Aggregator

Polen gaat in Warschau een monument oprichten voor de slachtoffers van bloedbaden die Oekraïense nationalisten in de Tweede Wereldoorlog aanrichtten. Het wordt een herdenkingsmuur waarop de namen van alle geïdentificeerde slachtoffers komen te staan. Ook komt er een eeuwige vlam.

Het is vandaag 83 jaar geleden dat ultranationalistische leden van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) Poolse burgers aanvielen. Mannen, vrouwen en kinderen werden op gruwelijke wijze vermoord in Wolynië, in het huidige noordwesten van Oekraïne. Schattingen over het aantal slachtoffers lopen uiteen van 50.000 tot 100.000.

Bekendmaking Tusk

De Poolse premier Tusk maakte de komst van het monument bekend in een video op sociale media. Hij noemde de moordpartijen "een genocide gepleegd door Oekraïense nationalisten tegen Polen en Poolse burgers van andere nationaliteiten".

Tusk sprak van een "gezamenlijke plicht jegens hun families, de Poolse natie en de Poolse staat om hen te herdenken." Ook waarschuwde de premier dat de geschiedenis niet mag worden gebruikt om nieuwe vijandigheid aan te wakkeren.

De daders van toen worden in Oekraïne door sommigen nog altijd als helden vereerd, omdat het UPA later ook vocht tegen de Sovjet-Unie voor een onafhankelijke Oekraïense staat. Die verheerlijking is een pijnpunt in de relatie tussen buurlanden Polen en Oekraïne, die sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 wel sterk is verbeterd.

De Poolse president Nawrocki, normaal gesproken een politieke tegenstander van Tusk, had vandaag eenzelfde boodschap als de premier. Bij een herdenking bij de Oekraïense grens zei hij dat de slachtoffers niet mogen worden vergeten. Volgens hem is het feit dat het UPA later tegen de Sovjet-Unie vocht geen verontschuldiging voor de moorden op Poolse burgers.

Spanningen

De diplomatieke spanningen liepen vorige maand verder op nadat de Oekraïense president Zelensky een legereenheid de eretitel 'Helden van het UPA' gaf. Nawrocki trok daarop de hoogste Poolse staatsonderscheiding in van Zelensky, die hij in 2023 kreeg voor zijn "uitzonderlijke verdiensten bij het verdiepen van de vriendschappelijke en alomvattende betrekkingen tussen Polen en Oekraïne".

Zelensky en drie andere hoge Oekraïense functionarissen gaven daarop hun Poolse onderscheidingen terug.

De Russische parlementsverkiezingen werpen hun schaduw vooruit. Ze zijn pas half september, maar de repressie neemt nu al toe. President Poetin wil niets aan het toeval overlaten. Wat nog over is van de oppositie, wordt hard aangepakt.

Dat gebeurt op het moment dat de politieke onderdrukking in Rusland al aanzienlijk is. Volgens de mensenrechtenorganisatie Memorial zitten op dit moment 1711 politieke gevangenen vast. Dat zijn er veel meer dan in de nadagen van de Sovjet-Unie eind jaren 80.

In tegenstelling tot Oekraïne, houdt Rusland wel verkiezingen in oorlogstijd. Eerder waren er ook al presidentsverkiezingen, in maart 2024. Het verschil is dat er volgens het Kremlin geen oorlog is maar een 'speciale militaire operatie'.

Brandstoftekorten

De verkiezingen moeten het beeld versterken dat wat er ook gebeurt het leven in Rusland gewoon doorgaat. Maar dat is steeds moeilijker vol te houden. De verkiezingscampagne vindt plaats tegen de achtergrond van aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op de Russische energiesector. Omdat steeds meer raffinaderijen uitvallen, ontstaan in heel Rusland grote brandstoftekorten. Die leiden weer tot lange rijen voor benzinestations.

Op het partijcongres van zijn partij Verenigd Rusland, de gedoodverfde winnaar van de verkiezingen, stond Poetin uitvoerig stil bij de oorlog. Hij sprak over een "lotsbepalend moment" voor Rusland.

Ook andere partijen hebben hun partijcongres gehouden, zoals de KPRF, de communisten. Vorige week leverden ze plechtig hun kieslijst in bij de kiescommissie. De KPRF kijkt vooral achteruit, naar alle overwinningen die de Sovjet-Unie onder dictator Stalin behaalde.

"De Doema-verkiezingen worden voor het eerst gehouden onder uitdagende omstandigheden voor onze beschaving en cultuur", zei partijkopstuk Gennadi Zjoeganov. Verder dan deze vaststelling komt hij niet. Ook heeft de KPRF geen visie op de oorlog of de toekomst. Waarschijnlijk wordt KPRF de tweede partij bij de verkiezingen.

Oppositiepartij: stop met oorlog

De bekendste oppositiepartij Jabloko, die al lang niet meer in het parlement zit, heeft wel een plan: stoppen met de oorlog en wel zo snel mogelijk. Precies vanwege dat standpunt pakt het Kremlin de Jabloko-kandidaten hard aan.

Veertig van de ruim 250 kandidaten mogen niet meedoen aan de verkiezingen, bleek gisteren toen Jabloko zijn kieslijst bekendmaakte. Zeven zitten er zelfs gevangen. Het Kremlin deelt draconische straffen uit. Aan bijvoorbeeld het voormalige Moskouse gemeenteraadslid Maksim Kroeglov. De plaatsvervangend leider van Jabloko zou valse informatie hebben verspreid over het Russische leger en kreeg daar zeven jaar strafkolonie voor.

Vlak na de invasie in 2022 sprak Kroeglov zich uit over het doden van burgers in Boetsja, een voorstad van Kyiv, waar het Russische leger een bloedbad aanrichtte. Kroeglov vindt dat hij onschuldig is, omdat hij alleen maar opriep tot een onderzoek.

Bij de rechtbank waar Kroeglov werd veroordeeld, verzamelden zich eind juni tientallen van zijn medestanders. Zoals de politicus en ecoloog Nikolaj Ljaskin, ooit een medestander van Aleksej Navalny. Hij gaf toen een interview aan de NOS, waarin hij geen blad voor de mond nam.

"Hier vindt een demonstratief proces plaats. We zien hier een duidelijk voorbeeld van hoe iemand wordt vervolgd niet vanwege bepaalde verkeerde woorden, maar absoluut om niets. Ze hebben hem uitgekozen, omdat hij waarschijnlijk zou kunnen winnen in deze verkiezingen, als hij eraan zou mogen deelnemen. En omdat hij een sterke persoonlijkheid heeft."

Volgens Ljaskin is het minste dat Russen kunnen doen, steun geven aan elkaar en aan "mensen met kwaliteiten die normaal denken". "En natuurlijk steunen we iedereen die nu het hele repressieve apparaat over zich heen krijgt."

Angst aanjagen

De redenering van Ljaskin is dat het Kremlin met zware straffen, zoals voor Kroeglov, de bevolking en politici angst wil aanjagen, zodat ze gemakkelijker te manipuleren zijn.

Met als eerste doel: "Druk uitoefenen op de partij Jabloko, die bepaalde standpunten uitspreekt over vredesbesprekingen. Ten tweede is het een signaal aan alle Moskovieten. Al ben je nog zo vreedzaam en houd je je volledig aan de wet: als wij dat willen, zullen we jullie vervolgen."

Navalny

De zaak-Kroeglov maakt duidelijk dat Poetins regime nog steeds geen enkele andere opvatting tolereert. En zeker niet in verkiezingstijd.

Oppositie voeren in Rusland is en was gevaarlijk, zo toont de geschiedenis en de uiteindelijke dood in een strafkamp van oppositieleider Navalny. Op 1 juli werd op zijn graf in Moskou een permanent monument geplaatst, van zwart marmer.

Giving machines the ability to communicate nonverbally has real value, and [Drew Smith] clearly thinks your robot deserves better than an emoji. He shared a very interesting approach with his …read more

In het centrum van Den Haag is de genocide in Srebrenica uit 1995 herdacht. Daarbij waren honderden mensen aanwezig. Op het Lange Voorhout spraken onder anderen de Haagse burgemeester Jan van Zanen en de Bosnische ambassadeur Almir Sahovic.

Op deze dag werden 31 jaar geleden ruim 8000 moslimmannen en -jongens vermoord door Bosnisch-Servische troepen onder leiding van generaal Ratko Mladic. De Bosnische moslimenclave Srebrenica stond op dat moment onder bescherming van Nederlandse Dutchbat-militairen.

Bij de herdenking stonden "de moeders van Srebrenica" ditmaal centraal. Volgens de organisatie van de plechtigheid spelen zij een belangrijke rol in "de actieve herdenkingscultuur" van de genocide

Dichteres Zekira Ahmic hield een voordracht over die moeders. Ook Tweede Kamerlid Ines Kostic (PvdD) hield een toespraak. Beiden moesten Bosnië en Herzegovina destijds ontvluchten.

In deze video, vorig jaar gemaakt voor de dertigste herdenking van de val van Srebrenica, leggen we uit wat er gebeurde:

Burgemeester Van Zanen noemde in zijn toespraak twee vrouwen die het trauma van de genocide met zich meedragen: Alma, die 14 was toen haar vader in Srebrenica werd vermoord, en haar dochter Hanna. "Ze hockeyt in een shirt met rugnummer 11, ter nagedachtenis aan haar opa en aan al die andere slachtoffers van de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog", zei hij.

Volgens de burgemeester moet Hanna nog vaak uitleggen wat er toen is gebeurd, en is dat schokkend. "Want de verhalen van de doden en hun nabestaanden, en van alle anderen die in de hel van Srebrenica verzeild raakten, zouden een onlosmakelijk deel moeten zijn van ons gezamenlijke bewustzijn."

Dat vindt ook Samir Hajdarevic, voorzitter van het Nationaal Monument Srebrenica Genocide. Hij werd geboren in de regio en kwam als 9-jarige naar Nederland. Hij verloor meerdere familieleden bij de massamoord.

"Herdenken betekent voor mij ook dat we de namen en verhalen van de individuele slachtoffers blijven doorgeven. Want zolang wij over ze spreken, worden zij niet gereduceerd tot een getal in een geschiedenisboek. Aan de ene kant is er veel verdriet, maar er is ook veel verantwoordelijkheid."

Monument

De gemeente Den Haag blijft zich inzetten voor een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van Srebrenica, zei Van Zanen. Dat moet bij het voormalige Joegoslaviëtribunaal komen. Vorig jaar werd op die plek een zogeheten plaatsmarkering onthuld, in afwachting van een permanent monument.

Vandaag werd een 31ste stuk natuursteen geplaatst op de locatie. "Eén steen voor elk jaar dat ons scheidt van de genocide", aldus de burgemeester.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"Ook in Srebrenica zelf werd vandaag herdacht. Net als ieder jaar waren er tienduizenden mensen aanwezig op de grote begraafplaats in het nabijgelegen Potocari, waar veel van de slachtoffers begraven liggen. Het zijn onder meer hun families, vrienden, en de ruim 6500 deelnemers aan de driedaagse vredesmars die gelopen wordt.

Ook 31 jaar na dato is het een emotionele en beladen dag. Ik sprak een man die vertelde hoe zijn familie in juni al nerveus begint te worden en als 11 juli nadert steeds verdrietiger wordt.

Bij de herdenking werden toespraken gehouden en er werd gebeden. Opnieuw zijn ook slachtoffers herbegraven in Potocari. Dit jaar ging het om tien mensen. Dat gebeurt nu pas, omdat er nog altijd ruim 900 mensen vermist zijn. Zij liggen in massagraven, maar die zijn nog niet allemaal ontdekt. Er zijn ook massagraven die zijn omgeploegd. Dat maakt identificatie van slachtoffers lastig."

Een verslag van de herdenkingen in Den Haag en Srebrenica is vanavond vanaf 19.00 uur te zien op NPO 2, samen met reportages en gesprekken met gasten. De presentatie is in handen van Mark Visser.

In de podcast Het Beste uit Het Oog gaat het deze week over Tata Steel, dat strafrechtelijk wordt vervolgd. Volgens justitie stoot het bedrijf opzettelijk stoffen uit die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden. We spreken Peter de Waard van de Volkskrant, die Tata al ruim vijftig jaar volgt.

'De Zes van Breda' hebben hun straffen allang uitgezeten, maar nu moet hun zaak over, schrijft de advocaat-generaal van de Hoge Raad in een advies. Onderzoeksjournalist Joost van Wijk maakte de documentaireserie De restaurantmoord en vertelt erover.

Verder aandacht voor schrijver Connie Palmen, die de Constantijn Huygens-prijs krijgt voor haar gehele literaire oeuvre. De jury noemt haar "een beschermvrouw van onze letteren". Is haar schrijverschap nu voltooid?

Ook North Sea Jazz heeft iets te vieren. Het muziekfestival bestaat vijftig jaar. We spreken jazz-redacteur Adrienne Tilanus van de NTR en muziekfotograaf Paul Bergen, die sinds 1985 geen enkele editie oversloeg.

Luisteren

Deze aflevering van Het Beste uit Het Oog kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Een man is vannacht ernstig mishandeld en zwaargewond achtergelaten in Amersfoort. Hij had de Pride bezocht en is op de terugweg vermoedelijk van zijn fiets getrokken en mishandeld door meerdere jongens. De politie onderzoekt of het geweld anti-lhbti-gerelateerd was.

De man belde rond 03.00 uur zelf de politie. Toen agenten bij hem aankwamen, zagen ze dat hij zwaargewond was. Het slachtoffer is met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe het met hem gaat.

Gisteren werd in Amersfoort Pride gevierd. De man was in de nacht vanuit daar op de fiets richting Leusden gegaan, schrijft RTV Utrecht. Zijn vermoedelijke mishandelaars reden op fatbikes. Zij zijn nog niet gevonden, laat een woordvoerder weten.

Omdat het slachtoffer alleen was toen agenten hem aantroffen, is de politie op zoek naar getuigen en camerabeelden.

Vlak bij de Vietnamese kust is een speedboot gekapseisd. Daarbij zijn vijftien Indiase toeristen om het leven gekomen. Dat melden Vietnamese media.

Het ongeluk gebeurde zo'n 400 meter van het eiland May Rut, zo'n tien kilometer ten zuiden van Phu Quoc. Dat is het grootste eiland van Vietnam, een populaire strandbestemming. De oorzaak van het ongeluk wordt onderzocht, maar duidelijk is dat er een harde wind stond.

Er waren 32 toeristen en vier bemanningsleden aan boord. 21 van hen konden worden gered, zij werden met onder meer jetski's naar de kust gebracht. De lichamen van de doden zijn geborgen.

Volgens een Vietnamese krant hielpen bootjes in de buurt mee met het redden van de passagiers. Die boten waren eerder aanwezig dan de kustwacht of de marine.

De krant schrijft dat de reddingsoperatie werd bemoeilijkt doordat veel mensen vastzaten in de omgeslagen boot. Ook was de zee door de harde wind wild. Vanaf de reddingsboten werden boeien naar de mensen in het water gegooid.

Indiaas telefoonbedrijf

Sommige van de geredde opvarenden zijn gewond geraakt. Zij zijn naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe ze eraan toe zijn.

Volgens de Indiase premier Modi waren de toeristen werknemers van een telefoonbedrijf. De tocht met de boot was een personeelsuitje.

Bij Russische luchtaanvallen op Oekraïne zijn zes mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt, melden de autoriteiten in Oekraïne. Rusland meldt een dode bij Oekraïense droneaanvallen bij de Zee van Azov.

Vier mensen werden vannacht gedood in de noordelijke stad Soemy. Ook raakten daar volgens de Oekraïense autoriteiten zeventien mensen gewond. Twee andere Oekraïense doden vielen in de zuidelijke regio Odesa, nadat een raket een gebouw had geraakt.

Ook in Charkiv vielen zeven gewonden en in de regio Kyiv raakten elf mensen gewond, onder wie een kind.

Volgens de Oekraïense president Zelensky werden de meeste Russische drones en raketten onderschept, maar konden ballistische raketten hun doel bereiken vanwege het zwakke luchtverdedigingssysteem.

Oekraïne waarschuwde eerder al dat de voorraad aan Patriot-onderscheppingsraketten begint op te raken. De Amerikaanse raket is het betrouwbaarste wapen om ballistische raketten uit de lucht te schieten. De Amerikaanse president Trump heeft Oekraïne onlangs toestemming gegeven om ze zelf te produceren.

Havens

Het Russische ministerie van Defensie zegt droneproductiefaciliteiten in Kiyv te hebben aangevallen. Ook waren de havens Izmajil en Chornomorsk in Odesa het doelwit.

Het ministerie meldt ook dat het meer dan 175 Oekraïense drones boven Rusland heeft neergehaald. Ook zijn drones neergehaald boven het door Rusland bezette Krim-schiereiland, de Zwarte Zee en de Zee van Azov.

Volgens Oekraïne werden bij de aanvallen in de Zee van Azov meer dan twintig Russische tankers en andere schepen geraakt. Rusland zegt dat vier schepen werden aangevallen en dat daarbij een persoon om het leven kwam.

[Jenny] and I were talking about [Bitluni]’s experiment in scale, where he will take 65,536 cheap microcontrollers, network them all together, and give each one an RGB pixel. From there, …read more

Voor veel Zeeuwse automobilisten uit de grensregio is het niets geks: naar België rijden om met goedkopere benzine terug te keren. Niet alleen in de tank, maar ook in jerrycans op de achterbank. De brandweer voorziet echter gevaarlijke situaties en roept op tot voorzichtigheid.

"Het kan niet anders", zegt een bestuurder tegen Omroep Zeeland, terwijl hij de achterklep van de auto dichtgooit. In de achterbak staan twee volle jerrycans. De benzineprijzen bij de zuiderburen liggen een stuk lager dan in Nederland. De man weet dat het niet veilig is om zelf met benzine te rijden. "Maar ik kan het moeilijk bij me thuis laten leveren."

Boete

Wat hij doet is overigens niet verboden: in Nederland mag je tot 240 liter brandstof meenemen in je auto. Wel onder de voorwaarde dat dit op een veilige manier gebeurt. Zo moeten de jerrycans geschikt zijn voor brandstof en mogen ze niet lekken. Bovendien moeten ze goed vast staan, zodat ze niet gaan schuiven.

Wie zich niet aan de regels houdt, riskeert een boete. De politie kan auto's controleren op naleving van de voorwaarden.

Maar zelfs als alle regels worden opgevolgd, gaat het vervoer van benzine gepaard met gevaar, zegt de brandweer. En niet alleen omdat het een brandbaar goedje is. "Ook de dampen kunnen problemen geven", zegt Alex van Dijk, specialist gevaarlijke stoffen, tegen Omroep Zeeland. "Als je langere tijd in een ruimte zit waar je benzinedampen inademt, raak je versuft. Dat wil je niet tijdens een autorit. Daarnaast krijg je er hoofdpijn van."

Mocht er brand ontstaan, kan dat tot een vervelende situatie leiden, zegt hij. Als de jerrycan vlam vat, breidt het vuur zich sneller uit. Bovendien kijkt de brandweer bij melding van een autobrand eerst naar het merk en model van de auto. Zo kan er specifiek geblust worden op de plek van de brandstoftank. "Wij houden er geen rekening mee dat iemand een jerrycan brandstof op de bijrijdersstoel zet. Dat is dan ook geen goed idee."

Wat dan de beste manier is om benzine te vervoeren? "Niet", aldus Van Dijk. "Hou het gewoon in de brandstoftank." Als het toch echt nodig is om met een jerrycan op pad te gaan, raadt Van Dijk aan met kleine hoeveelheden te rijden en de benzine buiten de bestuurdersruimte te vervoeren.

De Amerikaanse autoriteiten hebben groen licht gegeven voor een satelliet die zonlicht moet gaan weerkaatsen om bepaalde plekken 's nachts te kunnen verlichten. Het project wordt fel bekritiseerd door astronomen en milieuactivisten.

De Federal Communications Commission (FCC) heeft officieel toestemming gegeven voor de lancering van Eärendil-1. Die satelliet, ontwikkeld door het bedrijf Reflect Orbital, kan een enorme reflector van dun materiaal uitklappen om zonlicht naar specifieke plekken op aarde te reflecteren vanuit een lage baan om de aarde.

Dat heeft veel voordelen, betoogt het bedrijf. In sommige landbouwsectoren kan de opbrengst omhoog met meer zonlicht. Bij reddingsacties kan de spiegel 's nachts worden ingezet als een soort schijnwerper, en steden kunnen 's nachts duurzaam worden verlicht zonder straatverlichting. De reflector kan ook op zonneparken worden gericht om daarmee meer stroom op te wekken.

Bij Eärendil-1 gaat het nog om een experimentele satelliet om te testen of de techniek werkt. De satelliet zou nog dit jaar al gelanceerd moeten worden. Reflect Orbital wil uiteindelijk 50.000 van die spiegelsatellieten inzetten.

Gevaarlijk

Het project stuit op felle kritiek. Milieuactivisten waarschuwen dat het weerkaatste zonlicht van heel veel ruimtespiegels de dagelijkse cyclus van planten en dieren kan verstoren. Sterrenkundigen vrezen dat de spiegels hun telescoopwaarnemingen belemmeren en zelfs gevaarlijk kunnen zijn voor mensen die door de telescooplenzen in het gereflecteerde zonlicht kijken.

Vooraanstaande onderzoekers noemen de plannen "nog gekker" dan de constellaties van internetsatellieten waar al langer discussie over is. Tony Tyson, onderzoeker aan de Universiteit van Californië, is bang dat de reflectoren helemaal niet zo goed kunnen richten en dat het teruggekaatste zonlicht een groter gebied gaat bestrijken dan gepland. "Stel je een hemel vol manen voor", zei Tyson op een bijeenkomst met andere wetenschappers.

Ook de organisatie die de grote Europese ruimtetelescopen in Chili beheert maakt zich zorgen. Door al het teruggekaatste zonlicht zou de helderheid van de sterren verminderen en wordt het vermogen van telescopen om zwakke objecten te detecteren beperkt.

De aanvraag van Reflect Orbital bij de FCC leverde dan ook bijna 1900 vooral negatieve reacties op. De FCC concludeert in haar uitspraak nu echter dat eventuele gevolgen van Eärendil-1 voor de astronomie of het milieu buiten haar bevoegdheid vallen.

Verbodszones

De communicatie-autoriteit spreekt tegen dat de goedkeuring van Eärendil-1 niet in het algemeen belang is. De FCC stelt dat het bedrijven juist aanmoedigt om nieuwe en innovatieve ruimtevaartactiviteiten te testen. Ook wijst de waakhond erop dat Reflect Orbital heeft beloofd samen te werken met NASA en de National Science Foundation om de astronomie te beschermen. "We hanteren strikte verbodszones voor astronomie en kwetsbare omgevingen", schrijft het bedrijf op zijn website.

Na bijna zestien jaar en verlenging op verlenging valt dit weekend definitief het doek voor de musical Soldaat van Oranje. De langstlopende musical van Nederland stopt na bijna 4000 voorstellingen, die werden gezien door meer dan vier miljoen bezoekers.

De musical vertelt het verhaal van verzetsstrijder Erik Hazelhoff Roelfzema, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als Engelandvaarder naar Londen vluchtte, van daaruit zendapparatuur naar Nederland smokkelde en als piloot betrokken was bij bombardementen op Duitsland.

De rol werd in al die jaren door maar liefst 31 acteurs vertolkt. De eerste die dat deed was Matteo van der Grijn, die er met trots op terugkijkt. "Het was fantastisch om samen met regisseur Theu Boermans vanaf het begin deze voorstelling neer te zetten en te maken met elkaar. Dat hij daarna nog bijna zestien jaar is gespeeld, is absurd."

Meedraaien met decor

Voor de musical werd een nieuwe theatervorm in het leven geroepen, waarbij de 1100 bezoekers per voorstelling 360 graden meedraaien naar het decor. Op Vliegkamp Valkenburg in Katwijk werd een theaterhangar speciaal daarvoor gebouwd.

"Dat vergde een nieuwe manier van spelen", zegt Van der Grijn. "Als acteur moest je niet verdwijnen op het grote podium, daarom moest je meer geven met je stem en goed kunnen articuleren."

Voor producent Fred Boot is het einde een bitterzoet besluit. Hij is vanaf het begin nauw bij de musical betrokken. "In 2003 stuurde ik mijn eerste e-mail naar Erik Hazelhoff Roelfzema. Nu, 23 jaar later, zijn we op dit punt beland."

Bij het grote publiek werd Soldaat van Oranje ook bekend door de reclames met de slogan: 'De voorstelling die geschiedenis schrijft, nu verlengd tot ...'. Jarenlang werd de speelperiode opnieuw verlengd. "Een soort Heintje Davids", zegt Boot. "Mensen dachten dat we al vaker waren gestopt. Dat hebben we nooit gezegd, maar nu is het echt voorbij."

Oorlog voor nieuwe generaties

Boot wilde met de musical een verhaal vertellen dat volgens hem dreigde te verdwijnen. "Jongere generaties moesten begrijpen wat de oorlog betekende voor hun ouders en grootouders. We vertelden de oorlog van generatie op generatie. Na afloop stelden kinderen hun ouders vragen. Zo ontstond het gesprek waar we op hoopten."

Van der Grijn liep steevast na afloop van de voorstelling de foyer in om de reacties van het publiek op te halen en met bezoekers in gesprek te gaan. "Ik hoorde daar altijd bijzondere anekdotes, ook van veel mensen die de oorlog hadden meegemaakt."

Volgens Boot is die inhoud altijd leidend gebleven, ondanks het grote succes. "We hebben ons nooit laten leiden door de commerciële kant. Het verhaal stond altijd voorop."

Over kwetsbare vrijheid

Daar is regisseur Theu Boermans het mee eens: "Het verhaal was een soort hybride vorm tussen theater, film en musical, mede door het draaiende theater." Volgens hem is de musical altijd actueel gebleven. "Het verhaal is polarisatie overstijgend, het is een verhaal dat verbindt en ons eraan herinnert hoe gebrekkig en kwetsbaar de vrijheid die we hebben is."

Vandaag spelen de acteurs de laatste voorstelling voor publiek en genodigden, zondagmiddag wordt de allerlaatste voorstelling in besloten kring gespeeld.

Ceramic 3D printers, despite using the same fundamental mechanism as standard FDM printers, are much harder to find. Part of this comes down to the material properties of fired ceramics …read more

Het Rode Kruis noemt het "genant" dat Nederland er niet in slaagt om een veilige plek te regelen voor de asielzoekers die op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel verblijven. De organisatie blijft voorlopig weg van het terrein, omdat de veiligheid van hulpverleners en hulpvragers niet kan worden gewaarborgd.

"Het gaat op het moment om tussen de 40 en 100 mensen in een land van 18 miljoen en dat wij dat niet kunnen oplossen, is een genante situatie", zegt directeur Harm Goossens van het Rode Kruis.

Volgens Goossens wordt de onveilige situatie vooral veroorzaakt door een kleine groep mannen. Hij spreekt van "kleine vechtpartijen, intimidaties en een grimmige sfeer". "Er zitten mensen bij die al in het aanmeldcentrum zaten in Ter Apel. Er komen ook mensen van buitenaf, maar dat is niet helemaal duidelijk", zegt Goossens.

Het Rode Kruis besloot gisteren daarom voorlopig te stoppen met hulpverlening op het voorterrein. "Mijn mensen waren niet meer veilig", zegt Goossens. Volgens hem bleek de politie de afgelopen week niet genoeg veiligheid te kunnen bieden. "Dat is de reden dat we zijn weggegaan. Zodra de veiligheid weer gewaarborgd kan worden, komen wij zeker weer terug als dat nodig is."

Ook Vluchtelingenwerk Nederland is niet meer aanwezig op het voorterrein van het aanmeldcentrum. De afgelopen week vonden op het voorterrein twee steekincidenten plaats. Die gebeurden dinsdag en woensdag. Daarbij raakten twee mensen gewond. Op dezelfde plek waren de afgelopen weken vaker ruzies en vechtpartijen.

Verslaggever Marieke de Vries:

"Toen we vanmorgen vroeg bij het centrum aankwamen, waren de buitenslaapplekken leeg en verlaten. Wel hingen er wat mannen met koffers en tassen rond en lag er een man te slapen onder het matrixbord. Daarop staat nog steeds vermeld dat mensen zich met hun vragen bij het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk kunnen melden. Maar die organisaties zijn er dus niet meer.

Een Koerdische en een Pakistaanse man wilden wel met ons praten over de ontstane situatie, maar op het moment dat wij de camera aanzetten, ging een andere man door het lint. Hij begon te schreeuwen en tegen het bord van het COA te slaan. Je voelde de hele sfeer omslaan naar een gespannen situatie. Grote kerels deinsden terug. De beveiliging hield afstand. We zijn rustig achteruitgelopen om hem niet verder te verontrusten.

Later vertelden de Koerd en de Pakistaan ons dat dit vaker gebeurt. Veel mensen zijn bang voor vechtpartijen en om beroofd te worden van hun geld of telefoon."

Sinds 20 mei brengen enkele tientallen asielzoekers overdag hun tijd door op het voorterrein van het aanmeldcentrum, omdat er binnen geen plek voor hen is. 's Nachts verblijven zij in een noodopvanglocatie. Het Rode Kruis deelde tot nu toe maaltijden, water en dekens uit en zorgde voor beschutting.

Goossens pleit op korte termijn voor een noodopvanglocatie waar meer dan honderd mensen kunnen verblijven. "Ik doe dan ook echt een stevige oproep aan alle gemeenten om hier naar voren te stappen. Dat geeft ademruimte aan de mensen in Ter Apel", zegt hij. "Dit moeten we als Nederland toch kunnen oplossen."

De gemeente Westerwolde - waar Ter Apel onder valt - zegt het besluit van het Rode Kruis en VluchtelingenWerk te betreuren. Volgens de gemeente laat het zien "hoe ernstig de problemen inmiddels zijn geworden".

Westerwolde herkent het beeld van een verslechterde veiligheidssituatie en wijst erop dat extra politie en handhaving geen structurele oplossing zijn. Volgens de gemeente moet het ministerie snel zorgen voor voldoende opvangplekken elders in het land.

De politie zegt dat op iedere melding wordt gereageerd en dat tegen strafbare feiten wordt opgetreden. Wel benadrukt de politie dat zij niet verantwoordelijk is voor het toezicht of de beveiliging van het voorterrein. De politie herkent het beeld van oplopende spanningen en zegt hierover voortdurend contact te hebben met de betrokken organisaties.

Hulporganisatie MiGreat blijft wel hulp bieden aan asielzoekers op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel, meldde RTV Noord gisteren. Volgens de organisatie weegt de hulpvraag zwaarder dan de veiligheidsrisico's. MiGreat deelt onder meer water, voedsel en tenten uit aan mensen die niet in de nachtnoodopvang verblijven.

Drie bruinvissen die afgelopen voorjaar aanspoelden op verschillende plekken langs de Nederlandse kust, hebben het opvangcentrum van stichting SOS Dolfijn weer verruild voor de Noordzee. Na maanden van intensieve zorg zijn ze voldoende aangesterkt om zelfstandig verder te gaan.

De twee mannetjes, die SOS Dolfijn Jantje en Roelof heeft genoemd, strandden in maart langs de kust van Vlieland. Het was voor het eerst dat twee bruinvissen op dezelfde locatie werden gevonden, schrijft regionale omroep NH. Bruinvissen zijn over het algemeen geen sociale dieren en zwemmen vaak alleen.

Schimmelinfectie in de longen

De mannetjes kwamen gehavend aan wal: Roelof was aangevallen door een grijze zeehond en Jantje had behalve beschadigingen aan de huid ook een schimmelinfectie in de longen.

Een paar weken later spoelde op Texel een vrouwtje aan, door SOS Dolfijn Coco genoemd. Ze was erg verzwakt en kon niet zelfstandig zwemmen. In het bassin moest ze 24 uur per dag ondersteuning krijgen om te voorkomen dat ze zou verdrinken.

Uit uitgebreide gezondheidstests is gebleken dat het drietal voldoende is aangesterkt om er weer op uit te gaan. Ze zijn vanaf Den Helder teruggebracht naar zee. Vanaf de boot zagen de dierverzorgers 'hun' bruinvissen nog een paar keer boven water komen om adem te halen, zegt een woordvoerder. "Een bijzonder moment."

Lenteperiode

De drie walvisachtigen waren op het moment van aanspoelen ongeveer één jaar oud, vertelde Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn eerder. Volgens hem zwemmen bruinvissen in de lenteperiode vaker langs de Nederlandse kust, wat verklaart dat sommige aanspoelen.

"Bovendien verlaten jonge bruinvissen in deze periode hun moeder en gaan ze zelfstandig verder. Omdat ze nog weinig ervaring hebben, is de kans groter dat ze aanspoelen."

Behalve Coco, Jantje en Roelof strandden afgelopen maart nog twee bruinvissen: op Ameland en langs de Zeeuwse kust. Zij overleefden het niet.

De natuurbrand die in het zuiden van Spanje aan minstens twaalf mensen het leven heeft gekost, heeft volgens de hulpdiensten al 6600 hectare land in de as gelegd. Dat is een gebied groter dan Ameland.

De brand brak donderdag uit in Los Gallardos, in de provincie Almería. 23 mensen worden nog steeds vermist. Acht mensen raakten gewond. Van hen zijn er vier ernstig aan toe. Zij zijn voor behandeling overgebracht naar Sevilla. 1405 mensen zijn geëvacueerd.

De slachtoffers werden overvallen door het zich snel verspreidende vuur, meldt de Spaanse omroep RTVE. In de dichte rook kozen sommigen ervoor de aanbevolen evacuatieroute te verlaten en een alternatieve route te kiezen, waarna ze ingesloten raakten door de oprukkende vlammen.

Er wonen veel buitenlanders in het gebied. Onder de doden zijn in ieder geval vier Britten. Ook enkele Belgen zijn omgekomen, al is nog niet duidelijk hoeveel. In Madrid verrichten forensisch specialisten genetisch onderzoek om de slachtoffers te identificeren.

Brandweereenheden werkten de hele nacht door om het vuur te bestrijden:

Het gebied waar de branden woeden, is slecht toegankelijk. Het is een ruig terrein, met veel verspreide huizen en boerderijen en talloze ravijnen, dat moeilijk bereikbaar is voor zwaar materieel. Inmiddels zijn de weersomstandigheden in het gebied verbeterd, waardoor de brandweer beter in staat is het vuur te blussen.

"Dit is de eerste dag waarop we de brand direct kunnen bestrijden", aldus Antonio Sanz, het hoofd van de Andalusische hulpdiensten, vandaag. Door de wind die het vuur aanwakkerde was de brandweer tot nu toe vooral bezig de verspreiding van het vuur te beperken.

De brand bij Los Gallardos is de dodelijkste in de recente geschiedenis van Spanje. Het dodental loopt mogelijk nog op.

Meta stopt na een paar dagen alweer met het nieuwe AI-programma voor foto's op Instagram. De functie kreeg veel kritiek omdat die de privacy van mensen zou schenden.

Met Muse Image konden Instagram-gebruikers plaatjes maken die gebaseerd zijn op foto's van anderen, zonder toestemming. Door de gebruikersnaam van iemand met een openbaar account in te voeren, verwerkte de AI-functie een foto in een andere afbeelding.

De functie kreeg veel kritiek, ook omdat Instagram-gebruikers er automatisch voor werden aangemeld. Het moederbedrijf van Instagram lanceerde Muse Image afgelopen dinsdag.

Op sociale media werd opgeroepen om de functie uit te zetten. Ook de Amerikaanse acteursvakbond SAG-AFTRA deed die oproep aan zijn leden en sprak van een "volslagen misrekening van het publieke sentiment" door Meta.

'Schiet doel voorbij'

Meta trekt het boetekleed aan en zegt in een verklaring dat het zijn intentie was om "een nuttige creatieve tool te bieden" en "mensen controle te geven over de vraag of hun openbare content op deze manier gebruikt mocht worden".

"We hebben de feedback gekregen dat deze functie zijn doel voorbijschoot, dus is deze niet langer beschikbaar", aldus Meta.

SAG-AFTRA reageert positief op het besluit van Meta. "Gezien de alom bekende gevaren van digitale replica's zonder toestemming, is een functie die dit gedrag aanmoedigt onverstandig. We waarderen het dat ze ermee stoppen."

Een nieuwe laptop, een PlayStation 5 of smartphone is tegenwoordig een stuk duurder dan een paar maanden geleden. Dat komt doordat een belangrijk onderdeel flink duurder is geworden: de chip met werkgeheugen. Die worden massaal opgekocht voor AI-datacenters, waardoor er veel minder overblijft voor de apparaten in de elektronicawinkel.

"We waren eigenlijk gewend dat apparaten steeds goedkoper worden", zegt Tomas Hochstenbach van techsite Tweakers, die de ontwikkelingen volgt. "Dus dat je na één of twee jaar een betere laptop of telefoon kan kopen voor hetzelfde geld. Dat is nu gewoon niet meer zo. Je koopt op dit moment waarschijnlijk een slechter apparaat dan een jaar geleden."

Het verschil is goed te zien in de computerwinkel van Menno Romeijn in Valkenswaard. Hij laat twee laptops zien die erg op elkaar lijken. De ene heeft een geheugenchip van 8 GB en kost 549 euro. "Die andere heeft 16 GB, maar verder heel vergelijkbare specificaties", zegt hij. Door het extra werkgeheugen betaal je veel meer: deze laptop is 200 euro duurder.

Traag door onvoldoende geheugen

Laptops en andere apparaten hebben werkgeheugen nodig om taken uit te voeren. Met onvoldoende werkgeheugen wordt een apparaat op een gegeven moment erg traag. "Als je alleen wil internetten of wil e-mailen, heb je aan 8 GB wel genoeg", zegt Romeijn. "Maar als je er iets meer mee wil doen, zoals een filmpje kijken, uitgebreid met Excel werken of heel veel tabbladen open hebben, is 16 GB wel handiger."

De stijgende geheugenprijzen hadden in het najaar al gevolgen voor mensen die zelf pc's bouwen om te gamen. Zij kopen het werkgeheugen als los onderdeel. Dat was toen al flink duurder. Toen al waarschuwden fabrikanten van Windows-laptops, zoals HP en Dell, dat de stijgende prijzen gevolgen zouden hebben voor producten met een geheugenchip.

Tientallen tot honderden euro's

"Je betaalt nu gewoon 50, 100 of 200 euro meer, afhankelijk van hoeveel geheugen erin zit", zegt Hochstenbach op basis van gegevens uit Pricewatch, een prijsvergelijker van Tweakers voor laptops, smartphones en andere elektronica.

Hetzelfde zie je bij een van de populairste smartphones van Samsung, zegt hij. "De Galaxy A-modellen van dit jaar zijn 50 euro duurder dan die van vorig jaar, terwijl het eigenlijk precies dezelfde telefoon is, met net zoveel geheugen. Dus als je een net zo goede telefoon wil als vorig jaar, betaal je gewoon meer."

Dat geldt ook voor spelcomputers: de PlayStation 5 is nu 100 euro duurder dan begin dit jaar. Microsoft heeft aangekondigd dat de Xbox vanaf augustus duurder wordt. In Nederland gaat de prijs met 50 euro omhoog, laat het bedrijf weten.

Minder laptop voor hetzelfde geld

"Het is lastig om prijsverhogingen van een specifieke Windows-laptop te zien", zegt hij. "Dat komt omdat fabrikanten elk model maar een paar maanden verkopen, voordat het nieuwe model op de markt komt." Een uitzondering daarop is Apple, die dezelfde laptops veel langer verkoopt en ze vorige maand minimaal 100 euro duurder maakte.

Fabrikanten van Windows-laptops doen ook iets anders: ze plaatsen niet 16 GB, maar 8 GB werkgeheugen in hun laptop, terwijl de prijs hetzelfde blijft. Ze willen hun laptops niet te duur maken, zegt Hochstenbach. "Ze maken dus een minder goede laptop. Als je nu in de winkel een laptop van 500 euro koopt, krijg je voor dat geld gewoon minder laptop dan vorig jaar."

Einde niet in zicht

Het lijkt er niet op dat geheugenchips de komende tijd weer goedkoper worden, integendeel. De drie grote fabrikanten verwachten dat de vraag voor AI-datacenters blijft toenemen. Xbox-maker Microsoft verwacht dat werkgeheugen tegen de herfst van 2027 nog eens twee keer zo duur is.

De Zuid-Koreaanse chipmaker SK hynix zei in oktober al genoeg bestellingen te hebben voor alle chips die het bedrijf in 2026 kan maken. Samsung, dat naast smartphones ook geheugenchips maakt, zegt dat bezorgde klanten nu al doorgeven hoeveel chips zij in 2027 nodig hebben. En de Amerikaanse chipmaker Micron verwacht nog tot zeker 2028 tekorten.

"Heel lang was het advies bij nieuwe laptops en smartphones: wacht even met kopen, want straks is die goedkoper", zegt Hochstenbach van Tweakers. "Dat is niet meer zo. De AI-bedrijven hebben een onstilbare honger naar rekenkracht. Dit hebben we niet eerder gezien. Wie nu een laptop of spelcomputer wil kopen, is daarvan de dupe."

Ceefax was the BBC’s broadcast teletext service that ran until 2012, providing text and rudimentary graphics that were broadcast invisibly with the TV signal. In order to get this teletext …read more

Wetenschappers hebben in het noordoosten van Thailand een nieuwe soort langnekdinosaurus ontdekt. De plantenetende dinosaurus leefde ongeveer 150 miljoen jaar geleden, in het late juratijdperk en heeft de naam Uragasaurus kalasinensis gekregen.

De beschrijving van de nieuwe soort is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports.

De ontdekking is bijzonder, omdat het de eerste officieel benoemde mamenchisaurus uit Thailand is. Mamenchisaurussen waren dinosaurussen met extreem lange nekken. Tot nu toe waren de meeste fossielen van deze groep afkomstig uit China.

De nieuwe soort werd gevonden in Phu Noi in de provincie Kalasin, waar meer fossielen zijn gevonden. Opvallend is dat de onderzoekers de dinosaurus konden herkennen op basis van slechts één goed bewaarde ruggenwervel. Met behulp van CT-scans ontdekten ze dat de wervel unieke kenmerken bevatte, waaronder een bijzondere Y-vormige botstructuur en een ingewikkeld systeem van luchtkamers in het bot.

Niet de grootste dinosaurus van Thailand

Hoewel de uragasaurus een indrukwekkend dier moet zijn geweest, was het waarschijnlijk niet de grootste dinosaurus die in Thailand is gevonden. De nieuwe soort wordt geschat op ongeveer 20 meter. In mei werd een andere langnekdinosaurussoort uit Thailand ontdekt die naar schatting 27 meter lang was en ongeveer 27 ton woog, vergelijkbaar met het gewicht van negen volwassen Aziatische olifanten.

Daarmee was de Nagatitan chaiyaphumensis ongeveer 7 meter langer dan uragasaurus. Voor de nieuwe soort is geen betrouwbare gewichtsschatting mogelijk, omdat de onderzoekers maar één wervel hebben kunnen bestuderen.

Belangrijke vondst

De wetenschappelijke waarde van uragasaurus zit niet zozeer in zijn formaat, maar vooral in wat de soort vertelt over de verspreiding van dit soort dinosaurussen. De vondst in Thailand laat zien dat deze groep niet alleen in China voorkwam, maar ook verder zuidelijk leefde.

Volgens de onderzoekers helpt de nieuwe vondst beter te begrijpen hoe langnekdinosaurussen zich in Azië ontwikkelden rond de overgang van het jura naar het krijt.