NOS Nieuws - Algemeen

Plastisch chirurgen hebben rond de jaarwisseling 93 vuurwerkslachtoffers behandeld, zegt de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC). De vereniging spreekt van een forse stijging ten opzichte van vorig jaar: toen behandelden chirurgen 62 vuurwerkslachtoffers.

Volgens de NVPC ging het om ernstig letsel met veel jonge slachtoffers en zware handverwondingen, "vaak veroorzaakt door illegaal vuurwerk".

Dit jaar zijn er minimaal twaalf handen bijna volledig of volledig geamputeerd. Daarnaast zagen chirurgen veel vingeramputaties, botbreuken en peesletsel, vaak in combinatie met brandwonden en ernstige wonden in het gezicht. 75 procent van de patiënten die door een plastisch chirurg werden gezien, moest worden geopereerd.

"In vrijwel alle gevallen had het slachtoffer het vuurwerk zelf afgestoken; slechts tien patiënten waren omstanders", schrijft de NVPC. Ongeveer 75 procent van het letsel werd veroorzaakt door illegaal vuurwerk.

Veel minderjarigen

Van de 93 slachtoffers was ruim 66 procent 18 jaar of jonger. "We zien onder de minderjarigen vooral 11-, 12- en 13-jarigen. Dat zijn erg jonge slachtoffers", zegt plastisch chirurg Annekatrien van de Kar.

Oogziekenhuis Rotterdam

Ook het oogziekenhuis in Rotterdam zag deze jaarwisseling opvallend veel minderjarigen met letsel door vuurwerk. Maar liefst 85 procent van de slachtoffers was minderjarig, in voorgaande jaren ging het doorgaans om ongeveer de helft van de patiënten die jonger dan 18 jaar was.

Het jongste slachtoffer dat is binnengekomen is een kind van 5 jaar. De oogarts noemt dat zorgelijk. In het oogziekenhuis waren bijna alle slachtoffers omstanders.

"Zwaarder vuurwerk, zoals cobra's, nitraten en shells, leidt al jaren tot ernstige verwondingen", zegt Van de Kar. De oorzaak is dat het vuurwerk te vroeg afgaat of eerst niet afgaat, dan opnieuw wordt aangestoken en meteen ontploft.

Ook vinden slachtoffers soms vuurwerk op straat, dat ze proberen af te steken, waarna het te vroeg ontploft.

De chirurg hoopt dat het vuurwerkverbod zal leiden tot minder vuurwerkslachtoffers. "Ik hoop dat mensen over de jaren heen wennen aan geen vuurwerk, waardoor ook de wens voor illegaal vuurwerk afneemt."

Omroep Brabant zocht al eens uit met de politie uit hoe gevaarlijk een cobra is:

Bij alle overlast zou je het bijna vergeten: de sneeuw zorgt ook voor veel pret. In sommige natuurgebieden is sprake van topdrukte. Overal hebben de mensen hun slee tevoorschijn gehaald.

Spekgladde wegen. Code geel tot maandagochtend. Het weerhoudt veel mensen er niet van om eropuit te trekken. Bij natuurgebied Het Leesten, niet ver van Apeldoorn, staan mensen zelfs in de file om bij de parkeerplaats te komen, meldt Omroep Gelderland.

In het natuurgebied wordt met sneeuwballen gegooid en sleeën tal van mensen, jong én oud, de bult af.

Geen uitzicht

De Koningsberg biedt normaal een mooi uitzicht op de bossen bij Arnhem. Nu is door alle sneeuwval bijna niets te zien. Maar daar trekken de vele tientallen mensen die naar beneden sleeën zich niets van aan.

In Friesland is het beeld op dijken en taluds niet anders: ook daar wordt met de slee naar beneden geroetsjt. In Friesland zijn ook veel wandelaars, alleen genietend van sneeuw en kou, meldt Omrop Fryslân.

Op het Raadhuisplein in het centrum van Pijnacker wordt vooral genoten van de witte wereld. Kinderen houden een sneeuwballengevecht en 'bouwen' sneeuwpoppen, meldt Omroep West. Voor een van de kinderen is dat niet genoeg: "Mama, mag ik een ijsje?", vraagt een meisje die met haar moeder langs de ijszaak loopt.

In het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven hebben verpleegkundigen vanochtend patiënte Franci in haar bed naar buiten gereden. "Een dankbaar en waardevol moment", schrijven ze op Instagram.

Franci is altijd dol op sneeuw geweest, meldt Omroep Brabant. De afgelopen maand in het ziekenhuis vertelde ze de verpleegkundigen meermaals hoezeer ze genoot van haar wintersportvakanties. Dus toen ze vanochtend wakker werd en vanuit haar bed zag dat het sneeuwde, had ze maar één wens: naar buiten.

"Er was geen twijfel en tien minuten later stonden we warm ingepakt in de sneeuw", aldus de verpleegkundigen. Er werden sneeuwballen gegooid en Franci mocht even wat sneeuw voelen. Ze was dolgelukkig: "Dat ik dit nog mee heb mogen maken", reageerde ze.

Op de Venezolaanse televisie noemt de regering in Caracas de Amerikaanse aanval op het land "ernstige militaire agressie". Ook andere landen veroordelen de Amerikaanse acties, maar president Trump reageert opgetogen en heeft het over een "briljante operatie".

Vanochtend maakte Trump via zijn sociale medium Truth Social bekend dat Maduro en zijn vrouw zijn opgepakt en het land uit zijn gehaald. Ze zitten op een schip dat hen naar New York zal brengen.

De actie, uitgevoerd door Amerikaanse elitetroepen, vond plaats tijdens een Amerikaanse luchtaanval op militaire installaties en bases in Caracas en andere delen van het land. In een gesprek met New York Times roemde Trump de planning van de aanval.

De Venezolaanse vice-president Delcy Rodriguez is na de ontvoering van Maduro nu de hoogste politieke leider van het land. Ze eiste via de staatstelevisie bewijs dat president Maduro nog in leven is. Of zij nog in Venezuela is, is onduidelijk.

Venezolaanse weerstand

De minister van Defensie, Vladimir Padrino, zegt in een videoboodschap dat zijn land weerstand zal bieden aan de Amerikanen. De strijdkrachten en burgermilities zouden opdracht hebben gekregen om het land te verdedigen tegen verdere aanvallen.

Liveblog

Volg het laatste nieuws over de aanval op Venezuela in dit liveblog.

Of er meer aanvallen gaan komen, is onduidelijk, maar de Amerikaanse senator Mike Lee, partijgenoot van Trump, schrijft op X dat dat onwaarschijnlijk is. Hij zegt te hebben gesproken met buitenlandminister Marco Rubio, architect van de harde lijn tegen Venezuela.

'Volle woede van de VS'

Volgens Lee zei Rubio dat de VS geen verdere militaire acties tegen het land voorziet nu Maduro in Amerikaanse handen is. Doel van de actie van vandaag is dat Maduro voor een Amerikaanse rechter zal verschijnen.

De Amerikaanse minister Bondi van Justitie heeft gezegd dat Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, aangeklaagd zijn in New York. Onduidelijk is of zij verwijst naar de aanklacht wegens "narcoterrorisme", die sinds 2020 geldt, of naar een nieuwe juridische stap. Volgens Bondi zal het echtpaar "binnenkort de volle woede van de Amerikaanse justitie voelen, op Amerikaanse bodem en in een Amerikaanse rechtszaal".

Cuba, de nauwste bondgenoot van Venezuela, doet een "dringend verzoek op de internationale gemeenschap" om te reageren op wat het noemt de "criminele" aanval van de VS op Caracas. Cuba noemt de Amerikaanse acties "staatsterrorisme" en een "brute aanval op ons gebied van vrede".

De Colombiaanse president Gustavo Petro zegt op X tegenstander te zijn van "alle eenzijdige militaire acties" tegen zijn buurland. Colombia, dat evenals Venezuela vaak mikpunt is van kritiek uit Washington, heeft troepenversterkingen naar de grens met Venezuela gestuurd.

Rusland en China reageren fel

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou noemt de Amerikaanse acties "een daad van gewapende agressie" en zegt dat Rusland solidair blijft met het Venezolaanse volk en de regering. In een verklaring op Telegram zegt het Russische ministerie dat "het recht van Venezuela om het eigen lot te bepalen, gegarandeerd moet worden, zonder enige destructieve, laat staan militaire, interventie van buitenaf".

Rusland stelt dat de Amerikaanse acties gebaseerd zijn op "valse voorwendsels" en dat "ideologische animositeit de overhand krijgt boven zakelijke pragmatisme". Moskou steunt oproepen van Venezolaanse en andere Latijns-Amerikaanse leiders om de VN-Veiligheidsraad bijeen te roepen voor een spoedzitting.

Ook China reageert fel op de actie van de VS. Het land veroordeelt de actie met klem en is naar eigen zeggen geschokt door het "flagrante gebruik van geweld" en het schenden van de soevereiniteit van Venezuela. China zegt verder tegen het "hegemoniegedrag" van de VS te zijn, dat niet in lijn is met het internationaal recht.

Europese reacties

Buitenlandchef Kallas van de Europese Unie zegt dat zij met haar Amerikaanse ambtgenoot Rubio heeft gesproken en dat de principes van het internationaal recht en het handvest van de Verenigde Naties moeten worden gerespecteerd. In een verklaring op X roept zij op tot terughoudendheid.

Ze zegt dat de veiligheid van EU-burgers in Venezuela voor Brussel de hoogste prioriteit heeft, maar ze herhaalt ook het standpunt dat de EU Nicolas Maduro niet ziet als de legitieme president van Venezuela.

De Britse premier Starmer "wil met Trump spreken over wat er in Venezuela is gebeurd" en zegt dat het Verenigd Koninkrijk niet betrokken was bij de aanval, meldt persbureau Reuters.

Spanje, een land met diepe historische en culturele banden met Venezuela, roept op tot de-escalatie en respect voor het internationaal recht. De regering in Madrid biedt aan om als bemiddelaar op te treden om de crisis op te lossen.

De Italiaanse premier Meloni spreekt haar zorg uit over het lot van de Italianen in Venezuela. Er wonen zo'n 160.000 Italianen in het land en miljoenen Venezolanen hebben Italiaanse wortels door historische immigratiegolven naar het Zuid-Amerikaanse land.

De zoektocht naar de vermiste Mick (19) uit Helmond is vanochtend rond 10.00 uur hervat. Ondanks het barre weer meldden zich honderden vrijwilligers, die samen met de politie en het Veteranen Search Team op zoek gaan naar de jongen.

Het zoekgebied is vandaag wel beperkt tot Helmond zelf, meldt Omroep Brabant.

Gisteren werd voor het eerst een zoektocht georganiseerd, niet alleen in Helmond maar ook in Asten, zo'n tien kilometer verderop. Er was een aantal tips binnengekomen dat Mick in Asten was gezien.

Nu blijkt dat er sprake was van een persoonsverwisseling. "De persoon die gezien werd in Asten betrof een andere persoon dan de vermiste Mick", meldt de politie vanochtend.

T-shirt en korte broek

Mick verdween in de nacht van donderdag op vrijdag rond 03.00 uur uit een woning in Helmond. De jongen heeft een verstandelijke beperking en had alleen een T-shirt en korte broek aan en was dus niet gekleed op slecht weer, laat zijn familie weten.

Naast de politie, de Mobiele Eenheid (ME), de Stichting Inzet Reddingshonden Nederland (SIN) en een groep buurtbewoners zoeken nu zo'n honderd veteranen van Stichting Veteranen Search Team (VST) naar hem.

Niet op eigen initiatief

De politie roept vandaag op niet zomaar te gaan zoeken: "Wij snappen dat mensen betrokken zijn en willen helpen. De vraag is om dat niet op eigen initiatief te doen, maar om u aan te sluiten bij de burgeractie van Coördinatie Platform Vermissing (CPV)."

Tegelijkertijd vraagt de politie mensen met een deurbelcamera om hun beelden nog eens goed te bekijken. Mogelijk is Mick daarop zichtbaar. De politie hoopt met de beelden te kunnen bepalen welke route Mick in Helmond heeft gelopen.

Onder de dodelijke slachtoffers van een steekpartij afgelopen weekend in Suriname zijn een 69-jarige Nederlandse vrouw uit Rotterdam en een 80-jarige Nederlandse vrouw die in Suriname woonde. Dat bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het ministerie doet geen verdere uitspraken over de vrouwen vanwege hun privacy, maar een woordvoerder laat weten bijstand te verlenen aan nabestaanden.

De 69-jarige vrouw uit Rotterdam was op vakantie in Suriname, vertelt een familielid van de vrouw aan de regionale omroep Rijnmond. Het familielid is druk bezig met het regelen van de uitvaart van de vrouw.

Negen slachtoffers

In de nacht van zaterdag op zondag stak een 43-jarige man negen mensen dood in Meerzorg, iets ten oosten van de hoofdstad Paramaribo. De man zou al enige tijd agressief zijn geweest. De Surinaamse politie zou al eerder op een melding van problemen in de privésfeer zijn afgekomen, schrijft de Surinaamse krant Waterkant.

Afgelopen weekend escaleerde de situatie. De man viel zijn vijf kinderen aan, waarbij zijn oudste dochter wist te ontsnappen en naar de buren te rennen voor hulp. De man volgde zijn dochter en zette het geweld op straat voort. Daar stak hij een echtpaar dood en ging vervolgens naar het huis van zijn buren, waar ook de Rotterdamse vrouw verbleef.

De negen doden zijn vier volwassenen en vijf kinderen. Onder hen zijn vier van zijn vijf kinderen van de man; zijn oudste dochter overleefde de aanval. De man werd tijdens zijn aanhouding in zijn been geschoten. Hij pleegde vervolgens zelfmoord in een politiecel.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De brandweer heeft vannacht geholpen om ongeveer 120 bezoekers te evacueren uit een stilgevallen stoeltjeslift in Snowworld in Landgraaf. Het duurde anderhalf uur om iedereen uit zijn benarde positie te bevrijden. Niemand raakte gewond.

De stoeltjeslift in het overdekte skicentrum in Landgraaf kwam gisteravond rond 22.30 uur, een half uur voor sluitingstijd, tot stilstand. Volgens L1 Nieuws kwam dat door een technische storing.

Na controle volgens het "storingsprotocol" bleek de storing niet snel verholpen te kunnen worden. "In overleg met ons team is besloten de lift volledig te evacueren", aldus locatiedirecteur Pascal Gulpen.

Eén voor één

De evacuatie, waarbij wintersportliefhebbers één voor één uit de lift werden gehaald, begon om 22:50 uur en werd rond 00:20 uur afgerond met hulp van de brandweer. De brandweerlieden maakten daarbij gebruik van ladders.

Bij de ontruiming was ook een ambulance aanwezig. "Alle gasten werden gecontroleerd door ambulancepersoneel en voorzien van warme dranken", aldus Gulpen. Volgens hem waren er geen gewonden en was niemand onderkoeld geraakt.

De oorzaak van de technische storing wordt onderzocht. "De lift stopt meteen door een veiligheidsmechanisme. Dat kan al gebeuren bij iets kleins, zoals speling op een wiel of kabel. Dan moeten we de lift resetten, wat zo'n vijf minuten duurt. Dat lukte niet, dus moesten we opschalen", aldus Gulpen. "Veiligheid van onze gasten en medewerkers gaat altijd voor."

De lift is in 2023 gereviseerd en heeft volgens Gulpen nooit eerder kuren vertoond.

Oprechte excuses

De locatiedirecteur zegt zich te realiseren dat sommige bezoekers geschrokken zijn. "Onze oprechte excuses. De medewerkers hebben vrijwel alle getroffenen persoonlijk gesproken en hen gevraagd om, eenmaal thuis en bekomen van de schrik, contact met ons op te nemen."

Snowworld Landgraaf is vanochtend om 8:00 uur weer opengegaan. "We hebben meerdere liften waar bezoekers gebruik van kunnen maken", aldus Gulpen.

De Amerikaanse president Trump claimt dat in Venezuela president Maduro en zijn vrouw gevangen zijn genomen. Dat is gedaan door gespecialiseerde militaire eenheden van de VS. Zowel Maduro als zijn vrouw zouden het land uit zijn gebracht.

Het bericht van Trump kwam nadat in de nacht vanuit hoofdstad Caracas explosies werden gemeld en er laagvliegende helikopters waren gezien.

De Venezolaanse vicepresident Rodriguez zegt dat de verblijfplaats van Maduro en zijn vrouw onbekend is. Op de staatstelevisie zei ze bewijs te willen zien dat ze nog leven. Daar meldde Rodriguez ook dat er militairen en burgers zijn omgekomen bij de Amerikaanse aanvallen. Een officieel dodental is nog niet bekendgemaakt.

Minister Padrino van Defensie zegt dat Venezuela zich zal verzetten tegen de aanwezigheid van buitenlandse troepen. Hij kondigde een "massale inzet" van militaire troepen aan. Dat deed hij in een videoboodschap die rondgaat op sociale media. "Het vrije, onafhankelijke en soevereine Venezuela verwerpt de aanwezigheid van deze troepen die alleen maar dood, pijn en vernietiging hebben achtergelaten."

Trump bevestigt aanvallen

De Amerikaanse viceminister van Buitenlandse Zaken zegt dat Maduro "eindelijk voor zijn misdaden ter verantwoording zal worden geroepen", schrijft persbureau Reuters.

Trump heeft ook zelf bevestigd dat de VS achter de aanvallen op Venezuela zit. Volgens de president heeft Amerika "een succesvolle, grootschalige aanval" uitgevoerd op Venezuela en zijn leider.

Op beelden die zijn geverifieerd door de NOS zijn aanvallen te zien op de luchthaven van Higuerote in de staat Miranda, in het noorden van Venezuela:

De VS zou onder meer een militair complex en een militair vliegveld hebben aangevallen. De Venezolaanse minister van Buitenlandse Zaken zegt dat bij sommige aanvallen ook niet-militaire gebieden zijn geraakt.

De Amerikaanse senator Mike Lee zegt dat er geen nieuwe aanvallen meer verwacht worden. Hij schrijft op X dat hij heeft gebeld met minister Rubio van Buitenlandse Zaken over de situatie. "Hij vertelde me dat Nicolás Maduro door Amerikaans personeel is gearresteerd om in de Verenigde Staten terecht te staan voor strafbare feiten."

De Amerikaanse minister van Justitie laat weten dat Maduro en zijn vrouw zijn aangeklaagd in New York. Hij wordt onder andere aangeklaagd voor narcoterrorisme en het importeren van cocaïne, schrijft de minister op X.

Tegen internationaal recht

De acties van de VS gaan volledig tegen het internationaal recht in, zegt universitair hoofddocent André de Hoogh. "Wat de Amerikanen gedaan hebben, is militair geweld gebruiken tegen een ander land. Dat is verboden door het handvest van de Verenigde Naties."

Ook legt De Hoogh uit dat je met een arrestatiebevel in je eigen land nog geen arrestaties kunt uitvoeren in een ander land: "Volgens Amerikaans recht is Maduro gearresteerd, maar volgens het recht van Venezuela zal het natuurlijk een kidnapping zijn."

Venezuela heeft een spoedoverleg van de VN-Veiligheidsraad aangevraagd vanwege de Amerikaanse aanvallen.

Geen vluchten

De Amerikaanse ambassade in Caracas heeft ondertussen ook melding gemaakt van explosies, schrijft Reuters. Over de oorzaak daarvan wordt nog niks gemeld.

Luchtvaartautoriteit Federal Aviation Administration (FAA) verbiedt Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen om over Venezuela te vliegen.

Ook de KLM voert geen vluchten meer uit naar de Antilliaanse eilanden Curaçao, Aruba en Sint Maarten, omdat het luchtruim rond Curaçao is gesloten vanwege de situatie in Venezuela. Dat meldt de luchtvaartmaatschappij in een verklaring.

Oproep aan Nederlanders

Het ministerie van Buitenlandse Zaken roept Nederlanders in Venezuela op om familie en vrienden te laten weten of het goed met ze gaat. Nederlanders die hulp nodig hebben, wordt geadviseerd contact op te nemen met hun reisorganisatie of het ministerie. Sinds 18 juli geldt een rood reisadvies voor het hele land.

Eerder zei Washington bezig te zijn met een campagne tegen "narcoterrorisme", maar de Amerikaanse regering maakte er ook geen geheim van dat de VS uit is op regime change: het verdrijven van president Maduro en zijn regering.

De Amerikanen beschuldigen Maduro en zijn regime van het leidinggeven aan het Cartel de los Soles, dat op grote schaal drugs naar de VS zou smokkelen. Onafhankelijke deskundigen zeggen dat Trump de Venezolaanse rol in de internationale drugshandel overdrijft. Maduro heeft steeds gezegd niets te maken te hebben met drugssmokkel.

NOS op 3 maakte eerder deze video over de spanningen in Venezuela en het autoritaire bewind:

Sneeuw en gladheid leiden tot overlast in het hele land. Vooral in het oosten zijn veel ongelukken gebeurd. Bij een ongeluk op een besneeuwde weg in Ugchelen, niet ver van Apeldoorn, kwam iemand om het leven. Bij ongelukken in Almelo, Nijverdal en Zevenaar vielen zes gewonden.

Door het gewicht van de sneeuw stortte het stoffen dak in van een tijdelijke schaatsbaan bij Vught. Kinderen die aan het schaatsen waren, konden op tijd van de baan worden gehaald.

Het openbaar vervoer ondervindt veel hinder. Het treinverkeer in een groot deel van het land is verstoord. In Utrecht reden veel minder bussen. In Brabant bleven alle Arriva-bussen vanochtend binnen. Later in de middag reden alle bussen weer.

Glijpartijen

De eerste meldingen van ongelukken op weg kwamen rond middernacht. In Almelo raakte vlak na elkaar een aantal auto's van de weg. Eén van de auto's kwam daarbij tegen een hek terecht en de bestuurder raakte gewond. Iets verderop bij Dedemsvaart gleed een vrachtwagen van de weg, de sloot in. De chauffeur bleef ongedeerd.

In Nijverdal raakten vanochtend rond 07.30 uur twee inzittenden van een bestelbusje gewond, toen hun busje gevuld met zaterdagkranten van de weg gleed en tegen een boom botste, meldt RTV Oost.

Om 09.00 uur botsten een bestelbus en personenauto frontaal op elkaar op de besneeuwde provinciale weg N304 tussen Apeldoorn en Ede. Daarbij kwam een 27-jarige man uit Deventer om het leven, meldt Omroep Gelderland.

Bij Zevenaar kon een automobilist zijn auto niet tot stilstand brengen voor de gesloten slagbomen van een spoorwegovergang. De auto gleed door en werd aan de achterkant geraakt door de trein Arnhem-Winterswijk. De inzittenden van de auto, twee volwassenen en twee kinderen, zijn overgebracht naar het ziekenhuis. Het is niet duidelijk hoe zij eraan toe zijn.

Ook in Flevoland waren er problemen en raakten verschillende (vracht)auto's van de weg. Op de Ketelbrug tolde rond 09.30 uur een auto om zijn as en kwam tegen de rijrichting in tot stilstand. Niemand raakte gewond.

Schaatsbaan

In recreatiegebied De IJzeren Man stortte vanmiddag het stoffen dak in van een schaatsbaan. Er was te veel sneeuw op gevallen "Het dak begon te kraken. Een van de jongens die hier werkt heeft iedereen van het ijs gehaald", aldus Karin van de Ven van de IJzeren Man bij Omroep Brabant. Volgens haar ging het om een aantal kinderen, geen van hen raakte gewond.

De schaatsbaan ligt in een grote tent. Die tent was noodgedwongen aan één kant open. Dat moest wel, aldus Van de Ven. Omdat de gemeente een dichte tent zag als bouwwerk, moest daar een extra vergunning voor worden aangevraagd. Die was vandaag nog niet verleend.

"We hebben nog tegen de gemeente gezegd dat er instortingsgevaar is bij zo'n situatie", verzucht Van de Ven. "Als drie zijdes open zijn, is de tent minder stabiel."

De gemeente heeft nog niet gereageerd.

Treinen en bussen

Sneeuw op de bovenleiding en in de wissels leidt ertoe dat er veel minder treinen rijden. Vooral intercity"s vallen uit, aldus NS.

Busvervoerder Breng laat weten dat er vanwege de sneeuwval geen bussen rijden in een groot deel van Gelderland. Dat betekent dat het busvervoer in de regio's Arnhem, Bemmel, Nijmegen, Apeldoorn, Ede en Wageningen stilligt.

Ook in delen van Utrecht rijden geen bussen. In Brabant reden een paar uur lang zelfs helemaal geen bussen, maar inmiddels komt het busvervoer in een deel van de provincie weer op gang, meldt Omroep Brabant. Uitzondering is Eindhoven, waar streekvervoerder Hermes de hele dag is blijven rijden.

Het KNMI heeft tot maandagochtend code geel afgekondigd wegens sneeuwval en gladheid voor het hele land. Vanochtend werd dat tijdelijk uitgebreid tot code oranje voor de provincies Noord- en Zuid-Holland, Gelderland, Utrecht en Noord-Brabant. Bij code oranje waarschuwt het KNMI weggebruikers extra voorzichtig te zijn.

Op de eerste dag van dit jaar is de accijns op brandstof omhooggegaan en de komende twee jaar kunnen automobilisten zich opmaken voor een nog forsere prijsverhoging. De zogenoemde accijnskorting, die werd ingevoerd op het hoogtepunt van de energiecrisis, is nog grotendeels van kracht, maar voor hoelang nog? En vanaf 2028 komt er door Europese regels een extra heffing bij.

Op 1 januari ging de accijns voor benzine zo'n 5,6 cent omhoog, die van diesel met 3,6 cent en lpg met 1,3 cent. Eigenlijk zou de accijns dit jaar niet verder stijgen, maar een krappe meerderheid van de Tweede Kamer koos daar toch voor. De Kamer wil het geld dat daardoor binnenkomt, gebruiken om de bezuinigingen op het openbaar vervoer te dempen.

Veel autobezitters profiteerden daarom voor het einde van het jaar nog even van de lagere brandstofprijzen. Zo zag pompstationhouder Martin van Eijk op oudjaarsdag zijn omzet 30 procent hoger uitvallen dan op andere dagen. "Er zijn dus best wat mensen die voor een paar euro nog even zijn gaan tanken."

Pijn aan de pomp

"Twee derde van wat je aan de pomp betaalt, gaat rechtstreeks naar de staatskas en daar doet de overheid dingen mee als wegen aanleggen. Maar dat deel zal waarschijnlijk niet kleiner worden, eerder groter, want de overheid heeft het geld gewoon nodig", vertelt Paul van Selms van consumentenadviesbureau United Consumers. "Daarnaast vindt de overheid het ook prima te verantwoorden door te zeggen dat het vervoer het milieu te zwaar belast."

De korting op de brandstofaccijns ontstond toen door de Russische inval in Oekraïne de olieprijzen door het dak schoten. Het kabinet greep in met de korting; op die manier moest de pijn aan de pomp minder groot zijn.

Maar sinds de invoering is het voor de politiek een lastig vraagstuk: ermee doorgaan of niet? Ja, was tot nu toe telkens het antwoord. Wel werd de korting een paar keer met kleine stapjes verlaagd, net als dit jaar.

Door de maatregel is de benzineprijs nog steeds zo'n 18 tot 19 cent lager dan dat ie zonder de korting zou zijn. Dat kost de schatkist veel geld: meer dan een miljard euro per jaar. Grote vraag is nu of de politiek de maatregel voor 2027 weer doorzet.

Minder uitstoot

Daar komt nog eens bij dat vanaf 2028 het Europese emissiehandelssysteem ingaat, de zogenoemde ETS-2. Brandstofleveranciers moeten vanaf dan voor hun uitstoot certificaten inkopen. Ieder jaar komen er minder certificaten, met de bedoeling dat er dan minder uitstoot komt. De verwachting is dat de benzineprijs ook hierdoor nog eens met 10 tot 13 cent omhoog gaat.

Bovenop die prijsverhoging worden er nog meer milieumaatregelen genomen. Stapsgewijs moet er steeds meer biobrandstof vermengd worden in de benzine. In 2027 gaat dat percentage van 14,4 procent naar 16,4 procent en in 2028 stijgt dat door naar ruim 22 procent. "De komende jaren gaat dat sterk omhoog en dat kan voor hogere prijzen zorgen, want biobrandstof is duurder dan gewone benzine", vertelt ING-econoom Rico Luman.

Toch wordt de stijging ook iets gedempt door de olieprijs. "Op de oliemarkt is al een tijdje wereldwijd een overschot. We verwachten volgend jaar geen stijging, maar eerder een lichte daling", zegt Luman.

Hoewel de olieprijs dus zal meevallen, blijft de prijs aan de pomp stijgen. "We moeten wennen aan een prijs van misschien wel 2,50 euro. Dat komt voornamelijk door overheidsingrijpen met hoge belastingen", concludeert Van Selms.

Pompstationhouder Van Eijk verwacht niet dat de hoge prijzen problemen veroorzaken voor het voortbestaan van zijn tankstation. "Tanken wordt wel minder aantrekkelijk, maar mensen zijn afhankelijk van hun auto en die zullen we blijven bedienen."

Goedemorgen! Vanwege het winterse weer zijn verkeerswaarschuwingen van kracht en darter Gian van Veen staat vandaag als vierde Nederlander ooit in de finale van het WK darts in Londen.

Eerst het weer: vanuit het noordwesten trekken veel winterse buien over. Plaatselijk valt er vijf tot tien centimeter sneeuw, maar er zijn ook plaatsen waar maar een centimeter valt. Het wordt 1 tot 4 graden, maar het voelt kouder aan.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Noord-Brabant gaat de zoektocht naar de vermiste Mick verder. Daarbij krijgt de politie hulp van het Veteranen Search Team en vrijwilligers. De 19-jarige Mick uit Helmond wordt sinds gisternacht vermist.

Hij is vermoedelijk zonder schoenen en in korte broek en shirt vanuit huis vertrokken. Hij werd gisterochtend nog gezien in Asten, een dorp op meer dan 10 kilometer van Helmond. Mick heeft een verstandelijke beperking. Zowel de politie als zijn familie maakt zich grote zorgen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De oudste bewoner van de Apenheul in Apeldoorn is doodgegaan: de 57-jarige slingeraap Pepi. Het dierenpark zegt dat ze een "onuitwisbare indruk" heeft achtergelaten op "vele dierverzorgers, gidsen en bezoekers".

Colombiaanse slingerapen zoals Pepi worden volgens de dierentuin in het wild ongeveer 25 jaar. Pepi bereikte met haar 57 jaar een "extreem hoge leeftijd". De slingeraap kwam in 1972 in Apeldoorn wonen, een jaar na de opening van de dierentuin.

Ze was te herkennen "aan haar wiebelige loopje en de kale plek op haar hoofd":

Fijne dag!

De regering van Venezuela zegt dat de VS op meerdere plekken in het land aanvallen heeft uitgevoerd. Ooggetuigen meldden dat ze rond 02.00 uur lokale tijd onder meer in de hoofdstad Caracas ontploffingen hebben gehoord en het geluid van laagvliegende helikopters.

In een verklaring noemt de regering-Maduro ook de deelstaten Miranda, Aragua en La Guaira. Venezuela stelt dat de VS achter de aanvallen zit en veroordeelt de "militaire agressie". President Maduro heeft de nationale noodtoestand uitgeroepen.

Amerikaanse overheidsfunctionarissen bevestigen anoniem aan onder meer persbureau Reuters en Fox News dat de VS achter de aanvallen zit. President Trump heeft nog niet gereageerd.

Militair complex

Op beelden uit Caracas die online worden gedeeld zijn rookwolken en hoge vlammen te zien. In verschillende wijken renden mensen de straat op.

De ontploffingen daar lijken te komen van een groot militair complex ten zuiden van de stad, Fuerte Tiuna, waar ook het Ministerie van Defensie gevestigd is. Dat is niet officieel bevestigd, maar er zijn meldingen dat het complex wordt geëvacueerd. In de omgeving is de stroom uitgevallen. Ook zou er een militair vliegveld zijn aangevallen.

"De hele grond trilde", vertelt een vrouw op straat aan persbureau AP. "Dit is vreselijk. We hoorden explosies en vliegtuigen in de verte." Op beelden die door de NOS zijn geverifieerd, is flinke schade te zien in de haven van La Guaira.

Inwoners filmden de explosies in de verte:

De berichten volgen op dreigende taal richting Venezuela van de VS. Dat land heeft een oorlogsvloot samengetrokken voor de kust van Venezuela en het Amerikaanse leger viel de afgelopen maanden op zee bootjes aan, waarbij de VS zei dat het ging om drugssmokkelaars.

Sinds september voerde het Amerikaanse leger 35 aanvallen uit op vermeende drugsboten, maar het land heeft tot nu toe niet bewezen dat het daadwerkelijk om drugssmokkelaars ging. Volgens Amerikaanse cijfers zijn er zeker 115 mensen bij gedood.

Deze week beweerde Trump nog dat de VS een Venezolaanse drugshaven heeft aangevallen. Het Witte Huis heeft zo'n aanval echter niet bevestigd.

Het is niet duidelijk of de VS iets met de explosies van afgelopen nacht te maken heeft, maar Trump heeft verschillende malen gedreigd om in Venezuela ook aanvallen op land uit te voeren om drugshandelaren te stoppen. De VS heeft ook olietankers in beslag genomen.

'Trump overdrijft'

Washington zegt bezig te zijn met een campagne tegen "narcoterrorisme". De Amerikanen beschuldigen Maduro en zijn regime van het leidinggeven aan het Cartel de los Soles, dat op grote schaal drugs naar de VS zou smokkelen. Onafhankelijke deskundigen zeggen dat Trump de Venezolaanse rol in de internationale drugshandel overdrijft.

Washington erkent de Venezolaanse president niet meer als wettig staatshoofd. De Amerikaanse regering maakt er geen geheim van dat de VS uit is op regime change: het verdrijven van president Maduro en zijn regering.

Maduro zegt niets te maken te hebben met drugssmokkel en wil hierover in gesprek met de VS.

Bij de zware cafébrand in Zwitserland zijn 119 mensen gewond geraakt, is gisteren op een persconferentie bekendgemaakt. Een groot deel van hen verkeert in levensgevaar en sommigen zijn tot 60 procent verbrand. Wat betekent dat en hoe kunnen zij herstellen?

De eerste 24 tot 48 uur worden de acute fase genoemd. In die fase moet zuurstof worden toegediend en vocht, elektrolyten en eiwitten. De wonden en organen worden gemonitord en soms wordt er al geopereerd. Tijdens de acute fase worden patiënten soms kunstmatig in coma gebracht.

Zuurstof is een van de facetten van de behandeling waar als eerste op wordt ingezet. "Als het slijmvlies van de luchtpijp zwelt na beschadiging door hete lucht, dan moet daar zo snel mogelijk een buisje in worden geplaatst", legt Paul van Zuijlen uit. Hij is hoofd brandwondencentrum en plastisch chirurg van het RKZ Brandwondencentrum in Beverwijk.

Slachtoffers die giftige gassen hebben ingeademd, moeten ook extra zuurstof krijgen. "Van die zuurstof verhogen we de druk soms, zodat giftige gassen als koolmonoxide in de longen en de bloedbaan daarmee kunnen worden weggespoeld."

Risico op infectie

Veel van de zwaargewonde slachtoffers hebben uitwendige brandwonden. "Hoe groter het verbrande oppervlak, des te meer risico", legt brandwondenarts Keli Jansen van Brandwondencentrum Rotterdam uit. Sommige gewonden zijn voor 60 procent verbrand, dat wil zeggen 60 procent van het totale huidoppervlak. "Je vingers en handpalm zijn samen één procent", zegt Jansen.

Jansen legt uit dat de huid een eerste barrière is tegen alles van buitenaf, zoals bacteriën en virussen. "Bij een brandwond met een groot oppervlakte, is een groot deel van die barrière weg. Infecties kunnen makkelijker binnentreden, je immuunwerking draait op volle toeren en je verliest veel belangrijke stoffen, waaronder vocht. Een lichaam kan daardoor heel ziek worden."

Een derdegraads brandwond herstelt niet uit zichzelf. Het moet met eigen huidweefsel worden afgedekt. Van Zuijlen: "Als iemand voor 60 procent derdegraads verbrand is, betekent dat dat we nog 40 procent huid hebben om af te oogsten, zoals we dat noemen. Middels een huidtransplantatie worden de wonden daarmee bedekt. We hebben allerlei technieken om huid slim op te rekken en effectief te gebruiken."

Alleen wanneer iemand heel ziek is, kan gebruik worden gemaakt van donorweefsel, om een wond tijdelijk af te dekken. Donorhuid kan niet hechten; uiteindelijk moet toch weer de eigen huid worden gebruikt.

Kunstmatig coma

In sommige situaties worden patiënten in een kunstmatige coma gebracht. Jansen: "Dat gebeurt wanneer mensen ongelofelijk veel pijn hebben. Door pijn kunnen mensen in stresssituaties komen en dan moet het lichaam nog harder werken. Dan is het soms beter om iemand in slaap te houden, om de pijn te omzeilen, maar ook zodat vitale parameters als temperatuur, hartslag en bloeddruk onder controle blijven."

Op dit moment liggen ook gewonden van de ramp in Zwitserland in coma, al is niet bekend of dat kunstmatig is.

Herstel van dergelijke grote brandwonden duurt lang. "Gewonden liggen wel maanden in een brandwondencentrum, waarvan de eerste weken op de intensive care. Daarna volgen maanden in een revalidatiecentrum. Eenmaal thuis moet je verder poliklinisch revalideren, zo kom je soms makkelijk aan twee jaar, als het niet langer is", aldus Jansen.

Genezingsproces verschilt

Het genezingsproces van brandwonden is voor veel mensen verschillend. Sommige patiënten ervaren pijn. Anderen omschrijven stekende, brandende of prikkende gevoelens. Sommige patiënten voelen geen pijn, soms omdat brandwonden zo diep zijn dat ook zenuwuiteinden zijn verbrand. Naast pijn krijgen veel gewonden te maken met intense jeuk, zien beide artsen. Patiënten liggen daar vaak wakker van.

Van Zuijlen refereert aan de cafébrand in Volendam, 25 jaar geleden. "De mensen met de minste pijn hadden eigenlijk het meest acuut zorg nodig. Dat was een bizarre situatie, want sommigen stonden hun plek in de ambulance af aan gewonden met oppervlakkige brandwonden, omdat zij veel meer pijn ervoeren."

Nadat wonden genezen, na operaties of huidtransplantaties, blijven littekens over. Bewegen gaat minder makkelijk, omdat de genezen huid en littekens strak om gewrichten zitten. Ook de psychische gevolgen van de brandwonden zijn volgens beide artsen groot. Je moet vaak een trauma verwerken en je moet leren leven met een ander uiterlijk. Soms komt daar schaamte bij kijken.

Jongeren meer kans

Toch is er hoop, ook voor de slachtoffers in Zwitserland, denken Van Zuijlen en Jansen. Veel mensen met grote brandwonden die de eerste acute fase doorkomen, overleven volgens hen, mits er geen infecties optreden. Ook hebben jonge mensen een grotere overlevingskans.

En al duurt het lang, vaak worden mensen met een brandwondenverleden weer zelfstandig, zeggen beide deskundigen. "Met de tijd worden littekens soepeler en er zijn mogelijkheden als huidtherapie en plastische chirurgie", noemt Jansen. "Re-integreren in de maatschappij lukt gelukkig meestal goed", aldus Van Zuijlen.

Het KNMI heeft voor de provincies Noord- en Zuid-Holland, Gelderland, Utrecht en Noord-Brabant code oranje afgekondigd vanwege gladheid door winterse buien en bevriezing van natte wegen. De waarschuwing geldt in ieder geval tot 11.00 uur. Voor het rest van het land geldt het hele weekend nog code geel.

Op veel plekken wordt een aantal centimeters sneeuw verwacht, vooral in het midden en oosten van het land. In Arnhem is inmiddels 7 centimeter sneeuw gevallen en de verwachting is dat het daar niet bij blijft.

Op meerdere plekken in het land zijn voertuigen van de weg geslipt:

Afgelopen nacht leidde de gladheid en het winterse weer tot ongelukken. Op de A6 bij Almere belandde een auto in een sloot naast de weg. De bestuurder kon zelf uit de auto komen en bleef ongedeerd.

Op de N377 bij Dedemsvaart verloor een vrachtwagenchauffeur de macht over het stuur en kwam met zijn wagen gedeeltelijk in een sloot terecht.

Ook op de N305 bij Zeewolde gleed een vrachtwagen van de weg. Volgens een nieuwsfotograaf is de chauffeur naar het ziekenhuis gebracht. Over de aard van de verwondingen is nog niets bekend.

Ongedeerd

Bij Emmen gleed volgens een journalist ter plekke een automobilist in een flauwe bocht van de weg. De auto kwam ondersteboven in een greppel terecht. De twee inzittenden bleven ongedeerd.

Op de A28 bij Eelde kwamen vannacht twee auto's met elkaar in botsing. Daardoor was de snelweg in de richting van Assen enige tijd afgesloten.

Het winterweer heeft ook gevolgen voor Schiphol. Naar verwachting worden vandaag weer honderden vluchten geannuleerd of zijn vertraagd. De luchthaven roept reizigers op om de actuele vluchtinformatie in de gaten te houden. Ook gisteren waren er vanwege sneeuwbuien en een harde wind al vele annuleringen en vertragingen.

Volgens een woordvoerder van Schiphol heeft een groep van paar honderd mensen afgelopen nacht op de luchthaven geslapen. Dat gaat met name om mensen die een overstap hadden, maar geen visum om de luchthaven te verlaten. "We hebben dekens en kussens uitgedeeld."

Het overgrote deel van de reizigers is door hun luchtvaartmaatschappij ondergebracht in nabijgelegen hotels.

Ontijzen van toestellen

De problemen op Schiphol zijn het gevolg van een combinatie van omstandigheden, zegt de woordvoerder. Zo moeten de landingsbanen sneeuwvrij gemaakt worden en heeft het ontijzen van de toestellen ook invloed. "Dat kost tijd en betekent dat er minder vliegtuigen kunnen starten en landen."

Bij een aardbeving in Mexico zijn zeker twee mensen om het leven gekomen, meerdere mensen raakten gewond. Het epicentrum van de beving met een kracht van 6.5 lag in de buurt van het populaire toeristische kuststadje Acapulco, in het zuidwesten van het land.

In de staat Guerrero melden de autoriteiten de dood van een 50-jarige vrouw. Ze kwam thuis om het leven toen haar woning instortte.

In de hoofdstad Mexico-Stad is een oudere man omgekomen. Hij zou zijn overleden op het moment dat hij werd geëvacueerd uit een appartementencomplex. Waardoor hij om het leven kwam, is niet duidelijk.

Mensen op straat

De aardbeving was rond 08.00 uur lokale tijd. Op foto's van persbureaus is te zien dat veel bewoners en toeristen uit de gebouwen zijn gevlucht en op straat staan, soms met nauwelijks meer dan een handdoek.

De Mexicaanse overheid meldt dat er als gevolg van de beving aardverschuivingen waren en gaslekken ontstonden. Ook is er schade aan onder meer ziekenhuizen.

Op het moment van de aardbeving hield president Sheinbaum in het presidentieel paleis in Mexico-Stad een persconferentie. Ze merkte op dat de grond trilde en vroeg de aanwezige journalisten om rustig te evacueren.

In Noord-Brabant gaat de zoektocht naar de vermiste Mick vanochtend verder. Daarbij krijgt de politie hulp van het Veteranen Search Team en vrijwilligers. De 19-jarige Mick uit Helmond wordt sinds gisternacht vermist.

De man is vermoedelijk zonder schoenen en in korte broek en shirt vanuit huis vertrokken en niet meer teruggekomen. Hij werd gisterochtend nog gezien in Asten - een dorp op meer dan 10 kilometer van Helmond.

Mick heeft een verstandelijke beperking. Zowel de politie als zijn familie maakt zich grote zorgen. Een familielid zegt tegen Omroep Brabant dat hij nooit alleen op pad ging. Volgens hem merkte de vader de vermissing 's nachts al op: "De vader van Mick werd wakker, omdat hij naar het toilet moest en zag de voordeur openstaan."

De politie vraagt mensen naar Mick uit te kijken, camerabeelden van deurbellen te bekijken en ook in schuurtjes en tuinhuizen naar hem te zoeken. "Misschien heeft hij zich ergens verstopt", aldus de Brabantse politie op X.

In de Italiaanse Alpen zijn gisteren meerdere mensen omgekomen door lawines. Italiaanse media schrijven dat er vrijdag op drie plekken in totaal drie mensen om het leven zijn gekomen.

In het noordwesten van het land, dicht bij de Franse grens, werden vier skiërs meegesleurd door een lawine. Een van hen kwam om het leven, twee raakten zwaargewond en de vierde kwam er met lichte verwondingen vanaf. Volgens de hulpdiensten verliep de reddingsactie moeizaam door de harde wind.

Zo'n honderd kilometer noordelijker, ten zuidwesten van Turijn, werden twee Franse skiërs getroffen door een lawine. Een hen lukte het om een berghut te bereiken en alarm te slaan. Zijn metgezel werd dood teruggevonden, gedeeltelijk bedolven onder de sneeuw.

Dolomieten

In de Dolomieten, ten noorden van Venetië werden twee Italianen verrast door een lawine. Een van hen werd meegesleurd en raakte ernstig gewond doordat hij hard tegen blootliggende rotsen werd geslagen. De vriend bleef ongedeerd en waarschuwde de reddingsdienst. Ook hier werd de reddingsactie bemoeilijkt door de harde wind. Hulp voor de zwaargewonde man kwam te laat.

De Italiaanse reddingsdienst meldt dat het lawinegevaar groot is door hevige sneeuwval rond Kerstmis en de daarna stijgende temperaturen en sterke wind.

De Nederlandse hardcore-dj Bass-D is overleden. Dat heeft het mede door hem opgerichte muzieklabel Masters of Hardcore (MoH) bekendgemaakt. Bekende artiesten uit de scene, zoals Paul Elstak en Mental Theo, noemen hem een pionier in het genre.

De doodsoorzaak van de 52-jarige Eugenio Dorwart is niet gemeld. "Bass-D's visie, muziek en toewijding heeft de hardcore-scene gevormd", schrijft MoH op Instagram. "Onze gedachten gaan uit naar zijn familie, vrienden, collega's en fans wereldwijd."

Bass-D heeft over de hele wereld opgetreden en had dit jaar meerdere shows in Nederland op de agenda staan. Hij begon zijn carrière ruim dertig jaar geleden. Volgens zijn boekingspagina werd hij in 1992 Dutch DJ Champion. Daarna vormde hij samen met King Matthew een duo.

Gabberen

Hardcore groeide in de jaren negentig uit tot een van de meest populaire genres van elektronische muziek in Nederland. De muziek wordt gekenmerkt door de harde en snelle bassdrum, oplopend tot boven de 200 beats per minuut. De bijbehorende dans wordt ook wel gabberen of hakken genoemd.

Bass-D was als producer bij talloze underground hits betrokken. Hij leverde onder meer producties voor de bekende hardcoreformatie Rotterdam Terror Corps. In 1995 was hij medeoprichter van het MoH-label. In die tijd kwam het vrolijke en meer toegankelijke subgenre happy hardcore op, maar MoH profileerde zich juist meer op de duistere kant van het genre.

Nog altijd zijn er jaarlijks MoH-feesten in binnen- en buitenland. De editie in de Brabanthallen trekt ruim 25.000 bezoekers. Ook op andere grote hardcorefestivals was Bass-D een terugkerende naam, zoals Thunderdome, Defqon 1 en Dominator.

"Een legendarische dj, een echte old-school hero", zegt collega Mental Theo op sociale media. Hij noemt het overlijden van Bass-D een groot verlies voor de scene. "Hij heeft ons veel te vroeg verlaten", zegt dj Paul Elstak. Bass-D leverde in het verleden voor beide artiesten remixen.

De oudste bewoner van de Apenheul in Apeldoorn is dood. Op oudejaarsdag stierf de 57-jarige slingeraap Pepi. Het dierenpark zegt dat de slingeraap een "onuitwisbare indruk" heeft achtergelaten op "vele dierverzorgers, gidsen en bezoekers".

Colombiaanse slingerapen zoals Pepi worden volgens de dierentuin in het wild circa 25 jaar. Pepi bereikte met haar 57 jaar een "extreem hoge leeftijd". De slingeraap kwam in 1972, een jaar na de opening van de dierentuin, in Apeldoorn wonen.

Ze was te herkennen "aan haar wiebelige loopje en de kale plek op haar hoofd". Volgens de dierentuin was wel te merken dat Pepi een dagje ouder was geworden. "De laatste jaren trok ze zich iets vaker terug om de rust op te zoeken en ook haar gehoor ging achteruit."

Babygorilla

Terwijl in de Apenheul afscheid moet worden genomen van Pepi, is er in GaiaZOO in Kerkrade juist nieuw leven. In de dierentuin werd op nieuwjaarsdag een westelijke laaglandgorilla geboren. "Zowel moeder als jong maakt het goed", schrijft de dierentuin. "Het jong is inmiddels al regelmatig goed te zien voor bezoekers."

De Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD, hield in de periode van 1959 tot 1962 Surinamers die in Nederland woonden in de gaten. Het gaat voornamelijk om politiek betrokken personen die zich uitspraken tegen racisme en kolonialisme en om schrijvers.

Dat blijkt uit documenten die vandaag, op Openbaarheidsdag, in het Nationaal Archief in Den Haag zijn vrijgegeven voor het publiek. Verschillende stukken uit de periode in aanloop naar de onafhankelijkheid in 1975 zijn openbaar geworden, omdat de wettelijke termijn van vijftig jaar is verstreken.

In het dossier Surinaams extremisme in Nederland is de naam te vinden van onder anderen oud-politicus Eddy Bruma. Hij was een van de oprichters van de Surinaamse vereniging Wie Eegie Sanie en later de Partij Nationalistische Republiek in Suriname. Hij werd in 1973 minister van Economische Zaken.

Fel anti-westerse artikelen

Ook oud-president Ronald Venetiaan, die onlangs overleed, komt in het rapport voor. Hij was betrokken bij een Surinaamse studentenvereniging in Leiden. En met name Hugo Olijfveld, oprichter van het Surinaams-Amsterdamse blad Sranang Krioro, werd scherp in de gaten gehouden.

Volgens de BVD publiceerde het blad "fel anti-westerse artikelen". Er is ook informatie over Otto Huiswoud te vinden, de toenmalige voorzitter van de oudste Surinaamse vereniging in Nederland, die nog steeds bestaat.

Informatie uit gesprekken op besloten bijeenkomsten van verschillende Surinaamse organisaties in Nederland werd door bronnen met de inlichtingendienst gedeeld en gedocumenteerd. Het dossier werd op 10 oktober 1975, ruim een maand voor de onafhankelijkheid van Suriname, overhandigd aan het ministerie van Binnenlandse Zaken in Nederland.

Onderhandelingsgesprekken onafhankelijkheid

Ook gesprekken die werden gevoerd ten tijde van de onderhandelingen in 1975 zijn in te zien. Daarbij waren onder anderen premier Den Uyl, minister Pronk, premier Arron van Suriname en andere Surinaamse ministers betrokken, onder wie Bruma.

In de verslagen van de gesprekken, die plaatsvonden in het Catshuis in Den Haag en in Paramaribo, is te lezen hoe de beide landen botsten over de financieel-economische relatie na de onafhankelijkheid, met name over de ontwikkelingssamenwerking.

In het dossier is een tekst opgenomen van Corly Verlooghen, dichter en schrijver, bekend onder de naam Rudy Bedacht. Hij schreef in 1960 over het tot op heden controversiële standbeeld van Jan Pieterszoon Coen. Die was in de zeventiende eeuw gouverneur-generaal van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) en verantwoordelijk voor de dood van bijna 15.000 inwoners van de Molukse Banda-eilanden, in het streven naar een monopolie op nootmuskaat. Volgens Bedacht was Coen "het prototype van de geslaagde koloniaal en hogepriester van het kolonialisme".

Koloniale uitbuiting

In juli 1975 spande een groep inheemse Surinamers, die zich 'de Indiaanse Raad' noemde, een rechtszaak aan tegen Den Uyl en koningin Juliana wegens koloniale uitbuiting. Zij eisten een schadevergoeding.

Uiteindelijk werd de eiser niet-ontvankelijk verklaard, omdat die niet bevoegd zou zijn geweest om de vereniging te vertegenwoordigen. Ook als de eiser die bevoegdheid wel zou hebben gehad, zou de vordering volgens de kantonrechter in Paramaribo niet zijn geslaagd, omdat deze "niet is te volgen".

In correspondentie over de dagvaarding tussen Den Uyl en de minister voor Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken schrijft Den Uyl dat hij het ermee eens is om de zaak "verstek te laten gaan. Het lijkt mij dat de eisers een volkenrechtelijk doel langs civielrechtelijke weg willen realiseren".

53 hulporganisaties slaan alarm over het besluit van Israël om hen te weren uit de Palestijnse Gebieden. Als Israël de nieuwe regels niet aanpast, zo schrijven de ngo's in een verklaring, dan blokkeert het land onmisbare humanitaire hulp voor burgers in Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

Volgens de groep hulporganisaties dreigt nu ongeveer een derde van alle veldhospitalen in Gaza per direct te moeten sluiten. Volgens de verklaring zijn hun medewerkers verantwoordelijk voor driekwart van alle noodonderdak voor ontheemde Palestijnen in Gaza en de helft van alle voedselhulp.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Guterres, reageert diep bezorgd op het Israëlische besluit. In een verklaring roept hij de regering van premier Netanyahu op om de maatregel terug te draaien.

Tientallen hulporganisaties hebben zestig dagen de tijd gekregen om hun werk in Palestijnse Gebieden te stoppen, of om te voldoen aan de nieuwe registratieplicht. De Israëlische autoriteiten zeggen dat deze maatregelen nodig zijn om infiltratie en beïnvloeding door Hamas binnen deze organisaties te stoppen.

Gevaarlijk en onnodig

Onder de nieuwe regels kunnen hulporganisaties onder meer geweigerd worden vanwege openlijke kritiek op Israël, of aansporen tot het vervolgen van Israëlische militairen in het buitenland. Oxfam, Artsen Zonder Grenzen, Amnesty International en andere organisaties noemen de regels in een verklaring gevaarlijk voor medewerkers en onnodig.

Israël eist informatie over adressen, gezinssamenstellingen, accounts op sociale media, paspoortnummers en andere privacygevoelige gegevens van Palestijnse hulpverleners. In de verklaring wordt erop gewezen dat Israël honderden hulpverleners heeft gedood in de oorlog tegen Hamas.

Bewuste politieke keuze

"Valse narratieven en het delegitimeren van humanitaire organisaties brengen medewerkers in gevaar, dit ondermijnt het bieden van hulp", staat in de verklaring. De registratieregels worden een "bewuste politieke keuze met voorzienbare gevolgen" genoemd. Een op de vier gezinnen in Gaza leeft van één maaltijd per dag, staat in het document.

De 53 ondertekenende partijen wijzen Israël op de verplichting volgens het internationaal recht om humanitaire hulp toe te staan. Ze roepen op tot internationale druk op de Israëlische regering om de maatregel terug te draaien. Gisteren werd de registratieplicht al door Canada, Denemarken, Finland, Frankrijk, IJsland, Japan, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Groot-Brittannië veroordeeld.

De VN-chef zegt bij monde van zijn woordvoerder dat de maatregel "de humanitaire crisis waarmee de Palestijnen worden geconfronteerd verder zal verergeren".

'Humanitaire hulp blijft welkom'

De Israëlische autoriteiten beweren dat de maatregel nauwelijks gevolgen zal hebben voor noodhulp aan burgers in de Palestijnse Gebieden.

Israël beschuldigt buitenlandse hulporganisaties er al langer van dat ze niet optreden tegen invloed van terroristische organisaties op hun medewerkers. "Humanitaire hulp is welkom, maar de exploitatie van humanitaire netwerken voor terroristische doeleinden niet", zei de verantwoordelijke Israëlische minister deze week.