NOS Nieuws - Algemeen

Vorige week speelde de Eerste Kamer al de hoofdrol in de podcast en dat gebeurt nu opnieuw. Dit keer debatteerden ze daar over de asielwetten en minister Van den Brink van Asiel en Migratie kreeg het lastiger dan verwacht. Eerst maakten D66 en het CDA het Van den Brink moeilijk en daarna kwam de PVV er nog overheen. De partij van Wilders ligt nu op koers om tegen de wetten te stemmen die voormalig PVV-minister Faber van Asiel en Migratie ooit heeft opgesteld.

Joost en Marleen staan ook even stil bij de paniek rondom DigiD. Kan de Amerikaanse overheid binnenkort al onze gegevens bekijken? En ze bekijken wat er in het steunpakket zit om de hoge energiekosten te drukken.

En zou koning Willem Alexander het een beetje naar zijn zin hebben gehad in het Witte Huis?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

De Straat van Hormuz gaat weer open voor de commerciële scheepvaart, zegt de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Araghchi op X. Iran heeft besloten de blokkade op te heffen, omdat er een tijdelijk bestand is afgesproken tussen Libanon en Israël.

De zeeroute werd eind februari geblokkeerd door Iran als reactie op de aanvallen van de VS en Israël op het land.

De vrije doorgang geldt "zolang het staakt-het-vuren van kracht is", schrijft Araghchi. Welk staakt-het-vuren de minister daarmee bedoelt, is niet duidelijk. Het bestand tussen de Verenigde Staten en Iran loopt tot en met 21 april. Het bestand tussen Israël en Libanon is gisteravond laat om 23.00 uur ingegaan en zal tien dagen duren.

Een Iraanse legerfunctionaris benadrukte op de Iraanse staatstelevisie dat de doorgang alleen geldt voor commerciële schepen en niet voor militaire. Niet-militaire schepen mogen via een vooraf vastgestelde route varen, mits ze toestemming hebben van de marine van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Reacties

De Amerikaanse president heeft positief gereageerd op het nieuws. Op zijn platform Truth Social schrijft Trump: "Iran heeft zojuist aangekondigd dat de Straat van Hormuz weer helemaal open is en klaar is voor doorgang. Bedankt!"

In een reactie noemt de voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen het een prioriteit om de smalle zeestraat snel weer volledig en permanent te openen.

Amerikaanse zeeblokkade

In een andere post schrijft president Trump dat de Amerikaanse zeeblokkade van Iraanse havens en kustplaatsen van kracht blijft totdat er een deal is gekomen tussen de VS en Iran.

Sinds maandag heeft de marine van de VS volgens het Amerikaanse leger de volledige controle over de belangrijke zeeroute. Trump verwacht dat er snel een akkoord komt tussen de twee landen. "De meeste punten zijn al besproken."

Olieprijs daalt

Het nieuws over het openen van de Straat van Hormuz zorgde er al snel voor dat de olieprijs daalde; die ging met zo'n 11 procent naar beneden. Ook de Europese gasprijs zakte, op de Amsterdamse gasbeurs met bijna 8procent.

Het kabinet streeft ernaar om Lelystad Airport in oktober 2027 te openen voor vakantievluchten. De voorbereidingen daarvoor worden in gang gezet, zegt minister Karremans van Infrastructuur.

De luchtverkeersleiding, de Douane en de Koninklijke Marechaussee krijgen van het kabinet de opdracht om zich voor te bereiden op de vakantiegangers en de commerciële vluchten. Karremans: "We bereiden alles voor, zodat geen kostbare tijd verloren gaat."

Het is een klein stapje in het proces om het vliegveld meer te gaan gebruiken. Daarbij speelt een grote rol dat Defensie Lelystad wil gebruiken als luchtmachtbasis, ook voor drones. Per jaar moeten F-35's zo'n 2300 vluchten gaan uitvoeren.

De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad gaan hiermee akkoord, maar verbinden er de voorwaarde aan dat er ook vakantievluchten komen. Dat is belangrijk voor de economie in de regio.

Natuurvergunning

Voor de geplande 10.000 vakantievluchten moet het luchthavenbesluit worden aangepast. Daarbij blijft het een eis, zoals ook al in het regeerakkoord staat, dat de luchthaven een natuurvergunning krijgt.

Dat betekent wel dat er iets met de stikstofuitstoot en het natuurherstel moet gebeuren. Het vliegveld wordt een grote uitstoter vlak bij de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe.

Verschillende zorgorganisaties bevestigen dat er patiëntgegevens zijn gestolen na de cyberaanval bij zorgsoftwarebedrijf Chipsoft. Het gaat onder meer om tbs-klinieken, revalidatieklinieken, het Oogziekenhuis Rotterdam en meerdere huisartsenpraktijken.

Gisteren meldde Chipsoft dat er toch patiëntgegevens zijn gestolen, nadat het bedrijf eerder had gezegd dat dit niet het geval was. Chipsoft is de leverancier van elektronische patiëntendossiers van de getroffen organisaties.

"Onze zorg gaat gewoon door", zegt een woordvoerder van het Oogziekenhuis. "Het is nog onduidelijk om welke gegevens het gaat en van welke patiënten ze zijn. We vinden dit heel vervelend voor onze patiënten."

6000 cliënten

Ook gegevens van tbs-patiënten zijn gelekt. De organisatie De Forensische Zorgspecialisten maakte bekend dat gegevens van zijn forensische klinieken zijn gestolen. Het gaat om ongeveer zesduizend cliënten, aldus een woordvoerder van de getroffen zorginstellingen De Waag en de Van der Hoeven Kliniek.

"Het gaat om persoonsgegevens zoals voor- en achternaam en geboortedatum", zegt een woordvoerder van De Forensische Zorgspecialisten. We weten dat de gegevens zijn gestolen maar nog niet of deze daadwerkelijk zijn verspreid."

De organisatie probeert betrokkenen persoonlijk en per brief te informeren over het datalek. "Mensen schrikken wel," zegt de woordvoerder. "We organiseren bijeenkomsten in de klinieken om cliënten en patiënten te informeren." De organisatie heeft ook een telefoonnummer geopend waar mensen met vragen terechtkunnen.

Dat is ook wat Patiëntenfederatie Nederland in deze situatie belangrijk vindt. "Het is essentieel dat mensen zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de mogelijke gevolgen van de cyberaanval", zegt waarnemend directeur-bestuurder Linda Daniels. "Het is heel naar en vervelend als iemand je gegevens in handen heeft die daar geen recht op heeft. Maar het wordt nog problematischer als daardoor meer informatie kan worden achterhaald, bijvoorbeeld wanneer mensen in phishingmails trappen."

De Patiëntenfederatie roept patiënten op alert te zijn op e-mails die afkomstig lijken van hun zorgaanbieder. Ook de overheid heeft volgens de organisatie een verantwoordelijkheid in het informeren van mensen over de gevolgen van de hack en waar zij op moeten letten. "Dit zal niet de laatste cyberaanval zijn waarbij gevoelige gegevens worden gestolen. Als maatschappij moeten we hier weerbaarder tegen worden."

Zowel het Oogziekenhuis als De Forensische Zorgspecialisten maakt nog gebruik van het elektronische patiëntendossier van Chipsoft. Het is nog onduidelijk wie er achter de hack zit.

Een 23-jarige man uit Groningen moet vijf maanden de cel in omdat hij zich voor heeft gedaan als hulpverlener en politieagent. Hij krijgt ook tien maanden voorwaardelijke celstraf en een beroepsverbod van drie jaar opgelegd. De man is schuldig bevonden aan onder meer het verduisteren van medische attributen en het rijden met zwaailichten en sirenes.

Ayrton P. werden twintig strafbare feiten verweten. De rechtbank acht het merendeel bewezen. P. verscheen ongevraagd bij ongevallen of (medische) incidenten om hulp te bieden. Zo deed hij zich meermaals voor als ambulanceverpleegkundige, onder meer tijdens drukbezochte feestdagen, zoals Bevrijdingsdag 2024 in Groningen en de Sneekweek in 2025.

Ambulance met zwaailicht

Tijdens de Sneekweek ontfermde hij zich over een vrouw die onwel was geworden. Hij had een voertuig bij zich dat leek op een echte ambulance met blauw zwaailicht en sirenes. Aanwezige hulpverleners vertrouwden het niet en schakelden de politie in.

Bij verschillende incidenten in Groningen droeg hij een politiehesje en regelde hij het verkeer. Tegen een agent ter plaatse zei hij dat hij een collega was. Ook had hij een vervalst politielegitimatiebewijs in bezit.

Geen gedipomeerd hulpverlener

De man heeft altijd ontkend dat hij iets verkeerd heeft gedaan. Hij had zijn eigen bedrijf waarmee hij zorg leverde tijdens evenementen. P. staat ingeschreven bij een mbo-opleiding verpleegkunde, maar is geen gediplomeerd hulpverlener, schrijft RTV Noord.

"Meerdere van zijn ambulancevoertuigen zijn in beslag genomen, maar hij kocht telkens weer een nieuwe en installeerde daar weer sirenes en zwaailichten op. Ter zitting blijft verdachte volhouden dat hij bevoegd is om in een ambulance rond te rijden en hulp te verlenen bij incidenten en geeft aan dat hij niet van plan is hiermee te stoppen", aldus de rechtbank.

Verwarring

Volgens de rechtbank heeft zijn handelen meer dan eens gezorgd voor verwarring. P. ziet niet in dat zijn handelen kan leiden tot onveilige situaties en het schaden van de gezondheid van mensen, aldus de rechtbank.

Het Openbaar Ministerie had een onvoorwaardelijke celstraf van zeven maanden en een beroepsverbod van vijf jaar geëist. P. was niet aanwezig bij de uitspraak.

Sri Lanka heeft begin deze week 238 Iraanse militairen teruggestuurd naar Iran, onder wie 32 die het land wist te redden uit de zee na een Amerikaanse aanval. Het schip was op dat moment in internationale wateren.

In de eerste week van de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran, werd een Iraans fregat beschoten vanuit een onderzeeër voor de kust van Sri Lanka. Van de 180 opvarenden kwamen 87 om het leven. Sri Lanka heeft hun lichamen geborgen. 32 moesten worden opgenomen in het ziekenhuis.

De overige teruggestuurde militairen waren opvarenden van een schip dat een dag later met technische problemen aanmeerde bij de eilandstaat. Dat schip ligt nog steeds voor de kust. Op een paar bemanningsleden na is iedereen gerepatrieerd.

In de video hieronder zijn beelden van de aanval op het schip te zien:

Het was voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat de VS een torpedo inzette om een schip te laten zinken. Het schip dat tot zinken werd gebracht was op de terugweg van een grote parade van marineschepen. Die was georganiseerd door de Indiase marine.

Het gestrande marinepersoneel kreeg een visum voor dertig dagen van de Sri Lankaanse overheid. De Verenigde Staten zijn een belangrijke handelspartner van Sri Lanka. Het land onderhoudt echter ook goede relaties met Iran. Sri Lanka wilde daarom ook neutraal blijven in het conflict tussen de landen.

Toen het tweede Iraanse oorlogsschip dan ook het verzoek deed om de territoriale wateren van Sri Lanka binnen te varen, bracht dat het land in een lastig parket. Sri Lanka was bang dat het toestaan van Iraanse marineschepen de neutrale positie zou kunnen ondermijnen. Uiteindelijk werd ingestemd met het verzoek.

Jongeren tussen de 16 en 20 jaar krijgen vanaf volgend jaar een hoger minimumloon. Het kabinet wil zo de bestaanszekerheid van jongeren verbeteren.

De afgelopen jaren is uit meerdere onderzoeken gebleken dat veel jongeren aan het eind van de maand geen geld meer over hebben. "Dus het werd tijd voor een verhoging", zegt minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid).

Van 81 cent tot ruim 2 euro per uur

Hoeveel jongeren erbij krijgen, is afhankelijk van de leeftijd. De verschillen zijn groot: zo gaan 16-jarigen er bijvoorbeeld minstens 81 cent per uur op vooruit, terwijl 19-jarigen er per gewerkt uur 2,20 euro bijkrijgen.

Hoeveel de uurlonen volgend jaar precies omhooggaan, is nu nog niet te zeggen. Dat komt doordat het minimale jeugdloon een percentage van het 'normale' minimumloon is. Twee keer per jaar wordt bekeken of dat minimumloon geïndexeerd moet worden. Als het minimumloon stijgt, stijgt het minimumjeugdloon automatisch verder mee.

Je kan wel zeggen hoeveel euro jongeren er volgend jaar minstens op vooruitgaan. Dat zie je in onderstaande tabel:

Studenten in de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) gaan er extra op vooruit. Een bbl-student van 20 jaar krijgt bijvoorbeeld nu nog minimaal zo'n 9 euro per uur, maar gaat vanaf volgend jaar 11,77 euro per uur verdienen. Dat komt doordat deze groep ook onder het minimumjeugdloon gaat vallen, in plaats van de minder gunstige bbl-schaal.

De vraag is wel of veel jongeren de nieuwe minimumlonen ook echt in hun portemonnee gaan merken. In veel cao's en sectoren liggen de lonen voor hen al hoger dan het wettelijke minimum.

Door de verhoging van het minimumjeugdloon stijgen ook automatisch de Wajong-uitkering, de loonkostensubsidie en de aanvullende bijstand. Dat kost structureel 60 miljoen euro extra per jaar.

Voor 15-jarigen is er minder goed nieuws: voor hen zit er als enige groep geen verhoging in. Volgens Vijlbrief is daar bewust voor gekozen. "Zij worden vanzelf 16, 17 of 18 jaar. We hebben in die jaren de grootste stijging genomen, omdat mensen daar zelfstandig beginnen te worden."

Stijging van de prijzen

De verhoging van het minimumjeugdloon is nog een plan van het vorige kabinet. Meerdere werkgevers hebben gewaarschuwd dat daardoor de personeelskosten zullen stijgen. "Daar staat tegenover dat ze makkelijker mensen kunnen krijgen", vindt Vijlbrief.

Het is op voorhand niet te zeggen in hoeverre ondernemers de extra personeelskosten doorberekenen in de prijzen in de winkels. Het kabinet verwacht dat als dat volledig gebeurt, de prijzen met 0,5 tot 1,5 procent zullen stijgen.

Sybrand Buma wordt de nieuwe vicepresident van de Raad van State. Dat heeft premier Jetten bekengemaakt in zijn wekelijkse persconferentie. CDA-prominent Buma (60) volgt Thom de Graaf op die dit jaar stopt.

De Raad van State is het orgaan dat de regering en het parlement adviseert. Ook is het de hoogste bestuursrechter van het land. De koning is volgens de grondwet de voorzitter, maar de vicepresident heeft het dagelijkse bestuur in handen.

Stafjurist

Buma, die eigenlijk Van Haersma Buma heet, is al bijna zeven jaar burgemeester van Leeuwarden. Hij was van 2010 tot 2019 fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer. Bij de afgelopen kabinetsformatie, eind vorig jaar, was Buma informateur.

De aankomend vicepresident werkte al eerder bij de Raad van State. Begin jaren 90 was Buma stafjurist bij de afdeling bestuursrechtspraak.

'Zal niemand naar de mond praten'

"Hij weet als jurist als geen ander hoe belangrijk het werk is om onafhankelijk te adviseren of onafhankelijk te oordelen over het handelen van de overheid", lichtte Jetten de aanstelling toe. "Hij heeft ook als informateur laten zien dat hij geen enkele politicus naar de mond zal praten."

Buma, die nog geen jaar geleden is begonnen aan zijn tweede termijn in Leeuwarden, start op 1 juli bij de Raad van State.

In de tech-wereld gaat het deze week over weinig anders dan het nieuwe AI-model Mythos van Anthropic. Dat lijkt sinds de aankondiging ervan uit te groeien tot mythische proporties. Mythos zou zo krachtig zijn dat het bedrijf zelf niet wil dat het in handen van het 'gewone' publiek komt.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Paul Verhagen is AI-expert en geopolitiek analist van The Hague Center for Strategic Studies. Hij legt in de podcast uit wat Mythos is, waarom mensen er niet over uitgepraat raken en of we er echt zo bang voor moeten zijn.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Tata Steel moet weer een boete van 8,5 miljoen euro betalen, omdat het staalbedrijf nog steeds te veel schadelijke stoffen uitstoot. Dat concludeert toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied op basis van metingen.

Eind januari moest het staalbedrijf in IJmuiden hetzelfde bedrag betalen, omdat het toen ook de milieunormen had overschreden. Het ging toen om metingen van de staalgigant zelf. Tata Steel moest de afgelopen jaren meerdere hoge boetes betalen, maar de 8,5 miljoen is een record.

De omgevingsdienst heeft een dwangsom opgelegd voor twee fabrieksonderdelen van Tata Steel, die te veel vervuilende stoffen uitstoten. Het zijn zogenoemde lasten onder dwangsom, waarbij het bedrijf de boete pas hoeft te betalen op het moment dat het probleem niet op tijd verholpen wordt. Dit was het geval voor een van de fabrieksonderdelen.

Meetmethodiek

In een reactie zegt Tata Steel dat het op de hoogte is van de nieuwe boete. Volgens het bedrijf is de boete gebaseerd op "twee piekmetingen die hebben plaatsgevonden in het voorjaar van 2025". Tata Steel wil de gebruikte meetmethodiek bespreken met de omgevingsdienst.

De omgevingsdienst zegt tegen persbureau ANP dat de metingen uitgevoerd zijn door "geaccrediteerde bureaus", die volgens de Nederlandse regels te werk gaan. "Voor ons staat buiten kijf dat dit volwaardige metingen zijn."

Maximale boete

Met de twee miljoenenboetes van januari en nu is de maximale dwangsom opgelegd voor het betreffende fabrieksonderdeel. De omgevingsdienst gaat beoordelen wat dit betekent voor de vergunning van Tata Steel. Metingen uit december 2025 en maart 2026 moeten nog beoordeeld worden.

Tata Steel ligt al jaren onder vuur vanwege zijn milieuvervuilende uitstoot. Het bedrijf heeft vorige week ook een last onder dwangsom opgelegd gekregen voor het belemmeren van controles. Hiervoor geldt een boete van 10.000 euro per overtreding, met een maximaal bedrag van 40.000 euro.

De Tweede Kamer ging begin april akkoord met een subsidie om te helpen met de vergroening van het bedrijf, mits er goede afspraken gemaakt worden. De subsidie bedraagt 2 miljard euro.

Het Openbaar Ministerie seponeert een zaak tegen Forum voor Democratie over campagnefilmpjes. In de zaak zijn eerder onder anderen toenmalig partijleider Thierry Baudet en nog twee bestuursleden van FVD door de politie verhoord. Zij werden door het OM verdacht van groepsbelediging en aanzetten tot haat.

Het OM onderzocht twee filmpjes. Die werden door de partij gedeeld op Instagram en uitgezonden op televisie tijdens de zendtijd voor politieke partijen.

Het ene filmpje is in 2023 gepubliceerd en gaat over non-binaire en transgender personen. De tweede video is van het jaar erop en behandelt de mogelijke gevolgen van de Spreidingswet voor asielzoekers.

Voor verschillende uitleg vatbaar

Aanvankelijk dacht het OM in de beelden strafbare feiten te zien. Maar nu, ruim twee jaar later, komt het daarvan terug.

Het OM zegt dat beide campagnevideo's voor verschillende uitleg vatbaar zijn. Daarom kan niet bewezen worden dat ze aanzetten tot haat en groepsbelediging.

Wel ziet het Openbaar Ministerie in de video over non-binaire en transgender personen een zogenoemde discriminatoire belediging van het slachtoffer. Omdat dit vergrijp juridisch relatief licht weegt en een lange rechtsgang zou betekenen, heeft het OM besloten de vervolging niet door te zetten.

De 25-jarige Sendric S. is veroordeeld tot veertien jaar cel en tbs met dwangverpleging voor drie moorden in de Rotterdamse wijk IJsselmonde. De slachtoffers liepen nietsvermoedend over straat toen S. hen neerschoot.

De rechtbank acht bewezen dat sprake was van moord. "U heeft de ruimte gehad om te kiezen wat u deed, want ergens wist u dat wat u deed, dat dat niet mocht", zei de rechter bij het uitspreken van het vonnis.

Sendric S. had het neerschieten van de mannen bekend. Hij verklaarde "in opdracht van stemmen" te hebben gehandeld. Mede daarom worden de moorden hem in "sterk verminderde mate" toegerekend. Het Openbaar Ministerie had twintig jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist.

Waarschuwing in de wijk

Sendric S. schoot de drie mannen neer in december 2024 en januari 2025. Zijn eerste slachtoffer, een 63-jarige man, werd neergeschoten op de Reyerdijk op 21 december 2024. Een week later doodde S. een 58-jarige man op het Roelantpad. Een dag na de jaarwisseling schoot hij een man van 81 man dood aan de Bommelerwaard.

Kort na de derde moord werd S. aangehouden in de woning van zijn vader. De arrestatie kwam als een grote opluchting voor de wijk IJsselmonde. Een dag voor de arrestatie had de politie mensen in de wijk gewaarschuwd niet alleen naar buiten te gaan.

De rechtbank heeft S. ook veroordeeld voor een steekincident in juni 2024, waarbij hij een slachtoffer in het centrum van Rotterdam op straat aanviel en op meerdere plekken stak. Het slachtoffer overleefde de aanval. Ook is S. veroordeeld voor wapenbezit; het gebruikte vuurwapen had hij een dag voor de eerste moord aangeschaft.

Schizofrenie, stress en blowen

De advocaat van S. had alleen om tbs gevraagd, maar volgens de rechtbank wist S. wat hij deed en is een celstraf daarom ook gepast. Wel is de celstraf lager dan de geëiste twintig jaar, onder meer zodat S. eerder kan beginnen aan zijn tbs-behandeling. Bij hem zijn meerdere stoornissen vastgesteld.

Gedragsdeskundigen van het Pieter Baan Centrum stelden onder meer schizofrenie vast. Ook heeft S. een verstandelijke beperking. Mede daarom legde de rechter het vonnis heel rustig en in makkelijke taal uit. Deskundigen konden niet onderbouwen dat S. volledig ontoerekeningsvatbaar is, maar konden dat ook niet uitsluiten. De rechter gaat mee in die "sterk verminderde" toerekeningsvatbaarheid.

S. stond in het jaar voorafgaand aan de moorden onder grote stress en hij gebruikte veel cannabis. De combinatie van deze factoren met zijn schizofrenie heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat S. stemmen is gaan horen. "Die hebben ervoor gezorgd dat u de misdrijven bent gaan plegen", aldus de rechter.

Eerder verklaarde S. dat stemmen hem zeiden dat hij moest doden. Zo zouden de stemmen hem hebben gezegd dat zijn eerste slachtoffer "een goed persoon" was om neer te schieten. "Ik wachtte even een paar seconden en toen schoot ik", zei S. op zitting. Na de eerste moord zei de stem volgens S.: "Goed zo, het is gelukt. En nu de volgende".

Executiestijl

De rechter legde S. uit dat als "zijn ziekte" niet had meegespeeld, hij "zonder enige twijfel" een levenslange gevangenisstraf opgelegd had gekregen.

"De misdrijven hebben geleid tot grote maatschappelijke beroering en zijn een grote inbreuk op de rechtsorde door de volstrekte willekeur, door de zinloosheid van de misdrijven en niet in de laatste plaats door de executie-stijl waarmee de verdachte in elk geval een van de moorden heeft gepleegd", las de rechter voor uit het vonnis.

Het tweede slachtoffer was na het schot in zijn rug door zijn knieën gegaan, waarna het slachtoffer van achteren en schuin van boven naar beneden door zijn achterhoofd werd geschoten. Volgens de rechter wekt dit de indruk van een executie.

Vanwege de ernst van zijn daden "weegt de vergelding heel zwaar en is er minder ruimte om rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van de verdachte", oordeelt de rechter. "Hoe zeer de rechtbank ook ziet in welke omstandigheden de verdachte verkeert."

Hoger beroep

S. en het Openbaar Ministerie hebben twee weken de tijd om in hoger beroep te gaan als zij zich niet kunnen vinden in het vonnis.

TommyTomato levert na de meivakantie weer gezonde warme lunchmaaltijden aan scholen. Het bedrijf meldt dat het in een afgeslankte vorm een doorstart maakt. Het distributiecentrum in Eindhoven wordt gesloten, maar die van Den Haag, Haarlem en Utrecht kunnen door. Scholen en ouders krijgen deze week een mail met meer informatie.

De doorstart is mogelijk dankzij een investering van de Impact First Group. Dit in Rotterdam gevestigde investeringsfonds steekt geld in lokale sociaal-maatschappelijke projecten. Het fonds gaat op zoek naar andere partijen of investeerders die het voortbestaan van TommyTomato kunnen ondersteunen.

Ruim twee weken geleden werd TommyTomato failliet verklaard door de rechtbank in Haarlem. De in 2020 opgerichte aanbieder van warme schoollunches was in acute geldnood gekomen toen een grote aandeelhouder een financiering plots afblies. Het bedrijf verzorgde wekelijks warme lunches voor ruim 30.000 kinderen op honderden scholen.

Vrij snel na het faillissement melden diverse partijen zich om een doorstart mogelijk te maken. Zelfs een crowdfunding werd opgezet om TommyTomato te kunnen laten doorgaan. Volgens medeoprichter Bas Turk doneerden twee mensen samen meer dan een ton om nog een week lang groentelunches op basisscholen te kunnen laten bezorgen: "De steun van scholen, ouders, kinderen, leveranciers en geïnteresseerden was enorm. Het laat zien dat wat wij doen iets betekent voor mensen."

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank gaan weer samenwerken met Venezuela. Dat heeft IMF-directeur Georgieva bekendgemaakt. De banden met Venezuela werden in 2019 opgeschort omdat de regering van toenmalig dictator Maduro door een groot aantal landen en organisaties niet werd erkend.

Sinds Maduro weg is, heeft Venezuela een interim-regering. Dat de Wereldbank en het IMF die regering legitimeren, geldt als een mogelijke opsteker voor de Venezolaanse economie. Venezuela kan nu weer aanspraak maken op internationale leningen en de economie openstellen voor investeringen uit het buitenland.

Het IMF heeft lidstaten gevraagd of zij interim-president Rodriguez accepteren als leider van het land. Daar bleek voldoende draagvlak voor te zijn, waarna werd besloten de samenwerking te hervatten.

Met het besluit komt een einde aan een lange periode van economische isolatie van het land. Onder Maduro groeide Venezuela uit tot een pariastaat waaraan veel landen sancties hadden opgelegd.

Twee weken geleden schrapte de Amerikaanse regering de sancties tegen de Venezolaanse interim-president al. Ze staat nog wel op de Europese sanctielijst.

Maduro niet erkend

In 2019 werd dictator Maduro voor de tweede keer beëdigd als president van het land, maar het verloop van de verkiezingen die daaraan voorafgingen werd door veel landen bekritiseerd omdat deze niet eerlijk verliepen.

Zo waren er volgens tegenstanders van de uitslag bij de stemlokalen medewerkers van Maduro aanwezig. Ook probeerde de dictator stemmen te kopen, met name van arme inwoners van het land.

Veel landen erkenden de verkiezingsuitslag niet en de Amerikaanse antidrugsorganisatie vaardigde een arrestatiebevel tegen Maduro uit vanwege onder meer "narcoterrorisme", drugshandel en corruptie.

Begin dit jaar werd Maduro bij een Amerikaanse aanval ontvoerd, waarna hij in de Verenigde Staten werd vastgezet. Vorige maand stond hij voor het eerst voor de rechter in New York. Maduro's vicepresident Rodriguez werd interim-leider van Venezuela.

De roep om verkiezingen is sinds het afzetten van Maduro steeds luider geworden en ook de gevluchte oppositieleider en Nobelprijswinnaar Maria Corina Machado roert zich. Wat haar betreft kunnen over negen maanden verkiezingen plaatsvinden.

De locatie van een Nederlands marineschip in de Middellandse Zee is op eenvoudige manier achterhaald door Omroep Gelderland. Het lukte een journalist van de regionale omroep om het fregat Zr. Ms. Evertsen met een bluetooth-tracker op te sporen. Vanwege het onderzoek heeft Defensie maatregelen genomen.

Het luchtverdedigings- en commandofregat is naar het oosten van de Middellandse Zee gestuurd om te helpen bij het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen.

Frankrijk had om ondersteuning van het Nederlandse marineschip gevraagd, onder meer ter ondersteuning van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Informatie over de exacte locatie van de Evertsen ligt dan ook zeer gevoelig. Toch lukte het Omroep Gelderland om die te achterhalen, dankzij een briefkaart en een tracker van 5 euro die online door iedereen gekocht kan worden.

Tracker per post verzonden

De omroep wist de tracker aan boord van het schip te krijgen dankzij de Militaire Post Organisatie, het eigen postkantoor van Defensie dat militairen in staat stelt contact te houden met het thuisfront.

Defensie heeft speciaal daarvoor instructies online staan. Op video's is te zien dat alle pakketjes door een röntgenscanner gaan, om te controleren of er verboden of gevaarlijke spullen in zitten. Maar enveloppen worden niet gescand. Daarom had de journalist de tracker verpakt in een briefkaart. De tracker werd niet gedetecteerd en gewoon verzonden, schrijft de regionale omroep.

Van Den Helder naar Cyprus

De tracker was volgens de omroep de hele reis goed te volgen. Zo is te zien dat de briefkaart uit het sorteercentrum vertrekt en via een tussenstop op de marinebasis in Den Helder op het vliegveld van Eindhoven belandt.

Vandaar gaat de reis verder naar Kreta, waar het fregat in de haven van Heraklion lag. Later, als het schip op 27 maart uitvaart, is de tracker nog te volgen. Zo wordt duidelijk dat het schip eerst langs de kust van Kreta naar het westen vaart en later koers zet in oostelijke richting.

Zo'n 24 uur later, wanneer het schip in de buurt van Cyprus is, gaat de tracker offline. Of het Nederlandse fregat zich toen al bij het Franse vliegdekschip bevond, is niet vast te stellen.

'Tracker vormde geen operationeel risico'

Minister Yesilgöz van Defensie heeft de Tweede Kamer gisteravond geïnformeerd over de kwestie. Ze gaf daarbij aan dat het schip in deze periode vanwege een oefening al de hele tijd te tracken was.

De bluetooth-tracker in de kaart is uiteindelijk gevonden en uitgezet. Volgens de minister was er geen operationeel risico. Wel zegt ze dat de "procedures strakker worden ingericht" om vergelijkbare gevallen in de toekomst te voorkomen. "Maar we vinden het ook ontzettend belangrijk dat onze mensen op onze schepen ook post van thuis kunnen krijgen." Daarom blijft de publieksinformatie over het versturen van post naar een oorlogsschip online staan.

Tracker gevonden

Een woordvoerder van Defensie laat aan Omroep Gelderland weten dat de tracker werd aangetroffen tijdens het sorteren van de post op het schip, nadat het fregat uit de haven vertrokken was.

Hoewel er volgens Defensie dus geen operationeel risico was, zijn er wel maatregelen genomen. Zo is het niet langer toegestaan een wenskaart met batterijen te versturen aan het marineschip en gaat Defensie de richtlijnen voor militaire post verder doorlichten.

'Nationale veiligheid moet voorrang krijgen'

Rowin Jansen is docent aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in nationaal veiligheidsrecht en de inlichtingendiensten. Hij zegt dat Defensie, gelet op de huidige geopolitieke spanningen, alert moet zijn op wat voor informatie er online wordt gezet.

"Het is een afweging tussen de privébelangen van militairen die contact willen onderhouden met hun familie en de nationale veiligheid", zegt hij tegen Omroep Gelderland. "En met wat er allemaal speelt op dit moment, mag je verwachten dat de nationale veiligheid de voorrang krijgt."

Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, sluit zich daarbij aan. "In een grootschalig conflict moet iedereen nadenken: wat kan ik bijdragen aan de veiligheid van onze mannen en vrouwen? Je moet dus niet meer uitgaan van bestaande regels, maar van wat nodig is. We zijn nog een beetje naïef en die mindset moet veranderen."

De Aziatische hoornaar heeft een nieuwe naam. Het insect heet nu de geelpoothoornaar, vernoemd naar zijn kenmerkende felgele pootjes. Dat meldt onderzoekscentrum Naturalis Biodiversity Center.

De oude naam riep verwarring op. Zo bestaat er ook een Aziatische reuzenhoornaar, al is die veel groter en komt die niet in Europa voor. Maar mocht dit dier ooit wel de overstap maken naar Europese landen, dan is het onduidelijk welke soort wordt bedoeld als er wordt gesproken over de Aziatische hoornaar.

Vorige maand suggereerden insectenonderzoekers de nieuwe naam geelpoothoornaar voor het eerst en het Nederlands Soortenregister heeft dat voorstel overgenomen. Inmiddels vindt de nieuwe benaming langzaamaan zijn weg in de insectenwereld en gebruiken steeds meer organisaties de term.

Strijd opgegeven

De geelpoothoornaar komt sinds 2017 voor in Nederland en veroorzaakt sindsdien problemen. Het insect eet andere bestuivende insecten en honingbijen op, wat slecht is voor de biodiversiteit. Bovendien vermenigvuldigt het dier zich snel, waardoor het moeilijk is om het te bestrijden.

Zeker zeven provincies gaven de strijd tegen het dier op. In maart kondigde de provincie Utrecht aan om alleen nog nesten weg te halen op plekken waar groot steekgevaar is, zoals schoolpleinen. De gemeente kon het groeiende aantal nesten niet bijbenen, waardoor "uitroeien niet mogelijk is".

Bij een helikoptercrash op het Indonesische deel van het eiland Borneo zijn alle acht inzittenden omgekomen. Het toestel was opgestegen bij een palmolieplantage in het district Melawi en was onderweg naar een andere plantage in Kuba Raya.

Volgens het Indonesische persbureau Antara zond de helikoper ongeveer een uur na het opstijgen een noodsignaal uit. Een halfuur later was er geen signaal van het toestel meer te vinden, schrijft het persbureau. Vervolgens werden de hulpdiensten ingeschakeld.

Reddingswerkers vonden het toestel gisteravond laat in Sekadau, een district dat tussen Melawi en Kuba Raya ligt. Al snel werd duidelijk dat de twee bemanningsleden en zes passagiers de crash niet hadden overleefd.

Volgens Antara konden de bergingswerkzaamheden pas vanochtend hervat worden, omdat het te donker was om goed te zien. Het gebied waar de helikopter was neergekomen is erg steil, wat het werk bemoeilijkte.

Inmiddels zijn de lichamen overgebracht naar een ziekenhuis ter identificatie. De autoriteiten hebben bekendgemaakt dat een van hen de Maleisische identiteit had.

Het is een lange traditie in Myanmar: bij de viering van het nieuwe jaar krijgen mensen in de gevangenis ook een cadeautje. De nieuwgekozen president Min Aung Hlaing heeft daarom besloten dat alle doodstraffen worden omgezet in levenslang. En voor mensen met een gevangenisstraf geldt een strafkorting van een zesde.

In de praktijk zal dat niet in alle gevallen veel verschil maken. De bekendste gevangene van Myanmar, Aung San Suu Kyi, heeft een straf van 27 jaar; daar blijft nu nog ruim 22 jaar van over. Nog altijd een enorme straf voor de inmiddels 80-jarige Suu Kyi. Ze zit gevangen op een geheime locatie, in volledige afzondering.

Mensenrechtenorganisaties zijn uiterst kritisch over de omstandigheden waaronder zij vastzit. Haar rechtszaak werd bovendien internationaal gezien als politiek gemotiveerd en verre van vrij.

Suu Kyi was sinds 2016 de feitelijke regeringsleider van Myanmar, na een lange strijd tegen de militaire dictatuur die het land decennialang in zijn greep had gehouden. In 2021 maakte het leger weer een einde aan de civiele regering met een staatsgreep. Suu Kyi en president Win Myint werden gearresteerd en later veroordeeld.

Verkiezingen

Win Myint komt nu vrij. Hij behoort tot een groep van zo'n 4300 gevangenen die worden vrijgelaten op aanwijzing van de president. Dit is een klein deel van de 30.000 mensen die na de coup om politieke redenen werden gearresteerd.

Myanmar organiseerde vorig jaar voor het eerst sinds de staatsgreep weer verkiezingen. Vrij waren die niet. Zo mocht de partij van Suu Kyi niet meedoen.

De verkiezingen werden gewonnen door een partij die de steun van het leger heeft. Het parlement koos begin deze maand vervolgens legerleider Min Aung Hlaing als president. Daarmee is de coup nu formeel bekrachtigd.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Het vrijlaten van de oud-president en het inkorten van de straf van Aung San Suu Kyi lijken vooral bedoeld als handreikingen naar de omringende landen. Het leger heeft verkiezingen gehouden, een president gekozen en er zijn ministers aangesteld. Al die handelingen zijn bekritiseerd, omdat de verkiezingen in slechts een derde van het land zijn gehouden en de leider van de coup zichzelf min of meer als president heeft laten aanstellen. Ofwel, het is een verlenging van het militaire regime onder het mom van 'de keuze van het Myanmarese volk'.

Maar de nieuwe regering is naarstig op zoek naar erkenning van omringende landen. Het Zuidoost-Aziatische samenwerkingsverband Asean heeft zich altijd fel uitgesproken tegen de staatsgreep in 2021, en het militaire regime geïsoleerd. Maar landen als China en Thailand grijpen dit soort handreikingen aan om druk te zetten op omringende landen om dit regime toch te accepteren als legitieme leiding van Myanmar."

Zuid-Koreanen kunnen opgelucht ademhalen: een wolf die ruim een week geleden ontsnapte is gevangen. De twee jaar oude mannetjeswolf Neukgu groef zich vorige week woensdag in een dierentuin in Daejeon onder een hek door en vond zo de weg naar vrijheid.

Bij de zoektocht naar Neukgu werden onder meer drones, politieagenten en dierenartsen ingezet. Vanochtend vroeg werd hij gezien op een heuvel bij een snelweg. Daarop werd hij verdoofd door verdovingsschoten en vervolgens in stabiele toestand naar de dierentuin teruggebracht.

Op beelden is te zien hoe het dier in een transportkooi wordt getild:

Nadat het dier was ontsnapt begon een uitgebreide zoektocht die het land een ruime week in zijn greep hield. In de eerste dagen na zijn ontsnapping bleek de wolf zich te hebben opgehouden in de struiken rond de dierentuin, maar toen daar naar hem werd gezocht, bleek hij al vertrokken. Kort daarna zag een automobilist de wolf buiten het afgezette gebied over een donkere bergweg rennen, waarop hij weer van de radar verdween voordat hij kon worden gevangen.

In de dagen die volgden waren er verschillende momenten waarop Neukgu bijna gevangen werd. Zo schoot een dierenarts bij een van die gelegenheden met een verdovingsgeweer mis. Bij een andere poging waarbij zestig politiemensen de wolf probeerden in te sluiten, sprong het dier over een muur van drie meter hoog en ontsnapte hij weer.

Goedbedoelde hulppogingen zonder succes

Ook burgers probeerden hulp te bieden in de zoektocht, maar dat deed meer kwaad dan goed. Zo zeiden kinderen dat ze het dier hadden gezien, maar dat bleek elke keer om gewone honden te gaan. Daarnaast was ook de verwarring groot toen een buurtbewoner die meehielp met zoeken daarbij zijn eigen wolfhond inzette, een kruising tussen een wolf en een hond.

Op sociale media roerden miljoenen Zuid-Koreanen zich over de kwestie. Ook de Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myun voelde de noodzaak om vanwege de onrust een verklaring af te leggen over de loslopende wolf. "Ik hoop dat niemand gewond raakt en ik bid dat Neukgu veilig thuiskomt", zei hij op sociale media.

Dierenrechtenactivisten mobiliseerden zich omdat zij vreesden dat de wolf niet buiten de dierentuin zou overleven. De laatste maaltijd van Neukgu in de dierentuin waren twee kippen. Ook waren ze bang dat hij bij een eventuele vangst gedood zou worden, zoals bij een poema gebeurde die in 2018 uit dezelfde dierentuin was ontsnapt.

Publiekstrekker

Inmiddels is Neukgu na terugkomst in de dierentuin geopereerd, omdat hij een vishaak in zijn maag bleek te hebben. Die is nu verwijderd. Verder verkeert het dier in goede gezondheid. De komende tijd wordt hij in een aparte ruimte verzorgd, tot hij hersteld is. De verwachting is dat er veel publiek op afkomt als Neukgu weer te zien is.

De burgemeester van Daejeon is blij met de veilige terugkomst van het dier. "Mijn dank voor de inwoners van onze stad en het hele land voor hun steun", schrijft hij op Facebook.

Neukgu werd in 2024 geboren en is een afstammeling van een groep wolven die in 2009 vanuit Rusland naar Zuid-Korea was gebracht. De bedoeling was om wolven die in de jaren 60 waren uitgestorven in Zuid-Korea weer terug te brengen naar het land.

Het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël dat gisteravond is ingegaan lijkt vooralsnog stand te houden. De Amerikaanse president Trump maakte gisteren bekend dat de wapenstilstand tien dagen moet duren. Na anderhalve maand van oorlog werd de skyline van Beiroet rond middernacht lokale tijd verlicht door vuurwerk en feestelijk geweervuur toen het staakt-het-vuren van kracht werd.

De eerste ontheemde Libanezen vertrokken kort daarop naar het zuiden om te gaan kijken bij hun huizen, of wat daar nog van over is.

Vannacht meldde het Libanese leger dat er nog wel meerdere Israëlische aanvallen waren geweest. Het leger riep inwoners voorlopig te wachten met de terugkeer naar het zuiden. Het Israëlische leger heeft niet op de beschuldigingen gereageerd.

Woede in Israël

Volgens The Times of Israël hebben de Israëlische oppositie en de autoriteiten in het noorden van Israël woedend gereageerd op het staakt-het-vuren. Zij zouden pas op de hoogte zijn gesteld nadat Trump zijn aankondiging had gedaan. Ze vrezen voor de veiligheid van hun burgers, zeggen ze tegen de krant. Volgens hen zal Hezbollah de gevechtspauze gebruiken om zich te herbewapenen en is het staakt-het-vuren onder druk van de VS tot stand gekomen.

"De gevechten in Libanon kunnen maar op één manier worden beëindigd: door de dreiging voor de gemeenschappen in het noorden voorgoed weg te nemen", aldus oppositieleider Yair Lapid. "Dat zal onder deze regering niet meer gebeuren; we zullen dat in een volgende regering regelen."

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"De laatste uren voordat het bestand inging was het nog heel onrustig. Ook daarna was het niet helemaal stil. Vooral in Zuid-Libanon, waar het bestand volgens het Libanese leger een paar keer geschonden werd. Het is allemaal heel broos en er zijn zorgen over hoe houdbaar dit staakt-het-vuren van tien dagen is.

Er is wel opluchting, omdat mensen even op adem kunnen komen. Tegelijkertijd weet iedereen dat de komende tijd nog heel lastig gaat worden. Er worden volop plannen gemaakt om terug te keren naar dorpen en huizen. Maar de verwoesting is gigantisch, veel woningen zijn totaal onbewoonbaar. Sommige plekken zijn onbereikbaar, omdat het Israëlische leger daar nog steeds zit. Daarom is er ook opgeroepen om niet terug te keren naar het zuiden. Maar de vraag is of mensen daar gehoor aan zullen geven.

Je ziet nu veel auto's met matrassen op het dak die zuidwaarts gaan, maar de realiteit is dat dit voor honderdduizenden mensen niet mogelijk is. Vandaag is het even feest, morgen zal de realiteit keihard in het gezicht slaan.

Er zijn nog een heleboel knelpunten, zoals de ontwapening van Hezbollah en de aanwezigheid van het Israëlische leger in Libanon. Het vorige bestand in 2024 is duizenden keren geschonden, vooral vanuit Israëlische kant, waarbij ook veel doden zijn gevallen in Zuid-Libanon. We zullen moeten afwachten hoe de komende uren en dagen gaan verlopen. De sfeer is hier een mengsel van opluchting en nervositeit want niemand die er aan twijfelt: het wordt nog flink lastig allemaal."

Toen Israël en de VS eind februari begonnen met de aanvallen op Iran, nam Hezbollah ook weer doelen in Israël onder vuur. Dat gebeurde nadat de Iraanse ayatollah Khamenei was gedood. Hezbollah is een bondgenoot van Iran.

Israël voerde in reactie de afgelopen weken zware aanvallen uit op Libanon, waarbij ook wijken in hoofdstad Beiroet aanhoudend werden bestookt. Die aanvallen bleven doorgaan, ook nadat er een staakt-het-vuren was afgesproken met Iran. Volgens Israël viel Libanon niet onder de afspraken, terwijl dit volgens bemiddelaar Pakistan wel zo was.

Een groot deel van Zuid-Libanon is door de aanvallen in puin gelegd. Sinds het begin van de oorlog zijn zeker 2200 mensen in Libanon gedood, volgens de Libanese autoriteiten. Ruim een miljoen mensen zijn ontheemd geraakt.

Internationale reacties

De Pakistaanse premier Sharif heeft verheugd gereageerd op de wapenstilstand. Volgens hem kwam die tot stand dankzij "moedige en vernuftige diplomatieke inspanningen" van Trump.

De Franse president Macron schrijft op X bezorgd te zijn dat het staakt-het-vuren al ondermijnd wordt door "de voortzetting van militaire operaties". Hezbollah moet afstand doen van zijn wapens en Israël moet de Libanese soevereiniteit respecteren, aldus Macron.

De Libanese regering stemde vorig jaar in met een Amerikaans plan om Hezbollah te ontwapenen. Via politieke en economische prikkels zouden de Hezbollah-strijders ervan overtuigd moeten worden hun wapens in te leveren. Tot nu toe is dat niet gelukt. Het Libanese leger is te zwak om de ontwapening van Hezbollah militair af te dwingen