naaktfoto's en zette zijn minderjarige slachtoffers onder druk om ook naaktfoto's van zichzelf te sturen. Ook moesten ze hem foto's en video's sturen van seksuele handelingen.

Nepaccounts

De rechtbank besteedde veel aandacht aan de dreigementen die hij daarbij uitte. Zo dreigde hij bij de meeste slachtoffers dat hij zichzelf pijn zou doen of zich van het leven zou beroven als ze niet meewerkten. Ook benaderde hij zijn slachtoffers met nepaccounts van zogenaamde familieleden of vrienden om ze nog meer onder druk te zetten.

Slachtoffers die het contact verbraken, bedreigde hij in een aantal gevallen met de dood of met het verspreiden van hun naaktbeelden. Dat laatste heeft hij in twee gevallen ook echt gedaan. Bij de man is ook kinderporno aangetroffen.

Enorme angst

De verdachte heeft alleen aan zichzelf gedacht en niet stilgestaan bij het leed dat hij veroorzaakte, stelde de rechtbank. De manier waarop de verdachte zijn slachtoffers bedreigde "heeft enorme angst veroorzaakt, die soms nog steeds aanwezig is". Ook voor gezinsleden van de slachtoffers had zijn handelen ingrijpende gevolgen.

"Ook zonder dat sprake is geweest van fysiek misbruik heeft de verdachte zowel de geestelijke als de lichamelijke integriteit van zijn slachtoffers ernstig geschonden", aldus de rechtbank in het vonnis. "De minderjarige slachtoffers bevonden zich in een kwetsbare fase van hun sociaal-emotionele en seksuele ontwikkeling. Deze ontwikkeling heeft de verdachte ruw verstoord."

Kans op herhaling

Uit psychiatrisch onderzoek van de Haarlemmer blijkt dat hij een lichte verstandelijke beperking, ADHD en een autistische stoornis heeft. Daarom is hij volgens deskundigen verminderd toerekeningsvatbaar. Uit het rapport blijkt verder dat de kans op herhaling groot is.

Mede om die reden veroordeelde de rechtbank Van den B. tot drie jaar celstraf en tbs met voorwaarden. Een van de voorwaarden is dat hij zich na zijn gevangenisstraf in een kliniek laat behandelen zolang dat volgens deskundigen nodig is.

Vijf jaar cel

De veroordeling van de man uit Haarlem staat niet op zich. In januari veroordeelde de rechtbank in Lelystad een 51-jarige Huizenaar tot vijf jaar cel, tbs met voorwaarden en een gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel.

Hij maakte zich bijna drie jaar lang schuldig aan online seksueel misbruik van in ieder geval veertien minderjarige meisjes. Ook hij had zich voorgedaan als 16-jarige jongen en wist hij via Snapchat het vertrouwen te winnen van verschillende jonge meisjes in de leeftijdscategorie van 7 tot en met 13 jaar.

Roosendaal

En vorige week bekende een 34-jarige man uit Roosendaal dat hij bijna tweehonderd meisjes jarenlang online seksueel heeft afgeperst. Ook hij deed zich volgens het Openbaar Ministerie voor als leeftijdsgenoot, zocht via Snapchat contact met meisjes van onder meer 11 en 13 jaar oud en vroeg ze om seksuele handelingen te verrichten. De zaak tegen die man loopt nog.

De Panamese staat heeft per direct de controle over de haven en haveninstallaties aan de uiteinden van het Panamakanaal overgenomen. Die werden sinds 1997 geëxploiteerd door een Chinees bedrijf.

Vanmorgen meldden zich Panamese ambtenaren bij dat bedrijf, de Panama Ports Company, met de boodschap dat het onmiddellijk al zijn werkzaamheden in de havens moest staken. Zo niet, dan zou strafrechtelijke vervolging worden ingesteld.

De scheepvaart kan ongestoord doorgaan. Het beheer over de havens is voor een periode van achttien maanden overgedragen aan een terminalbedrijf van de Deense containerrederij Maersk. Ondertussen onderzoekt de regering van Panama wie de havens in de toekomst mag exploiteren.

De overname volgt op een uitspraak van het Panamese hooggerechtshof in januari. Dat heeft geoordeeld dat de wet die de exploitatie door het Chinese bedrijf mogelijk maakte in strijd is met de grondwet.

De Panama Ports Company is een dochter van het bedrijf CK Hutchinson uit Hongkong. Het bestuur van Hongkong heeft fel geprotesteerd bij het Panamese consulaat in Hongkong en zal internationale arbitrage inschakelen.

De Hongkongse minister voor Handel en Economische Ontwikkeling wees er in februari op dat CK Hutchinson jarenlang fors in de havens heeft geïnvesteerd en werkgelegenheid heeft geschapen. Voor zover bekend is het bedrijf geen compensatie aangeboden.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het de "wettige rechten en belangen" van CK Hutchinson zal beschermen.

Amerikaans-Chinese rivaliteit

Het Panamakanaal is van groot economisch en strategisch belang, omdat het de Atlantische met de Stille Oceaan verbindt. De Chinese aanwezigheid op deze belangrijke en veel gebruikte doorvaart is de Amerikaanse president Trump een doorn in het oog. Hij gaf zijn ambassadeur in Panama de opdracht om de Chinese invloed daar terug te dringen.

Onderhandelingen over de verkoop van de Chinese concessie aan een Amerikaans-Italiaans consortium liepen vast, omdat de Chinese regering eiste dat ook een Chinees bedrijf deel van dat consortium zou uitmaken.

Iets ten noorden van Harlingen is de politie gistermiddag binnengevallen in een drugsboerderij waar op dat moment volop synthetische drugs werden geproduceerd.

In verband met de zaak zijn negen mensen opgepakt, van wie er in ieder geval twee in het laboratorium aanwezig waren, meldt Omrop Fryslân.

De politie is de boerderij bij Minnertsga op het spoor gekomen "na uitvoerig onderzoek naar de fabricage van synthetische drugs".

Doorzoekingen

Bij de inval was ook de Dienst Speciale Interventies (DSI) aanwezig, een gespecialiseerde, landelijke eenheid die optreedt bij extreem geweld, terrorismedreiging en levensgevaarlijke gijzelingen.

Na de inval in de boerderij waren er meerdere doorzoekingen in enkele woningen en loodsen. Het is niet bekendgemaakt of daarbij de overige zeven verdachten zijn aangehouden, maar er zitten nog vijf mensen vast.

Vernietigd

Welke drugs op het moment van de inval werden geproduceerd is ook niet bekendgemaakt. Alle chemische stoffen uit het lab zijn meegenomen en worden vernietigd.

Zaterdagavond werd in Hoornsterzwaag, dicht bij Heerenveen, ook een drugslab aangetroffen, toen in een schuur. Dat was niet in werking, maar stond wel vol grondstoffen. De politie hield in Hoornsterzwaag een 66-jarige verdachte aan, meldt Omrop Fryslân.

Volgens René Jelsma van de lokale partij Plaatselijk Belang Jubbega-Hoornsterzwaag toont die vondst aan dat de drugsproblematiek op het platteland steeds groter wordt.

Na een jarenlange daling neemt het aantal mensen dat op illegale wijze de oversteek vanuit Nederlandse havens naar het Verenigd Koninkrijk maakt weer toe. De Koninklijke Marechaussee spreekt van een zorgwekkende ontwikkeling.

Bij twee recente uitreiscontroles in Hoek van Holland werden 22 verstekelingen aangetroffen door de marechaussee. Half februari werden zeventien mensen gevonden die zich in een koeltrailer van een vrachtwagen hadden verscholen, zaterdag stuitte de marechaussee op vijf personen die zich verstopt hadden in een caravan. In beide gevallen werden twee verdachten van mensensmokkel aangehouden.

Met deze vondsten staat de teller dit jaar op 25 aangetroffen verstekelingen. In 2021 werden nog 567 mensen ontdekt die illegaal de oversteek naar het Verenigd Koninkrijk probeerde te maken. Dat aantal daalde in de jaren daarna tot 70 in 2024, het laagste niveau in jaren. In 2025 steeg dat aantal weer naar 107.

'Zeer zorgwekkend'

Die opwaartse trend lijkt zich nu voort te zetten. "We vinden deze ontwikkeling heel opvallend en zeer zorgwekkend", zegt een woordvoerder van de marechaussee.

De toename is volgens hem lastig te verklaren. De marechaussee houdt rekening met een waterbedeffect: wanneer op de ene plek streng wordt gecontroleerd, verplaatsen criminelen hun activiteiten naar een andere locatie.

Achter de pogingen zit volgens de marechaussee vrijwel altijd een smokkelnetwerk. "Zij spelen met mensenlevens voor geld." In de afgelopen twaalf maanden was in Nederland meer dan de helft van de opgepakte verstekelingen Albanees en had ongeveer 10 procent de Iraakse of Turkse nationaliteit.

Levensgevaarlijke oversteek

Bij de recente vondst in de koeltrailer in Hoek van Holland waren zes inzittenden minderjarig. "Het is levensgevaarlijk om zo de oversteek te maken. Zij zaten in een verzegelde koelcel die aanstond", zegt de woordvoerder. "Als wij ze niet hadden gevonden, was het nog maar de vraag of ze levend de overkant hadden gehaald."

In de afgelopen jaren kwamen migranten geregeld om bij smokkelpogingen per vrachtwagen. Zo stierven in 2019 39 Vietnamese migranten in een koeltruck in Engeland.

Nederland is voor illegale migranten vaak geen bestemming, maar vooral een doorreisland. Dat heeft er onder meer mee te maken dat Nederlands voor hen vaak lastiger te leren is dan Engels. "Ook hebben zij in het Verenigd Koninkrijk vaak familie wonen of hopen ze daar werk te vinden."

Fractie van totaal

Uit de meest recente cijfers van de Britse overheid blijkt dat tussen juni 2024 en juni 2025 357 illegale migranten werden opgepakt in de havens. Dat is een fractie van het totaal aantal illegale migranten van bijna 50.000 dat het Verenigd Koninkrijk vorig jaar bereikte. Bijna 90 procent van de illegale migranten kwam er binnen per kleine boot. Alleen al vorige week kwamen op die manier 322 migranten aan in het VK.

Iran heeft op de luchthaven van Teheran onder dwang diplomatieke bagage van een Nederlandse diplomaat ingenomen. Volgens Den Haag is daarmee een fundamentele internationale afspraak geschonden. Nederland heeft de Iraanse ambassadeur ontboden voor uitleg.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat Iran op 28 januari een Nederlandse diplomaat heeft staande gehouden op Imam Khomeini International Airport en diens diplomatieke bagage heeft afgenomen. "Dit is onacceptabel", laat Buitenlandse Zaken weten in een verklaring aan NOS.

Nederland heeft Iran volgens het ministerie de afgelopen weken via diplomatieke kanalen aangesproken op het incident en verzocht om onmiddellijke vrijgave van de diplomatieke zending. Sinds gisteravond zijn via Iraanse media videobeelden van het voorval naar buiten gekomen.

"Met het lekken van deze beelden is van Iraanse kant die stilte doorbroken. Dit betreuren wij en dat geeft voor ons ook aanleiding om de Iraanse ambassadeur vanmiddag te ontbieden op het ministerie", aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Op beelden die door Iraanse staatsmedia zijn uitgezonden, is te zien hoe de bagage wordt opengemaakt:

Iraanse media melden dat op de luchthaven satellietcommunicatieapparatuur zou zijn aangetroffen in de koffer van André van Wiggen, tweede man op de Nederlandse ambassade in Teheran. Volgens die berichten zou de diplomaat bij aankomst hebben geweigerd zijn bagage te laten scannen, waarna die in beslag werd genomen.

Toen de koffer later werd geopend, zouden daarin een draagbare Starlink-satellietmodem, meerdere satelliettelefoons en andere communicatieapparatuur zijn aangetroffen.

Het Iraanse regime heeft er belang bij dit soort communicatiemiddelen te weren. Ze kunnen gebruikt worden om informatie naar buiten te brengen die het regime liever geheim houdt, zoals informatie over staatsgeweld tegen burgers. Begin dit jaar sloot het regime het internet af voordat het met grof geweld de massale demonstraties liet neerslaan. Daarbij vielen minstens 7000 doden.

'Verhaal feitelijk onjuist'

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is de Iraanse lezing van het incident met de Nederlandse diplomaat onjuist. "Het verhaal dat Iran probeert neer te zetten is feitelijk onjuist. Het is Iran dat zich niet houdt aan de afspraken zoals vastgelegd in het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer."

Het ministerie bevestigt dat het om een Nederlandse diplomaat gaat, maar wil uit privacy-overwegingen niet ingaan op diens identiteit of functie. Ook over de inhoud van de bagage doet het ministerie geen uitspraken. "Dit betrof een diplomatieke zending, beschermd onder het Weens Verdrag inzake diplomatiek verkeer. We kunnen niet verder ingaan op de inhoud van een dergelijke zending."

Diplomatieke bagage

Volgens het Verdrag van Wenen uit 1961 is diplomatieke post in principe onschendbaar en mag deze niet worden geopend of in beslag genomen door de autoriteiten van het gastland. Diplomatieke zendingen zijn bedoeld om ambassades in staat te stellen vertrouwelijk te communiceren en hun werkzaamheden uit te voeren zonder inmenging van de ontvangende staat.

Het verdrag maakt wel onderscheid tussen diplomatieke post en persoonlijke bagage van diplomaten. Persoonlijke bagage kan in uitzonderlijke gevallen worden gecontroleerd, bijvoorbeeld als er ernstige aanwijzingen zijn dat er verboden goederen in zitten.

Oud-diplomaat Nikolaos van Dam, die ruime ervaring heeft in het Midden-Oosten, zegt dat een diplomatieke zending in beginsel niet eenzijdig mag worden geopend. "Alleen wanneer er ernstige aanwijzingen zijn dat de zending niet uitsluitend officiële diplomatieke goederen bevat, mag het ontvangende land verzoeken de zending te laten openen, en dan uitsluitend in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de zendstaat. Als die toestemming wordt geweigerd, kan de zending worden teruggestuurd, maar niet eenzijdig worden geopend."

Volgens Van Dam had het meenemen van communicatieapparatuur op zichzelf niet in strijd hoeven te zijn met de regels. "Voor zover ik kan inschatten had André van Wiggen de betreffende apparatuur mogen meenemen, mits deze bestemd was voor officieel gebruik door de ambassade zelf en niet zou worden doorgegeven aan derden, zoals oppositiegroepen. Diplomatieke faciliteiten mogen niet worden misbruikt voor activiteiten die buiten de normale taken van een diplomatieke missie vallen."

Verbod op satellietapparatuur

Het bezit en gebruik van satellietinternetapparatuur zoals Starlink is in Iran verboden. De autoriteiten zien dergelijke systemen als een risico voor de nationale veiligheid, omdat gebruikers daarmee buiten het door de staat gecontroleerde internet om kunnen communiceren.

Op het gebruik of importeren van niet-toegestane communicatiemiddelen staan gevangenisstraffen en inbeslagname van de apparatuur. Sinds de dodelijke demonstraties in januari hebben veiligheidsdiensten bovendien vaker invallen gedaan om satellietapparatuur op te sporen en in beslag te nemen.

De berichten komen op een moment van verhoogde politieke spanning in Iran. Tegelijkertijd is de VS bezig met een verdere militaire opbouw in de regio, onder meer met extra marineschepen en gevechtsvliegtuigen in en rond de Perzische Golf. Donderdag staan nieuwe gesprekken tussen Amerikaanse en Iraanse vertegenwoordigers gepland, waarbij onder meer regionale veiligheid en nucleaire spanningen op de agenda zouden staan.

Het Openbaar Ministerie eist vijftien jaar cel en tbs in de zaak tegen de man die vorige zomer werd veroordeeld voor het verkrachten en doden van een vrouw. Hij kreeg toen tien jaar cel en tbs opgelegd, maar beide partijen gingen tegen het vonnis in hoger beroep.

De misdaad vond plaats in de zomer van 2022. Het slachtoffer, een 34-jarige vrouw uit Oekraïne, ging voor haar werk als prostituee naar de woning van de toen 37-jarige Sander K. in IJmuiden.

Uber-geschiedenis

Volgens het OM heeft K. het slachtoffer bij hem thuis tegen haar wil vastgebonden aan een fitnessbank. De verdachte heeft haar toen verkracht en vervolgens gewurgd totdat ze dood was.

In de dagen daarna zou hij haar lichaamsdelen hebben afgezaagd en afzonderlijk in plastic hebben verpakt, om zo de kans op ontdekking te verkleinen. De politie vond de lichaamsdelen op de zolder van de man, nadat agenten via de Uber-gegevens van de vrouw hadden ontdekt dat ze bij hem was geweest.

Geen berouw getoond

K. ontkent dat hij de moord heeft gepleegd. Hij zegt dat de vrouw zich vrijwillig door hem liet vastbinden en dat de seks met wederzijds goedvinden plaatsvond. Ze zou tijdens de seks per ongeluk overleden zijn.

"Hij heeft op geen enkel moment berouw getoond of medeleven laten zien", zegt de aanklager over K. Volgens het OM was de verdachte alleen bezig met zijn eigen belang. Hij zou er na het incident aan hebben gedacht om 112 te bellen, "maar uiteindelijk ging hij naar de McDonalds en kocht hij drank van het geld van het slachtoffer".

De Zeeuwse stad Terneuzen krijgt een rechtstreekse busverbinding met Gent in België. De bus gaat elk uur rijden en doet er ruim een half uur over. Dat is zo'n anderhalf tot twee uur sneller dan dat het nu duurt om van Terneuzen met het openbaar vervoer in Gent te komen.

De Zeeuwse gedeputeerde Harry van der Maas heeft de komst van de nieuwe buslijn vandaag officieel bekendgemaakt. Streekvervoerder EBS zal de verbinding vanaf half december verzorgen.

De rechtstreekse bus die elke werkdag tussen de twee steden gaat rijden was een oude wens van zowel de Zeeuwse als de Vlaamse overheid.

Op dit moment rijdt er alleen in het weekend vier keer per dag een rechtstreekse bus tussen Gent en Terneuzen. Ook het commerciële bedrijf Flixbus rijdt een paar keer per week, terwijl de behoefte aan een reguliere verbinding volgens gedeputeerde Van der Maas groot is.

Bruisend nachtleven

Terneuzen is vooral een woon- en werkstad met veel zware industrie; de havenstad aan de Westerschelde staat bekend als centrum voor chemie en internationale logistiek. Gent daarentegen is een levendige stad met een grote middeleeuwse binnenstad, tal van winkels en een bruisend nachtleven.

Van oudsher oriënteren de inwoners van Terneuzen zich vooral op Antwerpen, maar met de nieuwe busverbinding komt Gent veel dichterbij te liggen. Andersom zijn er veel Gentenaren die in Terneuzen of Sas van Gent werken.

Axelse Vlakte

De route en dienstregeling van de busverbinding staan nog niet vast. Daarover lopen nog gesprekken met onder meer havenbedrijf North Sea Port, meldde Omroep Zeeland vorige week al. De provincie Zeeland denkt ook aan 'hubs' bij de Axelse Vlakte en Westdorpe. Daar kunnen automobilisten parkeren en overstappen op de bus.

Het eindpunt van de buslijn in Gent is al wel bekend. Dat is station Gent-Dampoort, net iets ten oosten van het stadscentrum en een goede plek om over te stappen op (internationale) treinen.

De provincie Zeeland investeert zo'n 600.000 tot 700.000 euro in de nieuwe lijn. Ook Vlaanderen legt een bedrag in die orde neer voor de ingebruikname van de buslijn.

De nieuwe importheffing die de Amerikaanse president Trump vrijdag aankondigde, is vandaag ingegaan. Dat betekent dat Amerikanen die goederen uit het buitenland importeren daar 10 procent belasting over moeten betalen.

Zaterdag nog zei Trump dat hij het tarief zou verhogen naar 15 procent, maar daar is vooralsnog van afgezien. Waarom is niet bekend. Anonieme bronnen bij de Amerikaanse regering lieten aan de Financial Times en persbureau Bloomberg News weten dat die verhoging er op een later tijdstip alsnog komt. Over wanneer precies zou nog geen beslissing zijn genomen.

De nieuwe importheffing vervangt de heffingen die Trump in april vorig jaar aankondigde. Die verschilden per land en liepen uiteen van 10 tot 50 procent.

Schoothondjes

Maar het Amerikaanse Hooggerechtshof verklaarde de invoering daarvan vorige week onwettig, omdat die gebaseerd was op een wet waarvan de president alleen in een noodsituatie gebruik kan maken. En daarvan is volgens het hof geen sprake. Trump maakte de zes rechters die hem dwongen de heffingen te schrappen uit voor "gekken" en "schoothondjes van de radicaal-linkse Democraten".

Trump sloeg nog dezelfde dag terug met een beroep op een andere wet. Hij tekende een decreet waarin staat dat over goederen die van elders in de wereld naar de VS worden gehaald een heffing van 10 procent moet worden betaald.

Een belangrijk verschil met heffingen die hij vorig jaar aankondigde, is dat de nieuwe regeling maximaal 150 dagen mag duren. Als Trump de duur van deze regeling wil verlengen, heeft hij toestemming van het Congres nodig. Een ander verschil is dat de heffing onder deze wet maximaal 15 procent mag bedragen.

Waarschuwing

In verband met de uitspraak van het Hooggerechtshof heeft het Europese Parlement gisteren de stemming uitgesteld over het handelsakkoord dat vorig jaar juli met de VS werd gesloten.

Trump waarschuwde gisteren landen die op grond van de oude situatie een handelsakkoord met de VS hadden gesloten. Landen die daaraan tornen krijgen mogelijk met nog hogere heffingen te maken, dreigde hij.

Een aanval van rebellengroep Rapid Support Forces (RSF) heeft aan ten minste 28 burgers in Sudan het leven gekost. Nog eens 39 mensen raakten gewond, onder wie tien vrouwen. Dat meldt de hulporganisatie Sudan Doctors Network op X.

Bij de aanval op het stadje Misteriha in de westelijke provincie Noord-Darfur werd ook het enige medisch centrum in het gebied verwoest. Het personeel dat daar werkte werd aangevallen door de strijders. Eén medisch medewerker is gevangengenomen en wordt sindsdien vermist, aldus de hulporganisatie.

Volgens persbureau AP hadden de RSF-rebellen het met de aanval gemunt op Musa Hilal. Hij is een stamleider en een voormalig leider van de Janjaweed-militie, waarvan de RSF een voortzetting is. Hij heeft openlijk zijn steun uitgesproken voor het Sudanese leger en houdt zich schuil in de stad. Onlangs waren de RSF-rebellen al een grondoffensief begonnen en namen ze de stad in.

Genocidaal geweld

Sudan Doctors Network heeft de aanval scherp veroordeeld. "Burgers zijn gedood, de bevolking is het slachtoffer van terreur en gezondheidszorginstellingen zijn aangevallen. Dit heeft geleid tot een grote vluchtelingenstroom naar nabijgelegen dorpen en nederzettingen, te midden van toch al erbarmelijke humanitaire omstandigheden."

De oorlog in Sudan begon in april 2023 in de hoofdstad Khartoem. Het Sudanese leger raakte toen slaags met de Rapid Support Forces en de strijd heeft zich uitgebreid over het hele land, wat heeft geleid tot een van de grootste humanitaire crises ter wereld. Zo'n twaalf miljoen mensen zijn in eigen land op de vlucht en verstoken van eten en medische zorg.

Bij de oorlog zijn meerdere andere landen betrokken. Zo leveren de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) via buurland Tsjaad wapens, voertuigen en huurlingen aan de RSF, die wordt beschuldigd van genocide en oorlogsmisdaden.

Goudrijke regio

Recentelijk concludeerden mensenrechtenexperts in opdracht van de VN dat er 'tekenen van genocide' zijn bij de inname van de stad Al-Fasher. Naar schatting 6000 mensen zijn toen gedood. Volgens de onderzoekers was het wrede optreden van de RSF "gericht op de fysieke vernietiging" van niet-Arabische etnische groepen.

Nu de RSF de stad Misteriha heeft ingenomen, heeft het rebellenleger bijna heel Darfur in handen. Deze goudrijke regio ligt aan de grens met Tsjaad, vanwaar relatief gemakkelijk wapens kunnen worden aangevoerd.

In de vroege ochtend van 24 februari 2022 trokken Russische troepen van verschillende kanten Oekraïne binnen. In een televisietoespraak kondigde de Russische president Vladimir Poetin een 'speciale militaire operatie' af, met als doel Oekraïne te "denazificeren" en "demilitariseren".

"Wij zijn niet van plan Oekraïens grondgebied te bezetten", zei Poetin, die in voorgaande jaren ook steeds ontkende dat Russische troepen al sinds 2014 aanwezig waren in de Oost-Oekraïense Donbas. Maar wat een kortstondige operatie had moeten worden, liep uit op een oorlog van een omvang die Europa sinds 1945 niet meer had gezien.

In de straten van Moskou is er weinig van te merken dat slechts zo'n 500 kilometer verderop in Oekraïne hard wordt gevochten. De nieuwsjaarsversiering twinkelt nog overal en moet een schijn van normaliteit verschaffen. Maar op bijna iedere straathoek kom je wel de reclameborden tegen waarop Russische mannen worden opgeroepen een contract te tekenen met het leger. Bijvoorbeeld bij een nieuw legeronderdeel, de dronetroepen. "Word piloot van de nieuwe tijd", staat erop.

Zo denken de mensen in Moskou over de oorlog, die nu al vier jaar duurt:

Rekruten worden gelokt met forse geldbedragen, die in veel provincies nog altijd worden verhoogd, omdat het steeds lastiger wordt voldoende manschappen te werven. Zo ook in de armere regio's die vanaf 2022 de belangrijkste leveranciers waren van mankracht voor het leger. De gemiddelde leeftijd van de rekruten loopt geleidelijk op.

Voor Rusland wordt het daardoor ook steeds lastiger de troepenmacht in Oekraïne op peil te houden, zeker met het oog op de grote verliezen aan het front. Persbureau Bloomberg meldde deze maand dat het Russische leger in januari van dit jaar 9000 minder rekruten heeft geworven dan dat het heeft verloren aan het front.

Enorme verliezen

Over die verliezen wordt in Rusland niet openlijk gesproken. Het laatste officiële cijfer dateert van september 2022. De toenmalige minister van Defensie Sergej Sjojgoe sprak toen van 5937 doden aan Russische kant. Inmiddels is duidelijk dat de verliezen groter zijn dan in welke oorlog ook, waarin Rusland of de Sovjet-Unie sinds 1945 was betrokken. Ze zijn ook veel groter dan bijvoorbeeld de verliezen van het Amerikaanse leger tijdens de oorlog in Vietnam.

Volgens onafhankelijke tellingen van de BBC en de tot 'buitenlandse agent' verklaarde Russische website Mediazona is het aantal doden aan Russische zijde inmiddels de 200.000 gepasseerd. Dat aantal is gebaseerd op vrij toegankelijke data, zoals overlijdensberichten op lokale en regionale websites.

Al deze mensen zijn met naam en toenaam bekend. Het werkelijke aantal ligt zonder twijfel nog veel hoger. Het aantal gesneuvelden is vooral hoog in de armere regio's van Rusland, zoals Boerjatië. Maar onder de doden zijn ook meer dan 3000 Moskovieten.

Westerse banden stopgezet

De 'speciale militaire operatie' heeft ook op ander vlak grote gevolgen voor Rusland, die nog decennia zullen doorwerken. Sinds de inval is vliegverkeer met de meeste westerse landen onmogelijk. Westerse bedrijven, enkele uitzonderingen daargelaten, keerden Rusland de rug toe en samenwerking op wetenschappelijk gebied werd drastisch beperkt of helemaal stopgezet.

Opeenvolgende pakketten sancties hebben de Russische economie zwaar getroffen, bijvoorbeeld doordat veel cruciale technologie Rusland niet meer bereikt. Rusland verloor zijn belangrijkste afzetmarkt voor aardgas, waardoor het staatsgasbedrijf Gazprom nu veruit het meest verliesgevende bedrijf van het land is. De export van olie is danig bemoeilijkt en de afhankelijkheid van China wordt met de dag groter.

Het wordt daardoor steeds lastiger de oorlogsinspanning in Oekraïne te financieren. Nu al gaat zo'n 40 procent van de staatsbegroting daaraan op. Geld wordt aan andere sectoren onttrokken en belastingverhoging is een van de gevolgen.

De economische groei is gestagneerd na enkele goede jaren, die te danken waren aan de op volle toeren draaiende defensie-industrie. Het stemt de Russen somberder, blijkt uit peilingen van het ook tot 'buitenlandse agent' verklaarde Levada-centrum in Moskou. "Sinds midden vorig jaar is het oordeel over de economische situatie geleidelijk verslechterd", zegt directeur Denis Volkov tegenover de NOS.

Meeste mensen volgen Poetin

Uit diezelfde peilingen blijkt dat tot 80 procent van de Russen sinds 2022 president Poetin en zijn 'speciale militaire operatie' hebben gesteund. Volkov verklaart dat uit de grote impact van vooral de Russische televisie. Daar is geen ruimte voor alternatieve meningen en wordt alleen de officiële lijn uitgedragen. En die wordt door de meeste mensen overgenomen. Dat is niet uniek voor Rusland, zegt Volkov. "De publieke opinie in elk willekeurig modern land wordt bepaald door de massamedia."

De critici (15-20 procent volgens Volkov) houden zich noodgedwongen stil. In 2022 waren er kortstondige straatprotesten tegen de inval, maar die werden snel en hard de kop ingedrukt. Openlijke kritiek kan leiden tot jarenlange gevangenisstraffen. Inmiddels telt Rusland meer dan duizend politieke gevangenen. Velen zitten vast wegens "kwaadsprekerij" over het leger of het verspreiden van "nepnieuws".

Wel neemt over de hele linie de roep om vredesonderhandelingen en een eind aan de gevechten toe, constateren de onderzoekers. Het aantreden van Donald Trump vorig jaar heeft de hoop daarop doen toenemen. Inmiddels spreekt 61 procent zich uit voor vredesbesprekingen.

Het borstbeeld van de bekende Groningse dichter en politicus Kornelis ter Laan is terecht. Onbekenden hadden het bronzen hoofd vorige week in Slochteren meegenomen.

Dankzij een anonieme tip kwamen misdaadjournalist Mick van Wely en kunstdetective Arthur Brand het borstbeeld op het spoor.

Van Wely en Brand legden in samenspraak met de politie contact met de persoon die het beeld in bezit had. Het bronzen hoofd is vervolgens door de anonieme persoon op een neutrale plek achtergelaten, waarna een rechercheur van de politie het heeft opgehaald.

Er zijn geen aanhoudingen verricht en het beeld is nog volledig intact. Het vermoeden is dat de persoon die het borstbeeld op de afgesproken plek heeft achtergelaten, niet achter de diefstal zit, schrijft RTV Noord.

Tweede keer terecht

Stip ter Laan, kleindochter van de schrijver en politicus, is blij dat het beeld is teruggevonden. "Ik zat er enorm mee in de maag. Dit beeld betekent zoveel voor ons, het dorp en alle Groningers. We danken iedereen die heeft bijgedragen aan de terugkeer", zo laat ze aan Van Wely's platform Crime Station weten.

In 2010 was het beeld al eens vier maanden spoorloos. In een loods in het nabijgelegen Hoogezand werd het toen teruggevonden, met enkel wat kleine beschadigingen.

Schrijver en politicus

Kornelis ter Laan (1871-1963) was schrijver en politicus. In 1929 stelde hij het Nieuw Groninger Woordenboek samen en later ook een Groninger encyclopedie. Ook zat hij, nog voor de Eerste Wereldoorlog in de Tweede Kamer voor de Sociaal- Democratische Arbeiderspartij (SDAP) en werd hij in 1914 de eerste socialistische burgemeester, toen het kabinet Cort van der Linden hem benoemde in Zaandam.

Voor al zijn inspanningen voor de Groninger taal en cultuur kreeg hij in 1968 een monument in zijn geboorteplaats Slochteren.

Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen zouden over vijf jaar een stuk minder afhankelijk kunnen zijn van grote Amerikaanse technologiebedrijven.

Daarvoor moeten deze instellingen niet alleen meer investeren, ook zouden zij beter moeten samenwerken en zouden de regels voor bijvoorbeeld aanbestedingen moeten worden aangepast. Dat zegt directielid Steven Maijoor van De Nederlandsche Bank (DNB).

Toezichthouder DNB heeft financiële instellingen wel vaker opgeroepen om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techniekgiganten. Bijvoorbeeld met computersystemen, het opslaan van data of het beveiligen van hun digitale systemen. Maar dit jaar is die noodzaak alleen maar groter geworden, vindt Maijoor nu.

'Guur klimaat'

Hij ziet dat er sinds de jaarwisseling wereldwijd een "guur politiek en macro-economisch klimaat" is opgestoken. "We hadden een jaar geleden niet gedacht dat een NAVO-lidstaat een ander dreigt binnen te vallen en andere lidstaten met hoge handelstarieven dreigt als ze dit niet steunen", wijst hij naar de Amerikaanse dreiging om Groenland te bezetten.

Trump gebruikte in januari op het WEF in Davos stevige woorden over zijn wens om Groenland in te lijven:

Maijoor erkent dat Europese alternatieven voor digitale diensten die bedrijven als Microsoft, Amazon en IBM bieden niet echt voorhanden zijn. "Je zult op de middellange termijn enige mate van afhankelijkheid houden. Maar het is mogelijk om in vijf jaar belangrijke stappen te maken om met kritieke processen voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen een slag te kunnen slaan met die onafhankelijkheid."

Ongewenste bevooroordeling

Europese alternatieven om bijvoorbeeld data op te slaan in de cloud zijn er momenteel niet echt. Dat komt volgens de toezichthouder ook mede door de eigen regels voor bijvoorbeeld het afsluiten van contracten: "Er zit wellicht op ongewenste wijze de neiging in wet- en regelgeving om partijen buiten Europa te bevoordelen. Je ging voor de beste dienstverlening, tegen de beste prijs, tegen de beste kwaliteit."

Het idee dat niet te veel dienstverlening uit het verre buitenland zou moeten komen, is momenteel geen onderdeel bij aanbestedingen: "Soevereiniteit speelt geen rol. Dat maakt het voor Europese aanbieders natuurlijk ook heel erg lastig om zich te ontwikkelen en groter te worden."

Banken al mee bezig

Vorige week zeiden Rabobank, ING en ABN Amro tegen de NOS dat zij met andere grote Europese banken onderzoeken of er Europese alternatieven te ontwikkelen zijn voor Amerikaanse big tech. DNB wil zulke initiatieven ondersteunen door te helpen, met bijvoorbeeld het aanpassen van wetten en regels.

Het kan daarbij gaan om regels die bedrijven verbieden om samen in te kopen. Door flexibele contracten af te sluiten zouden banken en verzekeraars ook sneller bij Amerikaanse IT-reuzen kunnen vertrekken als er een Europees alternatief is.

Ondertussen is DNB zelf ook afhankelijk van buitenlandse technologiebedrijven, erkent Maijoor. Om "het goede voorbeeld te geven" werkt DNB samen met de Europese Centrale Bank en centrale banken uit andere EU-landen om bijvoorbeeld over te stappen naar een Europese cloud. "Die is er wel. Maar die is nog niet zo sterk en kwalitatief goed als die uit de VS. Ik denk dat als we hier de komende jaren op inzetten, we echt slagen kunnen maken."

Het is vandaag vier jaar na het begin van de Russische invasie in Oekraïne. Vier jaar lang wordt er al gevochten en al weken, maanden en zelfs jaren verschuift de frontlinie minimaal. Wat gebeurt er aan Russische kant? Hoe staat Poetin ervoor na vier jaar oorlog: aan het front en in z'n land?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Rusland-deskundige Helga Salemon vertelt in deze podcast over een piepend en krakend Rusland, dat grote verliezen lijdt aan het front en er ook economisch niet al te best voor staat. Toch ziet ze nog niet dat president Poetin daar verantwoordelijk voor wordt gehouden. "Veel Russen worden in de Kremlin-bubbel gehouden en die geven hem toch het voordeel van de twijfel."

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & redactie: Marco Geijtenbeek

Montage: Rosanne Sies

In Rotterdam is een bouwkraan op een kantoorpand gevallen. Het ongeluk gebeurde aan de Dynamostraat in Rotterdam-Zuid.

De circa 40 meter lange arm van de kraan kwam kort na het middaguur op het parkeerdek van het gebouw terecht. Voor zover bekend vielen er geen gewonden.

Een woordvoerder van de veiligheidsregio meldt aan de regionale omroep Rijnmond dat ook de machinist van de kraan ongedeerd bleek, maar wel is geschrokken.

Brokstukken

Waardoor het precies misging, is nog niet bekend. Door de klap braken wat stenen van de gevel af en vielen op straat. Er wordt momenteel onderzocht wat de verdere schade is.

Het pand waar de kraan op terechtkwam is ontruimd. Tientallen mensen staan op straat. De omgeving is afgezet door de hulpdiensten, uit angst dat er meer brokstukken naar beneden komen.