Aggregator

Een glacioloog probeert aan de hand van de tot nu toe beschikbare informatie in de podcast te reconstrueren wat er voorafgaand aan de ramp in Nepal en Tibet gebeurd kan zijn.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Woensdagochtend brak op een berg in het grensgebied van Nepal en Tibet een enorme brok gletsjerijs af. Een vloedgolf raasde vervolgens door een rivierdal naar beneden en vernietigde alles op zijn pad. Op hetzelfde moment is een groep glaciologen, die gletsjers bestuderen, toevallig voor werk samen in Oostenrijk. Onder hen is glacioloog Harry Zekollari van de Vrije Universiteit Brussel.

Hij vertelt wat er volgens hen waarschijnlijk is gebeurd met de gletsjer en wat dit mogelijk zegt over de manier waarop gletsjers onder invloed van klimaatverandering veranderen.

Shashi Paudyal kent de getroffen bergvallei goed. Hij vertelt over de Trishuli-rivier en de (heilige) betekenis die de rivier heeft voor veel inwoners van dat gebied. Paudyal probeert met verschillende stichtingen vanuit Nederland fondsen te werven en hulp te organiseren.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Het Trimbos-instituut komt met een uitzonderlijke waarschuwing voor een bepaalde soort xtc-pillen. Die pillen met het hoofd van de Amerikaanse president Trump erop bevatten een gevaarlijke stof en werken daardoor anders dan gebruikelijk.

Bij locaties waar drugs op kwaliteit kunnen worden getest, zijn de afgelopen week meerdere pillen ingeleverd die een hoge dosis van de gevaarlijke stof PMMA bevatten. Deze stof is een stuk gevaarlijker dan MDMA, de werkzame stof in xtc.

Het gevaar zit erin dat het oppeppende effect veel later of zelfs helemaal niet komt, waardoor het risico op een overdosis hoog is.

Juist doordat de kwaliteit van xtc al jaren "stabiel" is, komt Trimbos nu met deze waarschuwing. De laatste keer dat PMMA in zo'n hoge hoeveelheid werd aangetroffen, was ruim tien jaar geleden. "Daardoor is er een hele generatie die het risico niet kent", vertelt Laura Smit-Rigter van Trimbos.

Landelijke waarschuwing

Minister van Volksgezondheid Hermans geeft uitleg in een brief aan de Tweede Kamer: "Vanwege de festivalzomer en een aantal events dat dit weekend plaatsvindt, is besloten om landelijk te waarschuwen." Er zijn nog geen incidenten gemeld waarbij PMMA in het bloed werd aangetroffen.

PMMA (para-methoxymethamfetamine) is een stof die sterk lijkt op MDMA, stelt Trimbos. Maar waar gebruikers relatief snel het effect van MDMA voelen, kan dat bij PMMA uren duren waardoor het risico op overdosering toeneemt.

Uren na het nemen van de pil kunnen daardoor effecten optreden als misselijkheid, verhoogde hartslag, stuiptrekkingen en een extreem verhoogde lichaamstemperatuur. De oververhitting van het lichaam kan levensbedreigend zijn.

Twee kleuren, portret Trump

De gevaarlijke xtc-pil is gevonden in twee kleuren in verschillende combinaties. Aan de voorkant is het portret van Trump afgebeeld, op de achterkant zit een lijn door het midden met aan de bovenkant 'NL' erin gegraveerd, en 'Trump' eronder.

Het DIMS-bureau heeft onder de vlag van Trimbos locaties om drugs te testen. Daardoor kan de gebruiker de samenstelling en risico's te weten komen. En Trimbos verzamelt door het testen informatie over drugs die in omloop zijn.

Met festivals in aantocht zoals dit weekend Decibel en dit najaar ADE, stuurt Trimbos affiches met waarschuwingen naar verschillende clubs.

Fysiek vrijwel niets meer kunnen door de chronische en extreme uitputtingsziekte ME, maar toch de wereld van vele lotgenoten ten goede veranderen. Het klinkt onmogelijk, maar Anil van der Zee presteert het al jaren. Hiervoor werd hij vandaag benoemd tot Ridder in de orde van Oranje Nassau. Hij ontving de ridderorde uit handen van de Amsterdamse burgemeester Halsema.

Al ruim 10 jaar leeft Van der Zee in isolement. Een paar keer per jaar ziet hij iemand enkele minuten. Door zijn ziekte kunnen te veel prikkels via licht, geluid, geur of inspanning immers een crash bij hem veroorzaken.

Toen hij geridderd werd waren er daarom geen grootse toespraken, cameraflitsen of applaudisserend publiek. Er was alleen een zacht en kort gesprek.

Hij kreeg zijn onderscheiding op voordracht van patiëntenverenigingen, actiegroepen én wetenschappers. Die zijn het erover eens dat zonder Anil de groeiende bewustwording rond post-acute infectiesyndromen (PAIS) als ME, long covid, het Q-koortsvermoeidheidssyndroom, post-sepsis en Lyme nog ver weg was geweest.

Het is opmerkelijk: een man die in fysiek isolement leeft, is ook één van de meest gehoorde stemmen rond het thema PAIS. Zijn geest is scherp gebleven. Keer op keer ontkracht hij via online kanalen wetenschappelijk broddelwerk dat nadelig kan uitpakken voor patiënten. Tegelijk blijft hij geduldig via mail en chat zijn kennis delen met journalisten, politici, artsen, wetenschappers en bovenal met zijn lotgenoten.

Ondanks belangrijke stappen die sinds de pandemie zijn gezet in kennis rond PAIS, weten de meeste artsen vrijwel niets om patiënten te helpen om te gaan met hun ziekte. Met documentaires die hij op afstand produceert en teksten op zijn weblog en social media is Van der Zee een belangrijke bron van kennis.

Daarmee is hij ook een lichtpunt voor velen, die zich door hem erkend en herkend weten. De wanhoop bij patiënten is al jaren enorm, vanwege ontbrekende genezing, maar vooral omdat ze vaak niet worden geloofd.

Hun aandoeningen worden door een deel van de maatschappij en veel artsen weggezet als een zelfverzonnen ziekte.

Dwang

Zo heeft de UWV in het kader van re-integratie op de arbeidsmarkt ME-patiënten gedwongen behandelingen te ondergaan die hen zieker maakten. Patiënten die weigerden konden fluiten naar hun uitkering.

Kinderen met de ziekte moeten ook dergelijke behandelingen ondergaan. Ouders die protesteren lopen het risico gemeld te worden bij Veilig Thuis.

Dankzij Van der Zee is de houding ten opzichte van deze ziekten aan het veranderen. Hij is vereerd met de onderscheiding maar voelt ook ongemak. "Er zijn mensen die veel langer met minimale energie maximaal aan bewustwording werken, die verdienen 20 lintjes."

Hij noemt Ynske Jansen, van de Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid. Zonder haar waren de misstanden bij de UWV niet naar buiten gekomen. Binnenkort stopt de groep omdat ze het bieden van hulp aan lotgenoten zelf niet meer volhouden.

Deze ontwikkeling is veelzeggend. Buiten enkele artsen en wetenschappers is er geen steun. Medische branche- en beroepsverenigingen ondernemen geen actie voor deze patiënten of voor financiering van onderzoek en behandelingen, zoals dat bijvoorbeeld wel gebeurt voor andere veel voorkomende ziekten als kanker.

Actiebereide patiënten zoals Van der Zee zijn daarom typerend in het geval van PAIS. Niet omdat ze het graag doen, maar omdat niemand anders het doet.

Zo neemt bijvoorbeeld ondernemer en long covid-patiënt Michael Chapman via het opzetten van een groot internationaal wetenschappelijk congres over long covid en PAIS het initiatief om van Amsterdam een onderzoekshub te maken.

Medisch-specialist Annelies Bos, die long covid opliep tijdens de pandemie, richtte vanwege de wispelturige onderzoeksfinanciering vanuit de overheid een stichting op om onderzoeken te bekostigen. En de grote demonstratie in november 2025, omdat beleid voor PAIS uitbleef, werd georganiseerd door patiënten van de actiegroep #NietHersteld. Zij betalen wel een prijs omdat door al deze inspanningen hun ziekte kan verslechteren.

"Voor mij is deze onderscheiding daarom voor de gehele gemeenschap", schrijft Van der Zee. Tegelijk stemt het hem treurig dat dit nodig is om te helpen bij de erkenning van ME en andere PAIS. "Actievoeren is niet iets wat ik graag doe. Het is geen nieuwe roeping. Ik ben geen activist. Ik ben gewoon een patiënt die zich uit pure wanhoop uitspreekt omdat hij beter wil worden."

Een aangekondigde ruiming van 124 kindergraven op een begraafplaats in Gouda is voorlopig opgeschort. Uitvaartorganisatie DELA, beheerder van de begraafplaats, was van plan om vanaf november te beginnen met het ruimen van de graven, maar komt daar na kritiek van ouders van terug.

Eind vorig jaar kregen de ouders een brief van DELA waarin stond dat de kindergraven op begraafplaats IJsselhof in november 2026 zouden worden geruimd. In de brief kregen de nabestaanden verschillende mogelijkheden voorgelegd.

Ze konden kiezen voor herbegraven voor 7000 euro of cremeren tegen een bedrag van 2500 euro. Het ruimen van de graven was gratis. Ouders moesten voor 1 september beslissen. Bij de graven werd ook een bord geplaatst, waarop stond dat de grafrechten van de kindergraven waren verlopen.

Schok voor ouders

Voor meerdere ouders kwam de aankondiging als een schok. Zij vertelden eerder aan Omroep West dat hen juist in het verleden was toegezegd dat de kindergraven met rust zouden worden gelaten en niet zouden worden geruimd.

"Ik schrok daar erg van. Wij hebben grafrechten betaald en de afspraak was dat het eeuwigdurend was", vertelde moeder Nicole aan de regionale omroep.

Die toezegging zou gedaan zijn door een vorige eigenaar van de begraafplaats. Begraafplaats IJsselhof was tot 2007 in handen van de gemeente Gouda. Daarna werd Yarden eigenaar, maar later is die partij overgenomen door DELA.

Ruiming opgeschort

DELA heeft inmiddels besloten de ruiming op te schorten. In een brief aan nabestaanden schrijft de uitvaartorganisatie dat de kindergraven op IJsselhof de komende twee jaar in hun huidige vorm behouden blijven. "In deze periode verandert er niets aan de graven en nemen wij geen onomkeerbare stappen."

De uitvaartorganisatie gaat in die tijd ook uitzoeken welke afspraken in het verleden precies zijn gemaakt. De uitvaartorganisatie wil daarover ook persoonlijk met nabestaanden in gesprek.

Ouders die na de eerdere brief al een keuze hebben gemaakt over het graf worden opnieuw benaderd.

Opgelucht

Diverse ouders reageren blij op het nieuws. "Dat is een enorme opluchting", vertelt Bianca aan Omroep West. "We worden nu serieus genomen."

Haar zoontje ligt op de begraafplaats en ze is onlangs nog met haar man naar de begraafplaats gegaan. "Alles lag er nog perfect bij en het bord dat de graven zouden worden geruimd, was weggehaald."

Ook Nicole is heel blij met dat nieuws. "Je krijgt gewoon error in je hoofd als je zo'n brief krijgt", zegt ze. 'Ik ben blij dat het tij nu gekeerd is en dat de druk eraf is."

In gesprek

Nicole heeft inmiddels een gesprek ingepland. Ze wil afwachten wat eruit gaat komen maar is positief. "Ik hoop dat we hier goede afspraken over kunnen maken en dat mensen niet met hele hoge kosten worden opgezadeld."

Ook Bianca gaat zeker in op de uitnodiging om met DELA in gesprek te gaan. Ook gaat ze het grafsteentje van haar zoontje opnieuw verven, nu hij in ieder geval nog twee jaar mee mag. "Dat is echt even een lichtpuntje."

Zo'n 175 studenten en begeleiders van de Breda University of Applied Sciences (BUas) zijn vannacht ziek geworden op een introductiekamp. Drie van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht. Hoogstwaarschijnlijk was er sprake van voedselvergiftiging, meldt de hogeschool.

De uitbraak deed zich voor in de laatste nacht van het introkamp op een camping in het Belgische Poppel. Daar verbleven zo'n 800 studenten en begeleiders voor het introductieprogramma.

"Enkele studenten hadden ernstige verschijnselen, waaronder bijvoorbeeld uitdroging. Zij zijn 's nachts opgehaald door een ambulance en naar het ziekenhuis gebracht", zegt een woordvoerder van de hogeschool tegen Omroep Brabant. "Voor zover wij weten maken zij het nu goed".

'Slagveld'

Op sociale media verschenen beelden van de gezamenlijke tent waar de studenten verbleven die halfleeg was omdat zieken telkens naar buiten renden. "Bijna iedereen weg want voedselvergiftiging", luidt het bijschrijft. "Wat een ravage, overal ligt kots."

"Om de minuut ging er iemand naar buiten om te kotsen", vertelt ook een van de studenten die in de tent lag aan de NOS. "We noemden het een slagveld."

'Ernstige gebeurtenis'

De BUas onderzoekt momenteel samen met GGD West-Brabant en de Belgische GGD wat de oorzaak is van de uitbraak. Het introductiekamp is voortijdig afgebroken en alle studenten en begeleiders worden teruggebracht naar de campus in Breda.

Volgens de woordvoerder is dit het tweede jaar op rij dat ze op de camping in Poppel verbleven. "Vorig jaar ging alles goed, maar dit is nu wel een ernstige gebeurtenis."

In België zijn de afgelopen weken honderden mensen ziek geworden na het eten van eieren die met salmonella waren besmet. Het is op dit moment nog niet duidelijk of dit ook de oorzaak van de uitbraak op het introductiekamp is.

De inlichtingendiensten AIVD en MIVD krijgen meer mogelijkheden om "evidente tegenstanders" op te sporen en aan te pakken. Dat staat in een wetsvoorstel van het kabinet.

Evidente tegenstanders zijn bijvoorbeeld Russische hackers, Chinese spionnen, aanslagplegers van Iran en terroristen van IS.

Burgers en andere belanghebbenden kunnen vanaf nu via internetconsultatie.nl reageren op de wetteksten. Naar verwachting zullen veel vragen gaan over de privacy van Nederlanders. Defensieminister Yesilgöz, verantwoordelijk voor de militaire veiligheidsdienst MIVD, zegt dat die gewaarborgd blijft.

"De diensten krijgen meer bevoegdheden om sneller en gerichter te reageren op evidente tegenstanders. Maar de toezichthouder blijft controleren", zegt Yesilgöz in een toelichting op de wet. "Poetin en zijn vriendjes verdienen niet onze privacy, maar de burgers in Nederland wel."

De diensten hoeven bijvoorbeeld niet meer vooraf toestemming te vragen voor het (digitaal) volgen van een individuele hacker. "Dan is die alweer gevlogen", zegt Yesilgöz.

Als de Russische geheime dienst als evidente tegenstander is benoemd, dan kunnen MIVD en AIVD alle hackers aanpakken die waarschijnlijk voor deze dienst opereren. Achteraf controleert de toezichthouder of dit rechtmatig was. Ook kan de toezichthouder lopende operaties stilleggen in het geval van onrechtmatigheden.

Informatie vorderen

In de wet worden ook mogelijkheden toegevoegd voor de veiligheidsdiensten om samen te werken met Nederlandse bedrijven en organisaties. En om organisaties te wijzen op risico's die zij lopen door vijanden. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de AIVD, wil geen voorbeelden noemen.

"Ik ga niet in detail vertellen om welke organisaties het gaat", zegt Heerma. "Nu wordt er ook al samengewerkt. Deze wet regelt de wettelijke basis daaronder. Daarbij kan het ook om het vorderen van informatie gaan." Het gaat bijvoorbeeld om banken, universiteiten en online platforms, zo staat in het persbericht over de wet.

Het vorige kabinet wilde bijvoorbeeld 8000 buitenlandse wetenschappers en studenten op Nederlandse universiteiten screenen om te voorkomen dat Nederlandse informatie in handen komt van buitenlandse krachten. China, Rusland en Iran zouden kennis kunnen misbruiken in bijvoorbeeld wapensystemen. Die grote screeningsoperatie was onhaalbaar. Gerichte samenwerking is dat wel, zegt het huidige kabinet.

Gevangenissen en IND

Ook kunnen door nieuwe regels de krijgsmacht en de eigen militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst makkelijker onderling informatie uitwisselen. Ook de samenwerking met medeoverheden zoals de Dienst Justitiële Inrichtingen (het gevangeniswezen) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is geregeld.

Het toezicht op de juiste uitvoering van de wet komt bij één toezichthouder te liggen, het College van toetsing en toezicht. Nu zijn dat nog de CTIVD en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Of door de samenvoeging het budget omlaag gaat wil Heerma niet zeggen. "Dat is niet het doel van deze wet."

Beide toezichthouders hadden de afgelopen jaren kritiek op de werkwijze van de AIVD en de MIVD. Daarbij ging het om het verzamelen van informatie over individuen en om het bewaren van grote hoeveelheden persoonsgegevens.

We all know that the price of RAM and storage has shot up due to demand from the AI industry and other factors. In most cases that means we grumble …read more

De coalitiepartijen zijn het bij de onderhandelingen over de begroting oneens over een tegemoetkoming aan Pro. Dat is een belangrijke reden waarom de stukken voor Prinsjesdag nog niet af zijn, zeggen bronnen in Den Haag.

Pro, de grootste oppositiepartij in Tweede en Eerste Kamer, kan niet leven met het voornemen van het kabinet om op lange termijn 6,5 miljard euro te besparen op de sociale zekerheid. Het gaat om de uitkeringen voor ouderen, werklozen en zieke werknemers.

Coalitiepartijen D66 en CDA zouden de bezuinigingen willen 'parkeren' zolang er gesprekken met de vakbonden lopen. Ze hopen op die manier de steun van Pro binnen te halen. Maar de VVD is bang om met deze voorkeur voor 'links' de goede verhoudingen met rechtse partijen als JA21 en SGP op het spel te zetten.

Zowel JA21 als Pro heeft steeds gezegd dat het kabinet moet kiezen of het een meerderheid zoekt met links of met rechts. Zelf mikt het kabinet nog steeds op een "breed draagvlak".

Stakingen vakbond

Het idee is niet om de hele bezuiniging van tafel te halen. Daardoor is ook niet zeker of dit gebaar genoeg zou zijn voor Pro. Die partij trekt nauw op met de vakbond FNV, die voor begin september nieuwe stakingen heeft aangekondigd.

Eerder deze week werd al duidelijk dat de concept-Miljoenennota vandaag niet af zou komen, omdat de drie coalitiepartijen het onderling niet eens zijn. De coalitie zit vandaag weer om tafel om verder te praten over de begrotingsstukken, De deelnemers verzekerden vooraf dat het geen probleem is dat er een paar dagen extra de tijd wordt genomen.

De concept-Miljoenennota moet uiterlijk op dinsdag 1 september bij de Raad van State liggen, die er nog advies over geeft voor de definitieve versie twee weken later op Prinsjesdag wordt gepresenteerd. Dus er is nog tot en met maandag tijd, stelden zij vanmorgen.

'Finetunen'

VVD-vicepremier Yesilgöz is optimistisch. Er is de afgelopen weken "veel input" vanuit de oppositie gekomen, zegt ze, en het is "niet makkelijk" om die in te passen. Maar is ervan overtuigd dat het goed komt. "Ik denk niet dat nog twee dagen finetunen dramatisch is".

Ook haar partijgenoot minister Heinen van Financiën verzekerde vanmorgen dat de onderhandelingen binnen de coalitie "in de laatste fase" zitten. Het is volgens hem nog een kwestie van "politieke weging", van "punten en komma's zetten".

De drie partijen zullen "ongetwijfeld in het weekend ook veel contact hebben" om het met elkaar eens te worden, zei CDA-vicepremier Van den Brink vanmorgen. Maar eenvoudig zal het niet zijn om de VVD op één lijn te krijgen met D66 en CDA.

Hij heeft de hoop nog niet opgegeven dat er dan ook afspraken met de oppositie zijn gemaakt over steun. "Als er partijen zijn waarmee we maandag al tot die deal zouden komen, dan zou dat super zijn. Als dat niet zo is, dan komen wij met een voorstel aan de Raad van State."

Dat laatste betekent dat de Raad van State alvast de stukken van het kabinet gaat bestuderen terwijl de gesprekken met oppositiepartijen over steun nog doorgaan. Dat kan dan nog tot aan Prinsjesdag duren.

Oekraïense drones hebben vannacht een olieopslag en een appartementencomplex van vijf verdiepingen geraakt in Sevastopol op het door Rusland bezette Krim-schiereiland. Dat melden Russische persbureaus op basis van Russische autoriteiten. Daarbij zouden vier mensen gewond zijn geraakt.

Rusland heeft vannacht een reeks drone-aanvallen uitgevoerd op het distributiecentrum van post- en koeriersbedrijf Nova Poshta in de buurt van de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Dat melden de Oekraïense autoriteiten op Telegram.

Er zouden daarbij ook huizen zijn geraakt. Over gewonden of doden werd niets gemeld.

Zwarte Zee

De afgelopen weken zijn er vrijwel dagelijks drone-aanvallen over en weer tussen Oekraïne en doelen ver in Rusland. Zo waren er Oekraïense aanvallen op doelen diep in Rusland, schrijft de Oekraïense president Zelensky op X.

Doelwit was volgens Zelensky een olieraffinaderij in de regio Yaroslavl, op 1000 kilometer van het front. Het zou een reactie zijn op de Russische aanvallen in de Zwarte Zee.

Zo had Rusland deze week vijf schepen onderweg naar Oekraïne aangevallen. In de schepen zou oorlogsmateriaal voor het Oekraïense leger zitten.

Enkele uren na het overlijden van zijn vader is het Noorse kabinet langs geweest bij de nieuwe koning Haakon VIII. Op het paleis in Oslo ontving het nieuwe staatshoofd samen met zijn 22-jarige dochter Ingrid Alexandra premier Støre en de andere bewindslieden.

De ingelaste zitting was bedoeld om de regering officieel op de hoogte te stellen van het overlijden van het staatshoofd. Haakon (53) nam er ook de condoleances in ontvangst van de premier en zijn kabinet. De vergadering nam daarnaast een minuut stilte in acht.

Tijdens de ontmoeting werd bekendgemaakt dat Haakon het motto van zijn vader handhaaft: "Alles voor Noorwegen". Dat is al de koninklijke lijfspreuk sinds het begin van de moderne Noorse monarchie in 1905.

Na afloop sprak de premier de natie toe. Hij zei dat het hele land rouwt om Harald en wenste het nieuwe koningspaar Haakon en Mette-Marit veel sterkte. "Een tijdperk is voorbij, een nieuw tijdperk breekt aan. De koning is dood. Leve de koning!

Het paleis in Oslo maakte de dood van de 89-jarige koning Harald vanochtend bekend. Hij overleed in het ziekenhuis in Oslo, waar hij elf dagen geleden was opgenomen wegens complicaties bij bloedarmoede.

Een mensenmenigte verzamelt zich inmiddels bij het paleis om te rouwen. Op het gebouw zijn rouwvlaggen met zwarte banden gehangen. De koninklijke standaard op het paleis werd na de bijeenkomst met de premier weer in top gehesen, als teken dat er een nieuwe koning is.

Het lichaam van Harald wordt overgebracht naar de Rode Salon van het Koninklijk Paleis in Oslo. Na een aantal dagen zal het dan worden overgebracht naar de paleiskapel. Daar kan het publiek langskomen om afscheid te nemen.

Een datum voor de uitvaart is nog niet bekend. In heel Noorwegen zijn komende zondag en woensdag rouwdiensten. Op een latere datum zal Haakon nog ook de koninklijke eed op de Grondwet moeten afleggen in de Storting (het parlement).

De website van de nationale Noorse omroep NRK staat volledig in het teken van het overlijden van de koning. Wie wil, kan op de website een virtueel kaarsje aansteken. Al bijna 200.000 bezoekers deden dat.

Regeringsleiders en vorsten spreken vol lof over de overleden Noorse koning Harald V. Premier Jetten spreekt van "een groot verlies voor Noorwegen". "Meer dan 35 jaar heeft hij land op een liefdevolle manier gediend."

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima memoreren hun vriendschap met de koning. "De keren die wij samen doorbrachten waarbij we Oslo en de regio noordelijker verkenden waren echt onvergetelijk."

Ursula van der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, noemt Harald "een echte Europeaan en een levenslange dienaar van zijn volk". "Meer dan drie decennia lang diende hij zijn land met warmte, nederigheid en een onwankelbaar plichtsbesef. In momenten van vreugde en verdriet bracht hij Noren samen."

Bekijk hier een terugblik op het leven van Harald:

Voorzitter van de Europese Raad António Costa zegt dat Harald in binnen- en buitenland aanzien genoot. Dat wordt onderstreept door het grote aantal internationale reacties op zijn overlijden. In vrijwel alle steunbetuigingen komt terug dat Harald geliefd was in eigen land én met andere landen goede banden onderhield.

"Hij was gedurende vele decennia een veilige, gerespecteerde en verbindende kracht in zowel Noorwegen als de noordelijke regio", zegt de de Zweedse minister-president Kristersson.

De Britse koning Charles benadrukt de warme band tussen zijn familie en de Noorse koninklijke familie. "Terwijl Noorwegen rouwt om het verlies van zo'n groots figuur, herdenk ik samen met mijn hele familie een zeer geliefd familielid en vriend wiens vriendelijkheid, mededogen en diepe plichtsbesef voelbaar waren over de zeeën en door de decennia heen." Charles en Harald waren achterneven.

Andere internationale leiders die steun betuigen zijn onder anderen de Finse president Stubb, de Servische president Vuvic, de Italiaanse premier Meloni, de Israëlische president Herzog en de Pakistaanse premier Sharif.

Belangrijk voor het leger

Ook de militaire achtergrond van Harald blijft niet onbenoemd. "Zijn eigen militaire wortels maakten hem tot een kampioen van de Noorse krijgsmacht en een langdurige vriend van de NAVO", schrijft secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte.

Harald voltooide in 1959 zijn opleiding bij de krijgsmacht en was daarna generaal bij de landmacht, generaal bij de luchtmacht en admiraal bij de marine. De koning bezocht militaire oefeningen en kazernes, en was aanwezig op veteranendag.

"Koning Haralds betrokkenheid bij de krijgsmacht heeft veel voor ons betekend", schrijft het Noorse ministerie van Defensie. "Hij heeft bijgedragen aan een gevoel van trots in de gehele defensiesector, en wij hebben grote waarde gehecht aan zijn oprechte betrokkenheid en authentieke nieuwsgierigheid in ontmoetingen met onze soldaten."

De handel in obligaties in een groen beleggingsfonds van ondernemer Charles Ratelband is stilgelegd. Dat blijkt uit een e-mail die de NOS in handen heeft. Het bericht komt van handelsplatform Captin en is gericht aan beleggers.

Eergisteren viel de financiële opsporingsdienst (FIOD) binnen bij meerdere panden van de 46-jarige zoon van BN'er Emile Ratelband. De ondernemer wordt verdacht van miljoenenfraude. Hij zou 23 miljoen euro van beleggers hebben verduisterd.

Beleggers konden zogeheten obligaties kopen van groene beleggingsfondsen van Ratelband, bijvoorbeeld in Windsharefund. Die leningen waren verhandelbaar via het handelsplatform Captin.

Handel stopt

"Captin heeft besloten de handel in de (...) genoteerde obligatie van WindShareFund 1 met ingang van 27 augustus 2026 om 16.30 uur op te schorten", mailt het handelsplatform aan de beleggers.

Het handelsplatform noemt een rijtje met redenen: geldproblemen bij Windsharefund, rente die niet wordt uitbetaald en het onderzoek van de FIOD. "Gelet op de aard en ernst van de ontwikkelingen acht Captin voorzetting van de handel op dit moment niet verantwoord."

Windhandel

Met Windsharefund haalde Ratelband vanaf 2016 geld op bij Nederlandse beleggers. Hiermee investeerde het fonds in Duitse windmolens. Met latere fondsen zou hij ook geld steken in zonnepanelen en waterstoftechnologie.

De rentebetalingen van meerdere van deze fondsen liggen al langere tijd stil, tot onvrede van beleggers. De FIOD maakte gisteren bekend dat de ondernemer ervan verdacht wordt dat hij geld van beleggers naar zijn privérekening heeft weggesluisd.

Het kabinet onderzoekt welke juridische mogelijkheden er zijn om omroep ON aan te pakken of zelfs uit het publieke bestel te zetten. Dat zei minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor de ministerraad. Aanleiding is de ophef rond het gebruik van een Hitler-citaat.

Letschert zei dat ze bezig is een weging te maken. "Wat mag ik juridisch? Wat zegt de samenleving? Wat zegt de Kamer? Dat allemaal samen leidt uiteindelijk tot een finale beslissing."

Dat besluit over de publieke omroep komt volgens haar "heel binnenkort".

Adolf Hitler

ON (ook bekend als Ongehoord Nederland) ligt onder vuur vanwege een online-uitzending van eind juli waarin een uitspraak van Adolf Hitler werd besproken. In het fragment ageert Hitler tegen een "ontwortelde internationale kliek", waarbij iemand in het publiek "Juden!" roept.

Presentatrice Arlette Adriani legde hoofdredacteur Joost Niemöller en presentatrice Raisa Blommestijn naar aanleiding van dit fragment een stelling voor: "De kosmopolitische elite staat noodgedwongen wezenlijk vijandig tegenover het gewone gewortelde volk". Daarop zeiden de twee dat ze het daarmee eens zijn.

Niemöller zei dat Hitler bepaalde dingen "gewoon heel goed" zei. Ook zei hij dat er "bepaalde dingen van Hitler" zijn die hij ook vindt, los van het antisemitisme van de Duitse leider. Beiden benadrukken expliciet niet al het gedachtegoed van de Duitse dictator te delen.

De Ombudsman voor de publieke omroepen kreeg tientallen klachten over de uitzending. Nadat er ophef was ontstaan, zei ON-directeur Peter Vlemmix dat er "te weinig rekening gehouden was met de gevoeligheden". Letschert noemde de uitzending "vreselijk, onsmakelijk, kwetsend en onnodig".

Rechter

ON is al vaker berispt vanwege het overtreden van journalistieke regels. De publieke omroep kreeg meerdere sancties opgelegd. In de Tweede Kamer gaan al langer stemmen op om de omroep te weren uit het publieke bestel. Volgens het AD (in juli) en RTL Nieuws (vandaag) is daar een meerderheid voor.

De minister benadrukt dat een besluit om een omroep uit het bestel te zetten wel goed juridisch onderbouwd moet zijn. "Ik kan heel stoer zeggen: dit ga ik nu even doen, Maar dan fluit de rechter mij meteen terug."

ON zit sinds 2022 in het publiek bestel.

De rechtbank in Den Haag heeft Eugène N. een levenslange gevangenisstraf opgelegd voor zijn rol bij de genocide in Rwanda in 1994. De rechter oordeelt dat de 66-jarige zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdrijven en genocide.

De rechter acht bewezen dat N. indertijd deelnam aan een aanval op twee gemeenschappen in Rwanda, waar voornamelijk Tutsi's woonden. Hun spullen werden geplunderd en hun huizen werden in brand gestoken. Er werden leuzen geroepen als "we gaan hen allemaal uitroeien". Volgens de rechter keek N. daarbij vanaf de weg toe.

Toen vervolgens tussen de 5000 en 7000 Tutsi's zich schuilhielden in een stadion, in de gedachte dat zij daar veilig zouden zijn, zorgde N. er mede voor dat zij daar niet uit konden ontsnappen. Die dag is er in het stadion op de Tutsi's geschoten en zijn zij met stenen bekogeld.

Ook zijn er handgranaten in de menigte gegooid. De Haagse rechtbank acht bewezen dat N. een van de granaten in de mensenmassa gooide.

Invloedrijke rol

Later zijn er in de buurt in verschillende massagraven meer dan 4000 lichamen opgegraven. Volgens de rechter kan niet worden bewezen dat N. ook heeft opgeruid tot het plegen van genocide, hij wordt wel veroordeeld voor zijn bijdrage aan de moordpartijen.

N. was een lokale bestuurder van een gemeenschap van ongeveer 1000 mensen. Volgens de rechtbank was hij in 1994 een man van aanzien, en moet hij zich bewust zijn geweest van zijn rol en invloed die hij had. In plaats van zich afzijdig te houden, heeft hij meerdere, zeer ernstige feiten gepleegd, stelt de rechtbank.

De rechter oordeelt dat het handelen van N. laat zien dat hij een groot gebrek aan respect had voor de menselijke waardigheid en voor het leven als zodanig. Volgens het vonnis doet daarom alleen een levenslange gevangenisstraf recht aan het immense leed dat is toegebracht aan de slachtoffers en nabestaanden.

Vlucht naar Nederland

N. vluchtte in 1998 naar Nederland, waar hij ging wonen in Ede. In 2020 begon de Nederlandse justitie een onderzoek naar hem, waarna hij in 2024 werd opgepakt.

De opgelegde straf is gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie. De advocaten van N. hadden om vrijspraak gevraagd, omdat in hun ogen bewijs ontbrak.

Genocide in Rwanda

De genocide in Rwanda was geen spontante uitbarsting van etnisch geweld, maar een door de overheid georganiseerde massamoord op een deel van de eigen bevolking met het doel die bevolkingsgroep uit te roeien. Dat stelt de rechtbank in Den Haag, de enige Nederlandse rechtbank die internationale misdrijven behandelt.

De rechtbank is van oordeel dat in deze maanden in 1994 in Rwanda een genocide op de Tutsi-bevolking heeft plaatsgevonden. In de gemeente waar N. woonde werd opgeroepen om de Tutsi's te vernietigen. De burgemeester van die stad zei in een toespraak tegen de inwoners "dat het onkruid op een hoop geveegd moest worden, voordat het in brand gestoken kan worden".

Aanvalstochten, waar N. onderdeel van was, volgden in de dagen erna. Tussen 6 april 1994 en midden juli 1994 zijn in Rwanda honderdduizenden Rwandezen, voornamelijk van de Tutsi-gemeenschap, om het leven gebracht.

Zware vrachtwagens mogen vanaf dit najaar niet meer over de dijk tussen Lelystad en Enkhuizen rijden. Rijkswaterstaat voert de maatregel in vanwege de slechte staat van de bruggen op de Houtribdijk.

De bruggen in de Houtribsluizen zijn meer dan vijftig jaar oud en zijn aan vervanging toe. De overgangen zijn kwetsbaar, zegt Rijkswaterstaat. De beweegbare bruggen vertonen scheuren en het beton van de vaste bruggen is verouderd.

Voertuigen mogen straks niet zwaarder wegen dan 15 ton om over de bruggen te rijden. Het gewicht per as mag maximaal 7,3 ton zijn. Het moet ertoe leiden dat er geen verdere schade aan de overgangen ontstaat.

Omrijden

Automobilisten en hulpdiensten kunnen de dijk blijven gebruiken, meldt Omroep Flevoland. Bij touringcars en bussen, zoals de scholierenlijn tussen Lelystad en Enkhuizen, hangt dat af van het gewicht.

De getroffen chauffeurs moeten straks omrijden via Amsterdam of de Afsluitdijk. Om vervoerders tijd te geven om hun ritten aan te passen, voert Rijkswaterstaat de maatregel niet direct in. De precieze ingangsdatum is nog onduidelijk. Er komen ook borden in de omgeving te staan.

Controles toonden noodzaak

Vorig jaar januari gaf Rijkswaterstaat aan dat de beweegbare brug voor de scheepvaart moet worden aangepakt. Toen werden scheuren ontdekt in het staal van de draagconstructie. Snel ingrijpen bleek noodzakelijk, de overgang ging tijdelijk dicht voor vrachtverkeer.

Begin dit jaar volgden nieuwe inspecties en de afgelopen dagen waren er aanvullende controles. Daarop is besloten om de gewichtsbeperking in te voeren. Later moet blijken of dit voldoende is.

(Telecompaper) OpenAI has joined more than 130 tech companies and enterprises to call for a coordinated response effort to help organisations contend with frontier...

Although digital photography took a big bite of the film industry’s lunch, it wasn’t able to completely eliminate the need — or desire — for photographers to use film in …read more

De dood van de veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladic, gisteren in een ziekenhuis in Den Haag, leidt tot gemengde gevoelens bij de nabestaanden van zijn slachtoffers. Zijn overlijden neemt de pijn van wat er 31 jaar geleden is gebeurd niet weg, zegt Munira Subasic van de Moeders van Srebrenica.

Mladic was verantwoordelijk voor de genocide op ruim 8000 Bosnische moslims in de enclave Srebrenica in 1995 en werd daarvoor veroordeeld tot levenslang door het Joegoslaviëtribunaal. Subasic zegt dat ze het eigenlijk jammer vindt dat Mladic nu is overleden. "Het spijt me dat hij niet nog even heeft kunnen lijden. Nu kan hij niet meer dromen over de ogen van onze kinderen."

Ze wijst erop dat zijn misdaden nog steeds niet door iedereen worden erkend, met name in Servië. "We moeten nog steeds luisteren naar ontkenningen, naar hoe Ratko Mladic een held is voor de Serviërs."

'Dood Mladic was moord'

Dat laatste blijkt onder meer uit de reactie van fans van de voetbalclub Rode Ster Belgrado. Tijdens de Europa League-wedstrijd gisteren tegen Viktoria Plzen toonden leden van de harde kern een spandoek waarin Mladic werd geëerd. De socialemedia-afdeling van Rode Ster deelde een foto ervan op het officiële clubkanaal.

Milorad Dodik, leider van de Bosnische Serviërs in Bosnië en Herzegovina, zegt dat Mladic in Den Haag is "vermoord". Hij beweert dat de oud-generaal, die kampte met een slechte gezondheid, waarschijnlijk langer had geleefd als de medische hulp in Den Haag beter was geweest. Dodik prijst Mladic, verantwoordelijk voor de grootste moordpartij in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog, als een man "die altijd opkwam voor de vrijheid van het Servische volk".

De Servische minister Vujic van Justitie heeft bekendgemaakt dat Mladic "met de hoogste staatseer" zal worden begraven, zoals gebruikelijk is bij generaals. Hij wijst erop dat niet de autoriteiten, maar de familie van Mladic zal bepalen waar hij wordt begraven.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"De verschillen in reacties op de dood van Mladic maken duidelijk hoe groot de tegenstellingen in het voormalige Joegoslavië nog steeds zijn. In Bosnië en Herzegovina is het dan al wel ruim dertig jaar vrede, maar van verzoening is geen sprake. Bevolkingsgroepen leven meer naast elkaar dan met elkaar.

Echt afstand nemen van Mladic hebben Serviërs nooit massaal gedaan, maar dat de veroordeeld oorlogsmisdadiger een begrafenis met alle militaire en staatseer krijgt in Belgrado, was enige tijd terug nog ondenkbaar.

Oud-president Slobodan Milosevic, in 2006 overleden in de gevangenis in Scheveningen, kreeg zijn laatste rustplaats in een tuin in zijn geboortedorp Pozarevac. Hij stierf nog voordat de rechter uitspraak had gedaan en is dus nooit schuldig bevonden, maar desondanks waren er toen geen Servische hoogwaardigheidsbekleders aanwezig.

Inmiddels waait er een andere politieke wind, met populist Aleksandar Vucic aan het roer. Het openlijke eerbetoon van (Bosnisch-)Servische politici laat zien hoe zij de afgelopen jaren weer steeds meer uit het nationalistische vaatje tappen."

Deze reacties komen niet als een verrassing voor Alma Mustafic, die de massamoord in Srebrenica op 14-jarige leeftijd overleefde en nu als genocide-onderzoeker werkt aan de Hogeschool Utrecht. De ideologie van Mladic is nog altijd springlevend, zegt zij. "De verantwoordelijke personen worden nog altijd verheerlijkt."

Zelf verloor ze haar vader bij de genocide in Srebrenica. Persoonlijk weet ze naar eigen zeggen niet wat ze precies moet voelen bij de dood van Mladic, die ook wel 'de slager van Bosnië' werd genoemd. "De man die er de oorzaak van is dat mijn kinderen een grafsteen kussen in plaats van een opa, is er niet meer."

Voor de voorzitter van de Nationale Herdenking Srebrenica Genocide in Nederland brengt Mladic' dood geen nieuwe opluchting. Adnan Delic benadrukt tegen persbureau ANP dat de voormalige Bosnisch-Servische leider een oorlogsmisdadiger was die "eigenlijk geen podium hoort te krijgen".

Het belangrijkste moment voor de nabestaanden was volgens hem de arrestatie van Mladic in 2011 en de daaropvolgende veroordeling tot levenslang.

VN betuigt medeleven met slachtoffers

Ook secretaris-generaal Guterres van de Verenigde Naties heeft gereageerd. Via zijn woordvoerder betuigt hij zijn medeleven met de slachtoffers en de nabestaanden van de misdaden van Mladic.

Guterres veroordeelt elke vorm van ontkenning van de genocide van Srebrenica. Hij benadrukt dat de veroordeling van Mladic onherroepelijk was en is gebaseerd op historische feiten.

(Telecompaper) South Korea's science ministry has selected three teams to build an artificial intelligence (AI) service accessible to everyone, under the...

Veel steden doen weinig tegen te hoge huurprijzen van studentenkamers. Dat blijkt uit onderzoek van Argos.

Gemeenten moeten volgens de wet actief optreden tegen verhuurders die meer vragen dan de wettelijke huurprijs. Maar in veel steden gebeurt dat niet, concludeert het onderzoeksprogramma.

De gemeenten Utrecht en Nijmegen deelden geen boetes uit, en Amsterdam wil volgens Argos geen actuele cijfers delen. Vorig jaar sprak de gemeente naar eigen zeggen twee verhuurders aan.

Rotterdam en Den Haag zijn volgens Argos uitzonderingen: Rotterdam trad honderden keren op. Den Haag zet onder meer de zogenoemde Pandjesbrigade in, die controleert of verhuurders zich aan de regels houden.

Honderden euro's te duur

Van elke tien studentenkamers die op Kamernet worden aangeboden, zijn er zes te duur, schrijft Argos. Het onderzoeksprogramma bekeek in de maanden juli en augustus 2637 advertenties en vergeleek de huurprijs met de prijs die wettelijk toegestaan is.

Huurders betalen in Nederland gemiddeld 655 euro per maand voor een kamer. Vooral in Amsterdam, Utrecht en Nijmegen liggen de prijzen een stuk hoger.

In Amsterdam is de gemiddelde huurprijs bijna 1000 euro. In de hoofdstad is 97 procent van alle kamers te duur, meldt het programma. Bij die kamers is de prijs gemiddeld 421 hoger dan zou mogen. In Utrecht is 72 procent van het aanbod te duur.

In minder populaire studentensteden als Leeuwarden en Enschede zijn de huurprijzen lager. Daar ligt de gemiddelde prijs rond de 450 euro.

Bij een kunstroof op klaarlichte dag in een museum in Wenen is gisteren een diamanten halsketting gestolen. Het sieraad met 673 diamanten behoorde ooit toe aan de Egyptische koningin Nazli. De Oostenrijkse politie meldt dat twee mannen die als bezoeker waren binnengekomen om 14:00 uur de vitrine insloegen. Er waren toen meerdere bezoekers in de zaal.

De mannen gingen doelbewust te werk in Museum voor Toegepaste Kunst (MAK), schrijft de Oostenrijkse omroep ORF. Ze richtten zich alleen op de vitrine met de kostbare ketting met meer dan 200 karaat die bij een veiling in New York in 2015 voor 4,3 miljoen dollar (zo'n 3,7 miljoen euro) onder de hamer ging.

Na de roof sloegen de verdachten direct op de vlucht. Ze zijn nog voorvluchtig.

Bruiloft Iraanse kroonprins

Koningin Nazli Sabri van Egypte was de vrouw van koning Fouad I die heerste tussen 1917 en 1936. Volgens de inscriptie droeg zij de ketting in 1939 tijdens de bruiloft van haar dochter Fawzia. Zij trouwde met de toenmalige kroonprins van Iran, Mohammad Reza Pahlavi, die kort daarna sjah werd.

De ketting was speciaal voor de gelegenheid gemaakt door het beroemde Franse juwelenhuis Van Cleef & Arpels. Het luxe sieradenbedrijf had eerder al een kroon voor de Egyptische koningin gemaakt.

De tentoonstelling in het MAK toont een collectie met meer dan 300 sieraden uit de 130-jarige geschiedenis van juweliershuis Van Cleef & Arpels. Het museum blijft open, met uitzondering van de ruimte waar de diefstal plaatsvond.

Veel kunstroven

De afgelopen tijd zijn er veel kunstroven uit musea geweest. Zo werd er gisteren ook al uit een museum in Spanje een gouden schat gestolen, was er vorige maand voor miljoenen gestolen uit een museum in Noord-Frankrijk.

In januari werd de verzameling antiek zilver gestolen in Doesburg en vorig jaar waren er de opzienbarende kunstroof uit het Drents museum en die in het grootste museum van Europa, het Louvre.