NOS Nieuws - Algemeen

Er is nog veel onduidelijk over de vermoedelijke uitbraak van het hantavirus aan boord van een Nederlands cruiseschip op de Atlantische Oceaan. Het schip, de Hondius, was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië toen passagiers ernstig ziek werden en stierven. Het ligt nu voor anker voor de kust van de Kaapverdische hoofdstad Praia.

Wat is er wel bekend over de slachtoffers?

Tijdens de reis zijn aan boord twee passagiers komen te overlijden. Een derde passagier overleed nadat ze aan land was gebracht in Zuid-Afrika. Onder de overledenen zijn twee Nederlanders, bevestigde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken gisteravond. Het zou gaan om een 70-jarige man en een 69-jarige vrouw.

Het lichaam van de man is op het eiland Sint-Helena in de zuidelijke Atlantische Oceaan aan land gebracht. De vrouw, vermoedelijk zijn partner, overleed op een vliegveld in Zuid-Afrika waar zij een vlucht naar Nederland wilde nemen, schrijft persbureau AP. Over de identiteit van het derde slachtoffer is nog niets bekend bij de NOS.

Een ernstig zieke passagier die ook in Zuid -Afrika aan land is gebracht, wordt behandeld op de intensive care van een ziekenhuis in Johannesburg. Volgens Sky News gaat het om een man met de Britse nationaliteit. Bij hem is de aanwezigheid van het potentieel dodelijke hantavirus vastgesteld. Dat is bij andere slachtoffers nog niet het geval. Een verband tussen de aanwezigheid van het virus en de ziektes en overlijdens staat dus nog niet vast.

Aan boord zijn twee ernstig zieke opvarenden. In een persbericht van gisteravond laat, liet de rederij weten dat dit bemanningsleden zijn.

Hoe gaat het nu verder?

Gisteravond hadden de Kaapverdische autoriteiten nog geen toestemming gegeven om zieke opvarenden van boord te laten gaan of om medische hulp te verlenen.

Dat komt misschien later vandaag. Er zijn al wel Kaapverdische gezondheidsautoriteiten aan boord geweest om de zieken te beoordelen.

Vermoedelijk hebben deze personen de Nederlandse nationaliteit. De rederij zegt dat Nederland bereid is om de "repatriëring" van de twee personen "met symptomen" te organiseren. Ook een overleden persoon aan boord en een "nauw betrokkene" kunnen dan naar Nederland worden gebracht.

Wat zegt de rederij?

De Hondius is eigendom van de Nederlandse rederij Oceanwide Expeditions. De rederij zegt in nauw contact te staan met de direct getroffenen en hun families en hun waar mogelijk hulp te bieden.

De rederij zegt ook dat ze nauw samenwerkt met lokale en internationale autoriteiten, waaronder de wereldgezondheidsorganisatie WHO, het RIVM, ambassades en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

De Hondius vertrok drie weken geleden met zo'n 150 passagiers voor een cruise naar de Zuidpool, de Falklandeilanden en andere tussenstops.

Wat weten we over het hantavirus?

Het hantavirus wordt overgedragen door knaagdieren als muizen en ratten. Er zijn verschillende varianten. Mensen kunnen ziek worden van een beet van zo'n dier of de urine of poep. Ook kunnen opgedroogde stofdeeltjes worden ingeademd. Vorig jaar overleden de Amerikaanse acteur Gene Hackman en zijn vrouw aan de gevolgen van zo'n besmetting.

Hantavirussen kunnen luchtweginfecties, ernstige koorts, nier- en leverklachten veroorzaken. De ernst van deze klachten kan verschillen. Onder de symptomen worden vermoeidheid, koorts, misselijkheid en hoofdpijn genoemd. Hoewel zeldzaam, kan het hantavirus zich tussen mensen verspreiden en leiden tot ernstige luchtwegaandoeningen, zegt de WHO.

Het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam is beklad met rode verf. Bij het monument vindt vanavond de Nationale Herdenking plaats.

Ook is het woord 'genocide' op het monument geschreven, valt te zien op foto's van stadsomroep AT5.

Het is nog niet bekend wie achter de actie zit. De politie doet onderzoek en vraagt getuigen om zich te melden.

Burgemeester Halsema spreekt in een reactie van een "ongelooflijk laffe daad". "Dit is geen protest, maar vernielzucht en opzettelijke beschadiging", aldus de burgemeester van Amsterdam. "Het kwetst niet alleen nabestaanden van de Tweede Wereldoorlog maar alle Nederlanders voor wie onze nationale herdenking belangrijk is."

Volgens de burgemeester werkt de gemeente "met man en macht" om het monument op tijd schoon te krijgen. Bij het monument worden vanavond kransen gelegd om oorlogsslachtoffers te herdenken. Daarbij zijn ook altijd de koning en koningin aanwezig. Om 20.00 uur is het 2 minuten stil.

Schoonmakers bezig met het verwijderen van de rode verf:

Bekladdingen met rode verf vinden de afgelopen jaren vaker plaats. Het Nationaal Monument op de Dam werd vorig jaar ook al eens beklad tijdens een grote pro-Palestijnse demonstratie in augustus.

Ook andere bekende gebouwen en monumenten in Amsterdam werden eerder beklad, waaronder het Paleis op de Dam, het Rijksmuseum en andere musea in de stad.

Het treinverkeer in het zuiden van de Randstad is vanochtend ontregeld door een seinstoring bij Moordrecht. Tussen Den Haag en Utrecht rijden tot zeker 08.15 uur geen treinen, meldt de NS.

Volgens de reisplanner van de NS rijden door de storing ook geen treinen vanaf Den Haag Centraal naar onder meer Enschede en Leeuwarden. De stoptrein naar Tiel rijdt tot Zoetermeer-Oost. Tussen Zoetermeer en Gouda worden stopbussen ingezet.

ProRail kan nog niet zeggen tot hoe laat de storing duurt. Volgens een woordvoerder is een aannemer ter plaatse en bezig met het lokaliseren van het probleem.

Op een kampeerplek in de Verenigde Staten is een schietpartij geweest. Er is sprake van zeker tien gewonden die naar ziekenhuizen zijn gebracht. Anderen zijn zelf naar het ziekenhuis gereden. Volgens de politie verkeren de slachtoffers in "verschillende toestanden."

Er zijn berichten dat een of meer schutters de bossen rond de kampeerplek in zijn gevlucht. De politie zegt dat er nog niemand gearresteerd is.

Volgens de politie kan het aantal slachtoffers nog oplopen:

Op de kampeerplek bij Arcadia Lake verbleven veel jongeren. Op sociale media zijn beelden te zien van jongeren die in badkleding op de grond liggen.

De kampeerplek ligt zo'n 20 kilometer ten noorden van Oklahoma City. Het meer is een populaire plek om te vissen, picknicken en voor het beoefenen van watersporten.

Goedemorgen! Vandaag is de Nationale Dodenherdenking in Amsterdam. Ook is een eerste pro-formazitting in de zaak tegen een man die wordt verdacht van het voorbereiden van een aanslag op de prinsessen Amalia en Alexia.

Eerst het weer: de dag begint met bewolking en lokaal ook mist. Ook kan het op sommige plaatsen een beetje regenen. Later ontstaan er stapelwolken en in de middag is er kans op buien met onweer. Het wordt maximaal 21 graden, met weinig wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Verenigde Staten gaan schepen wegleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat heeft de Amerikaanse president bekendgemaakt op Truth Social.

Iran sloot de zeestraat eind februari na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land. Ook de VS blokkeert de zeestraat inmiddels, om druk uit te oefenen op Iran. Hierdoor liggen schepen er al weken voor anker. De operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met het conflict te maken hebben. Dit gaat vandaag van start, schrijft Trump.

Trump waarschuwt Iran om zich niet met de operatie te bemoeien. "Als dit humanitaire proces op welke manier dan ook wordt belemmerd, zal daar helaas krachtig tegen opgetreden moeten worden."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een mediterrane vampierslak die 's nacht bloed zuigt bij argeloze vissen is het internationale weekdier van het jaar. De vereniging van weekdieronderzoekers Unitas Malacologica houdt ieder jaar met onderzoeksinstituut Senckenberg uit Frankfurt de weekdierstemming.

Fijne dag!

Rudy Giuliani, oud-burgemeester van New York, is opgenomen in het ziekenhuis. Dat schrijft zijn woordvoerder Ted Goodman op X.

Giuliani (81) verkeert volgens Goodman in "kritieke maar stabiele toestand". "Burgemeester Giuliani is een vechter die elke uitdaging in zijn leven met onwankelbare kracht heeft getrotseerd, en hij vecht op dit moment met dezelfde kracht."

De woordvoerder meldt niet wat de oud-burgemeester mankeert. Giuliani was van 1994 tot 2001 burgemeester van New York, onder meer tijdens de aanslagen van 11 september 2001.

Veroordeeld

Giuliani was ook de advocaat van de Amerikaanse president Trump. In die rol uitte hij bij de presidentsverkiezingen van 2020 ongefundeerde beschuldigingen aan het adres van verkiezingsfunctionarissen in de staat Georgia. Trump had hier de verkiezingen verloren en Giuliani probeerde aan te tonen dat er was gefraudeerd, maar daar was geen bewijs voor.

Giuliani werd hier eind 2023 voor veroordeeld. Hij moest een schadevergoeding van 148 miljoen dollar betalen aan de moeder en dochter die door hem onterecht waren beschuldigd.

De Verenigde Staten gaan schepen wegleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat heeft de Amerikaanse president bekendgemaakt op Truth Social.

Iran sloot de zeestraat eind februari na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land. Ook de VS blokkeert de zeestraat inmiddels, om druk uit te oefenen op Iran. Hierdoor liggen schepen er al weken voor anker.

De operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met het conflict te maken hebben. Dit gaat vandaag van start, schrijft Trump.

Hij stelde in zijn aankondiging dat het gaat om een humanitaire actie. Op veel schepen zou een tekort zijn aan voedsel en andere benodigdheden.

'Schending staakt-het-vuren'

Trump waarschuwt Iran om zich niet met de operatie te bemoeien. "Als dit humanitaire proces op welke manier dan ook wordt belemmerd, zal daar helaas krachtig tegen opgetreden moeten worden."

Op het plan volgde al binnen een paar uur een reactie uit Iran. "Elke Amerikaanse inmenging in het nieuwe maritieme regime van de Straat van Hormuz zal worden beschouwd als een schending van het staakt-het-vuren", schrijft Ebrahim Azizi, het hoofd van de veiligheidscommissie in het Iraanse parlement, op X.

Boven het bericht van Azizi staat in hoofdletters "waarschuwing". "De Straat van Hormuz en de Perzische Golf worden niet beheerd door de waanvoorstellingen van Trumps berichten!", aldus Azizi.

Onrustig

In het Midden-Oosten is het, ondanks het staakt-het-vuren, nog steeds onrustig. Vannacht werd een tanker getroffen door onbekende projectielen, meldt de Britse maritieme veiligheidsorganisatie UKMTO. Het schip lag ten noorden van Fujairah, in de Verenigde Arabische Emiraten. De bemanning is niet getroffen, meldt UKMTO.

Op het strand van Egmond aan Zee is gisteravond een levende witsnuitdolfijn aangespoeld. Dat meldt stichting SOS Dolfijn op Facebook.

Het dier werd gevonden door wandelaars, die Marco Snijders belden, schrijft NH. Hij is een zogenoemde strandvonder: iemand die toezicht houdt op aangespoelde goederen en dieren. "Ik vroeg of het dier nog leefde, want dan is het urgent", zegt Snijders. "Dus ik heb actie ondernomen." SOS Dolfijn werd vervolgens gealarmeerd.

Strandvonder Snijders maakte deze beelden van de reddingsactie:

De dolfijn is inmiddels overgebracht naar de opvang van SOS Dolfijn in Anna Paulowna. Daar wordt het dier onderzocht door een dierenarts. De dolfijn heeft op het eerste oog "geen verwondingen of verstrikkingen", zegt een woordvoerder van SOS Dolfijn tegen NH.

'Niet terugduwen'

Eerst lag de dolfijn nog in de branding. Om het dier te redden, werd het op het strand getrokken. "Het is een zoogdier, hij moet ademhalen", legt Snijders uit.

Eenmaal op het strand, werd de dolfijn koel gehouden met natte doeken. "Het beest verzette zich en door de stress kan zijn lichaamstemperatuur te ver omhooggaan", zegt Snijders. "We moesten ervoor zorgen dat hij niet in de hittestress schoot."

Dat de dolfijn is aangespoeld, betekent volgens Snijders dat er iets mis was. Daarom heeft het geen zin om het dier terug de zee in te duwen, zegt hij. "Dan is er een kans dat het na een paar uur weer strandt. Dan heeft het pas écht stress."

Zeldzaam in Nederland

Witsnuitdolfijnen kunnen tussen de 2,5 en 3 meter groot worden, schrijft SOS Dolfijn. Ze hebben een stompe snuit en een hoge sikkelvormige rugvin. De dieren leven vooral in het noorden van de Atlantische Oceaan en spoelen zelden aan in Nederland.

De radicaal-linkse Franse politicus Jean-Luc Mélenchon doet voor zijn partij La France Insoumise mee aan de presidentsverkiezingen volgend jaar. "Ja, ik ben kandidaat", zei hij tegen de zender TF1.

De 74-jarige Mélenchon is al jaren een vaste waarde in de Franse politiek. Hij was meerdere keren minister toen hij nog lid was van de Socialistische Partij, maar vertrok om een nieuwe partij op te richten. Die ging uiteindelijk op in de bredere linkse beweging van La France Insoumise.

Mélenchon deed ook al mee aan de presidentsverkiezingen van 2012, 2017 en 2022. In dat laatste jaar werd hij derde, na de radicaal-rechtse Marine Le Pen en de huidige president Macron.

Mélenchon is niet onomstreden. Hij keurde de Russische annexatie van de Krim goed en wordt beschuldigd van antisemitisme.

'Alles geregeld'

Mélenchon is de eerste leider van een grote politieke partij die zijn kandidatuur bekendmaakt. Bij veel andere partijen moeten er nog voorverkiezingen plaatsvinden. Macron mag na twee termijnen niet meer worden herkozen.

"Wij hebben het allemaal al geregeld: we hebben een team, een partijprogramma, en maar één kandidaat", aldus Mélenchon. Macrons eerste premier, Édouard Philippe, heeft ook al aangekondigd mee te zullen doen.

Volgens de laatste peilingen zou Mélenchon nu tussen de 10,5 en 13 procent van de stemmen halen. Mélenchon zelfs verwacht samen met het radicaal-rechtse Rassemblement National te zullen doorgaan naar de tweede ronde.

Le Pen

Deze zomer moet ook duidelijk worden of Marine Le Pen mag meedoen aan de verkiezingen, na een veroordelingen wegens het doorsluizen van EU-geld.

De leider het Rassemblement National hoopt in hoger beroep dat vonnis deze zomer van tafel te krijgen. Mocht dat niet lukken, dan is de verwachting dat haar protegé Jordan Bardella haar plaats inneemt.

Er is geen verband tussen het terugtrekken van 5000 Amerikaanse militairen uit Duitsland en de publieke woordenwisseling tussen de Amerikaanse president Trump en de Duitse bondskanselier Merz. Dat zegt Merz in een interview met de Duitse omroep ARD.

Begin deze week zei de bondskanselier op een middelbare school in Marsberg dat de Amerikanen "duidelijk geen strategie hebben. Daar wordt een hele natie vernederd door de Iraanse leiding". Trump reageerde daarna op socialmediaplatform Truth Social dat Merz geen idee heeft waar hij het over heeft. Ook zei hij dat het geen verrassing was dat Duitsland het slecht doet op economisch en "andere vlakken".

Het besluit om de soldaten uit Duitsland te halen volgde enkele dagen later. Maar volgens Merz is er geen verband tussen het meningsverschil en de terugtrekking. "Ik moet accepteren dat de Amerikaanse president een andere visie heeft op deze kwesties dan wij", zegt Merz in het interview. "Maar dat verandert niets aan het feit dat ik ervan overtuigd blijf dat de Amerikanen belangrijke partners voor ons zijn."

Afschrikking Rusland

Volgens de bondskanselier is het terugtrekken van de Amerikaanse soldaten ook niets nieuws. Trump heeft wel vaker gezegd dat hij troepen uit Europa wilde halen. "Het wordt misschien een beetje overdreven, maar het is niet nieuw."

De Tomahawk-kruisraketten die werden beloofd door oud-president Biden zullen in ieder geval de komende tijd niet naar Duitsland komen. Het land zag de raketten als belangrijk afschrikmiddel tegen Rusland, totdat Europa vergelijkbare wapens kan ontwikkelen. Maar volgens Merz was Trump nooit officieel akkoordgegaan met Bidens belofte en was het onwaarschijnlijk dat de VS de wapens nu zou leveren. "De Amerikanen hebben er zelf momenteel niet genoeg."

De Amerikanen blijven hun nucleaire afschrikking binnen NAVO-grondgebied garanderen, aldus Merz. "Daarover bestaat geen enkele twijfel."

In het westen van Nigeria zijn tientallen Fulani-herders gedood door milities die door de overheid worden ondersteund. Ze werden ervan beschuldigd informanten te zijn van de jihadistische groepering Ansaru.

De Fulani-herders, overwegend nomadische veehouders in West-Afrika, werden aangevallen in het district Borgu, in de deelstaat Niger. Een Nigeriaanse militie en een contingent uit buurland Benin zouden van deur tot deur zijn gegaan in verschillende nederzettingen.

"Tijdens de razzia's werden 41 vermeende informanten van Ansaru gedood en vele anderen gearresteerd", zei een gemeenschapsleider uit een nabijgelegen dorp tegen persbureau AFP.

Jihadistische groepering Ansaru

Degenen die probeerden te vluchten of zich verzetten, werden volgens Nigeriaanse media neergeschoten. De slachtoffers zouden ervan worden verdacht samen te werken met Ansaru, een jihadistische groepering met banden met Al-Qaida.

De deelstaat Niger in het westen van Nigeria wordt al jaren geteisterd door gewapende bendes die zich bezighouden met veediefstal, ontvoeringen en aanvallen op dorpen, waarbij inwoners worden gedood en huizen worden geplunderd.

De laatste jaren hebben ook jihadistische groepen uit het noordoosten zich er gevestigd.

Twee van de Nederlandse activisten die donderdag door Israël werden onderschept op een vloot richting Gaza, zijn aangekomen op Schiphol. Dertig mensen stonden Osman Tastan en Anas Mohamad op te wachten in de aankomsthal.

Ze werden ontvangen met Palestijnse vlaggen en applaus, de menigte riep leuzen als "Viva Palestina", "Free Palestine" en "Osman/Anas, we are proud of you".

Tastan en Mohamad bedankten de groep en spraken ze kort toe in het Engels. "Ik had zo'n warm welkom niet verwacht", vertelde Osman. De twee zeiden de afgelopen paar dagen veel te hebben meegemaakt. "Maar dat is maar een schijntje van wat de Palestijnen meemaken."

Onderschept

Afgelopen donderdag onderschepten Israëlische troepen een vloot van tientallen schepen voor de kust van het Griekse eiland Kreta. De boten, met honderden vrijwilligers uit 45 verschillende landen, waren op weg naar Gaza om de Israëlische zeeblokkade te doorbreken en humanitaire hulp te bieden.

Het Israëlische leger enterde volgens de organisatie Global Sumud Flotilla (GSF) zeker zeven schepen en zette daarna 179 mensen op een Israëlisch schip, onder wie drie Nederlanders.

De derde Nederlander is nog altijd op Kreta, zegt GSF. Daar werden veel opvarenden door Israël afgezet.

Naar Israël voor verhoor

Israël nam twee mannelijke activisten mee voor verhoor. Het gaat om de Palestijns-Spaanse burger Saif Abukeshek en de Braziliaan Thiago Ávila, ze worden door Israël gezien als de organisatoren van de actie. Vandaag verschenen zij voor de rechter in Israël.

Mensenrechtenorganisatie Adalah, die de twee vertegenwoordigt, meldt dat aanklagers vroegen hun hechtenis met vier dagen te verlengen. De rechter verlengde deze uiteindelijk met twee dagen.

Abukeshek en Ávila zijn vooralsnog niet aangeklaagd, maar Adalah zegt tegen Al Jazeera dat de twee wel worden beschuldigd van het "lid zijn van een terroristische organisatie" en "contact met buitenlandse agenten". De mensenrechtenorganisatie noemt de juridische procedures illegaal. Volgens hen is er geen juridische basis om buitenlandse staatsburgers te veroordelen voor handelingen of overtredingen die hebben plaatsgevonden in internationale wateren.

Mishandeling

Ook meldt Adalah dat Abukeshek en Ávila slecht behandeld worden door Israël. Zo zouden ze onder andere zijn geblinddoekt en in isolatie vastgehouden worden, Ávila zou twee keer zo hard zijn geslagen dat hij buiten bewustzijn raakte.

De Nederlandse Osman gaf eerder ook al aan te zijn mishandeld toen het Israëlische leger de schepen donderdag enterde. Daar liep hij gekneusde ribben en verwondingen aan zijn neus op.

Zeker drie passagiers van een Nederlands cruiseschip in de Atlantische Oceaan zijn overleden door een luchtweginfectie, mogelijk na een besmetting met het hantavirus. Onder de doden zijn twee Nederlanders, bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het zou gaan om een 70-jarige man en een 69-jarige vrouw. Over de identiteit van het derde slachtoffer is niets bekend.

Drie andere opvarenden zijn ziek geworden, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Een van hen, een 69-jarige Brit, is overgebracht naar de intensive care in Johannesburg.

Bij deze man werd het hantavirus daadwerkelijk vastgesteld. De WHO vermoedt dat het in alle gevallen om besmettingen met het hantavirus gaat.

Twee bemanningsleden

Volgens rederij Oceanwide Expeditions zijn de twee andere zieken bemanningsleden. Zij zijn nog aan boord en hebben "dringend medische zorg nodig".

Cruiseschip m/v Hondius was onderweg van Ushuaia in Argentinië naar Kaapverdië. Het ligt op dit moment voor de kust van Praia, de hoofdstad van Kaapverdië, is te zien op Marinetraffic.

De Kaapverdische autoriteiten hebben geen toestemming gegeven om de twee zieke bemanningsleden van boord te laten gaan, meldt de rederij. Wel zijn lokale gezondheidsfunctionarissen op het schip geweest om de twee te onderzoeken. De Nederlandse overheid heeft volgens de rederij toegezegd om zich in te spannen de twee bemanningsleden naar Nederland te halen.

Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken zei eerder dat passagiers zoveel mogelijk in hun hut moeten blijven en contact met anderen moeten mijden.

Sint-Helena

De Hondius was op 20 maart vertrokken voor een 46-daagse rondreis. Op het schip is plek voor 170 passagiers, naast 58 bemanningsleden en 13 gidsen. Er waren volgens Buitenlandse Zaken zeker tien Nederlanders aan boord.

De Nederlandse man van 70 zou als eerste symptomen van het hantavirus hebben vertoond en op het schip zijn overleden. Zijn lichaam is van boord gegaan op het eiland Sint-Helena, een Brits overzees gebied in het zuiden van de Atlantische Oceaan, zegt de Zuid-Afrikaanse woordvoerder tegen AFP. Dat kon de woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken niet bevestigen.

De 69-jarige Nederlandse vrouw zou zijn overgebracht naar een ziekenhuis in Johannesburg, waar ze overleed.

Hantavirus

Er zijn verschillende varianten van hantavirus, dat wordt overgedragen door knaagdieren zoals muizen en ratten. Mensen kunnen ziek worden van een beet van zo'n dier of de ontlasting ervan. Ook kunnen opgedroogde stofdeeltjes worden ingeademd.

Hantavirussen kunnen luchtweginfecties veroorzaken of ernstige koorts met nierklachten. Onder de symptomen worden genoemd vermoeidheid, koorts, misselijkheid en hoofdpijn. Hoewel zeldzaam, kan hantavirus zich tussen mensen verspreiden en leiden tot ernstige luchtwegaandoeningen, zegt de WHO.

Het debat over asiel en migratie ontspoort steeds verder, vindt Sharon Dijksma, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Ze reageert in een bericht op sociale media nadat vannacht in IJsselstein het gemeentehuis en een aangrenzend theater werden vernield en agenten werden bestookt met vuurwerk. "Sommigen schuwen de inzet van geweld niet om een politiek standpunt af te dwingen."

Dijksma vindt dat er een harde grens moet worden getrokken tegen deze manier van geweld. Ze is naast VNG-voorzitter ook burgemeester van Utrecht. Volgens Dijksma bestaat er een "verstandige middenroute" tussen 'laat iedereen maar hierheen komen' en 'grenzen dicht'.

Volgens de VNG-voorzitter is er een "stilzwijgende meerderheid" in Nederland die positieve actie wil zien, door ander nationaal of Europees beleid. Ze hoopt dat in een Europees migratiepact "alle partijen, van links tot rechts, die problemen écht willen oplossen, de handen ineen slaan".

Rol Den Haag

Ook in Loosdrecht waren er afgelopen week vernielingen wegens onvrede over azc's. Waarnemend burgemeester Mark Verheijen van de gemeente Wijdemeren, waar Loosdrecht onder valt, denk dat de onvrede mede voortkomt uit het gebrekkige kabinetsbeleid. "Dat kan ik echt niet los zien van wat er in Den Haag gebeurt, of beter, wat er niet gebeurt", aldus Verheijen in het televisieprogramma Buitenhof.

Onvrede over asiel en de overbelaste asielketen in Nederland kunnen volgens Dijksma worden weggenomen met "aanmerkelijk snellere procedures, een effectiever terugkeerbeleid, het steviger aanpakken van ernstig overlastgevende criminele vreemdelingen en een veel betere inburgering voor mensen die wél mogen blijven".

De VNG zet zich in voor de Spreidingswet om op die manier de opvang van asielzoekers rechtvaardig te verdelen over het land en "maximaal rekening te houden met de spankracht van de samenleving". Dijksma: "Het past gemeenten niet om zich aan deze taak te onttrekken. Juist op deze manier houden we de opvang behapbaar voor iedereen."

Wel moet er altijd ruimte zijn voor inwoners om hun zorgen te uiten wanneer er een asielzoekerscentrum of noodopvang in hun buurt komt, zegt ze. Daarin ligt volgens haar een rol voor bestuurders en gemeenten, die goed moeten communiceren en begrip en inlevingsvermogen moeten tonen. Maar "geweld, agressie en intimidatie moeten hard worden aangepakt, die passen niet in een democratische rechtsstaat".

Protesten tegen asielopvang

In Loosdrecht werden dinsdagnacht de ruiten van het gemeentehuis ingegooid. Eerder protesteerden honderden mensen meerdere avonden op rij tegen de tijdelijke vestiging van 110 asielzoekers in het deels leegstaande gemeentehuis. Ook in IJsselstein ontstond de onrust nadat bekend was geworden dat de gemeente 100 tot 150 asielzoekers wil opvangen.

"Op verschillende plekken in Nederland loopt de discussie op dit moment echt uit de hand", zegt Verheijen. "Het is verschrikkelijk wat er vanochtend gebeurd is in IJsselstein. Daar moeten we als bestuurders een grens trekken." Volgens hem hebben "drie verschillende kabinetten" in de afgelopen jaren "eigenlijk niet geleverd" op het thema.

De plaatsvervangend burgemeester zegt wel steun te krijgen uit Den Haag, "maar de beste steun die ik kan krijgen zijn niet de telefoontjes, maar dat Den Haag eindelijk gaat leveren op dit thema. Ik denk dat het een opdracht is die we aankunnen, maar Den Haag helpt er op dit moment niet bij."

Het onderzoek naar het geweld afgelopen nacht in IJsselstein is in volle gang, er is nog niemand aangehouden.

De man die deze week ruiten ingooide bij het gemeentehuis in Loosdrecht is bij een snelrechtzitting veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes weken, waarvan twee voorwaardelijk.

Wie afgelopen meivakantie afreisde naar Griekenland, Turkije of Cyprus in de hoop daar warm lenteweer te treffen is waarschijnlijk van een koude kermis thuisgekomen.

Al een aantal dagen is de temperatuur in dit deel van Europa een flink stuk lager dan normaal is voor deze tijd van het jaar. Op sommige plaatsen leek het eerder winter dan lente.

Rollen omgedraaid

Door een zuidenwind trok warme lucht vanuit Spanje zelfs helemaal naar het zuiden van Scandinavië. De temperatuur steeg in Stockholm afgelopen vrijdag richting 25 graden. In Athene en Istanbul was het zo'n 10 graden kouder. Dat verschil in temperatuur tussen deze wereldsteden zou je eerder andersom verwachten.

Er was geregeld veel bewolking en buien zorgden dit weekend zelfs voor sneeuwval in de bergen. Dat gebeurde onder andere in de berggebieden rond Athene, maar ook op de Peloponnesos en Kreta. Op de berg Parnitha werd zelfs een weg tijdelijk afgesloten vanwege de sneeuw. Ook onweer, hagel en harde windstoten leverden guur weer op.

Na het weekend keert in dit deel van Europa de lente terug, terwijl het weer in Nederland juist minder warm en zonnig wordt.

Maandag nog kans op onweer

De komende dagen blijft het in Nederland wisselvallig, maar de warmte verdwijnt niet zomaar. Morgen kan het in het binnenland nog 20 of 21 graden worden. In de loop van de middag ontstaan vooral in het zuidoosten buien waarbij het kan onweren.

De meeste bewolking waaruit af en toe regen valt blijft dinsdag en woensdag boven het zuidoosten hangen. In het meest ongunstige scenario wordt het bij grijs en regenachtig weer niet veel warmer dan 10 graden. Op plaatsen waar het droog blijft met een beetje zon is het nog wel 10 tot 15 graden. Maar zo lekker warm en zonnig als vorige week is het weer niet.

Richting het einde van de week lijkt het meestal droog te blijven en het warmt geleidelijk op richting 20 graden.

In Noord-Frankrijk zijn drie Nederlanders omgekomen bij een zwaar verkeersongeluk. Dat bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken na berichtgeving door de Franse krant Le Courrier. Alle drie de Nederlanders zaten in dezelfde auto.

"Het is bij ons bekend dat er drie Nederlanders zijn omgekomen", zegt een woordvoerder van het ministerie. "Wij staan klaar om consulaire bijstand te verlenen".

De dodelijke slachtoffers zijn een 71-jarige vrouw en twee mannen van 58 en 74 jaar oud. De Nederlanders zouden huizen bezitten in de omgeving, aldus Le Courrier.

Eén persoon in levensgevaar

Het ongeluk tussen twee voertuigen gebeurde rond 12.30 uur in de gemeente Jeantes. Op een foto van de Franse krant is te zien dat een auto op de kop op straat ligt.

Drie andere mensen raakten gewond. Een 79-jarige Nederlander raakte ernstig gewond en is per helikopter naar het universitair ziekenhuis van Reims gebracht. "Hij is in levensgevaar", verklaarde de politiecommandant ter plaatse tegen de Franse krant.

Een vijfde inzittende, een 58-jarige vrouw, en de 18-jarige bestuurder van de andere auto raakten lichtgewond. Volgens een brandweercommandant moesten er 25 brandweerlieden uitrukken om bij het ongeluk ondersteuning te bieden.

Een loodzware deur zwiept open. Links een eindeloze zuilenrij, rechts immense raampartijen. De bouwmeester wijst naar een trap. "Die is vijfhonderd meter lang. Het gaat omhoog, omlaag en dan weer omhoog, als een golf." Een architectonische bijzonderheid en een megalomaan project, ontworpen door nazi's.

Het is misschien wel de gevoeligste bouwplaats van Duitsland: de onvoltooide Kongresshalle in Neurenberg. Het hoefijzervormige gebouw moest de locatie worden voor de partijdagen van Hitlers NSDAP, met plek voor 50.000 nazi's. In de oorlog kwam de bouw stil te liggen.

"We hebben lang nagedacht over hoe hiermee om te gaan", vertelt cultuurwethouder Julia Lehner (CSU). Ze is geboren in Neurenberg, negen jaar na de oorlog, en zag hoe de stad omsprong met de kolos. Er waren tijdelijke exposities, plannen voor een winkelcentrum of stadion, en een postorderbedrijf gebruikte het als opslag. Maar er was vooral leegstand.

"Veel historici vonden dat de beste invulling", zegt Lehner. "Leegstand laat zien dat het nazisme mislukt is. Het gebouw is niet afgemaakt." Een monument van mislukking dus.

Niet te mooi

Daarmee is de politicus het oneens. "De nazi's wilden een duizendjarig rijk scheppen. Hun monumenten zouden als ruïnes de geschiedenis in gaan, zoals ook met het Romeinse Rijk is gebeurd." Daarom moet het nazi-bouwwerk juist een andere invulling krijgen, vindt ze. Niet om het gebouw uit te wissen, maar het doel te vervangen.

Die nieuwe functie is gevonden: een operahuis. "We gaan het gebouw bezetten met de kracht van kunst en cultuur", zegt Lehner. Op de binnenplaats wordt een zaal gebouwd, in het monument zelf komen de toegang, garderobe en kantoren. "Het mag niet te mooi worden. Je moet het kolossale van dit tijdsdocument blijven ervaren."

Diversiteit en inclusie zijn daarbij een steunpilaar, zegt Lehner. "Dat is belangrijk, want de nazi's wilden bijvoorbeeld mensen met een handicap juist buitensluiten. Wij doen het tegenovergestelde."

Zo zijn er meer nazi-monumenten die na lange discussies een nieuwe functie krijgen. Bijvoorbeeld de verpleeginstelling HuPfla in Erlangen, waar dat uitroeien van gehandicapten plaatsvond. "Hier werden vanaf 1940 zo'n 900 patiënten gedood, door vergassing en uithongering", vertelt historicus Julius Scharnetzky. Ook hier speelde de vraag hoe men moet omgaan met bouwwerken met een donker verleden.

Nu is het onderdeel van een uitdijend academisch ziekenhuis, waarvoor de oude verpleeginstelling zou moeten wijken. "Dat leidde tot ophef en discussie over het behoud van dit gebouw." Specifiek deze groep slachtoffers had nog geen gedenkplaats, zegt de historicus. "Pas in januari 2025 werden mensen met een handicap door de regering erkend als slachtoffergroep."

Grotendeels verwoeste stad

Een deel van het pand blijft nu behouden. Anders dan de Kongresshalle krijgt het een historische invulling en wordt het door Scharnetzky ingericht als herdenkingsplek. Een masterplan 'hoe om te gaan met nazi-bouwwerken' is er niet, zegt de historicus. "De gebouwen zijn te onderscheidend, voor ieder gebouw is een eigen idee nodig."

Direct na de oorlog werd vaak pragmatisch omgesprongen met nazi-bouwwerken. Zo werd het megalomane luchtvaartministerie van Hermann Göring opnieuw gebruikt voor ministeries en de Berlijnse luchthavenhal Tempelhof (bij bouw het grootste gebouw ter wereld) werd ook weer in gebruik genomen. In een grotendeels verwoeste stad werd niet overwogen nog meer te slopen. Vaak was dat vanwege de massieve constructie ook niet mogelijk, zoals bij het kilometerlange nazi-hotelcomplex bij Prora.

Cultuurwethouder Lehner is zich ervan bewust dat het gebouw vragen oproept. Is het bijvoorbeeld gepast om in de nieuwe operazaal werk uit te voeren van Wagner, de favoriete componist van Adolf Hitler? "Natuurlijk", zegt ze. "Juist wel. Het geeft het juist een extra lading en daarbij kan een discussie ontstaan."

Waar jaren geleden nog weerstand bestond tegen een nieuwe invulling van de nazi-ruïne, is de Neurenbergse gemeenteraad nu vrijwel unaniem voorstander van het project. Ook de lokale historische vereniging heeft zijn aanvankelijke kritiek ingeslikt.

Nu de laatste ooggetuigen van de oorlog wegvallen, is een andere omgang met die geschiedenis ook logisch, zegt historicus Scharnetzky. "Je moet ook creatiever zijn. Er kan ook meer: een expositie over de daders was 25 jaar geleden nog ondenkbaar, nu kan het wel." Net als Wagner in de Kongresshalle.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De Amerikaanse politie heeft bewijs gevonden dat een agent die werd neergeschoten bij het White House Correspondents' Dinner, is geraakt door de verdachte. In het kogelwerende vest van de man is een kogeltje gevonden uit het geweer van de verdachte.

Er was de afgelopen week veel discussie over de vraag hoe de agent gewond was geraakt bij het incident vorige week zaterdag. In de aanklacht werd niet genoemd wie dat schot had gelost en op videobeelden die werden gedeeld was niet duidelijk te zien dat verdachte Cole Allen daadwerkelijk had gevuurd.

In een interview met CNN zegt aanklager Jeanine Pirro nu dat er wel degelijk sporen zijn gevonden die dat bewijzen, naast ook het verhaal dat de agent zelf al vertelde. "We hebben vastgesteld dat een kogeltje hagel uit zijn geweer tussen de vezels van het vest van de agent is gevonden. Het is zeker zijn kogel, hij heeft de agent geraakt."

De medewerker van de Secret Service raakte niet ernstig gewond door het schot, doordat zijn kogelwerende vest de kogel opving. Volgens Pirro zijn er van dat moment nog meer beelden, maar zullen die later pas worden gedeeld.

Bomhond

Pirro ging in het CNN-interview ook in op de actie van de hond van een beveiliger, die interesse toont in de deuropening waar Allen net naar binnen was gelopen. De hond snuffelt even aan de deur, maar wordt vervolgens weggeleid door zijn begeleider.

"Ik ben geen expert, maar wat ik hoor was dit een bomhond", reageert Pirro. Verdachte Allen was de ruimte binnengelopen met een lange jas aan, bedoeld om te verhullen dat hij een geweer bij zich had. "Hij deed in die kamer zijn jas uit en kwam meteen daarna als een razende naar buiten."

Zie hier de beelden van Allens poging binnen te komen:

Voor Pirro is er geen enkele twijfel dat Allen het gemunt had op president Trump, die een verdieping lager een gala-avond van de Amerikaanse media bijwoonde. Zo had Allen volgens haar op internet gezocht naar het precieze tijdstip dat Trump zou aanschuiven bij het etentje.

Geen van de schoten die de agent afvuurde op Allen raakten hem. Hij struikelde en kon daarna door beveiligers worden overmeesterd.

Pirro zegt dat hun snelle optreden een bloedbad heeft voorkomen. "Dat had allemaal veel erger kunnen aflopen."

In het Oostenrijkse Freistadt zijn vijf kinderen gewond geraakt toen een oude granaat afging in een kampvuur. Volgens een begeleider was er een harde knal en een steekvlam.

Het kampvuur was gisteravond aangelegd door een jeugdbrandweergroep. Alle slachtoffers zijn tussen de 10 en 14 jaar oud. Ze zijn naar verluidt slechts licht gewond geraakt.

Het is nog niet duidelijk hoe de granaat in het kampvuur is terechtgekomen. Volgens persbureau DPA gaat het om een geweergranaat, die met een vuurwapen kon worden afgeschoten. Het Duitse leger gebruikte die in de Tweede Wereldoorlog.

Na de ontploffing vond de Explosievenopruimingsdienst nog een tweede granaat in een andere kampvuurplek op hetzelfde terrein. Ook daarbij zou het gaan om oud oorlogstuig.

De Raad van Kerken spreekt zich in een rapport uit tegen radicaal-rechts gedachtegoed. Volgens het samenwerkingsverband van negentien kerkengenootschappen vormt deze ideologie "een bedreiging voor democratie en rechtsstaat, voor minderheidsgroepen en voor zwakkeren in de samenleving", en is het daarmee ook "een bedreiging voor het christelijk geloof".

Het rapport werd afgelopen donderdag gepubliceerd en is bedoeld om kerken handvatten te geven. De Raad wil maatschappelijke ontwikkelingen duiden en tegelijkertijd hulp bieden aan kerkleiders en leden over hoe ze in gesprek kunnen gaan met mensen die gevoelig zijn voor radicaal-rechts.

Tegelijkertijd benadrukt de Raad dat het niet de bedoeling is om mensen weg te zetten. Algemeen secretaris Coen Wessel zegt dat het rapport juist moet helpen om het gesprek te voeren.

"Radicaal-rechts gedachtegoed groeit, ook binnen kerken. Kerkleiders weten soms niet goed hoe ze daarmee om moeten gaan", zegt hij. "Daarom bieden we een handreiking."

Racisme, antisemitisme

Volgens Wessel gaat het om uiteenlopende uitingen, zoals racistische en antisemitische uitspraken of verheerlijking van geweld. Als voorbeelden noemt hij een aanslag op een moskee of het protest september vorig jaar op het Malieveld georganiseerd door 'Els Rechts'.

"Er zijn mensen die flarden van dit gedachtegoed oppikken en hier gevoelig voor zijn. Met hen willen we in gesprek, op een zorgvuldige manier."

Wessel benadrukt dat het christendom voor alle mensen is. Ideeën die groepen uitsluiten of mensen ongelijk behandelen, passen daar niet bij.

Raad van Kerken

De Raad van Kerken, opgericht in 1968, vertegenwoordigt ongeveer vijf miljoen christenen in Nederland. Onder de aangesloten kerken bevinden zich onder meer de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland. Ook kleinere kerkverbanden zoals de Nederlandse Gereformeerde Kerken zijn aangesloten.

Volgens religiewetenschapper Fleur Freeke komt het adviesrapport op een moment waarop radicaal-rechts terrein wint, ook binnen de kerken. "De druk op kerken om zich uit te spreken is de afgelopen jaren sterk toegenomen", zegt Freeke. Ze doet promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam naar radicaal- en extreem-rechts onder christenen in Nederland.

"We zien dat het christendom in politieke retoriek steeds vaker wordt misbruikt." Freeke wijst op voorbeelden uit binnen- en buitenland. "In de Verenigde Staten werd Donald Trump laatst met behulp van AI afgebeeld als Jezus." Trump deelde deze afbeelding via social media.

"In Europa zie je dat termen als 'joods-christelijke cultuur' worden ingezet, vaak in combinatie met negatieve beelden over moslims." Volgens haar staat dat haaks op de kern van het christelijk geloof. "Daarin is ieder mens geschapen naar het beeld van God en dus gelijkwaardig."

Polarisatie

Predikant Ary Braakman uit Twello noemt het rapport een noodzakelijke stap. "Het is goed dat kerken zich uitspreken. Het maatschappelijk debat is steeds meer gepolariseerd. Je bent al snel voor of tegen, en er wordt minder geluisterd."

Volgens hem sluit de boodschap van het rapport aan bij de kern van het evangelie. "Barmhartigheid en naastenliefde vragen hierom. Het is logisch dat de kerk dit statement afgeeft."

Eerder dit jaar spraken kerkvertegenwoordigers zich uit tegen strengere asielwetgeving. In 2024 ondertekenden meer dan achthonderd christelijke leiders een verklaring dat 'Evangelie en extreem-rechts niet samengaan'. Toen sloot de Raad van Kerken zich daar nog niet bij aan. Met het nieuwe rapport kiest het samenwerkingsverband nu duidelijker positie.

Tegenbeweging

Onderzoeker Freeke vindt dat een krachtig signaal. "De Raad van Kerken neemt, ondanks politieke verschillen binnen kerken, een gezamenlijk standpunt in. Daarnaast wordt de ideologie bekritiseerd in plaats van de mensen."

Dat maakt het mogelijk om het debat te voeren zonder mensen direct uit te sluiten, vervolgt ze. "En dat is een goede tegenbeweging richting radicaal-rechts."