Aggregator

Niet alleen de prijs van olie en gas, maar ook die van kunstmest is de afgelopen weken flink gestegen. Door de blokkade van de Straat van Hormuz worden minder kunstmest en grondstoffen voor kunstmest geëxporteerd. Het verminderde aanbod leidt tot hogere prijzen wereldwijd.

Ook in Nederland wordt kunstmest wat duurder, maar veel boeren houden het hoofd vooralsnog koel. "De meeste boeren hebben de kunstmest die ze komende maanden nodig hebben al ingekocht", zegt Rabobank-econoom Harry Smit. "De kunstmest die ze binnenkort gaan uitrijden, ligt dus vaak al in de opslag."

Anders is dat aan de andere kant van de wereld, in Azië en Oceanië bijvoorbeeld. Daar worden gewassen op een ander moment geoogst en dus kopen boeren hun kunstmest rond deze tijd in. Dat moeten ze vanwege het verminderde aanbod doen tegen een relatief hoge prijs.

En daar houden de problemen niet op. Terwijl Europa zijn kunstmest vooral zelf maakt of importeert uit Noord-Afrika en de Verenigde Staten, zijn veel landen in Azië en Oceanië afhankelijk van het Midden-Oosten. "De zeestraatblokkade leidt daar dus niet alleen tot een prijsstijging, maar ook tot tekorten", zegt econoom Smit. "Europa heeft van die verminderde beschikbaarheid voorlopig geen last."

Ureum

De problemen op de markt voor kunstmest betreffen met name ureum. Dat is een kunstmeststof die vooral geschikt is voor tropische gebieden. Bijna de helft van de wereldwijde export van ureum komt uit de Perzische Golf en moet dus langs de Straat van Hormuz, maar dat gaat nu niet.

India-correspondent Devi Boerema:

"Ook India voorziet last te krijgen van een verminderde aanvoer van ureum. Het is een van de grootste ureum-importeurs ter wereld. Ongeveer 30 procent van de kunstmeststoffen die India gebruikt wordt geïmporteerd.

Het land heeft China daarom gevraagd om de export van ureum te versoepelen. China controleert dat via een quotasysteem.

Op dit moment zijn er volgens de Indiase autoriteiten nog geen grote ureumtekorten. Om te voorkomen dat dat wel gebeurt bij een langdurige oorlog, voor het plantseizoen dat in juni begint, wil India nu dus al extra inkopen vanuit China. China heeft nog niet gereageerd op dat verzoek.

Overigens wordt de meeste ureum in de Indiase landbouw geproduceerd in India zelf. Maar ook daar speelt een probleem, want voor de productie van ureum is vloeibaar gas (lng) nodig. En ook die export staat onder druk door de oorlog in het Midden-Oosten. Volgens persbureau Bloomberg hebben al enkele ureumfabrikanten in India de deuren moeten sluiten door een lng-tekort."

In Europa gebruiken boeren een stuk minder ureum, maar ook de prijs van hun kunstmest wordt flink beïnvloed door de gestegen gasprijs. Om kunstmest te maken is namelijk aardgas nodig.

"Als de gasprijs stijgt, dan is dat een belangrijke kostenpost", zegt een woordvoerder van de grote kunstmestproducent Yara Sluiskil. "Dat moet je doorrekenen." Hoelang de prijs hoog blijft, is mede afhankelijk van de duur van de oorlog in het Midden-Oosten.

Beschikbaarheid van kunstmest zal in Nederland het probleem niet zijn, zegt ook boerenbrancheorganisatie LTO Nederland. Wel is het aankoopmoment van belang. "Sommige boeren kopen vroeg in. Degenen die dat later doen, hebben nu de meeste hinder", zegt een woordvoerder.

Als de oorlog in het Midden-Oosten aanhoudt, heeft dat ook gevolgen voor ontwikkelingslanden. "Die hebben als eerste last van de hogere prijzen, omdat ze worden weggeconcurreerd door rijkere landen", zegt econoom Smit. "Dat kan, als de oorlog aanhoudt, tot slechtere oogsten leiden."

The physicist William Shockley is perhaps today best known for three things: his role in the invention of the transistor, his calamitous management of Shockley Semiconductor which led to a …read more

Keurig ogende woontorens, rijtjeshuizen of complete buurtjes net buiten de bebouwde kom, tegen een industrieterrein aan of in een weiland. Op tientallen plekken door heel Nederland verrijzen flexwoningen voor arbeidsmigranten.

Zowel het Rijk, de gemeenten als werkgevers zien hierin een belangrijke oplossing voor het schrijnende tekort aan woningen voor tijdelijke werknemers van buiten Nederland. Arbeidsmigranten kunnen op deze manier fatsoenlijk wonen, zonder dat dit verder de druk verhoogt op de woningmarkt.

Het Planbureau voor de Leefomgeving ziet daarentegen grote bezwaren. Volgens het instituut is het bouwen van tijdelijke, afgelegen woningen geen oplossing voor een permanent probleem.

Middelharnis

"'s Avonds is het hier hartstikke gezellig. De mensen barbecueën heel graag. Als ze het weer netjes opruimen, is dat prima", zegt Willem Weggeman. Hij is directeur van Homeflex, exploitant van dertien flexwoonprojecten in Nederland.

Eind vorig jaar leverde Homeflex net buiten de bebouwde kom van Middelharnis op Goeree-Overflakkee 51 woningen voor 200 arbeidsmigranten af. Er staan wat rokershokjes, picknicktafels en fitnesstoestellen. Ook hangen er veel camera's.

In de flexwoningen in Middelharnis zitten vooral arbeidsmigranten uit Roemenië. Ze betalen 150 euro per week per persoon, zegt Weggeman. "Ze hebben allemaal hun eigen slaapkamer. En er is goede wifi, dat is heel belangrijk."

Een eigen kamer is niet vanzelfsprekend. In 2020 drong de commissie-Roemer hier al op aan, maar in de praktijk slapen bij tal van woningen twee of meer mensen op één kamer.

Woningmarkt

Wethouder Daan Markwat van Goeree-Overflakkee is blij met de woningen. "Je moet mensen op een goede, veilige manier huisvesten." De gemeente telt naar eigen zeggen 1200 arbeidsmigranten. Zij werken voornamelijk in de landbouw.

Op het eiland moeten volgens Markwat meer flexwoningen komen voor arbeidsmigranten. Dat is ook voor de andere inwoners het best, zegt hij. "Zo speel je ook woningen vrij voor de reguliere woningzoekenden."

Niet alleen Goeree-Overflakkee is enthousiast. Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten zien veel wethouders in de flexwoningen een oplossing voor arbeidsmigranten.

In Nederland staan inmiddels ruim 34.000 flexwoningen in ruim 800 woonprojecten, blijkt uit cijfers van het Expertisecentrum Flexwonen. Soms zijn dat omgebouwde, leegstaande gebouwen, maar het overgrote deel bestaat uit nieuwe woningen. Ruim een op de vijf van deze projecten, nu 172, is bedoeld voor arbeidsmigranten.

Wat zijn flexwoningen?

Een flexwoning is in zijn geheel of in delen verplaatsbaar. Vaak zetten woningcorporaties de flexwoningen neer voor studenten, asielzoekers of gescheiden ouders. Maar er zijn ook bedrijven die zich op deze markt hebben gestort, bijvoorbeeld voor huisvesting van arbeidsmigranten.

Het kan gaan om omgebouwde kantoorpanden of oude gebouwen, maar ook woonflats of nieuwe woonwijken. De grotere nieuwbouw-flexwoningen komen vaak terecht op een stuk grond waarvan de gemeente weet dat er tien tot vijftien jaar nog geen bestemming voor is.

Overigens is het maar de vraag hoe tijdelijk de tijdelijke woningen zijn. Van ruim 10.000 flexwoningen, een derde van het totaal, is bij het Expertisecentrum Flexwonen niet bekend wanneer ze worden weggehaald. Nog eens 14.000 van de huidige woningen staan er volgens de planning na het jaar 2035 nog. En 9500 woningen moeten voor 2035 weg zijn, maar bij verschillende locaties wordt nu gesproken over verlenging.

Homeflex biedt alleen woningen aan, maar een aantal andere grote flexwoonbedrijven is ook actief in de uitzendbranche. Voor arbeidsmigranten regelen zij dus zowel het werk als de woning.

Afgelegen

Enthousiaste wethouders dus, maar het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is kritisch. "Het zijn vaak afgelegen locaties. Veel arbeidsmigranten maken lange dagen, dan kom je thuis en daar is dan niets te doen", zegt PBL-onderzoeker Dolly Loomans. "Normale dingen zoals boodschappen doen of naar de sportschool gaan, dat wordt dan lastig. Dat isoleert iemand en het maakt die persoon onzichtbaar."

Daarnaast zegt het PBL dat de flexwoningen de druk op woningmarkt niet verminderen. "Dit is een tijdelijke oplossing voor een permanent probleem", zegt Loomans. Volgens het PBL is ongeveer de helft van de arbeidsmigranten na zes jaar nog steeds hier en moeten ze dus een leven opbouwen. "Dat is eigenlijk al decennia al zo. Al bij gastarbeiders bestond het idee dat mensen hier tijdelijk zijn, maar we zien aldoor dat mensen zich toch vestigen. Daar moet je rekening mee houden."

Wethouder Markwat van Goeree-Overflakkee wil eveneens dat er meer permanente nieuwbouwwijken komen, maar ook flexwijkjes voldoen volgens hem aan de behoefte van de tijdelijke werknemers. "De ambitie en behoefte van de arbeidsmigrant ligt veel meer bij de kwaliteit van de huisvesting dan bij het integreren in de samenleving."

Een gitaar van Pink Floyd-lid David Gilmour heeft op een veiling in New York een recordbedrag opgeleverd. Een onbekende koper kwam na 21 minuten bieden uit op ruim 14,6 miljoen dollar (12 miljoen euro), ruim vier keer meer dan het veilinghuis ervoor verwachtte te krijgen.

Gilmour bespeelde de Fender Stratocaster uit 1969, bekend als zijn Black Strat, op alle albums tussen 1970 en 1983. Daarmee is het instrument te horen op klassiekers als Wish you were here, Dark side of the moon en The Wall. Miljardair Jim Irsay had de gitaar in 2019 gekocht voor net geen 4 miljoen dollar.

Het nieuwe record is meer dan een verdubbeling van het oude uit 2020. Toen werd de gitaar die Kurt Cobain gebruikte bij zijn Unplugged-optreden geveild voor 6,9 miljoen dollar.

In de veiling kwam de nalatenschap onder de hamer van miljardair Irsay, eigenaar van het American footballteam Indianapolis Colts. Hij legde als liefhebber een enorme collectie popcultuurmemorabilia aan, van popartiesten tot filmsterren en auteurs. Zijn familie verkoopt na zijn dood in 2025 nu meerdere topstukken.

Afgelopen donderdag behaalde een andere Cobain-gitaar bijvoorbeeld al een recordbedrag van ruim 6,9 miljoen dollar. Het ging om de blauwe Fender die de grunge-zanger gebruikte voor Smells like teen spirit, het nummer waarmee Nirvana in 1991 doorbrak.

Ook kwamen er meerder Beatles-instrumenten onder de hamer, zoals het drumstel van Ringo Starr uit hun beginjaren, het drumlogo dat de groep gebruikte voor hun Amerikaanse debuut op de Ed Sullivan Show en de piano waarop John Lennon nummers op het album Sgt. Pepper's componeerde. Die laatste was met 3,2 miljoen dollar het duurste Beatles-instrument ooit verkocht.

Nederlands tintje

Een kavel met een Nederlands tintje was de Fool-Gibson die Eric Clapton gebruikte voor onder meer het album Disraeli Gears. Het instrument werd door het Nederlandse kunstenaars collectief The Fool (Simon Posthuma en Marijke Koger) versierd met psychedelische ontwerpen. Het wisselde in New York voor iets meer dan 3 miljoen dollar van eigenaar.

Onder de teksten die werden geveild was ook de songtekst van Hey Jude Paul McCartneys eigen hand, Bob Dylans The times they are a-changin' en de schriftrol waarop Jack Kerouac zijn klassieke bildungsroman On the road typte.

In totaal werden er 44 popcultuurklassiekers verkocht. Dat bracht 84 miljoen dollar in het laatje.

Goedemorgen! In het laatste weekend voor de gemeenteraadsverkiezingen gaan lokale en landelijk politici vandaag massaal op pad om stemmen te trekken. En in Italië komt de paraskiester Claire Petit in actie op de slalom.

Eerst het weer: de zon, wolken en buien wisselen elkaar vandaag af. De meeste buien zijn bestemd voor het binnenland. Het waait minder hard en de temperatuur loopt op naar 7 tot 10 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

President Trump zegt dat het hart van de Iraanse olie-industrie is gebombardeerd. Op het eiland Kharg, voor de kust van Iran, is volgens de president elk militair doelwit vernietigd. De olie-industrie zou daarbij zijn gespaard. Wel dreigt Trump om die alsnog aan te vallen, als de scheepvaart door de Straat van Hormuz wordt belemmerd.

Iran dreigt op zijn beurt met aanvallen op oliebedrijven die samenwerken met de VS, mochten er Iraanse installaties worden aangevallen. Het eiland Kharg is heel belangrijk voor Iran: zo'n 90 procent van de olie-export verloopt via dat eiland.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het heeft gesneeuwd in de woestijn in Algerije. Dat gebeurt niet vaak, dus bewoners profiteren ervan.

Fijne dag!

In Amsterdam is vannacht een explosie geweest bij de buitenmuur van een joodse school in Buitenveldert. Politie en brandweer waren snel ter plaatse en de materiële schade is beperkt gebleven.

Burgemeester Halsema spreekt in een persbericht van een gerichte aanslag tegen de Joodse gemeenschap. Ze neemt het zeer hoog op.

"Dit is een laffe daad van agressie richting de Joodse gemeenschap. Ik snap de angst en woede van Joodse Amsterdammers. Zij krijgen steeds vaker te maken met antisemitisme en dat is onacceptabel. Een school moet een plek zijn waar kinderen veilig les kunnen krijgen. Amsterdam moet een plek zijn waar Joden veilig kunnen leven."

Premier Jetten: 'Verschrikkelijk'

Premier Jetten noemt de aanslag "verschrikkelijk". "In Nederland mag geen plek zijn voor antisemitisme. Ik begrijp de boosheid en angst en ga snel in gesprek met de Joodse gemeenschap. Zij moeten zich altijd veilig weten in ons land."

Justitieminister David van Weel veroordeelt de aanslag. "Twee nachten op rij een laffe aanval met een explosief bij een Joods gebouw. Eerst in Rotterdam, nu in Amsterdam", zegt de minister. "Dankzij maatregelen en alertheid is grotere schade voorkomen."

Er zijn beelden van het plaatsen en ontsteken van het explosief, zegt de politie. Vanwege eerdere incidenten bij joodse instellingen in het Belgische Luik en gisteren nog in Rotterdam, was de beveiliging verder opgeschaald. Joodse scholen en instellingen in Amsterdam worden al langer permanent beveiligd.

Op sociale media circuleert ook een filmpje waarop een explosie te zien is, waarna iemand op een scooter wegrijdt. In het beeld is hetzelfde logo zichtbaar als in de video van de brandstichting gisteren in Rotterdam. Het Centrum Informatie en Documentatie Israel zei gisteren op X dat het gaat om het logo van de islamitische beweging Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Die beweging eiste eerder deze week ook de aanval op een synagoge in Luik op.

Voor de explosie in Rotterdam werden gisteren vier tieners opgepakt. Zij werden aangehouden in een auto in de buurt van een andere synagoge. Het was volgens de politie nog niet duidelijk of ze ook plannen hadden.

Although the Apple II range of computers were based around the 6502 processor, they could still run x86 software using expansion cards that were effectively self-contained computers. This way an …read more

Bij het Drentse gasveld Eleveld is vannacht een aardbeving geweest met een kracht van 3,0. Dat meldt het KNMI op basis van automatische metingen. De beving was om 02.14 uur iets ten zuidoosten van Assen.

Op sociale media laten meerdere inwoners van Assen weten wakker te zijn geworden door de beving. "Deze was goed te voelen in Assen", schrijft iemand op X.

Een andere inwoner van Assen meldt: "Dit heb ik dus vernomen/gevoeld, nu weer slapen (hoop ik)." En weer iemand anders zegt dat het "hele huis schudde en een enorm gerommel".

Schaderegeling

Bij het gasveld waren drie jaar geleden meerdere aardbevingen in een maand. Die hadden toen een kracht van 2,2 en 1,3 bij Ekehaar. In Hooghalen was het een kracht van 1,9.

Eleveld is sinds enkele maanden niet meer in gebruik voor gaswinning. De locatie zou niet meer rendabel zijn.

Begin dit jaar bleek dat de Commissie Mijnbouwschade het niet eens is met het bedrag dat ze gaat uitkeren aan inwoners van Ekehaar en Hooghalen, die schade hebben door gaswinning in het nabijgelegen gasveld. De commissie pleit in een eigen onderzoek voor een ruimere schaderegeling.

Ford does sell an electric pickup, but not very many of them. We can’t say for sure, but it’s possible that if the F150 Lightning had the classic cool of …read more

De politie heeft beelden gedeeld van de twee verdachten van een ernstige mishandeling in Rotterdam. De mannen hebben half januari een man op straat geslagen, geschopt en gestoken, schrijft Rijnmond.

Dat gebeurde op zaterdagavond 17 januari. Het slachtoffer, een man van 42, liep toen langs vier mannen. Zij zaten voor de deur van een shoarmazaak in Rotterdam-Zuid.

Het slachtoffer negeert de boze blik van een van de vier mannen en loopt naar binnen bij een supermarkt vlakbij. Als hij die verlaat, wordt hij opgewacht door twee personen van het groepje. De mannen spreken hem aan en ze lopen een stukje met het slachtoffer mee.

Ziekenhuis

In een straat in de buurt schoppen en slaan de twee verdachten het slachtoffer en steken hem met een mes in zijn buik. Hij wordt uiteindelijk door de politie gevonden en naar het ziekenhuis gebracht. Daar wordt hij vier dagen aan zijn verwondingen behandeld.

De politie is op zoek naar deze daders en deelt daarom de beelden. De verdachten zijn duidelijk herkenbaar gefilmd, zo is te zien in het opsporingsprogramma Bureau Rijnmond. Mensen met meer informatie wordt verzocht om zich te melden bij de politie. Dat kan anoniem.

The Tesla turbine is a bladeless centripetal-flow turbine invented by Nikola Tesla in 1913, using the boundary-layer effect rather than having a stream of gases or a fluid impinge on …read more

Een rechter in de Verenigde Staten heeft de dagvaardingen tegen de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Fed), Jerome Powell, geblokkeerd. Dat betekent dat hij niet wordt vervolgd. Volgens de federale rechter is er namelijk "geen enkel bewijs" geleverd om Powell te verdenken van een misdrijf.

Begin dit jaar werd Powell gedagvaard door het Amerikaanse ministerie van Justitie. De aanklachten hadden betrekking op Powells verklaring in de Senaat over kostenoverschrijdingen bij de renovatie van Fed-gebouwen. Maar volgens hem speelde eigenlijk iets anders.

Volgens Powell moet de actie gezien worden "in de bredere context van de dreigementen en de aanhoudende druk" van de regering-Trump. Dat zei hij eerder, in een videoverklaring waarmee hij bekendmaakte dat hij werd gedagvaard.

'Zwakke argumenten'

De rechter volgde die redenering. "Er is een berg aan bewijs dat deze dagvaardingen de voorzitter onder druk zetten om de rente te verlagen of om af te treden", concludeerde de rechter.

Volgens de rechter lijkt het enige doel van de aanklachten het dwarszitten van Powell "tot hij toegeeft aan president Trump of tot Powell de ruimte vrijmaakt voor een voorzitter die wél luistert". De enige argumenten die wel werden gegeven, waren volgens de rechter "zwak en ongefundeerd".

Al langere tijd oefent president Trump druk uit op de Fed, om de rente te verlagen. Op de korte termijn kan een renteverlaging economische groei opleveren, maar op de langere termijn kan het inflatie aanjagen.

Toch probeert Trump op allerlei manieren de druk op het onafhankelijke instituut te verhogen. Vorig jaar probeerde hij Fed-bestuurder Lisa Cook te ontslaan, maar ook door dat besluit haalde een rechter een streep.

Banken steunen Powell

De federale rechter heeft nu gezegd dat de dagvaardingen tegen Powell nietig zullen worden verklaard. Of de aanhoudende druk op hem daarmee zal afnemen, is de vraag. De openbaar aanklager zegt dat het ministerie van Justitie in beroep zal gaan tegen de uitspraak. Ze spreekt tegen dat het onderzoek politiek gemotiveerd is.

President Trump heeft nog niet gereageerd op de uitspraak, maar gisteren nog riep hij Powell opnieuw op om de rente te verlagen.

De dagvaarding van Powell veroorzaakte een golf van bezorgdheid in de financiële wereld. Zelfs Trumps eigen minister van Financiën, Scott Bessent, zei dat het een "zooitje creëerde". Ook lieten centrale banken wereldwijd eerder weten Powell te steunen, dat geldt ook voor de Nederlandsche Bank.

De Uruguayaanse drugscrimineel Sebastián Marset is gearresteerd in Bolivia. De kartelbaas stond al jaren internationaal gesignaleerd en werd gezocht door de Verenigde Staten en verschillende Zuid-Amerikaanse landen.

Na zijn arrestatie is Marset op een vliegtuig naar Amerika gezet, waar hij verdacht wordt van witwassen. Ook de autoriteiten in Paraguay hebben aangekondigd dat ze om zijn uitlevering gaan vragen, zodat hij ook daar kan worden berecht voor verschillende misdrijven.

De Boliviaanse autoriteiten werkten bij de arrestatie nauw samen met de Amerikaanse drugsopsporingsautoriteit DEA. Die samenwerking was lang ondenkbaar, sinds Bolivia de Amerikaanse ambassadeur twintig jaar geleden de deur wees. Met het aantreden van de huidige regering van president Rodrigo Paz is de relatie verbeterd.

Smokkel naar Europa

Marset staat bekend als een van de grootste drugshandelaren in Uruguay, waar hij leiding gaf aan een drugskartel. Volgens de VS smokkelde dat kartel cocaïne naar verschillende buurlanden en naar Europese landen, waaronder Nederland.

Ook wordt de kartelbaas verdacht van meerdere moorden, waaronder die op de Paraguayaanse aanklager Marcelo Pecci in 2022. Dat was een vurig bestrijder van de maffia in het land.

Witwassen via Amerika

Van 2013 tot 2018 zat Marset in zijn thuisland Uruguay een gevangenisstraf uit voor het verhandelen van marihuana. Daarna woonde hij onder meer in Paraguay, Europa en Dubai. Daar bouwde hij een groot internationaal crimineel netwerk op.

Het geld dat Marset verdiende met zijn drugshandel waste hij waarschijnlijk wit via voetbalclubs, crypto en luxe autowinkels. De Amerikaanse overheid verdenkt Marset er ook van dat hij het Amerikaanse bankensysteem heeft gebruikt. Vorig jaar loofde de VS een beloning van 2 miljoen dollar uit voor de tip die zou leiden tot zijn arrestatie.

In 2023 doorzochten de Boliviaanse autoriteiten Marsets huis in Bolivia. Waarschijnlijk werd de drugsbaas daar op tijd over getipt, want hij wist te ontsnappen. Sindsdien was hij voortvluchtig. Af en toe plaatste hij filmpjes op sociale media, waarin hij de autoriteiten belachelijk maakte. Ook liet hij een keer een presentator van de Uruguayaanse televisie langskomen op zijn onderduikadres om hem te interviewen.

Sowieso leek Marset het onderduiken niet altijd even serieus te nemen. Zo kocht hij een Boliviaanse voetbalclub en stelde hij zichzelf vervolgens geregeld op als speler. Die wedstrijden werden meermaals uitgezonden op lokale televisiezenders.

Wonen en veiligheid: dat waren de belangrijkste thema's waarover zestien lijsttrekkers uit verschillende gemeenten met elkaar in debat gingen in het NOS-radiodebat. Lokale politici uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem debatteerden in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. De gemeenteraadsverkiezingen zijn woensdag.

De lijsttrekkers uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem waren het veelal met elkaar eens. Zo klonken er volop instemmende woorden over de noodzaak om extra woningen te bouwen. Onderling waren er wel verschillen over hoe het gebrek aan passende woningruimte moet worden opgelost.

Leegstand en bouwen

De ene partij wees vooral op de leegstaande panden die ingezet moeten worden voor woningbouw. Ivan Otten (Voor Tilburg 013) wil bijvoorbeeld leegstand beboeten. Volgens hem zijn er in zijn stad 700 leegstaande panden.

Andere debaters hamerden vooral op het bouwen van nieuwe woningen. "Het gaat om het bouwen van passende woningen", zei Kavish Partiman (CDA) uit Den Haag. "Als je 10.000 woningen tekort hebt en je bouwt er 10.000 woningen bij, dan heb je het probleem niet opgelost." Er moet volgens hem goed bekeken worden naar welke woningen er vraag is.

Jim Lo-A-Njoe (D66) Groningen viel hem bij: de doorstroming bevorderen is wat hem betreft heel belangrijk. Zo kunnen ouderen hun gezinswoning verruilen voor een kleinere woning, waardoor hun huis weer beschikbaar komt voor starters. Hij zou ook graag zien dat zijn gemeente minder regels oplegt.

Voorrang of niet?

Wat betreft Theo Schennink (BBB Doetinchem) is het belangrijk dat "eigen inwoners of mensen die via hun werk betrokken zijn" bij zijn stad voorrang moeten krijgen. Gemeenten mogen bij sociale huurwoningen voorrang geven aan statushouders, en dat gebeurt ook.

Ook Yaneth Menger (Stadpartij 100 procent) uit Groningen is tegen voorrang voor statushouders. "Wij staan voor een humaan beleid, maar willen niet groepen voorrang geven." Wel pleit ze voor maatwerk, waardoor kwetsbare groepen urgentie krijgen.

Mariëlle Vavier noemde Schenninks argumentatie "onmenselijk". "In Doetinchem streeft de BBB naar dakloosheid van statushouders", aldus de lijsttrekker van GroenLinks-PvdA in Den Haag.

Eerder zocht de NOS uit hoeveel sociale huurwoningen er nu echt naar statushouders gaan:

Veiligheid en criminaliteit waren ook een thema in het debat. Hans van de Waard van SP Groningen zei vaak van inwoners te horen dat mensen zich onveilig voelen in buurten die volgens hem "jarenlang zijn vergeten door de politiek". Die wijken kregen minder geld van de gemeente dan andere wijken. Hij pleit er daarom voor om iets te doen aan die ongelijkheid.

Er is een verschil tussen je onveilig voelen en ook echt lastiggevallen worden, zei Otten uit Tilburg. Vooral aan het eerste kan de gemeente volgens hem makkelijker iets doen. "Als je het straatbeeld aanpakt, dan heb je al een heel stuk gewonnen."

Meerdere politici benadrukken daarnaast dat er meer handhaving moet komen. Ze wijzen daarvoor nadrukkelijk naar het Rijk, dat volgens hen hiervoor een oplossing moet zorgen.

De Nationale Politie kampt voor dit jaar al met een tekort van 46 miljoen euro:

Over de meeste onderwerpen waren de lijsttrekkers het roerend met elkaar eens. Wel stonden Vavier van GroenLinks-PvdA in Den Haag en Richard de Mos van Hart voor Den Haag lijnrecht tegenover elkaar toen het ging over de opvang van asielzoekers. Vavier vertelde dat er "behoorlijk draagvlak" is in haar stad voor de opvang van asielzoekers.

"Er is helemaal geen draagvlak", reageerde De Mos fel. Volgens hem heeft de stad het "absorptievermogen" bereikt. "Er is tekort aan alles, huizen, leraren en zorgpersoneel." Hij zei daarom om een uitzondering te willen vragen op de Spreidingswet, omdat volgens hem zijn stad die niet kan opvangen.

Haatreacties

Ook de veiligheid van de raadsleden zelf werd kort aangestipt. "De beste hondenbaan die er is", aldus CDA-lijsttrekker Partiman uit Den Haag. Zelf zei hij vooral nare reacties te krijgen vanwege zijn Surinaamse achtergrond en accent.

Hij zei zelf de haatberichten niet meer te lezen en wees erop dat er ook positieve reacties zijn. Lo-A-Njoe zei zelf dat de omgang in Groningen juist heel prettig is, zowel binnen als buiten de gemeenteraad.

Niels van Stappershof van de VVD in Tilburg benadrukte dat het belangrijk is dat politici zich tegen de "toetsenbordridders" uitspreken. "Ik vind dat we dit niet maar moeten laten passeren, maar ons moeten uitspreken."

Een olietanker met de vlag van Curaçao is eergisteren door de Straat van Hormuz gevaren. Dat blijkt uit een analyse van scheepsdata van website Marine Traffic door de NOS. Het is een van de weinige schepen die afgelopen dagen door de smalle zeestraat zijn gevaren.

Door de oorlog van Israël en de Verenigde Staten tegen Iran is de Straat van Hormuz een conflictgebied geworden. Als vergelding voor bombardementen in Iran valt dat land schepen aan op een van de belangrijkste scheepsroutes voor de wereldwijde olie- en gashandel.

Vorige maand voeren er nog dagelijks tussen de vijftig en tachtig schepen vol olie of vloeibaar gas door de Straat van Hormuz. Sinds het begin van het conflict is dat vrijwel stilgevallen.

Toch vaart er nog heel af en toe wel een schip over het smalste stuk zee tussen het Arabisch schiereiland en het Iraanse vasteland. De afgelopen zeven dagen maakten zeker 24 schepen de tocht, blijkt uit cijfers van Marine Traffic. Tien daarvan zijn gesanctioneerd of onderdeel van de schaduwvloot die Iran gebruikt om olie te verschepen.

Koninkrijksvlag

Een van die schepen vaart dus onder de vlag van Curaçao. Dat betekent normaal gesproken dat het schip ingeschreven is in het Curaçaose scheepsregister en met een vlag van het Koninkrijk der Nederlanden vaart.

Het gaat om de olietanker Lan Jing. Het schip vervoert al jaren ruwe olie van de Perzische Golf naar met name China en Singapore.

Ook woensdag zit de tanker weer volgeladen, als hij rond 03.00 uur 's nachts op de Straat van Hormuz afvaart.

Vlak voor de Lan Jing vaart dan een Thais schip dat van Dubai naar India probeert te komen. Rond 04.30 uur komt het Thaise schip stil te liggen, midden in de Straat van Hormuz. Later blijkt dat het geraakt is door een Iraanse aanval.

De Lan Jing kan ongehinderd passeren. Inmiddels koerst het ten zuiden van Pakistan.

Schaduwvloot

Dat het Thaise schip wel beschoten wordt en de Lan Jing door kan varen, heeft waarschijnlijk te maken met de opdrachtgevers. Het schip dat onder de vlag van Curaçao vaart, staat sinds oktober 2024 op de Amerikaanse sanctielijst omdat het Iraanse olie zou vervoerd hebben. Het schip heette toen nog de Wen Yao.

Vorig jaar ontdekten onderzoeksjournalisten van Follow the Money dat olietankers uit de schaduwvloot vaker onder de vlag van Curaçao varen. Dat is gek. Want in het scheepsregister van Curaçao stonden op dat moment helemaal geen tankers ingeschreven, zei toenmalig minister Van Weel in een antwoord op Kamervragen over het misbruik van de vlag. "Dat betekent dat alle tankers die momenteel rondvaren onder Curaçaose vlag frauduleus zijn."

De pleegmoeder van de 15-jarige Jerryson die vorig jaar bij de McDonald's in Capelle aan den IJssel door een agent werd doodgeschoten, is onverwachts overleden.

De 59-jarige Marian Eisden werd deze week met spoed opgenomen in het LUMC in Leiden. Daar overleed ze gisteren in het bijzijn van haar familie. Ze maakte in september, na de dood van haar pleegzoon, nog grote indruk vanwege de verzoenende woorden die ze sprak. Ook werd ze politiek actief om zich voor jongeren in Gouda in te zetten.

Bekijk haar toespraak na de dood van Jerryson:

Eisden, die in Gouda bekendstond als Dushi, was al jaren een zeer geliefde vrijwilliger bij buurtcentrum De Walvis, waar ze zich inzette voor de kansengelijkheid van jongeren.

Beheerder Bart Slob van het ontmoetingscentrum zegt tegen Omroep West dat ze vorige week nog soep- en noodpakketten heeft klaargemaakt. "Ze is een dag later nog koffie bij ons komen drinken, maar ze voelde zich daarna niet goed. Het is toen heel snel gegaan", vertelt hij.

Verbindende boodschap

Haar pleegzoon Jerryson werd in september gedood door een politiekogel nadat hij betrokken was geweest bij de roof van een fatbike. De 15-jarige eigenaar van de fatbike kreeg een vuurwapen op zijn hoofd gericht en werd geschopt en geslagen. Uit onderzoek bleek dat Jerryson een omgebouwd gasalarmpistool bij zich had, dat ook een functionerend vuurwapen was.

Bij een herdenkingsmars voor de jongen viel de pleegmoeder op met haar verbindende boodschap. Zo zei ze dat ouders hun kinderen uit het oog verliezen, "door geen aandacht te geven". Ook zei ze dat er niet gekeken wordt wat iemand tot zijn daden brengt.

"We hebben allemaal een rugzakje. We hebben geen aandacht voor de problemen van kinderen. Wat brengt een persoon tot zijn daden?", zei Eisden. Ook sprak ze over de politie. "Mensen, we hebben ze nodig. We kunnen boos worden. Nee, ik ben niet van het gaan vechten."

Bij de talkshow Pauw & De Wit zei Eisden later dat de agenten "gewoon hun werk deden". Ze vroeg aandacht voor de problemen van jongeren: "We moeten wakker worden. We zijn onze kinderen aan het verliezen."

Op de kandidatenlijst

Na de dood van haar pleegzoon besloot Eisden politiek actief te worden. Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen staat Eisden op plek 18 voor GroenLinks-PvdA in Gouda. Lijststrekker Claire Philips van de lokale afdeling zegt dat vanwege het overlijden de campagne drie dagen wordt stilgelegd.

"Alle mensen die normaal onzichtbaar zijn, gaf zij heel veel liefde", zegt Philips. "Na een zware periode door het overlijden van Jerryson was ze met volle overtuiging politiek actief geworden om iets positiefs te creëren voor onze Goudse jongeren. Die missie zetten wij voor haar voort."

De partij opent morgen het campagnehoofdkwartier om samen te rouwen. Er kan woensdag nog wel op haar worden gestemd, aangezien de kandidatenlijsten al definitief zijn.

Het is Boekenweek en met het boekenbal in Amsterdam is die zojuist feestelijk afgetrapt. Tijdens de promotieweek voor het boek organiseren boekhandelaren en bibliotheken activiteiten, trekken schrijvers door het land en krijgen klanten bij een aankoop in een boekenwinkel het Boekenweekgeschenk Piaggio van Hendrik Groen cadeau.

Al langer is bekend dat jongeren minder lezen dan ouderen. Wel is er een verschuiving gaande: in een recente peiling zegt een op de drie gen-Z'ers (geboren tussen ongeveer 1997 en 2012) minstens iedere maand wel in een boekhandel te komen en dat is meer dan oudere generaties.

Het thema van de Boekenweek is dit jaar 'mijn generatie'. Hoe zorgen schrijvers dat ook zij nieuwe generaties lezers blijven bereiken? De NOS vroeg vier schrijvers naar hun ideeën.

Doortje Smithuijsen (34 jaar)

Journalist en filosoof Doortje Smithuijsen heeft dit jaar het Boekenweekessay Ik zou uw dochter kunnen zijn geschreven. Naar haar podcast Voorheen Schaamteloos Randstedelijk (VSR) luisteren per aflevering gemiddeld zo'n 40.000 mensen. "Als ik een nieuw boek uitbreng, zullen daar lezers tussen zitten." Maar net zo goed zullen mensen niet naar de podcast luisteren en wel haar boeken lezen.

Volgens haar kent de boekenmarkt geen duidelijke strategie. "Het enige wat boeken verkoopt, zijn boeken die goed geschreven zijn en die mensen persoonlijk aan anderen aanbevelen." Zo gaven jonge vrouwen haar boek Kapitalisme is seksisme veel door: een veel krachtiger boodschap dan sociale media, zegt ze.

Ze maakt zich er zorgen over dat jongeren steeds minder lezen. Mensen die het ver schoppen, zijn vaak ook lezers, zegt ze. "Wie niet leest, saboteert zichzelf. Daar moeten mensen van doordrongen worden", zegt Smithuijsen.

Peter de Smet (71 jaar)

Boekenweekauteur Peter de Smet, die publiceert onder het pseudoniem Hendrik Groen, dacht dat zijn boeken vooral werden gelezen door de oudere lezer. "Mijn eigen generatie, zeg maar, maar ook jongere lezers vinden mijn boeken leuk."

Hij krijgt van jongere lezers ook complimenten. "'Mijn moeder vindt uw boeken goed', zeggen ze dan. Dat doet niets af aan dat het leuk is om waardering te krijgen."

Hendrik Groen trad vorige maand pas uit de anonimiteit:

Zelf leest De Smet vooral graag niet al te dikke boeken die een beetje grappig zijn. Hij noemt schrijvers als Nico Dijkshoorn, Sylvia Witteman en Paulien Cornelisse. "Eigenlijk zijn dat auteurs van wie men vermoedde dat zij de Hendrik Groen-boeken schreven", voordat bekend werd dat hij dat was.

Nieuwe lezers hoeven niet meteen te beginnen met al te ingewikkelde boeken, vindt De Smet. "Het eerste boek moet een beetje gaan over normale mensen, met een lach en een traan. Dan is er een gerede kans dat het naar meer smaakt."

Lale Gül (28 jaar)

Zij werkt samen met opiniemaker Johan Derksen (77) aan een boek waarin zij thema's ieder vanuit hun eigen perspectief bespreken. Ze willen graag jonge lezers trekken en gebruiken daarom onder meer hashtags als #FreePalestina in hoofdstuktitels.

Zelf begon ze met lezen omdat ze zich thuis doodverveelde: "Ik kon geen televisie kijken en met buitenspelen ben je op een zeker moment ook wel klaar." Op school was haar aangeraden om meer te lezen en ze begon met jeugdboeken. Dat voelde eerst als een verplichting, maar na verloop van tijd "verslond" ze boeken.

Gül erkent dat dat in deze tijd misschien anders zou zijn. "Het zou kunnen dat ik in plaats van te lezen, zou gamen of op TikTok zou zitten te scrollen."

Om ervoor te zorgen dat jongeren aan het lezen slaan, is het van belang dat de boeken die zij op school moeten lezen, aansluiten bij hun belevingswereld. "Jongeren lezen wel, maar niet boeken van de literaire canon", zegt Gül. "Boeken moeten voor jongeren herkenbaar zijn, een snel tempo hebben en spanning en humor bevatten."

Rob van Essen (63 jaar)

Rob van Essen heeft twee keer de Libris Literatuur Prijs gewonnen. Zijn lezerspubliek bestaat uit jongeren en ouderen. "Ik schrijf onbewust voor mijn eigen generatie, maar uiteindelijk spreken de onderwerpen in mijn boeken verschillende generaties aan. Dat vind ik heel prettig."

Hoe dat komt, weet hij niet. "Ik denk dat sommige jongeren mijn boeken aangereikt krijgen." Zijn roman Ik kom hier nog op terug (2023) volgt een student in de jaren 80. "Dat is blijkbaar herkenbaar genoeg voor mensen, hoezeer de wereld nu ook veranderd is."

Hij zegt dat hij als schrijver niet veel macht heeft om mensen aan het lezen te krijgen. "Je kunt een paard naar het water brengen, maar je kunt het niet laten drinken." Het onderwijs heeft daar wel een belangrijke rol in, vindt hij.

Van Essen was vroeger gek op Tonke Dragt, Simon Carmiggelt en Godfried Bomans. Om jongeren van nu te enthousiasmeren voor lezen, raadt hij sciencefictionboeken aan. "De avonturen daarin zijn grenzeloos en geven een blik op de huidige maatschappij. Het kan geestverruimend zijn."

Remember those brick cellphones in the 1990s? They were comically large by today’s standards. These phones used the 1G network to communicate and, as such, have been unusable for decades …read more

Rusland is in eigen land een strafzaak begonnen tegen Nederland, Oekraïne en het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Volgens het Russische Onderzoekscomité, het hoogste onderzoeksorgaan van Rusland, hebben zij een gouden kunstcollectie gestolen die afkomstig is uit de Krim, het Oekraïense schiereiland dat is geannexeerd door Rusland.

De collectie was in 2014 door de Oekraïense autoriteiten uitgeleend aan het Allard Pierson Museum, voor een expositie. Het zogeheten Scythische goud kwam van vier musea op de Krim en zouden enkele maanden tentoongesteld worden in het museum.

Terwijl de expositie in Amsterdam werd gehouden, werd het Oekraïense schiereiland ingelijfd door Rusland. De tentoonstelling kwam tot een eind en al snel ontstond de vraag: naar wie moet de collectie terug? Zowel Rusland als Oekraïne eiste de kunstcollectie op.

Het Allard Pierson besloot het oordeel van de rechter af te wachten en de kunstschatten zolang in Nederland te houden.

Na een lang juridisch proces oordeelde de rechtbank in Amsterdam in 2016 dat de kunstschatten uit de Krim van Oekraïne waren. Op grond van een Unesco-verdrag moesten de voorwerpen terug naar de staat die ze in bruikleen gaf en dat was Oekraïne, oordeelde de rechter. Het leidde tot grote onvrede bij de Russen, die spraken van een "politiek gemotiveerde uitspraak".

Rusland en de Krimmusea gingen in hoger beroep, maar ook bij het gerechtshof kregen ze geen gelijk. De Krimmusea vroegen vervolgens de Hoge Raad om de uitspraak van het gerechtshof te vernietigen, maar de beslissing bleef definitief. De schatten moesten terug naar Oekraïne. Eind 2023 kwam de collectie terug in de Oekraïense hoofdstad Kyiv.

Op Curaçao is een conflict ontstaan over de toekomst van het historische centrum van Willemstad. De minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Charles Cooper staat lijnrecht tegenover de Monumentenraad. Voorzitter Lusette Verboom van de raad waarschuwt dat recente bouwprojecten de Unesco-werelderfgoedstatus van de hoofdstad in gevaar kunnen brengen. Cooper vindt juist dat de erfgoedstatus de ontwikkeling van de stad niet mag dwarszitten.

De spanning is opgelopen nadat erfgoedorganisaties, waaronder de Monumentenraad, Unesco hadden geïnformeerd over bouwontwikkelingen in en rond de historische binnenstad. Volgens Verboom staat het unieke karakter van Willemstad onder druk door grootschalige nieuwbouw en hoogbouwprojecten.

"Erfgoed is niet alleen een monument", zegt Verboom. "Het is de totaliteit van wat er staat. Als je die totaliteit onderbreekt met iets wat er niet in past, dan tast je het geheel aan."

Gekleurde gevels

Als voorbeeld van waar het goed gaat, noemt zij de beroemde Handelskade. Dat is het rijtje gekleurde gevels aan de Sint Annabaai dat wereldwijd bekendstaat als het beeld van Willemstad. Daar zijn nog maar twee gebouwen echte historische monumenten. De andere panden zijn later gebouwd of herbouwd, maar steeds met respect voor de schaal, vorm en uitstraling van de historische stad. Juist daardoor vormt de kade één herkenbaar geheel, vindt Verboom.

Volgens haar gaat het mis als er nieuwe gebouwen worden neergezet zonder rekening te houden met de omgeving. Ze wijst daarbij op een groot nieuw hotelgebouw aan de rand van de binnenstad, dat veel hoger is dan de omliggende bebouwing. Vanaf verschillende plekken in de stad steekt het gebouw volgens haar als een "blokkendoos" boven de historische wijk uit en verstoort het daarmee het aanzicht van de stad.

Minister Cooper reageert fel op de kritiek. Volgens hem zijn het steeds dezelfde organisaties die nieuwe ontwikkelingen op het eiland proberen tegen te houden. Hij zet vraagtekens bij het nut van de Unesco-status en zegt dat niemand concreet heeft kunnen aantonen hoeveel extra toeristen of inkomsten die status Curaçao oplevert.

"Niemand komt aan mijn monumenten", zegt Cooper. Volgens hem zijn die al beschermd door de monumentenverordening. Maar de vermelding op de werelderfgoedlijst mag volgens hem niet verhinderen dat de stad zich verder ontwikkelt, bijvoorbeeld met hogere gebouwen op bepaalde plekken.

Voor Verboom staat juist het behoud van het historische stadsbeeld centraal. Als dat onder druk komt te staan, zegt zij, kan de stad uiteindelijk haar unieke karakter verliezen en daarmee ook de basis voor de werelderfgoedstatus. Voor minister Cooper is dat geen reden om projecten tegen te houden.

Verboom ziet dat anders. Volgens haar draait het debat te veel om economische opbrengst. "Moet je alles in geld uitdrukken?", zegt ze. "Cultuur is niet alleen in geld te meten."

Ze wil niet de ontwikkeling tegenhouden, maar ervoor zorgen dat nieuwe gebouwen passen bij de historische structuur van de stad. "Iedere eerdere generatie die hier gebouwd heeft, hield rekening met de omgeving. Waarom zou deze generatie dat niet doen?"

De discussie krijgt een extra dimensie doordat Cooper ook bestuurslid is van de stichting Werelderfgoed Nederland, die zich inzet voor het behoud van Unesco-erfgoed. Volgens de minister bijt dat elkaar niet: hij wil dat Willemstad op de werelderfgoedlijst blijft, zolang die status de ontwikkeling van de stad niet belemmert.