Aggregator

Wie van een doorsnee-inkomen een huis wil kopen, komt meer dan 100.000 euro tekort om een hypotheek te kunnen afsluiten. Zonder dubbel inkomen of rijke ouders lukt het deze inkomensgroep niet om een huis te kopen. Dat blijkt uit de eerste toegankelijkheidsmonitor die het Centraal Planbureau (CPB) uitvoerde naar de markt van koopwoningen.

Het CPB nam de betaalbaarheid van koopwoningen van 2015 tot en met 2024 onder de loep. De monitor laat zien dat het huishoudens met een doorsnee-inkomen tot aan 2018 nog lukte om van het eigen salaris een hypotheek voor een koopwoning af te sluiten. Daarna moesten zij eigen spaargeld meenemen om een huis te kunnen kopen.

Dat komt doordat de woningprijzen in die jaren veel harder stegen dan de inkomens. In 2024, toen de gemiddelde prijs van een koopwoning uitkwam op bijna 451.000 euro, kwam iemand met een modaal inkomen meer dan een ton tekort. "In 2015 konden huishoudens met een modaal inkomen nog 61 procent van het woningaanbod in Nederland kopen. In 2024 was dat nog slechts 21 procent", zegt Emile Cammeraat, programmaleider bij het CPB.

Half miljoen

Eind vorig jaar ging de gemiddelde verkoopprijs van een koophuis door de grens van half miljoen euro. Dat hoeft niet te betekenen dat doorsnee-inkomens sinds 2024 nog meer moeten bijleggen voor een hypotheek. In 2025 stegen de lonen voor het derde opeenvolgende jaar harder dan de inflatie. Omdat het CPB voor het onderzoek nog niet over alle cijfers van 2025 beschikte, is dat jaar in het onderzoek niet meegenomen.

Het CPB constateert dat het mensen met een doorsnee-inkomen niet meer lukt om zelf iets te kopen. Kopers hebben eigenlijk een partner of andere tweede koper nodig. Cammeraat: "Eenpersoonshuishoudens met een modaal inkomen kunnen nog maar 2 procent van het aanbod woningen kopen."

De gedaalde toegankelijkheid tot de koopwoningmarkt treft vooral starters, omdat die doorgaans jonger zijn en een lager inkomen hebben. Ook hebben ze geen overwaarde van een woning die ze verkopen.

Overal koopproblemen

Het probleem doet zich in het hele land voor, becijferde het CPB. Cammeraat: "In alle regio's is de toegankelijkheid voor doorsnee-inkomens afgenomen. De problemen zijn het grootst in de grote steden. Daar is de bereikbaarheid van een koopwoning gedaald tot 18 procent. In Amsterdam en Utrecht zelfs nog meer."

Veel mogelijkheden om doorsneehuishoudens te helpen zijn er niet, in ieder geval niet op de korte termijn. Eén van de manieren om de prijzen van koopwoningen minder hard te laten stijgen is het aanbod vergroten, oftewel bijbouwen. Maar het doel om 100.000 nieuwe woningen per jaar te realiseren, blijkt al jaren een onmogelijkheid, door onder meer stikstofregels en een tekort aan personeel in de bouw.

Het CPB noemt als optie het splitsen van bestaande woningen makkelijker maken. En het verminderen van de belastingvoordelen voor huizenbezitters. "De hypotheekrenteaftrek en het lage woningforfait leiden ertoe dat kopers meer kunnen bieden. En dat jaagt de prijzen verder op", zegt Cammeraat.

De kans dat aan de hypotheekrenteaftrek gemorreld wordt lijkt klein, omdat in het coalitieakkoord is opgenomen dat dit niet gebeurt.

Meer lenen slecht idee

Een andere optie kan zijn om de leennormen wat te versoepelen. Het onderzoek van het CPB werd in het leven geroepen om als input te dienen bij het vaststellen van de leennormen voor een woning. In het verleden konden huishoudens 106 procent van de waarde van een woning lenen voor een hypotheek.

Toen de huizenprijzen tijdens de kredietcrisis van 2008 hard daalden, bleven veel huizenbezitters die hun woning moesten verkopen met een restschuld zitten. Om herhaling te voorkomen kunnen kopers sinds 2018 niet meer dan de getaxeerde waarde van de woning lenen.

De Nederlandsche Bank (DNB) herhaalt vandaag dat de leennormen versoepelen geen goed idee is. "Dat kan leiden tot hogere biedingen en hogere schulden bij kopers, vooral starters. En daarmee tot hogere risico's voor huishoudens en financiële instellingen", aldus de toezichthouder.

DNB voegt daaraan toe dat een versoepeling van de leennormen er alleen maar toe leidt dat de huizenprijzen nog harder zullen stijgen, omdat mensen dan meer kunnen bieden. Diezelfde conclusie trekt het CPB.

Drie verdachten die tot ruim 15 jaar cel waren veroordeeld voor betrokkenheid bij de moord op de Franse leraar Samuel Paty in 2020 hebben in hoger beroep lagere straffen gekregen.

Een van hen was volgens het speciaal gerechtshof in Parijs verantwoordelijk voor een online haatcampagne die leidde tot de moord. De andere twee hielpen de dader bij het verkrijgen van wapens en reden hem naar de plaats delict.

Samuel Paty had in oktober 2020 spotprenten van de profeet Mohammed laten zien aan zijn leerlingen, als onderdeel van een les over vrijheid van meningsuiting en godslastering. Abdoullakh Anzarov, een 18-jarige van Russisch-Tsjetsjeense afkomst, hoorde daarvan op sociale media. Hij wachtte Paty op bij zijn school ten noordwesten van Parijs en onthoofdde hem op straat. Anzarov werd daarna doodgeschoten door de politie.

Haatdragende videoboodschappen

Het politieonderzoek leidde naar een aantal medeplichtigen. Een van hen is de vader van een van de leerlingen aan wie Paty de spotprenten had laten zien, Brahim C. Hij had voor de moord samen met een imam, Abdelhakim S., haatdragende videoboodschappen verspreid op sociale media.

Daarin werden de naam van de leraar en het adres van de school genoemd. De rechtbank veroordeelde C. eind 2024 tot dertien jaar cel. Dat is in hoger beroep nu teruggebracht tot tien jaar. De straf van imam S., vijf jaar cel, liet het hof in stand.

Twee vrienden van de Tsjetsjeense dader, Naïm B. en Azim E., hadden in eerste instantie ook lange celstraffen gekregen. Ze waren beiden tot zestien jaar veroordeeld, maar zagen die straf vandaag teruggebracht tot respectievelijk zes en zeven jaar.

De rechtbank achtte hen in 2024 medeplichtig aan moord, maar het hof denkt daar anders over en heeft de twee nu alleen veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie, zonder terroristisch oogmerk. De twee wisten mogelijk niet wat Anzarov precies van plan was.

Het Openbaar Ministerie had in het hoger beroep zestien tot twintig jaar gevangenisstraf geëist voor de vier verdachten. De familie van Samuel Paty had voor de behandeling van de zaak door het hof de wens uitgesproken dat "het vonnis in eerste aanleg zou worden bevestigd".

Bij een leghennenbedrijf in het Gelderse Lunteren, in de gemeente Ede, is vogelgriep vastgesteld. Om verdere verspreiding te voorkomen zijn zo'n 34.000 dieren afgemaakt.

Binnen een straal van een kilometer van het bedrijf liggen drie andere pluimveebedrijven. In de 3-kilometerzone zijn het er 32. Deze bedrijven worden de komende dagen gemonitord door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Vervoersverbod

Voor bedrijven die binnen een straal van 10 kilometer van het getroffen bedrijf gevestigd zijn, geldt per direct een verbod op het vervoeren van pluimvee. Het gaat in dit geval om 191 pluimveebedrijven.

Veel van die bedrijven bevinden zich al langer in de zogeheten beperkingszone. Vorige week dinsdag werd bij een nabijgelegen leghennenbedrijf in Ede ook vogelgriep vastgesteld. Toen werden zo'n 23.000 kippen afgemaakt.

Heviger

Het vogelgriepvirus steekt vrijwel elk jaar de kop op, maar dit seizoen verloopt het heviger dan de afgelopen jaren.

Na een uitbraak in het Drentse Gasselternijveenschemond in oktober werd een landelijke ophok- en afschermplicht ingesteld. Sindsdien zijn er tientallen gevallen van vogelgriep vastgesteld en zijn al meer dan twee miljoen dieren afgemaakt. De meeste uitbraken zijn in Gelderland.

Considering that the Serial Peripheral Interface bus semi-standard has been around since the early 1980s, it’s perhaps not that shocking that the controllers of the Super Nintendo Entertainment System (SNES) …read more

Voor Nederlanders die door de oorlog niet weg kunnen uit de Golfstaten, voelt de situatie surrealistisch. Het luchtruim blijft voorlopig gesloten, dus zit er voor gestrande reizigers voorlopig weinig anders op dan wachten.

Harde knallen in de nacht, flitsen in de lucht en transittoeristen die buiten naar de hemel staan te kijken terwijl drones en raketten worden neergehaald: voor Nederlanders die door de oorlog in de Golfregio vastzitten voelt het soms meer als een film dan als werkelijkheid.

De 28-jarige Charlotte, die met haar gezin vastzit in Dubai, is ook bang. "Iedereen leeft met ons mee, maar eigenlijk kunnen we alleen maar bidden dat we hier levend wegkomen", zegt ze.

Charlotte en haar man zouden met hun 3 maanden oude baby en 4 jaar oude zoontje naar Curaçao op vakantie gaan, maar vanwege de onrust in Venezuela had ze dat omgeboekt naar Dubai.

Sinds donderdag verbleven ze in het chique Fairmont The Palm hotel, waar zaterdag na een inslag brand uitbrak. Ze brachten de nacht door in de kelder van het hotel en de volgende dag zijn ze naar het huis van familie gegaan, buiten het toeristische centrum. "Dat voelt iets veiliger. Maar verder ben ik heel bang. Ik ben de hele tijd aan het overgeven."

Het is afwachten voor Charlotte en haar gezin wanneer ze terug kunnen naar Nederland. Ze is aan het zoeken naar tickets, maar zolang het luchtruim gesloten is, kan ze niet weg.

Volg de laatste ontwikkelingen in ons liveblog:

KLM laat weten dat er 237 van zijn passagiers gestrand zijn in Dubai. Ze zouden zaterdag terugvliegen naar Amsterdam, maar die vlucht werd geannuleerd. De luchtvaartmaatschappij probeert de passagiers over land naar een locatie te brengen vanwaar ze terug naar huis kunnen vliegen.

De kosten voor hotels en eten worden intussen vergoed. KLM heeft verder aangekondigd dat alle vluchten van en naar Tel Aviv, Dubai, Riyad en Dammam tot en met 5 maart geannuleerd zijn.

Dagen op hotelkamer

In Doha zijn al drie dagen op rij explosies te horen, terwijl het Qatarese luchtverdedigingssysteem Iraanse drones en raketten onderschept. In eerste instantie waren de Iraanse projectielen alleen gericht op de Amerikaanse luchtmachtbasis, maar sinds vandaag ook op civiele doelen, waaronder energie-installaties en de internationale luchthaven.

Ivo Lander (23) was op vakantie in Indonesië en is nu gestrand in Doha. Na een dag op het vliegveld kreeg hij een voucher voor een hotel en voor eten en drinken. Het is een luxe 4-sterrenhotel en dat is fijn want de hotelgasten blijven de hele tijd binnen. Ze krijgen waarschuwingen als er explosies zijn.

Het hotel is vlakbij een Amerikaanse legerbasis, en dus ze horen veel knallen. Ivo is wel even snel naar een supermarkt in de buurt gegaan om een tandenborstel en wat extra water te kopen, maar dat voelde niet veilig. "We wagen het niet meer om naar buiten te gaan, want we willen niet een doelwit zijn van een eventuele terreurdaad."

Wanneer hij terug kan naar Nederland is nog onbekend. Die onzekerheid is stressvol, ook al omdat Ivo vandaag aan een nieuwe baan zou beginnen.

Surrealistische sfeer

In de hotels in Doha verblijven vooral gestrande transitpassagiers. "Er zijn hier misschien twee tot vier Nederlanders, allemaal op doorreis," zegt een andere reiziger, die in zijn hotelkamer wakker werd van keiharde knallen. "Dat bleek afweergeschut tegen drones. De ramen trilden in de sponningen. Je kon de flitsen in de lucht zien."

De surrealistische sfeer leidt soms tot vreemde taferelen. "Een van de aanwezige Duitsers kwam opgetogen met een scherf van een drone of raket aanzetten," zegt hij. "Bizar, hè?"

Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten voorlopig nog geen Nederlanders te repatriëren vanuit het Midden-Oosten. Volgens het ministerie kan dat op dit moment niet op een veilige manier. Dus voorlopig rest hem, en vele anderen Nederlanders in Qatar, niets anders dan wachten. "Nu is het afwachten wanneer we terug kunnen. Ik hoop snel."

Noodnummer van Buitenlandse Zaken

Nederlands die in nood zitten, kunnen via het nummer +31 247 247 247 contact opnemen. Dat nummer is dag en nacht bereikbaar.

Geen Spaans, Duits of Engels, maar een hele andere taalles op het Twickel College in Hengelo: middelbare scholieren kregen vandaag hun eerste les Twents. "Als de Twentse taal verdwijnt, verdwijnt de cultuur ook", zegt docent Jan Geuke.

De middelbare school wil van de streektaal een serieus schoolvak maken en ontwikkelde daarom een volwaardige lesmodule. Dat deden docenten samen met onderwijskundige Sanne Huizing en cabaretier Herman Finkers.

'Je kunt hier zelfs Fries krijgen'

De cabaretier kondigde het project in het Twents aan bij het jubileumconcert van het Twents Jeugd Symfonie Orkest (TSJO). "Steeds meer scholieren vragen zich af waarom ze Latijn, Grieks en Frans kunnen leren, maar geen Twents", zei hij eerder tegen RTV Oost. "Je kunt hier zelfs Fries krijgen. Daarom hebben we besloten om een lesmodule te maken."

En zo geschiedde. Met de module leren de scholieren over zinsopbouw en grammatica, maar ook over de achtergrond van het Twents. Dat gebeurt met video's die Finkers heeft opgenomen, waarin hij duikt in de achtergrond en ontwikkeling van de streektaal.

Geuke is leraar Duits, maar geeft nu een paar uur per week Twentse les. Voor de ene leerling zullen de lessen makkelijker te volgen zijn dan voor de ander, zegt hij tegen RTV Oost. "Wie het thuis al spreekt, heeft een voorsprong."

Dat blijkt ook in de klas. "Ik kan het al goed, want ik heb het van mijn opa en oma geleerd", zegt Hesse. "Dus het is niet zo moeilijk voor mij." Voor Emma is het daarentegen allemaal nieuw. "Ik versta er eigenlijk helemaal niks van", zegt ze. "Maar het is goed dat we deze les krijgen. Zo leer ik ook iets over de streek waar ik vandaan kom."

Eindexamenvak

Vandaag oefenden de leerlingen met zinnen zoals "Ik bin mien book vergetten", "Bin ik op tied?" en "Kö'j miej de antwoorden geven?". De docent spreekt deels Twents en deels Nederlands.

De lesmodule wordt nu getest op het Twickel College, en als het aan de makers ligt blijft het daar niet bij. Op termijn moet het materiaal ook beschikbaar worden voor andere middelbare scholen in Twente. Het uiteindelijke doel is dat het Twents gekozen kan worden als eindexamenvak.

There are many chess robots, most of which require the human player to move the opposing pieces themselves, or have a built-in mechanism that can slide the opposing pieces around …read more

De Nederlandse sterrenchef Nick Bril had te veel alcohol in zijn bloed toen hij twee jaar geleden zijn hulpkok aanreed op een parkeerterrein in Antwerpen. Dat is tijdens de rechtszaak tegen Bril nogmaals bevestigd door deskundigen.

Op 8 januari 2024 stapte Bril in de auto na een nieuwjaarsfeest van The Jane, het restaurant waar hij werkt. Het feest had tot in de ochtend geduurd. De eveneens beschonken Joe Claridge (39) lag op dat moment op de parkeerplaats.

Bril zegt dat hij het slachtoffer niet had gezien. Hij ging met zijn Land Rover achteruit, reed daarbij met het rechterachterwiel over Claridge en ging vervolgens weer vooruit waardoor hij de hulpkok opnieuw overreed. Het voorval is vastgelegd op beelden van bewakingscamera's.

Twee uur na het incident werd bij Bril een alcoholtest afgenomen en daaruit bleek dat hij te veel had gedronken. Het was volgens de rechter nog onduidelijk hoeveel alcohol de chefkok ophad toen hij achter het stuur stapte.

Uit een 'terugrekening' van deskundigen blijkt nu dat Bril op dat moment tussen de 1,52 en 1,91 promille alcohol in zijn bloed had, terwijl maximaal 0,5 is toegestaan.

Dronken

Het precieze promillage is afhankelijk van verschillende factoren, bijvoorbeeld hoeveel iemand op die dag heeft gegeten. Vandaar dat uit het onderzoek een 'spectrum' is gerold, in plaats van een duidelijk antwoord op de vraag of Bril dronken was.

De advocaten van Bril houden vol dat de chef niet dronken was, maar slechts "geïntoxiceerd". Hij zou die dag tijdens opnames voor het tv-programma Masterchef veel gerechten hebben geproefd en volgens zijn advocaat heeft hij daarna in het restaurant ook nog gegeten.

Claridge raakte ernstig gewond. Hij lag anderhalve maand in coma en verloor beide benen. In december eiste het Belgische Openbaar Ministerie anderhalf jaar cel tegen de Nederlandse kok. Daarnaast eiste het OM 4400 euro aan boetes, een rijverbod van een half jaar. Ook moet Bril volgens de aanklager zijn rijexamen opnieuw afleggen.

De uitspraak in de zaak is op 1 april.

Many different types of printers have entered the market over the years. Most of us are intimately familiar with the common inkjet and laser, both of which can be found …read more

Na raketaanvallen rond de Perzische Golf en de Straat van Hormuz ligt de scheepvaart daar grotendeels stil. De oorlog in het Midden-Oosten zorgt daarmee voor hogere olie- en gasprijzen, en raakt ook Nederlandse rederijen.

Vanochtend sloot het Saudische staatsoliebedrijf Saudi Aramco zijn rederij in Ras Tanura na een droneaanval. Ook schepen in het gebied werden aangevallen. Qatar legde vervolgens de hele productie van vloeibaar gas stil.

De aanvallen leggen de handel in de Straat van Hormuz goeddeels plat. Normaal gaan er 20 miljoen vaten olie per dag door de smalle zeestraat tussen Iran en het Arabisch Schiereiland, plus nog eens al het vloeibaar gas dat Qatar normaal exporteert. Maar deze middag varen er vooral wat Iraanse vissersschepen op een van de belangrijkste vaarroutes voor olie- en gastankers ter wereld.

Heel vorige maand schommelde het aantal schepen met olie of gas aan boord tussen de vijftig en tachtig per dag in de Straat. Tot gisteren. Toen waagden minder dan tien tankers zich door de doorvaart, blijkt uit cijfers van Britse scheepvaartanalyse bedrijf Lloyd's List.

Energieprijzen

De stilgevallen productie en handel is direct terug te zien in de wereldwijde olie- en gasprijzen. Toen de grondstoffenbeurzen vandaag opengingen schoten de prijzen omhoog. De situatie kan nog grotere impact krijgen op de energieprijzen, zegt energiedeskundige aan het Haags Centrum voor Strategische Studies, Lucia van Geuns.

Het hangt er vooral vanaf hoelang de aanvallen doorgaan. Door het stilleggen van de schepen is er minder aanbod voor olie en gas op de wereldmarkt en dat duwt de prijs omhoog.

"Dit is een zorgelijke ontwikkeling voor de energieprijzen aangezien bijna twintig procent van zowel olie als vloeibaar gas door de straat van Hormuz gaat. Als dit langer dan een week duurt, zal deze keten echt verstoord worden en dat zullen we ongetwijfeld merken", zegt Van Geuns over de gevolgen voor Nederlandse huishoudens.

Het ministerie van Economische Zaken verwacht voorlopig geen gastekorten, laat een woordvoerder weten. Wel houden ze de situatie nauwlettend in de gaten. Als de prijzen langere tijd hoog blijven, kan het aanvullen van de op dit moment lage gasvoorraad veel geld gaan kosten.

Andere koers

In het gebied zijn ook verschillende Nederlandse bedrijven actief met schepen. Het baggerschip Artemis, van Van Oord, ligt voor de haven van Muscat, de hoofdstad van Oman. Iets verder uit de kust werd daar gisteren een olietanker geraakt, waarbij een bemanningslid omkwam.

"De veiligheid van onze collega's in de regio en aan boord van onze schepen heeft onze hoogste prioriteit, en wij zijn op dagelijkse basis met hen in contact", laat een woordvoerder van Van Oord weten. "Op basis van de meest recente informatie zijn onze mensen momenteel veilig en we hopen dat de situatie niet verder escaleert."

Van rederij Roll Group was er een groot transportschip op weg naar de Saudische haven Al Jubail. "Op dit moment hebben we geen schepen in het gebied", zegt een woordvoerder over de Perzische Golf. "Een van onze schepen heeft een nieuwe bestemming gekregen toen het onderweg was naar de Golf. Nu gaat er geen enkel schip van ons die kant meer op."

Net buiten dezelfde haven ligt nog wel een schip van Jumbo Shipping. Wat verderop, in een haven van de Verenigde Arabische Emiraten, ligt ook een klein transportschip van een rederij uit Urk. Die laat weten dat het werk in de haven voorlopig gewoon doorgaat.

De escalatie tussen Pakistan en Afghanistan is inmiddels meerdere dagen bezig, maar het lijkt er niet op dat de gevechten snel zullen stoppen. Beide landen melden vandaag dat ze elkaars grensposten hebben aangevallen.

Het lijkt er wel op dat de gevechten minder hevig zijn dan voor het weekend, schrijft persbureau AP, maar er zijn nog geen tekenen dat de twee landen bereid zijn om vrede te sluiten. Vrijdag zeiden de Taliban wel te willen onderhandelen, maar er is nog geen vooruitgang geboekt.

Zo vielen de Taliban vandaag en gisteren meerdere militaire bases aan in Pakistan. De Taliban, die in 2021 opnieuw de macht grepen in Afghanistan, melden dat hun troepen een Pakistaanse pantserwagen aan de grens hebben aangevallen en vernietigd.

Een Pakistaanse minister zegt dat ook vanaf zijn zijde de luchtaanvallen en grondaanvallen doorgingen. Pakistaanse troepen zouden onder meer munitiedepots en een opslagplaats voor drones hebben vernietigd.

Schade

Afghaanse troepen zouden tot nu toe meer dan 100 Pakistaanse militairen hebben gedood en ruim 25 Pakistaanse militaire posten hebben veroverd. Pakistan zou tot nu toe 435 Afghaanse strijders hebben gedood, 188 posten hebben vernietigd en er 31 hebben veroverd.

Sinds het begin van de gevechten beweren beide partijen elkaar zware schade te hebben toegebracht, maar het is niet duidelijk hoe betrouwbaar die informatie is. De cijfers kunnen niet worden geverifieerd.

Bemiddelen

Vlak voor het weekend voerde Pakistan luchtaanvallen uit op meerdere Afghaanse steden, waaronder de hoofdstad Kabul. Dat was een reactie op verschillende aanvallen over en weer op elkaars grondgebied.

Zo vielen Afghaanse troepen enkele uren daarvoor Pakistaanse grenssoldaten aan. Het Taliban-regime omschreef die aanval weer als vergelding voor eerdere Pakistaanse luchtaanvallen.

De Pakistaanse regering noemde het een "openlijke oorlog", volgens de minister van Defensie is "het geduld op". Wereldwijd reageerden diplomaten vrijdag bezorgd op de escalatie. Vanuit verschillende kanten worden dan ook pogingen gedaan om te bemiddelen.

De grens tussen de twee landen is sinds de opgelaaide spanningen en de gevechten in oktober grotendeels gesloten. Het gaat om de belangrijke overgangen langs de ongeveer 2600 kilometer lange grens. In oktober werden ze het nog wel eens over een staakt-het-vuren, maar ook daarna werden luchtaanvallen gemeld.

Nederland wil met Frankrijk gaan praten over nauwere samenwerking op het gebied van nucleaire bewapening. Het kabinet gaat daarmee in op de uitnodiging die president Macron vandaag deed aan verschillende Europese landen, melden de ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) aan de Tweede Kamer.

"De Russische agressieoorlog tegen Oekraïne heeft de veiligheidssituatie in Europa fundamenteel verslechterd", schrijven de ministers. Dit vraagt om meer verantwoordelijkheid voor de eigen Europese veiligheid. Het Franse aanbod om met Europese partners de dialoog hierover te verdiepen past in dit streven en het kabinet acht het wenselijk om op dit aanbod in te gaan."

Macron maakt vandaag in een speech bekend dat Frankrijk het aantal kernkoppen gaat uitbreiden, voor het eerst sinds 1992. Ook zei hij dat hij die wapens wel wil delen met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Frankrijk was daar al eerder toe bereid, maar toenmalig minister Brekelmans van Defensie ging er nog van uit dat ons land niet vooraan zou staan.

Geen details

Zijn opvolger Yesilgöz gaat nu dus wel op het aanbod in. Wat dat precies betekent voor Nederland wordt niet duidelijk uit de brief. "Gezien de aard van deze onderwerpen kan het kabinet geen nadere details over de beoogde samenwerking openbaar maken", staat er.

Volgens de brief blijft de NAVO wel "de hoeksteen" van de Europese veiligheid. De samenwerking met Frankrijk moet daar een aanvulling op worden. Frankrijk is het enige EU-land dat eigen kernwapens bezit. Het land is wel lid van de NAVO, maar heeft zeggenschap over de inzet van de eigen kernwapens. Ook de Britten leveren kernwapens aan de NAVO.

In Nederland liggen al Amerikaanse kernwapens, op vliegbasis Volkel. Het kabinet schrijft dat ons land die kernwapentaak blijft uitvoeren.

De oorlog tegen Iran is niet gericht op regime change in het land. En de gevechten gaan ook niet eindeloos lang duren. Dat heeft de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth gezegd in een persconferentie. "Dit is geen Irak", benadrukte de minister.

President Trump heeft de afgelopen dagen duidelijk gemaakt dat het verjagen van de machthebbers in Iran wel degelijk op de agenda staat. Hij heeft Iraniërs opgeroepen in opstand te komen tegen het regime, en stelde dat dit mogelijk "de enige kans in generaties" is die ze zullen krijgen. Aan de zender ABC vertelde de president dat de VS al kandidaten op het oog had om de macht in Iran over te nemen, maar dat die bij de eerste aanval waren omgekomen.

Vandaag zegt Defensieminister Hegseth echter dat het gewapende conflict "geen oorlog gericht op regime change" is. Hij benadrukte dat er met de dood van ayatollah Khamenei en een aantal Iraanse kopstukken wel degelijk iets is veranderd aan het regime. "En de wereld is daar beter mee af."

'Niet eindeloos'

Hegseth wees erop dat het niet de bedoeling is in een moeras van natie-opbouw terecht te komen. "Geen politiek correcte oorlogen. We vechten om te winnen, en we verspillen geen tijd of levens." Dat is volgens hem niet in tegenspraak met de woorden van Trump, die gisteren nog zei dat de aanvallen voor zo'n vier weken zijn gepland en dat er meer doden zullen vallen. Vandaag zegt Trump dat "de grote golf" van aanvallen nog moet komen.

"Dit is niet Irak", zei de minister, verwijzend naar de jarenlange Amerikaanse aanwezigheid in het buurland van Iran. "Dit gaat niet eindeloos duren. Ik was daarbij, en onze generatie weet wel beter, en onze president ook. Hij heeft de laatste 20 jaar van natie-opbouw dom genoemd en hij heeft gelijk. Dit is het omgekeerde. Deze operatie heeft een duidelijke missie."

Het doel van die missie is volgens Hegseth helder: "de dreiging van raketaanvallen vanuit Iran vernietigen, zijn marine vernietigen en geen kernwapens".

Hoelang de campagne gaat duren is aan president Trump, maakte hij verder duidelijk.

Geen grondtroepen

Hegseth werd ook gevraagd of er op dit moment Amerikaanse grondtroepen in Iran in actie zijn. Hij antwoordde ontkennend en maakte tegelijk duidelijk dat hij er verder niet op ingaat. "We gaan niet bespreken wat we wel en niet gaan doen."

De inzet van grondtroepen ligt gevoelig in de VS, vanwege het risico op meer Amerikaanse doden en gewonden en de angst in een langdurig conflict verzeild te raken. Tot nu toe zijn er vier Amerikaanse militairen omgekomen. Generaal Dan Caine, ook aanwezig bij de persconferentie, richtte zich tot de nabestaanden. "We rouwen met jullie mee, en we zullen jullie nooit vergeten."

Hegseth ging tijdens de persconferentie ook in op de aanleiding voor de oorlog, en de reden om aan te vallen terwijl er nog diplomatiek overleg gaande was. "Wij zijn deze oorlog niet begonnen", zei de minister. Volgens hem voert het Iraanse regime sinds zijn ontstaan "al 47 jaar een wrede, eenzijdige oorlog tegen Amerika".

Eerder stelde de Amerikaanse regering dat de directe aanleiding voor de verrassingsaanval op Iran was dat er aanwijzingen waren dat Iran preventief raketten op Amerikaanse militaire bases wilde afvuren. CNN trekt dat in twijfel. Medewerkers van het Pentagon hebben met leden van het Amerikaanse Congres gedeeld dat niets wees op zo'n Iraanse preventieve aanval, schrijft de nieuwszender op basis van anonieme bronnen.

Sjoerd den Daas, correspondent VS:

"De toon in de persconferentie vanuit Hegseth was hard, bij vlagen oogde hij erg geïrriteerd over vragen van media. Antwoorden op eenvoudige vragen wilde, of kon hij nog niet geven. Zeker waar het gaat om grondtroepen, iets waar Amerikanen na langdurige avonturen in het Midden-Oosten met een stem op Trump juist mee klaar dachten te zijn. Maar uitsluiten deed hij het niet.

De duur van de operatie bleef ongewis. 20 jaar zou het niet worden, een oorlog zonder einde ook niet. Maar het zou ook niet in één nacht klaar zijn, was de boodschap van Hegseth.

De doelstelling van Amerika blijft ook na de woorden van de Defensieminister vaag. Zoveel mogelijk kapotmaken lijkt voor nu het devies: zorgen dat, wie er straks ook de leiding moge hebben in Iran, geen beschikking zal hebben over een functionerende krijgsmacht.

Hegseth stelde dat Amerika de voorwaarden stelt in deze oorlog, maar maakte niet duidelijk wanneer de missie precies geslaagd is. Ook de argumenten om juist nu een oorlog tegen Iran te beginnen, zijn nog nauwelijks uit de doeken gedaan. Wraak heet het in de woorden van Hegseth, vergelding voor tientallen jaren van agressie en terrorisme door het Iraanse regime. Volgens Trump was er een acute dreiging, dus voldoende reden om nu tot actie over te gaan. Wat nou precies die acute dreiging was, blijft vooralsnog onduidelijk."

Liquid nitrogen isn’t exactly an everyday material, but it’s acquired conveniently enough to be used in extreme overclocking experiments, classroom demonstrations, chemistry and physics experiments, and a number of other …read more

Bij een ongeval in Voorburg zijn vanmiddag negen voertuigen betrokken geraakt. Zeker drie mensen zijn gewond naar het ziekenhuis gebracht, schrijft Omroep West.

Het ongeluk gebeurde op de kruising tussen de N14 en de Prins Bernhardlaan. Volgens de regionale omroep waren meerdere hulpdiensten, waaronder ambulance en brandweer, aanwezig. Verschillende auto's raakten beschadigd en de weg lag vol glas.

De nabijgelegen Vliettunnel werd afgesloten in de richting van Den Haag. Verkeer richting Wassenaar werd omgeleid via de A12. Rond 21.00 uur ging de tunnel weer open voor verkeer.

De toedracht van het ongeval wordt onderzocht, laat een woordvoerder van de politie weten.

De vakbonden FNV, CNV en VCP zijn niet tevreden na hun kennismakingsgesprek met het kabinet-Jetten. Het gesprek duurde korter dan gepland, omdat de bonden wegliepen.

Ze zijn het oneens met de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen en de WW te verkorten.

Volgens de bonden stond er twee uur voor het gesprek. Na ongeveer drie kwartier concludeerden ze dat verder praten geen zin heeft. De sfeer was volgens de bonden "redelijk goed" totdat "je beseft dat je bent uitgepraat".

Het kabinet heeft aangegeven dat ze "een valse start hebben gemaakt" en naar dingen willen kijken, maar de plannen zijn niet van tafel. En dus komen er acties, kondigen de bonden aan na het gesprek.

Ze gaan hun leden, die volgens hen al "heel erg boos zijn", informeren en acties voorbereiden.

Op opmerkingen van journalisten dat er voor de plannen, met verzachtingen, nu een Kamermeerderheid is, zeiden de bonden dat die meerderheid er in de Eerste Kamer niet is, en dat het kabinet de polder ook nodig heeft. Met de polder bedoelen ze zichzelf.

Geen begrip

Het is gebruikelijk dat de sociale partners kort na het aantreden van een nieuw kabinet ontvangen worden door de ministers van Sociale Zaken en Economische zaken en de premier. De bonden vonden het niet netjes om niet op die uitnodiging in te gaan, maar hadden al aangekondigd dat het overleg "kort en kil" zou worden, als de plannen met de AOW en de WW niet volledig van tafel zouden gaan.

Ook de plannen voor hervormingen in de zorg vinden ze heel zorgelijk. De bonden hebben er begrip voor dat er extra miljarden naar defensie moeten, maar vinden de verdere keuzes van het kabinet onbegrijpelijk. "Kijk eerst eens naar bedrijven en de bedrijfswinst" aldus FNV-er Koerselman.

"Draai om je oren"

De vakbonden hebben er vooral geen begrip voor dat het kabinet het zwaar bevochten Pensioenakkoord wil openbreken. Daarin werd in 2019 met de werkgevers en de bonden afgesproken dat de AOW-leeftijd langzaam meegroeit met de gemiddelde levensverwachting. Voor elk jaar dat we gemiddeld langer leven, krijgen mensen 8 maanden later hun eerste AOW.

De bonden begrijpen de "uitgestoken hand" waar het kabinet het meermaals over had niet. "Het is een draai om je oren", zeiden ze na afloop van het overleg.

Betaalbaar houden

Het kabinet vindt op zijn beurt de destijds gemaakte afspraken financieel niet langer houdbaar, en wil dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 gelijkopgaat met de levensverwachting. Twintigers van nu zouden dan tot hun 72-ste moeten doorwerken.

Volgens Jetten en de coalitie moet er iets gebeuren om het AOW-systeem ook in de toekomst betaalbaar te houden. Door de vergrijzing maken steeds meer mensen gebruik van de AOW, terwijl er minder mensen werken om de uitkeringen via premies op te brengen. In 2024 werd de AOW voor het eerst voor meer dan de helft betaald uit belastinggeld.

'Land plat leggen'

Vorige week deed het kabinet onder druk van de Tweede Kamer een toezegging om de AOW-plannen te verzachten. Het kabinet wil dat in overleg doen met de polder: de vakbonden en de werkgeversorganisaties. De bonden willen sowieso niet meer praten zolang de plannen niet van tafel gaan.

Het eerste belangrijke overleg, het zogenoemde Voorjaarsoverleg, stond gepland voor 31 maart, maar gaat wat de bonden betreft niet door. Als het kabinet de bonden niet tegemoetkomt "leggen ze het land plat" met landelijke acties en stakingen. "Als dit kabinet onrust zaait, kan het onrust krijgen", aldus de bonden

Minstens 169 mensen zijn gedood nadat tientallen gewapende mannen een dorp in een afgelegen gebied van Zuid-Sudan hadden aangevallen. Onder de slachtoffers zijn 90 burgers, melden lokale functionarissen.

De aanval vond gisteren plaats in Abiemnhom, in de regio Ruweng. Die ligt in het noorden van het land.

De missie van de Verenigde Naties in Zuid-Sudan (Unmiss) zei gisteren zich ernstige zorgen te maken over het toenemende geweld in Abiemnhom van de afgelopen dagen.

In die verklaring meldt Unmiss ook dat 1000 mensen na de aanval zijn gevlucht. Die mensen krijgen tijdelijk onderdak in de Unmiss-basis in het gebied. De ruim twintig gewonden krijgen daar ook medische hulp.

Vicepresident tegenover president

De moorden passen bij de golf van geweld die Zuid-Sudan in zijn greep houdt. Er wordt gevochten tussen troepen van het regeringsleger - loyaal aan president Salva Kiir - en een militie die in verband wordt gebracht met voormalig vicepresident Riek Machar.

Machar was tot afgelopen september vicepresident onder president Kiir, maar de twee zijn gezworen vijanden. In 2018 beëindigden ze een burgeroorlog, waarbij 400.000 mensen omkwamen, en verdeelden ze de macht.

Ondanks het akkoord van 2018 hield het geweld in het land aan. In 2024 leek er een einde te komen aan het geweld, toen er door de regering en rebellengroepen van de oppositie een vredesovereenkomst werd getekend.

Het geweld laaide de afgelopen tijd daarentegen op. Ook werd Machar een jaar geleden onder huisarrest geplaatst. Volgens de VN sloegen tot nu toe ongeveer 280.000 mensen op de vlucht voor het opnieuw opgelaaide geweld van de afgelopen tijd.

Het is niet duidelijk wie de daders van de aanval van gisteren precies waren. Wel is het vermoeden dat ze aan de kant van Machar staan. In een verklaring ontkende de groep van Machar verantwoordelijk te zijn voor de aanval.

Amerika-verslaggever Simone Tukker vertelt in deze podcast wat vanuit Amerikaans perspectief de bedoeling was van de operatie om de opperste leider van Iran uit te schakelen - met alle gevolgen van dien. En correspondent Daisy Mohr duidt wat dit voor Iran betekent.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De aanval op ayatollah Khamenei en een groot deel van de Iraanse politieke en militaire top heeft grote gevolgen voor de regio en markeert een kantelpunt in de Iraanse geschiedenis, vertelt Daisy Mohr. "Het Iraanse regime is nu verwikkeld in een existentiële strijd", zegt ze. En een vrij Iran? "Dingen kunnen in het Midden-Oosten heel lang duren, maar soms ook heel snel gaan."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

For many decades humankind has entertained the notion that we can maybe tweak the Earth’s atmosphere or biosphere in such a way that we can for example undo the harms …read more

Frankrijk gaat het aantal kernkoppen uitbreiden en wil met bondgenoten zijn nucleaire afschrikking versterken. Dat zei president Macron in een speech over de nucleaire strategie van Frankrijk, vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue.

Hij zegt er niet bij om hoeveel kernkoppen het gaat. Het is de eerste keer sinds 1992 dat Frankrijk zijn kernwapenarsenaal uitbreidt. Volgens Macron is de stap nodig om de onafhankelijkheid van Europa te versterken.

Ook zei de president dat Frankrijk als Europese kernmacht nauwer wil samenwerken met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Macron noemde als mogelijkheid dat Frankrijk "strategische middelen" tijdelijk ook in andere landen zal plaatsen, bijvoorbeeld vliegtuigen die kernwapens kunnen dragen.

Het Nederlandse kabinet laat in een Kamerbrief weten dat het Franse aanbod de Europese veiligheid ten goede komt en dat het daarover met Frankrijk in gesprek gaat. Details over de beoogde samenwerking zegt het kabinet niet openbaar te kunnen maken.

Russische dreiging

In zijn toespraak zei Macron verder dat de wereld is veranderd sinds zijn laatste speech over de nucleaire afschrikking in februari 2020. Hij noemt onder meer de oorlog in het Midden-Oosten, de Russische dreiging en de prioriteiten van de VS die onder Trump veranderen.

Volgens Macron vereist het nieuwe tijdperk een versterking van de Franse nucleaire doctrine. "Onze concurrenten zijn geëvolueerd, net als onze partners. De wereld verhardt, dat hebben de afgelopen uren opnieuw aangetoond. We moeten onze nucleaire afschrikking versterken."

Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:

"Ruim veertig minuten duurde de toespraak van Macron vanaf de marinebasis op L'Ile Longue, met achter hem een nucleaire SNLE-onderzeeër: een van de belangrijkste symbolen voor de Franse nucleaire slagkracht.

Met name de aankondiging dat het aantal kernkoppen zal worden verhoogd galmt nog na: het is voor het eerst sinds vlak na de Koude Oorlog dat Frankrijk zijn kernarsenaal verruimt in plaats van naar beneden brengt. Opvallend is ook dat hij benadrukt niet te willen noemen hoeveel kernkoppen er de komende tijd bij zullen komen. "Het moet geen wapenwedloop worden", zei hij daarover. "Dat is niet onze doctrine."

Wat wél meermaals werd benoemd, is dat de nucleaire doctrine van Frankrijk in essentie niet zal veranderen. Hoewel het een belangrijke Europese dimensie krijgt, blijft de productie van de wapens volledig in Franse handen. Ook is en blijft het de president die het eindbesluit heeft over eventuele inzet van de wapens. Daarmee geeft Macron ook een belangrijke boodschap aan critici, onder wie een aantal prominente politici, die hun zorgen hebben uitgesproken over het 'delen' van Frankrijks nucleaire capaciteiten met het buitenland."

De nieuwe doctrine van Macron heet dissuasion avancée, oftewel geavanceerde afschrikking. Daarbij zou Frankrijk nauwer willen samenwerken met andere landen. Macron noemde nu een heel rijtje Europese landen waarmee wordt gepraat: Groot-Brittannië, Polen, België, Griekenland, Zweden, Duitsland, Denemarken en ook Nederland.

Onderdeel van de nieuwe doctrine is dat de bondgenoten kunnen gaan meedoen aan nucleaire oefeningen. Ook kan er tijdelijk materieel dat met het kernwapenprogramma te maken heeft in andere landen gestationeerd worden, maar of het daarbij ook om kernkoppen gaat is nog onzeker.

Na de Koude Oorlog verlaagde Frankrijk het aantal kernkoppen steeds verder. Nu is daar de ommekeer, het worden er weer meer. Volgens Macron, opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, is het nucleaire arsenaal er voor Frankrijk puur om af te schrikken, om landen ervan te weerhouden Frankrijk én zijn omgeving, aan te vallen.

Frankrijk is het enige EU-land met kernwapens. In totaal bezit het land nu 290 kernkoppen. Die kunnen gelanceerd worden vanaf bommenwerpers en onderzeeërs. Een deel van het Franse arsenaal ligt voor anker bij L'île Longue.

Kysia Hekster, correspondent Europese Unie en NAVO:

"In Europese hoofdsteden is met veel belangstelling geluisterd naar Macrons speech. Van oudsher kijken de Europeanen naar Amerika voor nucleaire bescherming tegen Rusland. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en zijn toenadering tot de Russische president Poetin.

En dus kijken landen ook met vernieuwde belangstelling naar wat Frankrijk kan doen aan de veranderende dreiging in Europa. Macron zei dat hij openstaat voor tijdelijke stationering van Franse gevechtsvliegtuigen die kernraketten kunnen dragen in bevriende landen, als aanvulling op wat de Amerikanen binnen de NAVO doen aan nucleaire afschrikking.

Meteen na de toespraak van de Franse president liet de Duitse bondskanselier Merz weten dat hij nog dit jaar concrete stappen wil nemen, bijvoorbeeld meedoen aan nucleaire oefeningen van de Fransen. Het zijn allemaal tekenen dat Europa veel meer op eigen benen wil staan, voor zover dat kan."