Aggregator

Morgenmiddag bezoeken Deense en Groenlandse ministers NAVO-topman Rutte op het hoofdkwartier van de alliantie in Brussel. "There will be no media opportunity", meldt de site. Journalisten worden kortom niet te woord gestaan.

Het is tekenend voor de grote stilte die heerst vanuit de NAVO. "Ik geef in het openbaar nooit commentaar op discussies tussen bondgenoten", zei Rutte dinsdag in het Europees Parlement.

Sinds de belangrijkste verdragspartner, Amerika, zijn zinnen heeft gezet op Groenland, dat bij medelid Denemarken hoort, werkt Rutte achter de schermen aan een diplomatieke oplossing van de crisis.

Afgelopen week werden de contouren daarvan duidelijk. Er komt een 'werkgroep op hoog niveau', zei de Deens-Groenlandse delegatie na een afspraak in Washington. Uit solidariteit met de Denen stuurden tal van landen, waaronder Nederland, militairen naar Groenland. Zo laten de Europeanen Trump zien dat ze de veiligheid in het Noordpoolgebied serieus nemen.

Heffingen

De Denen hadden de missie met de Amerikanen afgestemd. Maar toch had die een averechts effect, waarmee de situatie verder escaleert. De Amerikaanse president stelde gisteravond dat de deelnemende landen "een zeer gevaarlijk spel spelen" en kondigde aan importheffingen op te leggen aan de deelnemende landen.

"Rutte zal zijn best gedaan hebben Trump en zijn entourage op andere gedachten te brengen de afgelopen weken, maar ze hebben duidelijk niet geluisterd," zegt Michelle Haas, onderzoeker Europese veiligheid aan de Universiteit Gent. "Zo'n werkgroep komt natuurlijk niet tegemoet aan de realiteit waarin de ene bondgenoot de soevereiniteit van de ander ontkent."

Grote woorden worden niet geschuwd. "Europeanen moeten nadenken over het ondenkbare", schreef buitenlandcommentator Gideon Rachman in de Financial Times. "Een alliantie waarvan het fundament is dat de leden elkaar te hulp komen, kan niet overleven als de ene bondgenoot de ander aanvalt. Amerikaanse veiligheidsgaranties aan Europa zouden waardeloos zijn. Zelfs als sommige Europeanen zich aan het NAVO-wrak zouden vastklampen, zou het uiteindelijk zinkend ten onder gaan in de golven van de Noord-Atlantische oceaan."

Drie tactieken

Hoe dit scenario te voorkomen? De Europeanen kunnen drie tactieken inzetten richting Trump, schrijft The Economist: afzwakken, afschrikken en afleiden. Een nieuwe NAVO-missie in het gebied zou de Amerikaanse zorgen over de bescherming van Groenland mogelijk afzwakken.

De tweede optie, Trump afschrikken, zou eventueel via de Europese Unie kunnen. Tot nu toe probeert die de kwestie Groenland vooral af te schuiven op het NAVO-bordje. Maar in achterkamertjes wordt wel degelijk gesproken over wilde plannen als het opschorten van delen van de handelsdeal tussen de VS en de EU, een verbod op het leveren van chips van ASML aan Amerikaanse bedrijven en het sluiten van Amerikaanse bases in Europa.

Dat de VS Groenland wil hebben is geen nieuw idee:

Daarnaast is vernieuwde aandacht voor artikel 42.7 van het Europees verdrag. Deze 'solidariteitsclausule' doet denken aan het beroemde NAVO-artikel 5. Ook de Europese variant bepaalt dat landen elkaar moeten helpen als één van hen wordt aangevallen. En dat geldt ook voor Groenland, via EU-lid Denemarken, bevestigde de Europese Commissie deze week.

Probleem: de EU heeft geen leger, noch een commandostructuur zoals de NAVO, en geen enkel land gaat het opnemen tegen het oppermachtige Amerikaans leger, zeggen militair experts. Maar als Denemarken een beroep zou willen doen op de solidariteitsclausule hoeft Europese hulp niet per se militair te zijn, er zouden bijvoorbeeld ook economische sancties tegen de VS kunnen komen.

"Leuke gedachte-experimenten allemaal", zegt een EU-diplomaat, "maar kansloos, er is helemaal geen eenheid onder de EU-landen voor dit soort vergaande stappen. Die zouden ons bovendien veel harder raken dan Amerika".

Een NAVO-collega vult aan: "We hebben Trump helaas nog veel te hard nodig. Het lijkt erop dat hij nu eindelijk aan boord is voor veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Dat mogen we niet in de waagschaal stellen door hem boos te maken. De veiligheid van 40 miljoen Oekraïners en de identiteit van 56.000 Groenlanders, die mag je natuurlijk niet tegenover elkaar zetten, maar dat zijn afwegingen die wél meespelen."

Afleiden

Blijft over: Trump afleiden. Hij heeft geen lange spanningsboog, er komen belangrijke tussentijdse verkiezingen in november, en de Amerikaanse president heeft zijn handen vol aan de crisis in Iran, hopen diplomaten.

"In een bestcasescenario had hij de verhoogde Europese inzet gebruikt als een uitweg om toch te kunnen verkopen dat hij gelijk had en Groenland nu hoger op de agenda staat", zegt onderzoeker Haas. "Maar daar lijkt het niet op. Het verhaal zal een vervolg hebben. Al is er nu geen enkele aanleiding een militaire aanval te verwachten, het gaat om grote diplomatieke schade, een gigantische vertrouwenscrisis in de NAVO."

Europese landen moeten volgens haar achter de schermen benadrukken dat verdere escalatie geen zin heeft. "En ondertussen blijven werken aan het verminderen van hun militaire en economische afhankelijkheid van de VS, want dat maakt ons kwetsbaar."

De omroep AVROTROS heeft de documentaireserie Hila voorbij de Taliban offline gehaald. De reeks was eind vorig jaar op tv, maar is nu niet meer te zien op NPO Start en NL Ziet. Aanleiding is de arrestatie door de Taliban van een Afghaanse vrouw die in de serie zat.

Een woordvoerder van de omroep meldt: "We hebben de serie offline gehaald in het belang van de veiligheid van de vrouwen."

Ruim een week geleden pakten de Taliban de vrouwelijke journalist Nazira Rashidi en sportlerares Khadija Ahmadzada op. Die laatste werd in de documentaire gevolgd, was openhartig over de onderdrukking van vrouwen en herkenbaar in beeld.

Afghaanse media melden dat de sportlerares en haar vader op 13 januari in de westelijke provincie Herat werden opgepakt door de inlichtingendienst van de Taliban. Het is niet bekend of de Taliban haar heeft opgepakt vanwege haar aandeel in de documentaire.

Volgens AVROTROS heeft de lokale journalist Rashidi geen link met de serie.

Grote zorgen over arrestaties bij VN

De arrestaties worden ook gemeld door Richard Bennett, speciaal rapporteur voor mensenrechten in Afghanistan bij de Verenigde Naties. In een bericht op X schreef hij gisteren dat hij "extreem bezorgd is over de gevangenneming van Nazira Rashidi en Khadija Ahmadazada." Hij vraagt om hun onmiddellijke vrijlating.

De AVROTROS schrijft in een reactie: "Het feit dat een vrouw die aan onze serie heeft meegewerkt nu vastzit, raakt ons diep en verplicht ons om alles te doen wat in ons vermogen ligt."

Verder wil de omroep er niet veel over kwijt: "Zolang deze zaak loopt, is ons nadrukkelijk verzocht om, in het belang van haar veiligheid, grote terughoudendheid te betrachten. Om die reden doen wij op dit moment geen verdere uitspraken."

Vrouwenrechten

Voor de docu-serie reisde presentatrice Hila Noorzai naar haar geboorteland Afghanistan. Ze onderzocht hoe het gaat met de vrouwen in het land. De Taliban zijn er sinds 2021 aan de macht en perken de rechten van vrouwen en meisjes steeds verder in.

Zo mogen vrouwen geen gebruikmaken van het openbaar vervoer en niet op straat komen of een auto besturen zonder dat er een echtgenoot of mannelijk familielid bij is. Vrouwen mogen ook niet praten of zingen in het openbaar en bijna niet meer werken. Meisjes mogen alleen nog naar de lagere school. De middelbare school, beroepsonderwijs en universiteiten zijn voor hen verboden.

Praten met media gevaarlijk

Die onderdrukking maakt het ook gevaarlijk voor vrouwen om met de media te praten. Vooraf werd daar rekening mee gehouden, zei Noorzai op 29 december in radioprogramma Met het Oog op Morgen: "Je gaat ernaartoe met de prioriteit dat je de vrouwen veilig wilt achterlaten. Het beeld was dat we daar heel voorzichtig mee moesten omgaan. (...) We hebben er ook bewust voor gekozen om niet alles te vertellen."

In juli vorig jaar vaardigde het Internationaal Strafhof arrestatiebevelen uit tegen twee leiders van de Taliban. Ze worden verdacht van "een misdaad tegen de menselijkheid door de vervolging van meisjes en vrouwen op basis van hun geslacht", omdat zij vrouwen onder meer het recht op onderwijs, privacy en andere vrijheden, zoals bewegingsvrijheid, meningsuiting en godsdienst, ontnemen.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft 1500 militairen de opdracht gegeven zich gereed te maken om naar de staat Minnesota gestuurd te worden, melden Amerikaanse media. Daar zijn de laatste weken felle protesten tegen het optreden van agenten van immigratiedienst ICE.

Begin deze maand werd de 37-jarige Renee Nicole Good doodgeschoten door een ICE-agent. Sindsdien zijn er grote protesten. President Trump heeft zo'n drieduizend ICE-agenten naar de steden Minneapolis en St. Paul gestuurd.

Anonieme defensiefunctionarissen zeggen tegen The Washington Post dat de militairen in paraatheid worden gebracht "voor het geval het geweld escaleert". ABC News meldt dat het gaat om militairen die gestationeerd zijn in Alaska en gewend zijn aan koude weersomstandigheden. In Minnesota wordt het vandaag overdag niet warmer dan -11 graden.

Of ze daadwerkelijk op korte termijn naar Minnesota gaan, wil het Witte Huis niet zeggen. "Het Pentagon is voorbereid op elke beslissing die de president wel of niet kan nemen."

Ook dit weekend protesten

Gisteren werd er in Minneapolis ook weer gedemonstreerd tegen ICE. Daarbij kwam het tot een confrontatie met een kleine groep extreemrechtse demonstranten. Een van de Capitoolbestormers, Jake Lang, had ze opgeroepen te komen. Volgens persbureau Reuters werden ze weggejaagd door de anti-ICE-demonstranten, die ze onder meer met waterballonnen bekogelden.

Op foto's is te zien dat Lang daarbij gewond raakte aan zijn hoofd. Het is niet duidelijk hoe ernstig die verwondingen zijn.

Insurrection Act

Trump dreigde afgelopen donderdag al met het sturen van militairen. Hij zei een beroep te willen doen op de Insurrection Act. Dat is een wet uit 1807 die een president de mogelijkheid geeft het leger in te zetten op Amerikaans grondgebied.

"Als de corrupte politici zich niet aan de wet houden en demonstranten ervan weerhouden ICE-patriotten aan te vallen, zal ik de Insurrection Act invoeren!", schreef hij op Truth Social.

De gouverneur van Minnesota, Democraat Tim Walz, is zeer kritisch over het optreden van de ICE-agenten. In reactie daarop kondigde het Amerikaanse ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek naar hem aan en naar de burgemeester van Minneapolis. Ook burgemeester Jacob Frey heeft fel uitgehaald naar de regering en ICE. Minister Bondi zegt dat de twee ICE hebben tegengewerkt.

Walz reageerde verontwaardigd op de dagvaarding. "Het rechtssysteem inzetten als wapen tegen je tegenstanders is een autoritaire strategie", zei hij. "De enige persoon die niet wordt onderzocht voor de schietpartij op Renee Good is de federale agent die haar neerschoot."

NOS op 3 maakte eerder deze video over de werkwijze van en kritiek op ICE:

Nederland reageert zeer kritisch op het plan van de Amerikaanse president Trump om importheffingen op te leggen aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland. Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken vindt het "chantage", "onbegrijpelijk", "oneigenlijk" en "niet uit te leggen".

"We moeten nu zorgen dat dit belachelijke plan van tafel gaat", sprak de minister in het tv-programma WNL op Zondag.

Zaterdagmiddag kondigde Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social zijn heffingsplan van tien procent aan op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Nederland stuurt twee militairen naar het Deense eiland om te helpen bij de voorbereiding van een mogelijke NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet benadrukte bij de aankondiging dat het gaat om de veiligheid van alle NAVO-landen, dus ook de Verenigde Staten.

De Amerikaanse president heeft het sturen van militairen duidelijk anders opgevat en vindt dat de acht Europese landen een gevaarlijk spel spelen en dat ze een risico nemen dat niet "houdbaar" en niet "duurzaam" is. Hij wil de heffing van 10 procent invoeren per 1 februari en op 1 juni moet die verhoogd worden naar 25 procent.

Ondermijning betrekkingen

Verschillende Europese landen en de voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie reageerden zaterdagavond fel op het plan van Trump. Het ondermijnt de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa, zo zei Von der Leyen. Trump wil behalve Nederland ook Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland die heffing opleggen.

Minister Van Weel benadrukte zaterdag in een X-bericht dat de missie juist bedoeld is om te zorgen voor veiligheid in de regio. Hij veroordeelde de uitspraken van Trump toen nog niet expliciet.

Van Weel zegt nu dat hij "zeer verrast" was en dat hij onmiddellijk heeft overlegd met zijn Europese collega's. Hij sluit zich aan bij de scherpe veroordelingen en zegt dat het laatste woord er nog niet over is gezegd. "Het is chantage en het is niet de manier hoe bondgenoten met elkaar omgaan."

Sturen

Nederland is niet van plan om de twee militairen terug te halen uit Groenland. De twee zijn vrijdag naar Groenland vertrokken. Het gaat om een operationeel en een logistiek planner. Het idee is om, als de NAVO-oefening daadwerkelijk van start gaat, meer Nederlandse militairen te sturen, maar het aantal kon demissionair minister Brekelmans van Defensie afgelopen week nog niet geven.

Van Weel hoopt dat het plan nog van tafel gaat, voor het op 1 februari ingaat. Binnenkort treffen Europese leiders Trump op het Word Economic Forum in het Zwitserse Davos en de demissionair minister hoopt dat er dan over oplossingen gesproken wordt.

Ook in de VS weerstand

In de Verenigde Staten is ook scherp gereageerd op de aangekondigde importheffingen. De Democraten in de Amerikaans Senaat willen met een wetsvoorstel de nieuwe importheffingen voorkomen omdat ze slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de verhoudingen met de Europese bondgenoten. Ook enkele Republikeinse senatoren reageerden kritisch, mede uit vrees voor de gevolgen voor hun economie.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien." Volgens Tillis wordt Trump slecht geadviseerd en ondermijn dit groepje adviseurs de inspanningen die de president heeft gedaan om het militaire bondgenootschap te versterken.

Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken, maar Trump heeft al meermaals gezegd dat hij het wil inlijven vanwege de nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Het land ligt zeer strategisch tussen Rusland en de Verenigde Staten en hij vindt dat Denemarken te weinig doet aan de bescherming van het land. Trump heeft gezegd dat hij het land wil kopen, maar sluit militaire acties niet uit.

Bij Russische drone-aanvallen op Oekraïne zijn zeker twee mensen om het leven gekomen. Tientallen anderen raakten gewond, onder wie een kind. Dat meldt de Oekraïense president Zelensky in een bericht op X. Hij betuigt zijn medeleven aan de families en nabestaanden van de slachtoffers.

Volgens Zelensky zijn in de nacht van zaterdag op zondag meer dan 200 aanvalsdrones ingezet. De aanvallen waren gericht op meerdere regio's, waaronder Soemy, Charkiv, Dnipro, Zaporizja, Chmelnytsky en Odesa. De schade heeft ook opnieuw geleid tot problemen in de energievoorziening.

Inwoners van Kyiv die thuis geen stroom hebben, kunnen hun toevlucht zoeken in tenten met verwarming. Ze kunnen er opwarmen en hun telefoon opladen:

De Oekraïense president spreekt zijn dank uit aan ploegen die werken aan het herstel van elektriciteit, verwarming en watervoorzieningen. Dat gebeurt volgens hem onder zware weersomstandigheden. Het land kampt momenteel met temperaturen tussen de -8 overdag en -20 's nachts.

De situatie met de energie-infrastructuur blijft moeilijk, maar er wordt alles aan gedaan om de voorzieningen zo snel mogelijk te herstellen, aldus de president.

De Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zei afgelopen vrijdag dat Oekraïne door de aanhoudende Russische raket- en droneaanvallen nog maar 60 procent van zijn elektriciteitsbehoefte kan opwekken.

Oekraïne kreeg volgens Zelensky deze week alleen al te maken met meer dan 1300 aanvalsdrones, ongeveer 1050 geleide luchtbommen en 29 raketten van verschillende types. Volgens hem onderstreept dat de noodzaak van extra bescherming. Vooral is er behoefte aan meer raketten voor luchtverdedigingssystemen.

Veiligheidsgaranties

Zelensky roept op tot meer steun voor Oekraïne en meer druk op Rusland. Hij heeft meermaals gezegd dat de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur laten zien dat Rusland op dit moment geen vrede wil.

In onderhandelingen over vrede houdt Zelensky vast aan het krijgen van veiligheidsgaranties. Europese leiders steunen hem daarin. Hij heeft de hoop uitgesproken dat afspraken over die garanties volgende week bij het World Economic Forum in Davos ondertekend kunnen worden.

The fun part about world records is that anyone can take a swing at breaking them, which is what [Luke Maximo Bell] has been doing with the drone speed record …read more

Indonesische reddingswerkers hebben wrakstukken gevonden van het vliegtuig dat gisteren neerstortte met elf mensen aan boord.

Een reddingsteam in een helikopter van de luchtmacht zag vanochtend op een berghelling iets wat leek op een vliegtuigraam. Reddingswerkers op de grond troffen vervolgens grotere brokstukken aan die overeenkwamen met de romp en de staart, melden lokale autoriteiten.

Op beelden is te zien wat de reddingsdiensten aantroffen:

De reddingsdiensten richten zich nu op de zoektocht naar slachtoffers. Met name naar degenen die mogelijk nog in leven zijn. De zoektocht wordt bemoeilijkt door het bergachtige gebied met steile hellingen.

Het toestel van het type ATR 42-500 was onderweg van Yogyakarta op Java naar Makassar, de hoofdstad van de provincie Zuid-Sulawesi. Het verdween van de radar kort nadat de luchtverkeersleiding het toestel had opgedragen de naderingsrichting te corrigeren.

Het vliegtuig van Indonesia Air Transport werd voor het laatst waargenomen boven bergachtig gebied in Zuid-Sulawesi. Aan boord waren acht bemanningsleden en drie passagiers van het ministerie van Maritieme Zaken en Visserij, die bezig waren met een maritieme surveillancemissie vanuit de lucht.

Vaker ongelukken

Indonesië, dat uit meer dan 17.000 eilanden bestaat, is sterk afhankelijk van luchtvervoer en veerboten. In het Zuidoost-Aziatische land zijn de afgelopen jaren vaker ongevallen gebeurd met boten en vliegtuigen.

De hoogste leider van de Taliban, Hibatullah Akhundzada, maakt zich zorgen om tegenstand binnen de eigen gelederen. Dat blijkt uit audiomateriaal dat de BBC afgelopen week openbaar maakte. Het gaat om een toespraak die Akhundzada begin 2025 gaf aan Talibanleden in Kandahar.

Door kritiek op elkaar, zegt Akhundzada "raakt het systeem verzwakt en neemt de onderlinge verdeeldheid toe waardoor het emiraat uiteindelijk verwoest zal worden".

Het is voor het eerst dat op deze manier bevestigd wordt dat er spanningen binnen de Taliban zijn, iets waar analisten al langer aanwijzingen voor zien. Toch denken zij dat juist nu het regime sterker is dan ooit tevoren.

Kandahar versus Kabul

Akhundzada heeft de laatste jaren zijn grip weten te verstevigen over de verschillende groepen, ondanks kritiek op het uitsluiten van vrouwen en meisjes uit de samenleving en een drie dagen durende internetblokkade vorig jaar.

De BBC deed een jaar onderzoek naar strubbelingen binnen de Taliban, omdat er al langer geruchten gaan over een ideologische tweestrijd. Daarbij zouden functionarissen in de hoofdstad Kabul zich steeds kritischer opstellen tegenover verordeningen die vanuit het streng-islamitische leiderschap in Kandahar komen.

Een van de anonieme bronnen met wie de BBC sprak, omschrijft het als 'het Kandahar-huis dat tegenover de machthebbers in Kabul staat'. Volgens Mujib Rahimi, Afghanistan-analist en oud-woordvoerder van de overheid die in augustus 2021 werd afgezet door de Taliban, gaat de uitleg van de BBC wel wat kort door de bocht.

"Juist de Haqqanis die in Kabul zitten, werden voor de overname gezien als de hardliners die de meest gewelddadige aanvallen op de NAVO-troepen uitvoerden." Om hen nu af te schilderen als de meer progressieve tak binnen de Taliban gaat Rahimi daarom te ver.

Soort paus

Daarnaast is er ook in Kabul een verdeling van groepen, het is volgens Rahimi niet zo dat zij eensgezind tegenover de leiders in Kandahar staan. "Je moet begrijpen dat Akhundzada als leider van de Taliban niet ter discussie staat, hij hoeft geen verantwoording af te leggen".

Volgens Rahimi is Akhundzada als een vertegenwoordiging van god op aarde, een soort paus dus. Kritiek is daarom niet mogelijk en van oppositie is vrijwel geen sprake meer.

Onenigheid over meisjesonderwijs

Vorig jaar werd duidelijk dat niet alle verordeningen van Akhundzada standhouden. De volledige afsluiting van het internet in september werd na een paar dagen teruggedraaid. Volgens analisten omdat er een delegatie vanuit Kabul richting Kandahar trok om duidelijk te maken dat de situatie compleet onwerkbaar was.

Ondernemers zagen hun verkoop dalen, bestuurders hadden geen idee hoe het verging in verschillende delen van hun regio en vrouwen die thuis online onderwijs volgden, werden nog verder afgesloten van de buitenwereld.

Ook over het blokkeren van meisjesonderwijs is onenigheid binnen de Taliban, maar die maatregel blijkt veel moeilijker terug te draaien. "Tot welke groep je ook behoorde in Afghanistan, allemaal stuurden ze hun dochters naar school voordat de Taliban daar een einde aan maakten", zegt Rahimi.

Het volk volgt God

UNWomen rapporteerde in augustus dat een overgrote meerderheid van de Afghaanse bevolking voor meisjesonderwijs is. In een deur-tot-deur-enquête die de VN-organisatie uitvoerde in zowel de steden als het platteland zei 92 procent van de respondenten dat ze het belangrijk vonden dat meisjes scholing kregen.

In het door de BBC gepubliceerde fragment is te horen hoe Akhundzada spreekt over de noodzaak om de bevolking dichter bij de overheid te brengen. Om zo het voortbestaan van het emiraat te kunnen garanderen.

Dat moet je volgens Rahimi niet vanuit een democratisch perspectief bekijken waar burgers, inclusief vrouwen, centraal staan in de politiek. "Volgens de interpretatie van de islam door de Taliban worden armoede, sociale gelijkheid en het algemeen welzijn niet beschouwd als verantwoordelijkheden van het islamitische emiraat, maar als zaken die door God worden bepaald. De rol van de bevolking is daarom niet om verantwoording of rechten te eisen, maar om hun omstandigheden te accepteren, zich te onderwerpen aan de goddelijke wil zoals die door het emiraat wordt geïnterpreteerd, de opperste leider te gehoorzamen en zich te onthouden van kritiek op de autoriteiten."

Geen teken van scheurtjes

De audio-opnames zijn maanden voor de internetblokkade gemaakt. Het is daarom niet duidelijk of de religieuze leiders in Kandahar de omkering van die maatregel zien als een teken van een groeiende interne strijd.

Het terugdraaien van de internetblokkade lijkt een uitzonderlijke situatie te zijn geweest "Akhundzada heeft juist controle weten te krijgen over onderdelen van de politie en het veiligheidsapparaat die traditioneel bij de Haqqanis in Kabul lagen, waardoor zijn grip verder is verstevigd", zegt Pearl Pandya, senior Afghanistan analist bij de Amerikaanse onderzoeksgroep ACLED. "Niets wijst erop dat er gewelddadige confrontaties zijn binnen verschillende fracties van de Taliban."

Op geen enkele manier is er daarom reden om aan te nemen dat de opnames een teken zijn van interne scheurtjes die het regime uiteindelijk ten val kunnen brengen.

Goedemorgen! De EU-ambassadeurs komen vandaag bijeen voor een spoedvergadering over de importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. En in de Marokkaanse hoofdstad Rabat wordt de finale van de Africa Cup gespeeld. Gastland Marokko neemt het op tegen Senegal.

Eerst het weer: In het noorden nog lage bewolking, verder vandaag veel zon. Lokaal is kans op mist. Daar wordt het 2 tot 4 graden. In de rest van het land 5 tot lokaal 10 graden.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe Amerikaanse importheffingen ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. President Trump stelt een extra heffing van 10 procent in voor goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Het gaat om landen die militairen naar Groenland stuurt.

Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Trump noemt de missie een gevaar voor de veiligheid in het Arctisch gebied, maar Von der Leyen wijst erop dat de Deense oefening juist is bedoeld om de veiligheid in de regio te versterken.

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen met een wetsvoorstel blokkeren. Fractieleider Schumer stelt in een verklaring dat de heffingen slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de band met Europa. Ook verschillende Republikeinen hebben kritiek op de plannen van Trump.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Voor de kust van Noord-Holland is gisteren een beloega gezien. Het is voor het eerst in 60 jaar dat deze witte dolfijn Nederland aandoet. Hun leefgebied ligt in het noorden. Normaal gesproken laten ze zich niet ten zuiden van Noorwegen zien.

Fijne dag!

Self-hosting a few services on one’s own hardware is a great way to wrest some control over your online presence while learning a lot about computers, software, and networking. A …read more

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen van Trump blokkeren. Dat heeft Chuck Schumer, de fractieleider van de Democraten in de Senaat, laten weten in een verklaring.

Trump wil een extra heffing van 10 procent voor goederen uit NAVO-landen die militairen naar Groenland sturen. Daaronder is ook Nederland. Hij dreigt die heffingen te verhogen naar 25 procent als het niet lukt voor juni een deal te sluiten voor een "complete en volledige" aankoop van Groenland.

Schumer schrijft in de verklaring dat ze met een wetsvoorstel willen voorkomen dat de nieuwe importheffingen worden ingevoerd. Volgens de Democratische fractieleider zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa", en kan met nieuwe wetgeving worden voorkomen dat ze verdere schade aanrichten.

"Het is ongelooflijk dat hij deze dwaasheid nog wil verergeren door tarieven op te leggen aan onze meest naaste bondgenoten, om zijn onrealistische streven om Groenland over te nemen te verwezenlijken", aldus Schumer.

Ook Republikeinen kritisch

De Democraten zijn weliswaar in de minderheid in de Senaat, maar ook Republikeinen hebben zich kritisch uitgelaten over de heffingen, dus Schumer hoopt het voorstel met Republikeinse steun toch door de senaat te krijgen.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien."

Ook de Republikeinse senator Lisa Murkowski uit kritiek. De heffingen zijn volgens haar een grote fout die "onze belangrijkste Europese bondgenoten verder wegduwen" terwijl de heffingen "niets doen voor de Amerikaanse nationale veiligheid".

Felle kritiek

Het heffingenplan van Trump stuit in Europa op felle kritiek. EU-Commissievoorzitter Von der Leyen zei eerder dat de heffingen de banden tussen de EU en de VS ondermijnen. Ze zei dat de Deense oefening vooraf is afgestemd met de VS en juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Ook Macron reageerde verontwaardigd. Hij sprak van "onacceptabele handelstarieven. De Britse premier Starmer noemde de plannen "helemaal verkeerd".

Manfred Weber, de leider van de grootste fractie in het Europees Parlement, zei dat het parlement een verdrag tussen de EU en de VS waarin de eerder afgesproken heffingen zijn vastgelegd niet zal goedkeuren, "gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland".

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend militairen te sturen. Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de heffingen.

De raket die mogelijk komende maand voor het eerst in 53 jaar mensen naar de maan moet brengen is aangekomen op het lanceerplatform. Het 98 meter hoge gevaarte deed bijna 12 uur over de reis van zes kilometer vanaf het assemblagegebouw over het terrein van Kennedy Space Center in Florida.

De tocht bovenop een crawler, een mobiel platform op rupsbanden, was zaterdag om 13.00 uur Nederlandse tijd begonnen en verliep zonder problemen. Met 1,3 kilometer per uur rolde de raket naar lanceerplatform 39B, van waar de maanreis van vier astronauten van start gaat. De lancering is op zijn vroegst op 6 februari, maar kan worden uitgesteld.

Dress rehearsal

De komende dagen gaan NASA-ingenieurs en technici het Space Launch System (SLS), zoals de raket heet, voorbereiden op een repetitie van de lancering. Bij die dress rehearsal, uiterlijk op 2 februari, wordt de raket volgetankt en wordt het aftellen met alle checks doorgenomen.

Mogelijk zijn er nog meer repetities nodig, meldt NASA op zijn website. Als blijkt dat het SLS nog gebreken vertoont en niet klaar is voor de vlucht, is het zelfs mogelijk dat de raket weer wordt teruggerold naar het assemblagegebouw.

De tiendaagse Artemis II-missie zal vier astronauten om de maan heen sturen in de Orion-capsule. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, de missie waarbij voor het eerst sinds het Apollo-tijdperk in de jaren 60 en 70 weer mensen zullen landen op de maan.

Part of any self-respecting Smart Home, smart relays are useful for switching and monitoring loads that do not plug into an outlet. This also makes them a lot more integrated, …read more

In Berlijn zijn tientallen mensen gewond geraakt bij confrontaties tussen voetbalsupporters en de politie. Dat gebeurde voorafgaand aan de wedstrijd tussen Hertha en Schalke 04.

De politie spreekt van massaal supportersgeweld waarbij 21 agenten en 31 voetbalfans gewond raakten. Er werden meerdere arrestaties verricht voor belediging, zware mishandeling en ernstige verstoring van de openbare orde.

Agenten werden beledigd door gemaskerde supporters en bekogeld met hekken en stompe voorwerpen, schrijft de politie op X. Vanwege het geweld was het volgens de politie noodzakelijk pepperspray te gebruiken.

De politie heeft een onderzoek ingesteld naar het geweld en bestudeert de beelden. "Geweld hoort niet thuis in de fancultuur en een stadion met duizenden voetbalfans is geen vrijplaats voor fanatiek geweld", schrijft het Berlijnse korps.

'Spiraal van escalatie'

De supportersvereniging van Hertha legt de schuld juist bij de politie en spreekt van agressief politieoptreden. "Het trieste hoogtepunt van een spiraal van escalatie en provocatie door de politie in het Olympisch Stadion." Die confrontaties zijn volgens de fanclub al een half jaar aan de gang.

Al voor de wedstrijd publiceerde de supportersvereniging een bericht met kritiek op de politie. De groep is vooral kwaad over "buitensporige huiszoekingen" bij supporters. Die zijn enkele dagen geleden gedaan bij supporters van Hertha.

Bij een Amerikaanse luchtaanval is afgelopen vrijdag in Noordwest-Syrië een aan al-Qaida gelieerde leider gedood die betrokken was bij de aanval op Amerikaanse militairen in december. Dat heeft het leger bekendgemaakt.

Bilal Hasan al-Jasim had volgens U.S. Central Command een leidende rol en zou "directe banden" hebben gehad met een lid van Islamitische Staat dat op 13 december twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse tolk ombracht bij een aanval in Syrië. Drie andere militairen raakten bij die aanval gewond.

Vastberadenheid

Al-Jasim was "een ervaren terroristenleider", zegt het leger. "De dood van een terrorist die betrokken was bij de dood van drie Amerikanen toont onze vastberadenheid om achter terroristen aan te gaan die onze troepen aanvallen", aldus admiraal Brad Cooper, hoofd van U.S. Central Command.

Ook minister Hegseth van Defensie reageerde op de actie. "We vergeten nooit en geven nooit op", schreef hij op X.

President Trump had na de aanval op de Amerikanen in december gezegd dat er "heel serieuze vergelding" zou volgen. De Amerikaanse vergeldingsaanval waarbij Al-Jasim werd gedood was de derde sinds de aanval in december.

There’s a famous book that starts: “It is a truth universally acknowledged that a man in possession of a good e-ink display, must be in want of a weather station.” …read more

Voor de tweede keer in een week is brand uitgebroken op de afvalstortplaats van Bonaire. Hoewel Den Haag al betrokken is bij oplossingen, groeit onder bewoners de roep om sneller en dwingender ingrijpen vanuit het Rijk.

Gitzwarte rook trekt opnieuw over woonwijken bij Lagun. Bewoners hebben hun huizen verlaten zoals ze bij eerdere branden ook deden. De brandweer laat het vuur deels uitbranden, maar probeert de brand wel af te dekken.

Dat de afvalverwerking op Bonaire al jaren problematisch is, weet vrijwel iedereen op het eiland. De frustratie zit volgens bewoners vooral in het tempo: er wordt al lang gesproken over oplossingen, maar de situatie verandert nauwelijks.

Bewoners: dit is geen lokale crisis meer

Volgens stichting Pro Lagun is de grens bereikt. De stichting vindt dat het afvalprobleem te groot is om dat nog langer door het eilandbestuur alleen te laten oplossen. Den Haag moet volgens Pro Lagun het dossier overnemen.

"Dit kun je niet overlaten aan een dorp als Bonaire", zegt Jan Verbeek van de stichting. "Als dit op een van de Waddeneilanden zou gebeuren, was er allang ingegrepen."

Bewoners pleiten voor een noodscenario. Hun voorstel is om afval tijdelijk af te voeren naar Nederland, waar het verder kan worden gesorteerd en verwerkt. Dat is duur en ingewikkeld, erkennen ze, maar volgens hen onvermijdelijk. "Niemand wil ongesorteerd afval hebben", zegt Verbeek. "Maar desperate times ask for desperate measures."

Tegelijk willen bewoners dat Bonaire meteen begint met afvalscheiding aan de bron. Door groente-, fruit- en tuinafval en bouwpuin apart te verwerken, kan een deel lokaal worden hergebruikt en hoeft minder afval te worden afgevoerd. Doorgaan met storten, waarschuwen zij, leidt op termijn alleen tot hogere kosten door branden, gezondheidsrisico's en milieuschade.

'Alternatief systeem nodig'

Het eilandbestuur ziet de urgentie, maar kiest een andere route. Gedeputeerde Clark Abraham, verantwoordelijk voor milieu en afvalverwerking, benadrukt dat stoppen met storten alleen kan als er eerst een alternatief systeem is.

Volgens Abraham werkt het bestuur aan afvalscheiding, sortering en nieuwe vormen van verwerking, mogelijk ook buiten het eiland of in regionaal verband. Het doel is om uiterlijk in 2028 te stoppen met storten. Tot die tijd blijft het risico op incidenten bestaan.

"Zolang we afval blijven storten, blijven dit soort situaties voorkomen", zegt Abraham. "Er is geen stortplaats in de wereld waar nooit brand uitbreekt."

Het bestuur benadrukt dat er intussen al stappen worden gezet, maar erkent dat die maatregelen geen branden voorkomen zolang storten doorgaat en dat een alternatieve locatie met een sorteer- en verwerkingscentrum de enige structurele oplossing is.

Volgens het bestuur ligt de focus daarom op beheersing: branden zo snel mogelijk onder controle krijgen en de overlast voor omwonenden beperken, terwijl tegelijk wordt gewerkt aan die structurele oplossing.

Juridische ondergrens volgens bewoners

Volgens Jan Verbeek van Pro Lagun moet de overheid ook kijken naar de veiligheid van omwonenden als structurele oplossingen uitblijven. "Als de stortplaats niet kan sluiten, dan moeten bewoners worden weggehaald", zegt hij.

Verbeek verwijst naar het College voor de Rechten van de Mens, dat eerder vaststelde dat omwonenden te maken hebben met een onveilige leefomgeving.

De tegenstelling tussen de standpunten van de bewoners en het lokale bestuur zit niet in de analyse van het probleem, maar in het tempo en de manier waarop wordt ingegrepen. Het Rijk is al betrokken via afspraken, financiering en ondersteuning, maar volgens bewoners gaat dat te langzaam en blijft de uitvoering te veel bij het eiland liggen.

Waar het eilandsbestuur en Den Haag inzetten op een meerjarig traject richting 2028, vinden bewoners dat de situatie vraagt om directer en dwingender optreden vanuit Nederland. Zij zien afval als een onvermijdelijke kostenpost en waarschuwen dat uitstel uiteindelijk duurder uitpakt.

Zangduo Suzan & Freek heeft de Popprijs van 2025 gewonnen. De artiesten kregen de prijs uitgereikt op het festival Eurosonic Noorderslag in Groningen.

Volgens de jury drukte niemand het afgelopen jaar een grotere stempel op de Nederlandse popmuziek dan Suzan & Freek. In een jaar dat hun eigen leven "een gitzwarte wending kreeg" bleven ze in verbinding staan met hun fans, aldus de jury. "Suzan & Freek verenigen mensen in een tijd van polarisatie. Daarmee brengen ze iets in de samenleving teweeg dat verder gaat dan alleen popmuziek en hits."

Het duo, dat sinds 2023 is getrouwd, bestaat uit Freek Rikkerink en Suzan Stortelder. Ze leerden elkaar kennen op de middelbare school in Groenlo en brachten onder meer covers van bekende nummers uit op sociale media. In 2018 volgde de doorbraak met het eigen nummer Als Het Avond Is. Sindsdien scoorden ze meer hits, zoals Blauwe Dag (2019), De Overkant (met Snelle) in 2020, Honderd Keer in 2022 en Vas-y (met Claude) in 2023.

Ook deed het tweetal mee aan het programma Beste Zangers in 2020 en zijn ze sinds dit jaar te zien als coaches in The Voice of Holland.

Longkanker

Vorig jaar mei maakte het duo bekend dat Rikkerink uitgezaaide longkanker heeft en dat er geen kans is op genezing. Drie optredens in de Ziggo Dome in Amsterdam werden afgelast. Rikkerink begon met levensverlengende medicijnen en in juni keerde het tweetal terug op het podium. Later volgde ook weer nieuwe muziek. In mei van dit jaar staat een concertreeks gepland in het GelreDome.

Het nummer Lichtje Branden was vorige maand de hoogste nieuwe binnenkomer in de Radio 2 Top 2000 en Suzan & Freek stonden in totaal met vijftien nummers in de lijst. Het jaar ervoor waren dat er zes.

Emotionele avond

Op het podium in Groningen zei Rikkerink met zijn vrouw aan zijn zijde dat het een emotionele avond was voor het duo. "Niet in de laatste plaats omdat dit na zeven weken ons allereerste uitje is als kersverse ouders."

Hij bedankte producers, collega-artiesten en fans voor hun bijdragen en steun, vooral in het laatste jaar. "Het is voor ons een ongelooflijke eer om hier vanavond de Popprijs in ontvangst te mogen nemen, omdat we weten wat de betekenis ervan is, maar ook omdat het ons om veel meer gaat dan het winnen van de Popprijs", benadrukte hij. "Wij hebben het geluk gehad dat er de afgelopen tien jaar mensen zijn geweest die in ons hebben geloofd."

Suzan & Freek volgen Roxy Dekker op, die de Popprijs vorig jaar won. Onder de eerdere winnaars zijn Herman Brood (1989), 2 Unlimited (1994), Anouk (2001), Spinvis (2006), De Jeugd van Tegenwoordig (2011) en Martin Garrix (2016).

Press brakes are invaluable tools when working with sheet metal, but along with their almost infinite versatility comes a dizzying number of press brake types. After starting with an old-school, …read more

De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schrijft op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel

Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'

Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent onacceptabel. Hij staat volledig achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

'Scheuring NAVO voorkomen'

Nieuwe Amerikaanse heffingen kunnen gevolgen hebben voor het handelsverdrag dat de EU met de VS heeft gesloten, waarschuwt Manfred Weber. Hij is leider van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, dat het handelsverdrag nog moet goedkeuren.

"De EVP is voorstander van het handelsakkoord tussen de EU en de VS, maar gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring in dit stadium niet mogelijk", schrijft Weber op sociale media.

Ook in Nederland is er gereageerd. Commandant der Strijdkrachten Eichelsheim zegt dat moet worden voorkomen dat er scheuring ontstaat in de NAVO door spanningen tussen de VS en Europa. "Dat speelt Poetin in de kaart" en andere landen zouden kunnen denken dat de NAVO zwakker wordt, zei Eichelsheim in Nieuwsuur. "Dat is het slechtste scenario dat je kunt bedenken."

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.