Aggregator

Tweede week coronaverhoren: hoe ver ging het kabinet om code zwart te voorkomen?

2 hours 6 minutes ago

Was er genoeg oog voor de sociaal-maatschappelijk gevolgen van de coronamaatregelen? Dat was deze week een belangrijke vraag bij de verhoren van de parlementaire commissie. Scholen en horeca gingen dicht om verspreiding te voorkomen, met als neveneffect eenzaamheid en leerachterstanden.

Daar had het kabinet oog voor, zei de laatste getuige van deze week, oud-premier Mark Rutte. "Vanaf het begin" was er de "volle aandacht" voor de gevolgen voor Nederlanders, die thuis moesten werken of hun familie in een verzorgingshuis niet konden bezoeken. Toch was niet iedereen daar deze week van overtuigd.

Dick Schoof, ook oud-premier, maar uitgenodigd omdat hij tijdens de pandemie topambtenaar was bij Justitie, zei dat het wel heel complex was om maatschappelijke gevolgen mee te wegen. "Het sluiten van het onderwijs, niet kunnen sporten, effect op het verenigingsleven: iedereen voelde dat wel, maar de vraag was hoe je dit kon meewegen."

Want aan de andere kant stond het aantal beschikbare IC-bedden en de zogenoemde R-waarde van het virus, waarmee de besmettingsgraad werd gemeten. Keiharde getallen dus. "Het was ingewikkeld om de sluiting van de scholen in dezelfde harde cijfers te meten", zei Schoof. "Een worsteling voor ons allemaal."

Evangelie en evenwichtsbalk

Het beschermen van kwetsbaren, inzicht hebben in de verspreiding van het virus en het voorkomen van overbelasting in de zorg werden bijna meteen aangemerkt als officiële doelen, die terugkwamen in allerlei documenten. Beperking van de impact van de maatregelen was aanvankelijk geen officieel doel, dat werd pas een jaar later toegevoegd.

Waarom toen pas, vroeg de commissie bij herhaling aan Rutte, die eindverantwoordelijk was. "Die doelen waren niet het evangelie", wuifde hij de vragen weg. En de sociaal-maatschappelijk gevolgen waren heus "totaal mede-leidend". Rutte sprak meermaals van een "evenwichtsbalk" bij het maken van beleid.

Topambtenaar Mark Roscam Abbing was in die tijd bezig met dit vraagstuk. Zijn taak was om een langetermijnvisie te ontwikkelen en aandacht geven aan de sociaal-maatschappelijke factoren. In de praktijk kwam daar aanvankelijk niet veel van terecht, omdat het virus roet in het eten gooide. "Het perspectief werd elke keer ingehaald door een nieuwe crisis", zei Schoof.

Duidelijke rode lijn

Toch bestreed Roscam Abbing het beeld dat er te weinig aandacht is geweest voor de gevolgen. "Dat was echt niet mijn ervaring", zei hij maandag tegen de coronacommissie. "Het was alleen heel moeilijk."

Volgens de ambtenaar, die bij veel topoverleggen zat, had Rutte een harde grens aangegeven: hij wilde niet dat er mensen zouden stikken doordat er geen plek was om beademd te worden op een intensive care. "Dat was een duidelijke rode lijn, die hij in meerdere overleggen heeft herhaald."

Dat van die "rode lijn" kon Rutte zich niet herinneren, maar wel dat de zorg topprioriteit was. In het begin van de crisis raakte de zorg in het Italiaanse Bergamo overbelast en die beelden kwamen binnen "als een mokerslag", herinnerde oud-premier zich.

Code zwart

Het ging in die tijd over 'code zwart'. Dat betekent dat niet iedereen meer geholpen kan worden en dat er dus moet worden gekozen tussen patiënten. "Op een gegeven moment kwam ik erachter dat het aan de minister was om code zwart uit te roepen", vertelde oud-zorgminister Tamara van Ark. "Toen wilde ik dat eerst oefenen, want het is een loodzwaar besluit."

Artsen zelf vonden dat in de keuze moest meewegen welke leeftijd patiënten hadden. Het kabinet was het daar niet mee eens en wilde een lotingsysteem invoeren. Na druk vanuit de Kamer schaarde het zich toch achter het standpunt van de artsen. Uiteindelijk kwam het net niet zo ver. Rutte: "We zijn door het oog van de naald gekropen."

In het voorjaar van 2021 leek het iets beter te gaan met het aantal coronabesmettingen. Het kabinet voelde druk om de lockdown te versoepelen, maar oud-minister Van Ark kreeg nog altijd "noodkreten" vanuit de zorg.

Er was toen veel discussie, herinnerde Van Ark zich. Uiteindelijk besloot het kabinet na een "open uitwisseling" om niet te versoepelen. De oud-minister zegt dat ze zich naderhand wel heeft afgevraagd of dat nou de goede beslissing was. "Het was een enorm dilemma", zei ze tegen de coronacommissie. "Kijkend naar de urgentie die er lag, was de ruimte er uiteindelijk niet."

Oud-minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees beaamde dat in zijn verhoor. "Als we zagen dat de situatie slechter werd, was er ook geen discussie over dat we maatregelen moesten nemen om het virus in te dammen."

Dergelijke grote besluiten werden in die tijd genomen in de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing, vaak op dinsdag. In aanloop daarnaartoe waren er andere informele vertrouwelijke overleggen tussen een beperkte groep betrokken ministers, ambtenaren en experts.

Daar zijn geen notulen van, dus hadden commissieleden er veel vragen over. Werd daar niet te veel voorgekookt? Rutte vindt van niet. Volgens hem had het Catshuisoverleg "een grote meerwaarde", omdat er zonder tijdsdruk toch gepraat kon worden over mogelijke maatregelen.

En andere betrokkenen kijken er ook met een goed gevoel op terug. "De vertrouwelijkheid van het Catshuis zorgde ervoor dat je van je hart geen moordkuil hoefde te maken", zei Koolmees. Als je niet informeel van gedachten kan wisselen "durven mensen geen domme ideeën meer te hebben", zei Roscam Abbing erover.

Duivels dilemma

Een maatregel waar in formele en informele overleggen veel over is gesproken was de avondklok. "Het was een duivels dilemma. Ik heb er veel buikpijn van gehad", aldus Koolmees.

En zoiets gold ook voor Hubert Bruls. De burgemeester van Nijmegen was in die tijd voorzitter van het Veiligheidsberaad van de 25 veiligheidsregio's. "Het was buitengewoon verregaand", aldus de burgemeester. "Je berooft mensen van een grondrecht zonder heel goed aan te tonen waarom." Toch werd de maatregel ingevoerd en meerdere keren verlengd.

Het hoe en waarom daarvan komt later aan bod; de commissie heeft een hele verhoorweek gereserveerd voor de avondklok. Maar nog niet volgende week, want dan komt "de impact op de zorg" aan bod. Onder anderen IC-baas Diederik Gommers en RIVM-modelleur Jacco Wallinga komen langs.

Lees hier het liveblog na van de afgelopen verhoorweek:

Podcast De Stemming: Een betaalmuur, het luchtalarm en déjà vu-bingo

2 hours 46 minutes ago

De corona-enquête is inmiddels alweer een paar weken op stoom en vrijdag werden twee voormalige premiers ondervraagd: Rutte en Schoof.
Schoof was in corona-tijd natuurlijk geen premier, maar was de hoogste ambtenaar, de secretaris-generaal, van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Politiek verslaggever Lars Geerts volgt de enquête en vertelt wat dit tot nog toe heeft opgeleverd.

Verder hebben Marleen en Joost het over het luchtalarm, Jos L., het dertigledendebat en de spraakmakende documentaire over Forum voor Democratie.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Opnieuw reddingsactie voor wadlopers bij Ameland

3 hours ago

Voor de tweede keer in korte tijd is een groep wadlopers in de problemen gekomen bij Ameland. Ze werden overvallen door de vloed, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen Omrop Fryslân.

De kustwacht heeft een helikopter en drie reddingsboten ingezet om de tien wadlopers in veiligheid te brengen. Ze zijn allemaal uit het water gehaald en per helikopter naar het boothuis van de KNRM op het eiland gebracht. Bij het boothuis stonden onder meer ambulances en een traumahelikopter klaar.

De wadlopers zijn vermoeid en koud, meldt de brandweer:

Volgens de veiligheidsregio waren de weersomstandigheden op het wad slecht. Zo waaide het hard. Volgens woordvoerder Jan Willem Zwart is het nog niet duidelijk of de wadlopers een gids bij zich hadden.

32 wadlopers gered

Vorige maand kwam ook een groep wadlopers vast te zitten bij Ameland. Het ging om 32 mensen, onder wie vier gidsen. Ze werden tijdens een nachtelijke tocht overvallen door het hoge water en kregen onderkoelingsverschijnselen.

De kustwacht heeft geen verklaring waarom twee keer in korte tijd wadlopers in de problemen zijn geraakt.

Akkoord tussen Iran en VS over tekst voor vredesdeal lijkt dichtbij

3 hours ago

Bemiddelaar Pakistan meldt dat Iran en de Verenigde Staten het eens zijn over de tekst van een vredesakkoord. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif schrijft op X dat nu met beide partijen wordt gewerkt aan volgende stappen. "Vrede is nog nooit zo dichtbij geweest als nu", aldus Sharif.

Vandaag plaatste de Iraanse minister Araghchi van Buitenlandse Zaken ook al een bericht op X met de boodschap dat een akkoord "dichterbij dan ooit" was. De Amerikaanse president Trump heeft dat bericht op zijn eigen socialemediakanalen gedeeld. Vanuit Iran kwamen gisteravond nog afhoudende berichten.

Over de tekst van de vredesdeal is officieel nog niets bekendgemaakt. Een anonieme Amerikaanse overheidsfunctionaris stelt tegenover persbureau Reuters dat met de overeengekomen tekst de belangrijkste doelen van de regering-Trump behaald worden.

'Nucleair materiaal wordt vernietigd'

Volgens de functionaris zou in het akkoord staan dat de Straat van Hormuz wordt heropend en dat de VS de blokkade van Iraanse havens opheft. Ook zou het nucleaire materiaal waarover Iran beschikt worden vernietigd.

Iran zou in ruil daarvoor economisch beloond worden. Het gaat dan over het opheffen van de economische sancties tegen het land en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden.

Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft laten weten dat er in Iran nog wordt gesproken over de voorwaarden van de deal, maar dat dat overleg "in de afrondende fase" zit.

Dit weekend ondertekend?

Volgens Trump kan het akkoord dit weekend of maandag worden ondertekend. De Iraanse woordvoerder deed daar geen uitspraak over.

Zwitserland heeft alvast aangeboden gastland te zijn voor de ondertekening. Het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat het land "volop betrokken is" en in nauw contact staat met de Verenigde Staten en Iran. In internationale media is Genève genoemd als mogelijke plaats van handeling.

Trump heeft de afgelopen tijd vaak gezegd dat een deal met Iran in de lucht hing. Deze week voerden Iran en de VS en Israël echter nog aanvallen op elkaar uit, ook al geldt er sinds 7 april een bestand.

Israël is geen partij bij de deal tussen Iran en de VS. Wel heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisteravond met Trump gebeld over de inhoud van het akkoord, meldde zijn kantoor.

Cruiseschip Hondius vertrokken voor nieuwe reis

3 hours 2 minutes ago

Het cruiseschip de Hondius is weer uitgevaren. Zaterdag vertrekt het schip met 132 passagiers en een arts vanuit Spitsbergen voor een achtdaagse tocht over de Noordelijke IJszee.

De Hondius was in mei groot in het nieuws toen er verschillende besmettingen met het hantavirus werden vastgesteld op het schip. Het gaat hierbij om een ernstige variant van het virus, waaraan gemiddeld 35 tot 50 procent van de besmette personen overlijdt. In totaal zijn drie passagiers overleden, onder wie twee Nederlanders.

Het schip heeft na terugkomst bijna drie weken in de Rotterdamse haven gelegen. Daar is het meerdere dagen intensief gereinigd door een gespecialiseerd bedrijf. Daarna is het door de GGD en deskundigen op het gebied van infectiepreventie schoon verklaard.

Geen grote veranderingen

Het schip heeft plaats voor 270 passagiers, maar dat zijn er deze reis dus maar 132. Volgens de woordvoerder van eigenaar Oceanwide Expeditions komt dat doordat een deel van de reis niet kon doorgaan door de meerdaagse reiniging in Rotterdam. Daarom hebben verschillende passagiers hun reis geannuleerd.

Komende reizen volgen het normale schema en de bezetting daarvan is volgens de woordvoerder als gebruikelijk.

Het bedrijf is in gesprek met onder andere het RIVM, de GGD en eigen medisch personeel over eventuele aanpassingen van het veiligheidsprotocol. Dan gaat het voornamelijk over tochten naar gebieden waar het hantavirus heerst. Bij de reis die nu op stapel staat is daar geen sprake van.

Nationaal monument voor slachtoffers geweld jeugdzorg onthuld in Apeldoorn

3 hours 12 minutes ago

In het Zuiderpark in Apeldoorn is vandaag het Nationaal Monument Jeugdzorg met de titel De Erkenning onthuld. Het is het eerste landelijke monument voor mensen die tijdens hun verblijf in de jeugdzorg te maken kregen met mishandeling, misbruik of andere vormen van geweld.

De onthulling vond plaats zeven jaar na het rapport van de commissie-De Winter. Die commissie concludeerde in 2019 dat kinderen en jongeren in de Nederlandse jeugdzorg tussen 1945 en 2019 op grote schaal te maken hebben gehad met fysiek, psychisch en seksueel geweld.

Het monument is een van de officiële erkenningsmaatregelen die voortkomen uit de aanbevelingen van de commissie. De initiatiefnemers benadrukken dat het niet alleen gaat om erkenning van leed uit het verleden, maar ook om aandacht voor de veiligheid van kinderen die nu in de jeugdzorg verblijven.

Het monument bestaat uit het glaskunstwerk Vlam en Vleugels, ontworpen door Di Vetro Glaskunst. Daaromheen is een symbolisch pad aangelegd dat verwijst naar herstel, vertrouwen, veiligheid en de rechten van het kind.

Bij de onthullingsceremonie waren ervaringsdeskundigen, belangenorganisaties, hulpverleners en bestuurders aanwezig. De initiatiefnemers willen dat het monument een plek wordt voor erkenning, herdenking en bewustwording.

Volgens de betrokken organisaties blijft het onderwerp actueel. Zij wijzen op recente onderzoeken en publicaties waaruit blijkt dat jongeren nog altijd te maken kunnen krijgen met ingrijpende ervaringen binnen gesloten en residentiële jeugdzorg.

Tijdens de onthulling werd ook de bundel Stemmen van erkenning gepresenteerd, met persoonlijke verhalen van mensen die ervaring hebben met de jeugdzorg.

SpaceX populair op de beurs, Musk eerste biljonair ooit

3 hours 59 minutes ago

De handel in aandelen van technologiebedrijf SpaceX is begonnen op de beurs in New York. Het aandeel opende op 150 dollar. Met de stap naar de beurs heeft het bedrijf 75 miljard dollar opgehaald bij investeerders, waarmee het verreweg de grootste beursgang ooit is.

SpaceX heeft grote ambities op het vlak van ruimteraketten, kunstmatige intelligentie en satellieten.

De verkoop van de aandelen betekent dat oprichter Elon Musk nog rijker wordt. Sterker nog, hij is nu de eerste biljonair ter wereld.

Bekijk hier hoe de handel in SpaceX-aandelen begon:

De aandeelprijs van 150 dollar per aandeel is 11 procent hoger dan de vooraf aangekondigde introductieprijs van 135 dollar. Dat is een duidelijk signaal: veel investeerders willen mede-eigenaar worden van SpaceX. De belangstelling voor de beursgang was zo groot dat de vraag het aantal beschikbare aandelen drie keer overtrof, zeggen bronnen van zakenkrant de Financial Times.

"Als iemand me had verteld dat dit zou gebeuren, dan had ik wel gevraagd wat diegene had gerookt, want ik dacht zelf dat dit bedrijf zou falen", zei Musk toen de handel van start ging op Nasdaq, de Amerikaanse techbeurs.

Zo werd SpaceX de grootste speler in de ruimtevaart:

De beursgang van het ruimte- en internetbedrijf betekent niet dat Musk een biljoen dollar op de bank heeft. Het gaat hier om de geschatte waarde van alle bezittingen van de Zuid-Afrikaanse zakenman. Die bestaan voor een groot deel uit aandelen in één van zijn andere bedrijven, namelijk automaker Tesla.

Als Musk echt cash-biljonair wil worden, moet hij een flink deel van zijn aandelen in SpaceX verkopen. Volgens de regels van het bedrijf mag hij dat pas over een jaar doen.

Musk heeft nu een minderheid (42 procent) van de aandelen in SpaceX, maar houdt de controle over het bedrijf. Dat komt doordat hij in het bezit is van een type aandelen die zwaarder wegen als er gestemd wordt bij aandeelhoudersvergaderingen. Daardoor kan hij in grote mate ook in de toekomst bepalen welke koers het bedrijf op gaat.

Bewoners flat Amsterdam over momenten na explosie: 'Hij miste meerdere vingers'

4 hours 2 minutes ago

Een flatbewoonster zit in de hotellobby in een badjas met panterprint en roze pantoffels aan. "Zit ik hier ineens in mijn nachtpon." Ze is een van de bewoners van de flat in Amsterdam-Osdorp die vannacht werd ontruimd na de explosie bij een sportschool. Samen met een buurvrouw zit ze aan een tafeltje te wachten tot haar zoon haar komt ophalen.

"Ik sliep gewoon en ineens stonden er brandweermannen naast mijn bed", vertelt de vrouw. Zij en haar buren uit het negen verdiepingen tellende flatgebouw zijn opgevangen in een hotel, omdat ze vanwege instortingsgevaar niet in hun huis mochten blijven.

Flatbewoonster Odette Luyando hoorde de "gigantische explosie" wel. "Ik zat meteen rechtop in bed." Ze dacht eerst aan een plofkraak. "Dat gebeurt wel vaker in Osdorp." Ze keek uit het raam en zag niks bijzonders, dus wilde alweer gaan liggen, zegt ze. "Totdat ik ineens heel veel geschreeuw en gegil hoorde en mensen die 'help' riepen."

Voor de deur van het hotel staat een groepje buren te roken. Een van hen vertelt hoe hij na de gigantische knal de galerij op rende. Daar keek hij naar het bijgebouw dat aan zijn flat vastzit, waarin een sportschool en kelderboxen zaten. Nu had een explosie een gapend gat achtergelaten aan drie kanten van het gebouw.

Hij twijfelde geen moment, rende naar beneden en ging naar binnen. "Het gezicht van iemand daar was verbrand en hij miste meerdere vingers", vertelt de man. "

Ik trok mijn trui uit, maakte de stof nat en legde het over zijn verbrandingen heen." Zo probeerde hij het slachtoffer te beschermen tegen het vuur, vertelt hij.

Deze man had een fysiopraktijk in de sportschool. Hij reageert emotioneel op de gebeurtenissen:

Vanaf de galerij zag ook Luyando dat het helemaal mis was. "De hele sportschool lag eruit." Er was "chaos en paniek", en "allemaal mensen die naar buiten aan het klauteren waren."

Een buurman vult aan: "We zagen dat er meer mensen binnen waren op de eerste verdieping. Toen hebben we een ladder neergezet zodat ze over het puin naar beneden konden klimmen."

Er is toen iemand achtergebleven die zwaargewond was aan zijn been, vertelt de man. "Ik ben bang dat hij dat been kwijt is." De flatbewoner en zijn buurman zeggen dat het slachtoffer "heel hard schreeuwde en gilde" totdat de hulpdiensten kwamen en hem meenamen. "Je bent dan echt in shock", vertelt de man over wat hij vannacht meemaakte.

Smeulende kleren uitgetrokken

Zijn buurvrouw Aissah Petronilia vraagt een vuurtje terwijl ze op de lege zakken van haar joggingpak klopt. "Ik heb niks bij me." De bewoonster is vannacht ook op de ramp afgerend. Een man was door de klap vanuit de sportschool op de eerste verdieping naar beneden gevallen. "Ik heb hem eruit getrokken", zegt ze.

"Ik heb zijn kleren uitgedaan, want die waren aan het smeulen", vertelt de vrouw. "Daarna heb ik mijn jas op hem gelegd om hem warm te houden." Hij en de andere slachtoffers zijn met ambulances meegenomen naar het ziekenhuis.

"De brandweer beukte alle deuren open", zegt een man. Ze hadden volgens hem geen tijd om aan te bellen of te kijken wie er al buiten stonden. "Mijn moeder en ik zijn meteen naar buiten gegaan", zegt hij. Hun katten waren nog binnen. "De dierenambulance heeft ze gelukkig gevangen."

Er komt weer een groepje buren naar buiten om een sigaretje te roken. Wat de oorzaak van explosie was, is nog niet bekend. "De wildste verhalen gaan rond", zegt een man. "Ik heb wel meerdere verhalen gehoord dat ze vier mensen hebben zien wegrennen", zegt een ander.

Explosieven in kelderbox

Een buurman vermoedt een gasexplosie, een ander hoorde dat er per ongeluk een explosief afging en weer iemand anders denkt dat het om een afrekening in het criminele circuit gaat. "We weten het eigenlijk gewoon niet", vat een buurvrouw het samen.

Het Parool meldt dat het scenario dat tieners en twintigers explosieven aan het maken waren in een kelderbox "zeer serieus" wordt genomen door de politie. Er zijn meerdere mensen aangehouden en een aantal auto's is in beslag genomen. Het blussen gaat nog steeds door en er wordt nog onder het puin gezocht. De hulpdiensten hebben "indicaties" dat er nog een of meer personen onder het puin liggen.

Aan het begin van de middag is nog niet duidelijk of de bewoners vanavond weer thuis mogen slapen. "Ik hoop het zo", zegt buurvrouw Odette Luyando. Maar later komt het bericht van de gemeente dat zij en haar buren nog niet terug mogen.

Een andere flatbewoner in het hotel zegt aan het eind van de middag dat de bewoners nog niks hebben gehoord over wel of niet naar huis mogen. "Ik heb wel een beetje het gevoel dat wij het hier pas als laatste weten wat er gebeurt." De gemeente heeft een hotel geregeld voor de buren.

Overleden kunstenaar David Hockney 'al die jaren relevant geweest'

4 hours 17 minutes ago

David Hockney geldt als een van de meest toonaangevende kunstenaars van de twintigste eeuw; zijn werk wordt geroemd door velen en is verkocht voor recordbedragen. De Britse kunstenaar is gisteren overleden op 88-jarige leeftijd, maakte zijn agent vandaag bekend.

Wereldwijd is met droefenis gereageerd op zijn dood en wordt vol lof over hem gesproken. De Britse omroep BBC stelt dat "de wereld wat van zijn kleur heeft verloren" en ook de Britse premier Starmer is bedroefd over het overlijden van de kunstenaar, "wiens levendige, direct herkenbare werk generaties kunstenaars heeft beïnvloed".

Zijn werk was zeer karakteristiek. Velen zullen de schilderijen van landschappen of zwembaden herkennen, zoals het voor 90 miljoen dollar verkochte Portret van een kunstenaar of het werk Een grotere plons. Het zijn enkele van de vele werken die Hockney maakte in de Amerikaanse staat California, waar hij lange tijd woonde.

Hockney groeide op in Bradford in het Britse graafschap West Yorkshire en stond tijdens zijn studietijd op het Bradford College of Art al bekend als veelbelovend student. Gedurfd was hij ook; al voordat homoseksualiteit in 1967 gelegaliseerd werd in het VK maakte de homoseksuele Hockney al een werk geïnspireerd op een gedicht over de liefde tussen twee mannen.

Na zijn afstuderen in 1962 vertrok hij naar Californië. Daar begon hij met het werken met heldere acrylverf in plaats van de olieverf die hij voorheen gebruikte. Dat Hockney tijdens zijn leven veel werken van zwembaden maakte is volgens de BBC niet verwonderlijk, omdat die in California "geen luxe, maar gewoon een onderdeel van het dagelijks leven waren."

De kunstenaar was gefascineerd door helder licht, architectuur, landschappen en bewegend water. Volgens kunsthistoricus en mediamaker Cathelijne Blok keek Hockney heel goed naar de wereld om hem heen, en wist hij die op indrukwekkende wijze te vatten in een vlak, het uiteindelijke kunstwerk.

Blok legt uit dat het werk van Hockney weliswaar kenmerken heeft van pop art, maar dat hij daar zelf van wilde wegblijven. "Maar als je kijkt naar zijn werk, dan schuurt het tegen die stijl aan, als je kijkt naar de symbolen de teksten en kleuren. Het spel van licht en kleur, daar staat hij om bekend."

Volgens haar heeft Hockney met zijn werk en de veelzijdigheid ervan ruimte gemaakt voor nieuwe kunstenaars. "Als je kijkt naar nieuwe generaties, dan zie je dat zij naar Hockney hebben gekeken."

Een deel van het werk dat hij in de jaren 60 en 70 maakte werd onlangs tentoongesteld in het Kunstmuseum in Den Haag. "Een vriend van Hockney had hem aangespoord om werk te maken dat dichterbij hem lag", vertelt Thijs de Raedt, hoofd collecties & presentaties van het museum. "Vanaf dat moment richtte de kunstenaar zich op zijn omgeving en "begon hij heel goed te kijken en grote, monumentale portretten te maken", zegt De Raedt.

Hij vindt het portret van Hockneys ouders uit die tentoonstelling het indrukwekkendst. "Daar komt veel in samen. Omdat hij dat zo goed wilde doen, heeft hij het meermaals opnieuw gemaakt. Je ziet dat hij het traditionele wist te verbinden met het moderne." De Raedt wijst op het gebruik van kleuren en lijnen, dat nu nog steeds "heel erg aanspreekt".

Net als De Raedt noemt Blok dit een van haar favoriete werken. Daarnaast roemt ze de kunstenaar om zijn foto's en werken die hij tijdens de covidpandemie in het Franse Normandië maakte. "En ik heb een zwak voor alles waar hij zijn hondjes heeft afgebeeld. Daar zit ook een knipoog in."

Volgens De Raedt zal Hockney voortleven als kunstenaar die erin slaagde om gangbare thema's, zoals portretten en landschappen, op een moderne en relevante manier steeds opnieuw tot leven te wekken. "Al die jaren is hij relevant geweest en heeft hij zich opnieuw weten uit te vinden, tot techniek aan toe. Het was een kunstenaar die er steeds weer in slaagde om op basis van experiment zichzelf te vernieuwen, besluit De Raedt.

Daar sluit Blok zich bij aan. "Hij deinsde niet terug voor nieuwe manieren om zichzelf te vernieuwen. En door die honger van hem, het gebruiken van nieuwe technieken en methodes, is hij zelf jong gebleven."

Ebola-doden in vluchtelingenkamp Congo, angst voor verdere verspreiding

4 hours 37 minutes ago

In een vluchtelingenkamp in het oosten van Congo zijn twee gevallen van ebola vastgesteld. Het gaat om een vrouw van 60 en haar dochter.

De moeder werd bijna twee weken geleden ziek en een eerste test toonde aan dat ze ebola zou kunnen hebben. Ze moest daarom in quarantaine, maar daar onttrok ze zich aan. Ze overleed op 31 mei en een dag later bezweek ook haar dochter.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft nu bevestigd dat ze inderdaad ebola hadden.

De vrouwen verbleven in het Kpangba-kamp in de provincie Ituri, die grenst aan Uganda. In het kamp zitten zo'n 30.000 ontheemden. Hulpverleners maken zich zorgen dat de ziekte zich verder zal verspreiden.

Voertuigen bekogeld

De omstandigheden in Congolese vluchtelingenkampen zijn slecht. Mensen zitten dicht opeengepakt, er zijn veel te weinig toiletten, waardoor er vaak ook buiten de sanitaire voorzieningen wordt geplast en gepoept. Dat zijn risicofactoren voor verdere verspreiding van infectieziektes als ebola.

Verder zijn er veel te weinig mogelijkheden om ebolapatiënten te isoleren. En dan is er ook nog veel woede en wantrouwen tegen medici en hulpverleners. Dat speelde ook in het Kpangba-kamp. Toen hulpverleners de lichamen van de ebolaslachtoffers ontdekten, werden hun voertuigen bekogeld.

Alleen tenten

Een woordvoerder van een Deense hulporganisatie is bezorgd: "De kans bestaat dat ebola zich in zulke kampen razendsnel verspreidt. Dat kan weer leiden tot paniek en tot vluchtgedrag".

De Internationale Organisatie voor Migratie zegt dat mensen in kampen zo dicht opeen zitten dat het risico op verdere verspreiding groter is. "Er zijn ook alleen tenten, hoe kan je mensen isoleren als ze verdachte symptomen hebben?"

Er zijn in Congo nu 676 gevallen van ebola vastgesteld, 136 mensen zijn eraan bezweken. De ziekte komt voor in drie provincies in het oosten van het land. Ook buurland Uganda heeft ebola-gevallen, maar wel veel minder: daar is de ziekte 19 keer vastgesteld.

De ebola-variant die nu rondgaat draagt de naam Bundibugyo. Het is vernoemd naar het stadje in Uganda waar het virus bijna twintig jaar geleden voor het eerst werd ontdekt. Er is nog geen vaccin beschikbaar.

Vandaag geen treinen meer in deel Randstad door brand in verdeelstation

4 hours 39 minutes ago

Door een brand bij een verdeelstation langs het spoor in Woerden rijden er geen treinen tussen Gouda en Utrecht en tussen Woerden en Bodegraven. Dat duurt tot zeker vannacht 02.00 uur, meldt ProRail.

Op deze trajecten stonden drie treinen stil met in totaal zeker 1000 passagiers aan boord, meldt NS. De reizigers zijn geëvacueerd.

Een van de treinen kwam vlak bij station Woerden tot stilstand. De passagiers konden onder begeleiding te voet naar het station. De andere twee treinen zijn naar station Woerden gesleept, waar de passagiers de trein konden verlaten.

Veel expertise nodig

De brand in het verdeelstation is geblust. Het moet nu worden afgekoppeld en hersteld. "Daar is veel expertise bij nodig en het is best een omvangrijke klus", aldus ProRail. Vandaar dat het niet meer gaat lukken om de dienstregeling vandaag weer op te starten.

Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend. In een verdeelstation, officieel een onderstation, komt stroom binnen die naar de bovenleidingen wordt gestuurd, waardoor de treinen kunnen rijden.

Volledig mannelijk college Roermond geïnstalleerd, onder protest van vrouwen

4 hours 41 minutes ago

In Roermond zijn de nieuwe - louter mannelijke - wethouders onder protest geïnstalleerd. Op de publiekstribune zaten tientallen in het wit geklede vrouwen die niet blij zijn met het weinig diverse college. "Echte kerels zijn niet bang voor sterke vrouwen", stond in Limburgs dialect op borden die de actievoerders bij zich hadden.

Een deel van de raadsleden kwam gisteravond uit solidariteit met de actie ook in het wit gekleed naar de plechtigheid. Op de tribune zat ook Marianne Smitsmans, tot voor kort wethouder van Roermond. Haar partij Pro behaalde zeven zetels in de gemeente, maar toch maakt de partij geen deel uit van de nieuwe coalitie.

Ze is teleurgesteld in een volledig mannelijk college: "Het is gewoon niet van deze tijd dat er alleen nog mannen wethouders zijn in de colleges. Het gaat om de diversiteit en om de andere perspectieven in het college. Het gaat om samen het gesprek voeren."

Voordat de wethouders beëdigd werden, verzamelden de actievoerders zich in het wit op de publiekstribune:

Smitsmans is van mening dat een mannelijk college een negatieve impact kan hebben op de besluitvorming. "Het gaat in dit geval helemaal niet om politieke voorkeur. Of het nu rechts of links georiënteerde vrouwen zijn, maakt niks uit. Vrouwen hebben gewoon een andere kijk op zaken."

Een maand geleden werd ook al in Heerlen gedemonstreerd, omdat ook daar het college alleen uit mannen bestond. Niet lang daarna trad toch nog een vrouw toe tot het college.

Mannelijke colleges zijn overigens niet voorbehouden aan Limburgse gemeenten. Recente cijfers ontbreken, maar in 2022 bleek dat er 92 gemeenten waren waar het wethoudersbestand uitsluitend uit mannen bestond.

Meerdere aanhoudingen na zware explosie Amsterdam, ook auto's in beslag genomen

6 hours 14 minutes ago

De politie heeft meerdere mensen aangehouden en een aantal auto's in beslag genomen na de explosie vannacht bij een sportschool in Amsterdam Nieuw-West.

Het is niet bekendgemaakt wanneer de verdachten zijn aangehouden en ook niet waarvoor ze zijn aangehouden. Er is ook nog geen nieuwe informatie gedeeld over de mogelijke oorzaak van de explosie.

Hulpverleners zijn nog bezig met het redden van mogelijke slachtoffers en rechercheurs kunnen daardoor het pand nog niet betreden. Wel doet de politie onderzoek buiten het pand door camerabeelden op te vragen en te spreken met buurtbewoners.

Rond middernacht was er een zware explosie bij de sportschool, die dag en nacht open is. Zeven gewonden konden kort daarna uit het puin worden gered. Twee van hen zijn zwaargewond. Na de explosie brak er brand uit. Een gedeelte van het pand is ingestort.

De brandweer evacueerde omwonenden en was uren bezig met het blussen van de brand die uitbrak na de explosie

De hulpdiensten lieten eerder vanmiddag weten aanwijzingen te hebben dat er nog mensen onder het puin liggen. Daar komt de veiligheidsregio nu van terug: het zoeken naar mogelijke slachtoffers gebeurt uit voorzorg.

Het gebouw wordt daarom voorzichtig afgebroken met een kraan. De hulpdiensten zijn daar al uren mee bezig.

Plofkraken

De eigenaar liet vanochtend weten beelden te hebben waarop te zien was dat de ontploffing van onder de vloer van de sportschool kwam. Daar zijn volgens hem gasleidingen, een transformatorruimte en opslagruimtes van bewoners.

Het Parool meldt dat buurtbewoners wijzen naar een groep twintigers en tieners die in een kelderbox onder de sportschool bezig zouden zijn geweest met het inpakken van pakketten om plofkraken mee te plegen. De explosieven zouden bedoeld zijn voor een plofkraak in Duitsland.

De krant meldt op basis van politiebronnen dat er naar dit scenario onderzoek wordt gedaan, maar dat er ook nog rekening wordt gehouden met andere mogelijkheden.

Duits kenteken

Ooggetuigen meldden aan de krant ook dat ze kort na de knal een Audi met Duitse kentekenplaten hard zagen wegrijden.

Eerder vandaag nam de politie elders in de stad een Duitse auto in beslag. Het gaat om een Audi RS6, een type auto waar veel plofkraken mee worden gepleegd. De politie heeft niet bevestigd dat de inbeslagname te maken heeft met het onderzoek naar de explosie bij de sportschool.

De bewoners van de woningen op de negen verdiepingen naast het gebouw kunnen ook komende nacht nog niet naar huis. Zij worden opgevangen in een hotel.

Doordat de brand ook apparatuur van netbeheerder Liander heeft getroffen, zaten 233 huishoudens zonder stroom. In de loop van de avond hebben de bewoners van het gebouw naast de flat weer elektriciteit, verwacht de netbeheerder.

OM bevestigt: verdachte bestuurde auto fataal ongeluk Zeeuws-Vlaanderen

6 hours 35 minutes ago

Het Openbaar Ministerie heeft bevestigd dat de 19-jarige man uit Hulst de bestuurder is van de auto die betrokken was bij het ongeluk, waarbij gisteren op de N290 in Zeeland drie kinderen en een volwassene om het leven kwamen.

De man wordt verdacht van het veroorzaken van het verkeersongeval en blijft langer vastzitten.

Er is een groot onderzoek opgezet naar de toedracht van het ongeluk. Afhankelijk van de resultaten van het eerste onderzoek wordt begin volgende week besloten of de verdachte wordt voorgeleid voor de rechter-commissaris en zo ja, op grond van welke feiten.

'Heel Zeeland rouwt'

De dodelijke slachtoffers van het verkeersongeluk zijn de directeur van een basisschool in Axel en drie kinderen uit groep 8. Ook raakten drie andere kinderen zwaargewond. De klas was op schoolkamp.

In Zeeland is geschokt gereageerd. Uit respect voor de nabestaanden hangen bij alle scholen in Zeeland de vlaggen halfstok. Provinciebestuurder Van der Maas en commissaris van de Koning De Jonge hebben de plek van het ongeluk en de basisschool in Axel bezocht.

Ze legden bloemen neer die een lint dragen met de tekst "Heel Zeeland rouwt en leeft mee". "Het is ook zo invoelbaar", zei De Jonge tegen Omroep Zeeland. "Zo'n schoolkamp, al onze kinderen zijn op zo'n schoolkamp geweest. Het hoort een leuke, onbezorgde tijd te zijn en dit is geëindigd in een grote nachtmerrie. De allergrootste nachtmerrie die je als ouders of als school kan overkomen."

Een inzamelingsactie heeft inmiddels ruim 70.000 euro opgeleverd. "We willen niet machteloos toekijken", schrijft de initiatiefnemer. "Met deze crowdfunding willen we de getroffen gezinnen een warm hart toedragen en hen financieel ondersteunen bij de kosten van de begrafenissen en de loodzware tijd die voor hen ligt."

Evenementen die dit weekend in Zeeland worden georganiseerd gaan door, maar in een aangepaste en sobere vorm. Zo heeft de organisatie van Jazz in Terneuzen de artiesten gevraagd om optredens waar mogelijk te openen met muziek die past bij de emoties van dit moment. Tijdens het fietsevenement Ride for the Roses wordt een moment voor herdenking georganiseerd.

Celstraf voor Spaanse lottoverkoper die zelf winnend lot van 4,7 miljoen wilde cashen

7 hours 36 minutes ago

In Spanje is een lottoverkoper veroordeeld die probeerde een winnend lot dat door een klant was gekocht zelf te innen. Hij moet wegens fraude 3,5 jaar de gevangenis in.

De lottotrekking was al in 2012. Mensen die meedoen kunnen zes getallen onder de 50 selecteren. Een oudere man die een lot had gekocht vroeg de verkoper in de stad A Coruña om te controleren of er een prijs op zijn getallen was gevallen. De verkoper zag dat de man een bedrag van 4,7 miljoen had gewonnen, maar maakte hem wijs dat er geen prijs op zijn lot was gevallen.

Het lot bleef in de winkel achter en de verkoper probeerde het daarna zelf te innen. Hij kreeg daarbij hulp van zijn broer, die bij de lotto werkte. De verkoper vertelde de loterij dat hij het winnende lot in zijn winkel had gevonden. Daarop besloot de loterij, in ieder geval voorlopig, niet uit te keren en op zoek te gaan naar degene die het lot had gekocht.

317 valse claims

Toen de loterij de publiciteit zocht met het winnende lot zonder eigenaar meldde zich een hele stoet mensen die beweerden het lot te hebben gekocht. 317 mensen uit alle delen van Spanje maakten aanspraak op de miljoenenprijs. Alle claims werden onderzocht en allemaal bleken ze vals.

Uiteindelijk leidde de combinatie van de gespeelde cijfers via een omweg naar de koper. Die speelde in 2012 de getallen 10, 17, 24, 37, 40 en 43. De politie vermoedde dat de koper die combinatie misschien vaker speelde en onderzocht waar nog meer loten met diezelfde gespeelde getallen waren verkocht.

Overleden

Behalve in A Coruña bleek dat ook aan de Costa del Sol en op Mallorca. Gecombineerd met gegevens van een organisatie die reizen voor ouderen organiseert, leidde dat naar de vrouw van degene die in 2012 het lot had gekocht. De man zelf was al in 2014 overleden. Hij heeft nooit geweten dat hij miljoenen had gewonnen.

De rechter die de lottoverkoper heeft veroordeeld heeft ook bepaald dat de prijs van 4,7 miljoen moet worden uitgekeerd aan de nabestaanden van de koper.

Opnieuw maatregelen legaal online gokken: reclameverbod en bonusverbod

7 hours 38 minutes ago

Het kabinet neemt extra maatregelen voor de legale online gokbranche omdat steeds meer mensen gokverslaafd raken. Zo komt er een verbod op reclame en op het aanbieden van bonussen om (vaste) klanten te belonen.

"Het gaat gewoon niet goed, de online gokmarkt is geëxplodeerd", zegt staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid.

Op termijn komt er een overkoepelende speellimiet die geldt voor alle kansspelen en kansspelaanbieders bij elkaar, en een 'draagkrachttoets' voor spelers die hun speellimiet willen verhogen. Zij moeten aantonen dat ze de door het gokken ontstane verliezen kunnen betalen.

Het kabinet onderzoekt of het mogelijk is steeds minder online gokbedrijven een vergunning te geven.

Verslavingsdeskundigen waarschuwen al jaren voor het toenemend aantal gokverslaafden, vooral onder jongeren en jongvolwassen en mensen met psychische en gedragsproblemen.

Gelegaliseerd

Online gokken werd in 2021 gelegaliseerd met als doel de consument beter te beschermen. De kansspelbedrijven met een vergunning moeten zich aan voorschriften houden die gokverslaving en te grote gokschulden tegengaan, zoals speellimieten en het doorverwijzen naar verslavingshulpverlening.

Vijf jaar later neemt gokverslaving onder jongeren nog steeds toe. En illegale goksites hebben een grotere omzet dan die van de bedrijven met een vergunning. De Kansspelautoriteit, de toezichthouder van de overheid, schat de omvang van de illegale markt op 617 miljoen euro en de legale markt op 600 miljoen euro.

Ook tegen de illegale markt worden door het kabinet en de Kansspelautoriteit maatregelen voorbereid, zoals het blokkeren van illegale websites. En er komt regelgeving die betaaldienstverleners of hostingbedrijven medeverantwoordelijk maakt als zij illegaal gokken mogelijk maken.

Dilemma's

Het vorige kabinet kondigde ook al extra reclamemaatregelen voor de online kansspelen aan. Die van vandaag gaan iets verder. Van de leeftijdsverhoging van 18 naar 21 jaar die het vorige kabinet aankondigde ziet dit kabinet af. Jongeren zullen naar verwachting juist uitwijken naar illegale sites.

De politiek ziet er vooralsnog niets in de legalisering van het online gokken helemaal in te trekken. Dan raken alle gokkers en gokverslaafden uit beeld, en voor veel consumenten biedt de legalisering nog steeds een goede bescherming, is de gedachte.

De online gokmarkt en de dilemma's zijn vandaag opnieuw in de ministerraad besproken, met dezelfde conclusie. "Als we nu het legale aanbod stilleggen wordt het illegale aanbod nog aantrekkelijker", zegt staatssecretaris Van Bruggen.

Nieuwe advocaten Taghi dreigen weer op te stappen als ze niet genoeg tijd krijgen

8 hours 10 minutes ago

De nieuwe advocaten van Ridouan Taghi krijgen anderhalf jaar de tijd om zich in te lezen in het omvangrijke dossier van liquidatieproces Marengo. Daardoor kan het hoger beroep in de zaak tegen Taghi niet eerder dan maart 2028 behandeld worden.

Dat heeft het gerechtshof in Amsterdam vanmiddag bepaald. "De wachttijd van 18 maanden is erg lang, maar laat zich op dit moment rechtvaardigen", zei de voorzitter van het hof. De rechters vinden het belangrijk dat Taghi verdedigd wordt en wegen mee dat het haast onmogelijk is nog iemand te vinden die de klus op zich wil nemen.

Advocaten Ronald van der Horst en Anique Slijters meldden zich onlangs als nieuwe advocaten voor Taghi. De hoofdverdachte in het Marengo-proces zat al meer dan een jaar zonder verdediging, waardoor de behandeling van zijn zaak stil ligt.

Tijdens een extra ingelaste zitting eisten Slijters en Van der Horst minimaal anderhalf jaar voorbereidingstijd. Ze kondigden aan dat ze de verdediging meteen weer zouden neerleggen, als ze die tijd niet zouden krijgen.

Ook wilden ze vrije toegang tot hun cliënt in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Op dit moment mogen ze Taghi alleen nog bezoeken met toestemming van de minister van Justitie.

Ongebruikelijk

De twee advocaten erkenden zelf dat het ongebruikelijk is om te dreigen op te stappen, als het hof niet akkoord gaat met hun voorwaarden. Maar volgens hen is de zaak en de situatie met Taghi zo ingewikkeld, dat ze echt anderhalf jaar nodig hebben om zich voor te bereiden.

"Wij moeten onze eigen positie bewaken. Wij vinden het niet verantwoord om aan deze zaak te beginnen, als we niet op voorhand weten dat we deze tijd zullen krijgen", zei Van der Horst. Tussentijdse zittingen om alvast delen van het dossier te besproken, wilde hij niet toezeggen.

Het gerechtshof besliste vanmiddag dat er volgend jaar wel degelijk extra zittingen komen waar de advocaten alvast wensen voor nader onderzoek kunnen neerleggen. Daarmee wijkt het hof dus iets af van de voorwaarden van de twee nieuwe advocaten.

De voorzitter zei het "betreurenswaardig" te vinden als zij besluiten zich toch terug te trekken. "Er is in belangrijke mate aan hun voorwaarden tegemoet gekomen."

Nu of nooit

De zoektocht naar nieuwe raadslieden voor Taghi verloopt uitermate moeizaam. Omdat inmiddels al drie van zijn eerdere advocaten zijn aangehouden en er veel dreiging hangt rond het Marengo-proces, ziet bijna niemand het nog zitten de zaak op zich te nemen.

Slijters wierp vanochtend de vraag op waarom zij dan wel bereid zijn om Taghi bij te staan. "Waarom zou je een mens verdedigen die in isolatie zit, van de zwaarst mogelijke feiten wordt verdacht en wie levenslang boven het hoofd hangt? Precies om die reden."

Ze achtte het onwaarschijnlijk dat Taghi nog andere advocaten kan vinden, als het hof niet akkoord zou gaan met hun voorwaarden. "Het is nu of nooit", waarschuwde ze.

Op de spits

Het gerechtshof leek er weinig voor te voelen om de zaak stil te leggen tot het voorjaar van 2028. De rechters zeiden niet goed te begrijpen waarom zoveel tijd nodig was. De rechters gaven eerdere advocaten van Taghi aanzienlijk minder inleestijd.

Het Openbaar Ministerie vond de gevraagde voorbereidingstijd in ieder geval veel te lang. "Je hoeft niet eerst alles gelezen te hebben om te kunnen beginnen", zei de advocaat-generaal van het OM. Hij vergeleek het verdiepen in een strafzaak met een legpuzzel. "Je hoeft niet eerst ieder puzzelstukje afzonderlijk te bekijken om de puzzel te kunnen leggen."

Ook vond het Openbaar Ministerie het niet kunnen dat de advocaten dreigen te vertrekken als ze hun zin niet krijgen. "Door de opstelling 'we doen het alleen op onze eigen manier' wordt de kwestie op de spits gedreven", aldus het OM.

Advocaat Anique Slijters zegt dat ze de beslissing van het hof gaan bestuderen en daarna bepalen of ze de zaak echt kunnen doen. Over de toegang tot Taghi in de EBI sprak het gerechtshof zich niet uit, omdat de rechters daar niet over gaan.