Aggregator

China concurreert met Nederlandse biotechsector: 'Snelheid maakt het verschil'

38 minutes 59 seconds ago

China ziet biotechnologie als topprioriteit en gaat daarmee de concurrentie aan met de Nederlandse biotechsector. Biotech, op een technische manier gebruik maken van de biologie voor bijvoorbeeld medicijnen, voedsel of nieuwe stoffen, wordt nu in China in één adem genoemd met de halfgeleider- en de lucht- en ruimtevaartindustrie.

De Nederlandse sector kampt juist met een gebrek aan financiering, onvoldoende investeringen in wetenschappelijk onderwijs en vertragende regels, somt medisch hoogleraar en biotechondernemer Sander van Deventer op. "We dreigen een heel ecosysteem te verliezen."

Nieuwe medicijnen kunnen in China gemiddeld sneller en goedkoper worden ontwikkeld dan in het Westen en komen zo eerder bij patiënten. Steeds meer Europese en Amerikaanse farmaceuten laten daarom klinische onderzoeken uitvoeren in China, in plaats van in eigen land.

'Scenario Duitse auto-industrie dreigt'

De voordelen van uitwijken naar China zijn duidelijk, ziet ook Van Deventer. "Dat versnelt het zaakje, maar je verliest ook expertise. Doktoren in Europa en Nederland komen helemaal niet meer in contact met de allermodernste geneesmiddelen," zegt hij.

In het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink worden de life sciences en de biotechnologische sector aangedragen als topsector waar Nederland op moet inzetten. Maar volgens Van Deventer heeft Nederland niet door hoe ver Chinese bedrijven voorlopen.

"Het scenario van de Duitse auto-industrie dreigt voor biotech in Nederland," waarschuwt hij. De Chinese voorsprong in technologie op het gebied van elektrische auto's zorgt ervoor dat Duitse automakers in zwaar weer verkeren.

Van Deventer pleit er daarom voor dat Nederland flink gaat investeren in onderzoek en financiering beschikbaar stelt voor zogeheten spin-outs. Dat zijn bedrijven die ontstaan uit onderzoek en als doel hebben een technologie of uitvinding naar de markt te brengen.

Volgens consultancybedrijf McKinsey is de onderzoek en ontwikkeling in China zo goed geworden dat nieuwe medicijnen tweeënhalf jaar eerder op de markt kunnen komen dan het wereldwijde gemiddelde. Daarbij zijn er ook nog eens significant lagere kosten.

Internationale farmaceuten besluiten steeds vaker om hun klinische onderzoeken in China te doen. "Als medicijnontwikkelaar wil ik dat mijn patiënten mijn medicijnen zo snel mogelijk kunnen gebruiken", zegt de Australische professor Matt Cooper, algemeen directeur van biotechnologiebedrijf Sitala en durfkapitaalpartner bij het Nederlandse Forbion.

Hij is in Shanghai voor samenwerkingen met Chinese farmaceuten en heeft er meerdere klinische onderzoeken lopen. Vooral de snelheid maakt het verschil, zegt hij. "Tegen de tijd dat ik m'n papierwinkel op orde heb in Europa, zijn ze in China al klaar met de eerste klinische studie."

Produceren voor biotech wereldwijd

Farmaceutisch bedrijf Porton Advanced in Suzhou is een van die Chinese biotechnologiebedrijven en specialiseert zich in cel- en gentherapie. Dat zijn innovatieve manieren om ziekten te behandelen: bijvoorbeeld door levende cellen in te brengen of genen van de patiënt aan te passen.

Het bedrijf bestaat nu uit zo'n 250 wetenschappers, vooral met achtergronden in cel- en moleculaire biologie en biochemie. Porton Advanced bestaat nog geen tien jaar, maar heeft nu ongeveer de helft van deze Chinese markt in handen, schat Ji Qingzhou. Hij is vicepresident bij het bedrijf en hoofd van de R&D-afdeling, de onderzoek- en ontwikkelingsafdeling.

De farmaceut ontwikkelt en produceert medicijnen voor biotechbedrijven wereldwijd. "Zo dragen we bij aan medicijnen die kanker, auto-immuunziekten en andere veelvoorkomende ziekten kunnen genezen", vertelt Ji terwijl hij wijst naar labs met druk pipetterende onderzoekers.

De onderzoeker is terugverhuisd uit Amerika om in China weer in de biotechsector te werken, omdat die in de lift zit. Zo wordt het gebruik van kunstmatige intelligentie steeds verder geïntegreerd, vooral in de uitvindingfase van nieuwe medicijnen. "China gaat van generieke medicijnproductie naar een wereldwijde innovatiehub", zegt Ji stralend.

Wegblijven geen optie

Het Chinese biotechsucces zou niemand moeten verrassen, zegt Adam Dunnett van de Europese Kamer van Koophandel in China. In 2010 classificeerde China het al als een strategische industrie. Zodra een sector zo'n label krijgt, worden in China alle registers opengetrokken om de sector te stimuleren.

Maar ook op de Chinese markt hebben Europese bedrijven "hun portie uitdagingen", zegt Dunnett. Problemen met de bescherming van intellectueel eigendom, verlenging van patenten en verschillen in standaarden spelen de bedrijven parten.

Geopolitiek concurrentieterrein

Biotech komt ook steeds prominenter op de voorgrond als een geopolitiek concurrentieterrein. Met de Amerikaanse Biosecure Act en de Europese Biotech Act proberen de machtsblokken hun technologie te beschermen en hun afhankelijkheid te verkleinen.

Toch ziet Dunnett dat de Europese bedrijven blijven investeren in de Chinese biotech. Ze willen onderdeel zijn van de innovatie die hier plaatsvindt. "Je verzetten, wegblijven of protectionistische maatregelen nemen: ik denk niet dat dat de juiste route is."

Britse producer William Orbit overleden (69), werkte veel samen met Madonna

1 hour 9 minutes ago

De Britse muziekproducer William Orbit is vorige maand op 69-jarige leeftijd overleden. Dat maakt zijn familie bekend op sociale media. Orbit werkte samen met artiesten als Madonna, Blur, All Saints en de Ierse rockband U2. Hij was een van de belangrijkste producers uit de popmuziek rond de eeuwwisseling.

"We zijn intens verdrietig door zijn overlijden", schrijven familie en vrienden in een gezamenlijke verklaring. "Hij zal enorm gemist worden door ons en alle anderen op wie hij indruk heeft gemaakt met zijn muziek, vriendschap en vriendelijkheid." De nabestaanden van Orbit vragen om rust en privacy. De doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Een van zijn bekendste samenwerkingen was die met Madonna op het album Ray of Light uit 1998. Zijn originele achtergrondmelodieën, geïnspireerd door hiphop en techno, gaven de popster een nieuw geluid. Enkele van Madonna's grootste hits, als Frozen en The Power of Goodbye, vloeiden voort uit de samenwerking met Orbit.

Het album behaalde wereldwijd meerdere keren de status platina (miljoenen verkochte exemplaren) en leverde Madonna drie Grammy's op. Het album wordt door muziekcritici nog steeds geprezen als een van Madonna's grootste meesterwerken. Orbit heeft hierna vaker samengewerkt met de popster, onder meer aan de albums Music uit 2000 en MDNA in 2012.

Popsterren en hits

Voor de Britse girlband All Saints uit de jaren 90 schreef hij de hits Black Coffee en Pure Shores. Beide waren successen in de Britse hitlijsten, maar werden aanvankelijk door Orbit gezien als "complete troep", vertelde de muziekproducent jaren later in een interview met de Britse krant The Guardian. "Als je je echt uit de naad werkt voor iets, duurt het jaren voordat je er met plezier naar kunt luisteren."

In de muziekvideo van Pure Shores speelde een piepjonge Leonardo DiCaprio een rol:

In 1999 werkte hij samen met de Engelse rockband Blur aan hun album 13. Het album, met hits als Tender en Coffee and TV, wordt gezien als een van de grootste meesterwerken uit het oeuvre van de band.

Titlesongs

Tot de hoogtepunten van de discografie van de muziekproducer behoort zijn samenwerking met de Ierse rockband U2. Hij schreef twee nummers voor het album The Best of 1990-2000: Electrical Storm. Het nummer The Hands That Built America werd gebruikt als titelsong van Martin Scorseses klassieker Gangs of New York uit 2002.

Orbit werkte ook samen met wereldsterren als Britney Spears, Queen, Sugababes, Mel C en Pink. Samen met de Amerikaanse singer-songwriter Beck schreef hij het nummer Feel Good Time voor Pink. Het nummer werd later gebruikt als titelsong voor de film Charlie's Angels: Full Throttle uit 2003.

Kenmerkend voor de Britse producer was dat hij gebruik maakte van klassieke muziekstukken in zijn composities. Dit kwam samen op een van zijn meest geprezen werken, het album Pieces in a Modern Style uit 1995. De Nederlandse dj Ferry Corsten maakte in 1999 een remix van Orbits adaptatie van Adagio for Strings van de Amerikaanse componist Samuel Barber uit 1936. Het groeide uit tot een van de bekendste nummers van het album. Corstens remix bereikte in 1999 de top 5 in de Britse hitlijsten.

Drugs

Na meerdere successen belandde Orbit na 2012 in een dal en was hij niet tevreden over het werk dat hij deed. In 2017 verhuisde hij terug van Los Angeles naar Engeland en kwam in de verkeerde kringen terecht, onthulde Orbit in een interview met The Guardian in 2021. Hij raakte verslaafd aan cocaïne. "Ik kon hedonist zijn, in plaats van me zorgen te maken over mijn carrière", aldus Orbit. "Ik ging naar festivals en gebruikte lsd, paddo's, MDMA, coke en allerlei hormonen waarmee iedereen experimenteerde."

Uiteindelijk raakte Orbit in een psychose, maar het drugsgebruik nam niet af. Tot hij in 2021 voor de tweede keer een dieptepunt bereikte. Hij werd gedwongen opgenomen. Na zijn opname zei hij dat hij "weer normaal werd" en de kliniek kon verlaten toen de drugs uit zijn lichaam waren, aldus Orbit.

In maart dit jaar maakte hij een einde aan de geruchten dat hij met Madonna zou werken aan een tweede deel van Ray of Light. Hij vertelde in een Facebookbericht dat hij een album klaar had liggen dat in essentie een vervolg kon zijn, maar dat hij geen gehoor kreeg van de popster. "Het gaat niet gebeuren."

MIVD-directeur had openbaar account op sportapp Strava, huisadres te achterhalen

1 hour 51 minutes ago

De directeur van de militaire inlichtingendienst MIVD, viceadmiraal Peter Reesink, had tot deze week een openbaar account op sportapp Strava. Via dat account waren zijn fiets- en hardlooproutes jarenlang zichtbaar. Dat meldt de Volkskrant. Het gebruik van een openbaar account op de app is in strijd met de richtlijnen van Defensie.

Uit de fiets- en hardloopactiviteiten van Reesink was zijn thuisadres gemakkelijk te achterhalen. Tussen 2018 en 2025 fietste hij bijvoorbeeld meerdere keren van het hoofdkantoor van de MIVD naar zijn woning. Uit de data konden de journalisten ook afleiden waar hij in die jaren zijn camper stalde en waar en wanneer hij op vakantie was.

Na vragen van de Volkskrant is het account van Reesink op privé gezet en zijn de gegevens niet meer zichtbaar. In een reactie aan de krant zegt Reesink dat hij zich er niet van bewust was dat zijn Strava-account nog actief was. Hij had de app naar eigen zeggen verwijderd, maar was daarbij vergeten zijn account te wissen. Hij heeft inmiddels een verzoek ingediend om het account te laten verwijderen.

Een woordvoerder van Defensie zegt dat Reesink de gang van zaken "betreurt". "Met de kennis van nu weet hij beter", aldus de woordvoerder in de krant. Reesink is sinds februari 2024 directeur van de MIVD.

Geheime bases vindbaar

Het is al jaren bekend dat gebruikers van sportapps onbewust privacygevoelige informatie delen en dat dat tot veiligheidsrisico's kan leiden.

Eerder dit jaar gaf een Franse officier vermoedelijk de locatie prijs van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle via een gelogd hardlooprondje op Strava. Het schip was toen onderweg naar het Midden-Oosten. Omroep Gelderland wist vorig jaar via Strava ruim duizend Nederlandse militairen te traceren. Eerder waren geheime militaire bases van het Amerikaanse en Israëlische leger vindbaar via dergelijke apps.

Reesink zelf wees er in 2025 bij de presentatie van het MIVD-jaarverslag op dat Rusland steeds brutaler wordt. Hij hekelde de naïviteit daarover bij grote organisaties in tijden van verhoogde dreiging.

Voortvluchtige Nederlander opgepakt in Marokko, verdacht van drugshandel

2 hours 27 minutes ago

De Marokkaanse autoriteiten hebben een voortvluchtige Nederlander opgepakt die illegaal in het land verbleef. De man wordt in Nederland verdacht van drugshandel, ontvoering en deelname aan een crimineel netwerk, schrijven Marokkaanse media.

De 25-jarige man werd gisteren in Oujda opgepakt, in het noordoosten van het land. Nederland vroeg de internationale politieorganisatie Interpol om een arrestatiebevel tegen de 25-jarige man, schrijven Marokkaanse media.

De verdachte had tijdens zijn arrestatie ook hasj in zijn bezit, daar wordt hij mogelijk in Marokko voor vervolgd. Over zijn identiteit is niets bekendgemaakt. Ook is niet bekend wanneer hij wordt uitgeleverd.

Energiereus RWE verruilt windmolenparken voor fossiele energie, na deal met VS

2 hours 39 minutes ago

De Duitse energiereus RWE doet zijn contracten voor de bouw van windmolenparken voor de Amerikaanse kust van de hand. In ruil daarvoor krijgt het bedrijf zo'n 1 miljard euro van de regering van president Trump. Dat maakt de energiegigant bekend.

RWE zou windmolenparken in zee gaan ontwikkelen voor de staten New York, Californië en Louisiana. RWE wil het ontvangen geldbedrag in gasprojecten steken.

Trump wil dat de VS meer fossiele brandstoffen gaat winnen. Tijdens zijn verkiezingscampagne benadrukte hij herhaaldelijk dat het land volop zou blijven boren, met de bekende slogan: "Drill, baby, drill".

Het Duitse bedrijf zegt dat het al meer dan een miljard euro had geïnvesteerd in de bouw van de windmolenparken. "Na een zorgvuldige afweging concluderen we dat we dit soort projecten voorlopig niet in de VS kunnen doorzetten", schrijft RWE.

Energieprojecten

"Deze beslissing is in het belang van onze aandeelhouders", stelt het energiebedrijf. "En biedt de mogelijkheid om onze middelen te steken in energieprojecten met meer zekerheid." Dat zijn volgens RWE dus gasprojecten.

Vanuit de Duitse milieuorganisatie DUH klinkt kritiek op RWE. "Het herinvesteren van de terugbetalingen van Amerikaanse windparken in fossiele brandstofinfrastructuur is in flagrante tegenspraak met RWE's doelstelling van netto nul uitstoot in 2040", zegt DUH-directeur Sascha Müller-Kraenner.

TotalEnergies

Het is niet de eerste keer dat de regering van Trump een deal maakt met een energiebedrijf. Dit jaar gebeurde dat ook met het Franse TotalEnergies. Het bedrijf kreeg toen het geld terug dat het had betaald voor vergunningen om windparken op zee te bouwen. Het bedrag moest van de overheid worden gestoken in olie- en gasprojecten.

Nieuwe leeuw in Limburgse dierentuin overlijdt binnen anderhalve maand

2 hours 51 minutes ago

Een uit Denemarken overgebrachte mannetjesleeuw is in de Limburgse dierentuin GaiaZOO binnen een paar weken gestorven. Na een goed begin werd het dier deze week ziek en ging hij dood.

De Limburgse dierentuin had een half jaar gezocht naar een geschikte vervanger van een 21-jarige mannetjesleeuw die eind december was ingeslapen, laat L1 Nieuws weten. Het oog viel op de 15-jarige Deense leeuw uit een dierentuin in Kopenhagen.

Dit dier zou genetisch een goede match zijn met de twee leeuwinnen in Kerkrade om voor gezond nageslacht te kunnen zorgen. Ook paste hij qua leeftijd goed bij de eveneens 15-jarige leeuwinnen.

Narcose

Volgens de dierentuin verliepen de eerste weken voorspoedig. Deze week werd het dier plotseling ziek. Woensdag werd de leeuw behandeld. Hier knapte hij niet van op. Daarom werd hij gisteren voor verder onderzoek onder narcose gebracht. Hier is de leeuw niet meer uit ontwaakt.

De dierentuin weet niet waardoor het dier de laatste dagen zo snel achteruitging en gaat hier onderzoek naar doen.

Toekomst

GaiaZOO schrijft op de website dat het sterven van de leeuw een grote tegenslag is. "Hoe de toekomst er verder uit gaat zien voor de groep zullen we in overleg met het managementprogramma van de leeuwen bekijken", aldus GaiaZOO.

Douane vindt 800 kilo cocaïne in haven Amsterdam

3 hours 17 minutes ago

De douane heeft afgelopen zondag tijdens een reguliere controle in de haven van Amsterdam 800 kilo cocaïne gevonden. De partij verdovende middelen was verstopt in een zeecontainer met daarin cassavemeel.

Het containerschip waar de cocaïne in werd gevonden, kwam uit West-Afrika. Het schip was op weg naar Antwerpen, meldt NH.

West-Afrika is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een belangrijke tussenstop voor cokesmokkelaars. Vanuit Zuid-Amerika worden de drugs naar landen als Liberia en Sierra Leone vervoerd, met Europa als eindbestemming.

De cocaïne met een straatwaarde van ruim 30 miljoen euro is vernietigd. De douane, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) en de politie doen onderzoek naar details van de drugssmokkel.

Thaise schoolschutter (14) ging van lokaal naar lokaal, zeggen overlevenden

3 hours 50 minutes ago

Leerlingen van de school in Thailand waar een medescholier vanochtend vijf docenten doodschoot, hebben doodsangsten uitgestaan toen de dader schietend door de school liep. Bij de BBC en in Thaise media doen leerlingen hun verhaal.

"Ik stond voor de docent toen ze werd doodgeschoten", zegt een scholier in de brugklasleeftijd tegen de BBC. "Ze zei iets tegen me toen de schutter opdook."

Volgens het meisje ging de 14-jarige dader van lokaal naar lokaal. Hoe hij zijn slachtoffers koos, is niet duidelijk. Het meisje dat de BBC sprak kon zich met klasgenoten in veiligheid brengen door over een hek van de school te klimmen.

Wapen van opa

De krant Khaosod schrijft dat het eerste slachtoffer op school een wiskundedocent was die inviel voor een collega. Over de andere gedode docenten is niets bekendgemaakt.

Voordat de schutter naar school ging, vermoordde de jongen zijn opa en oma, bij wie hij in huis woonde. Zij waren allebei in de zeventig. Het wapen dat hij gebruikte, stond op naam van zijn opa.

De schutter pleegde uiteindelijk zelfmoord in een van de klaslokalen.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Op school had niet iedereen meteen door dat er een schietpartij gaande was, zeggen overlevenden tegen Khaosod. Een oudere leerling dacht dat de knallen afkomstig waren van apparaatjes om vogels te verjagen. Toen hij begreep wat er aan de hand was, hebben hij en zijn klasgenoten het lokaal gebarricadeerd en het licht uitgedaan. Ze zaten daar een half uur stil, totdat de politie meldde dat de kust veilig was.

Een ambulancemedewerker verklaart tegen meerdere media dat een deel van de dertig gewonden letsel heeft in rug en borst. Een politiecommissaris zegt op basis van forensische experts dat de schutter gericht en precies heeft geschoten, en dat hij bij meerdere mensen vitale lichaamsdelen heeft geraakt.

Negen gewonden verkeren in kritieke toestand, maakte de Thaise premier Anutin bekend.

In de video doen meer getuigen hun verhaal:

Het motief van de 14-jarige schutter staat nog niet vast. Een vriend zou hebben verklaard dat de jongen leed aan studiestress. Khaosod schrijft dat de jongen de afgelopen dagen online zocht naar zogeheten schoolshootings in de Verenigde Staten en online een plaatje van een pistool deelde. De autoriteiten benadrukken dat er meer onderzoek nodig is om te achterhalen wat zich precies heeft afgespeeld in het hoofd van de schutter.

Wat wel duidelijk is, is dat de jongen een fervent gamer was. Hij zat al een paar jaar op de school in Nonthaburi, aan de noordkant van de hoofdstad Bangkok. Hij had naar verluidt goede cijfers en viel niet op.

Politieke reacties

De zaak leidt tot een opleving van het debat over wapenbezit in Thailand. In het land met ruim 70 miljoen inwoners zijn naar schatting meer dan 10 miljoen wapens in omloop. Zo'n 4 miljoen daarvan zouden niet zijn geregistreerd.

Premier Anutin heeft na een bezoek aan de getroffenen aangekondigd dat er strenge regels komen voor wapenbezit. Zo zouden in de toekomst alleen nog ambtenaren in functie, zoals agenten, een wapen bij zich mogen hebben. Over een termijn waarop nieuwe wetgeving moet ingaan, zei hij niets.

De leider van de grote oppositiepartij PPLE heeft gezegd dat scholen de veiligste plekken van het land zouden moeten zijn en dat het bloedbad een aansporing is "om serieus en systematisch de wapenwetgeving te herzien".

Dagje glutenvrij op festival haast onmogelijk: 'Hele dag op een appel en een waterijsje'

4 hours 36 minutes ago

Een weekendje naar een festival is voor mensen met coeliakie nauwelijks te doen. Patiënten met die auto-immuunziekte verdragen geen gluten en kunnen van een kruimeltje brood of een spatje bier al erg ziek worden.

Marike Bol heeft coeliakie en is enorm populair op sociale media met haar glutenvrije recepten en tips. Ze legt uit wat een dagje of een weekend op een festival zo lastig maakt: "Het is druk bij de eetkraampjes, het is chaotisch en al het eten wordt door elkaar heen bereid. De koks zijn daardoor veel minder scherp op kruisbesmetting. De risico's zijn daardoor extra groot."

Om aanraking met gluten helemaal te voorkomen, is een uitdaging. "Dagelijks krijg ik vragen van mijn volgers over hoe ze moeten omgaan met vakantie, uitjes en festivals in combinatie met hun coeliakie", vertelt Bol. "Deze week zei een volger dat ze een caesar salad kreeg op een festival, met croutons. Toen ze daar wat van zei, werden de croutons eraf gehaald. Nou, dan word je alsnog ziek."

Wat is coeliakie?

Coeliakie is iets anders dan glutenallergie of gluten-intolerantie. Het is een auto-immuunziekte die wordt uitgelokt door gluten.

Bij mensen die aan coeliakie lijden, ontstaan door het eten van gluten ontstekingsreacties in het darmslijmvlies van de dunne darm, waardoor de darmen beschadigen. Bij langdurige schade aan het darmslijmvlies kunnen belangrijke voedingsstoffen niet meer goed worden opgenomen.

Ongeveer 1 op de 100 Nederlanders heeft coeliakie. Dat zou betekenen dat meer dan 180.000 mensen het hebben, maar in de praktijk zijn slechts 45.000 mensen daarvan op de hoogte. Dat komt doordat het een van de meest ondergediagnostiseerde ziekten is. Vaak wordt coeliakie door artsen verward met het Prikkelbare Darm Syndroom of een tarwe-allergie.

Dat het op festivals lastig is om wat lekkers te vinden en tegelijkertijd 100 procent zeker te weten dat het glutenvrij is, onderschrijft de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Directeur Floris van Overveld: "Er zijn ook veel festivals die zeggen: met een medische verklaring mag je zelf je glutenvrije voeding meenemen. Helaas horen we ook dat beveiligers die verklaring soms wegwuiven."

Volgens Van Overveld kan de patiëntenvereniging helpen met bijvoorbeeld een medische verklaring. Soms doet die ook meer: "Eergisteren hebben we nog een festival benaderd, omdat we van een lid hoorden dat het daar niet goed gaat qua kruisbesmettingen."

Milkshake

Op sommige festivals wordt wel degelijk rekening gehouden met coeliakie. Op Lowlands en Pinkpop staan bijvoorbeeld foodtrucks waar uitsluitend glutenvrije producten worden verkocht, waardoor kruisbesmetting zo goed als onmogelijk is. Op andere festivals zijn wel glutenvrije maaltijden te krijgen, maar die worden dan bereid in foodtrucks of eetstandjes waar ook producten met gluten worden verwerkt.

De organisator van het Milkshake Festival in Amsterdam, ID&T, zegt dat ze hun best doen om rekening te houden met coeliakie. "We verkopen bijvoorbeeld glutenvrije broodjes, maar daarvan zijn er de afgelopen editie maar twee verkocht. Daarnaast werken we bijvoorbeeld samen met een cateraar die friet altijd apart van andere snacks bakt, zodat kruisbesmetting niet mogelijk is."

Patiënten worden ook nooit gedwongen om hun zelf meegebrachte eten weg te gooien: "Als iemand zich vooraf meldt, is het altijd toegestaan om zelf eten mee te nemen."

Weinig begrip

Marike Bol bereidt zich altijd goed voor op een festivaldag. "Ik informeer altijd vooraf. Toen ik jonger was, dacht ik weleens: het komt wel goed. Een keer mocht ik mijn eigen boodschappen niet mee naar binnen nemen. Ik heb toen een hele dag geleefd op een appel en een waterijsje. Je voelt je dan echt eenzaam. Ik ben de hele dag op zoek geweest naar glutenvrij eten, terwijl ik gewoon wilde genieten met mijn vriendinnen."

Die ervaring heeft haar behoorlijk afgeschrikt en daarin staat ze niet alleen. "Ik denk echt dat heel veel mensen met coeliakie niet naar festivals of feestjes gaan, omdat het enorm lastig is voor ze. Laatst zag ik nog een video van een meisje van wie het glutenvrije eten werd afgepakt door beveiligers. Dan zie je in de reacties dat heel veel mensen dat zielig vinden, maar dat er ook een grote groep is die zegt dat zo'n meisje zich niet moet aanstellen. Dat maakt wel duidelijk dat er weinig begrip voor is."

Podcast De Dag: Gediscrimineerd tijdens de Pride, wat gebeurt er met je klacht?

5 hours 16 minutes ago

Het aantal meldingen van geweld en discriminatie tegen de queergemeenschap neemt toe en al helemaal rondom de Pride deze week. In een week tijd zijn er meer dan 420 meldingen binnengekomen, vertelt Marlon Mendes Capinha van meldpunt discriminatie.nl in deze podcast.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wat gebeurt er met een melding van lhbti-discriminatie? Heeft een klacht indienen zin?

Volgens Mendes Capinha ervaren veel mensen uit de queergemeenschap het als een te grote last om overal melding van te maken. Ze zeggen dat ze er een dagtaak aan hebben als ze alles zouden melden wat ze meemaken. "Daardoor zijn sommige mensen het gaan accepteren als een 'fact of life' dat je gediscrimineerd wordt om wie je bent."

Toch heeft melden wel degelijk zin, ook anoniem, beaamt Alexandra Erné. De transvrouw maakte een melding die met hulp van het meldpunt uitdraaide op een zaak voor het College voor de Rechten van de Mens. En ze won. "Ik heb dat voor de community gedaan."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Wouter Sloekers

Ook Ajax en brillenketen Ace & Tate getroffen door datalek

6 hours 2 minutes ago

Brillenketen Ace & Tate, ING en voetbalclub Ajax zijn getroffen door het datalek bij het logistieke bedrijf CEVA Logistics. Eerder maakten webwinkel Bol en warenhuis de Bijenkorf bekend dat ze zijn getroffen.

Er is nog veel onduidelijk over de omvang van het datalek. CEVA kan niet uitsluiten dat er persoonsgegevens zijn gelekt. De getroffen bedrijven melden dat in ieder geval geen betaalgegevens, gebruiksnamen of wachtwoorden zijn gelekt. Of er adresgegevens, e-mailadressen of telefoonnummers gelekt zijn, is nog niet duidelijk.

CEVA voert voor de bedrijven de logistieke operaties uit. Het bedrijf had daarom toegang tot gegevens die nodig zijn om bestellingen te leveren.

Phishing

Uit voorzorg adviseert Ajax om de komende tijd extra alert te zijn op phishingberichten. De Amsterdamse voetbalclub en de brillenketen zeggen dat ze een melding hebben gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Bol deed dat eerder ook al.

Ace & Tate waarschuwt klanten dat lopende bestellingen mogelijk vertraging oplopen. Online bestellingen kunnen wel nog steeds doorgaan.

Bij ING gaat het om klanten die via het zogenoemde puntenprogramma een fysiek product hebben gekocht. Er zijn volgens de bank geen betaalgegevens gelekt. Onduidelijk is nog of er wel adresgegevens, telefoonnummers, of mailadressen zijn gelekt.

CEVA Logistics laat weten dat het bedrijf later met een reactie komt op het datalek.

Schapen mogen niet meer grazen langs Waddenzee: 'Geel in plaats van groen gras'

6 hours 10 minutes ago

Vanwege de aanhoudende droogte mogen schapen en koeien voorlopig niet meer grazen op enkele dijken langs de Waddenzee in Noord-Holland. Het zogenoemde beweidingsverbod gaat morgenavond in.

Het gras is op de dijken al flink beschadigd. Het waterschap neemt de maatregel om de dijken weer te laten herstellen voor het stormseizoen in oktober begint. De grasmat houdt klei en zand bij elkaar en alleen zo blijft de dijk stevig. "We willen niet meer dat schapen op de dijk grazen. Met het grazen trekken ze het gras eruit en ook de pootjes vertrappen het", zegt Remco Bosma, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

De maatregel is voor het laatst genomen in 2018. Volgens de regionale omroep NH worden zestien Noord-Hollandse en Texelse boeren erdoor geraakt. Zij zijn allemaal op de hoogte gebracht. "Ze voelden het wel aan. Die schapen staan op geel in plaats van groen gras", aldus Bosma.

Buikpijn

Ook op andere plekken in het land merken schapenhouders de gevolgen van langdurige warmte en droogte. De kudde van herder Francisca Schippers kan regelmatig niet de heide op in Ermelo. "Wij hebben de afgelopen dagen de schaapskudde noodgedwongen op stal gehouden", vertelt ze bij Omroep Gelderland.

Dat was deze zomer al meer dan twintig dagen het geval. De heide bij Ermelo heeft geen natuurlijke drinkplekken of schaduw, waardoor het voor de schapen te warm is. "Schapen lopen het risico op hittestress bij 24 graden of warmer", legt Schippers uit. "Ze gaan hijgen en ze kunnen ziek worden", vertelt haar collega Marion Derks.

Bovendien is de Ermelosche Heide te droog. "Je ziet de heide afsterven. Daar krijg je wel een beetje buikpijn van." De schapen moeten worden bijgevoerd als ze op stal blijven. "We hebben altijd kuilgras op voorraad voor de winter, daar moeten we nu al gebruik van maken", zegt Schippers.

Er is nog een nadeel aan weinig buiten grazen. "Bij weinig beweging worden ze kwetsbaarder voor ziektes. Ze zijn geboren om te bewegen en dat gebeurt nu niet."

Brandweeroefening met bluswater

In het hele land gelden al wekenlang verschillende maatregelen vanwege droogte, zoals onttrekkingsverboden en gesloten sluizen. Er komen nog steeds nieuwe maatregelen bij.

Dit beeld zie je voorlopig niet in Den Haag:

Zo maakte de brandweer in de regio Den Haag vandaag bekend dat er niet meer geoefend wordt met zoet water, ofwel bluswater uit sloten, plassen en kanalen en uit de brandkraan. Ook zullen ze voorlopig stoppen met demonstraties met water, zoals bij festiviteiten.

Spaanse politie rolt een van grootste Europese smokkelnetwerken op, 78 aanhoudingen

6 hours 16 minutes ago

In Spanje en Algerije is een van de grootste Europese criminele netwerken opgerold bij een internationale politieactie, onder leiding van de Spaanse autoriteiten. Er zijn in totaal 78 personen aangehouden, onder wie vier kopstukken van de bende. Het netwerk hield zich in het Middellandse Zeegebied bezig met drugssmokkel, de smokkel van migranten en vluchtelingen, en wapenhandel.

Het netwerk wordt daarnaast gelinkt aan uiteenlopende criminele activiteiten als gewelddadige overvallen, uitbuiting, gijzelingen en witwassen. Ook was de bende een logistieke dienstverlener voor andere criminele groepen. Ze regelde onder meer opslag, transport, brandstofvoorziening, smokkel op zee, onderhoud van schepen en diensten voor het ontwijken van politietoezicht. Het gaat om een zeer gestructureerd netwerk met een stabiele hiërarchie wat ervoor zorgde dat het kon blijven functioneren als leden werden opgepakt, schrijft Europol.

Het netwerk maakte gebruik van extreem geweld, schrijft de Spaanse politie. Het gebruikte wapens, huurmoordenaars en bedreigingen om controle uit te oefenen op leden en migranten. Ook was het gewelddadig tegen de politie.

Invallen

Er zijn invallen gedaan op zeventien locaties in heel Spanje, waaronder in Alicante, Almería, Cartagena en Murcia. Er zijn onder meer achttien zogenoemde 'spook-speedboten' (ter waarde van vijf miljoen euro), (nep)wapens en munitie, 25.000 euro aan contant geld, witwasmateriaal, drugs, satelliettelefoons en gps-apparatuur in beslag genomen. Ook is beslag gelegd op woningen, bankrekeningen en voertuigen van enkele kopstukken.

Spook-speedboten hebben als doel om surveillance van autoriteiten te ontwijken en het risico op ontdekking te minimaliseren. De bende was onder meer actief vanuit Spanje, Frankrijk, België, Portugal, Italië en Polen. De leiding zat in Frankrijk en België.

Bekijk hier beelden van de politieactie:

Het netwerk gebruikte de spook-speedboten om op zee onder meer wapens, drugs en migranten te vervoeren. De criminelen vervoerden op routes van Spanje en Portugal naar Algerije drugs, vuurwapens en explosieven en op de terugweg naar Spanje migranten.

De reis was extreem gevaarlijk voor migranten. Ze werden vervoerd in overvolle boten, zonder licht en reddingsvesten en vaak in extreme weersomstandigheden op een ruwe zee. Onderzoekers vermoeden dat de verdachten de migranten seksueel en fysiek mishandelden en hen onderbrachten in onmenselijke leefomstandigheden.

Er werd ongeveer 12.000 euro per migrant in rekening gebracht en per overtocht konden zo'n vijftig migranten worden vervoerd. De winst die het netwerk binnenhaalde met de mensensmokkel wordt door Europol geschat op meer dan 24 miljoen euro. De bende zou 2000 migranten Spanje hebben binnengesmokkeld.

Criminele banden

De verdachten, voornamelijk van Algerijnse komaf, hadden banden met criminele groepen in verschillende Europese landen, aldus Europol. Ook hadden ze connecties met grote criminele organisaties in Europa, waaronder de zogenoemde Mocro-maffia, die ook actief is in Nederland, en het Marseille-milieu, de maffia-achtige onderwereld in de Franse havenstad.

De meeste arrestaties zijn verricht in Spanje, één verdachte is opgepakt in Algerije. De gearresteerden worden verdacht van misdrijven zoals lidmaatschap van een criminele organisatie, mensenhandel, drugshandel en andere illegale activiteiten.

De operatie is uitgevoerd door een nieuw taskforce van het Europees Centrum tegen Migrantensmokkel van Europol. De taskforce bestaat uit agenten van de Spaanse en Franse nationale politie en werd ondersteund door de Portugese politie en de Poolse grenswacht.

Houthi-aanvallen in Jemen en Saudi-Arabië, zorg over grotere oorlog in Midden-Oosten

7 hours 31 minutes ago

Bij Houthi-aanvallen op kampen van het leger van Jemen zijn sinds gisteren 58 militairen om het leven gekomen, meldt het Franse persbureau AFP op basis van een militaire bron. Andere media melden zeker dertig doden bij de aanvallen.

Het Jemenitische ministerie van Defensie bevestigt dat verschillende militaire kampen in Centraal-Jemen zijn getroffen door ballistische raketten en drones, maar een dodental wordt niet gegeven. De militaire kampen liggen in de provincies Marib en Hadramaut.

Bij een Houthi-aanval net over de grens, in de Saudische regio Najran, zouden vanochtend elf mensen gewond zijn geraakt. Volgens de autoriteiten in Saudi-Arabië gaat het om zeven Saudische burgers, onder wie een vrouw en een kind, een Jemeniet, twee Egyptenaren en een Pakistaan.

Houthi's aan de macht

De Houthi's claimen dat het Jemenitische staatsleger bezig is zich uit te breiden. Een woordvoerder las op tv een verklaring voor waarin hij het had over een "grote Saudische militaire opbouw in de laatste fase, die is gericht op het escaleren van de agressie tegen de bevrijde provincies en het Jemenitische volk".

Jemen heeft officieel een regering en een leger. Die worden gesteund door Saudi-Arabië. In de praktijk hebben de Houthi's met de steun van Iran in grote delen van Jemen de macht, vooral in het westen, inclusief de hoofdstad Sanaa en de Rode Zeekust.

Saudi-Arabië had al gewaarschuwd voor nieuwe aanvallen van de Houthi's. Een hooggeplaatste Saudische functionaris zei gisteren tegen persbureau Reuters dat uit inlichtingen bleek dat drones en raketten werden verplaatst en dat er aanvallen werden voorbereid. Dat zou gebeuren onder toezicht van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Mogelijke doelwitten waren volgens de Saudische inlichtingen civiele en economische locaties, waaronder energie-infrastructuur, havens en luchthavens.

Groter Midden-Oostenconflict

De aanvallen vergroten de zorgen dat ook Jemen de oorlog tussen Iran en de VS wordt ingezogen. Buurland Saudi-Arabië is in het Midden-Oosten een belangrijke bondgenoot van de VS en de aartsvijand van Iran.

Omdat de Houthi's ook de kust beheersen, vormen ze een directe bedreiging voor de commerciële scheepvaart op de Rode Zee en de belangrijke zeestraat Bab-el-Mandeb. Vorige maand kondigden ze een maritieme blokkade af tegen Saudi-Arabië en bedreigden ze internationale olietankers, die vervolgens een andere route kozen.