NOS Nieuws - Algemeen

In een hertenkamp in het dorp Maasland in Zuid-Holland zijn afgelopen week onverwacht vijf herten overleden. In eerste instantie was het een mysterie hoe dat kon gebeuren, maar bij een sectie op twee van de dode dieren bleek dat er een grote hoeveelheid rijst in hun maag zat.

De vrijwilligers van het hertenkamp gaan er vanuit dat iemand vorig weekend de rijst in de voederbak heeft gegooid. In de dagen erna werden de dieren ziek.

In een bericht op sociale media schrijft het hertenkamp dat het er in eerste instantie vanuit ging dat de dieren een virus hadden opgelopen. Nu blijkt dat de dieren ongekookte rijst hebben gegeten die in hun maag is gaan uitzetten, waarna ze overleden.

Het hertenkamp noemt het "heel triest" en spreekt van een "groot verlies" voor de vele vrijwilligers die de dieren verzorgen.

In het zuidoosten van Turkije werd elf jaar geleden nog zwaar gevochten tussen het Turkse leger en de Koerdische PKK. Tegenwoordig is er opnieuw hoop op vrede. De afgelopen jaren is het rustiger geworden en sinds het vredesproces tussen de regering en de PKK is begonnen, wordt de regio zelfs gepromoot om het toerisme een boost te geven.

Je ziet steeds meer inwoners uit verschillende delen van Turkije naar het zuidoosten reizen en zo hun eigen land ontdekken. En niet zonder reden, volgens een bezoeker uit Istanbul: "Diyarbakir is het Parijs van het Oosten".

Een regio die jarenlang vrij geïsoleerd was, lijkt nu dus voorzichtig op de voorgrond te treden. Bij bewoners en ondernemers maakt angst plaats voor hoop. "Je kunt natuurlijk nooit voor 100 procent zeggen dat iets nooit meer zal gebeuren", zegt reisleider Berkay Ozbilge. "Maar hopelijk gebeurt het niet."

Het overwegend Koerdische Diyarbakir is gebouwd op een kruispunt van culturen. September en oktober zijn populaire maanden om de stad in het zuidoosten te bezoeken. Het is dan ook druk in het historische centrum.

Diyarbakir heeft ontzettend veel te bieden, zegt ook Serdar Baturay, die al 21 jaar werkt in de toerismesector. "Er is religieus erfgoed van verschillende geloofsgemeenschappen, maar er zijn ook de historische stadsmuren en de Hevsel-tuinen die op de Unesco-Werelderfgoedlijst staan."

Miljoenen toeristen

Het doel is vijf miljoen toeristen in 2032. Volgens Turkse media bezochten in de eerste acht maanden van dit jaar 1,3 miljoen toeristen uit binnen- en buitenland de stad.

Onder hen zijn ook Turken uit Noord- en West-Europa. Een Turkse Nederlandse die met haar man op bezoek is, zegt tegen de NOS: "Het is een stad met een rijke historie en dat trekt ons heel erg. We vinden de mensen hier ook heel vriendelijk."

Voor sommige bezoekers is een reis naar Diyarbakir extra bijzonder. "Ik ben hier geboren, maar ik ben er al 18 jaar niet meer geweest", zegt een vrouw op straat. In de jaren van onrust in de regio durfde ze niet terug te keren. "Daarom vind ik het nu best spannend."

De Turkse Nederlandse bezocht Diyarbakir eerder, in 2018, na een zeer onrustige periode en zware gevechten. "We voelden ons toen ook al veilig, maar het voelt nu wel vertrouwder." De vredesonderhandelingen hebben volgens haar een positief effect op de stad. Dat zie je terug op straat, zegt ze.

Gevechten in 2015

In 2015 was Diyarbakir nog het strijdtoneel van gevechten tussen de Koerdische PKK en de Turkse staat. Grote delen van stadswijken werden verwoest. Duizenden mensen sloegen op de vlucht. Nu is het weer rustig in de stad.

De Turkse regering en de PKK zijn al langer bezig met vredesonderhandelingen. Daaraan ging een bloedige strijd van zeker veertig jaar vooraf waarbij 40.000 mensen om het leven kwamen. Het verlies van dierbaren laat bij vele families nog diepe sporen na. Het vredesproces wordt dan ook gezien als een belangrijke stap.

Toch zijn er zorgen bij inwoners of deze onderhandelingen wel tot blijvende vrede en tot meer rechten voor de Koerden zullen leiden. Dat komt ook doordat in het verleden besprekingen over vrede op niets uitliepen.

'Ligt allemaal achter ons'

Tegelijk waarderen veel inwoners de huidige rust en snakken ze naar economische stabiliteit. Een winkelier in het historische centrum legt uit dat er nog altijd mensen bang zijn om te komen.

"Ze denken dat iedereen hier een wapen bij zich draagt. Zo kennen ze deze plek. Wie hier nooit is geweest en het niet met eigen ogen heeft gezien, weet niet hoe het werkelijk is. Maar wanneer ze hier komen en het met eigen ogen zien, zeggen ze: 'Oh, wat is het hier mooi'."

Reisleider Berkay Ozbilge, die een bus vol toeristen bij zicht heeft, zegt: "Nadat mensen het nachtleven van Diyarbakır hebben gezien, verdwijnen al die vooroordelen. Net zoals in Istanbul gaat het nachtleven in Diyarbakır en in de oostelijke regio gewoon door. Straatverboden en avondklokken, het bevel om thuis te blijven; die tijd is voorbij. Dat ligt allemaal achter ons."

Na een paar flink natte dagen krijgen we de komende week rustig najaarsweer. Sterker nog, het wordt behoorlijk warm voor half oktober. Daarbij is er zon en valt er maar weinig regen.

De oorzaak van de opleving van dit zonnige en warme weer zijn twee sterke hogedrukgebieden die regen, wind en bewolking wegduwen naar het uiterste noorden van Europa. Daardoor wordt het niet alleen bij ons warm en zonnig, maar in vrijwel heel Midden- en West-Europa. Toch is het niet alle dagen strakblauw.

Nachtvorst en mist

Vanavond neemt het aantal buien sterk af, nadat het vandaag vooral in het noorden en midden van het land soms flink doorregende. Doordat het ook opklaart, kan het vannacht in het binnenland flink afkoelen.

In het binnenland koelt het af naar 2 tot 4 graden en morgenochtend vroeg kan het op sommige plaatsen vriezen aan de grond, met rijp op het gras. Bovendien kan het vannacht makkelijk mistig worden, vooral in de hele oostelijke helft van het land, van Groningen tot Limburg.

Morgen overdag is het dan vrij zonnig en het wordt 15 tot 17 graden, met maar heel weinig wind. Dinsdag is er tijdelijk meer bewolking, en er trekt ook wat regen over, waarschijnlijk in de middag.

Vanaf woensdag is het weer droog, en maakt een zuidenwind het warm voor half oktober. De gemiddelde temperatuur ligt overdag rond deze tijd op 15 graden, maar woensdag en vooral donderdag zitten we daar ruim boven. Het wordt dan 18 tot 21 graden, en in het zuiden nog wat warmer.

Vaak droog en zonnig

Vanaf vrijdag doet de temperatuur een duidelijke stap terug. Er trekken vrijdag waarschijnlijk ook een paar buien over. Voor volgende week, als de scholen in het midden en zuiden van het land herfstvakantie hebben, is de verwachting nog onzeker, maar nu lijkt het erop dat ook dan het overwegend droog blijft met redelijk wat zon.

President Zelensky zegt dat hij wacht op Amerikaanse details over een mogelijk staakt-het-vuren op energiegebied. President Trump meldde eerder vandaag dat Oekraïne en Rusland per direct hebben afgesproken dat ze elkaars energiedoelen voorlopig niet meer aanvallen.

De Oekraïense president zegt dat hij nergens van weet, maar herhaalt dat hij bereid is tot een akkoord op voorwaarde dat Rusland ook niet aanvalt:

In een kort interview na Trumps aankondiging zei Zelensky tegen de Amerikaanse nieuwssite Axios: "Als Trump dit met Poetin heeft onderhandeld, laat ons dan weten wanneer het staakt-het-vuren ingaat. We zijn er klaar voor en we zullen het accepteren."

Zelensky sprak Rutte

Rusland en Oekraïne bestoken al maanden elkaars energievoorzieningen. Rusland heeft nog niet gereageerd op het bericht van Trump op sociale media.

Trump schrijft dat Rusland en Oekraïne een "energiebestand" zijn overeengekomen, maar geeft geen details over de voorwaarden daarvan. In zijn korte bericht stelt Trump slechts dat het bestand per direct ingaat en dat beide partijen ermee hebben ingestemd. "Schend het niet!" schreef hij erbij.

Zelensky reageerde op X: "We hebben gesproken over het energiebestand dat door president Trump is aangekondigd. Oekraïne steunt het bestand en het is belangrijk dat ook Rusland dat doet. We wachten op details van Amerikaanse zijde."

Zelensky voegde eraan toe dat hij over het bericht van Trump heeft gesproken met de Canadese premier Carney, de Finse president Stubb en NAVO-secretaris-generaal Rutte.

Kyiv is tot onvrede van de Amerikanen niet van plan op te houden met het aanvallen van de Russische olie-industrie, omdat het volgens Oekraïne een manier is om de Russische economie en dus de oorlogskas te raken. Zelensky wil alleen stoppen met de aanvallen op de oliesector, als Rusland ophoudt met luchtaanvallen op Oekraïne.

Amerikaanse dieselprijs

Sinds het begin van de oorlog in Iran zijn de prijzen van diesel in de VS verdubbeld, tot onvrede van veel Amerikanen. Trump maakte vrijdag bekend dat hij met president Poetin afspraken heeft gemaakt over de levering van Russische diesel aan de VS. Dit zou de prijzen aan de pomp omlaag moeten brengen.

Daarvoor is het wel noodzakelijk dat Oekraïne stopt met zijn aanvallen op Russische olie-installaties en havens. Kort na de aankondiging van Trump werd de haven van Rostov aan de Don aangevallen. Die haven is cruciaal voor de Russische olie-en dieselexport.

De voltreffer van een raket van de Houthi's op de internationale luchthaven van Riyad in Saudi-Arabië baart internationaal grote zorgen. Want welke kettingreactie zet dit in gang? Saudi-Arabië belooft stevig terug te slaan, terwijl er nu al hard wordt gevochten tussen de Houthi's en de door Saudi-Arabië gesteunde regeringstroepen in Jemen.

Directeur Dania Thafer van onderzoeksinstituut Gulf International Forum in Washington verwacht dat de Saudi's "behoorlijk hard" zullen terugslaan. Tegen nieuwssite Al Jazeera zegt ze: "Ik denk nog steeds dat de Saudi's de-escalatie willen. Ze willen geen langdurige escalatie. Maar de Houthi's maken het erg moeilijk, omdat ze niet alleen een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid van Saudi-Arabië, maar ook voor de internationale maritieme veiligheid."

Mogelijk is een eerste militaire reactie al begonnen. Houthi-milities melden een Saudische aanval op de door hen gecontroleerde luchthaven van Sanaa.

Saudi-Arabië wil ook graag militaire steun van de VS in de strijd tegen de Houthi's en lobbyt daar al weken voor. Trump zei in een reactie op de aanval dat hij dat nog in overweging heeft. Tegen journalisten zei hij: "Wie weet, we gaan ernaar kijken."

Twaalf doden en zeker 300 gewonden

Bij de aanval op de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad kwamen dertien mensen om en raakten er meer dan 300 gewond, van wie een deel zwaargewond. Onder de doden zijn naast vier Saudi's ook een Amerikaan, een Palestijn en burgers uit Egypte, Jordanië, Syrië, Bangladesh en Sudan.

Over de schade is veel onduidelijk. Beelden zijn er weinig, op verspreiding staan zware straffen. Een reden is het veiligheidsaspect. De Saudische autoriteiten willen niet dat de vijand van de hoed en de rand weet. De censuur in veel Golfstaten is sowieso streng.

De Saudiërs maakten eind van de middag bekend dat er zondag een nieuwe aanval is geweest op de internationale luchthaven van Riyad. Daarbij zou opnieuw een projectiel zijn ingeslagen op de passagiersterminal. Er zou een aantal mensen gewond zijn geraakt. Verder is er nog weinig over bekend. Saudi-Arabië heeft ook nog niets gezegd over wie erachter zou zitten.

Vandaag is de internationale luchthaven in Riyad in ieder geval tot 21.00 uur gesloten In de hoofdstad zijn scholen de komende week dicht, lessen worden online gegeven, omdat de Houthi's hebben gedreigd met nieuwe aanvallen op doelen in het hele land.

De groepering waarschuwde "alle luchtvaartmaatschappijen en reizigers geen gebruik te maken van Saudische luchthavens" en het luchtruim te mijden. Ze maken wel een uitzondering voor de heilige steden Mekka en Medina.

Gevecht om zeestraat Bab al-Mandab

Volgens de Houthi's is de aanval een reactie op de recente aanvallen van de door de Saudi-Arabië gesteunde coalitie. De Houthi's hebben in september grote stukken land in Jemen veroverd, waaronder het eiland Perim in de voor de wereldwijde goederenstroom belangrijke, smalle zeestraat Bab al-Mandab. Ook veroverden ze de havenstad Mokka in het westen van Jemen, aan de Rode Zee.

Bab al-Mandab is cruciaal voor de Saudische olie-export, zeker sinds de Straat van Hormuz door Iran wordt geblokkeerd. Het land is er dus alles aan gelegen om de Houthi's weer te verdrijven.

Deze week begon het Jemenitische regeringsleger met steun van de Saudi's een tegenoffensief. Twee dagen geleden meldde de regering van Jemen dat ze de controle over de zeestraat en het eiland Perim heeft heroverd, maar er wordt in die regio nog altijd hard gevochten.

Vorig jaar voerden de Verenigde Staten een reeks aanvallen uit op militaire locaties en raketinstallaties van de Houthi's om hun slagkracht te verminderen. President Trump schreef toen: "Aan alle Houthi's, jullie tijd zit erop en jullie aanvallen moeten vanaf vandaag stoppen."

Slagkracht Houthi's

Anderhalf jaar later laten de Houthi's zien dat ze niet hebben stilgestaan met de doorontwikkeling van hun langeafstandswapens. De milities bouwen in samenwerking met bondgenoot Iran zelf raketten en drones. De aanval op de luchthaven van Riyad laat zien waartoe ze in staat zijn.

Het toont ook dat het rijke Saudi-Arabië niet goed in staat is om luchthavens en andere kritieke infrastructuur te beschermen met luchtafweer, hoewel het land de afgelopen decennia veel heeft geïnvesteerd in geavanceerde Patriot-raketafweer.

Daarbij moet worden aangetekend dat het een enorme opgave zou zijn alle locaties in het enorme land met luchtafweer te beschermen, zeker omdat de ballistische raketten van de Houthi's laag naar hun doel vliegen en daardoor lastiger te onderscheppen zijn.

In Polen is een man gearresteerd voor het voorbereiden van een aanslag op premier Tusk, meldt de Poolse minister van Binnenlandse Zaken, Marcin Kierwiński. De identiteit van de verdachte is niet bekendgemaakt. Ook is niet bekendgemaakt wat de achtergrond is en op welke manier de verdachte de aanslag zou willen plegen.

Tusk heeft de politie bedankt voor haar "snelle en beslissende optreden".

Eerder werd bekend dat Poolse veiligheidsdiensten bijeen waren gekomen voor een spoedoverleg na informatie over een mogelijke aanslag op Tusk en minister van Defensie Wladyslaw Kosiniak-Kamysz.

De Poolse autoriteiten traden niet in detail, maar de dreiging werd "uiterst serieus" genomen. De kans werd groot genoemd dat de aanslag daadwerkelijk zou worden uitgevoerd.

De melding over de aanslagdreiging kwam vanochtend via e-mail binnen bij de staatsveiligheidsdienst, meldt het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Radicale organisatie

De Poolse omroep TVN24 schrijft de inhoud van de e-mail gezien te hebben. Volgens de omroep had de melder van de dreiging via sociale media contact gehad met een radicale organisatie. Die zou op zoek zijn naar mensen die een aanslag wilden plegen met vuurwapens.

De melder zou in contact zijn gekomen met een man met wie hij sprak over wapens, haat tegen de overheid en plannen voor een massamoord, schrijft TVN24.

Een Litouwse man die vorige maand in Venlo slapend met 24.000 euro achter het stuur werd aangetroffen, krijgt zijn geld terug. Zijn bewering dat hij de bankbiljetten in het casino had gewonnen, klopt, blijkt uit een onderzoek van de Koninklijke Marechaussee.

Nadat de man op 17 september de jackpot had gewonnen, sloeg hij aan het drinken, schrijft L1 Nieuws. Naar huis rijden lukte niet meer. Hij viel in de auto op een parkeerplaats in Venlo in slaap, met de lichten en de motor aan.

Dronken

Rond 05.00 uur ontdekte de marechaussee de auto. De Litouwer zat ver voorovergebogen in zijn stoel, met zijn hoofd in een bakje eten. Pas nadat meerdere keren stevig op het autoraam was geklopt, werd hij wakker.

Uit een blaastest bleek dat hij te veel had gedronken. De man kreeg daarom een rijverbod van twaalf uur opgelegd.

In beslag genomen

Toen hij zijn ID-kaart moest laten zien, zag de marechaussee een groot aantal 100 eurobiljetten in zijn etui. De man vertelde dat hij een groot geldbedrag had gewonnen, maar kon dat niet bewijzen. De biljetten werden in beslag genomen.

Uit onderzoek blijkt nu dat de Litouwer de waarheid had gesproken. Het volledige bedrag is weer in zijn bezit.

Achterstallig onderhoud, discriminatie en veel te hoge servicekosten: verhuurders in Utrecht overtreden regelmatig de regels voor goed verhuurderschap. Toch blijven boetes veelal uit. De gemeente overweegt nu strenger op te treden tegen misstanden in de verhuursector en kijkt daarvoor naar Rotterdam.

Om mensen te beschermen tegen bijvoorbeeld een te hoge huur of intimidatie door de verhuurder bestaat de Wet voor goed verhuurderschap. Deze ging in 2023 in en werd in 2024 uitgebreid. In deze wet is geregeld dat gemeenten tegen huurmisstanden mogen optreden. Huurders moeten wel eerst een overtreding bij de gemeente melden.

Huur met 350 euro verlaagd

Rotterdam deelt sneller dan Utrecht een boete uit bij overtredingen. In 2025 legde Rotterdam 25 keer een boete of een last onder dwangsom op aan een verhuurder. De boetes variëren van 1000 euro tot enkele tienduizenden euro's per overtreding. Ook liepen er dat jaar nog tientallen onderzoeken naar misstanden.

In dat jaar kwamen bij Rotterdam 667 meldingen binnen. Alleen al de dreiging van een boete lijkt succesvol: in veel gevallen kwam de gemeente er in overleg met de verhuurder uit. Na meldingen van te hoge huur, is het bedrag volgens de gemeente Rotterdam met gemiddeld 350 euro verlaagd.

Eerst waarschuwing

Utrecht legde in 2025 één boete op, meldt RTV Utrecht. Volgens de gemeente komt dat mede doordat inwoners niet altijd misstanden durven te melden. In 2025 kreeg de gemeente 197 meldingen.

"Veel huurders zijn, gezien de krapte op de woningmarkt, al blij dat zij een woning hebben en willen niet het risico lopen hun woonsituatie op het spel te zetten", schrijft het college.

Deze gemeente kiest er verder voor verhuurders eerst een waarschuwing te geven.

Nog niet besloten

De gemeente gaat nu onderzoeken of ze de aanpak van Rotterdam kan overnemen. Het college denkt dat boetes afschrikwekkend kunnen werken en herhaling kunnen voorkomen.

Een besluit is nog niet genomen. De gemeente wil voorkomen dat ze door de rechter wordt teruggefloten omdat de opgelegde sanctie te zwaar is.

Wel probeert de gemeente in 2028 een verhuurvergunning in te voeren waardoor op voorhand al de huur getoetst kan worden.

Verder wil Utrecht huurders beter informeren over hun rechten en over het meldpunt waar misstanden kunnen worden gemeld.

In vijftig dagen van Zuid-Korea naar Europa en weer terug met een gigantisch containerschip. Dat was lang onmogelijk, maar is nu gelukt.

De 212 meter lange en 33 meter brede Panstar Acro vertrok op 22 augustus uit Busan, een havenstad in Zuid-Korea. Nu, vijftig dagen later, is het schip terug nadat het verschillende Europese havens heeft aangedaan, waaronder Rotterdam op 11 september.

Dat is gelukt door een route te kiezen die tot een paar jaar geleden zonder ijsbreker onmogelijk was voor dit soort containerschepen. De Panstar Acro voer als eerste Zuid-Koreaanse containerschip heen en terug via de zogenoemde Noordelijke Zeeroute. Dus langs Noord-Rusland helemaal om Rusland heen.

Eerder nog onmogelijk

De afstand is ongeveer half zo lang als de route door het Suezkanaal. Die gebruikelijke route is de afgelopen jaren gevaarlijker geworden door piraterij voor de kust van Somalië en recent de aanvallen van Houthi-rebellen voor de kust van Jemen.

De noordelijke route ontstaat nu door de gevolgen van klimaatverandering. Tot een paar jaar geleden was het voor grote schepen onmogelijk om zo noordelijk te varen. De zee was gevaarlijk door ijsbrokken en grote delen waren alleen begaanbaar achter een dure ijsbreker die zich uiterst traag door het ijs ploegde.

Maar de Panstar Acro legde de route af zonder hulp van ijsbrekers en de gemiddelde snelheid was vrijwel gelijk aan die van de route via het Suezkanaal.

Reguliere verbinding prioriteit

Naast het Zuid-Koreaanse schip legden in 2026 nog drie schepen de directe route af tussen Azië en Europa, alle drie uit China. Vorig jaar was dat er één, blijkt uit cijfers van het CHNL, het onderzoeks- en kenniscentrum in Noorwegen dat zich richt op transport, logistiek en economische ontwikkelingen in het Hoge Noorden.

De noordelijke route is door de Zuid-Koreaanse president bestempeld als een prioriteit. Het land heeft de hoop om reguliere verbindingen in te stellen vanaf 2030. De tocht wordt daarom in Zuid-Korea als een enorm succes gevierd.

Vooralsnog is de route alleen begaanbaar in een paar maanden aan het einde van de zomer, als er weinig ijs ligt.

Maar er zijn grote zorgen over de impact op het milieu. Critici wijzen erop dat de schepen die langs de ijsgebieden varen roet uitstoten. Als die zwarte deeltjes neerslaan op poolijs en -sneeuw zal dat nog sneller smelten dan nu al het geval is. Ook vrezen biologen de gevolgen voor het onderwaterleven omdat schepen veel herrie maken en dat mogelijk gevolgen heeft voor vissen en zeezoogdieren.

Ook zijn er geopolitiek gevolgen. Het is geen geheim dat president Poetin met grote interesse kijkt naar de nieuwe routes, die deels door Russische wateren leiden.

De nieuwe scheepvaart draagt er mogelijk aan bij dat Rusland op meerdere manieren minder geïsoleerd wordt. Zeker in het Westen is dat iets waar niet iedereen tevreden mee is.

Commercieel interessant

Tot slot is de vraag wanneer de route ook commercieel interessant wordt. De Panstar Acro had veel minder containers aan boord dan waarop vooraf was gerekend. Dat kan erop wijzen dat verladers nog terughoudend zijn. Hogere verzekeringskosten spelen daarbij een rol, onder meer door onzekerheid over de betrouwbaarheid van de route.

Juist die betrouwbaarheid is voor veel bedrijven cruciaal. Dat het schip deze keer zonder problemen door de Noordelijke IJszee kwam, betekent niet dat het ieder jaar lukt.

De proefvaart laat zien dat de Noordelijke Zeeroute technisch mogelijk is, maar of zij ook een volwaardig alternatief wordt voor de route door het Suezkanaal moet nog blijken.

Bij een zwaar busongeluk in Turkije zijn zeker elf mensen om het leven gekomen. Ook raakten 27 mensen gewond.

De touringcar verongelukte op de toerit van een snelweg tussen de steden Bursa en Izmir, in het westen van het land.

Wat er precies fout is gegaan, is onduidelijk.

Op beelden is te zien dat de bus op zijn kant ligt. Daarnaast ligt een vrachtwagen die geladen was met hout. Ook die wagen is gekanteld.

De Turkse minister van Binnenlandse Zaken bevestigt op X het dodental. Hij zegt dat hulpdiensten in groten getale zijn uitgerukt om te helpen op de plek van het ongeval.

Paus Leo XIV moet worden geopereerd aan een nodule, een soort knobbeltje op een van zijn longen. Dat heeft hij gezegd bij het traditionele zondagse angelusgebed. Hij zal komende week nog worden geopereerd.

Een nodule op long hoeft niet direct ernstig te zijn. Het knobbeltje zal na de operatie worden onderzocht. In ongeveer vijf procent van de gevallen blijkt het kanker te zijn, schrijft persbureau Reuters. Bij de rest van de patiënten is het goedaardig en zijn er na de operatie meestal geen blijvende gevolgen.

Het Vaticaan zegt dat het herstel van de paus een week in beslag zal nemen. Het knobbeltje werd tijdens een reguliere gezondheidscheck opgemerkt. Het Vaticaan zegt verder niets over de gezondheid van de 71-jarige paus.

De volgende buitenlandse reis van de paus staat gepland van 6 tot en met 17 november. Hij zou dan Uruguay, Argentinië en Peru bezoeken. Een woordvoerder van het Vaticaan zegt niks over het wel of niet doorgaan van die reis.

Paus Leo begon zijn pontificaat, zoals dat heet, op 8 mei 2025. De Amerikaan volgde de overleden paus Franciscus op.

Bij een nieuwe overstroming in Nepal zijn vijf mensen vermist geraakt. Door een aardverschuiving bij het dorp Chumnubri kwam er puin terecht in de Budhi Gandaki-rivier, wat leidde tot een overstroming.

Volgens de Nepalese autoriteiten worden twee vrouwen en drie mannen vermist. 49 mensen werden gered, onder wie een buitenlander. Er zijn tot nu toe geen meldingen over dodelijke slachtoffers.

De overstroming veroorzaakte ook grote schade: zeker dertig huizen en twee hangbruggen werden meegesleurd. Ook een bouwplaats van een waterkrachtcentrale werd geraakt, een deel van het bouwmateriaal is door de rivier meegenomen.

Op deze beelden is de kracht van het water na de aardverschuiving goed te zien:

Evacuatie

Dorpsbewoners die stroomafwaarts langs de rivier wonen, zijn opgeroepen om hun huizen te verlaten en naar veiligere plekken te vertrekken. Het leger, de politie en andere hulpverleners zijn naar het overstromingsgebied gestuurd.

Via een helikopter wordt de situatie in de gaten gehouden, zeggen Nepalese autoriteiten.

De Budhi Gandaki-rivier mondt uit in de Trishuli-rivier. Een enorme ijslawine veroorzaakte daar in augustus een verwoestende overstroming. De vloedgolf van puin, modder en water kwam met snelheden van boven de 180 kilometer per uur door het rampgebied heen. Meer dan 1300 mensen kwamen om het leven en meer dan 5000 mensen worden vermist. De Nepalese overheid neemt inmiddels aan dat zij ook overleden zijn.

Hoe de vloedgolf in de Trishuli-rivier kon ontstaan, lees je hier:

Weken na de ramp werd er nog gezocht naar de vermisten, maar afgelopen week liet de Nepalese premier Shah weten dat de zoektocht wordt beëindigd. Het zorgde voor gemengde gevoelens onder nabestaanden.

Sommige willen dat de Nepalese overheid door zou zoeken naar hun geliefden, en hielden daarvoor demonstraties. Andere waren blij met het besluit; ze konden nu een overlijdensakte aanvragen.

Volgens een schatting van de Nepalese overheid zal de wederopbouw van het gebied ruim 4 miljard euro gaan kosten.

Oekraïne is bereid om aanvallen op Russische olie-installaties te staken als Rusland ophoudt met het aanvallen van de Oekraïense energievoorziening.

Dat is het antwoord van president Zelensky op de eis van president Trump dat Oekraïne stopt met het aanvallen van Russische olieraffinaderijen:

Het is niet voor het eerst dat Zelensky dit zegt, maar het komt nu na de aanval van Trump op hem gisteren. De Amerikaanse president zei gisteren dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe leider krijgt.

Dat moet volgens Trump iemand zijn die vrede met Rusland kan sluiten, "iets dat Zelensky om de een of andere reden nooit doet". Ook zei hij dat de oorlog in Oekraïne nooit zou zijn begonnen als hij op dat moment president van de VS was geweest. "Het is begonnen dankzij incompetentie."

Oekraïners beslissen

Zelensky zwijgt over die uitspraken, maar zijn minister van Buitenlandse Zaken Sybiha zegt op X: "President Zelensky leidt onze natie in een tijd van oorlog, een oorlog voor onafhankelijkheid, vrijheid en waardigheid. Hij heeft de steun van het Oekraïense volk, en zij hebben het recht om te beslissen."

Trump liet Oekraïne vrijdag al vallen door met president Poetin een akkoord te sluiten over de levering van olie door Rusland aan de VS. Trump hoopt dat door het grotere aanbod de dieselprijs in de VS omlaag gaat. Die is sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran in februari verdubbeld. Trump is bang dat zijn partij daardoor over een paar weken de tussentijdse verkiezingen in de VS verliest.

Na de reeks van aanvallen op Russische olieinstallaties en magazijnen, lijkt Oekraïne zich nu op datacentra te richten. Het viel voor de derde keer in vier dagen een datacentrum van de Russische techgigant Yandex aan.

Door de aanval op het centrum in Vladimir, op zo'n 175 kilometer ten oosten van Moskou, kunnen Yandex-gebruikers in tientallen Russische steden en in Kazachstan, Belarus en Armenië niet hun bankrekeningen of andere online diensten gebruiken. "De activiteiten in het datacentrum zijn volledig tot stilstand gekomen", zegt Yandex.

Het Yandex-datacentrum in Rjazan, 230 kilometer ten zuidoosten van Moskou, ging donderdag na een Oekraïense aanval volledig offline. Vrijdag raakte het centrum in Kaluga, 160 kilometer ten zuidwesten van Moskou, deels onbruikbaar.

Voor de kust van Djibouti in Oost-Afrika is een schip met migranten gekapseisd. Zeker 139 mensen zijn verdronken, nog eens 84 mensen worden vermist. De cijfers komen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die medewerkers heeft aan de kust van Djibouti.

Het ongeluk gebeurde volgens de IOM in de nacht van donderdag op vrijdag, niet ver van de kustplaats Obock. Het migrantenschip was met 305 opvarenden op weg van Obock naar een haven in Jemen. Dat is een relatief korte oversteek. Via Jemen reizen veel migranten door de rijke Golfstaten aan de andere kant van het Arabische schiereiland.

Meer dan tachtig mensen hebben de scheepsramp overleefd. Zij komen volgens de IOM allemaal uit Ethiopië, een buurland van Djibouti. Over de nationaliteit van de slachtoffers heeft de organisatie niets bekendgemaakt.

"Deze tragedie is een pijnlijke herinnering aan de gevaren waarmee migranten langs deze migratieroute worden geconfronteerd", schrijft de IOM. Vorig jaar haalden volgens de organisatie 900 migranten op de route niet hun doel; ze kwamen om het leven of raakten vermist.

De IOM zegt dat dat ondanks het geweld in Jemen nog steeds veel migranten de oversteek vanuit Djibouti willen maken. De afgelopen maand telde de organisatie zeker 20.000 migranten die vanuit Ethiopië binnenkwamen in de kleine kuststaat.

Harlem, Uptown, 42nd street, of gewoon do not cross the tracks. Borden met deze opschriften en andere afgedankte stukken konden metrofans afgelopen week kopen bij de jaarlijkse rommelmarkt van de New Yorkse metro.

Vervoerder MTA begon vijf jaar geleden met een tweedaagse verkoop van verouderd materiaal: stationsborden, vuilnisbakken, de grab holds waar forenzen zich aan kunnen vasthouden als er geen zitplek is. Die zitplekken zelf worden trouwens ook verkocht: een driezitter voor 1000 dollar, met een stoeltje minder betaal je 650 dollar.

Voor de iconische bewegwijzering moeten fans ook diep in de buidel tasten: een mediumformaat bord kost zomaar 500 dollar, en de prijzen lopen op tot boven de 1000 dollar. "Het hangt af van de grootte, het materiaal en het opschrift", legt Paul Dvoskin van de MTA uit. "Locatie en historisch belang maken natuurlijk ook uit."

De hoge prijzen weerhoudt metrofans en nostalgische reizigers niet. Op de verkoop komen zo'n 4000 gegadigden af, de eerste klant stond de voorgaande avond al voor de poort van braakliggend terrein onder een spoorlijn in Brooklyn. Een lange rij mensen wacht geduldig hun beurt af.

"Ik zou graag een bord krijgen met Yankee Stadium erop", zegt Joseph Ciambra tegen een plaatselijk medium. Vorig jaar was het hem gelukt eentje met Times Square erop te krijgen.

Austin Celestin hoopte Lincoln Square mee naar huis te kunnen nemen, het station uit zijn jeugd. Vanwege de prijs moest hij genoegen nemen met Columbus Circle, waar hij ook vaak komt. "Ik ben opgegroeid met de metro, ik hou ervan om ermee te reizen, dus het is fijn om een stukje ervan mee naar huis te kunnen nemen.

De MTA verzamelt de stukken het hele jaar door, als treinen worden opgelapt of stations worden verbouwd. Toen de eerste verkoop in 2021 werd gehouden, kwamen er veel meer mensen langs dan verwacht, zegt Dvoskin. Tegenwoordig wordt er daarom gewerkt met tijdvensters: iedereen krijgt 45 minuten om rond te speuren.

Dvoskin begrijpt de aantrekkingskracht: "Wat is er nou meer typisch New York dan de subway?" Dat de stukken vuil zijn of onder de graffiti zitten, doet daar voor liefhebbers niets aan af. Integendeel: "Dat maakt het juist interessant", zegt klant Nori Juba. "Het ruikt nog naar de metro, dat maakt het zo authentiek New York. Dit is uniek wereldwijd."

Tussen de stukken struint ook regisseur Spike Lee, bekend van films uit New York als Do the right thing en Inside man. Hij vindt een bord met Penn Station, de halte voor Madison Square Garden, waar zijn geliefde Knicks basketballen. "Ik ben een verzamelaar", antwoordt hij als hem gevraagd wordt waarom hij voor dit stuk koos.

"Ik neem niet echt meer de metro", geeft hij toe, maar in zijn jeugd was dat wel het geval. "En voor de duidelijkheid" voegt hij eraan toe altijd de ritjes te hebben betaald: "ik ben nooit over de poortjes gesprongen".

Elk jaar worden er zo ongeveer 2200 stukken verkocht. Wat dat oplevert wil MTA niet zeggen. Dvoskin zegt dat de bestemmingen uiteenlopen: sommigen willen een metrobankje voor hun keuken, anderen hangen een bord in hun mancave. Als barversiering doen de stukken het ook goed.

Ciambra slaagde erin zijn Yankees-bord te bemachtigen. "Mijn dag is weer goed. Hier wachtte ik het hele jaar al op. Missie geslaagd."

Hoge prijzen aan de pomp en een dreigend dieseltekort zorgen voor een andere kijk op de toekomst van de olieraffinaderijen in Rotterdam en Vlissingen. Weliswaar komt er vanwege klimaatbeleid een einde aan het olietijdperk, voorlopig is er nog benzine, diesel en kerosine nodig. Overheden willen voorkomen dat de productiecapaciteit sneller afneemt dan de vraag naar olieproducten.

Europa is nu voor diesel en kerosine deels aangewezen op import uit het buitenland. Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten betalen bedrijven en consumenten hier recordprijzen voor. De Europese Commissie wil van deze afhankelijkheid af. Voorzitter Von der Leyen kondigde deze week daarom een "strategische dialoog" over de raffinaderijen in Europa aan: "Het doel is om de kosten te verlagen en genoeg voorraden te hebben, ook voor defensie."

Eerder al waarschuwde NAVO-secretaris-generaal Rutte voor een tekort aan diesel voor tanks en kerosine voor gevechtsvliegtuigen bij een mogelijke oorlogssituatie. Komende week komt klimaat-minister Stientje van Veldhoven met de plannen voor de toekomst van raffinage in Nederland.

Spil in Europa

Nederland speelt een hele grote rol in de productie van benzine, diesel en kerosine. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil in Rotterdam en de Zeeland Refinery in Vlissingen produceren tientallen miljarden liters brandstof voor de Europese markt. Deze zomer maakten ze iets meer kerosine vanwege tekorten in de luchtvaart, op dit moment wordt er weer iets meer diesel gemaakt.

De kosten voor de productie van brandstoffen liggen in Europa hoger dan in andere delen van de wereld. Dat heeft onder meer te maken met de prijs van CO2-rechten die bedrijven moeten kopen om broeikasgassen te mogen uitstoten. Daarnaast zijn in Nederland de elektriciteitskosten hoger dan in onze buurlanden en is het moeilijk om een zware aansluiting te krijgen.

De uitdaging voor het kabinet is nu om ervoor te zorgen dat raffinaderijen die uiteindelijk moeten verdwijnen, op korte termijn optimaal blijven produceren. Tegelijkertijd moet de CO2-uitstoot wel verder naar beneden.

Daarnaast moet er meer snelheid gemaakt worden bij de ontwikkeling van duurzame alternatieven voor diesel en kerosine. Het gaat dan onder meer om groene waterstof en biobrandstoffen.

De grootste raffinaderij van Europa is die van Shell in Pernis. Dagelijks worden hier ruim 400.000 vaten ruwe aardolie omgezet in brandstoffen. Een jaar geleden blies Shell de bouw van een bio-raffinaderij voor duurzame diesel en kerosine af, ook al was hier al meer dan een half miljard euro in geïnvesteerd. Reden was de concurrentie vanuit Azië en een te beperkte bijmengverplichting van biodiesel en bio-kerosine volgens het bedrijf.

Vijf jaar geleden produceerde Shell in zijn laboratorium al de eerste synthetische kerosine voor een KLM-vlucht naar Madrid. Deze duurzame vliegtuigbrandstof wordt gemaakt uit groene waterstof en CO2. De markt voor synthetische brandstoffen is volgens Shell nog niet rijp voor massaproductie.

Dat betekent niet dat er in Rotterdam niets gebeurt. Shell heeft de eerste grote fabriek voor groene waterstof in Nederland gebouwd. Het Finse Neste produceert op de Tweede Maasvlakte biobrandstoffen en verdubbelt op dit moment de productie naar 2,7 miljoen ton per jaar. Het Nederlandse Power2X werkt aan een fabriek voor synthetische kerosine. De locatie ligt precies tussen de raffinaderijen van Shell en Exxon Mobil.

Miljardenwinsten

Om minder CO2 uit te stoten doen Shell en Exxon Mobil mee aan het afvangen en opslaan van CO2. De broeikasgassen van de raffinaderijen worden dan deels opgeslagen in een leeg gasveld onder de Noordzee. De komende jaren zal het afvangen en opslaan van CO2 de kosten van raffinage verder verhogen.

Het bouwen van nieuwe olieraffinaderijen ligt vanwege het naderende einde van het olietijdperk niet voor de hand. Shell heeft de afgelopen jaren het aantal raffinaderijen wereldwijd al meer dan gehalveerd. De raffinaderij van Gunvor in Rotterdam is vorig jaar gesloten.

Om genoeg raffinagecapaciteit te houden in Europa moeten de kosten niet al te veel afwijken van die op andere continenten. Omdat er in Rotterdam en Zeeland zoveel brandstof gemaakt wordt, kijken ook andere Europese landen naar Nederland.

Beperking van de kosten voor raffinaderijen is niet onomstreden. De oliereuzen maken op dit moment vanwege de hoge brandstofprijzen ieder kwartaal miljardenwinsten. De milieubeweging zal het de minister van Klimaat en Groene Groei niet in dank afnemen als er steun komt voor de productie van diesel en kerosine.

"Als je dit vindt, heb je een vondst vergelijkbaar met het vinden van de Titanic", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft). "Dan heb je echt gescoord."

Melkert doelt op het wrak van het vliegtuig van de wereldberoemde Amerikaanse luchtvaartpionier Amelia Earhart. Zij verdween in 1937 spoorloos tijdens een vlucht om de wereld, samen met haar navigator Fred Noonan. "Een van de grootste mysteries uit de geschiedenis van de luchtvaart", zegt Melkert.

Morgen arriveert een expeditie van Amerikaanse wetenschappers op het afgelegen koraaleiland Nikumaroro in de Stille Zuidzee. Daar is vaker naar Earhart, Noonan en hun toestel gezocht. Tevergeefs.

Zes jaar geleden kreeg de zoektocht naar wat er met hen gebeurd is een nieuwe impuls, omdat het wrak op een satellietfoto te zien zou zijn.

Earhart en Noonan vertrokken op 1 juni 1937 met hun toestel Electra vanuit Miami voor een vlucht rond de wereld. Ze vlogen in oostelijke richting, grofweg langs de lijn van de evenaar. De reis verliep voorspoedig. Op 29 juni hadden ze al 37.000 kilometer afgelegd.

Op 2 juli stegen ze op in Papoea-Nieuw-Guinea voor het laatste deel van de tocht: de oversteek over de Stille Oceaan. De eerste tussenstop zou Howland Island zijn, een vlucht van 20 uur. Daar lag een schip van de Amerikaanse kustwacht klaar om de Electra met radiosignalen naar Howland Island te loodsen.

Maar er ging iets mis. Om een of andere reden lukte het Earhart en Noonan niet om goed contact te krijgen en de richtingaanwijzingen te ontvangen. Ze wisten Howland Island niet te vinden en vlogen door.

Brandstof op

"Ik denk dat op een gegeven moment de brandstof is opgeraakt en dat ze in zee zijn terechtgekomen", zegt Melkert. Dat was ook de conclusie van het onderzoek van de Amerikaanse regering kort na de verdwijning, en latere onderzoekers.

De Electra zou na de crash, niet ver van Howland Island, kilometers diep naar de bodem van de oceaan zijn gezonken.

Er zijn ook andere theorieën. Mogelijk hebben de twee naar een andere landingsplaats gezocht en zijn ze zo bij het onbewoonde atol Nikumaroro terechtgekomen.

Eerdere onderzoeken ter plekke leverden niets concreets op, maar de satellietfoto uit 2020 voedde de theorie dat de vlucht van Earhart en Noonan daar was geëindigd. Onderzoekers van de Amerikaanse Purdue Universiteit troffen dat object op de satellietfoto ook aan op een luchtfoto van Nikumaroro uit 1938.

Ook botten

Melkert blijft sceptisch. "Dat is wel 650 km ten zuiden van het eiland waar ze eigenlijk had aan moeten komen, dus dat maakt het al wat minder waarschijnlijk dat het gelukt is", zegt hij. "Maar goed, daar zijn eerder wat botten gevonden van iemand die mogelijk een vrouw zou kunnen zijn."

"En dan ligt er ergens vlak voor de kust bij dat atol iets wat een vliegtuig zou kunnen zijn. Dus de gedachte is: dit zou het wellicht kunnen zijn, dus laten we maar eens gaan kijken."

De veelbesproken regenboogvlag wappert bij de Tweede Kamer. De vlag is gehesen in verband met Coming-Outdag, een dag waarop er wereldwijd extra aandacht is voor uit de kast komen. Het is voor het eerst dat de regenboogvlag bij de volksvertegenwoordiging hangt.

Door het hele land zijn ook vlaggen opgehangen, maar in het Gelderse Oldebroek zijn meerdere regenboogvlaggen gestolen. De gemeente besloot deze week het lhbti-beleid te schrappen, en dus ook geen vlag te hijsen.

Dat besluit leidde tot veel discussie in de gemeente. Uit protest hingen inwoners van Oldebroek vlaggen op. Bij de Kruiskerk in de gemeente werd gisteren in het bijzijn van tientallen mensen een regenboogvlag gehesen.

'Veelkleurigheid'

Volgens dominee Han Wilmink is de vlag juist een christelijk symbool. "Het toont de veelkleurigheid van Gods schepping en daar hoort iedereen bij. We laten niemand aan de kant staan hier."

De actie van inwoners stuitte al snel op weerstand: zaterdagavond werd duidelijk dat meerdere vlaggen waren gestolen, ook de vlag bij de kerk. De Stentor meldt dat sommige vlaggenmasten zelfs waren vernield. Inmiddels hangt bij de kerk een nieuwe vlag.

Hoe de kwestie leeft in Oldebroek (en de gemeente verdeelt) lees je hier:

In Alblasserdam liepen de gemoederen ook hoog op. Daar wapperde twee dagen geleden de vlag al. Het hijsen werd niet van tevoren aangekondigd. De gemeente publiceerde daarna op sociale media een bericht met de tekst: "In Alblasserdam is ruimte voor iedereen".

Onder het bericht werden hakenkruizen geplaatst, schrijft de lokale krant. Daarnaast riepen mensen op om met geweld de vlag of de vlaggenmast te verwijderen. De reacties onder het bericht zijn inmiddels uitgeschakeld.

Stemming over de vlag

In de Tweede Kamer leidde het hijsen van de vlag tot veel discussie. Het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer, besloot eerst om de regenboogvlag te hijsen. Maar na verzet van de christelijke oppositiepartij de SGP ging dat plan niet door.

Andere oppositiepartijen dienden echter daarop een motie in om toch de vlag te laten hijsen op Coming-Outdag. Donderdagavond werd er met een hoofdelijke stemming overgestemd, waarna duidelijk werd dat een meerderheid van de Kamer de vlag naast het parlementsgebouw toch wilde laten wapperen.

Bij twee gezinsmoorden in de VS zijn dit weekend in totaal veertien doden gevallen. Bij een schietpartij in Pennsylvania kwamen negen mensen om, bij een losstaand incident in Georgia nog eens vijf. In beide gevallen was ook de dader onder de doden.

In Pennsylvania vond het bloedbad plaats in de stad Erie, zo'n 200 kilometer van Pittsburgh. Hier schoot een 45-jarige man meerdere familieleden en een vriendin van een van hen neer. Het motief of de precieze relatie tot de slachtoffers heeft de politie nog niet bekendgemaakt.

Agenten gingen rond 17.00 uur plaatselijke tijd poolshoogte nemen na een melding van schoten. Voor de deur van een huis werden twee doodgeschoten vrouwen van 51 en 37 aangetroffen.

Robotverkenning

De politie verkende daarna met een robot en een drone het gebouw en trof meer slachtoffers aan. Onder de slachtoffers waren een vrouw die 8 maanden zwanger was, een jongen van 5 en een meisje van één jaar. Andere slachtoffers waren tussen de 19 en 44.

"Uit piëteit met de slachtoffers zullen we niet beschrijven wat we binnen aantroffen", kondigde een politiecommissaris aan op een persconferentie. Wel is duidelijk dat de schutter zichzelf van het leven had beroofd: hij werd dood aangetroffen op de eerste verdieping van het gebouw.

Ruzie over roken

In het plaatsje Douglas in Georgia werd het familiegeweld rond 23.00 uur ontdekt na een noodtelefoontje van een van de slachtoffers. Deze vrouw had zwaargewond nog het huis kunnen ontvluchten, maar overleed onderweg naar het ziekenhuis.

Ook hier lijkt het te gaan om een serie moorden gevolgd door een zelfmoord. Alle vier slachtoffers waren volgens de politie familie van de dader. Over hun identiteit is nog niets bekendgemaakt, behalve dat het om vijf volwassenen ging.

Hier is evenmin duidelijk wat het motief was. Wel blijkt de politie eerder die dag al eens gebeld te zijn door de vrouw van de dader. Ze klaagde dat haar man binnen rookte en zo "haar vermoordde met de rook".

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Een vrachtschip is stuurloos geraakt in de Golf van Oman na een Amerikaanse aanval. Het schip was volgens de Amerikanen daarvoor vertrokken uit Iran en hield zich niet aan de Amerikaanse blokkade die voor schepen uit Iran is ingesteld.

"Een Amerikaans gevechtsvliegtuig heeft met een precisiewapen de achterkant van het onder Panamese vlag varende schip Ocean Molica geraakt. Daardoor kon het schip niet meer op eigen kracht varen. De bemanning bleef ongedeerd", meldde het Amerikaanse Central Command, dat verantwoordelijk is voor het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centraal-Azië en delen van Zuid-Azië.

De verklaring van de Amerikanen is vrijwel niet te checken. Persbureau Reuters heeft geprobeerd in contact te komen met de eigenaar van het schip, maar slaagde daar niet in. Hoe het met de bemanning gaat, is niet duidelijk.

Feit is dat het schip zijn AIS-baken, waarmee het altijd te volgen is en dat in principe altijd aan moet staan, had uitgezet. De laatste bekende positie is voor de kust van Oman op 5 oktober. Schepen zetten dit baken vaker uit in het gevaarlijke gedeelte van de waterweg.

Sinds 14 juli proberen de Amerikanen schepen tegen te houden die uit Iran vertrekken. Sindsdien zijn volgens Central Command vier vrachtschepen "uitgeschakeld". Nog eens 135 schepen zouden zijn omgekeerd na waarschuwingen en zijn teruggekeerd naar Iraanse wateren. In dezelfde periode zeggen de Amerikanen tien olietankers te hebben vernietigd die gelinkt worden aan de Iraanse Revolutionaire Garde.

Zeggenschap

Iran en Amerika proberen beide zeggenschap over de Straat van Hormuz te claimen door voorwaarden aan schepen op te leggen.

Wat Iran betreft mogen schepen alleen door de zeestraat via een door Iran ingestelde route en na toestemming van het streng-islamitische land. Die toestemming volgt na betaling van een percentage van de totale waarde van de lading die het schip vervoert. Reders die zich daar niet aan houden, riskeren een aanval op hun schip.

Amerika houdt alle schepen tegen die uit Iraanse wateren vertrekken. Wie zich niet aan de blokkade houdt, loopt het risico aangevallen te worden, net als het Panamese schip dit weekend overkwam.

Volgens de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) zijn er sinds het begin van het conflict op 28 februari zeker 93 schepen getroffen door geweld. Daarbij vielen 24 doden.

Omzeilen

De claims van beide landen op de zeestraat zijn niet waterdicht, constateerden meerdere media eerder. Juist door alle communicatiesystemen uit te zetten, zoals AIS, slagen schepen er nog altijd in om de blokkades te omzeilen.

Wie daarin slaagt, verdient goed. Kapiteins en hun bemanningen krijgen premies van duizenden euro's per dag als ze zich wagen in de Straat van Hormuz, schreef de Financial Times deze week.

De Straat van Hormuz wordt algemeen beschouwd als vitaal voor de wereldeconomie. Voor het uitbreken van het conflict tussen Amerika en Iran werd ongeveer 20 procent van alle olie en vloeibaar aardgas via de zeestraat vervoerd. Door de Iraanse en Amerikaanse blokkades zijn de energieprijzen wereldwijd gestegen tot recordniveaus.