Aggregator

De gesprekken tussen Iran en de VS worden voortgezet. Dat schrijft de Amerikaanse president Trump in een bericht op Truth Social. Hij benadrukt daarbij in hoofdletters dat het staakt-het-vuren tussen de twee landen voorbij is.

"Iran heeft ons gevraagd om de 'gesprekken' voort te zetten. We hebben daarmee ingestemd, maar de Verenigde Staten laat er geen twijfel over bestaan dat het staakt-het-vuren VOORBIJ is!" schrijft Trump.

De Iraanse parlementsvoorzitter Ghalibaf zegt op zijn beurt dat het conflict niet zal eindigen met de overgave van Iran. Hij voegt daaraan toe dat Iran klaar is om zichzelf "grootschalig" te verdedigen als de VS zich terugtrekt uit de intentieverklaring waarin de voorlopige afspraken staan.

"Op elk moment dat de Amerikanen de overeenkomst schenden, zijn wij klaar voor een grootschalige verdediging en zullen we standvastig tegen hen optreden en de rechten van het Iraanse volk verdedigen", zei hij.

Druk topoverleg

De landen in de regio proberen ondertussen te voorkomen dat de strijd verder escaleert. Zo heeft Qatar contact gehad met de Verenigde Staten, schrijft The New York Times op basis van anonieme bronnen. En de Pakistaanse premier laat weten met Iran te hebben gesproken via de telefoon.

Volgens de Iraanse staatsnieuwszender zal minister Araghchi van Buitenlandse Zaken morgen naar Oman reizen om verder te praten.

Nieuwe sancties

De Verenigde Staten hebben vandaag ook nieuwe sancties ingesteld tegen Iraanse personen en bedrijven naar aanleiding van de hervatte aanvallen door Iran op de scheepvaart in de Straat van Hormuz.

De sancties zijn onder anderen gericht tegen de Iraanse bankier Ali Ansari. Hij woont in Dubai en kreeg al eerder sancties opgelegd door het Verenigd Koninkrijk, omdat hij "vijandige activiteiten" van de Iraanse Revolutionaire Garde financieel zou hebben ondersteund.

Strijd beperken

Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran ging vorige maand in. Toen werd afgesproken dat er zou worden onderhandeld over een vredesdeal. Deze week vonden er weer aanvallen over en weer plaats.

De Amerikanen voerde aanvallen uit op Iraanse steden aan de Perzische Golf en de Straat van Hormuz. Volgens Trump was dat een reactie op Iraanse aanvallen op internationale scheepvaart in de Straat Van Hormuz. Maandag en dinsdag werden daar drie commerciële schepen beschoten met raketten en drones.

Bij de zware bombardementen van de afgelopen dagen kwamen in Iran zeker veertien mensen om het leven, meldt het Iraanse regime, en raakten tientallen mensen gewond. Iran sloeg terug met aanvallen op Amerikaanse bases in Bahrein, Koeweit en Qatar.

Volgens experts heeft de VS noch Iran belang bij een hervatting van de oorlog en zullen de twee vijanden te midden van escalaties toch proberen de strijd beperkt te houden.

Een potje tennis heeft grote politieke consequenties voor de burgemeester van Berlijn. Kai Wegner stelt zich niet langer herkiesbaar, omdat het hem blijft achtervolgen dat hij ging tennissen toen in januari grote delen van de Duitse hoofdstad zonder stroom zaten.

Hij maakte zijn terugtrekking vanmiddag bekend in een haastig opgetuigde persconferentie. "Ik kan mijn boodschap niet meer overbrengen, omdat een ander debat alles overschaduwt", zei de 53-jarige Wegner.

Tienduizenden Berlijners zaten begin dit jaar vijf dagen zonder stroom vanwege brandstichting bij een brug met elektriciteitskabels. De verantwoordelijkheid voor de actie is opgeëist door de extreemlinkse groepering Vulkangruppe.

Al maanden krijgt Wegner kritiek op zijn gebrekkige communicatie ten tijde van de stroomstoring. Zo wordt het hem kwalijk genomen dat hij niet meteen naar het getroffen gebied ging. Al gauw kwam uit dat hij had gelogen over wat hij wel had gedaan. Wegner zei dat hij thuis was geweest en vanuit zijn kantoor had gecoördineerd, maar hij was 's middags een uur gaan tennissen met zijn partner. "Om zijn hoofd leeg te maken", gaf hij later toe.

Nieuwe onthulling

Wegners terugtrekking kwam vanmiddag vlak voor nog een onthulling. De krant Der Tagesspiegel meldt dat de burgemeester tijdens de stroomcrisis helemaal niet met bondskanselier en partijgenoot Merz heeft gesproken, zoals hij wel had beweerd.

De aanhoudende kritiek op Wegner leidde volgens het Duitse persbureau DPA tot onrust binnen zijn partij CDU. Vanuit de partij werd druk op Wegner uitgeoefend om zich terug te trekken als lijsttrekker.

Over iets meer dan twee maanden zijn de deelstaatverkiezingen in Berlijn, dat zowel de hoofdstad als een deelstaat is. Wegner blijft tot die tijd aan als burgemeester, zegt hij. Hij zal zich wel verkiesbaar stellen als deelstaatsparlementslid, maar is niet langer beschikbaar om opnieuw het hoofd te zijn van de deelstaatregering.

In Gaza dreigt naast de Israëlische bombardementen en besmettelijke ziekten nog een gevaar, eentje dat minder zichtbaar is: onontplofte oorlogsresten. De niet-ontplofte explosieven die na jarenlang oorlog voeren door het hele gebied liggen, hebben al honderden slachtoffers gemaakt.

Volgens de VN-organisatie die zich bezighoudt met mijnen en onontplofte explosieven (UNMAS) zijn er sinds het begin van de Gaza-oorlog al zeker 1200 mensen gedood of gewond geraakt door onontplofte munitie. Bijna de helft van hen is kind.

Eén van die slachtoffers is de 16-jarige Mohammed Surour. Een explosief ging af bij hem in de buurt. "Toen ik wakker werd, lag ik in het ziekenhuis", vertelt hij. "Allebei mijn benen zijn geamputeerd, ik ben aan één oog blind en ik raakte deels verlamd."

Dat heeft niet alleen zijn eigen leven drastisch veranderd, maar ook dat van zijn familie. "Ik zorgde voor het huishouden en ons gezin. Ik haalde water en hulpgoederen en ik ging naar de markt voor brandhout voor het vuur. Nu heeft mijn familie zelfs al moeite om überhaupt aan water te komen."

Voorlichting aan tieners

Het Internationale Rode Kruis geeft voorlichting aan inwoners van Gaza om ze te informeren over onontplofte oorlogsresten. Die bijeenkomsten zijn in principe bedoeld voor alle inwoners van Gaza, maar de hulporganisatie richt zich vooral op tieners.

"Deze groep is vaak moeilijk te bereiken en te beïnvloeden", vertelt coördinator Andy Wheatley. "Ze vervelen zich vaak, zijn nieuwsgierig en hebben alle tijd. Dus ze komen op veel plekken, ongeacht of het veilig is."

De VN-organisatie UNMAS heeft tot nu toe meer dan duizend gevaarlijke voorwerpen geïdentificeerd. Dat komt neer op één explosief op elke 600 meter. Hoeveel onontplofte voorwerpen er precies in de Gazastrook liggen, is lastig in te schatten.

Ook Wheatley heeft geen exacte cijfers. "Daar zullen we waarschijnlijk nooit achter komen. Wat we wel weten, is dat er door het hele gebied is gevochten en dat er enorm veel munitie is die niet is afgegaan zoals bedoeld. Die ligt onder het puin of in gebieden waar mensen mogelijk naar terugkeren."

Gevaar bij puinruimen

Het Internationale Rode Kruis maakt zich vooral zorgen over de wederopbouwfase in Gaza. Zo ver is het voorlopig nog niet, maar de organisatie waarschuwt alvast. "Als erop grote schaal puingeruimd wordt, kunnen voorwerpen die onder het puin liggen verstoord raken en mogelijk exploderen."

Volgens de hulporganisatie zou het opruimen van de niet-ontplofte oorlogsresten de beste oplossing zijn, maar het lukt niet om de juiste apparatuur Gaza in te krijgen. Israël bepaalt wat wel en wat niet naar binnen mag.

"Het verkrijgen van toestemming is op dit moment erg lastig", zegt Wheatley. "Het is niet mogelijk om speciale apparatuur aan te voeren. Dat betekent dat het verwijderen van de voorwerpen niet mogelijk is. Daarom moeten we ons richten op risicobeperking door middel van bewustwordingssessies."

Behandeling in het buitenland

Voor de 16-jarige Mohammed Surour komt deze voorlichting te laat. Hij wacht momenteel op toestemming van Israël om Gaza te verlaten voor een speciale behandeling in het buitenland.

"Mohammed zou binnen een maand weer genezen moeten zijn", vertelt zijn arts Arafat Abu Mashayekh. "Maar door het gebrek aan eiwitten, voedingssupplementen en gezonde voeding helen zijn wonden niet. De wonden vereisen enkele plastisch-chirurgische ingrepen voordat de prothese kan worden aangemeten."

De behandeling die Mohammed daarvoor nodig heeft, is alleen in het buitenland beschikbaar. Daartoe is een verzoek ingediend, maar de Israëlische autoriteiten hebben dat tot nu toe niet goedgekeurd.

Verschillende winkels stoppen met de verkoop van 'squishy dumplings', kinderspeelgoed dat mogelijk giftig is. De Belgische krant Het Laatste Nieuws (HLN) liet er een toxicoloog onderzoek naar doen, waaruit bleek dat er mogelijk kankerverwekkende stoffen in zitten.

In het Verenigd Koninkrijk was eind vorige maand een terugroepactie voor soortgelijk speelgoed uit China, omdat sommige exemplaren verhoogde concentraties benzeen bevatten.

Webshop bol.com heeft alle squishy dumplings uit voorzorg uit het assortiment gehaald. In België stoppen de Belgische boekenketen Standaard Boekhandel en de supermarktketens Delhaize en Carrefour met de verkoop ervan.

Trend onder kinderen

Squishy dumplings zijn knijpbare stressballetjes, in de vorm van een Chinese dumpling. Ze hebben leuke kleurtjes en glitters. Het speelgoed wordt verkocht in een doosje, zodat je op voorhand niet weet welke kleur je krijgt. Het openen van de doosjes is momenteel een trend onder kinderen op sociale media.

Bezorgde ouders meldden zich bij de krant HLN vanwege de penetrante, chemische geur van het speelgoed, waarop de krant het liet onderzoeken. De Vlaamse toxicoloog Jan Tytgat van de KU Leuven analyseerde verschillende producten en noemt de resultaten "zorgwekkend".

Drie exemplaren getest

HLN liet drie exemplaren testen, van Bol, Sinksenfoor en Standaard Boekhandel. Tytgat en zijn team verwarmden stukjes van het speelgoed, om vervolgens verschillende tests te doen. Zo werd onder meer gemeten welke chemische stoffen er vrijkwamen, die door mensen ingeademd zouden kunnen worden.

"Onze analyses wijzen uit dat er potentieel kankerverwekkende stoffen aantoonbaar zijn", zegt Tytgat tegen de krant. "Dat zijn onder meer xyleen, afgeleiden van benzeen en afgeleiden van naftaleen, producten die van nature voorkomen in ruwe olie." De stoffen verklaren de sterke benzinegeur van het speelgoed.

De squishy's van alle drie de winkels scoorden slecht. Volgens Tytgat kunnen de aanwezige stoffen hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en concentratieproblemen veroorzaken. "Er kan ook irritatie optreden ter hoogte van de longen, omdat de stoffen vluchtig zijn."

De toxicoloog trekt de vergelijking met benzine: "Wij gaan als volwassenen ook niet zomaar met blote handen benzine aanraken. Je wordt dan niet meteen ziek, maar gezond is het niet. Datzelfde gevoel heb ik hier bij deze dumplings."

Nederlandse controles

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zegt dat zij een paar meldingen en vragen over het speelgoed hebben gehad. "Het zijn vooral meldingen over een sterke chemische geur, maar ook wel vragen over de veiligheid van deze producten na de berichtgeving in het buitenland", zegt een woordvoerder tegen de NOS.

"De speelgoedwetgeving eist dat al het speelgoed veilig is, dat geldt ook voor trendproducten zoals squishy-speelgoed. Het is aan de fabrikant om dit te waarborgen. Wij houden daar toezicht op."

De woordvoerder zegt dat de NVWA vanuit die rol onderzoek doet naar een aantal squishy dumplings. "De eerste resultaten daarvan zijn hopelijk op korte termijn bekend. Dan kunnen we ook bepalen of verdere actie nodig is."

You’ve doubtlessly seen the current crop of robot dogs and, if you are like us, thought about getting one to play with. The problem is that the cheap ones are …read more

Nee, hij had het niet afgestemd met zijn coalitiegenoten en ja, als minister van Sociale Zaken en D66-er mocht hij het best even zeggen, vond hij. Op de laatste dag voor het zomerreces gooide minister van Sociale Zaken Vijlbrief ineens een balletje op over de vermogensbelasting: "Het is geen taboe om het over een verhoging van die belasting te hebben", zegt hij in het Financieele Dagblad.

Nu de hervormingen op de Sociale Zekerheid niet via een snellere verhoging van de AOW leeftijd gaan, moet Vijlbrief naar andere manieren kijken om te bezuinigen. Om oppositiepartij Pro en de vakbonden weer aan tafel te krijgen, kan zo'n uitspraak nooit kwaad.

Toch weet Vijlbrief ook wel dat regeringspartner VVD hier niets voor voelt. Een paar uur later bevestigt vice-premier en VVD-partijleider Yesilgoz dat ook bij de inloop van de laatste kabinetsvergadering voor de zomer. Ze wijst op de "duidelijke afspraken" in het coalitieakkoord. Als een partij het coalitieakkoord wil openbreken "dan horen we dat wel".

Dat is nu volgens Vijlbrief niet aan de hand, maar hij vindt wel dat het minderheidskabinet met 66 zetels nu "de handen moet uitsteken" naar de sociale partners. "En daar horen geen taboes bij."

Op zoek naar steun

Het is allemaal tekenend voor de situatie waarin het minderheidskabinet verkeert. Om tot meerderheden voor de begroting te komen, zal het kabinet deze zomer, richting Prinsjesdag, op zoek moeten naar steun van de oppositie.

Daarbij kan het kabinet ruw gezegd over links met Pro of over rechts met JA21, partijen met sterk verschillende wensen. Nog daaraan voorafgaand moeten de coalitiepartijen op één lijn komen en die hebben ook zo hun eigen wensen. Met de wetenschap dat er handreikingen naar oppositiepartijen moeten komen, deed in dit geval Vijlbrief een D66-duit in het zakje.

'Coalitieakkoord staat'

Over de noodzaak van hervormingen in de sociale zekerheid zijn VVD, D66 en CDA het eens. Om voorzieningen ook in de vergrijzende toekomst betaalbaar te houden, is afgesproken om te hervormen en dat binnen de begroting van sociale zaken op te lossen. Het zou niet op andere begrotingen of op toekomstige generaties moeten worden afgeschoven.

Die afspraken staan, van het openbreken is geen sprake, zegt ook premier Jetten. Hij krijgt er veel vragen over. Een Kamermeerderheid voor de bezuinigingen is niet in zicht. Hierover, en dus over de hele begroting, gaat het kabinet in augustus met partijen in gesprek, als de economische ramingen van het CPB bekend zijn.

Het kabinet wil daarbij nog altijd de hand uitsteken naar de oppositie en is ook bereid om plannen van die oppositie over te nemen, zegt Jetten. De vraag of het gezien interne coalitieverschillen, zoals over de vermogensbelasting, niet allemaal erg ingewikkeld wordt, beantwoordt hij ontkennend. Het kabinet "gaat niet met de problemen naar de oppositie toe".

Ruimte voor de oppositie

Met de sterk uiteenlopende wensen van oppositie en coalitiepartijen kan het een heel pittige zomer worden, maar Jetten straalt vooral vertrouwen uit.

Om zijn optimisme kracht bij te zetten, vat hij de afgelopen eerste maanden van het minderheidskabinet samen. Hij geeft toe dat het in het begin "misschien even wennen was". Dat er ook nog gemeenteraadsverkiezingen en een campagne doorheen liepen, maakte het soms best "politiek spannend".

Maar er werden "uiteindelijk grote stappen gezet op asiel en op stikstof," zegt Jetten. In de samenwerking ziet hij oppositiepartijen die constructief meewerken, maar ook met eigen plannen kunnen komen. "Als je kijkt naar de stemmingen is er ook ruimte voor de oppositie om een punt te maken".

'Nette basisbegroting'

Het kabinet werkt nu eerst aan een "nette basisbegroting" en gaat dan "op zoek naar steun bij de oppositie". Dan zal het kabinet, op basis van de gesprekken met de oppositie, moeten we kijken of er afspraken moeten worden aangepast. "Maar dat kan alleen als alle drie de coalitiepartijen het daarover eens zijn."

De kans dat er daarbij inderdaad iets aan de vermogensbelasting wordt veranderd, lijkt door het standpunt van de VVD klein. Vijlbrief denkt evenwel dat er iets moet gebeuren. "Als we de handen niet uitsteken naar de Tweede Kamer, komen we nooit tot bezuinigingen op de sociale zekerheid."

De afgelopen dagen was het veel te horen: "Het gaat weer warm worden!" Na de extreme hittegolf in juni is het niet voor iedereen een fijn vooruitzicht dat er een nieuwe warme periode aan zit te komen, al zijn er wel verschillen tussen het noorden en het zuiden; het zal niet overal warmer dan 30 graden worden.

Vanaf zaterdagochtend geldt in het midden en zuiden van het land code geel vanwege de warmte en wordt het Nationaal Hitteplan geactiveerd.

In deze regio's worden in het weekend temperaturen verwacht van 30 tot 33 graden. Mogelijk dat het zondag in delen van Limburg, Noord-Brabant en misschien ook Zeeuws-Vlaanderen 34 graden kan worden.

De wind komt uit het noordoosten en op de Waddeneilanden en langs de noordkust van Friesland en Groningen heeft dat effect op de temperatuur. Hier is het met 22 tot 24 graden merkbaar minder warm.

Lichtende nachtwolken

Zaterdagochtend kan het in het noorden zelfs bewolkt of mistig zijn als wolkenflarden in de loop van de nacht en vroege ochtend vanaf zee het land op trekken. In de loop van de ochtend verdwijnt dit waarschijnlijk ook weer snel, dus vooral iets dat de vroege vogels gaan merken.

In gebieden waar het helder blijft, zullen tijdens het ochtendgloren met een beetje geluk lichtende nachtwolken te zien zijn. Dat werd de afgelopen dagen ook al een aantal keer waargenomen.

Omslag na het weekend

Na het weekend blijft de warmte nog een tijd hangen met tropische temperaturen van 30 graden of meer in het midden en zuiden. In het noorden blijft het een paar graden koeler.

Na woensdag verschijnen er wat meer wolken en stijgt de kans op een bui. Door de reeks warme dagen kan zo'n omslag naar koeler en wisselvalliger weer gepaard gaan met onweersbuien.

Frankrijk en Spanje

Als we nog even uitzoomen naar de rest van Europa ziet het er niet al te best uit voor delen van Frankrijk en Spanje, waar de afgelopen weken natuurbranden uitbraken. Daar worden de komende dagen temperaturen van 35 tot 40 graden verwacht. Het waait soms ook behoorlijk, wat het blussen van de branden extra lastig kan maken.

Grassen, struiken en bomen zijn hard gegroeid door het natte voorjaar, maar door de hitte in juni is de vegetatie flink uitgedroogd. Nu het warm blijft en het uitdrogen van de vegetatie doorgaat, maakt dat de natuur nog kwetsbaarder en kan het vuur zich in razend tempo verspreiden.

Het Rode Kruis zet voorlopig geen hulpverleners meer in op het voorterrein van het aanmeldcentrum van het COA in Ter Apel. Volgens de organisatie kan de veiligheid van hulpverleners en asielzoekers niet worden gewaarborgd. Ook Vluchtelingenwerk is vanaf morgen niet meer op het voorterrein aanwezig.

Vluchtelingenwerk spreekt van een onveilige situatie die met name wordt veroorzaakt "door een kleine groep mensen die weinig kans maakt op asiel in Nederland". Volgens het Rode Kruis vonden er de afgelopen weken steeds meer incidenten plaats met "een klein groepje mannen dat doorgaans niet bij de hulpvragers hoort".

Deze week waren er op het voorterrein twee steekincidenten. Dat gebeurde op dinsdag en woensdag, meldde RTV Noord. Er vielen twee gewonden. Een bezoek van minister Bart van den Brink begon woensdagmiddag later, omdat de politie nog bezig was met onderzoek op het voorterrein.

Op dezelfde plek waren de laatste weken vaker ruzies en vechtpartijen. Met name op tropische dagen liepen de gemoederen op.

De gemeente Westerwolde, waar Ter Apel ligt, herkent het beeld dat de hulporganisaties schetsen van de onveilige situatie buiten het aanmeldcentrum. Dat zij de hulp staken "laat zien hoe ernstig de problemen inmiddels zijn geworden", aldus de gemeente.

'Heftige beslissing'

Sinds 20 mei brengen enkele tientallen asielzoekers de dag door op het voorterrein van het aanmeldcentrum. In de opvang is niet genoeg plek voor ze. 's Nachts hebben ze wel onderdak in een noodopvanglocatie.

Het Rode Kruis deelde tot nu toe maaltijden, water en dekens uit en zorgde voor beschutting. Vluchtelingenwerk informeerde de arriverende asielzoekers over de situatie op het voorterrein en over de asielprocedure.

Directeur Harm Goossens van het Rode Kruis is niet gelukkig met de situatie: "Dit is een heel heftige beslissing. We beseffen wat dit betekent voor de mensen die wij hulp bieden, maar we kunnen niet anders, omdat een kleine groep overlastgevers zorgt voor onveiligheid voor onze hulpverleners en de hulpvragers. Daarom is er nu een structurele oplossing nodig."

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) betreurt het besluit van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk, maar heeft er vanwege "de aanhoudende druk en de omstandigheden" wel begrip voor.

Oproep aan gemeenten

Vluchtelingenwerk wil op korte termijn alternatieve vormen van hulpverleningen organiseren, zoals digitale spreekuren of informatievoorziening op een andere locatie. De organisatie roept gemeenten op om werk te maken van de spreidingswet, "zodat mensen niet in extreme omstandigheden op het voorterrein hoeven te verblijven".

Het Rode Kruis wil dat gemeenten met spoed noodopvanglocaties inrichten. "Zo'n locatie biedt ademruimte voor Ter Apel en zorgt ervoor dat mensen ook overdag een veilige plek hebben."

Minister Van den Brink sprak vanavond zijn waardering uit voor het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk. "Ik snap de machteloosheid die zij voelen", schrijft hij in een verklaring. Ook de minister roept gemeenten nogmaals op "om hun verantwoordelijkheid te nemen en solidariteit met Ter Apel te tonen".

Deze enquêteweek waren de ogen vooral gericht op oud-zorg-minister Hugo de Jonge. Hij kreeg vragen over het thema van de week 'de coronatoegangsbewijzen en vaccinaties', en ging in op de kritiek aan zijn adres.

Een criticus met een groot bereik was Maurice de Hond. De opiniepeiler wist zeker dat de verspreiding van het virus vooral door aerosolen gebeurde, hele kleine druppeltjes. "Maar de verspreiding via grote druppels was mainstream", zei De Hond in zijn verhoor.

Bij OMT, RIVM en kabinet werd volgens hem "verder niet nagedacht" en werden kritische denkers "totaal genegeerd". Omdat verkeerde uitgangspunten werden gehanteerd waren veel maatregelen "onzin", aldus De Hond.

De Hond had het telefoonnummer van premier Rutte en had contact met Kamerleden, maar het hielp hem niet. Beleidsbepalers en adviseurs bleven "gevangen in dogma's".

Dat het virus zich verspreidde via aerosolen is bevestigd, maar ook directe besmetting via grotere druppels vormde volgens virologen een risico. Overigens gaat het de enquêtecommissie niet zozeer om wie er gelijk had, maar hoe met andere geluiden is omgegaan.

Klein clubje mannen

En dat ging niet goed, vond ook Mona Keijzer, voormalig staatssecretaris van Economische Zaken. Keijzer werd gaandeweg kritischer over maatregelen die "een klein clubje mannen" nam: Van Dissel van het OMT, premier Rutte, De Jonge en minister Grapperhaus van Justitie.

Dat was ook de ervaring van Robèr Willemsen, voorman van de horecasector. Hij had vooral contact met Economische Zaken. Dat bleek volgens hem "geen speler". De impact van Keijzer, waar Willemsen vaak mee sprak, was "nihil". De Jonge had wel impact, maar bij hem kreeg Willemsen "altijd nul op het rekest".

In hoeverre De Jonge, alleen of met een klein clubje, alles bepaalde, vroeg de commissie hem vandaag niet. "Ik heb het natuurlijk niet alleen voor het zeggen", zei de oud-minister in een bijzin. En ook: "Er zijn miljoenen documenten waaruit blijkt dat ik me met ongeveer alles heel actief heb bemoeid."

De Jonge wordt na de zomervakantie weer gehoord, mogelijk komt het dan aan bod.

Bergamo-scenario

Wel aan bod kwam zijn focus op gezondheid. "We wilden een Bergamo-scenario voorkomen", zei De Jonge. In die Italiaanse stad raakten begin 2020 de ziekenhuizen overbelast en konden begraafplaatsen en crematoria het aantal doden niet verwerken.

Hij weersprak dat alleen maar werd gedacht aan het voorkomen van sterfte en overbelasting van de zorg. "De balans tussen zo veilig mogelijk en zo open mogelijk kwam iedere vergadering voorbij", verzekerde De Jonge. "Het was twee jaar lang lopen op een koord."

Hij gaf wel toe dat het aanvankelijk "gewoon hozen" was om te voorkomen dat de ziekenhuizen volliepen. Lockdowns en het bezoekverbod in verpleeghuizen waren daarom "onvermijdelijk".

Volgens Keijzer was er wel degelijk een "tunnelvisie". Wat haar betreft werd de samenleving met "onnavolgbare maatregelen" op slot gezet. Ze sprak haar bezwaren naar eigen zeggen uit, maar dat maakte geen verschil.

Meermaals stond ze op het punt uit het kabinet te stappen, vertelde Keijzer. Uiteindelijk werd ze door premier Rutte ontslagen, omdat ze zich in een krant kritisch had uitgelaten over het coronatoegangsbewijs op de dag dat het inging.

Een groot deel van het verhoor van De Jonge was gewijd aan de vaccinatiecampagne. "Dat was de uitweg uit de crisis en dat wisten we al heel snel", zei de oud-minister. Het ging niet meteen goed, zei RIVM-vaccinatiedirecteur Jaap van Delden. Er was namelijk "op één paard gewed" en dat bleek het verkeerde paard.

Van Delden zette vol in op vaccineren via de huisarts. Dat deed Nederland al jaren met de griepprik, maar het coronavaccin dat als eerste beschikbaar kwam, moest bij -70 graden worden opgeslagen en kon na ontdooien maar een paar dagen worden bewaard. Dat lukte niet bij huisartsen.

Stroom van desinformatie

Daarom werd uiteindelijk toch de GGD ingeschakeld. Van Delden zei dat Nederland er hierdoor "later dan landen om ons heen" mee begon. Wel bereikte Nederland een relatief hoge vaccinatiegraad. Tot genoegen van De Jonge, die eraan "trok en sleurde" tegen "de stroom van desinformatie in".

De commissie wilde weten of De Jonge daar te ver in ging. De minister liet zich destijds meermaals kritisch uit over mensen die geen prik wilden. "De waarheid moest wel verteld worden", zei hij erover.

Na de vakantie heeft de commissie nog drie weken gepland aan verhoren. Het eindverslag moet volgend jaar af zijn.

Met het warme weer is er voor veel mensen niets lekkerder dan een frisse duik nemen. In verreweg de meeste gevallen is daarbij niets aan de hand, maar er gebeuren ook ongelukken en jaarlijks verdrinken tientallen mensen.

Vooral in binnenwater zoals plassen en rivieren onderschatten zwemmers nog weleens de risico's, zeggen deskundigen. En waar toezicht door bijvoorbeeld de reddingsbrigade aan de kust normaal wordt gevonden, is dat bij de binnenwateren veel minder vanzelfsprekend.

Tijdens de hittegolf van afgelopen juni liepen ongelukken vooral in binnenwateren fataal af. Zo overleed een jongen in recreatieplas het Strijkviertel bij Utrecht, stierf een man na een ongeluk in de recreatieplas IJzeren Man in Vught en kwam een vrouw om het leven in de Waal bij Ochten, nadat ze twee kinderen had gered.

Risico neemt toe

Met de opwarming van de aarde zijn er meer warme dagen en zoeken mensen vaker verkoeling. Meer zwemmen betekent ook een hoger risico op verdrinkingen, zeggen experts. Zo blijkt uit Engels onderzoek dat bij elke graad gemiddelde temperatuurstijging, het risico op verdrinkingen toeneemt met 7 procent. "Dat geldt nadrukkelijk meer voor mannen dan voor vrouwen", zegt wetenschapper Joost Bierens die zo'n veertig jaar onderzoek deed naar verdrinkingen.

Bij de hittegolf van 2019 dook Meindert Schulting in ondiep water en brak zijn nek. Hij werd gered, maar hield er een dwarslaesie aan over:

Kinderen leren meestal zwemmen in een zwembad met doorzichtig water en een vaste bodem, maar buiten is het andere koek. Mensen hebben soms geen idee van wat zich onder water bevindt, vertelt Bierens. "Kuilen, drab, stenen, plantjes en dieren. Ook kan het veel ondieper zijn dan gedacht of er is een onzichtbare onderstroom."

"Als je schrikt en je weet niet wat je moet doen, neemt de paniek toe. De hersteltijd is superkort. Om de situatie onder controle te krijgen, moet je weer met je hoofd boven water zien te komen en als je dat niet gewend bent, ben je onthand." Volgens Bierens gaan mensen vaak onvoorbereid het water in en zou er meer voorlichting moeten komen, net als onderzoek, zoals in andere Europese landen gebeurt.

Meer onderzoek nodig

Zo werd deze week in Zweden een verdrinkingspreventie-instituut opgericht, waar tien onderzoekers gaan werken aan het voorkomen van verdrinkingen. Het Engelse registratiesysteem brengt ook mensen in kaart die het verdrinkingsproces overleven. Ook Denemarken en Spanje lopen volgens Bierens voor op dit gebied.

"Als waterrijk landje lopen we in Nederland toch wel een beetje achter de internationale ontwikkelingen aan. Het zou heel goed zijn als we meer investeren in langdurige onderzoeken. Na al die jaren zijn we in Nederland niet in staat om er echt een keer langdurig naar te kijken."

Tips in open water

Voor zwemmen in open water geeft de Reddingsbrigade de volgende tips:

"Leer zwemmen, zwem nooit alleen en zwem waar dit mag en waar toezicht is."

En voor zwemmers die in problemen zijn:

"Raak niet in paniek, ga op je rug drijven of gebruik iets om op te drijven en roep of zwaai om hulp."

Het aantal verdrinkingen blijft ondanks inspanningen door allerlei partijen al jaren min of meer gelijk. Tussen 2020 en 2024 verdronken gemiddeld 125 mensen per jaar. Vorig jaar verdronken 100 inwoners van Nederland. Van hen waren 41 slachtoffers ouder dan zestig jaar, blijkt uit cijfers van het CBS.

Uitleg over risico's

Ouderen overschatten vaak de eigen zwemkwaliteit, onderschatten de risico's en bereiden zich niet goed voor, zegt Bernard Korte, directeur van het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties (NIVZ). Zo gaan zwemmers met wind mee de ene kant op, zonder er rekening mee te houden dat ze dan met wind tegen terug moeten, wat een stuk zwaarder is.

"Met fietsen houden mensen daar wel rekening mee, bij zwemmen is dat toch nog een onbekend risico. Het heeft een beetje met de cultuur te maken, we vinden dat we allemaal kunnen zwemmen als we onze zwemdiploma's halen. Dan leer je ook techniek, maar niet op open water. Nergens in de hele opvoeding is er een moment waarop de risico's van zwemmen in open water goed worden uitgelegd", zegt Korte.

Wat hem betreft gaan beheerders van binnenwateren, zoals gemeenten, mensen waarschuwen voor gevaren, zoals ondiepte, golfjes en stroming, en komt er meer toezicht. "Van de 850 aangewezen zwemlocaties in het binnenland heeft nog geen 10 procent professioneel toezicht. Aan de kust is er geen enkele discussie over de meerwaarde van toezicht, bij de recreatieplassen en rivieren is het vrijwel onbespreekbaar."

Onderzoek naar oorzaken van verdrinking

Om meer te weten te komen over de oorzaken van verdrinking, doet het NIVZ deze zomer onderzoek. De resultaten moeten gaan helpen om verdrinkingen te voorkomen. Mensen die een "korte of langdurige (levens)bedreigende ervaring hebben gehad in het water" kunnen hun verhaal delen met de onderzoekers.

This week’s podcast sees Elliot joined by Jenny List, as both suffer silently in the European summer heat because the sound of a desk fan would come over on the …read more

Cholera is in volle hevigheid terug in Sudan en breidt zich uit over het land, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De uitbraak heeft inmiddels aan zeker 114 mensen het leven gekost en meer dan 1300 anderen besmet.

Die aantallen lopen vermoedelijk nog op. De WHO waarschuwt dat de oorlog, de enorme hoeveelheid mensen op de vlucht en de zware regenval van het regenseizoen de uitbraak kunnen verergeren.

Cholera is een besmettelijke darmziekte, veroorzaakt door de bacterie Vibrio cholerae. Die verspreidt zich snel bij slechte hygiëne. In Sudan is dat het geval, er woedt al ruim drie jaar oorlog en de WHO spreekt al tijden van de grootste humanitaire noodsituatie ter wereld.

Al-Obeid

Op dit moment maakt de WHO zich de meeste zorgen over de situatie in de belegerde stad Al-Obeid, de hoofdstad van Noord-Kordofan, een regio in centraal Sudan ten westen van Khartoem. Daar belemmeren dagelijkse droneaanvallen de humanitaire hulp.

In 2023 begonnen de gevechten tussen het regeringsleger (SAF), aangevoerd door generaal Burhan, en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) geleid door generaal Hemedti.

Eerst werd er vooral gevochten in de hoofdstad Khartoem, daarna breidde de oorlog zich uit naar andere delen van het land, vooral naar de regio Darfur, in het westen van Sudan.

Kledinggigant Shein heeft toestemming gekregen om in Hongkong naar de beurs te gaan. Dat blijkt uit een publicatie van de Chinese toezichthouder CSRC. Een ingewijde meldt aan persbureau Reuters dat de beursgang mogelijk al in september of oktober is. Eerdere pogingen om naar de beurs te gaan in Londen en New York mislukten.

Met de beoogde beursgang in Hongkong wil Shein miljarden ophalen. De beurswaarde van het bedrijf zou ergens tussen 40 en 50 miljard dollar liggen. Daarmee zou het meer waard zijn dan H&M, maar een stuk minder dan Inditex (o.a. Zara) en het Chinese PDD Holdings (Temu). In 2022 had Shein naar schatting nog een beurswaarde van 100 miljard dollar.

Het van oorsprong Chinese ultrafastfashionplatform werd in 2012 opgericht en doet al een paar jaar verwoede pogingen om naar de beurs te gaan.

Weerstand

In eerste instantie wilde het bedrijf een notering op Wall Street. Eind 2023 diende het daarvoor de stukken in, maar al snel stuitte Shein op weerstand van de Amerikaanse politiek. Tientallen Republikeinse en Democratische Congresleden eisten dat de Amerikaanse beursautoriteit onderzoek deed naar oneerlijke concurrentie en dwangarbeid in de productieketen van het bedrijf.

Een halfjaar later probeerde Shein het in Londen. Ondanks kritiek van politici en ngo's leek een beursgang daar wel te lukken: de plannen werden goedgekeurd door de Britse beurswaakhond. Toch kon de bel uiteindelijk niet worden geluid. Shein kreeg geen toestemming van de Chinese financiële toezichthouder CSRC.

De CSRC heeft de mogelijkheid om de beursgang van Chinese bedrijven tegen te houden als die Chinese belangen kan schaden. De regel geldt ook bij een beursgang in het buitenland. Shein verhuisde zijn hoofdkantoor in 2022 naar Singapore, maar heeft nog altijd met Peking te maken omdat vrijwel alles wat op het platform te koop is in China wordt geproduceerd.

Miljoenenboetes

Voor een beursgang in Hongkong is er nu wel groen licht van Peking. Maar de waardering van het bedrijf heeft ondertussen te lijden gehad onder geopolitiek en schandalen.

Door de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China wist Shein in de VS minder te verkopen. Amerikaanse consumenten moeten inmiddels belasting betalen als ze een pakketje uit China laten komen. In Europa moeten consumenten sinds kort 3 euro extra betalen voor goedkope pakketjes uit China, zoals die van Shein.

Daarnaast ligt de ultrafastfashiongigant keer op keer onder vuur vanwege slechte arbeidsomstandigheden, onveilige producten en oneerlijke concurrentie.

De Europese Commissie is een formeel onderzoek gestart naar Shein, omdat het bedrijf niet aan de voorwaarden van de Digital Services Act zou voldoen. Er zouden illegale producten worden verkocht en de app van het e-commercebedrijf zou opzettelijk verslavend zijn. In Frankrijk en Italië legden toezichthouders om uiteenlopende redenen al miljoenenboetes aan het bedrijf op.

"Het is angstaanjagend", zeggen Nederlanders in het gebied bij Los Gallardos in Zuid-Spanje, waar nog altijd brand woedt. Honderden mensen zijn geëvacueerd, anderen moeten afwachten: komt het vuur naar hen toe of niet? De NOS sprak met twee vrijwilligers van een dierenasiel aan de rand van de brandhaard.

De Nederlandse Vanessa (51) werkt bij het asiel ten oosten van de bebouwde kom van Los Gallardos. De opvang redt honden uit de omgeving, die vervolgens een nieuw thuis krijgen in onder meer Nederland. De bebouwde kom van de gemeente wordt geëvacueerd, "wij zitten vooralsnog veilig".

Op het moment worden zo'n 225 dieren opgevangen in het asiel. Voor het grootste deel zijn het honden en pups, maar er zijn ook katten. Het asiel ligt in de rook, op zo'n 3 á 4 kilometer van het vuur. De wind staat gunstig, daarom lijkt het asiel momenteel veilig. Toch is het doodeng, zegt Vanessa in gesprek met de NOS.

Evacuatieplan

Haar grootste angst is dat het vuur overslaat naar haar huis, ze woont vijf minuten bij het asiel vandaan. In haar tuin ligt as van de brand. En ze is bang voor de dieren. "Die zijn hulpeloos, ze zijn van ons afhankelijk."

Een evacuatieplan ligt klaar. "Mensen staan klaar om dieren mee te nemen als het nodig is. Dierenartsen en restaurants in de omgeving hebben hun hulp aangeboden."

Bij de natuurbrand kwamen zeker twaalf mensen om, 23 mensen worden vermist. In onderstaand artikel lees je meer over de branden:

In de omgeving zijn de meeste dorpen al geëvacueerd. "Ik heb van meerdere mensen al gehoord dat hun huis is vernietigd", zegt Vanessa. "Er is niets meer van over. We mogen nergens komen, alles is afgesloten."

Een van de vier zwaargewonden is een vrijwilliger van het asiel. "Ze is per helikopter naar een ziekenhuis in Sevilla gevlogen, ze heeft heftige brandwonden. Ze weten niet of ze het gaat overleven." Volgens Vanessa werd haar villa omringd door vuur. Haar man is gelukkig veilig. "Ze zijn wel twee honden kwijtgeraakt."

Lucht kleurt felrood

De Nederlandse Shannon Zijlema (23) werkt ook bij het dierenasiel, als vrijwilliger. Samen met andere vrijwilligers woont ze in caravans op het terrein. "Gisteravond rond 19.00 uur zagen we de rook opkomen, toen dachten we nog dat het mee zou vallen. Ongeveer een uur later was de lucht helemaal zwart. Als de zon er doorheen scheen, kleurde de lucht felrood", zegt ze.

"Later op de avond, rond 23.00 uur, zagen we veel vuur bij de bergen. Vanessa heeft de hele avond met mensen gebeld, waaruit bleek dat we gelukkig de nacht konden blijven, omdat de wind de goede kant op staat."

Shannon zegt dat ze met de andere vrijwilligers gisteravond zoveel mogelijk benches hebben klaar gezet voor de dieren, onder meer in auto's, ter voorbereiding op een evacuatie.

Vanochtend was de lucht nog donker, zegt ze. Ook was er nog vuur te zien. "Maar het was wel veel minder dichtbij dan gisteravond. Het lijkt niet richting ons te komen." Vanessa, Shannon en de andere vrijwilligers moeten nu afwachten op welke manier het vuur zich verspreidt.

Verslechterde weersomstandigheden

Tot nu toe hebben de vlammen zeker 3200 hectare in het gebied verwoest. In de omgeving groeien veel struikgewassen en taaie, droge grassoorten.

Er zijn inmiddels honderden mensen geëvacueerd. De brand heeft zich ook verspreid naar de nabijgelegen gemeenten Bédar en Antas, en lijkt zich vooral naar het noorden uit te breiden. Maar ook ten zuiden van de brandhaard, in het gehucht Alfaix, werden vanmiddag uit voorzorg 400 mensen geëvacueerd. Volgens een lokale burgemeester is dat vanwege de verslechterende weersomstandigheden en de toegenomen wind.

De regionale overheid heeft drie dagen van rouw afgekondigd voor de twaalf mensen die zijn omgekomen. Vandaag, morgen en overmorgen hangt de vlag van Andalusië halfstok bij openbare gebouwen.

Russische diensten hebben "een klein aantal camera's" op militaire routes in Nederland gehackt. Dat blijkt uit onderzoek van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD).

Volgens de diensten ging het om camera's in particulier gebruik, van onder meer bedrijven, die via het internet toegankelijk zijn, zogenoemde IP-camera's. Die camera's kunnen van een afstand worden bekeken.

Door de camera's te hacken kan Rusland inzicht krijgen in onder meer militaire transportroutes en het type wapens en materieel dat wordt geleverd aan Oekraïne.

De Nederlandse inlichtingendiensten waarschuwen al langer voor de Russische interesse in militair-logistieke routes. Door de ligging en de steun die Nederland aan Oekraïne levert is Nederland een doelwit voor spionage.

De AIVD en MIVD hebben bedrijven met IP-camera's op de militaire routes gewaarschuwd zodat zij maatregelen kunnen treffen. De IP-camera's zijn vaak onvoldoende beveiligd, door onder meer standaard wachtwoorden, verouderde firmware en standaard configuraties.

De Russische spionageoperaties met IP-camera's gebeuren volgens de inlichtingendiensten structureel en ook in andere NAVO- en EU-landen, en in Oekraïne.

Though [Ivan Miranda] calls the 3D printed vehicle in his recent video a motorbike, what he ultimately pulls out of his suitcase is clearly a scooter. Linguistic confusion aside, the …read more

Spanje is getroffen door een dodelijke bosbrand. Eerder deze week moesten in Zuid-Frankrijk duizenden mensen worden geëvacueerd vanwege een natuurbrand. Door klimaatverandering komen dit soort branden steeds vaker voor en worden ze heftiger.

Vakantiegangers doen er verstandig aan zich goed voor te bereiden als ze naar een bosrijk gebied in Zuid-Europa gaan, vertelt Jelmer Dam, landelijk coördinator natuurbrandbeheersing van Brandweer Nederland.

Dam heeft twee decennia geleden in de natuurbrandbestrijding in Zuid-Spanje gewerkt. "Maar toen was de situatie anders dan nu", vertelt hij op NPO Radio 1. "Ze hebben nu twaalf maanden per jaar natuurbranden. Voorheen was dat veel minder, ongeveer zeven maanden per jaar."

Vandaag werd bekend dat bij een bosbrand in het plaatsje Bédar in Zuidoost-Spanje zeker twaalf mensen zijn omgekomen. Het is de dodelijkste bosbrand in Spanje sinds 2005, toen elf brandweerlieden omkwamen bij een brand in de provincie Guadalajara. Die was ontstaan door een barbecue. Na die ramp kwamen er ingrijpende veranderingen in de Spaanse systemen voor bosbrandpreventie en noodhulp.

Vaker en groter

Inmiddels zijn de branden erger dan toen, zegt Dam. "Wereldwijd zien we steeds vaker branden, en die branden worden ook steeds groter. Ook in Noordwest-Europa. Het wordt steeds lastiger die branden te bestrijden."

"Het is nu heel heet, het is al heel lang droog en ze hebben een harde wind. Bij dit soort omstandigheden heb je branden die zich heel snel verspreiden."

Een voorbeeld was deze week de grote brand bij Perpignan in Frankrijk. "Daar hebben ze heel proactief mensen weggehaald. We kunnen de branden steeds minder snel stoppen. We kunnen ze alleen bestrijden. Dat betekent dat je moet overgaan tot evacueren."

Een goede voorbereiding is essentieel, zegt hij. "Wees je goed bewust van je omstandigheden. Informeer jezelf over welke maatregelen getroffen zijn. Waar zijn de ontsnappingsroutes? Natuurbranden kunnen overal ontstaan, dus je moet meer dan één route in je hoofd hebben. Die ene kan best eens afgesloten zijn."

"De brandweer zegt het altijd al als je naar een hotel gaat: weet hoe je moet ontsnappen, kijk hoe je weg kunt komen. Dat geldt steeds vaker ook in de natuur."

In deze video proberen brandweerlieden de brand in Andalusië te blussen:

Volgens Spaanse media zijn mensen omgekomen in een auto en anderen buiten hun voertuig. "Die zijn uitgestapt en te voet verder gegaan", aldus Dam. "De slachtoffers hebben niet de standaard evacuatieroute gepakt. De lokale bevolking is goed weggekomen, maar dit waren in ieder geval voor het merendeel buitenlanders. Die kennen de omstandigheden niet goed genoeg en zijn daardoor verrast."

Burgemeester Angel Francisco Collado van Bédar zei dat sommige mensen weigerden aan het evacuatiebevel te voldoen. Onder hen ook een groep van negen, waarvan zeven mensen zijn overleden en twee met ernstige brandwonden in het ziekenhuis in Sevilla liggen.

"We gingen van deur tot deur en drongen er bij de bewoners op aan te vertrekken, maar in sommige gevallen zonder succes. Naarmate de vlammen zich uitbreidden, besloten sommigen alsnog te vluchten, terwijl het beter was geweest om binnen te blijven."

Opwarmend Europa

Door de hittegolven in mei en juni zijn grote gebieden in Europa uitgedroogd. Dat maakt ze bijzonder kwetsbaar voor bosbranden.

Europa is het snelst opwarmende continent, stelt de Copernicus Climate Change Service van de EU. De temperaturen stijgen er sinds de jaren tachtig twee keer zo snel als het wereldwijde gemiddelde. 2025 was wereldwijd het op twee na warmste jaar ooit gemeten. Europa had te maken met diverse intense hittegolven, en ook dit jaar is dat het geval.

Veertig mensen van de Nederlandse brandweer gaan een maand lang naar Catalonië. Daarbij zullen ze de lokale brandweer helpen met de bestrijding, en ook leren hoe ze daar natuurbranden blussen. Vorig jaar ging ook al een groep brandweerlieden op een soortgelijke reis naar Spanje.

In 2025 is het migratiesaldo voor het eerst in jaren onder de 100.000 gekomen. Dat is het laagste aantal sinds het coronajaar 2020, staat in de Staat van Migratie, een jaarlijks overheidsrapport dat de instroom en uitstroom van mensen in kaart brengt.

Er kwamen vorig jaar 306.550 mensen naar Nederland, 211.860 verlieten het land. Het migratiesaldo komt daarmee uit op 94.690.

Het aantal eerste asielaanvragen daalde fors: in 2025 deden 24.070 mensen voor het eerst een asielaanvraag in Nederland. Dat is een kwart minder dan in 2024, toen vroegen 31.180 mensen asiel aan in Nederland.

De daling volgt de Europese trend. In de EU als geheel daalde het aantal eerste asielaanvragen nog net iets harder, met 27 procent.

Syrië weer veilig

Er zijn ook minder eerste asielaanvragen goedgekeurd. Dit is een gevolg van het nieuwe landenbeleid voor asielzoekers uit Syrië. Zij krijgen niet meer automatisch asiel, omdat de algehele veiligheidssituatie in Syrië als minder ernstig wordt beschouwd.

Het percentage goedgekeurde eerste asielaanvragen daalde mede hierdoor in een jaar tijd met 20 procentpunt, van 54 procent in 2024 naar 34 procent in 2025.

Een gevolg hiervan is dat ook de cijfers voor gezinshereniging daalden. Het aantal mensen dat vrijwillig uit Nederland vertrok steeg dan weer met 23 procent, vooral personen uit Syrië vertrokken uit eigen beweging, aldus het rapport.

Het aantal reguliere verblijfsvergunningen, voor mensen die niet naar Nederland kwamen voor asiel of bescherming, maar voor bijvoorbeeld studie of de liefde, daalde met 6 procent en kwam uit op 79.500.

Het aantal kennismigranten dat naar Nederland kwam nam ook flink af. Deze groep slonk met 16 procent en dat is volgens minister van Asiel en Migratie Van Den Brink een rechtstreek gevolg van het kabinetsbeleid om studiemigratie te beperken.

Meer dan Staatscommissie wil

Het migratiesaldo is ondanks de daling nog altijd een stuk hoger dan het saldo van 70.000 dat de Staatscommissie Migratie adviseert. De commissie pleitte in 2024 voor "een gematigde groei". Minister Van den Brink zegt desondanks blij te zijn met de cijfers: "Dit is goed nieuws. In alle onderzoeken is te zien dat een migratiesaldo boven de honderdduizend voor Nederland niet houdbaar is."

Begin mei kondigde het kabinet-Jetten een pakket maatregelen aan om het asielbeleid verder aan te scherpen. Zo wil het kabinet dat vreemdelingen die een strafbaar feit hebben gepleegd sneller ongewenst kunnen worden verklaard en dat er meer mogelijkheden komen voor strengere controles aan de binnengrenzen. Daarnaast zijn op 12 juni de nieuwe regels uit het Europese Asiel- en Migratiepact van kracht geworden.

Dit migratiepact moet zorgen voor strengere controles aan de buitengrenzen en kortere asielprocedures. Van den Brink: "Je ziet dat het aantal mensen dat in 2025 een oversteek naar Europa maakte en dus ook in Nederland terecht kwam gedaald is. Hopelijk gaat het migratiepact nog meer grip brengen."

Zo'n 1,6 miljoen kinderen in de bezette gebieden in Oekraïne worden onderworpen aan Russisch indoctrinatie en militarisering. Dat stellen deskundigen die onderzoek deden in opdracht van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).

Rusland heeft volgens de onderzoekers een gecoördineerd en systematisch beleid opgezet om de identiteit van Oekraïense kinderen uit te wissen. Het Russische beleid van indoctrinatie en militarisering van Oekraïense kinderen komt mogelijk neer op een misdaad tegen de menselijkheid, stellen de onderzoekers.

"Indoctrinatie vindt plaats op elke niveau van het schoolsysteem in de bezette gebieden", schrijven de onderzoekers. Zo begint al op de kleuterschool het lesprogramma 'Gesprekken over belangrijke zaken', waarin veel focus op de oorlog ligt. "De militarisering reikt verder dan het klaslokaal via door de staat gesponsorde militair-patriottische jeugdorganisaties en heropvoedingskampen."

Volgens de onderzoekers vormt het systeem een opstap naar het Russische leger, waar kinderen op termijn als dienstplichtige of vrijwilliger terecht moeten komen.

Gevlucht voor de dienstplicht

De onderzoekers baseren hun conclusies onder meer op getuigenissen van jongvolwassenen die als kind te maken hebben gehad met indoctrinatie en militarisering. De Letse onderzoeker Elina Steinerte vertelde nieuwszender France 24 dat ze bijvoorbeeld jongvolwassenen hebben geïnterviewd die hun familie hebben achtergelaten om aan de dienstplicht te ontkomen.

Volgens de OVSE bevestigt en versterkt het rapport de zorgen die al eerder zijn geuit in rapporten van de EU en de Verenigde Naties.

Een VN-commissie concludeerde in maart dat Rusland misdaden tegen de menselijkheid pleegde met het verplaatsen van kinderen uit Oekraïne naar Rusland. Volgens de onderzoekers zijn duizenden kinderen vanuit bezette gebieden in Oekraïne gedeporteerd naar Rusland. Het grootste deel is nog niet teruggekeerd.

Een groot aantal graven op het Sovjet Ereveld in Leusden is beklad. Volgens directeur Remco Reiding gaat het om zo'n 150 grafstenen. Op de graven staan volgens de directeur teksten gericht tegen zowel de Russische als de Oekraïense president.

De directeur van de Stichting Sovjet Ereveld werd vanochtend gebeld over de bekladdingen. "Het was een stuk erger dan ik had gevreesd. Dit is vreselijk, pijnlijk en verdrietig", zegt hij tegen RTV Utrecht.

Reiding noemt de leuzen op een kwart van de graven "totaal ongepast". "Hier liggen jongens die in de Tweede Wereldoorlog hebben gevochten tegen nazi-Duitsland en de leuzen hebben betrekking op onder meer politici van nu. Bijzonder treurig dat er op deze wijze met deze historisch gevoelige plek wordt omgegaan."

De gemeente Amersfoort, die de begraafplaats beheert, meldt dat de rode verf zo snel mogelijk wordt verwijderd.

De politie doet onderzoek naar de bekladdingen:

Op de begraafplaats liggen 865 oorlogsslachtoffers uit de voormalige Sovjet-Unie die tijdens de Tweede Wereldoorlog sneuvelden op Nederlands grondgebied. Bij de begraafplaats is ook een museum gevestigd.

Met geld van donateurs worden identiteitsonderzoeken, herdenkingen en grafbezoeken van nabestaanden gefinancierd. De directeur vertelde in 2023 aan de regionale omroep dat het aantal donateurs na de Russische invasie in Oekraïne terugliep. Ook werden volgens hem enkele rondleidingen afgezegd.

Hij noemde het toen "van de zotte" om soldaten die tachtig jaar geleden zijn gestorven, verantwoordelijk te houden voor dingen die naoorlogse politici nu doen.