Ambtenarenpensioenfonds ABP heeft veel minder Amerikaans schuldpapier in handen dan in maart 2025, vlak voor president Trump zijn importheffingen over de wereld uitstrooide. Dat blijkt uit hun meest recente beleggingsoverzicht, dat ABP altijd met drie maanden vertraging publiceert.
Eind maart was de waarde van de Amerikaanse staatsobligaties in de boeken van ABP nog ruim 29 miljard euro. Eind september leende ABP nog maar 19 miljard euro aan de VS uit, ruim een derde minder.
Zo'n snelle afbouw zegt iets over het gebrek aan vertrouwen in de financiële stabiliteit van de VS, vinden deskundigen. De miljarden die niet meer in Amerikaanse staatsleningen zitten, worden juist uitgeleend aan Nederland en Duitsland. In dezelfde periode is ABP aan Nederland een kleine 3 miljard euro extra gaan uitlenen en aan Duitsland ruim 6 miljard euro.
In een interview met Fox News dreigde Trump gisteren nog met "grote represailles" als Europese landen Amerikaanse aandelen of obligaties verkopen. Met zo'n 500 miljard aan pensioengeld is ABP het grootste fonds van Nederland en ook wereldwijd een belangrijke institutionele belegger.
Meerdere factoren
De vraag is of ABP bewust geld weghaalt uit Amerika of dat het uitgeleende bedrag minder waard is geworden. Zo kan de stijgende rente op een staatslening de waarde omlaagdrukken. Daarnaast kan het nieuwe Nederlandse pensioenstelsel een rol spelen. Pensioenfondsen mogen daarin risicovoller beleggen dan voorheen en doen daarom waarschijnlijk relatief veilige obligaties van de hand.
In dit geval speelt die hogere rente geen grote rol, zeggen pensioenexperts. Vlak na Trumps aankondiging van importheffingen in april 2025 steeg de obligatierente sterk, maar die stijging is vrijwel tenietgedaan. Dat zou dus maar zeer beperkt verklaren dat de Amerikaanse obligaties voor een veel lager bedrag in de boeken staan, zegt Bas Werker, hoogleraar pensioenen en verbonden aan pensioendenktank Netspar.
Ook het afbouwen van obligaties vanwege het nieuwe pensioenstelsel lijkt nog niet aan de orde bij ABP, denkt Jacintha van Bijnen van pensioenadviseur AON: "Als je Amerikaanse voor Europese obligaties verruilt, ben je niet bezig met het lozen van obligaties."
Van de hand
Bewust beleid van ABP, oftewel verkoop of niet opnieuw aankopen, lijkt dus een grote rol te spelen. "De onvoorspelbaarheid van Trump, en in bredere zin de toenemende geopolitieke onzekerheid, leiden ertoe dat ook pensioenfondsen kritischer dan voorheen kijken naar hun financiële én niet-financiële weerbaarheid", zegt Pim Zomerdijk van beleggingsadviseur Sprenkels.
Of Amerikaanse obligaties van de hand zijn gedaan vanwege Trumps beleid, wil ABP niet zeggen. Een woordvoerder laat weten geen uitspraken te kunnen doen over recente transacties of de beleggingsstrategie, om "onze deelnemersbelangen niet te schaden". Met die informatie zouden concurrerende beleggers kunnen verkopen, waardoor de belegging minder waard kan worden.
Om het pensioengeld goed te beleggen én te beschermen zoekt ABP naar stabiliteit. "Daar is onze beleggingsmix op gericht", zegt de woordvoerder. Staatsobligaties worden doorgaans beschouwd als bescherming tegen sterke schommelingen van de aandelenbeurzen en valuta.
Schuld VS
Al decennialang wordt de VS als de veilige haven van de financiële wereld beschouwd, maar door de oplopende overheidsuitgaven loopt de staatsschuld op. Daardoor groeien de twijfels of Amerika nog in staat is om die schulden af te lossen.
Een hoge schuldenlast is geen probleem zolang genoeg landen, beleggers en particulieren graag dollars in bezit hebben. Door Trumps importtarieven zet hij de handel met andere landen onder druk. Sinds zijn tweede termijn als president is de waarde van de dollar met ruim 10 procent gedaald.
Ook oefent Trump druk uit op de centrale bank, de FED, om de rente te verlagen en dreigt met ontslag van FED-voorzitter Jerome Powell. De Nederlandsche Bank waarschuwde dit najaar ook voor het risico van financiële instabiliteit en zwakkere Amerikaanse staatsobligaties.
Scandinavische pensioenfondsen
Deze week meldde zakenkrant Dagens Industri al dat een groot Zweeds pensioenfonds zo'n 7 miljard euro aan Amerikaanse obligaties van de hand heeft gedaan. Daarnaast zegt een pensioenfonds uit Groenland investeringen uit de VS weg te willen halen als reactie op Trumps dreiging om Groenland in te nemen.
Ook twee pensioenfondsen uit Denemarken hebben hun Amerikaanse staatsobligaties verkocht. Het gaat om fondsen waarbinnen leraren en academici pensioen opbouwen. "Deze beslissing is het gevolg van de zwakke Amerikaanse overheidsfinanciën", zei Anders Schelde, hoofd investeringen van het Deense lerarenpensioenfonds. Volgens hem heeft het te maken met risicobeheersing. Het geld wordt nu gestoken in minder risicovolle beleggingen.
Net als ABP zegt het Deense lerarenpensioenfonds dat het lozen van Amerikaans schuldpapier niet direct te koppelen is aan de oplopende spanningen tussen de VS en Europa. Toch valt het niet helemaal los te zien van elkaar: "Natuurlijk maakt dat het niet moeilijker om zo'n beslissing te nemen", zei Schelde.