Aggregator

Het is op z'n zachtst gezegd een opmerkelijke vraag. Kan AI (kunstmatige intelligentie) een 'kind van God' zijn? Het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic wilde die vraag bespreken met religieuze leiders.

Volgens de krant The Washington Post zaten ontwikkelaars van het bedrijf samen met vijftien christelijke kerkleiders twee dagen bijeen om te praten over het morele kompas van kunstmatige intelligentie. De bijeenkomst past in het plaatje dat Anthropic van zichzelf wil schetsen. 'Verantwoord' is een veelvoorkomend woord in de persberichten.

Maar hoe verantwoord is Anthropic nu echt?

"Het bedrijf positioneert zich als AI-veilig en tegelijkertijd is het de grootste versneller die telkens de nieuwe modellen naar buiten gooit. Het is een rare spagaat waar Anthropic zich in bevindt", legt AI-deskundige Paul Verhagen van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies uit.

Stromingen

Om te begrijpen hoe Anthropic in het AI-landschap staat, moet je kijken naar de verschillende stromingen in de Amerikaanse techregio Silicon Valley. Dat zijn er grofweg twee: het zogenoemde effectief altruïsme en de AI-versnellers.

De eerste groep wil de wereld zo effectief mogelijk verbeteren en AI daarvoor inzetten. Tegelijkertijd maakt de groep zich zorgen dat AI zich ook tegen mensen kan keren. De extremen geloven zelfs dat AI de mensheid gaat uitroeien.

De andere groep, de AI-versnellers, gelooft dat AI de mensheid kan helpen. De extremen verwachten dat AI mensen vrijwel volledig kan vervangen. De wereld zou beter af zijn met meer AI en minder mensen, vinden ze.

Morele discussie

Anthropic lijkt zich te scharen onder die eerste groep. AI moet op "verantwoorde wijze" gebruikt worden. Uit die morele discussie ontstond Anthropic ook. Oprichter Dario Amodei werkte bij OpenAI, maar vertrok vanwege zijn zorgen over de ethische koers van het bedrijf. In 2021 richtte hij daarom samen met zijn zus Anthropic op.

Tot grote onvrede van zijn oude compagnon Sam Altman van OpenAI. De twee zijn als water en vuur. De onderlinge verhoudingen zijn er met de jaren niet beter op geworden: tijdens een conferentie in India begin dit jaar weigerden ze elkaar de hand te schudden.

In dat concurrerende landschap, waar enorm veel geld in omgaat, wordt de strijd steeds heviger. "Ze steken elkaar steeds aan. Zo van: 'Als de echte slechteriken het willen doen, dan doen wij het maar op de nette manier'", legt Verhagen uit.

Anthropic profileerde zich in die concurrentiestrijd als 'anders' toen het bedrijf een deal sloot met het Amerikaanse ministerie van Defensie. Voor 200 miljoen dollar leverde het AI-software aan het Pentagon. Alleen toen het ministerie een carte blanche wilde, gaf Anthropic tegengas. Die wilde als voorwaarde opnemen dat het model niet gebruikt wordt voor wapens en massa-controlesystemen waar geen mens meer aan te pas komt. In de rechtbank wordt dat gevecht beslecht.

Krachtig

Vorige week gooide Anthropic opnieuw hoge ogen met de lancering van een AI-model dat vooral sterk is op het gebied van cyberveiligheid. Het model zou zo krachtig zijn dat Anthropic het nog niet wil vrijgeven voor het grote publiek, omdat het ook misbruikt kan worden door criminelen om mee te hacken.

Het laat de spagaat van Anthropic weer zien: het bedrijf wil enerzijds voorzichtigheid uitstralen, anderzijds sluit het wel een deal met Defensie en maakt het een naar eigen zeggen zeer sterk AI-model dat te gevaarlijk is om te lanceren.

Volgens Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en techniek aan de TU Delft, moet je met "een stevige dosis scepsis en achterdocht" naar het bedrijf kijken. Het is namelijk ook een marketingtechniek van Anthropic om zich anders te positioneren dan anderen. Toch geeft Van den Hoven het bedrijf het voordeel van de twijfel.

"Als je dit soort standpunten inneemt, verplicht je je tot dingen en ben je daar als bedrijf ook op af te rekenen. Laten we deze mensen niet de hemel in prijzen om hun moraliteit. Dat er nog steeds veel ruimte is om te bewegen, begrijpen we allemaal. Maar je hebt minder ruimte dan OpenAI. Bij die mensen is het: zoals de wind waait, waait m'n jasje", vindt Van den Hoven.

Een reddingsvest van de Titanic is geveild voor 770.000 euro. Het vest werd in 1912 gedragen door eersteklasreiziger Laura Mabel Francatelli die in een reddingsboot de bekendste scheepsramp uit de geschiedenis overleefde.

Volgens het Britse veilinghuis Henry Aldridge & Son was het voor het eerst dat een reddingsvest van een overlevende van de scheepsramp werd geveild. Op het vest hebben Francatelli en andere overlevenden hun naam geschreven. De opbrengst was ongeveer twee keer zo hoog als het veilinghuis vooraf had verwacht.

Het reddingsvest met twaalf zakken en voorzien van schouderbanden en zijkoorden is gekocht door een verzamelaar. De veilingmeester zei na afloop tegen de BBC "dolblij" te zijn. "Het weerspiegelt de aanhoudende interesse en passie voor het verhaal van de Titanic, haar passagiers en bemanning."

Zitkussen

Op de veiling werden ook andere spullen uit de Titanic aangeboden. Zo ging een zitkussen onder de hamer voor omgerekend 450.000 euro. Dat kussen was van Richard William Smith, een thee-importeur uit Londen die omkwam bij de ramp. Hij had het kussen bij zich toen het schip tegen de ijsberg voer. Het lichaam van Smith is nooit teruggevonden.

Het kussen is gekocht door een museum in de Verenigde Staten waar het volgens de veilingmeester wordt tentoongesteld.

Het was afgelopen week 114 jaar geleden dat de Titanic naar de bodem van de Atlantische Oceaan zonk. Daar werd in een herdenkingsdienst in Southampton bij stilgestaan. Bij de ramp kwamen ongeveer 1500 mensen om het leven. Zo'n 700 opvarenden werden gered.

Deur uit de film

De scheepsramp fascineert vele mensen al jaren en voorwerpen uit het scheepswrak worden geregeld voor flinke bedragen verkocht. Zo bracht een gouden zakhorloge in november nog 2 miljoen euro op. Een jaar geleden werd voor een brief van een Titanic-overlevende zo'n 350.000 euro neergeteld.

Zelfs rekwisieten uit de met elf Oscars bekroonde film die in de jaren 90 over de Titanic werd gemaakt, leveren veel geld op. Voor de drijvende deur die in de slotscene van de film een grote rol speelt, werd twee jaar geleden 660.000 euro betaald. Op de deur namen de hoofdpersonages Jack en Rose afscheid van elkaar.

Wat gebeurt er eigenlijk met haar dat op de vloer van de kapsalon belandt? Of met de aluminiumfolies en lege verftubes na een kleurbehandeling? In veel gevallen verdwijnen die nog altijd bij het afval, maar een groeiende groep kappers vindt dat het anders moet.

Nancy de Graaf is zo'n kapper. Ze is mede-eigenaar van kapsalon Tophaarverzorging in Delft en was lang op zoek naar een duurzaam alternatief. "Ik ben me erg bewust van de hoeveelheid afval die wij als kappersbranche produceren. Al dat haar gaat normaal gesproken linea recta de prullenbak in."

Niet in de prullenbak

Volgens De Graaf leefde die vraag ook bij klanten. "Klanten vroegen: kun je niet iets met al dat haar doen?" Eerdere initiatieven om haar te doneren boden geen volledige oplossing. "Dan blijven er nog steeds veel resten over."

Ook voor andere afvalstromen liep ze tegen problemen aan. "Aluminiumfolies met verfresten erop, tja hoe ruim je dat op? Ik heb het zelfs aan de gemeente gevraagd en kreeg als antwoord: gooi het maar in de prullenbak."

Uit Canada

Dat probleem zag ook Nicolas Decrêm, die het internationale concept Green Circle Salons naar de Benelux haalde.

Decrêm kwam het Canadese bedrijf op een congres tegen. "Ik was zelf ook al bezig met een oplossing om haar te recyclen en de aanpak van Green Circle Salons sprak mij direct aan." Hij nam de licentie van het bedrijf drie jaar geleden over voor de landen in de Benelux en rolde het bedrijf hier verder uit.

Deelnemende salons krijgen van het bedrijf drie aparte verzameldozen voor verfresten, haar en aluminium.

Het haar wordt apart verzameld en hergebruikt in verschillende toepassingen, zoals klitkammen of haarmatten die olie uit water kunnen opnemen. Verfresten worden opgeslagen en uiteindelijk gecontroleerd verbrand, waarmee energie wordt opgewekt. Aluminium, zoals folies en verftubes, wordt gescheiden ingezameld en gerecycled, waardoor het materiaal opnieuw kan worden omgezet tot haarfolies.

De Graaf kwam via sociale media in aanraking met het concept. "Ik zag dat een andere kapper meedeed en dacht: dat wil ik ook." Na contact met de organisatie kon haar salon zich aansluiten. Inmiddels doen in de Benelux zo'n 350 salons mee, waarvan 61 procent in Nederland. Ons land telt ruim 35.000 kappers- en barbierszaken.

Milieu-impact van kappers vaak onderschat

Volgens Stephanie Hodgson, onderzoeker duurzame ontwikkeling aan de Universiteit Utrecht wordt de impact van kapsalons vaak onderschat. "Het gaat niet om één knipbeurt, maar om alles bij elkaar. Kappers gebruiken warm water, wassen handdoeken en produceren veel afval."

Ze ziet vooral grote winst in het recyclen van aluminium. "Het maken van nieuw aluminium kost enorm veel energie, terwijl recycling tot wel 95 procent minder energie kan gebruiken en veel minder CO2-uitstoot veroorzaakt."

Het verbranden van haarverf noemt Hodgson "de minst slechte optie". "Volledig scheiden lukt vaak niet, waardoor verbranding nodig blijft. Maar dat voorkomt wel dat schadelijke stoffen in het water terechtkomen."

Haar als verloren potentieel

Ook over het inzamelen van haar is Hodgson voorzichtig enthousiast. "Haar is niet de meest gevaarlijke afvalstroom van salons, maar het echte probleem is het verloren potentieel. In een dichtbevolkte wereld met eindige hulpbronnen kunnen we het ons niet veroorloven om afvalstromen die mensen creëren over het hoofd te zien, zeker niet wanneer er potentieel is."

Volgens de onderzoeker kan het dienen als grondstof, bijvoorbeeld voor isolatie of compost, maar die toepassingen zijn nog wel kleinschalig.

Bewustzijn groeit

Ondanks de beperkingen ziet Decrêm dat de sector in beweging komt. "Salons zijn steeds meer bereid om hun verantwoordelijkheid te nemen," zegt hij. "Ook onder consumenten groeit het bewustzijn."

Uit recent onderzoek van de Universiteit van Oxford blijkt bovendien dat kappers een belangrijke rol kunnen spelen in het stimuleren van duurzaam gedrag. Omdat ze vaak een vertrouwensband opbouwen met klanten zijn salons een geschikte plek om gesprekken over het milieu te voeren.

Ecologische bijdrage

Meedoen met de recyclemethode van Green Circle Salons is niet gratis. De opstartkosten bedragen 250 euro en kapsalons betalen een ecologische bijdrage. "Het kost ons geld, maar we rekenen dat aan de klant door", vertelt saloneigenaar Nancy de Graaf. "Zo'n 50 cent per behandeling, en eigenlijk reageren onze klanten daar heel positief op."

Volgens haar is recyclen een logische stap. "Je bent als kapper gewoon een grote vervuiler en je wilt die schade zo klein mogelijk maken."

Een snelle tijd neerzetten bij de halve marathon leek vorig jaar nog een lastige opgave voor robots. Maar dit jaar heeft er een de mensheid zijn hielen laten zien.

De winnende robot, ontwikkeld door de Chinese smartphonefabrikant Honor, legde de ruim 21 kilometer af in 50 minuten en 26 seconden. Ter vergelijking: de snelste tijd gelopen door een mens staat op naam van de Ugandese atleet Jacob Kiplimo. Hij deed er in Lissabon in maart ongeveer 57 minuten over.

De race in Peking maakt deel uit van een nieuw evenement waarin robots het tegen elkaar opnemen, parallel aan een wedstrijd voor menselijke lopers. Botsingen werden voorkomen doordat beide groepen op gescheiden parcoursen liepen.

Verschillende soorten robots liepen mee:

Sneller dan vorig jaar

De vooruitgang ten opzichte van vorig jaar, de eerste editie, is groot. Toen hadden veel robots moeite om überhaupt van start te gaan en haalde een groot deel de finish niet. De snelste robot deed er uiteindelijk 2 uur en 40 minuten over. Dit jaar deden meer dan honderd robots mee en meerdere kwamen in de buurt van menselijke topprestaties.

Toch verliep de race niet zonder problemen. Sommige robots vielen bij de start of botsten tegen obstakels. Ook de winnende robot moest vlak voor de finish overeind worden geholpen nadat hij vol in de hekken was gelopen.

Liepen de robots allemaal zonder hulp? Dat niet. Volgens de organisatie navigeerde ongeveer 40 procent zelfstandig; de rest werd op afstand bestuurd.

Toeschouwers reageerden verrast op de prestaties. "Het is de eerste keer dat robots mensen hebben overtroffen, dat had ik nooit verwacht", zei een bezoeker tegen Chinese media.

De race staat niet op zichzelf, maar past bij een bredere ambitie van China om wereldwijd een leidende rol te spelen in geavanceerde technologie. De overheid stimuleert de sector met beleid en investeringen. Tijdens het populaire nieuwjaarsgala van staatsomroep CCTV eerder dit jaar werden robots al prominent gepresenteerd.

Hoewel praktische toepassingen van dit soort robots nog volop in ontwikkeling zijn, laten de prestaties in Peking zien dat ze hard vooruitgaan. Volgens experts kunnen zogenoemde humanoïde robots, robots die qua uiterlijk en beweging op mensen lijken, in de toekomst een rol spelen in bijvoorbeeld gevaarlijk en fysiek zwaar werk.

Betteridge’s law applies, but with help and guidance by a human who knows his stuff, [Ready Z80] was able to get a functioning game of Wordle out of the French-named …read more

Als er niets verandert, wachten over vier jaar 200.000 mensen op een keuring voor hun arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA), waarschuwde de bestuursvoorzitter van het UWV deze week.

Zo'n 600.000 mensen krijgen een WIA-uitkering en de instroom loopt op tot 90.000 per jaar. Het tekort aan keuringsartsen is voorlopig niet opgelost. Het uitkeringsstelsel is vastgelopen.

De afgelopen kabinetsperiodes heeft zich een grote hoeveelheid rapporten en adviezen opgestapeld. De herziening van dit arbeidsongeschiktheidsstelsel is dan ook een van de grootste klussen van het kabinet. Het is ook een ingewikkelde klus, zeker voor een minderheidskabinet dat zich populair wil maken bij de oppositie.

Valse start met vakbonden

Het kabinet-Jetten maakte meteen een valse start in de verhouding met de vakbonden. Die liepen boos van tafel omdat het kabinet wil terugkomen van afspraken over de AOW-leeftijd in het Pensioenakkoord, de vorige grote stelselwijziging.

Geen lekker begin als je die bonden juist nodig hebt voor een stelselherziening. Daar komt bij dat de helft van de toename van de WIA-instroom is veroorzaakt door de verhoging van de AOW-leeftijd. Die weer een oplossing moet zijn voor de vergrijzing. Zo grijpt alles in elkaar.

Slecht voor draagvlak

Waar het stelsel zekerheid moet bieden, biedt het juist onzekerheid. Werknemers met medische klachten die geen uitkering maar ander werk willen, wachten op begeleiding en omscholing. Mensen die niet meer kunnen werken, wachten op de zekerheid van hun WIA-uitkering.

Werkgevers weten door de lange wachtlijsten niet of ze een zieke werknemer mogen vervangen. Voor kleinere ondernemers is het nog lastiger om een werknemer een aangepaste functie aan te bieden. Op hen drukt de lange onzekerheid extra zwaar.

In de arbeidsongeschiktheidsspaarpot zit veel geld, terwijl de premiebetalers - dat zijn werkgevers en werknemers - vastlopen in het systeem. De overheid gebruikt de spaarpot intussen om boekhoudkundige gaten te dichten.

Allemaal slecht voor het draagvlak en de solidariteit onder het systeem, beaamde minister van Sociale Zaken Vijlbrief (D66) vorige week in de Tweede Kamer. Hij belooft te onderzoeken of dit anders kan.

Het probleem slaat neer op de hele Nederlandse economie. Voor veel betaald werk is er een tekort aan arbeidskrachten, banen waar met tijdige omscholing en goede begeleiding mensen met een arbeidshandicap aan de slag kunnen.

Vooral de instroom van jonge vrouwen met psychische klachten neemt toe:

Het kabinet heeft de afgelopen weken wat voorzichtige voorzetjes gedaan. Minister van Werk en Participatie Aartsen (VVD) heeft een wet voorgelegd aan de Raad van State. Daarin staat dat de UWV-arts niet meer oordeelt over het werk van de bedrijfsarts na twee jaar ziekte. Dit ontlast de overbezette UWV-artsen.

Het is opvallend dat het kabinet hiervoor kiest. In 2023 trok het kabinet-Rutte IV dit wetsvoorstel juist in omdat de vakbonden bezwaar maakten. Die verwachtten dat werkgevers meer mensen volledig laten afkeuren, terwijl die mensen liever voor hun baas blijven werken.

In de wet wordt verder geregeld dat werknemers die in afwachting van een beoordeling een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen, niets hoeven terug te betalen als de uitkering achteraf gezien te hoog was ingeschat.

Tweede ziektejaar

Een ander stapje is een wetsvoorstel waarin staat dat als een zieke werknemer niet binnen een jaar kan terugkeren bij zijn eigen werkgever, er in het tweede ziektejaar een plek bij een ander bedrijf moet worden gezocht.

Dit moet het probleem van kleine en middelgrote bedrijven oplossen dat zij twee jaar lang een ziek personeelslid niet kunnen vervangen omdat zijn werkplek voor hem beschikbaar moet blijven.

In het regeerakkoord hebben D66, VVD en CDA verder afgesproken dat de IVA-uitkering wordt afgeschaft voor nieuwe gevallen. Dat is de hogere arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen die volledig en blijvend arbeidsongeschikt zijn. En het maximumdagloon, de maximale hoogte van ook de WIA-uitkeringen, moet omlaag, zo spraken de partijen af.

Schone lei

Voor het zover is moet er nog heel wat water door de zee. Wat kan helpen, is dat er per 1 mei drie nieuwe bestuurders zijn aangetreden bij de vakbonden FNV en CNV en bij werkgeversorganisatie VNO-NCW. Zij zijn zelf niet boos weggelopen en beginnen met een schone lei.

De drie nieuwe bestuurders in 'de polder':

Deze 'nieuwe' hoofdrolspelers zullen uiteindelijk de onderhandelingstafel weer opzoeken om een Sociaal Akkoord te sluiten, in het belang van hun achterbannen. Al zullen ze misschien eerst laten merken dat met hen ook niet te spotten valt.

Ondertussen zal het minderheidskabinet ook het draagvlak in beide Kamers in de gaten houden. Het schaken op diverse borden over de belangrijkste inkomensvoorzieningen van werknemers kan dus dit voorjaar beginnen.

Goedemorgen! Vandaag staat in het teken van sport, want in Limburg staat de zestigste editie van de Amstel Gold Race op het programma en in De Kuip voetballen AZ en NEC om de KNVB-beker.

Eerst het weer: vandaag wisselen wolken en zonnige momenten elkaar af, vooral in het binnenland komen vanmiddag een paar buien tot ontwikkeling. Het wordt van noord naar zuid 12 tot 14 graden. De wind is matig uit noordelijke richtingen.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

President Trump kan voorlopig doorgaan met de bouw van de 400 miljoen dollar kostende balzaal in het Witte Huis. Dat heeft een Amerikaans federaal hof van beroep bepaald, nadat een rechter van een lagere rechtbank vorige maand had uitgesproken dat de bouw stil moest komen te liggen.

Trump liet afgelopen herfst de oostvleugel van het Witte Huis afbreken om daar een balzaal te bouwen, tot afgrijzen van de National Trust for Historic Preservation. Die stichting houdt zich bezig met monumentenzorg en is van mening dat de president voor zijn bouwplannen goedkeuring nodig heeft van onder meer het Amerikaanse parlement.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Vier Amsterdamse nachtclubs bieden sinds kort een nachtpas aan. Met dit maandabonnement kunnen liefhebbers onbeperkt uitgaan. Het doel is om jongeren meer het nachtleven in te trekken en uitgaan in clubs toegankelijker en betaalbaarder te maken.

Ook voor jongeren is de afgelopen jaren alles duurder geworden, van (festival)tickets en consumpties tot de huur. Sinds de coronapandemie zijn er meer huisfeestjes en is volgens het CBS minder drinken het nieuwe normaal geworden, om zo op de centen en de gezondheid te letten.

Lees hier verder:

Fijne zondag!

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen, en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Laura van Megen, correspondent China.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Laura van Megen volgde in 2024 Sjoerd den Daas op als China-correspondent, maar ze kent het land al veel langer en spreekt de taal ook goed. In de podcast vertelt ze hoe een "rockmuzikant", die in de jaren 80 met koffers vol westerse muziek naar China reisde, haar interesse en uiteindelijk ook liefde voor het land aanwakkerde. Maar wie is deze man?

Ook de wereldpolitiek komt uiteraard aan bod, de schuivende wereldorde en de manier waarop China daarvan probeert te profiteren.

En hoe kom je in een land waar burgers niet vrijuit kunnen praten aan je verhalen? Werken als journalist in China betekent dat Laura zelf ook moet inleveren op bepaalde zaken. "Ik heb regelmatig volgauto's achter me aan", vertelt ze. "Ik word continu in de gaten gehouden door de veiligheidsdiensten."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Lars Hulshof en Max Smedes

Capacitive displacement sensors span a wide range of resolution, from the touchscreen sensors which can only detect displacement as a binary state, all the way to the sensors in semiconductor …read more

Stemden de Hongaren een week geleden nog hun premier Viktor Orbán weg, in een ander EU-land kan er vandaag toch weer een pro-Russische leider aan de macht komen. De Bulgaren gaan naar de stembus, en voormalig president Roemen Radev gaat aan kop in de peilingen. Hij wil de banden met Rusland aanhalen om de oorlog in Oekraïne te stoppen.

Intussen is het al de achtste keer in vijf jaar tijd dat er parlementsverkiezingen zijn in Bulgarije. In 2021 trad toenmalig premier Bojko Borisov af na in totaal negen jaar aan de macht te zijn geweest. Aanleiding waren de massale protesten tegen de wijdverbreide corruptie in het land.

Sindsdien zijn er dus al zeven keer verkiezingen geweest, waarvan er meerdere gewonnen werden door partijen die uit het niets opkwamen en als voornaamste belofte hadden de corruptie aan te pakken. Maar geen enkele keer is het tot nu toe gelukt een stabiele coalitie te smeden in het gefragmenteerde Bulgaarse landschap.

Afgelopen december waren opnieuw massale protesten die de regering ten val brachten, en weer gingen die over de wijdverspreide wanpraktijken binnen de overheid.

Populaire president

Al die tijd bleef één politicus onverminderd populair: president Radev. Hij trad in januari af om te kunnen meedoen aan de parlementsverkiezingen. Nog voor de naam van zijn beweging bekend was, schoot hij omhoog in de peilingen. Daar staat hij nog steeds bovenaan, met volgens de laatste schattingen ruim 30 procent van de stemmers achter zich. Ook hij belooft schoon schip te gaan maken in wat nu nog het meest corrupte land van de Europese Unie is.

Radev was als president formeel neutraal, maar kon dankzij de aanhoudende cyclus van vallende kabinetten gevolgd door nieuwe verkiezingen toch flinke macht uitoefenen. Volgens de Bulgaarse grondwet mag de president namelijk naar eigen inzicht een interim-regering benoemen. Volgens critici bestuurde Radev op die manier in feite het land. En zo weten de Bulgaren dat hij voor het hervatten van de dialoog met Rusland is.

'Liever vrede dan overwinning'

Wie daar ook op een pijnlijke manier achterkwam, is de Oekraïense president Zelensky. Hij bezocht drie jaar geleden de toen zittende pro-Europese regering in Sofia om te vragen om wapensteun. Uit beleefdheid ging Zelensky ook langs bij Radev.

"We horen steeds 'overwinning', maar we willen liever het woord 'vrede' horen en daar moeten alle inspanningen op gericht zijn", hoorde Zelensky uit de mond van zijn Bulgaarse ambtgenoot.

Daarop ontplofte de Oekraïense president, tijdens een op tv uitgezonden bijeenkomst. "God verhoede dat er een tragedie plaatsvindt en jij in mijn positie zit. Als anderen niet te hulp schieten, wat doe je dan? Zeg je: Poetin, pik maar Bulgaars grondgebied in?" Radev stuurde de cameraploegen daarop de vergadering uit.

Pro-Russische partijen

Veel Bulgaren zien wel wat in Radevs oproep tot dialoog in de Oekraïne-oorlog. Zij willen bovenal vrede en een einde aan de economische schade die het armste land in de EU lijdt. De afgelopen jaren kwamen meerdere, uiterst rechtse pro-Russische partijen in het parlement, maar die zijn voor veel Bulgaren te extreem. Radev stelt zich gematigder op, zuigt volgens de peilingen die rechtse partijen vrijwel leeg en weet daarnaast kiezers in het midden aan te spreken.

Voor de pro-Europese kiezer wordt het vandaag lastig. Die heeft grofweg de keus tussen de partij van oud-premier Borisov, en een jonge liberale partij die bij de oprichting als belangrijkste doel had Borisov en zijn beleid te bestrijden. Eenmaal aan de macht kwam daar weinig van terecht en de partij vormde vervolgens zelfs een coalitie met Borisov. Voor veel Bulgaren heeft de partij daarom afgedaan.

Neutraal

Mocht Radev aan de macht komen, dan is de vraag of hij zich net zo hard zal opstellen als Orbán in het verleden. Borjana Dimitrova van onderzoeks- en peilingbureau Alpha Research heeft haar twijfels.

"Meer dan 60 procent van de Bulgaren steunt de Europees gerichte oriëntatie van hun land. Met Radev aan de macht gaan we mogelijk zien dat Bulgarije zich neutraal probeert op te stellen. Niet uitgesproken pro-Russisch, maar ook niet elke beslissing uit Brussel steunen over bijvoorbeeld sancties tegen Moskou."

Dat Radev gaat winnen, staat volgens haar wel vast. De grote vraag is of hij een regering kan vormen. "Misschien haalt hij met zijn beweging een meerderheid in het parlement. Dat hangt onder meer af van het aantal partijen dat de kiesdrempel haalt. Als hij coalitiepartners nodig heeft, en die kans is groot, dan wordt een stabiele regering vormen opnieuw een lastig verhaal."

President Trump kan voorlopig doorgaan met de bouw van de 400 miljoen dollar kostende balzaal in het Witte Huis. Dat heeft een Amerikaans federaal hof van beroep bepaald, nadat een rechter van een lagere rechtbank vorige maand had uitgesproken dat de bouw moest komen stil te liggen.

Trump liet afgelopen herfst de oostvleugel van het Witte Huis afbreken om daar een balzaal te bouwen, tot afgrijzen van de National Trust for Historic Preservation. Die stichting houdt zich bezig met monumentenzorg en is van mening dat de president voor zijn bouwplannen goedkeuring nodig heeft van onder meer het Amerikaanse parlement.

Districtsrechter Richard Leon stelde de stichting eind vorige maand in het gelijk en oordeelde dat de bouw binnen twee weken moest worden stilgelegd. In zijn voorlopige oordeel noemde hij de president een beheerder van het Witte Huis voor de toekomstige presidentsfamilies. "Hij is niet de eigenaar."

Geen vrijbrief

Leon stelde zijn uitspraak iets bij na bezwaar van de Amerikaanse regering. Door de bouw midden in Washington te pauzeren, zou de nationale veiligheid in het geding komen, redeneerde het Witte Huis. Daarop gaf Leon groen licht voor het voortzetten van de ondergrondse bouwwerkzaamheden.

Tegelijk bleef hij het werk aan de 8400 vierkante meter grote balzaal blokkeren. "Nationale veiligheid is geen vrijbrief om door te gaan met anderszins onwettige activiteiten", schreef hij. Hij bleef erbij dat de president toestemming nodig had van het Congres.

Drie rechters bij het hof van beroep in Washington hebben de bouwstop nu opgeschort. Daarmee kunnen de bouwwerkzaamheden in elk geval doorgaan tot 5 juni. Op die dag staat een nieuwe hoorzitting gepland.

De uitspraak is een opsteker voor Trump. Eerder verweet hij Leon dat die "probeert te voorkomen dat toekomstige presidenten en wereldleiders een veilige en beveiligde ontmoetingsplaats voor grote bijeenkomsten hebben".

De president stelt dat hij het recht heeft om de balzaal te bouwen omdat de donaties van rijke particulieren en bedrijven volgens hem de kosten dekken. De beveiligingskosten zijn wel voor rekening van de Amerikaanse belastingbetaler.

The Unity game development platform was first released in 2005, long after the PlayStation had ceased to be a relevant part of the console market. And yet, you could use …read more

Ook in Tsjechië en Slowakije zijn potjes met babyvoeding uit de schappen gehaald nadat in de maaltijden rattengif was aangetroffen. Eerder waren om die reden al potjes weggehaald uit Oostenrijkse winkels. Dat laat de producent, Hipp, weten in een persbericht.

"Het consumeren van zelfs maar één van deze kleine potjes kan levensbedreigend zijn", zegt een woordvoerder van Hipp tegen het Duitse persbureau DPA. Hipp benadrukt dat er niets mis is met het productieproces. Volgens het Oostenrijkse Agentschap voor Gezondheid en Voedselveiligheid (AGES) gaat het vermoedelijk om een poging tot afpersing van de voedingsproducent, melden Oostenrijkse en Duitse media.

De Oostenrijkse politie kwam de vergiftigde babyvoeding op het spoor door een onderzoek in Duitsland. Dat leidde tot de tip dat in de omgeving van Eisenstadt, 60 kilometer ten zuiden van Wenen, vergiftigde babyvoeding in omloop zou kunnen zijn.

'Nederland niet getroffen'

Volgens Hipp is er geen reden om aan te nemen dat er rattengif zit in producten in andere Europese landen.

Hipp heeft ook een Nederlandse tak, maar verkoopt hier alleen babymelkpoeder. Deze melk is niet vergiftigd, meldt het bedrijf op de website. "Ouders kunnen onze Hipp-melkvoeding zonder enige zorg gebruiken."

Brazilië, Mexico en Spanje beloven meer hulp aan Cuba, het communistisch geleide eiland in de Caribische Zee dat door een Amerikaanse blokkade kampt met grote brandstoftekorten. De regeringen van de drie landen spreken van een humanitaire crisis, veroorzaakt door de VS. Dat staat olieleveranties door andere landen sinds begin dit jaar niet meer toe, een Russische uitzondering daargelaten.

De drie landen kwamen met hun verklaring na een top in Barcelona. Daar kwamen linkse wereldleiders op uitnodiging van de Spaanse premier Sanchez samen om een vuist te maken tegen radicaal-rechts, dat in hun ogen een bedreiging vormt voor de democratie. Namens Brazilië was president Lula aanwezig, voor Mexico reisde president Sheinbaum af naar Spanje.

Standvastig

Die laatste twee toonden zich in hun toespraken solidair met de Cubaanse bevolking. "We moeten deze blokkade tegen Cuba stoppen en de Cubanen hun leven laten leiden", zei Lula. "Tot op de dag van vandaag geloven we (...) dat geen enkel volk klein is, maar juist groots en standvastig wanneer het zijn soevereiniteit en het recht op een volwaardig leven verdedigt," zei Sheinbaum.

In hun gezamenlijke verklaring roepen de drie landen op tot dialoog op grond van het VN-Handvest, het basisdocument uit 1945 waarin staat wat de doelen van de Verenigde Naties zijn. In het eerste artikel staat het zelfbeschikkingsrecht van volkeren. Brazilië, Mexico en Spanje wijzen erop dat de Cubaanse bevolking vrij moet zijn om haar eigen toekomst te bepalen.

Dreigementen

Mexico gold tot begin dit jaar als een van de belangrijkste olieleveranciers van Cuba. Het land staakte die leveranties nadat de Amerikaanse president Trump dreigde met importheffingen voor landen die Cuba nog van olie zouden voorzien. Dat was kort na de ontvoering van president Maduro van Venezuela. Daar nam de VS de oliesector over en draaide het de oliekraan richting Cuba dicht.

Ondertussen blijft Mexico wel hulpgoederen naar het bevriende buurland sturen. Ook vertrokken vorige maand zeilboten met noodhulp vanuit Mexico naar Cuba. Die activistenvloot, het Nuestra América Convoy, was een initiatief van burgers en verschillende organisaties. Twee schepen raakten kort vermist, maar wisten hun lading desondanks in Cuba af te leveren.

Door de Amerikaanse olieboycot heeft Cuba het moeilijk, zag correspondent Nina Jurna onlangs in hoofdstad Havana:

Ever encountered a minor annoying bug in a video game? How about one dating back to 2018? Usually, you have no hope of fixing it, but this time is different. …read more

Na twee weekenden vol verkeerschaos verloopt de derde tijdelijke afsluiting van de A2 bij Vianen rustiger. Dat constateert burgemeester Fröhlich van de gemeente Vijfheerenlanden, waar plaatsen als Vianen, Everdingen en Leerdam onder vallen. "Zeker, het was opnieuw druk vandaag vanwege de afsluiting van de A2, maar het was goed te doen", aldus de burgemeester.

Rijkswaterstaat is zes weekenden op rij aan het werk op de A2 tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn. De weg zit dan vanuit het zuiden richting Utrecht van vrijdagavond tot maandagochtend dicht. De wegbeheerder adviseert de omleidingsroute te volgen, maar veel weggebruikers weken afgelopen weken uit naar binnenwegen, met files en gevaarlijke situaties tot gevolg.

Tijdens de eerste twee weekendafsluitingen uitte Fröhlich stevige kritiek op Rijkswaterstaat. Hij noemde de situatie "onacceptabel" en drong aan op maatregelen om sluipverkeer tegen te gaan. Hij deed ook zelf voorstellen aan de wegbeheerder, maar daartoe zag de verkeersorganisatie "geen aanleiding", zo citeerde Fröhlich vorige week uit een ontvangen brief.

In aanloop naar dit weekend riep Rijkswaterstaat weggebruikers opnieuw op niet af te wijken van de omleidingsroute en de navigatie uit te schakelen. Ook zijn er wederom verkeersregelaars op de been. Die houden bijvoorbeeld toezicht op wegafzettingen met hekken. De gemeente Vijfheerenlanden heeft borden en tekstkarren geplaatst om het verkeer om te leiden.

Volgens Fröhlich hebben de extra afsluitingen en de communicatie rondom snelwegen geholpen. Hij spreekt in zijn bericht zijn dank uit aan Rijkswaterstaat. De komende drie weekenden wordt er ook weer aan de weg gewerkt en gaat hetzelfde deel van de A2 dicht. Daarna staan in de eerste helft van juli nog twee weekendafsluitingen bij dit stuk snelweg op stapel.

Meer dan 500 miljoen kilo aardappels in Nederland dreigen het risico te lopen om te verrotten. Aardappeltelers zitten met een enorm overschot dat ze niet kwijt kunnen. En dat is niet eerder gebeurd in ons land, zegt No Waste Army, een bedrijf dat zich inzet tegen voedselverspilling.

In samenwerking met zeven boeren verspreid over heel Nederland besloot het bedrijf om de Nationale Aardappelweek op touw te zetten. Van 17 tot en 26 april kunnen Nederlanders aardappels direct bij de boer bestellen en ophalen voor een spotprijs. Ook werkt het bedrijf samen met veel supermarkten die tijdens de week verschillende acties hebben. De verwachting is dat mensen de komende dagen tientallen miljoenen kilo's aardappels ophalen.

10 kilo voor 3,65 euro

Meerdere aardappeltelers klopten bij het bedrijf aan vanwege het overschot, zegt No Waste Army-oprichter Thibaud van der Steen. "We hebben nog nooit zoveel telers gehad die één probleem met één gewas hadden. Uiteindelijk konden we zeven telers helpen. Met het initiatief stimuleren we mensen om naar de boer te gaan in de hoop dat de aardappels worden gered. Want het zou ontzettend jammer zijn als ze worden weggegooid."

De actie heeft gewerkt, want inmiddels kan er niet meer besteld worden bij de zeven deelnemende boeren. Volgens Van der Steen hebben tot nu toe duizenden mensen samen zo'n 200.000 kilo aardappels besteld. Zo hebben meer dan 2600 gezinnen bij een aardappelboer in Waddinxveen een zak aardappels van 10 kilo voor slechts 3,65 euro gekocht.

Het is een unieke situatie, zegt Hendrik Jan ten Cate. Hij is aardappelteler en bestuurder van belangenvereniging de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie . "Ik ben al 27 jaar actief als boer en in al die jaren heb ik niet meegemaakt dat de aardappels geen bestemming hebben gekregen."

Zelf heeft hij zijn hele aardappeloogst op tijd weten te verkopen, maar ook hij hoort van collega's dat zij moeite hebben om van hun aardappels af te komen.

Wereldwijde vraag ingestort

Het aardappeloverschot heeft meerdere oorzaken, zegt Ten Cate. Toen het goed ging met de wereldwijde vraag naar aardappels, pootten boeren veel meer aardappels dan eerder. Vervolgens was er mede dankzij het gunstige weer in Noordwest-Europa een goed groeiseizoen.

Maar het afgelopen half jaar is de vraag afgenomen. Volgens Ten Cate komt dat door de geopolitieke onrust in de wereld. Zo was het Midden-Oosten altijd een grote afnemer van bijvoorbeeld friet, maar door de oorlog in die regio is die vraag gekelderd.

Ten Cate wijst bovendien op de Amerikaanse importheffingen. Die zorgen voor een verstoorde handel, zegt hij.

'Goedkoop en lokaal'

De aardappelboer is erg blij met het initiatief van No Waste Army omdat het de Nederlandse boeren helpt om hun oogst kwijt te kunnen.

Volgens hem eten Nederlanders de laatste jaren meer bewerkte aardappelproducten dan gewone aardappels. "En dat is jammer want aardappels zijn heel goedkoop, ze groeien lokaal en je kan er veel mooie gerechten mee maken. Je zou bijna geen reden kunnen vinden om het niet te eten", aldus Ten Cate.

When Ridge Racer hit the arcades in the early 1990s, it came in a few different versions. The last variant used three large CRTs to create a wraparound display for the …read more

In één nacht van de ene club naar de andere hoppen: dat is het idee achter de nachtpas. Met een maandabonnement kunnen liefhebbers onbeperkt uitgaan in vier Amsterdamse nachtclubs waar ze normaal gesproken apart entree betalen. Het doel is om jongeren meer het nachtleven in te trekken en uitgaan in clubs toegankelijker en betaalbaarder te maken.

Ook voor jongeren is de afgelopen jaren alles duurder geworden, van (festival)tickets en consumpties tot huurprijzen. Sinds de coronapandemie zijn er meer huisfeestjes en is volgens het CBS minder drinken het nieuwe normaal geworden, om zo op de centen en de gezondheid te letten.

Ook daalt het aantal kroegen, cafés en discotheken in Nederland, terwijl het aantal koffietentjes toeneemt. Met name onder jongeren tussen 13 en 28 jaar zijn die ongekend populair.

Bewustere keuzes

"Voor jongeren moet nachtcultuur een belangrijk ankerpunt zijn", zegt Moktar Nabil, een van de initiatiefnemers van de nachtpas en eigenaar van de Amsterdamse nachtclub Garage Noord. "We willen dat meer faciliteren." Een doel is om solo uitgaan aantrekkelijker te maken, mensen samen te brengen en clubs nog meer te laten functioneren als third spaces, sociale plekken naast huis en werk.

NOS op 3 zocht uit waarom de uitgaanscultuur is veranderd:

Volgens Nabil is het te kort door de bocht om te zeggen dat twintigers door corona niet meer weten hoe ze moeten uitgaan. "Ze maken bewustere keuzes." Nachtburgemeester van Amsterdam Freek Wallagh ziet dat ook. "Mensen kiezen gerichter voor een specifiek programma of een dj waarvan ze weten dat het een leuke avond wordt."

Nachtburgemeesters van andere steden reageren enthousiast op het initiatief voor de Amsterdamse nachtpas, maar vragen zich af of het in hun stad ook zou werken. Nachtburgemeester Celia Okoro van Nijmegen zegt dat de proef clubs in andere steden kan aanzetten om zelf met creatieve ideeën te komen om de drempel tot het nachtleven te verlagen.

Geïnspireerd op bioscooppas

De vier aangesloten Amsterdamse clubs hopen dat ze op clubavonden waarop het minder druk is toch abonnementhouders kunnen aantrekken. Die betalen 24,50 euro per maand om onbeperkt te clubhoppen. Ter vergelijking: in Amsterdam leg je voor één avond stappen in een techno- of houseclub al snel 15 euro neer.

De nachtpas geeft programmeurs meer ruimte om te experimenteren, zegt Nabil, bijvoorbeeld door een podium te geven aan lokaal talent. Niet elke avond hoeft een publiekstrekker te zijn. "Net zoals bij de Cineville-bioscooppas ga je makkelijker een clubavond proberen, ook al is het niet jouw genre." De nachtpas is dan ook geïnspireerd op Cineville.

Die bioscooppas heeft er het afgelopen jaar voor gezorgd dat filmhuizen die arthousefilms vertonen meer bezoekers trekken. Dat is ook wat de vier aangesloten clubs hopen te bereiken.

Evenementencultuur

Nachtburgemeester Okoro van Nijmegen noemt het initiatief positief voor Amsterdam. "Het maakt uitgaan voor locals laagdrempeliger, terwijl voor incidentele bezoekers en toeristen de reguliere ticketroute blijft bestaan."

Maar in Nijmegen is het aanbod van uitgaansgelegenheden anders dan in de hoofdstad, zegt ze. "Locaties als Club Nox of Hubert hebben niet elke week een betaalde clubnacht." Daarom denkt ze dat een jaarabonnement of strippenkaart beter past in Nijmegen.

Nederland kent meer een cultuur van evenementenlocaties dan van clubs, beaamt nachtburgemeester Misha Pchenitchnikov van Groningen. "Het nachtleven is hier een mix van poppodia, livemuziek, bars, (studenten)clubs en evenementenlocaties, waardoor een nachtpas logistiek lastiger is."

Lege uitgaansplekken, waar hij andere nachtburgemeesters over hoort, ziet hij niet in Groningen. "Een op de vier Groningers is student. Daardoor heb je een grote populatie die structureel uitgaat. Daarnaast is een groot deel van ons nachtleven gratis."

Volgens nachtburgemeester Wallagh van Amsterdam moet per stad worden bekeken wat werkt. "Als er weinig clubs zijn, maar wel veel poppodia, kunnen zij bijvoorbeeld samenwerken met kroegen waar bezoekers na afloop goedkoper iets kunnen drinken."

Tot op zekere hoogte biedt de concentratie van clubs in de hoofdstad ruimte om te experimenteren, zegt Wallagh. "Aan de andere kant betekent het ook dat er meer aanbod is en dat is niet per se een voordeel. De clubs die er zijn, moeten met elkaar samenwerken in plaats van onnodig concurreren."

In de Italiaanse stad Milaan is het onrustig geweest bij een demonstratie tegen rechts-extremisme. Op het plein voor de kathedraal van Milaan was een bijeenkomst van rechts-nationalistische Europese leiders en hun aanhangers. Daartegen waren door een aantal linkse bewegingen en antifascistische groeperingen drie protestmarsen georganiseerd.

De partij Patriotten voor Europa, het derde grootste blok in het Europees Parlement, en de Italiaanse partij Lega hadden hun leden opgeroepen om bij de kathedraal van Milaan bijeen te komen om te demonstreren tegen illegale immigratie en de Brusselse bureaucratie. Ook PVV-leider Wilders was daarbij aanwezig.

In een poging voorbij een wegversperring te komen naar het Piazza Duomo, belaagde een deel van de circa 5000 linkse demonstranten de politie. Ze gooiden vuurwerk, rookbommen en flessen naar agenten. Daarop zette de politie waterkanonnen in.

Uiteindelijk trokken de demonstranten zich terug en liepen ze de officiële route van de mars die eindigde bij de Universiteit van Milaan.

Inmiddels is het weer rustig op het plein voor de kathedraal in Milaan.