Immigratie was een van de belangrijkste pijlers onder zijn verkiezingscampagne. En in zijn eerste volle jaar terug in het Witte Huis heeft Donald Trump de daad bij het woord gevoegd: aan de zuidgrens met Mexico is het stil. "Een verschil van dag en nacht", zegt een agent van de Amerikaanse grenswacht die verveeld langs de grensmuur rijdt.
Patrouillerende agenten mogen eigenlijk niet met de media praten. Maar meer middelen betekent meer mensen en materieel en vooral ook meer tijd. "Hier komt niemand meer de grens over", wijst hij naar het verhoogde hek en de dubbele laag prikkeldraad die onlangs werd gespannen.
Vrachtwagens met opleggers rijden af en aan even verderop, in een verder uitgestorven San Rafael-vallei. Op deze prairie in het zuiden van Arizona wordt gewerkt aan Trumps nieuwste stuk muur. Het tempo ligt hoog: elke vijf minuten wordt een nieuw paneel geplaatst. Hoge stalen hekken, zwart geverfd.
Een idee van Trump, vertelde minister Noem van Binnenlandse Veiligheid eerder al: door de hitte in de woestijn zou het staal zo heet worden, dat de weinige migranten die de klim nog zouden wagen hun handen zouden branden.
Veel minder migranten
In de laatste maanden onder Joe Biden gingen de aantallen al omlaag. Volgens de regering-Trump worden aan de grens met Mexico nu nog gemiddeld 258 mensen per dag aangehouden. Dat kan niet onafhankelijk worden geverifieerd. Maar op plekken waar eerder veel migranten binnenkwamen is het stil, ziet Laurie Cantillo van hulporganisatie Humane Borders.
Haar vrijwilligers hebben tientallen watertonnen in de woestijn geplaatst om te voorkomen dat migranten omkomen. Het afgelopen jaar werd er fors minder van gedronken. Een kwart van wat het was, aldus Cantillo.
"We checken geen legitimatie als iemand water tapt. Het kunnen migranten zijn, maar ook grenswachters, jagers of wandelaars." Toch lijkt het erop dat vooral uitgedroogde immigranten ervan drinken, op hun vlucht door de woestijn.
Risicovolle onderneming
"Bij elke nieuwe regering en bij aangescherpt beleid zien we migratiestromen eerst afnemen. Al is het sinds de zomer wel weer iets toegenomen", zegt Cantillo. En nog steeds zijn er mensen die het niet halen. "Ook afgelopen week hebben onze vrijwilligers weer lichamen gevonden."
Riskant is en blijft het, onder extreme temperaturen. "En het is ook fors duurder geworden", zegt een Mexicaanse mensensmokkelaar die immigranten helpt bij de trip naar het noorden. "Ik vraag nu 8000 dollar per persoon", zegt hij. "Al gaat er bijna niemand meer, mensen zijn bang geworden door Trump. Maar het kan dus nog wel."
Toch kan Trumps muur niet iedereen tegenhouden op de vlucht voor geweld en armoede. Zo zijn er voetstappen te zien op 10 meter hoogte, aan de bovenkant van het hek. Ook zijn er doorgezaagde spijlen, inmiddels weer gerepareerd. "Een dubbele of driedubbele muur zal mensen hooguit vertragen", zegt Cantillo.
Minder steun
Inmiddels wijst 61 procent van de Amerikanen Trumps immigratieagenda af, met name vanwege het steeds hardhandiger optreden van agenten in steden in het binnenland. Maar Trumps aanhangers zijn onverminderd tevreden over 'de grens'. Volgens een peiling van AP-NORC steunt 76 procent van de Republikeinen 'hun' president op dat thema.
"Ik denk dat het nodig is voor ons land", zegt een bouwvakker die werkt aan het hek in Nogales. "Het gaat om de veiligheid van Amerikanen. Ik hoop dat hij het blijft opschroeven en dat er geld blijft binnenkomen." Geld kwam er middels de Big Beautiful Bill, zoals Trump de wet doopte.
Daarmee werd 75 miljard dollar vrijgemaakt voor handhaving en surveillance aan de grens, waarvan 47 miljard voor de grensmuur. Er worden honderden mijlen aan hekwerk neergezet.
Afbraak van biodiversiteit
"Fox News had het voortdurend over een 'invasie' aan de grens", zegt milieuactivist Russ McSpadden van het Center for Biological Diversity, een fervent tegenstander. "Maar voor mij is dit enorme industriële project juist de invasie, midden in deze prachtige, biodiverse vallei."
De regio was tot voor kort beschermd gebied. Er staan al jaren camera's van milieuorganisaties. "Als er al mensen kwamen, waren het meestal grenswachten of jagers", zegt McSpadden. "Een uniek ecosysteem, een van de weinige plekken waar je zwarte beren en jaguars nog in hetzelfde shot ziet verschijnen."
Hoelang nog is de vraag: natuurbeschermingswetten heeft Trump resoluut van tafel geveegd. "Decennia aan natuurbeschermingswerk worden daarmee weggegooid", stelt McSpadden. Ook inheemse Amerikanen moeten het ontgelden. "Alles en iedereen wordt terzijde geschoven voor de bouw van de grensmuur, het is echt schandalig. Maar net als met de Berlijnse Muur hopen we dat ook deze muur ooit zal vallen."