NOS Nieuws - Algemeen

Hij heeft zijn nieuwe Pro-trui al klaarliggen, de Maastrichtse GroenLinks-fractievoorzitter Luc Callemeijn. Straks, op pad naar de Brabanthallen voor een "toch wel historisch congres", trekt hij hem ook zeker aan. De Oldenzaalse PvdA-fractievoorzitter Nick Kramer heeft zo'n trui nog niet en hij reist ook niet af naar Den Bosch.

Wat beiden gemeen hebben: ze blijven na vandaag allebei gewoon nog vier jaar fractievoorzitter voor ieder hun eigen partij, ook als de fusie vanmiddag een feit is en de partijen samen verdergaan als Pro.

Na 36 jaar GroenLinks en 80 jaar PvdA in het Nederlandse politieke landschap verdwijnen de partijen van het grote toneel, maar dus nog niet helemaal. Dat het in een paar gemeenten niet lukte om het landelijke fusieproces bij te benen, heeft soms principiële maar veelal praktische oorzaken.

In een stuk of tien gemeenten, waaronder Maastricht, Nijmegen, Oldenzaal, Winterswijk, Hengelo en Amsterdam, deden GroenLinks en PvdA nog afzonderlijk aan de verkiezingen mee en worden ze geen Pro. In Amsterdam stonden de twee partijen ook afzonderlijk op het stembiljet, maar vormen ze wel één fractie.

'Tempo te hoog'

In Amsterdam was er lang verzet vanuit GroenLinks. Waar fuseren op veel plekken meer kans zou geven om de grootste te worden, was dat in Amsterdam anders. PvdA en GroenLinks zijn daar van oudsher groot. Ze waren er soms juist concurrenten, waarbij ideologische verschillen extra benadrukt werden.

Dat was op meer plaatsen zo. Toen de gesprekken over samenwerking in Maastricht in 2024 begonnen, stond niet iedereen enthousiast te juichen. Het ging veel over de cultuurverschillen en ideologie, maar gaandeweg groeiden leden er steeds meer in. "Alleen ging het wat te snel", zegt Luc Callemeijn. Er is bewust voor gekozen de komende vier jaar nog afzonderlijk de gemeenteraad in te gaan. Het doel over vier jaar samen verder te gaan is er, maar daar "nemen ze nog even de tijd voor".

Ook in Winterswijk en Oldenzaal hopen ze bij de volgende verkiezingen één partij te zijn. "Maar er is nog veel werk aan de winkel om twee zo gewortelde partijen met leden ineen te schuiven", zegt Ubel Zuiderveld, secretaris van de PvdA in Winterswijk. Het lukte niet op tijd voor de verkiezingen. Zuiderveld verwacht geen problemen als de landelijke partij al wel Pro heet.

'Vuist tegen rechts'

Spannend voor het nieuwe Pro is wel hoe het Europees verder moet. GroenLinks is nu aangesloten bij de Groenen en de PvdA bij de Sociaaldemocraten. Volgens de regels van het Europees Parlement mag een partij niet bij twee verschillende Europese fracties horen. Uiteindelijk zal Pro moeten kiezen. De leden stemmen daar vandaag nog niet over. Er komt eerst een raadpleging, in het najaar wordt er gestemd.

Deze Europese hobbel moet de nieuwe fusiepartij nog nemen en is symbolisch voor de verschillen die er nog altijd zijn. "Dat ze in Den-Haag verschillen willen overbruggen om een groot links blok te vormen, begrijpen we zeker. Voor de verkiezingen zeiden we nog: dit is geen Den Haag, dit is Oldenzaal en we kiezen ons eigen pad, maar die luxe kan links zich niet meer permitteren", zegt de Oldenzaalse Nick Kramer.

Veel leden zijn nu dubbellid, maar Kramer ziet dat de PvdA'ers van oudsher wat meer op arbeid en de sociale democratie zitten en de GroenLinksers meer op duurzaamheid. Na de verkiezingen, waarbij Kramer rechtse en radicaal-rechtse partijen winst zag boeken, zag hij het denkproces bij de leden versnellen. "Je hoort nu vaker dat mensen een vuist willen maken tegen rechts, en de fusie daarbij als middel zien."

"Tegelijkertijd heeft het ook iets verdrietigs te constateren dat door de veranderende situatie in de wereld en de polarisatie zoiets nodig is", zegt Kramer. "Het liefst fuseer je omdat de bedoeling van beide partijen overeenkomt en niet omdat er sprake is van externe krachten."

De komende vier jaar nemen ze in Oldenzaal nog even de tijd om rustig naar elkaar toe te groeien, zegt Kramer, die het congres vandaag overslaat omdat hij in zijn eigen gemeente nog veel te doen heeft. Alhoewel hij zelf nog jong is, begrijpt hij ook dat het verdwijnen van de PvdA na tachtig jaar bij velen "pijn doet". Maar uiteindelijk, zegt Kramer, "gaat nog jaren de internationale zingen in rode hesjes ons land ook niet redden".

In de Italiaanse Alpen zijn drie bergbeklimmers om het leven gekomen, meldt het Italiaanse persbureau Ansa. Dat gebeurde bij een beklimming van de Gran Paradiso.

Het drietal was gisterochtend vroeg op pad gegaan om de top van de ruim 4000 meter hoge berg te bereiken. Toen ze 's avonds nog niet terug waren, werd er alarm geslagen.

Dankzij de gps-zender die een van hen bij zich had, werden hun lichamen gevonden. Reddingswerkers vlogen per helikopter naar de plek waar voor het laatst een signaal werd afgegeven.

De autoriteiten denken dat een van de Italiaanse klimmers is gevallen en daarbij de twee anderen aan een touw heeft meegesleurd.

De beklimming geldt als vrij moeilijk. De tocht vereist een goede fysieke conditie, technische vaardigheden en kennis van het gebied.

President Trump zegt dat de leider van de Venezolaanse drugsbende Tren de Aragua is gedood door de Verenigde Staten. Het gaat om de 42-jarige Héctor Rusthenford Guerrero Flores, die beter bekendstaat onder zijn alias Niño Guerrero.

Details over waar of wanneer de aanval plaatsvond geeft Trump niet. Wel plaatst hij een video op zijn socialemediaplatform Truth Social. Daarop is een gebouw van bovenaf te zien, gevolgd door een explosie. "Deze actie werd nauw gecoördineerd met onze vrienden in Venezuela, met wie we zeer goed samenwerken", aldus Trump.

Hij noemt Tren de Aragua een van de meest bloeddorstige terroristische organisaties ter wereld. Hij stelt dat met deze operatie gerechtigheid is gebracht voor slachtoffers van de organisatie en hun families.

Terroristische organisatie

Tren de Aragua is tien jaar geleden ontstaan in een Venezolaanse gevangenis in de centrale deelstaat Aragua en heeft zich ontwikkeld tot een crimineel netwerk dat in meerdere landen actief is.

Kort na Trumps aantreden heeft de VS Tren de Aragua aangemerkt als buitenlandse terroristische organisatie. Sindsdien voerde het land tientallen aanvallen uit op veronderstelde drugsboten in de Caribische Zee en de Stille Oceaan. Daarbij zijn meer dan 200 mensen gedood.

Trump heeft herhaaldelijk beweerd dat Maduro banden heeft met Tren de Aragua, maar daar is geen bewijs voor. De VS ontvoerde Maduro in januari uit Venezuela om terecht te staan voor drugsaanklachten.

Ontsnapt uit gevangenis

Bendeleider Niño Guerrero zat een jarenlange gevangenisstraf uit voor onder meer drugshandel. De gevangenis waar hij vastzat kwam in opspraak omdat gevangenen daar de macht hadden. Zo leefde Guerrero als een koning en leek het meer op een luxeoord, met een zwembad en zelfs een dierentuin.

Tijdens een dodelijke gevangenenopstand in 2023 wist de crimineel te ontsnappen. 11.000 militairen en politieagenten werden ingezet om de gevangenis weer onder controle te krijgen.

Guerrero was sindsdien spoorloos. In heel Zuid-Amerika werd tevergeefs naar hem gezocht, tot nu.

De overname van Warner Bros. Discovery door Paramount Skydance is een stap dichterbij gekomen. Het Amerikaanse ministerie van Justitie ziet na onderzoek geen bezwaren tegen de megadeal. Volgens de mededingingsautoriteit zal de concurrentie juist toenemen, wat voordelen kan opleveren voor consumenten.

Volgens de betrokken bedrijven zal de overname consumenten toegang geven tot meer content. Maar critici, onder wie acteurs en schrijvers, zeggen dat de deal zal leiden tot ontslagen en minder nieuwe producties.

Paramount kondigde eind februari aan dat het Warner Bros. voor 110 miljard dollar koopt. Daarmee troefde het bedrijf streamingdienst Netflix af, die ook interesse had.

Warner Bros. is eigenaar van tv-zenders CNN, Eurosport en Discovery Channel. Het bedrijf is daarnaast bekend van filmreeksen als Harry Potter, The Lord of the Rings en The Matrix en behoort tot de grootste filmstudio's ter wereld. Ook is het mediabedrijf eigenaar van streamingdienst HBO Max, bekend van series als Game of Thrones.

Paramount bezit onder meer MTV en Nickelodeon en is mede-eigenaar van streamingdienst SkyShowtime. Het bedrijf is daarnaast bekend van films als Titanic, Shrek en Gladiator en van filmreeksen als Transformers, Mission: Impossible en Star Trek.

Trump

Als de overname doorgaat, komt nieuwszender CNN ook in handen van Paramount, dat geleid wordt door David Ellison. Hij is de zoon van techmiljardair Larry Ellison, die op zijn beurt weer nauwe banden heeft met president Trump.

Trump heeft CNN herhaaldelijk fel bekritiseerd vanwege de kritische berichtgeving over hem. Eind vorig jaar zei hij dat het wenselijk zou zijn als de nieuwszender zou worden verkocht aan Paramount. Eerder noemde hij de leiding van CNN corrupt en incompetent.

Hoewel de mededingingsautoriteit nu heeft aangegeven geen bezwaren te hebben, wordt de overname nog steeds onderzocht door andere toezichthouders. Zo moet de Europese Commissie de deal nog beoordelen voordat die definitief kan doorgaan. De EU wil uiterlijk begin volgende maand uitsluitsel geven.

Schoenontwerper Jan Jansen is op 85-jarige leeftijd overleden, meldt een vriend van de familie aan persbureau ANP. Jansen stond bekend als een van de meest vernieuwende modeontwerpers en ontving daarvoor verscheidene prijzen.

Zijn schoenen werden nationaal en internationaal geroemd. Ze vielen op door hun materialen, kleuren en ontwerpen.

Jan Jansen werd in 1941 geboren in Nijmegen. Zijn vader werkte in een schoenenfabriek. Daar zette de ontwerper zijn eerste stappen in het vak.

Op zijn negentiende ontwierp hij zijn eerste schoen, die hij 'Me' noemde. In 1964 opende hij een klein atelier in Amsterdam waar hij schoenen met de hand maakte. Daarna groeide hij uit tot een van de beroemdste Nederlandse schoenenontwerpers met creaties zoals de Bamboeschoen, waarbij hij bamboe gebruikte in de hak. Die schoen was zijn favoriet omdat hij in 1973 daarmee de wereldpers haalde.

Gekopieerd

Jansens grote inspiratiebron was zijn vrouw en muze Tonny. Over haar zei hij: "Originaliteit is mijn kracht, ik werk altijd op mijn intuïtie. Maar Tonny, die ziet precies welke ontwerpen het goed gaan doen in de markt."

Jansens schoenen waren ook commercieel een succes. Dat had ook een keerzijde, want veel van zijn ontwerpen werden gekopieerd door grote modehuizen. "Ik ben misschien wel de meest gekopieerde schoenenontwerper ter wereld", zei Jansen in een interview. De 'Woody', de moderne variant op de Nederlandse klompschoen, is volgens hem de meeste gekopieerde schoen ter wereld.

Volgens de Nederlandse ontwerper moeten schoenen niet alleen mooi zijn, maar ook functioneel. "Op een schoen moet je kunnen lopen. Binnen die beperking probeer ik altijd om iets te maken dat nog nooit door iemand anders is gedaan", staat op zijn site.

Vijf jaar geleden werd er een tentoonstelling gehouden in Museum Jan in Amstelveen over de carrière van Jansen, die ruim zestig jaar besloeg. In die tijd ontwierp hij ruim 4000 schoenen.

Jan Jansen overleed thuis in Amsterdam aan de gevolgen van kanker.

Onder het puin van het gebouw in Amsterdam waar gisternacht een zware explosie was, zijn geen slachtoffers gevonden. Volgens de brandweer is de zoektocht naar mogelijke slachtoffers inmiddels beëindigd.

Ook is er geen gevaar meer voor nieuwe explosies. De politie hervat in de ochtend het onderzoek naar het incident.

Hulpdiensten waren de afgelopen dag urenlang bezig met het gecontroleerd slopen van delen van het gebouw. Daarbij werd rekening gehouden met de mogelijkheid dat zich nog mensen onder het puin bevonden. Ook waren er meldingen dat er mogelijk explosieven lagen.

Flatbewoners nog niet terug

Rond middernacht was er een zware explosie bij het gebouw in Amsterdam Nieuw-West waar ook een sportschool is gevestigd. Kort daarna brak brand uit en stortte een deel van het gebouw in. Honderden omwonenden werden uit voorzorg geëvacueerd.

Bewoners van de flat naast het getroffen gebouw kunnen ook vannacht nog niet terug naar huis. Voor hen is opvang geregeld in een hotel.

Het Parool meldt dat het scenario dat tieners en twintigers explosieven aan het maken waren in een kelderbox "zeer serieus" wordt genomen door de politie. De politie heeft meerdere mensen aangehouden na de explosie. Waarvoor die zijn aangehouden, is niet bekendgemaakt. Ook is een aantal auto's in beslag genomen.

Deze man had een fysiopraktijk in de sportschool. Hij reageert emotioneel op de gebeurtenissen:

De vrouw die als inspiratie diende voor het wereldberoemde Disney-personage Tinkelbel is overleden. De Amerikaanse Margaret Kerry overleed op 97-jarige leeftijd aan longkanker. Dat melden woordvoerders van haar bedrijf op Facebook.

De 24-jarige Kerry stond in 1953 model voor het tekenfilmpersonage Tinker Bell in de Disney tekenfilm Peter Pan. De film is gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk en gaat over een jongen die nooit volwassen wil worden. Het elfje Tinker Bell is zijn maatje.

Iconisch Disney-personage

Kerry kwam in beeld toen zij auditie deed voor de rol. Negen maanden lang filmde Disney haar bewegingen, reacties en gebaren. Die verwerkte de beroemde animator Marc Davis vervolgens met de hand tot het groene elfje Tinker Bell zoals we haar kennen uit de film.

Ook het karakter van Tinker Bell werd op Kerry gebaseerd. Zo was Kerry een danseres, wat duidelijk te zien is in de gedragingen van het elfje.

Tinker Bell groeide uit tot een van de meest iconische Disney-personages. Hoewel oorspronkelijk bedoeld als bijrol in Peter Pan, werden er later zeker zes films over haar gemaakt. Ook al was ze minder bekend dan Disney's officiële mascotte Mickey Mouse, ook Tinker Bell wordt beschouwd als (onofficiële) mascotte van het bedrijf.

Het is niet bekend hoeveel Kerry aan de film heeft verdiend.

Band met elfjesstof

Margaret Kerry speelde ze daarna in verschillende Amerikaanse televisieseries die buiten de VS weinig bekendheid kregen. Tijdens haar hele carrière bleef de band met het groene elfje bestaan.

Zo noemde ze haar bedrijf Tinker Bell Talks. In een webshop verkocht ze Tinker Bell producten, zoals posters en moederdagpakketten. In 2016 publiceerde ze de autobiografie Tinker Bell Talks: Tales of a Pixie Dusted Life.

Over Tinker Bell zei ze in 2025 tegen het Amerikaanse lifestyle magazine Wilma: "Ze is geweldig. We gaan allebei het leven tegemoet met geloof, vertrouwen en elfjesstof."

Beter op elkaar afgestemde asielprocedures binnen de EU, een eerlijke verdeling van asielzoekers en minder vluchtelingen die de oversteek naar Europa wagen: de verwachtingen van het EU-migratiepact zijn hooggespannen. Vandaag zijn de nieuwe regels ingegaan, maar Griekenland, een van de landen waar asielzoekers de EU binnenkomen, gaat nu al een stap verder.

Mensen van wie de asielaanvraag wordt afgewezen, moeten zelf binnen twee weken het land verlaten. Zo niet, dan zijn ze illegaal in het land en kunnen ze worden vastgezet.

Het gaat dan niet alleen om tijdelijke detentie in afwachting van uitzetting naar het land van herkomst, zoals afgesproken in het migratiepact. In Griekenland kunnen afgewezen asielzoekers sinds september worden aangeklaagd wegens illegale grensoverschrijding en illegaal verblijf. Daarop staat volgens de nieuwe wet maximaal vijf jaar gevangenisstraf.

Honderden opgepakt

De eerste 750 mensen zijn inmiddels al volgens de nieuwe regels opgepakt, meldt minister Thanos Plevris van Migratie. Op Lesbos bijvoorbeeld worden mensen van hun bed gelicht of bij de asieldienst meegenomen door de politie, direct nadat ze hun tweede en definitieve afwijzing te horen hebben gekregen.

"Ik ben heel bang om in de gevangenis te belanden. Ik heb in Turkije al drie maanden vastgezeten", vertelt een 31-jarige man even buiten kamp Mavrovouni op Lesbos. Hij verblijft hier sinds september, naar eigen zeggen op de vlucht voor geweld in Senegal.

Zijn land geldt voor de Griekse autoriteiten als veilig en enkele dagen terug is zijn asielaanvraag voor de tweede keer afgewezen. Dat betekent dat hij nu elk moment kan worden opgepakt en vastgezet. Een vriend van hem die ook niet mag blijven, zit sinds een paar dagen achter de tralies.

Trauma's

Dit soort situaties komt steeds vaker voor en leidt tot een sterke toename van psychische problemen bij mensen in het kamp, merken hulpverleners. "Nachtmerries, paniekaanvallen, zware depressies", somt psycholoog Nolwenn Dierck op. Ze werkt in het kamp voor de Nederlandse Stichting Bootvluchteling, die medische en psychosociale hulp biedt aan de vluchtelingen.

"En wat we nog het meeste zien: zelfmoordgedachten. Zelfs van ouders van kinderen die de zee in willen lopen, omdat ze geen uitweg zien." Vaak speelt een rol dat ze al eerder hebben vastgezeten, bijvoorbeeld in hun eigen land of in Turkije of ze hebben andere trauma's. De angst om weer vast te komen zitten, verergert dat oude zeer.

De strenge regels ademen het harde Griekse migratiebeleid. Dat bestaat verder onder meer uit hoge hekken, aan de grens met Turkije bijvoorbeeld en rondom de kampen, met grote rollen prikkeldraad erbovenop, zodat ze meer op gevangenissen lijken dan op open opvanglocaties. Ook het op zee met geweld terugduwen van bootjes met vluchtelingen past in het beeld. Het wordt door Athene ontkend, maar bewezen geacht door onder meer Europese rechters.

Afschrikking

Griekenland lijkt vooral in te zetten op afschrikking. Het is niet zo dat het land niets in het migratiepact ziet. "Dit is de eerste keer dat er een gemeenschappelijk Europees asielbeleid komt, waarbij landen waar veel asielzoekers aankomen solidair zijn met landen waar ze naartoe willen en andersom", zegt minister Thanos Plevris van Migratie.

Tegelijkertijd is een van de peilers van het pact, de gedwongen terugkeer van afgewezen asielzoekers, nog niet geregeld. Ook is onduidelijk of het landen als Griekenland gaat lukken asielverzoeken snel af te handelen. Plevris: "De eerste maanden zullen moeilijk zijn, voor veel landen. Ik verwacht een opstartfase tot de winter."

De regering wacht dat liever niet af en gaat dus op eigen houtje al verder. "De boodschap is: kom niet naar Griekenland. Als je in aanmerking komt voor asiel, krijg je bescherming, maar voor de meerderheid geldt dat niet. Voor hen is er geen hoop om in Griekenland te blijven of verder Europa in te gaan. Langzaam beginnen mensen te begrijpen dat een illegaal verblijf betekent dat je je vrijheid verliest."

Vrijwillig vertrekken

De enige manier om als afgewezen asielzoeker te voorkomen dat je vast komt te zitten, is 'vrijwillig' vertrek aanvragen. Volgens Plevris hebben inmiddels 400 van de 750 opgepakte mensen dat gedaan.

Voor de gevluchte man op Lesbos is dat geen optie. "Ik ben weggegaan uit Senegal om mijn leven te redden. Mijn vader is vermoord, mijn moeder is vermoord, ze hebben mijn zoon ontvoerd en van mijn vrouw weet ik niet of ze nog leeft. Als ik daar eenmaal terug ben, zullen ze ook mij vermoorden."

Wat staat er in het migratiepact? In deze video leggen we het uit:

In Frankrijk is het 11-jarige meisje Lyhanna begraven dat twee weken geleden vermoord werd teruggevonden in een graansilo.

De moord op Lyhanna veroorzaakte een golf van afschuw in Frankrijk, vooral nadat bekend was geworden dat tegen de verdachte, de 41-jarige Jérôme Barella, al eerder aangifte was gedaan vanwege herhaaldelijk seksueel misbruik van een meisje van 10.

Uit medisch onderzoek bleek dat de aantijgingen van het meisje klopten, maar justitie deed negen maanden niets, er werd zelfs geen contact opgenomen met Barella. Voorafgaand aan de aangifte was hij volgens Franse media al betrokken geweest bij drie andere gevallen van seksueel misbruik.

De Franse krant Le Monde meldt dat ook de Amerikaanse autoriteiten de politie hadden gewaarschuwd dat Barella mogelijk online beelden bekeek van kindermisbruik. Dat zou in 2023 zijn gebeurd. De beschuldiging werd als "zwak" beoordeeld en er werd verder geen actie ondernomen.

Familie ook beschuldigd

Ook anderen binnen de familie van Barella zijn beschuldigd van seksueel misbruik. Woensdag is een onderzoek gestart naar zijn broer Yannick. Hij wordt verdacht van verkrachting; twee vrouwen hebben aangifte tegen hem gedaan. Een van hen was minderjarig toen ze werd misbruikt, de andere vrouw is zijn ex-partner.

Ook Barella's 71-jarige vader Joël is beschuldigd van seksueel misbruik, door een kleindochter van zijn toenmalige partner. Na acht jaar werd hij vrijgesproken in deze zaak wegens gebrek aan bewijs. Ook de zus van deze kleindochter diende een klacht tegen hem in, maar die zaak werd na een vooronderzoek zonder verdere actie gesloten.

Er is veel kritiek op het rechtssysteem in Frankrijk. Veel Fransen vinden het onbegrijpelijk dat dit heeft kunnen gebeuren.

Blunders van justitie

Minister Darmanin van Justitie zegt dat de blunders niet het gevolg zijn van een gebrek aan middelen of mankracht, maar van "niet de juiste prioriteit geven aan wat duidelijk een ernstige zaak was". Hij wil dat nu alle 70.000 zaken die te maken hebben met seksueel misbruik of verkrachting zo snel mogelijk worden behandeld.

Premier Lecornu zegt dat hij de gevangenisstraffen voor kinderverkrachters zwaarder wil maken en een tijdslimiet wil stellen aan onderzoeken na een beschuldiging van seksueel misbruik van minderjarigen.

Actiegroepen vinden dat niet genoeg. Ze willen een nieuwe wet die seksueel geweld tegen kinderen en vrouwen regelt. Ze hebben aangekondigd iedere maandag te protesteren voor rechtbanken in het hele land, net zo lang tot die wet er is.

De Nederlandse voorzitter van een tempel in Waalwijk heeft in Bangkok een belangrijke boeddhistische onderscheiding gekregen. Daarmee lijkt een einde te zijn gekomen aan een geschil over de financiën van de boeddhistische tempel. Dat geschil liep zo ver op dat de voorzitter zwart werd gemaakt op de Thaise televisie en dat de ambassade in Den Haag aandrong op zijn aftreden.

Voorzitter Toine van Beek en andere bestuursleden verdachten in 2022 een monnik van de tempel van het doorsluizen van geld naar bankrekeningen in Thailand. Het zou gaan om ruim twee ton. De beschuldigingen leidden tot negatieve reacties binnen de gemeenschap. Via sociale media werden daarna geruchten over Van Beek verspreid.

Volgens de geruchten zou Van Beek, die is getrouwd met een Thaise vrouw, de Buddharama tempel willen doorverkopen voor een miljoenenbedrag. De gemoederen liepen zo hoog op dat verschillende nieuwsprogramma's op de Thaise televisie er aandacht aan besteedden.

De kwestie rond Van Beek op de Thaise televisie in 2024:

Van Beek spande rechtszaken aan in zowel Nederland als Thailand om de smaad en laster te stoppen. "Bij een van de rechtszaken in Thailand heeft de rechter een indringend gesprek gehad met de lasteraars. Daarna is het lasteren gestopt en heb ik de rechtszaak ingetrokken", zegt Van Beek nu tegen Omroep Brabant.

Hoewel het nooit precies duidelijk is geworden waar de twee ton is gebleven en er nooit iemand is veroordeeld, steekt Thailand jaren later min of meer de hand in eigen boezem door het optreden van Van Beek te prijzen.

'Een behoorlijke eer'

De voorzitter kreeg naar eigen zeggen "de hoogste boeddhistische onderscheiding die je kan krijgen" voor zijn inzet voor het boeddhisme. "Het is een behoorlijke eer en was een hele belevenis om die onderscheiding te krijgen", vertelt Van Beek. Volgens hem waren ongeveer 2500 mensen genomineerd, maar ontvingen minder dan 200 mensen de onderscheiding.

Op de vraag of de tempel nog iets heeft teruggezien van het geld dat is verdwenen, zegt de voorzitter: "Het is heel moeilijk om daar iets aan te doen. We hebben ons verlies genomen en zijn doorgegaan, maar zoals boeddhisten zeggen: hij krijgt zijn karma nog wel."

Inwoners van Dordrecht, Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht krijgen het advies om de komende drie dagen hun water eerst te koken voordat ze het gebruiken om te drinken, koken of om tanden te poetsen. Bij een controle is in het drinkwater een E.coli-bacterie gevonden, meldt de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid.

Door het water drie minuten te koken verdwijnen de bacteriën die eventueel in de leidingen terecht zijn gekomen.

E.coli is een bacterie die van nature voorkomt in de darmen van mensen en dieren. Bij besmet voedsel of water kan de darmbacterie leiden tot maag- en darmklachten. Mensen met een lagere weerstand kunnen daar flink ziek van worden.

Het kookadvies geldt tot is aangetoond dat het kraanwater weer volledig betrouwbaar is. De drie gemeenten hebben samen zo'n 200.000 inwoners.

Drukte in de supermarkt vanwege het kookadvies:

Sommige inwoners van Dordrecht probeerden kort voor sluitingstijd van de winkels nog snel flessenwater te kopen, schrijft RTV Dordrecht. In een van de supermarkten was het water binnen drie kwartier tijd op, aldus de omroep.

Paus Leo wilde na zijn bezoek aan Spanje vanmiddag vanaf Tenerife weer terugvliegen naar Rome, maar zijn gehuurde vliegtuig van Iberia kampte met technische problemen. De paus was al aan boord gegaan, maar moest het toestel weer verlaten, net als de andere passagiers.

De Spaanse koning Felipe had kort daarvoor afscheid genomen van de paus en escorteerde hem terug naar de terminal. Vervolgens bood hij paus Leo een ander vliegtuig aan voor de terugreis.

De Spaanse regering meldt dat het gaat om een vliegtuig van de luchtmacht dat door de koning wordt gebruikt. Het wordt vanavond om 23.00 uur in Rome verwacht.

Motor wilde niet starten

Iberia meldt dat de motor van het vliegtuig niet wilde starten en dat er een ander vliegtuig is gestuurd voor de passagiers die met de paus meereisden, zoals personeel van het Vaticaan en journalisten.

De paus deed de afgelopen dagen onder meer Madrid, Barcelona en de Canarische eilanden aan. Bij dat laatste bezoek lag de focus op migratie, een belangrijk thema in de Spaanse politiek de afgelopen maanden.

Was er genoeg oog voor de sociaal-maatschappelijk gevolgen van de coronamaatregelen? Dat was deze week een belangrijke vraag bij de verhoren van de parlementaire commissie. Scholen en horeca gingen dicht om verspreiding te voorkomen, met als neveneffect eenzaamheid en leerachterstanden.

Daar had het kabinet oog voor, zei de laatste getuige van deze week, oud-premier Mark Rutte. "Vanaf het begin" was er de "volle aandacht" voor de gevolgen voor Nederlanders, die thuis moesten werken of hun familie in een verzorgingshuis niet konden bezoeken. Toch was niet iedereen daar deze week van overtuigd.

Dick Schoof, ook oud-premier, maar uitgenodigd omdat hij tijdens de pandemie topambtenaar was bij Justitie, zei dat het wel heel complex was om maatschappelijke gevolgen mee te wegen. "Het sluiten van het onderwijs, niet kunnen sporten, effect op het verenigingsleven: iedereen voelde dat wel, maar de vraag was hoe je dit kon meewegen."

Want aan de andere kant stond het aantal beschikbare IC-bedden en de zogenoemde R-waarde van het virus, waarmee de besmettingsgraad werd gemeten. Keiharde getallen dus. "Het was ingewikkeld om de sluiting van de scholen in dezelfde harde cijfers te meten", zei Schoof. "Een worsteling voor ons allemaal."

Evangelie en evenwichtsbalk

Het beschermen van kwetsbaren, inzicht hebben in de verspreiding van het virus en het voorkomen van overbelasting in de zorg werden bijna meteen aangemerkt als officiële doelen, die terugkwamen in allerlei documenten. Beperking van de impact van de maatregelen was aanvankelijk geen officieel doel, dat werd pas een jaar later toegevoegd.

Waarom toen pas, vroeg de commissie bij herhaling aan Rutte, die eindverantwoordelijk was. "Die doelen waren niet het evangelie", wuifde hij de vragen weg. En de sociaal-maatschappelijk gevolgen waren heus "totaal mede-leidend". Rutte sprak meermaals van een "evenwichtsbalk" bij het maken van beleid.

Topambtenaar Mark Roscam Abbing was in die tijd bezig met dit vraagstuk. Zijn taak was om een langetermijnvisie te ontwikkelen en aandacht geven aan de sociaal-maatschappelijke factoren. In de praktijk kwam daar aanvankelijk niet veel van terecht, omdat het virus roet in het eten gooide. "Het perspectief werd elke keer ingehaald door een nieuwe crisis", zei Schoof.

Duidelijke rode lijn

Toch bestreed Roscam Abbing het beeld dat er te weinig aandacht is geweest voor de gevolgen. "Dat was echt niet mijn ervaring", zei hij maandag tegen de coronacommissie. "Het was alleen heel moeilijk."

Volgens de ambtenaar, die bij veel topoverleggen zat, had Rutte een harde grens aangegeven: hij wilde niet dat er mensen zouden stikken doordat er geen plek was om beademd te worden op een intensive care. "Dat was een duidelijke rode lijn, die hij in meerdere overleggen heeft herhaald."

Dat van die "rode lijn" kon Rutte zich niet herinneren, maar wel dat de zorg topprioriteit was. In het begin van de crisis raakte de zorg in het Italiaanse Bergamo overbelast en die beelden kwamen binnen "als een mokerslag", herinnerde oud-premier zich.

Code zwart

Het ging in die tijd over 'code zwart'. Dat betekent dat niet iedereen meer geholpen kan worden en dat er dus moet worden gekozen tussen patiënten. "Op een gegeven moment kwam ik erachter dat het aan de minister was om code zwart uit te roepen", vertelde oud-zorgminister Tamara van Ark. "Toen wilde ik dat eerst oefenen, want het is een loodzwaar besluit."

Artsen zelf vonden dat in de keuze moest meewegen welke leeftijd patiënten hadden. Het kabinet was het daar niet mee eens en wilde een lotingsysteem invoeren. Na druk vanuit de Kamer schaarde het zich toch achter het standpunt van de artsen. Uiteindelijk kwam het net niet zo ver. Rutte: "We zijn door het oog van de naald gekropen."

In het voorjaar van 2021 leek het iets beter te gaan met het aantal coronabesmettingen. Het kabinet voelde druk om de lockdown te versoepelen, maar oud-minister Van Ark kreeg nog altijd "noodkreten" vanuit de zorg.

Er was toen veel discussie, herinnerde Van Ark zich. Uiteindelijk besloot het kabinet na een "open uitwisseling" om niet te versoepelen. De oud-minister zegt dat ze zich naderhand wel heeft afgevraagd of dat nou de goede beslissing was. "Het was een enorm dilemma", zei ze tegen de coronacommissie. "Kijkend naar de urgentie die er lag, was de ruimte er uiteindelijk niet."

Oud-minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees beaamde dat in zijn verhoor. "Als we zagen dat de situatie slechter werd, was er ook geen discussie over dat we maatregelen moesten nemen om het virus in te dammen."

Dergelijke grote besluiten werden in die tijd genomen in de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing, vaak op dinsdag. In aanloop daarnaartoe waren er andere informele vertrouwelijke overleggen tussen een beperkte groep betrokken ministers, ambtenaren en experts.

Daar zijn geen notulen van, dus hadden commissieleden er veel vragen over. Werd daar niet te veel voorgekookt? Rutte vindt van niet. Volgens hem had het Catshuisoverleg "een grote meerwaarde", omdat er zonder tijdsdruk toch gepraat kon worden over mogelijke maatregelen.

En andere betrokkenen kijken er ook met een goed gevoel op terug. "De vertrouwelijkheid van het Catshuis zorgde ervoor dat je van je hart geen moordkuil hoefde te maken", zei Koolmees. Als je niet informeel van gedachten kan wisselen "durven mensen geen domme ideeën meer te hebben", zei Roscam Abbing erover.

Duivels dilemma

Een maatregel waar in formele en informele overleggen veel over is gesproken was de avondklok. "Het was een duivels dilemma. Ik heb er veel buikpijn van gehad", aldus Koolmees.

En zoiets gold ook voor Hubert Bruls. De burgemeester van Nijmegen was in die tijd voorzitter van het Veiligheidsberaad van de 25 veiligheidsregio's. "Het was buitengewoon verregaand", aldus de burgemeester. "Je berooft mensen van een grondrecht zonder heel goed aan te tonen waarom." Toch werd de maatregel ingevoerd en meerdere keren verlengd.

Het hoe en waarom daarvan komt later aan bod; de commissie heeft een hele verhoorweek gereserveerd voor de avondklok. Maar nog niet volgende week, want dan komt "de impact op de zorg" aan bod. Onder anderen IC-baas Diederik Gommers en RIVM-modelleur Jacco Wallinga komen langs.

Lees hier het liveblog na van de afgelopen verhoorweek:

De corona-enquête is inmiddels alweer een paar weken op stoom en vrijdag werden twee voormalige premiers ondervraagd: Rutte en Schoof.
Schoof was in corona-tijd natuurlijk geen premier, maar was de hoogste ambtenaar, de secretaris-generaal, van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Politiek verslaggever Lars Geerts volgt de enquête en vertelt wat dit tot nog toe heeft opgeleverd.

Verder hebben Marleen en Joost het over het luchtalarm, Jos L., het dertigledendebat en de spraakmakende documentaire over Forum voor Democratie.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Voor de tweede keer in korte tijd is een groep wadlopers in de problemen gekomen bij Ameland. Ze werden overvallen door de vloed, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen Omrop Fryslân.

De kustwacht heeft een helikopter en drie reddingsboten ingezet om de tien wadlopers in veiligheid te brengen. Ze zijn allemaal uit het water gehaald en per helikopter naar het boothuis van de KNRM op het eiland gebracht. Bij het boothuis stonden onder meer ambulances en een traumahelikopter klaar.

De wadlopers zijn vermoeid en koud, meldt de brandweer:

Volgens de veiligheidsregio waren de weersomstandigheden op het wad slecht. Zo waaide het hard. Volgens woordvoerder Jan Willem Zwart is het nog niet duidelijk of de wadlopers een gids bij zich hadden.

32 wadlopers gered

Vorige maand kwam ook een groep wadlopers vast te zitten bij Ameland. Het ging om 32 mensen, onder wie vier gidsen. Ze werden tijdens een nachtelijke tocht overvallen door het hoge water en kregen onderkoelingsverschijnselen.

De kustwacht heeft geen verklaring waarom twee keer in korte tijd wadlopers in de problemen zijn geraakt.

Bemiddelaar Pakistan meldt dat Iran en de Verenigde Staten het eens zijn over de tekst van een vredesakkoord. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif schrijft op X dat nu met beide partijen wordt gewerkt aan volgende stappen. "Vrede is nog nooit zo dichtbij geweest als nu", aldus Sharif.

Vandaag plaatste de Iraanse minister Araghchi van Buitenlandse Zaken ook al een bericht op X met de boodschap dat een akkoord "dichterbij dan ooit" was. De Amerikaanse president Trump heeft dat bericht op zijn eigen socialemediakanalen gedeeld. Vanuit Iran kwamen gisteravond nog afhoudende berichten.

Over de tekst van de vredesdeal is officieel nog niets bekendgemaakt. Een anonieme Amerikaanse overheidsfunctionaris stelt tegenover persbureau Reuters dat met de overeengekomen tekst de belangrijkste doelen van de regering-Trump behaald worden.

'Nucleair materiaal wordt vernietigd'

Volgens de functionaris zou in het akkoord staan dat de Straat van Hormuz wordt heropend en dat de VS de blokkade van Iraanse havens opheft. Ook zou het nucleaire materiaal waarover Iran beschikt worden vernietigd.

Iran zou in ruil daarvoor economisch beloond worden. Het gaat dan over het opheffen van de economische sancties tegen het land en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden.

Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er in Iran nog wordt gesproken over de voorwaarden van de deal, maar dat het overleg "in de afrondende fase" zit. De Iraanse staatstelevisie meldt dat het land pas over een nucleaire deal wil praten als de nu voorgestelde tekst eerst wordt geaccepteerd. Volgens Araghchi gaat de tekst in ieder geval over het heropenen van de Straat van Hormuz en "het beëindigen van conflicten aan verschillende fronten".

Dit weekend ondertekend?

Volgens Trump kan het akkoord dit weekend of maandag worden ondertekend. De Iraanse woordvoerder deed daar geen uitspraak over.

Zwitserland heeft alvast aangeboden gastland te zijn voor de ondertekening. Het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat het land "volop betrokken is" en in nauw contact staat met de Verenigde Staten en Iran. In internationale media is Genève genoemd als mogelijke plaats van handeling.

Trump heeft de afgelopen tijd vaak gezegd dat een deal met Iran in de lucht hing. Deze week voerden Iran en de VS en Israël echter nog aanvallen op elkaar uit, ook al geldt er sinds 7 april een bestand.

Israël is geen partij bij de deal tussen Iran en de VS. Wel heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisteravond met Trump gebeld over de inhoud van het akkoord, meldde zijn kantoor.

Het cruiseschip de Hondius is weer uitgevaren. Zaterdag vertrekt het schip met 132 passagiers en een arts vanuit Spitsbergen voor een achtdaagse tocht over de Noordelijke IJszee.

De Hondius was in mei groot in het nieuws toen er verschillende besmettingen met het hantavirus werden vastgesteld op het schip. Het gaat hierbij om een ernstige variant van het virus, waaraan gemiddeld 35 tot 50 procent van de besmette personen overlijdt. In totaal zijn drie passagiers overleden, onder wie twee Nederlanders.

Het schip heeft na terugkomst bijna drie weken in de Rotterdamse haven gelegen. Daar is het meerdere dagen intensief gereinigd door een gespecialiseerd bedrijf. Daarna is het door de GGD en deskundigen op het gebied van infectiepreventie schoon verklaard.

Geen grote veranderingen

Het schip heeft plaats voor 270 passagiers, maar dat zijn er deze reis dus maar 132. Volgens de woordvoerder van eigenaar Oceanwide Expeditions komt dat doordat een deel van de reis niet kon doorgaan door de meerdaagse reiniging in Rotterdam. Daarom hebben verschillende passagiers hun reis geannuleerd.

Komende reizen volgen het normale schema en de bezetting daarvan is volgens de woordvoerder als gebruikelijk.

Het bedrijf is in gesprek met onder andere het RIVM, de GGD en eigen medisch personeel over eventuele aanpassingen van het veiligheidsprotocol. Dan gaat het voornamelijk over tochten naar gebieden waar het hantavirus heerst. Bij de reis die nu op stapel staat is daar geen sprake van.

In het Zuiderpark in Apeldoorn is vandaag het Nationaal Monument Jeugdzorg met de titel De Erkenning onthuld. Het is het eerste landelijke monument voor mensen die tijdens hun verblijf in de jeugdzorg te maken kregen met mishandeling, misbruik of andere vormen van geweld.

De onthulling vond plaats zeven jaar na het rapport van de commissie-De Winter. Die commissie concludeerde in 2019 dat kinderen en jongeren in de Nederlandse jeugdzorg tussen 1945 en 2019 op grote schaal te maken hebben gehad met fysiek, psychisch en seksueel geweld.

Het monument is een van de officiële erkenningsmaatregelen die voortkomen uit de aanbevelingen van de commissie. De initiatiefnemers benadrukken dat het niet alleen gaat om erkenning van leed uit het verleden, maar ook om aandacht voor de veiligheid van kinderen die nu in de jeugdzorg verblijven.

Het monument bestaat uit het glaskunstwerk Vlam en Vleugels, ontworpen door Di Vetro Glaskunst. Daaromheen is een symbolisch pad aangelegd dat verwijst naar herstel, vertrouwen, veiligheid en de rechten van het kind.

Bij de onthullingsceremonie waren ervaringsdeskundigen, belangenorganisaties, hulpverleners en bestuurders aanwezig. De initiatiefnemers willen dat het monument een plek wordt voor erkenning, herdenking en bewustwording.

Volgens de betrokken organisaties blijft het onderwerp actueel. Zij wijzen op recente onderzoeken en publicaties waaruit blijkt dat jongeren nog altijd te maken kunnen krijgen met ingrijpende ervaringen binnen gesloten en residentiële jeugdzorg.

Tijdens de onthulling werd ook de bundel Stemmen van erkenning gepresenteerd, met persoonlijke verhalen van mensen die ervaring hebben met de jeugdzorg.

Na één dag op de beurs is het aandeel van technologiebedrijf SpaceX flink in waarde gestegen. De slotkoers stond op 161 dollar per aandeel toen de Nasdaq vanavond om 22.00 uur Nederlandse tijd sloot.

Met de stap naar de beurs heeft het bedrijf 75 miljard dollar opgehaald bij investeerders, waarmee het verreweg de grootste beursgang ooit is. In de loop van de eerste handelsdag ging de waarde van het aandeel heen en weer, maar eindigde toch met een waardestijging van 19 procent.

De verkoop van de aandelen betekent dat oprichter Elon Musk nog rijker wordt. Sterker nog, hij is nu de eerste biljonair ter wereld en heeft met SpaceX grote ambities op het vlak van ruimteraketten, kunstmatige intelligentie en satellieten.

Optimisme op eerste dag

"Zo'n zogenoemde 'pop', dat het goed gaat op de eerste dag, komt vaker voor bij een beursgang", zegt Esther Eiling, universitair hoofddocent finance aan de UvA. Optimisme kan een grote rol spelen, zegt ze. "Als je bijvoorbeeld kijkt naar het rendement op de eerste beursdag van Apple of Microsoft, dan was dat ook hoog."

Bekijk hier hoe de handel in SpaceX-aandelen begon:

Volgens veel experts is een aandeel van SpaceX eigenlijk veel minder waard dan de introductieprijs van 135 dollar. Desondanks klom de prijs in de loop van de beursdag omhoog.

Musks potentie

"Je kunt economisch berekenen hoeveel een bedrijf waard is en hoe duur een aandeel zou moeten zijn", zegt Tanja Artiga Gonzalez, onderzoeker finance en governance aan de VU. Maar andere waardevolle onderdelen van het bedrijf zijn moeilijk te becijferen. Bijvoorbeeld wat investeerders denken van het merk, de producten of de mensen achter een bedrijf.

"Je kunt zeggen wat je wil van Musk, maar veel investeerders geloven toch in zijn potentie. En hij heeft ook eerder laten zien dat hij iets groots kan maken van een extreem idee, zoals met Tesla."

Dat het goed ging op de eerste beursdag is een signaal: veel investeerders willen mede-eigenaar worden van SpaceX. De belangstelling voor de beursgang was zo groot dat de vraag het aantal beschikbare aandelen drie keer overtrof, zeggen bronnen van zakenkrant de Financial Times.

"Als iemand me had verteld dat dit zou gebeuren, dan had ik wel gevraagd wat diegene had gerookt, want ik dacht zelf dat dit bedrijf zou falen", zei Musk vanuit Texas toen de handel van start ging op Nasdaq.

Zo werd SpaceX de grootste speler in de ruimtevaart:

De beursgang van het ruimte- en internetbedrijf betekent niet dat Musk een biljoen dollar op de bank heeft. Het gaat hier om de geschatte waarde van alle bezittingen van de Zuid-Afrikaanse zakenman. Die bestaan voor een groot deel uit aandelen in één van zijn andere bedrijven, namelijk automaker Tesla.

Als Musk echt cash-biljonair wil worden, moet hij een flink deel van zijn aandelen in SpaceX verkopen. Volgens de regels van het bedrijf mag hij dat pas over een jaar doen.

Musk heeft nu een minderheid (42 procent) van de aandelen in SpaceX, maar houdt de controle over het bedrijf. Dat komt doordat hij in het bezit is van een type aandelen die zwaarder wegen als er gestemd wordt bij aandeelhoudersvergaderingen. Daardoor kan hij ook in de toekomst bepalen welke koers het bedrijf op gaat.

Meer kunstmatige intelligentie

Volgens beursanalisten moeten we nog een paar weken wachten voordat de koers van SpaceX zich stabiliseert.

Vrijdag was door deze enorme beursgang een historische dag op techbeurs Nasdaq en die kwam op een bijzonder moment. Binnenkort betreden ook Anthropic en OpenAI de beurs. Hun kunstmatige intelligentie-programma's Claude en ChatGPT zijn de grote concurrenten van Grok, het AI-programma van SpaceX.

"Hoe het gaat voor SpaceX op de beurs is een voorbode voor hoe de andere twee AI-bedrijven het zullen doen", zegt Tanja Artiga Gonzalez. Als investeerders trek hebben in het AI-bedrijf van Musk zullen ze ook wel trek hebben in andere AI-bedrijven, is de analyse. "Dan kun je verwachten dat meer geld die kant opgaat en dat ze hun belangen in andere branches verkopen."

Een flatbewoonster zit in de hotellobby in een badjas met panterprint en roze pantoffels aan. "Zit ik hier ineens in mijn nachtpon." Ze is een van de bewoners van de flat in Amsterdam-Osdorp die vannacht werd ontruimd na de explosie bij een sportschool. Samen met een buurvrouw zit ze aan een tafeltje te wachten tot haar zoon haar komt ophalen.

"Ik sliep gewoon en ineens stonden er brandweermannen naast mijn bed", vertelt de vrouw. Zij en haar buren uit het negen verdiepingen tellende flatgebouw zijn opgevangen in een hotel, omdat ze vanwege instortingsgevaar niet in hun huis mochten blijven.

Flatbewoonster Odette Luyando hoorde de "gigantische explosie" wel. "Ik zat meteen rechtop in bed." Ze dacht eerst aan een plofkraak. "Dat gebeurt wel vaker in Osdorp." Ze keek uit het raam en zag niks bijzonders, dus wilde alweer gaan liggen, zegt ze. "Totdat ik ineens heel veel geschreeuw en gegil hoorde en mensen die 'help' riepen."

Voor de deur van het hotel staat een groepje buren te roken. Een van hen vertelt hoe hij na de gigantische knal de galerij op rende. Daar keek hij naar het bijgebouw dat aan zijn flat vastzit, waarin een sportschool en kelderboxen zaten. Nu had een explosie een gapend gat achtergelaten aan drie kanten van het gebouw.

Hij twijfelde geen moment, rende naar beneden en ging naar binnen. "Het gezicht van iemand daar was verbrand en hij miste meerdere vingers", vertelt de man. "

Ik trok mijn trui uit, maakte de stof nat en legde het over zijn verbrandingen heen." Zo probeerde hij het slachtoffer te beschermen tegen het vuur, vertelt hij.

Deze man had een fysiopraktijk in de sportschool. Hij reageert emotioneel op de gebeurtenissen:

Vanaf de galerij zag ook Luyando dat het helemaal mis was. "De hele sportschool lag eruit." Er was "chaos en paniek", en "allemaal mensen die naar buiten aan het klauteren waren."

Een buurman vult aan: "We zagen dat er meer mensen binnen waren op de eerste verdieping. Toen hebben we een ladder neergezet zodat ze over het puin naar beneden konden klimmen."

Er is toen iemand achtergebleven die zwaargewond was aan zijn been, vertelt de man. "Ik ben bang dat hij dat been kwijt is." De flatbewoner en zijn buurman zeggen dat het slachtoffer "heel hard schreeuwde en gilde" totdat de hulpdiensten kwamen en hem meenamen. "Je bent dan echt in shock", vertelt de man over wat hij vannacht meemaakte.

Smeulende kleren uitgetrokken

Zijn buurvrouw Aissah Petronilia vraagt een vuurtje terwijl ze op de lege zakken van haar joggingpak klopt. "Ik heb niks bij me." De bewoonster is vannacht ook op de ramp afgerend. Een man was door de klap vanuit de sportschool op de eerste verdieping naar beneden gevallen. "Ik heb hem eruit getrokken", zegt ze.

"Ik heb zijn kleren uitgedaan, want die waren aan het smeulen", vertelt de vrouw. "Daarna heb ik mijn jas op hem gelegd om hem warm te houden." Hij en de andere slachtoffers zijn met ambulances meegenomen naar het ziekenhuis.

"De brandweer beukte alle deuren open", zegt een man. Ze hadden volgens hem geen tijd om aan te bellen of te kijken wie er al buiten stonden. "Mijn moeder en ik zijn meteen naar buiten gegaan", zegt hij. Hun katten waren nog binnen. "De dierenambulance heeft ze gelukkig gevangen."

Er komt weer een groepje buren naar buiten om een sigaretje te roken. Wat de oorzaak van explosie was, is nog niet bekend. "De wildste verhalen gaan rond", zegt een man. "Ik heb wel meerdere verhalen gehoord dat ze vier mensen hebben zien wegrennen", zegt een ander.

Explosieven in kelderbox

Een buurman vermoedt een gasexplosie, een ander hoorde dat er per ongeluk een explosief afging en weer iemand anders denkt dat het om een afrekening in het criminele circuit gaat. "We weten het eigenlijk gewoon niet", vat een buurvrouw het samen.

Het Parool meldt dat het scenario dat tieners en twintigers explosieven aan het maken waren in een kelderbox "zeer serieus" wordt genomen door de politie. Er zijn meerdere mensen aangehouden en een aantal auto's is in beslag genomen. Het blussen gaat nog steeds door en er wordt nog onder het puin gezocht. De hulpdiensten hebben "indicaties" dat er nog een of meer personen onder het puin liggen.

Aan het begin van de middag is nog niet duidelijk of de bewoners vanavond weer thuis mogen slapen. "Ik hoop het zo", zegt buurvrouw Odette Luyando. Maar later komt het bericht van de gemeente dat zij en haar buren nog niet terug mogen.

Een andere flatbewoner in het hotel zegt aan het eind van de middag dat de bewoners nog niks hebben gehoord over wel of niet naar huis mogen. "Ik heb wel een beetje het gevoel dat wij het hier pas als laatste weten wat er gebeurt." De gemeente heeft een hotel geregeld voor de buren.