Aggregator

'Doelbewuste aanvallen RSF op ziekenhuizen in Sudanese stad Al-Fasher'

2 hours 27 minutes ago

De paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) in Sudan hebben doelbewust en systematisch ziekenhuizen en andere zorginstellingen verwoest tijdens de belegering van de stad Al-Fasher in de regio Darfur.

Uit onderzoek van de BBC blijkt dat er tientallen aanvallen waren op zorginstellingen. Tientallen hulpverleners kwamen om of raakten gewond. Ook werd een aantal ontvoerd.

Volgens het internationaal recht is het verboden om zorginstellingen of het personeel daarvan aan te vallen in oorlogstijd. De commissaris voor mensenrechten van de VN noemt het onderzoek van de BBC zeer verontrustend en spreekt van oorlogsmisdaden. Eerder meldde de VN dat de gevechten in Al-Fasher de "kenmerken van genocide" vertoonden.

Een arts die de BBC sprak, zegt dat de RSF de ziekenhuizen verwoest omdat ze weten dat het gezondheidssysteem de hoeksteen van elke stad is. "Burgers konden daarom niet blijven. Het was opzettelijk en gepland."

Al-Fasher werd in oktober 2025 ingenomen door de RSF na een belegering van ruim vijfhonderd dagen. Uit onderzoek van Amnesty International blijkt dat burgers gevangengehouden en gemarteld worden.

Voordat de burgeroorlog tussen de RSF en het Sudanese leger in 2023 begon, woonden er in Al-Fasher meer dan een miljoen mensen. Volgens Amnesty zijn er op dit moment nog minder dan 70.000 mensen in de stad.

De hulporganisatie sprak met negentien van hen. Van hen werden er zeventien willekeurig gevangen gezet door de RSF. De getuigen zeggen dat vooral mensen van bepaalde etnische groepen worden vastgehouden, vooral de Zaghawa en de Masalit.

'Ze slaan je bewusteloos'

Mannen die worden vastgehouden in gevangenissen vertellen hoe ze willekeurig werden gemarteld. "Ze beschuldigen je ervan dat je bij het leger zit en slaan je net zolang tot je bewusteloos bent. Soms wel vier keer per dag."

Ook krijgen gevangenen het minimale aan voedsel en water. Gevangenen worden pas vrijgelaten als hun familie losgeld heeft betaald. Ook proberen velen te ontsnappen.

Vrouwen en kinderen worden vastgehouden in scholen. Ook daar komen verhalen naar voren van ondervoeding en willekeurige martelingen. "Elke dag stierven er vier tot vijf mensen, meestal door gebrek aan voedsel", zegt een vrouw tegen Amnesty.

Dwangarbeid

De inwoners zeggen tegen de hulporganisatie dat toegang tot humanitaire hulp beperkt is. Ook spreken ze van dwangarbeid, zoals het opruimen van lijken in de straten van Al-Fasher of koken voor de RSF.

Amnesty roept de internationale gemeenschap op om een vredesmacht in te zetten. De mensenrechtenorganisatie benoemt nogmaals de rol die de Verenigde Arabische Emiraten spelen in dit conflict. Dat land steunt namelijk de RSF, onder meer door wapen en voertuigen te leveren. De VAE ontkent betrokkenheid.

Klanten Albert Heijn kunnen weer boodschappen laten bezorgen

3 hours 7 minutes ago

Klanten van Albert Heijn kunnen vanaf vandaag weer boodschappen thuis laten bezorgen, bijna twee weken na de cyberaanval die de diensten van de supermarktketen platlegde. De afgelopen dagen konden al een beperkt groepje vaste klanten een bestelling plaatsen, nu kan iedereen dat doen.

Het aantal boodschappen dat kan worden bezorgd, is nog niet terug op het oude niveau. De supermarktketen kan nu een derde van de normale hoeveelheid leveringen aan.

Op woensdag is de supermarkt begonnen met het opstarten van de systemen, waardoor de klantenservice ook weer beschikbaar is. Afgelopen zondag deden ook de site en de app het al weer.

Dagelijkse boodschappen

Volgens Albert Heijn gaan de eerste bestellingen de deur uit en zijn de vooruitzichten voor de rest van de dag goed. "De eerste bezorgingen vinden plaats sinds vanochtend 07.00 uur", zegt een woordvoerder tegen ANP.

Klanten bestellen inmiddels weer dagelijkse boodschappen. "Melk, yoghurt, plantaardige zuivel, brood, groente, fruit en keukenpapier zijn populair", zegt de woordvoerder. Het assortiment en het aantal beschikbare bezorgmomenten worden in de loop van de week verder uitgebreid.

Klanten van wie een bestelling werd geannuleerd na een foutmelding, ontvangen een shoptegoed van de supermarktketen.

Geen gegevens gestolen

Klanten konden geen boodschappen meer bestellen na het cyberincident bij het moederbedrijf van Albert Heijn, Ahold Delhaize. Vanwege het incident haalde Ahold preventief bepaalde systemen offline. Hierdoor waren de site en app van Albert Heijn, maar ook van andere Ahold-merken als Etos en Gall & Gall, sinds zondag 11 oktober onbereikbaar.

Het concern heeft inmiddels aangifte gedaan bij de politie vanwege de cyberaanval, nadat de politie en het Openbaar Ministerie het bedrijf via een openbare oproep opgeroepen had om dat te doen. Het interne onderzoek naar de cyberaanval loopt nog.

Het bedrijf stelt dat het tot dusver geen aanwijzingen heeft dat er gevoelige klant-, medewerkers- of partnergegevens zijn gestolen.

Israël gaat Westelijke Jordaanoever volledig afsluiten na aanval in Palestijns gebied

3 hours 16 minutes ago

De Israëlische premier Netanyahu heeft opdracht gegeven voor een volledige afsluiting van de Westelijke Jordaanoever, nadat twee vermoedelijk Palestijnse mannen een aanval zouden hebben uitgevoerd op Israëliërs nabij de stad Hebron.

Volgens de verklaring van Netanyahu moet de stad Hebron "onmiddellijk" volledig afgesloten worden en moeten de veiligheidstroepen voorbereidingen treffen voor een volledige afsluiting van de Westelijke Jordaanoever. Hoelang die gaat duren, is niet duidelijk.

Het leger spreekt in een bericht op Telegram van een "offensieve antiterrorismeoperatie", die wordt uitgevoerd door militairen van het leger en agenten van de grenspolitie. Daarbij worden onder meer huiszoekingen verricht in de huizen van de aanvallers en andere verdachten.

Het leger zegt de twee mannen te hebben doodgeschoten, die volgens hen verantwoordelijk waren voor een aanval bij een checkpoint in de Palestijnse stad Hebron, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Volgens Israël is daarmee een "terreuraanslag" op Israëlische burgers verijdeld. De twee vermoedelijk Palestijnse mannen zouden gelieerd zijn aan Hamas.

'Vijf gewonden'

Israëlische media, waaronder de links-liberale krant Haaretz, schrijft dat bij de aanval van de mannen vanochtend vroeg vijf Israëliërs gewond zijn geraakt, van wie er twee in kritieke toestand verkeren.

De krant schrijft verder op basis van bronnen binnen de veiligheidsdiensten dat de twee mannen op de plaats delict aankwamen met Israëlische kentekenplaten en vervolgens het vuur openden. Daarna zou een "langdurig" vuurgevecht hebben plaatsgevonden.

Volgens het leger droegen de mannen een M16-geweer bij zich en een pistool. Over het doelwit van de aanval doet de instantie geen uitlatingen.

Wegversperringen opgeworpen

Het leger heeft inmiddels wegversperringen opgeworpen en Palestijnse plaatsen in het gebied afgesloten. Door de afsluiting kunnen Palestijnen vanuit de Westelijke Jordaanoever niet meer van en naar Israël reizen.

Volgens het Palestijnse persbureau WAFA is een controlepost in Jeruzalem al afgesloten. Daardoor zouden zo'n honderd Palestijnen worden geraakt die stonden te wachten om Jeruzalem in of uit te gaan.

In Israël vinden komende dinsdag verkiezingen plaats. Daarbij krijgen de Israëlische kiezer de keuze of de langstzittende premier Netanyahu een nieuwe ambtstermijn krijgt. De kans is aanwezig dat Arabische partijen een sleutelrol gaan spelen.

Prehistorische grotschilderingen in Indonesië in gevaar door natuurbranden

3 hours 20 minutes ago

Een van de oudste grotschilderingen ter wereld loopt gevaar door hevige natuurbranden op het Indonesische eiland Sulawesi. Door de hitte en rook kan het vervalproces van de schilderingen versneld worden, zeggen onderzoekers.

De eilanden Sumatra en Borneo zijn het zwaarst zijn getroffen door de branden. Er zijn ook branden op Sulawesi. In Zuid-Sulawesi bevinden zich grotten met de oudste prehistorische kunst ter wereld.

"Zelfs zonder dat het vuur de schilderingen rechtstreeks raakt, kan het ze ruïneren, omdat de temperatuur rondom de schilderingen verandert en het corrosieproces wordt versneld", vertelt een archeoloog aan persbureau Reuters.

Roetdeeltjes

Daarnaast kunnen roetdeeltjes zich ophopen op de rotswanden. Daardoor raken de afbeeldingen bedekt en zijn ze nog nauwelijks te herkennen, aldus de archeoloog.

Sinds de jaren 90 is bekend dat er vele oude rotstekeningen te vinden zijn in de grotten. De oudste die gevonden zijn op Sulawesi worden geschat op 67.800 jaar. Een andere tekening van een celebeswrattenzwijn, die in 2017 werd ontdekt in een grot op Sulawesi, bleek volgens Australische onderzoekers minimaal 51.000 jaar geleden te zijn gemaakt.

Brandweerlieden zijn druk met het blussen van de branden. "Als we hier niet snel actie ondernemen dan verliezen we een van de meest bijzondere getuigenissen van de menselijke geschiedenis", zegt een van de brandweerlieden tegen Reuters.

Aangestoken branden

Door het weerfenomeen El Niño zijn er hogere temperaturen en minder neerslag, waardoor bossen en veengebieden extra kwetsbaar zijn.

Daarnaast branden boeren rond deze tijd van het jaar vaak stukken land kaal om de grond vrij te maken voor landbouw. Dat is van oorsprong een traditionele manier van grondbeheer voor kleine boeren. Alleen is het nu zo droog, dat de branden makkelijker overslaan naar bijvoorbeeld het naastgelegen bos.

Ook grote palmoliebedrijven steken branden aan, om grond vrij te maken voor nieuwe plantages. Dat is officieel verboden, maar handhaving ontbreekt.

'MIVD zag op gehackte iPhone hoe Trumps schoonzoon vele miljoenen ontving'

6 hours 2 minutes ago

De Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) zou vanaf 2018 hebben meegekeken met de telefoon van Jared Kushner, schoonzoon van de Amerikaanse president Trump en diens onderhandelaar bij de oorlogen in Oekraïne, Gaza en Iran. Dat schrijft de Amerikaanse onderzoeksjournalist Matthew Cole in een nieuw boek waarvan tijdschrift Vanity Fair een fragment heeft gepubliceerd.

Volgens Cole zou de MIVD zijn binnengekomen met de hulp van een overgelopen Russische hacker die voor de Russische militaire inlichtingendienst GROe werkte. Hoelang de MIVD uiteindelijk heeft meegekeken in de telefoon van Kushner, is niet bekend.

De MIVD laat aan de NOS weten geen uitspraken te doen over de werkwijze, kennisniveau of hun bronnen. Nieuwsuur heeft in samenwerking met de Volkskrant uitgebreid onderzoek gedaan naar de claim dat de MIVD toegang had tot de telefoon van Jared Kushner en gesproken met meerdere directbetrokkenen. Er is geen bevestiging voor het verhaal gevonden.

750 miljoen dollar

Cole schrijft in het boek dat de Nederlandse spionnen door de hack zagen dat de Kushner inlogde op een bankrekening in de Verenigde Arabische Emiraten in Dubai. Op die rekening zou te zien zijn geweest dat het account honderden miljoenen dollars had ontvangen van een bank in Azerbeidzjan.

Cole schrijft dat op deze bankrekening 750 miljoen dollar stond, afkomstig van de koninklijke families van Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Het geld zou zijn bedoeld om politieke en diplomatieke doelen in het Midden-Oosten te bevorderen. Volgens Cole stond de rekening mede onder beheer van Kushner en de Emiratische president Mohammed bin Zayed Al Nahyan (MBZ).

'Omweg'

"Jared was op zoek naar een omweg om zijn diplomatieke doelen te bereiken", hoorde Cole van een bron die op de hoogte was van de deal tussen de VAE en Kushner. "Jared beloofde MBZ dat hij hun belangen bij Trump zou behartigen als zij zouden deelnemen aan een fonds. Jared wilde normalisering van de betrekkingen met Israël, zodat handel en investeringen konden floreren."

Volgens Cole wilden de twee families destijds een doorbraak forceren in het Israëlisch-Palestijnse conflict. Daardoor zouden hun betrekkingen met Israël kunnen verbeteren zonder gezichtsverlies te lijden. Kushner zou hebben toegezegd de plannen van de Saudi's bij zijn schoonvader aan te kaarten.

Meer over Kushners zakelijke belangen in Israël en andere landen in deze video van Nieuwsuur:

De zaak zou aan het rollen zijn gekomen toen de militaire inlichtingendienst in 2017 ontdekte dat een medewerker van de Russische militaire inlichtingendienst GROe, gespecialiseerd in gestolen bankgegevens, onderweg was naar het Verenigd Koninkrijk voor een spionageopdracht. Volgens Cole hielden de Britten de man aan op verzoek van de Nederlandse collega's.

De hacker kreeg naar verluidt twee opties: als informant voor de Nederlandse overheid werken, of een proces in het Verenigd Koninkrijk met mogelijk jaren celstraf. De Russische medewerker besloot de Nederlandse inlichtingendienst toegang te geven tot een van de gevoeligste systemen van de GROe, schrijft Cole.

Op een server in de Russische stad Rostov, die werd gebruikt door het cyber- en hackteam van de Russische militaire inlichtingendienst, troffen de Nederlanders tijdens hun onderzoek schermafbeeldingen aan van de iPhone van Kushner. Volgens Cole wist de MIVD begin 2018 vervolgens zelf toegang te krijgen tot de telefoon, waardoor de dienst kon meekijken met het scherm zodra Kushner het toestel gebruikte.

Terwijl de diensten de telefoon van Kushner in de gaten hielden, ontdekten ze dat hij deze gebruikte om in te loggen op een bankrekening in de VAE. Tegen de tijd dat de Nederlandse spionnen zicht kregen op de telefoon, was er al honderden miljoenen dollars op de rekening gestort. "Voor de hackers van de MIVD werd de bankrekening een inlichtingenraadsel dat ontrafeld moest worden", schrijft Cole.

'Krankzinnig'

Of Kushner als medewerker van het Witte Huis de rekening heeft aangegeven bij de Amerikaanse autoriteiten, is niet bekend. Als hij dit niet heeft gedaan, dan heeft Kushner mogelijk de Amerikaanse wetgeving rond omkoping overtreden.

Kushner ontkent op X alle aantijgingen en noemt die "volkomen krankzinnig". "Er werden geen bankafschriften, overschrijvingsgegevens, rekeningnummers, transactiedata of andere details verstrekt om deze buitengewone aantijgingen te bewijzen."

Tijdens Trumps eerste ambtstermijn speelde Kushner een belangrijke rol in het Amerikaanse buitenlandbeleid in het Midden-Oosten. Hij maakte deel uit van het diplomatieke team dat uiteindelijk leidde tot de Abraham-akkoorden van 2020. Daarmee normaliseerden onder meer de Verenigde Arabische Emiraten en Israël hun betrekkingen. Ook nu speelt hij een belangrijke rol als onderhandelaar voor Trump.

Acteur Tom Skerritt (93) overleden, bekend van Top Gun en Alien

6 hours 21 minutes ago

De Amerikaanse acteur Tom Skerritt is op 93-jarige leeftijd overleden. Ooit omschreven als "een karakteracteur in het lichaam van een hoofdrolspeler" werd hij met zijn stoere charme bekend van films als Top Gun, Alien en Steel Magnolias.

Skerritt werd in 1933 geboren in Detroit. Zijn eerste filmrol in 1962 was de oorlogsfilm War Hunt, waarin ook Robert Redford, Sydney Pollack en Francis Ford Coppola hun Hollywooddebuut maakten. Na kleinere film- en tv-rolletjes begon hij vanaf de jaren 70 naam te maken, te beginnen in Robert Altmans oorlogssatire M*A*S*H*, waarin hij een bijrol had.

In 1979 speelde hij de kapitein van het gedoemde ruimteschip Nostromo in Alien. Hij komt daarin aan zijn einde in een poging een buitenaards monster in een hinderlaag te laten lopen.

De dreigende piepjes van een bewegingssensor maken zijn sterfscène memorabel:

In 1986 kreeg Skerritt een andere rol waar veel mensen hem van zullen kennen, Tom Cruise' mentor Mike 'Viper' Metcalf in Top Gun, die de jonge, arrogante piloten moet omvormen tot ervaren oorlogsvliegers. "Heren, u behoort tot de beste 1 procent van alle vliegeniers. Het neusje van de zalm, het beste van het beste. Wij gaan jullie beter maken", vat hij in de film zijn taak samen.

De rol lag Skerritt in het bijzonder: hij had voordat hij naar Hollywood vertrok gediend bij de Amerikaanse luchtmacht.

Autoriteit uitstralen

Naast die bekendste films uit zijn oeuvre, speelde hij nog een egoïstische senator naast Jodie Foster in Contact, de echtgenoten van Shirley MacLaine en Sally Field in Turning Point en Steel Magnolia's en een sheriff in de Stephen King-verfilming The Dead Zone. Vaak werd Skerritt dan gecast in rollen van personages die van nature autoriteit moesten uitstralen.

In zijn rijkgeschakeerde carrière won hij één keer een belangrijke prijs, de Emmy. Dat was voor de tv-serie Picket Fences, waarin hij een kleinsteedse sheriff uit het rurale Wisconsin speelde. De NCRV zond de serie hier uit onder de naam Small Town USA. Skerritt ontving ook nog een tweede Emmy-nominatie voor de serie, die vier seizoenen liep.

In zijn overlijdensbericht schrijft zijn familie dat Skerritt graag "anderen hielp hun stem te vinden en te delen". "De wereld kende Tom door zijn buitengewone acteercarrière, maar wij kenden hem door zijn humor, nieuwsgierigheid, wijsheid, gulheid en de liefde die hij bracht."

Veelbelovende prik bij behandeling verkleint risico op terugkeer huidkanker

6 hours 51 minutes ago

Een nieuwe behandeling, bedacht door de Amerikaanse geneesmiddelenfabrikanten Moderna en Merck, verlaagt het risico op overlijden en de terugkeer van huidkanker met ruim 40 procent. Dat claimen de twee farmaceuten na een grootschalig onderzoek.

De behandeling bestaat uit een nieuw medicijn dat aan de behandeling met immunotherapie wordt toegevoegd. Door de combinatie van de prik en immunotherapie daalt de kans dat een patiënt doodgaat of de ziekte opnieuw krijgt met 42 procent. Onderzoekers ontdekten dat de combinatie als behandeling beter werkt dan immunotherapie alleen.

Het gaat niet om een vaccin om kanker te voorkomen, maar om een prik die patiënten bij hun behandeling krijgen.

1100 patiënten

De studie draait om mensen met beperkte uitzaaiingen van melanoom, een agressieve vorm van huidkanker. De resultaten laten ook zien dat het risico dat de huidkanker zich verspreidt 38 procent lager ligt.

Aan het onderzoek deden ruim 1100 patiënten mee. De onderzoekers baseren zich op gegevens uit de eerste twee jaar na de behandeling van de deelnemers.

"Heel goed nieuws", noemt John Haanen de uitkomst. Haanen is internist-oncoloog bij het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. Wel voegt hij daaraan toe dat in Nederland inmiddels een standaardbehandeling wordt toegepast waarbij vooraf aan de verwijdering van het melanoom immuuntherapie wordt toegepast. Dat levert ook goede resultaten op.

Uiteindelijk wordt de discussie welke behandeling leidt tot de beste totale overlevingskans. "Als we die getallen hebben kunnen we nog een betere keuze maken wat de beste behandeling is", zegt hij.

Presentatie in Madrid

Afgelopen zomer maakten Moderna en Merck al bekend dat de behandeling in de studie een succes was, maar gaven toen nog geen details.

De onderzoekers presenteren officieel alle resultaten vandaag op het congres van de European Society for Medical Oncology (ESMO) in Madrid.

Of de behandeling ook voor andere vormen van kanker gaat werken is nog niet duidelijk. Die onderzoeken lopen nog.

Explosie en brand op legerbasis Canada ontstond door oefening met granaatwerpers

6 hours 53 minutes ago

Een oefening met granaatwerpers veroorzaakte vorige week zaterdag de explosie met brand tot gevolg op een Canadese legerbasis, waarbij vier militairen omkwamen. Dat zegt een hoge defensiefunctionaris.

Volgens Canadese media waren troepen aan het oefenen met de C-16-granaatwerper op de basis in Wainwright, in het westen van Canada.

"De brand ontstond op het schietterrein voor automatische granaatwerpers", zei brigadegeneraal Vanessa Hanrahan op een persconferentie. "Het gebeurde tijdens een reguliere militaire training die op dat moment op het terrein plaatsvond."

Niet bereikbaar

De brandweer kon niet bij het vuur op dat specifieke terrein komen om te blussen, omdat het gebied was aangemerkt als "permanent gevaarlijk". Daar kon niet-ontplofte munitie liggen, die alsnog kon exploderen als iemand erop stapte.

Toen de wind vervolgens aantrok, verspreidde de brand zich snel en sloeg die over naar een andere plek op de basis waar militairen aan het trainen waren. Daardoor kwamen tientallen militairen vast te zitten. Vier van hen kwamen om.

Eerder werd gemeld dat bij de oefening mogelijk een gasleiding of gasput was geraakt. Volgens de Canadese autoriteiten zijn daarvoor vooralsnog geen aanwijzingen.

13 in kritieke toestand

Er worden drie afzonderlijke onderzoeken naar de brand gedaan, zeggen de autoriteiten. Het incident geldt als een van de ergste ongelukken in het Canadese leger. Er liggen volgens de Canadese autoriteiten nog 27 mensen in het ziekenhuis.

Van hen liggen 13 in een kritieke toestand, meldt CBC. Na het incident waren de ziekenhuizen "volledig overbelast" zei een arts eerder tegen dezelfde Canadese omroep.

De militairen waren bezig met de voorbereiding op een uitzending naar Letland. Daar heeft Canada zijn grootste buitenlandse troepenmacht gestationeerd, als onderdeel van een NAVO-missie om de oostflank van het bondgenootschap te versterken tegen de Russische dreiging.

Wekdienst 23/10: Verdachte in zaak Hajar voorgeleid • Go Ahead Eagles speelt tegen Telstar

7 hours 20 minutes ago

Goedemorgen! De verdachte man van de moord op 29-jarige Hajar wordt vandaag voorgeleid en Go Ahead Eagles speelt in de eredivisie tegen Telstar.

Eerst het weer: vandaag is het bewolkt en nat met temperaturen tussen de 12 en 14 graden. Gedurende de dag neemt de wind flink in kracht toe en in de avond is het flink onstuimig.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Europese steden zijn afgelopen zomer vele tienduizenden mensen overleden als gevolg van de extreme hitte. Tot die schatting komen wetenschappers van Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Nieuw aan hun studie is dat ze ook wijzen op de rol van klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen: ze brengen een groot deel van de hittedoden direct daarmee in verband.

De wetenschappers onderzochten data over ruim 850 stedelijke gebieden in 30 Europese landen, waar bij elkaar zo'n 40 procent van de bevolking woont. Met behulp van modellen schatten ze dat er in die regio's afgelopen zomer zo'n 50.000 extra sterfgevallen waren.

Ter vergelijking: voor de hete zomers van 2022 en 2003 kwamen ze op respectievelijk 29.000 en 28.000 extra doden. Dit jaar gaat dus ruim over die recordjaren heen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In de Zuid-Koreaanse stad Busan is een haai voor de derde keer teruggekeerd in de haven. Het dier werd twee keer eerder al bevrijd maar zwom iedere keer weer terug. Milieuorganisaties zeggen dat de komst van de haai te maken heeft met klimaatverandering.

Fijne dag!

Tegen het grote geld: hoe Abdul El-Sayed de Democraten in de VS naar links trekt

7 hours 33 minutes ago

'Abdul is cool', prijkt op T-shirts. Abdul El-Sayed (41) dingt naar een zetel in de Senaat en trekt volle zalen. Bij de Amerikaanse Congresverkiezingen van 3 november zijn veel ogen gericht op zijn race in Michigan. In deze swing state moet blijken of de nieuwe, progressieve wind in de Democratische Partij ook nieuwe kiezers bereikt.

Rebecca stond uren van tevoren in de rij voor een rally in Flint; de vorige keer kwam ze door de drukte niet meer binnen. "Ik ben een democratisch socialist", zegt ze. "En ik hou van politici die geen geld aannemen van grote bedrijven."

Tegen die geldmachine in de Amerikaanse politiek trekt El-Sayed van leer. "Een systeem waarin grote bedrijven en miljardairs politici kunnen kopen, is een ziekte", roept de kandidaat in spijkerbroek onder luid gejuich. "Donald Trump is het ergste symptoom van die ziekte."

'Het grote geld uit de politiek, geld in je zak en universele gezondheidszorg' is zijn slogan. Als de voormalige gezondheidschef van Detroit op 3 november wint, is hij een van de meest linkse kandidaten die ooit een swing state wonnen, en de eerste islamitische senator van de VS.

Dat maakt hem een gewilde boksbal voor rechts. Republikeinen gebruiken steevast zijn volledige islamitische naam, Abdulrahman Mohamed El-Sayed, zoals Trump en andere Republikeinen deden bij Barack Hussein Obama. "Mijn naam en mijn geloof zijn niet de reden dat jullie de benzine en boodschappen niet meer kunnen betalen", houdt El-Sayed zijn publiek voor.

Opmars democratisch socialisten

Vorig jaar verraste Zohran Mamdani (35) al door de burgemeestersverkiezingen in New York te winnen. Ook Mamdani is moslim en lid van de Democratic Socialists of America (DSA), die het kapitalisme willen inperken en streven naar democratische zeggenschap over de economie.

De organisatie is bezig met een opmars. Ook in de Democratische voorverkiezingen, waarin werd bepaald wie namens de partij meedoet aan de Congresverkiezingen, deden uiterst linkse kandidaten het verrassend goed. Zo zijn beide Democratische kandidaten voor het Huis van Afgevaardigden in Detroit lid van de DSA.

In een zaaltje in de industriestad werft Ian Mark nieuwe leden. Hij denkt zwevende kiezers te bereiken die de invloed van miljardairs en Big Tech op de politiek zat zijn, terwijl ze zelf nauwelijks rondkomen.

Barman Victor Jimenez uit Detroit sloot zich afgelopen winter aan. "Ik heb eindelijk mijn politieke thuis gevonden", zegt hij, terwijl hij extra stoelen bijzet.

President Trump, die zondag ook een bezoek brengt aan Michigan, noemt de democratisch socialisten steevast "communisten" en "de grootste bedreiging voor het land sinds de wereldoorlogen, Pearl Harbor en 9/11". Volgens Trump zullen ze de Amerikaanse economie verwoesten.

Maar communisten willen, anders dan democratisch socialisten, hun doel via revolutie bereiken. Volgens Mark werkt Trumps framing niet: "Mensen laten zich niet meer beïnvloeden door labels."

Toch is er ook binnen de Democratische Partij weerstand. Gematigde Democraten vrezen dat de radicale partijgenoten gematigde kiezers afschrikken.

Democraat Dave Armstrong, die in Detroit meeloopt in een No Kings-protest, deelt die angst: "Ze zijn wat te extreem." Zo wil de DSA op termijn alle migranten een verblijfsstatus geven, particuliere huurwoningen uitbannen en de politie afschaffen.

"De Democraten moeten twee oorlogen voeren", zegt betoger Kyla Turner. "Tegen uiterst rechts en tegen uiterst links. En dat is een zware strijd."

Nu de beweging het tij mee heeft, parkeert de DSA zijn meest verregaande ideeën wel. Voorlopig streeft de DSA naar doelen die lijken op die van Europese sociaaldemocraten, zoals gratis kinderopvang, sterkere vakbonden en betaalbare huur.

El-Sayed zelf is geen democratisch socialist; hij noemt zichzelf kapitalist. Toch geldt hij als uiterst progressief, en onder de Senaatskandidaten als een van de felste critici van Israël en premier Netanyahu. Dat valt goed bij de grote Arabische gemeenschap in de voorsteden van Detroit, maar ligt binnen de Democratische Partij nog altijd gevoelig.

Ondanks alle tegenwind staat El-Sayed nipt voor op zijn Republikeinse tegenstander. Oud-president Obama voert campagne met hem. Ook DSA-boegbeeld Alexandria Ocasio-Cortez staat zij aan zij met El-Sayed. Lang gold zij als rebel binnen de Democratische Partij, nu wordt ze genoemd als mogelijke presidentskandidaat in 2028: een teken van hoe de partij verschuift.

In de voorverkiezingen staken pro-Israëlische en andere geldschieters zo'n 60 miljoen dollar in een campagne om hem uit de race te houden. El-Sayed kon veel minder uitgeven, maar won toch: een signaal dat het grote geld in de VS niet alles kan kopen.

Advocaat Christa Pike: 'Fout geprikt infuus veroorzaakte mogelijk kapotte aderen'

9 hours 57 minutes ago

Het team dat verantwoordelijk was voor de mislukte executie van Christa Pike slaagde er meerdere keren niet in om bij haar een infuus aan te leggen. Dat stelt een van haar advocaten, Randy Spivey, in een rechtbankdocument, waarover Amerikaanse media schrijven.

Ook schrijft Spivey dat het executieteam er voorafgaand aan de executiepoging al voor waarschuwde dat sommige aderen van Pike door het prikken mogelijk waren gescheurd.

Het executieteam gebruikte volgens de advocaat ongeveer tien naalden bij de pogingen om het infuus aan te leggen. Hij stelt dat er in beide armen is geprikt. Via het infuus werd later het middel pentobarbital toegediend, dat dodelijk had moeten zijn. Na twee injecties was Pike nog steeds in leven.

Christa Pike werd in 1996 ter dood veroordeeld voor moord. Op 30 september zou ze worden geëxecuteerd, maar dat mislukte.

Beschadigde armen

Na de mislukte executie werd Christa Pike opgenomen in het ziekenhuis, waar ze medische hulp kreeg. Ruim een week na het drama meldden haar advocaten dat ze weer een beetje kon lopen, maar dat ze wel nog wazig was.

Advocaat Spivey zei toen dat Pike haar armen niet kon bewegen. "Haar armen en handen zijn enorm opgezwollen en we weten niet of ze ooit nog enige functie in haar armen zal terugkrijgen." Advocaat Stephen Ferrel zei dat Pikes armen "ernstig beschadigd" waren en dat ze die nauwelijks kon gebruiken.

De advocaten hadden voorafgaand aan de executiepoging al benadrukt dat Pike een aandoening had die injecties zou bemoeilijken, schrijven verschillende media.

Niet genoeg in het bloed

Anesthesioloog Joel Zivot, die de advocaten van Christa Pike adviseert, suggereerde al dat er niet genoeg van het dodelijke middel in de bloedbaan van Pike terecht was gekomen om daadwerkelijk dodelijk te zijn. Tegen de BBC zei Zivot dat het middel zich waarschijnlijk verspreidde in het weefsel onder Pikes huid.

"Het grootste deel van de pentobarbital kwam, in plaats van in haar lichaam te circuleren, in haar armen terecht. Zo heeft ze het overleefd", zei Zivot op 8 oktober tegen de Britse omroep.

Twee weken geleden werd Pike ontslagen uit het ziekenhuis en werd ze teruggebracht naar de gevangenis. Het is niet duidelijk wat er nu zal gebeuren. De advocaten van Pike vinden dat ze genoeg heeft geleden en willen dat de gouverneur van Tennessee haar doodstraf omzet in levenslang, zonder kans op vrijlating.

Moord

Christa Pike werd ter dood veroordeeld na de moord op haar klasgenoot Colleen Slemmer in 1995. Ze was 18 jaar toen ze Slemmer met haar minderjarige vriend martelde en vermoordde. Volgens de non-profitorganisatie Death Penalty Information Center is Pike de eerste persoon die haar doodstraf met een injectie overleefde.

Minstens 16 doden bij aardbeving in Tibet

11 hours 30 minutes ago

Bij een aardbeving in het noordoosten van Tibet zijn zeker zestien mensen omgekomen. Dat meldt het Chinese staatsnieuwsmedium Xinhua. Ook raakten er minstens 65 mensen gewond.

De aardbeving vond plaats rond 22.30 uur lokale tijd en had een kracht van 7. Het Chinese medium CCTV spreekt van de zwaarste aardbeving in de regio in de afgelopen vijf jaar.

Het epicentrum van de beving bevindt zich op 191 kilometer van Nagqu, in een dunbevolkt hooggelegen gebied in het noorden van Tibet. Na de beving vonden zeven naschokken plaats met een kracht variërend van 4,3 tot 5,2, die zich allemaal op een diepte van 10 kilometer voordeden.

Xinhua meldt dat er meer dan driehonderd huizen zijn ingestort, evenals twintig stallen voor vee. Ook zouden de telecommunicatiediensten zijn verstoord. De aardbeving veroorzaakte rotsverschuivingen waardoor een snelweg moest worden afgesloten.

Tenten

Er worden meer dan 1600 mensen uit de regio ingezet als reddingswerkers, alleen zij mogen via de snelweg het gebied in. Ze brengen tenten en uitklapbedjes, ook krijgen mensen zaklampen en warme kleding uitgedeeld.

Het Chinese staatsnieuwsmedium schrijft dat er de komende drie dagen af en toe sneeuw wordt verwacht in het gebied.

Tingri

Tibet werd vorig jaar ook getroffen door een grote aardbeving, in de regio Tingri. Zeker 27.000 huizen raakten beschadigd, waardoor 45.000 mensen ergens anders moesten worden ondergebracht. De beving kostte aan 126 mensen het leven, 188 mensen raakten gewond.

In augustus van dit jaar werd de grens tussen Nepal en Tibet getroffen door een verwoestende ijs- en rotslawine, waarbij meer dan 1000 mensen omkwamen. Dat gebeurde nadat een gletsjer op grote hoogte afbrak, waardoor ijs en rotsen omlaag stortten.

New York wil af van koetsen met paarden in Central Park

12 hours 37 minutes ago

De gemeenteraad van New York heeft voor een verbod op paardenkoetsen in Central Park gestemd. Dat melden Amerikaanse media. Het verbod moet in 2028 ingaan, tot die tijd kunnen tegenstanders de plannen nog juridisch aanvechten.

Een verbod op de koetsen wordt al jaren besproken, zo bekritiseren sommigen de industrie als vorm van dierenmishandeling. De kwestie kwam onder een vergrootglas te liggen nadat deze zomer een paard op hol sloeg. Een 18-jarige toerist uit India kwam daarbij om het leven.

Het wetsvoorstel voor een verbod werd door een ruime meerderheid van de gemeenteraad aangenomen. Er waren veertig stemmen voor het verbod, slechts zeven mensen stemden tegen.

Fietstaxichauffeur

"De burgemeester zal dit wetsvoorstel ondertekenen", zei de woordvoerder van burgemeester Mamdani. Ze meldt dat de gemeente eigenaren en werknemers in de koetsensector zo goed mogelijk wil beschermen. Op dit moment worden er zo'n 180 paarden gebruikt om koetsen te trekken, die verzorgd worden door ongeveer tweehonderd eigenaren en medewerkers.

Zo meldde de voorzitter van de gemeenteraad dat de stad er alles aan zal doen om de circa 150 chauffeurs te helpen die hun baan verliezen. Sommigen zouden bijvoorbeeld als fietstaxichauffeur in het park kunnen werken, werd gesuggereerd. Ook krijgen de paarden een betere toekomst, ze mogen niet naar de slacht of andere koetsbedrijven gaan.

Voorstanders zien de koetsen niet graag verdwijnen, en houden vast aan wat in hun ogen een charmante traditie is. De toeristische attractie is zo oud als Central Park zelf, het park bestaat sinds halverwege de negentiende eeuw. Al decennia maken toeristen gebruik van het vervoersmiddel in New Yorks bekendste park.

Verzengend hete zomer leidt tot recordaantal hittedoden in Europese steden

12 hours 53 minutes ago

In Europese steden zijn afgelopen zomer vele tienduizenden mensen overleden als gevolg van de extreme hitte. Tot die schatting komen wetenschappers van Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Nieuw aan hun studie is dat ze ook wijzen op de rol van klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen: ze brengen een groot deel van de hittedoden direct daarmee in verband.

De wetenschappers onderzochten data over ruim 850 stedelijke gebieden in 30 Europese landen, waar bij elkaar zo'n 40 procent van de bevolking woont. Met behulp van modellen schatten ze dat er in die regio's afgelopen zomer zo'n 50.000 extra sterfgevallen waren.

Ter vergelijking: voor de hete zomers van 2022 en 2003 kwamen ze op respectievelijk 29.000 en 28.000 extra doden. Dit jaar gaat dus ruim over die recordjaren heen.

"De afgelopen zomer bestond uit extreme hittegolven op het hele continent. Sinds mei waren er maandelijks zware hittegolven", blikt klimaatwetenschapper Clair Barnes van Imperial College terug. Vooral in West-Europa werd het ongewoon heet: gemiddeld was de zomer zo'n 2,9 graden Celsius warmer dan het gemiddelde in de periode 1991-2020.

Het verschil met eerdere jaren is groot:

Zeker de hittegolf eind juni, toen in Nederland code rood werd afgekondigd, was erg dodelijk. De Britse wetenschappers schatten dat een derde van alle sterfgevallen tussen 17 juni en 1 juli viel. De temperatuur was toen zo'n 5 graden boven het gemiddelde van de periode 1991-2020. Het gezondheidseffect was des te groter doordat weinig mensen zo vroeg in het seizoen al gewend waren aan de hitte.

De meeste hittedoden zijn ouderen. Toch overleden er ook zo'n 6000 mensen onder de 65 jaar. "Het was zeker niet beperkt tot de ouderen", licht wetenschapper Garyfallos Konstantinoudis van Imperial College toe. "Ook in de groep tussen de 20 en 44 jaar overleden meer dan 800 mensen." In de regel hebben jonge hittedoden vaak chronische aandoeningen.

"Het is schokkend, maar het is een belangrijk punt", vertelt hitte-expert Carolina Pereira Marghidan van het KNMI, die niet betrokken was bij het onderzoek. "Ik denk dat niet iedereen zich realiseert dat het ook jongeren raakt, en niet alleen ouderen. Dat is de afgelopen 20 jaar wel het beeld geweest van veel mensen, dat vooral kwetsbare ouderen worden geraakt. We zien gewoon dat dat niet het geval is."

In Italië, Spanje en Frankrijk overleden de meeste mensen, maar ook in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk ging het hard:

Hoewel het gaat om een schatting, liggen de getallen van de onderzoekers opvallend dicht bij de officiële sterftecijfers. Dat was goed zichtbaar, omdat Europese overheden in verband met de uitzonderlijke omstandigheden regelmatig sterftecijfers meldden.

Uit die gegevens viel direct al af te leiden dat de extra sterfgevallen in de tienduizenden liepen. Barnes: "De cijfers werden soms real-time gepubliceerd, om maar aan te geven hoe heftig het was."

Het RIVM in Nederland meldde bijvoorbeeld dat er tijdens de hittegolf van eind juni en begin juli ruim 900 meer sterfgevallen waren dan normaal. Pereira Marghidan: "Op zich komt dat goed overeen met wat uit dit onderzoek blijkt." De Britten schatten voor de hele zomer zo'n 1300 extra sterfgevallen in Nederland. "Het was een andere methode en een andere tijdspanne, maar die cijfers komen heel goed overeen."

Klimaatverandering

Van de 50.000 doden zouden er 32.000 toegeschreven kunnen worden aan klimaatverandering. Dat stellen de wetenschappers vast door de gemeten temperaturen te vergelijken met de temperaturen die te verwachten waren geweest zónder de uitstoot van broeikasgassen. Die kennis, in combinatie met medische modellen over hittesterfte, leveren een idee op van de impact van klimaatverandering.

"Het is goed dat ze de klimaatgerelateerde sterfte zo schatten", vindt Pereira Marghidan. "Zo zie je de sterfte én laten ze zien welk deel van de sterfte je kunt koppelen aan klimaatverandering. Dat verband is goed onderbouwd. Bij andere weerfenomenen is dat lastiger, maar juist bij temperatuurgerelateerde sterfte kun je die link goed maken."

Sluipmoordenaar

De daadwerkelijke sterfte is waarschijnlijk nog hoger dan de 50.000 in het onderzoek. "De dodentallen door hitte worden wereldwijd ondergerapporteerd", licht onderzoeker Malcom Mistry van de London School of Hygiene & Tropical Medicine toe. "Hitte wordt ook wel een sluipmoordenaar genoemd." Mensen merken niet hoe zwaar hun organen lijden onder de hitte en sterfte door hitte blijft ook vaak onder de radar.

Deze zomer laat zien dat Europa zich tegen die sluipmoordenaar moet wapenen, waarschuwen de wetenschappers. "Het wordt steeds duidelijker dat onze steden niet goed zijn aangepast aan de toenemende hitte", aldus onderzoeker Pierre Masselot.