Aggregator

Weggebruikers ten zuiden van Utrecht hebben al de hele dag te maken met vertragingen. Door werkzaamheden is de A2 tussen knooppunt Everdingen en knooppunt Oudenrijn dicht in de richting van Utrecht. En een ongeluk op de A27 in de richting van Utrecht leidde tot enorme vertraging, meldt RTV Utrecht.

Rijkswaterstaat roept weggebruikers op zich echt te houden aan de omleidingsroute die is ingesteld, via de A27 en de A12. Blijf op de snelweg en kies niet voor een route binnendoor, is het verzoek.

Door de afsluiting van de A2 ontstonden lange rijen bij verschillende pontjes in de regio. Wachttijden liepen volgens getuigen op tot meer dan een uur.

Op lokale wegen in onder meer Vianen en Hagestein staat het al de hele dag vast, doordat het op de officiële omleidingsroute erg druk is.

De situatie werd nog verergerd door een ongeluk rond 14.45 uur op de omleidingsroute, de A27. Inmiddels is de weg weer vrij, maar er is nog altijd veel vertraging. Op het hoogtepunt liep de vertraging op tot meer dan een uur.

Samenloop van omstandigheden

"Het waren natuurlijk twee samenlopende omstandigheden", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. "Enerzijds de werkzaamheden, anderzijds het grote ongeluk. Daar is eigenlijk niet zo heel veel aan te doen." De wegbeheerder communiceert, ook via borden dat mensen de omleidingsroute moeten volgen.

Verkeersregelaars worden in ieder geval niet ingezet, dat zou geen zin hebben. "Als je vaststaat, sta je vast. Dat is heel vervelend, maar daar is niets aan te doen", aldus de woordvoerder. "De hinder voor wat betreft het ongeluk is inmiddels opgelost. We vermoeden dat de vertraging zal afnemen."

De afsluiting van de A2 tussen knooppunt Everdingen en knooppunt Oudenrijn maakt deel uit van groot onderhoud, waarbij het asfalt wordt vervangen en werkzaamheden aan viaducten en bruggen worden uitgevoerd. Dit deel van de A2 gaat zes weekenden dicht.

For once, we can avoid debating in the comments what constitutes a “cyberdeck”, because [LCLDIY] does not refer to his cyberpunk masterpiece as such — he calls it a laptop. …read more

Een containerschip is aan het eind van de middag tegen een spoorbrug bij Gouda gevaren. Daarom werd het treinverkeer stilgelegd.

ProRail zegt dat het aangifte doet tegen de schipper. "Het schip mag de brug niet raken", zegt een woordvoerder. Hij wijst erop dat het schip te hoog was.

De schade aan de Hoge Gouwespoorburg valt mee. Kort na 19.00 uur zei de woordvoerder dat het treinverkeer langzaam wordt hervat.

Voor zover bekend raakte er niemand gewond.

In Amerikaanse media wordt al de vergelijking getrokken met de Iraanse gijzeling in 1979 van Amerikaans ambassadepersoneel, die uiteindelijk 444 dagen zou duren. Nu gaat het niet om tientallen Amerikanen maar om één: de co-piloot van het gevechtsvliegtuig dat gisteren werd neergehaald boven het zuidwesten van Iran.

Van een gijzeling is bovendien, voor zover bekend, nog geen sprake. Maar om dit scenario te voorkomen, zet de VS alles op alles om de Amerikaan te vinden; voor Washington zou het pijnlijk zijn als Iran erin slaagt een Amerikaanse vlieger gevangen te nemen. En dus is ook Iran er veel aan gelegen de Amerikaan te vinden; het zou een uitgelezen mogelijkheid bieden voor een propagandastunt.

Saillant is dat president Trump in de dagen voor het neerschieten van het toestel claimde dat Iran geen noemenswaardige luchtafweer meer had, en dat hun radarsystemen eveneens "honderd procent vernietigd" waren.

Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies en zelf oud-vlieger, tekent daarbij aan dat veel nog onduidelijk is. Bijvoorbeeld hoe het gevechtsvliegtuig is neergeschoten. "Het kan dat ze in de veronderstelling waren dat er luchtoverwicht was, dat ze laag zijn gaan vliegen, op zoek naar doelen. Dan kom je in het bereik van een andere type luchtafweer, luchtafweerkanonnen dan wel raketten die je vanaf de schouder kunt afvuren."

Feit is dat de piloot van het gevechtsvliegtuig zijn schietstoel heeft gebruikt en dat de Amerikanen hem met veel moeite hebben weten te redden. Bij de reddingsmissie zou een Black Hawk-helikopter zijn beschoten en geraakt. Ook stortte rond dezelfde tijd een ander Amerikaans gevechtsvliegtuig, een A-10 Warthog, neer. Ook deze piloot gebruikte zijn schietstoel en werd gered.

De co-pilootvan de F-15E, die de wapensystemen bediende, zou net als de piloot de schietstoel hebben gebruikt, volgens Amerikaanse functionarissen. Of er daarna nog contact is geweest, is niet bekend.

Concessies afdwingen

Hamidreza Azizi, Iran-expert verbonden aan het Duitse onderzoeksinstituut SWP, zegt tegen The New York Times dat Iran twee routes kan volgen als het de Amerikaan levend in handen krijgt. Een ervan is dat ze het stil houden en achter de schermen onderhandelingen voeren met Washington om concessies af te dwingen.

Azizi acht het waarschijnlijker dat ze er een grote show van maken en de vlieger voor de camera brengen. "Ze zullen de beelden als een overwinning willen uitbuiten en Trump willen vernederen."

Ook Osinga wijst erop dat een Amerikaanse vlieger in Iraanse handen ideaal propagandamateriaal is. "Dat kan politiek en militair strategische repercussies krijgen."

Oorlogsrecht

Osinga herinnert zich dat in 1991 in de Golfoorlog meerdere Amerikaanse en Britse vliegtuigen werden neergehaald. "Piloten werden gevangengenomen door Irak en voor de tv gezet. Ze moesten teksten opdreunen, in de hoop dat Washington de oorlog zou staken. Dat heeft geen effect gehad, maar dat is nu ook de angst in Washington - dat Iran de vlieger voor de camera zet en er propagandamateriaal van maakt."

Anderen vrezen dat Iran de Amerikaanse vlieger zou kunnen martelen, zoals de islamitische terreurgroep IS deed met Jordaanse vliegers, zegt Osinga. Een ander scenario is precies omgekeerd, zegt de hoogleraar. "Misschien laten ze juist zien dat Iran zich houdt aan het oorlogsrecht en zullen ze de vlieger keurig behandelen."

"Dat staat dan in schril contrast met de uitingen van minister Hegseth, die heeft gezegd dat de VS geen genade zal tonen, of woorden van dergelijke strekking. Voor veel analisten zijn die woorden een indicatie dat hij voorbij het oorlogsrecht wil gaan. Hij heeft ook gezegd dat ze zich niet aan stupid rules of engagement gaan houden. Als Iran zich daar wel aan houdt, kunnen ze dat gebruiken als contrast, dat zou voor het Witte Huis pijnlijk zijn."

In Afghanistan zijn de afgelopen tien dagen 77 mensen om het leven gekomen en 137 gewond geraakt door extreem weer. Het land wordt geteisterd door hevige regenval, met grootschalige overstromingen, aardverschuivingen en blikseminslagen tot gevolg.

Volgens de Afghaanse rampenbestrijdingsdienst zijn 1800 huizen verwoest en nog eens bijna 2700 woningen beschadigd.

Daarnaast zijn door het extreme weer bedrijven, landbouwgrond, waterputten en irrigatiekanalen beschadigd.

Snelweg dicht

Ook werd 337 kilometer aan wegen verwoest, waaronder de snelweg van Kabul naar Jalalabad, de belangrijkste route tussen de hoofdstad en de Pakistaanse grens en de oostelijke provincies van Afghanistan.

De Salangapas door het Hindu-Kush gebergte, die Kabul verbindt met noordelijke steden als Kunduz en Mazar-e-Sharif, is vanwege overstromingen eveneens afgesloten.

De komende dagen wordt meer regen voorspeld in het hele land. De autoriteiten waarschuwen de bevolking om uit de buurt van rivieroevers en overstromingsgevoelige gebieden te blijven.

Aardbeving

In het noordoosten van Afghanistan eiste een aardbeving met een kracht van 5,8 twaalf levens. De aardbeving in het district Yamgan, die ook te voelen was in Kabul, verwoestte minstens vijf huizen. 33 andere woningen raakten beschadigd.

In Afghanistan komen de Arabische, Indiase en Euraziatische tektonische platen samen, waardoor er regelmatig aardbevingen zijn. In september werd het land getroffen door een verwoestende aardbeving, waarbij zeker 2000 mensen omkwamen.

In de Franse stad Saint-Denis zijn duizenden mensen op de been bij het stadhuis om te demonstreren tegen racisme. Aanleiding voor het protest zijn herhaalde racistische uitlatingen tegen de burgemeester van de stad.

Bally Bagayoko werd in maart gekozen tot burgemeester van de voorstad van Parijs. De zwarte burgemeester is kind van twee ouders uit Mali en is lid van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI). Hij had tot het protest opgeroepen omdat hij sinds zijn aantreden geregeld racistisch wordt bejegend.

Zo werd in het televisieprogramma van de nieuwszender CNews het gedrag van Bagayoko vergeleken met dat van een mensaap. Een dag daarna werd het gedrag van de burgemeester door een gast van het programma gelijkgesteld met dat van een leider van een primitieve stam, "waar het dominante mannetje alle besluiten neemt".

De Franse zender is vergelijkbaar met het Amerikaanse Fox News, waar vaak gasten aanschuiven met (radicaal-)rechtse ideeën en uitspraken. CNews beweert dat er geen racistische opmerkingen zijn gemaakt in het programma en dat de omstreden fragmenten uit de bewuste uitzending zijn "ingekort en uit de context gehaald".

Het Franse Openbaar Ministerie heeft besloten een onderzoek naar de uitlatingen in het televisieprogramma te starten. Ook onderzoekt justitie online-haatberichten over de burgemeester.

Minister van Binnenlandse Zaken Nuñez liet weten dat hij geschokt is over de opmerkingen in het televisieprogramma. Ook cultuurminister Pégard toonde zich ontzet. "Vrijheid van meningsuiting mag niet tegen de regels van de rechtsstaat ingaan", zei ze.

Racistische telefoontjes

Het raadshuis van Saint-Denis wordt dagelijks een aantal keer gebeld met de vraag of "dit het gemeentehuis van apen is", meldde nieuwszender France Info. Ook bellen mensen met de vraag "of het gemeentehuis van zwarten en Arabieren is". Die telefoontjes lijken het gevolg van een uit verband getrokken uitspraak van de burgemeester.

Hij had na zijn verkiezing in een interview gezegd dat Saint-Denis "de stad van koningen en het levende volk is". Deze uitspraak werd verdraaid in rechtse kringen. Zo werd beweerd dat hij had gezegd "stad van de zwarte personen", in plaats van "stad van de koningen".

'Racisme steeds normaler'

Correspondent Saskia Houttuin sprak bij het antiracismeprotest in Saint-Denis verschillende demonstranten, onder wie Sophie Tayaya. De 30-jarige nucleair ingenieur "ziet dat er een klimaat is in Frankrijk dat steeds racistischer wordt". Volgens haar worden mensen zoals burgemeester Bagayoko in landelijke media aangevallen vanwege hun huidskleur, in plaats van hun ideeën.

"Het gaat bergafwaarts", zegt Tayaya. Ze vindt dat "we niet passief moeten zijn, maar juist moeten laten zien dat we er zijn."

Ook Chaitanya Thayalan ziet racisme steeds "normaler" worden. Hij vindt dat deze ontwikkeling gestopt moet worden. De 16-jarige is vanuit een andere voorstad van Parijs naar het protest gekomen. "We willen een front vormen in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2027", zegt Thayalan. "Wij jongeren zijn de toekomst, dus wij moeten vooraan staan om die strijd te voeren."

Bagayoko hield zelf een toespraak op de demonstratie. "We gaan de strijd tegen racisme winnen", zei hij, waarop mensen "resistance" (verzet) begonnen te roepen. "Wij zijn het Frankrijk van verzet, we moeten ons niet laten weerhouden door angst", vervolgde de burgemeester van Saint-Denis.

De eerste trein vanochtend tussen Raalte en Nijverdal is niet lang na vertrek op een boom gereden. De machinist en de dertien passagiers bleven ongedeerd. De trein raakte zo zwaar beschadigd dat hij moest worden weggesleept.

ProRail verwacht nog tot eind van de middag bezig te zijn met herstel van de bovenleiding.

Het ongeluk vond plaats om 07.15 uur vanochtend, meldt RTV Oost. Ter hoogte van Mariënheem botste de Blauwnet-trein op de boom die door onbekende oorzaak op het spoor terecht was gekomen. De boom sloeg op de voorruit, die vernield werd. Ook het plaatwerk van de trein raakte beschadigd.

Stroomafnemer afgebroken

Door de klap sloeg de pantograaf, de stroomafnemer op het dak, van de trein. De bovenleiding kwam over een flink aantal meters los te hangen.

"De trein hebben we inmiddels weggesleept", laat ProRail weten. "Maar de bovenleiding vervangen, dat is veel meer werk. Daar worden speciale mensen en speciale apparatuur voor aangevoerd. Daar zijn we naar verwachting wel tot 17.00 uur vanmiddag mee bezig. Pas daarna kunnen er weer treinen rijden op het traject."

De woordvoerder van ProRail sluit opzet bij het ongeluk uit. "Het ging om een oude boom aan de slootkant. Vermoedelijk is die vannacht omgewaaid."

In de zuidoostelijke Oekraïense regio Dnipro zijn minstens vijf mensen gedood bij een Russische aanval met meerdere drones. Bij de aanval op de stad Nikopol kwamen drie vrouwen en twee mannen om het leven.

Volgens gouverneur Oleksandr Hanzja raakten daarnaast 22 mensen gewond, onder wie een 14-jarig meisje. Haar toestand is kritiek, net als die van twee mannen van 28 en 72 jaar, zegt Hanzja op Telegram.

Nikopol is een Oekraïense havenstad aan de Dnjepr-rivier die een natuurlijke frontlinie vormt in de oorlog. Daardoor heeft de regio regelmatig te maken met Russisch artillerievuur en droneaanvallen.

In Soemy, niet ver van de Russische grens, raakten zeker 11 mensen gewond. In totaal werden er vannacht volgens de Oekraïense luchtmacht 286 drones door de Russen afgevuurd, waarvan het merendeel werd neergehaald.

Massale aanval overdag

Ook gisteren werd Oekraïne bestookt met drones en raketten die niet alleen 's nachts, maar ook overdag neerkwamen. Dat is vrij ongebruikelijk. Minister Sybiha van Buitenlandse Zaken sprak van bijna 500 Russische drones, alleen al overdag.

Die raakten huizen en andere gebouwen in onder meer de regio's Zjytomyr, Kyiv en Sumy. Zeker vier mensen werden gedood en meer dan 30 raakten gewond. De aanvallen werden door de Oekraïense president Zelensky al een "Paas-escalatie" genoemd.

Zelensky sprak gisteren met de paus, zei hij. "Op het moment van ons gesprek viel Rusland Oekraïne opnieuw aan. Dit is het antwoord van Rusland op ons voorstel voor een paasbestand. De Russen hebben hun aanvallen simpelweg opgevoerd, Wat stilte in de lucht had moeten zijn, is verworden tot een Paas-escalatie," zei Zelensky.

Ontmoeting Erdogan

Vandaag ontmoet Zelensky de Turkse president Erdogan in Istanbul. Zelensky zegt dat hij het partnerschap tussen Turkije en Oekraïne wil versterken. "Zodat we de levens van mensen daadwerkelijk kunnen beschermen, de stabiliteit kunnen bevorderen en de veiligheid in ons Europa en het Midden-Oosten kunnen garanderen. Gezamenlijke inspanningen leveren altijd de beste resultaten op", aldus de Oekraïense president.

Vorige maand zei Zelensky zijn beste experts naar het Midden-Oosten te sturen, om te helpen bij het neerhalen van drones.

Vorige week bezocht Zelensky meerdere landen in de Golfregio. Daar sloot hij akkoorden met Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten om samen te werken op het gebied van defensie en veiligheid.

In een parkeergarage aan de rand van het centrum van Roermond is voor meer dan 100.000 euro gefraudeerd. Door een technische fout konden uitrijkaarten veel vaker dan één keer worden gescand.

Meer dan duizend automobilisten maakten meermaals gebruik van dezelfde uitrijkaart, blijkt uit onderzoek van de gemeente. Eén automobilist deed dat 455 keer, meldt L1 Nieuws.

De fout werd in augustus vorig jaar ontdekt door de gemeente. Die schakelde daarop een gespecialiseerd bureau in dat de fraude door de automobilisten in kaart bracht. "Het betekent dat zij een keer een uitrijkaart hebben aangeschaft en vervolgens meerdere keren deze zelfde uitrijkaart hebben gebruikt", laat de gemeente weten.

Medewerkers gemeente

Uit het onderzoek blijkt dat ook gemeentemedewerkers van het Stadskantoor misbruik hebben gemaakt van de uitrijkaarten. Daarnaar loopt nog een intern onderzoek.

De gemeente heeft de nu bekende fraudeurs per brief verzocht om de verschuldigde parkeerkosten alsnog te betalen. In totaal zijn 1144 brieven verstuurd, de kosten variëren van 6,50 euro tot maar liefst 1027 euro. In totaal gaat het in de gecontroleerde periode om 106.000 euro aan misgelopen parkeergelden.

Omdat slechts gecontroleerd is vanaf het moment dat de fout werd ontdekt, is het werkelijk misgelopen bedrag voor de gemeente waarschijnlijk veel hoger.

Inmiddels is de mogelijkheid om een uitrijkaart vaker te scannen uitgezet. De uitrijkaarten worden nu bij de slagboom 'ingeslikt'.

There are many events so far in 2026 that could reasonably have been predicted, but perhaps one which couldn’t is a Hackaday scribe in Europe unexpectedly finding herself with a …read more

Politiek commentator Kees Boonman (71) heeft afscheid genomen van het MAX-radioprogramma Nieuwsweekend waarin hij sinds 2018 de Nederlandse en Europese politiek becommentarieerde.

"Het is mooi geweest en meer zou ik er eigenlijk niet over kunnen zeggen, behalve dan dat ik het acht jaar met heel veel plezier heb gedaan", zei Boonman vanochtend in zijn laatste uitzending.

Volgens presentator Pieter van der Wielen was Boonman vaste prik iedere zaterdag als eerste in de studio aanwezig "met een enorme stapel kranten en meters aan papieren met aantekeningen".

'Wat moet ik vinden?'

"Ik zal de namen niet noemen, ik kan de namen niet noemen, maar ik heb heel veel mensen altijd in de dagen voorafgaand aan de zaterdag opgebeld. En sommigen alleen maar met de vraag: wat moet ik vinden?", verklaarde Boonman zijn vele aantekeningen.

"Sommigen vonden dat heel fijn, want dan konden ze breeduit hun eigen analyse geven en daar heb ik altijd mijn voordeel mee gedaan. Eerlijk, gebalanceerd en onpartijdig, maar wel met hier en daar het leggen van een noodzakelijk accent", aldus Boonman.

Volgens presentator Mieke van der Weij bleef Boonman soms wel iets te lang aan het woord in het radioprogramma: "Je zag dan soms in mijn ogen: ik moet nu afronden, maar daar kon ik dan ook niks aan doen. De tijd tikte weg."

Rutte over Boonman

Oud-premier Rutte noemde Boonman in een opgenomen bijdrage "echt een vast ankerpunt voor je naar de supermarkt of de bakker gaat". Volgens Rutte was Boonman kritisch, maar zonder dat daar cynisme inzat. "Het neigt ernaar, maar het is 't niet en dat maakt hem ook zo op een prettige manier ongrijpbaar."

In zijn huidige functie als NAVO-chef kwam hij Boonman niet meer zo vaak tegen "en nu gaat dat al waarschijnlijk helemaal niet meer gebeuren". "Kijken wat hij gaat doen. Ik hoop dat hij nog lang leeft en dat hij toch blijft opduiken."

Vrije zaterdagmorgen

Als dat gebeurt zal het vast niet op een zaterdagochtend zijn. Eerder liet Boonman al weten wel zin te hebben in een vrije zaterdagmorgen. "De afgelopen twintig jaar bevind ik me op zaterdag in een radiostudio, zoals eerst bij het TROS-programma Kamerbreed en nu al jaren bij Nieuwsweekend. Met heel veel plezier. Maar nu ga ik andere dingen doen die minder verplichtend zijn."

Kees Boonman blijft wel te gast bij het middagprogramma op tv Tijd voor MAX om daar de politiek te duiden.

Eerder was Boonman onder meer politiek verslaggever voor het NOS Journaal, hoofdredacteur van het actualiteitenprogramma Netwerk en hij presenteerde ruim tien jaar lang het radioprogramma TROS Kamerbreed.

Morgen is Boonman een uur lang te gast in De Perstribune, van 12.00 tot 13.00 uur op NPO Radio 1.

Politieagenten die de Londense burgemeester Sadiq Khan beveiligden, hebben een tas met vuurwapens achtergelaten op straat bij zijn huis in Zuid-Londen. De tas met een machinegeweer, een Glock-pistool en een taser, werd ontdekt door een passant.

De vinder was een zwangere vrouw, die de tas nieuwsgierig een schop gaf om te zien wat erin zat. Toen ze merkte dat de tas zwaar was, schrok ze en riep ze haar partner. Die opende de tas en ontdekte de wapens, waarna hij de politie belde.

"Gelukkig is er geen wapen afgegaan", zegt vinder Jordan Griffiths tegen de tabloid The Sun. "Anders zouden mijn vriendin en onze baby die volgende maand geboren wordt misschien wel doodgeschoten zijn."

Beveiligers geschorst

De politie heeft de wapens meegenomen. Een woordvoerder van de Londense politie bevestigt dat de tas was achtergelaten door agenten die de burgemeester beveiligden. De vijf betrokken agenten zijn geschorst. Het is onduidelijk waarom ze de wapens in de tas hadden gestopt en buiten de woning hadden laten liggen.

"Ik vroeg de politie of er misschien een beloning was voor het vinden van de wapens", vertelt Griffiths. "Toen zei een van hen: 'We geven je wel een zak snoep.'" De politie benadrukt dat het incident wordt onderzocht en dat de betrokken agenten disciplinair zullen worden aangepakt als dat nodig is.

De Londense burgemeester Khan ontvangt al jaren veel dreigementen. Daarom wordt hij 24 uur per dag beveiligd. Hij zei in 2021 bij een bijeenkomst rondom een Labour-partijconferentie dat hij een team van vijftien politieagenten heeft, dat hem "dag en nacht" beschermt. Khan heeft zelf nog niet gereageerd op het incident.

Tijdens menig paaslunch in Duitsland zal dit weekend een ongemakkelijk gespreksonderwerp ter tafel komen. Was opa of die ene oom een nazi? Was het een opportunist die pas in de oorlog lid werd of een overtuigde aanhanger sinds Hitlers beginjaren?

Om die vraag te beantwoorden, moest een familie een aanvraag indienen bij het Bundesarchiv om een lidmaatschapskaart in te zien. Tot nu, want de vrijwel volledige ledenlijst van de NSDAP is online geplaatst door het Amerikaanse nationale archief. Zo'n 15 procent van de volwassen Duitsers was NSDAP-lid, maar daar werd na de oorlog lang niet altijd open over gesproken.

Het ledenbestand van de nazipartij bevat 5442 documenten met elk 3000 pagina's met handgeschreven kaarten. Het archief doorpluizen vraagt wat geduld en vaardigheid. De scans zijn bovendien moeilijk leesbaar. Het Duitse medium Die Zeit heeft het mega-archief daarom met behulp van een AI-model uitgelezen en verwerkt tot een zoekmachine.

De publicatie van het archief roept gemengde reacties op in Duitsland. Houdt de "absurde schuldcultuur" dan nooit op, klinkt het online. "Hoelang houden we nakomelingen nog verantwoordelijk?", schrijft een lezer. Ook wordt gevreesd dat de 'nazi-zoekmachine' wordt gebruikt om buren of collega's te controleren.

Anderen zijn juist dankbaar voor de ontdekkingen die ze doen. Zo schrijft Zeit-lezer 'Hermoine' dat ze twee naaste familieleden in het archief aantrof, terwijl beweerd werd dat de familie nazivrij was. "Op je 71ste je perceptie veranderen, is een bittere schok." Gebruiker 'Lenaid' trof zijn vader aan. "Ik kan dit nog niet helemaal goed verwerken."

Vrijwillig lid geworden

Historici wijzen erop dat de ontdekking van een NSDAP-lidmaatschap slechts het begin van een onderzoek is, niet het einde. Uitgebreider historisch onderzoek is nodig om iemand te kunnen beoordelen.

Niet ieder lid van de NSDAP was een oorlogscrimineel. Een ambtenaar moest lid worden om zijn baan te behouden, terwijl een ander het uit overtuiging deed. Iemand die zich voor Hitlers machtsovername in 1933 bij de partij aansloot moet anders worden beoordeeld dan een jongere die zich in 1945 aansloot.

In het naoorlogse Duitsland hebben veel vermeende meelopers en nazaten verteld dat men gedwongen werd NSDAP-lid te worden of dat onbewust was geworden. Historici zijn echter eensgezind dat niemand werd toegelaten zonder een eigen handtekening.

De oud-directeur van het Duitse Verzetsmuseum, Johannes Tuchel, zegt geen voorbeelden van gedwongen lidmaatschap te kennen. "Het kon gevolgen voor je baan hebben, maar niet leiden tot strafrechtelijke vervolging", zei hij tegen omroep RBB.

Toch niet vernietigd

In nazi-Duitsland werd het ledenbestand zeer nauwkeurig bijgehouden. Ieder lid had een eigen kaart met persoonsgegevens, soms met foto en datum van toetreding. Toen in het voorjaar van 1945 de geallieerde opmars vorderde, groeide het besef dat de ledenlijsten een schat aan belastend materiaal vormden.

Papierfabrikant Hanns Huber uit München kreeg de opdracht het papierwerk te vernietigen. Hij nam de opdracht aan, maar weigerde die uit te voeren. Zo bleef een uniek archief van zo'n 50 ton papier bewaard. De database is niet compleet: geschat wordt dat 10 procent van het totale aantal NSDAP-leden van ruim 10 miljoen verloren is gegaan.

De Amerikanen stelden de documenten veilig en gebruikten het als hulpmiddel om Duitsland te denazificeren. Het lidmaatschap van prominente politici werd veelal door de vingers gezien, om wraak en publieke onrust in het naoorlogse Duitsland te voorkomen.

Alleen historici mochten het archief op verzoek inzien. Duitse privacywetgeving schrijft voor dat iemands nazi- of Stasi-archief pas honderd jaar na iemands geboorte of tien jaar na zijn dood mag worden geopenbaard. Volgens critici heeft Duitsland daarmee daders beschermd.

Geen schuld, wel verantwoordelijkheid

Historici verwachten geen grote onthullingen van de NSDAP-lijsten. Lidmaatschappen van prominente Duitsers zijn al uitgebreid onderzocht. Het gaat nu eerder om onthullingen binnen families. Ook kan de dataset interessant zijn voor statistisch onderzoek, bijvoorbeeld om te onderzoeken in welke beroepsgroepen meer of minder NSDAP-leden waren, evenals lokale verschillen.

Het publiceren van de NSDAP-data is maatschappelijk relevant, schrijft Die Zeit in een begeleidend stuk bij de zoekmachine. Uit onderzoeken zou blijken dat een statistisch te laag percentage van de Duitsers zegt dat hun voorouders nazi-aanhangers waren. Met het openbaren van de ledenlijst is ontkenning, onwetendheid of goedpraten moeilijker geworden.

80 jaar na de Tweede Wereldoorlog draagt de huidige generatie geen schuld, maar wel de verantwoordelijkheid dat de geschiedenis zich niet herhaalt, schrijft hoofdredacteur Christian Staas van de geschiedeniseditie van Die Zeit. Daarom zou iedereen het archief moeten doorzoeken, vindt hij.

"De generatie die het zelf heeft meegemaakt zit niet meer aan tafel", vervolgt Staas. Dat moet het gesprek over het naziverleden tijdens de paasbrunch eenvoudiger maken.

Een afvalverwerker vlak bij Emmen heeft na zijn faillissement enorme hoeveelheden bouw- en sloopafval achtergelaten op het terrein waar het bedrijf werkte. De verhuurders van het terrein proberen een oplossing te vinden.

"Hoeveel afval er ligt? Dat weet ik niet eens precies", zegt Erin Verdam die het terrein verhuurde tegen RTV Drenthe. "Het zijn echt dikke bergen afval. En normaal is dat bij zo'n verwerker mooi gesorteerd, maar hier ligt alles door elkaar. Dat zullen we plukje voor plukje moeten sorteren."

Begin maart werd B&B afvalrecycling failliet verklaard. Het bedrijf huurde sinds 2018 een groot terrein van Verdam en haar man Willem Brink. Op het terrein werd de afgelopen jaren bouw- en sloopafval binnengebracht, gesorteerd en gerecycled. Direct na het faillissement kwam het werk stil te liggen.

Kapotte trampolines

"Dit kwam toch wel als verrassing", aldus Verdam. "Het liep altijd prima. Wel hadden we de afgelopen maanden te maken met een huurachterstand en die is er nog steeds, maar die betalingsachterstand is eigenlijk peanuts ten opzichte van wat er allemaal is achtergelaten op het terrein."

Er liggen grote bulten afval, soms (deels) ingepakt, soms open en bloot. Wat opvalt zijn kapotte trampolines, oude wc-potten en vooral veel schroot, brokken beton en plastic in allerlei soorten en maten.

De verhuurders hebben contact opgenomen met afvalverwerkers in de buurt, in de hoop dat zij kunnen helpen met het afvoeren van de troep.

Ook is er contact met curator Paul van Boven, die het faillissement van B&B afvalrecycling afwerkt. "Op dit moment zijn we bezig om de afvalberg op het terrein te laten slinken", reageert de curator. "Daar verzet onder meer de verhuurder van het terrein in overleg met de gemeente veel werk voor."

Geen doorstart

Over de oorzaak van het faillissement wil de curator niets zeggen. Hij verwacht niet dat het bedrijf een doorstart zal maken.

De gemeente Emmen zegt op de hoogte te zijn van de problemen. "De gemeente heeft hier een rol in, betreffende toezicht en handhaving. Die rol hebben wij opgepakt. Er wordt in overleg met partijen gepoogd een oplossing te vinden", laat een woordvoerder weten.

Verdam probeert optimistisch te blijven. "We hebben er vertrouwen in dat het goedkomt met hulp van de gemeente en de curator", zegt ze. "De vraag is alleen hoe en wanneer." De eigenaar van B&B afvalrecycling is niet bereikbaar voor commentaar.

Dialectrock krijgt een vermelding op de lijst voor immaterieel erfgoed. Dat heeft het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) bekendgemaakt. In het algemeen wordt met dialectrock (of boerenrock) het Nederlands/Belgische muziekgenre bedoeld waarin rockmuziek wordt gecombineerd met teksten in een streektaal of dialect.

Bennie Jolink, zanger en oprichter van de boerenrockband Normaal, reageert 'oerendtrots'. "Uiteraard is het eervol dat iets dat we meer dan vijftig jaar geleden vrij spontaan, maar toch fanatiek zijn begonnen, nu officieel tot ons erfgoed behoort", zegt hij bij Omroep Gelderland. "En mooi dat daarmee ook wordt ingezien dat Normaal toch iets meer was en is dan een succesvol bandje."

De aanvraag voor de officiële vermelding bij het kenniscentrum was ingediend door het Anhangerschap, de fanclub van Normaal.

Vorig jaar vierde de band z'n vijftigste verjaardag en dat was volgens de fanclub een goede reden om Normaal op de lijst te plaatsen. De band wordt gezien als de uitvinder van de dialectrock, heeft al vier generaties fans en speelde een grote rol bij de 'emancipatie' van het platteland.

Platteland op de kaart

De fanclub wijst er ook op dat dankzij Normaal het woord 'boer' een geuzennaam werd. Of zoals medeoprichter en drummer wijlen Jan Manschot het ooit verwoordde: "We hebben het platteland een kont in de bokse gegeven".

De fanclub voerde nog meer redenen aan om Normaal op de lijst te vermelden Zo staat de band ook bekend om verschillende rituelen zoals biergooien en kreten als 'høken' en 'daldeejen'.

Het KIEN besloot de voordracht breder te trekken en zet niet alleen Normaal, maar dialectrock in z'n geheel op de immateriële erfgoedlijst. "Biergooien bijvoorbeeld gebeurt immers ook wel bij andere concerten. Dat is niet voorbehouden aan Normaal", aldus Frank Hemeltjen van het KIEN. "Maar als het om dialectrock gaat: dat is wat ons betreft onmiskenbaar immaterieel erfgoed."

Meer dan klompendansen

Normaal begon op Hemelvaartsdag 1975 met teksten in het Achterhoeks op rockmuziek. Daarvoor was muziek in het plat vooral een kwestie van klompendansen en folklore in dorpshuizen en op braderieën, schrijft RTV Oost. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Normaal met z'n dialectrock het muzikale pad plaveide voor latere bands als De Kast in Friesland, Skik uit Drenthe en Rowwen Hèze in Limburg.

"Zelf heb ik altijd geprobeerd Normaal de stem van het platteland te laten zijn, aanvankelijk meer op een punk-achtige manier, later muzikaal meer genuanceerder", vertelt Jolink. "Door over meer dan alleen 'I love you-achtige dingen' te zingen. En dat ik daarnaast gevraagd en ongevraagd een mening heb verkondigd, die overigens niet altijd bij iedereen in goede aarde viel."

Hemeltjen van het KIEN laat weten dit jaar verder te onderzoeken hoe de vermelding van dialectrock op de erfgoedlijst eruit gaat zien: "Onder meer wat we precies onder dialectrock verstaan. Dat gaan we verder bespreken met het Anhangerschap."

Ook perenveiling en Oerol

Niet alleen dialectrock wordt bijgeschreven op de lijst. Het KIEN kondigt nog 59 andere nieuwkomers aan, waaronder de perenveiling in het Zeeuwse Burgh-Haamstede, de Indonesische lekkernij rujak, de stoelendans op het Broeklanderfeest, Oerol en de bruine kroeg. Wanneer de nieuwkomers precies worden toegevoegd, is nog niet bekend.

In de Iraanse hoofdstad Teheran is het leven sinds het begin van de oorlog ingrijpend veranderd. Mensen zijn bang voor de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen, maar ook voor de controles bij de checkpoints van de Revolutionaire Garde, verspreid over de stad. Tegelijkertijd proberen inwoners hun leven zo normaal mogelijk voort te zetten.

In het land zijn drie miljoen mensen op de vlucht geslagen voor het oorlogsgeweld, bleek vorige maand uit cijfers van de VN. Tienduizenden inwoners van Teheran zijn vertrokken. De NOS sprak Iraniërs die besloten om vanwege de bombardementen hun huis te verlaten.

"We hebben de bombardementen tot gisteren doorstaan", zegt een fotografe van rond de 50 die besloot Teheran te verlaten. Ze hoopte dat het geweld minder zou worden. "Tot nu toe was ik niet bang, maar het werd elke nacht erger. Gisteravond trilde het hele huis. Eerst was ik vrij zeker dat ze geen burgers zouden aanvallen, maar daar geloof ik niet meer in."

Scène uit een film

"Veel gebouwen stortten in. Het leek wel een scène uit een film", vertelt een 50-jarige technicus uit de hoofdstad. Hij wilde zelf niet vluchten, maar zijn familie drong erop aan om naar het noorden te komen, waar zij verblijven.

"Vrienden van mijn zus en familieleden zijn er ook. We verblijven met ongeveer twintig mensen in één huis." In de avonden doen ze samen een drankje of spelen spelletjes, vertelt hij. "Het samenzijn leidt me af van de ellende".

Volgens Yaghoub Sharhani, journalist voor de Groene Amsterdammer en Iran-specialist, is familie een belangrijke reden voor Iraniërs om te vertrekken. Veel mensen trekken naar de kust van de Kaspische Zee, waar rond deze tijd veel Iraniërs zijn voor het Iraanse Nieuwjaar. Ook daarom zijn nu veel mensen de stad uit. Sharhani vraagt zich af of het hen lukt om terug te keren nu veel wegen kapot zijn.

Sharhani zegt dat vooralsnog relatief weinig mensen vertrekken uit Teheran. "De 600.000 tot een miljoen gevluchte huishoudens die de VN aanhaalt, is een relatief kleine groep als je kijkt naar de 93 miljoen inwoners die het land heeft."

Ook is er een grote groep die na korte tijd weer terugkeert naar de stad. Een muzikant die met zijn gezin vertrok, kwam na twee weken weer terug om te werken. "Ik heb mijn vrouw en mijn ouders daar achtergelaten. Ik wil mijn baan niet kwijtraken. Na dit alles zou ik weleens blut kunnen eindigen."

Bij terugkomst trof de muzikant zijn stad totaal anders aan dan toen hij vertrok. "Sommige gebouwen zijn helemaal weggevaagd. Het voelt als een andere buurt. Sommige buren zijn er nog, maar het is veel rustiger." De lokale winkelier was blij om hem te zien. "Hij zei dat ze de winkel moeten openhouden. Ze hebben de omzet nodig."

Kosten geven de doorslag

De financiële situatie bepaalt voor veel mensen of ze wel of niet kunnen vluchten, zegt ook Sharhani. Naast de zorgen over inkomsten zijn ook het vervoer de stad uit en een tijdelijk verblijf voor veel Iraniërs te duur.

Een ondernemer die de NOS sprak, keerde na vier dagen weer terug naar Teheran. "Het was veel te druk in het noorden en we misten privacy. Het was niet te doen." De angst voor het geweld in Teheran hield hem niet tegen. "Ik wilde gewoon naar huis. Dit kan nog wel even duren, maar we bekijken het van dag tot dag." Hij gaat ervan uit dat het in zijn straat veilig blijft.

Belangrijke figuren doelwit

Hoewel er burgerslachtoffers vallen, heerst volgens Sharhani bij veel Iraniërs het idee dat de VS en Israël alleen militaire doelen aanvallen. "Mensen keren terug zodra het ergste geweld in hun wijk lijkt te zijn geweken", zegt de journalist. "Maar als er meer niet-militaire infrastructuur wordt aangevallen, kan dat ertoe leiden dat veel mensen vluchten."

Duidelijk is dat ook in woonwijken bombardementen worden uitgevoerd, zoals op tientallen politiebureaus en op appartementencomplexen waar belangrijke figuren van het Iraanse regime zich schuilhouden. Sinds het begin van de oorlog zijn er ten minste 1598 burgerdoden gevallen, blijkt uit cijfers van mensenrechtenorganisatie HRANA.

"Wie weet wie er in de volgende straat woont of welk appartement er voor iets anders wordt gebruikt", zegt een vrouwelijke docente. Toch vlucht ze niet. "Ik ga niet weg uit Teheran. Iedereen om ons heen is naar het noorden vertrokken, maar ik wil blijven."

We miss the old Heathkit. You could build equipment that rivaled or even surpassed commercial devices. The cost was usually reasonable and, even if you could get by with less, …read more

In het eerste kwartaal van dit jaar is voor het eerst het aantal meldingen van wolvenaanvallen op vee afgenomen. Er kwamen 255 meldingen binnen bij BIJ12, de organisatie die namens de provincies wolvenzaken afhandelt. In dezelfde periode vorig jaar waren er nog 385 meldingen, blijkt uit een analyse van het ANP.

Van de 255 meldingen was in 112 gevallen bevestigd dat het om een wolf ging, terwijl in drie gevallen dat niet met zekerheid vastgesteld kon worden. Bij de overige 140 meldingen loopt het onderzoek nog. Ter vergelijking: in de eerste drie maanden van 2025 werden er 370 aanvallen aan wolven toegeschreven, een record dat dit jaar niet wordt verbroken.

De afgelopen jaren steeg het aantal incidenten drastisch. In 2021 waren er nog 104 aanvallen op vee, maar vorig jaar liep dit aantal op naar 1079 meldingen.

Verschillende verklaringen

Deskundigen kunnen geen eenduidige verklaring geven voor de daling. Er wordt gedacht dat verschillende factoren hierbij een rol spelen. Eén van de mogelijke verklaringen is de toegenomen inzet van preventieve maatregelen door veehouders.

In verschillende provincies kunnen veehouders gebruikmaken van subsidieregelingen waarmee ze bijvoorbeeld een wolfbestendige omheining kunnen installeren. Toch is dat geen afdoende verklaring, zegt Martijn Lambregts van Werkgroep Wolf Nederland: "We zien dat mondjesmaat meer mensen hiervan gebruikmaken, maar dat alleen kan de daling niet verklaren."

Ook kunnen veehouders hun schapen 's nachts ophokken of verplaatsen naar gebieden waar de wolf minder actief is, wat het risico op aanvallen kan verkleinen.

Genoeg wild

Een andere mogelijke verklaring ligt in de natuur. Vorig jaar was er een bovengemiddelde hoeveelheid eikels en beukennootjes, die herten en wilde zwijnen aantrekken, de dieren waar wolven vooral op jagen. "Als er in het wild genoeg voedsel beschikbaar is voor de wolf, wijkt deze minder snel uit naar 'laaghangend fruit', namelijk landbouwdieren", citeert het ANP ecoloog Hugh Jansman van de universiteit in Wageningen.

Het is niet verplicht een vermoedelijke wolvenaanval te melden en BIJ12 zegt geen signalen te hebben dat boeren minder bereid zijn om melding te doen.

Er is iets opmerkelijks aan de hand in gelovig Nederland. Terwijl veel kerken leeglopen, barsten andere uit hun voegen en lijken jongeren juist méér interesse te hebben in het geloof. Kerken zelf zien dit al langer; ook wetenschappers constateren een voorzichtige trendbreuk.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De jongste generatie gelovigen, Generatie-Z, zoekt en vindt elkaar online, waar de 'Godfluencer' volgers en volgelingen verzamelt. Nieuwsuur-redacteur Mikki van Mieghem dook in gelovig Nederland en vertelt in de podcast hoe die online wereld eruitziet. Ook hebben we het over hoe veel jongeren offline houvast vinden in het geloof.

Een andere groep die tegen de trend van ontkerkelijking ingaat zijn migranten. Christelijke migrantenkerken hebben zelfs moeite met het vinden van huisvesting. In de regio Rotterdam is de nood nu zo hoog dat 63 kerken en organisaties een brandbrief stuurden naar de gemeente.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

In een stadion in de Peruaanse hoofdstad Lima is iemand om het leven gekomen en zijn 47 mensen gewond geraakt bij een incident voorafgaand aan een voetbalwedstrijd. Er ging iets mis tijdens een supportersactie, maar wat er precies is gebeurd, is nog onduidelijk.

Op sociale media gingen aanvankelijk berichten rond dat er een muur was ingestort in het Alejandro Villanueva-stadion van voetbalclub Alianza Lima, die uitkomt in de hoogste Peruaanse divisie.

Na een inspectie door de brandweer en vertegenwoordigers van de club is dat voorlopig uitgesloten. "De tribune is in normale staat", meldde brandweercommandant van Lima aan journalisten.

De brandweerofficier benadrukte wel dat het nog te vroeg is om definitieve conclusies te trekken over de oorzaak van het incident. "Het zou onverantwoord zijn om te zeggen wat er precies is gebeurd zonder verder onderzoek", voegde hij eraan toe.

Steunactie

In het stadion was een grote menigte supporters aanwezig die zich voorbereidden op een soort steunactie, een zogenoemde banderazo, voor hun team. Hun club speelt morgen de derby tegen aartsrivaal Universitario Deportes, ook uit Lima.