Aggregator

De VS heeft een onderzoek aangekondigd waarin wordt bekeken of tientallen handelspartners genoeg doen om onder meer dwangarbeid te voorkomen. Het past in de zoektocht van het land naar een nieuwe manier om landen invoerheffingen op te leggen.

Het gaat in totaal om zestig landen en handelspartners, waaronder de Europese Unie en China. Het onderzoek volgt op het besluit van het Amerikaanse Hooggerechtshof om een streep te zetten door de importheffingen die de Amerikaanse president Trump had opgelegd aan tientallen landen.

Die heffingen had Trump vorig jaar aangekondigd en verschilden per land. Zo kregen landen tussen de 10 en 50 procent invoerheffingen opgelegd. Deze importtarieven waren volgens het Hooggerechtshof onwettig omdat Trump het recht niet had om de wet die hij inzette daarvoor te gebruiken. Hij maakte gebruik van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), een oude noodwet.

'Oneerlijke buitenlandse praktijken'

Kort na het vonnis van het Hooggerechtshof besloot Trump om 10 procent importheffingen op te leggen aan de landen. Deze maatregel was bedoeld ter vervanging van de eerdere heffingen en is maximaal 150 dagen geldig. Ook mogen deze heffingen maar maximaal 15 procent zijn. De heffingen moeten ertoe leiden dat Amerikanen vooral producten kopen die in de VS zelf worden gemaakt.

Om het nieuwe aangekondigde onderzoek uit te voeren maakt de regering van de VS gebruik van artikel 301 uit de Amerikaanse handelswet. Die kan worden gebruikt om "oneerlijke buitenlandse praktijken aan te pakken die de Amerikaanse handel beïnvloeden" is te lezen in een persbericht van het handelsministerie. Deze wet is al eerder gebruikt voor onderzoeken die leidden tot het opleggen van invoerheffingen aan China en de EU.

Met het wetsartikel kan de Amerikaanse overheid reageren op "onrechtvaardige, onredelijke of discriminerende praktijken van buitenlandse overheden." Zoals dus bijvoorbeeld dwangarbeid. Daarmee zou de VS dus ook importheffingen kunnen opleggen aan landen die zich schuldig maken aan dat soort "oneerlijke buitenlandse praktijken".

De handel in het aandeel van chipmachinebmaker Besi is vanmorgen kort stilgelegd bij de opening van de beurs in Amsterdam. Dat gebeurde nadat het aandeel heel hard steeg, omdat persbureau Reuters een artikel publiceerde over gesprekken die het Nederlandse bedrijf zou voeren over een overname.

Na enkele minuten opende de handel van het aandeel Besi alsnog, bijna 12 procent hoger dan de slotstand van gisteren.

Volgens Reuters heeft Besi gesprekken gevoerd met de Amerikaanse concurrenten Lam Research en Applied Materials. Laatstgenoemde is met een belang van 9 procent de grootste aandeelhouder van Besi. De Nederlandse chipmaker zou de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in de arm hebben genomen om de interesse te beoordelen.

Veiligheidsrisico

Besi is samen met ASML een van de grote Nederlandse speler in de chipmachinemarkt. Het bedrijf uit Duiven heeft een beurswaarde van ruim 15,5 miljard euro.

De gesprekken met de twee geïnteresseerde kopers uit de VS raakten volgens Reuters in het slop nadat de Amerikaanse president Donald Trump een jaar geleden een wereldwijde handelsoorlog ontketende. Voor een Amerikaanse overname van de belangrijke chipmaker zou ook overheidstoestemming nodig zijn vanwege de nationale en Europese veiligheid.

Toch zou Besi onlangs weer aan tafel zijn gegaan met Lam Research, meldt Reuters op basis van twee anonieme ingewijden.

Geruchten

Hoewel Besi aan Reuters geen commentaar wilde geven op het artikel, publiceerde het bedrijf na de opening van de beurs wel een persverklaring. Daarin zegt Besi niet te reageren op marktgeruchten: "Het bedrijf is volledig toegewijd aan de uitvoering van het strategisch plan om aandeelhouderswaarde te creëren als een onafhankelijk bedrijf".

Pete Hegseth is anders dan de ministers van Defensie die hem voorgingen. Niet alleen noemt hij zichzelf liever 'minister van Oorlog', ook zijn toon is compleet anders. Waar zijn voorgangers het bij oorlogen hadden over het 'brengen van vrijheid en democratie' wil Hegseth daar niets van weten. In zijn eigen woorden: "die dagen zijn dood".

Bij de militaire actie in Venezuela, waarbij president Maduro werd ontvoerd, trad Hegseth weinig op de voorgrond. Voor de oorlog in Iran is hij juist hét gezicht: zijn harde positie laat hij graag zien in uitgesproken persconferenties, vol ronkende one-liners.

Al eerder was duidelijk dat de veteraan en mediapersoonlijkheid een ander soort minister was, voor een ander soort oorlog.

Militair, presentator, minister

Hegseth begon zijn militaire carrière bij de Nationale Garde. In 2005 verliet Hegseth zijn baan op Wall Street om in Irak te gaan vechten, naar eigen zeggen omdat hij had gelezen over een zelfmoordterrorist die achttien kinderen had gedood. Later leidde hij missies in Afghanistan. Na een mislukte poging om Senator te worden, werd hij presentator bij ochtendshow Fox & Friends, waar hij zichzelf bij president Trump in de kijker speelde.

Zijn benoeming tot minister van Defensie was direct omstreden. De Senaat ondervroeg hem onder meer over beschuldigingen van seksueel wangedrag en drankmisbruik. Al vroeg in zijn termijn kwam hij onder vuur, omdat hij geheime info over aanvalsplannen deelde in een groepschat waar per ongeluk een journalist in zat.

Hegseth neemt duidelijk afstand van de oorlogen waar hij zelf in vocht. In Irak en Afghanistan stelde de VS nog als doel om een democratische overheid op te zetten. Het doel van 'Operation Epic Fury' is volgens Hegseth alleen vernietiging: van Irans wapens, marine en nucleaire installaties.

Zelf vatte hij het zo samen: "Geen domme gevechtsregels, geen moeras van natie-opbouw, geen oefening in het bouwen van democratie, geen politiek correcte oorlogen." De VS is er niet om Iran op te bouwen, "maar het tegenovergestelde".

'Geen domme gevechtsregels'

Dat Hegseth weinig opheeft met regels die in zijn ogen het leger 'beperken', bleek al in zijn tijd als presentator van Fox & Friends. Hij gebruikte toen zijn platform om aandacht te vragen voor drie militairen die werden beschuldigd van oorlogsmisdaden in Irak en Afghanistan. In Hegseths ogen waren juist zij slachtoffers. De gevechtsregels waren te streng, waardoor de militairen hun belangrijkste taak niet konden uitvoeren: de vijand doden.

Door zijn inzet in deze zaak kwam Hegseth ook in contact met Trump. Eind 2019 kregen de militairen gratie van de president. Trump belde Hegseth persoonlijk om hem het nieuws te vertellen.

Dat Hegseth oorlogsregels maar onhandig vindt, bleek al toen hij vermeende drugsbootjes voor de kust van Latijns-Amerika liet bombarderen. Ook nu is hij niet van plan om het leger te beperken: Iran zal worden onderworpen aan "dood en vernietiging uit de lucht, de hele dag door." De militairen hebben 'maximale toestemming' gekregen. "Dit is geen eerlijk gevecht: we slaan ze terwijl ze op de grond liggen."

'Geen politiek correcte oorlogen'

Hegseth is open over zijn conservatief-christelijke denkbeelden: hij draagt ze letterlijk op zijn huid. Tussen zijn tatoeages van onder meer een Amerikaanse vlag met een AR15-aanvalsgeweer staan ook een Jeruzalemkruis en de tekst 'Deus Vult' (God wil het). Beide verwijzen naar de kruistochten; volgens Hegseth zijn het symbolen voor zijn geloof. Ook het Arabische woord voor 'ongelovige' staat op zijn arm.

De kruistochten zijn een terugkerend thema voor hem: in zijn boek American Crusade (Amerikaanse Kruistocht) uit 2020 roept hij op tot een strijd tegen links en de islam. "Stemmen is niet genoeg: net als de christenen duizend jaar geleden moeten we vechten."

Onder zijn leiding moest ook het leger veranderen, zo bleek in september, bij een toespraak voor de volledige legerleiding. In Hegseths Pentagon is geen ruimte voor "giftige ideologische onzin" als diversiteitsquota, maar ook niet voor militairen met een baard of overgewicht. Het past niet bij wat hij de 'strijdersmentaliteit' noemt: iedereen in het leger moet zo fit en zo dodelijk mogelijk zijn. Sinds mei worden er maandelijks kerkdiensten gehouden op het ministerie.

En in Hegseths Pentagon is blijkbaar ook weinig ruimte voor kritiek. Journalisten die verslag willen doen vanuit het ministerie, moeten een overeenkomst tekenen dat zij geen 'geheime' informatie zullen publiceren. Veel media gingen hier niet mee akkoord, en zijn dus niet meer welkom bij persconferenties.

Kritische vragen van de (veelal conservatieve) media die zijn overgebleven, wuift Hegseth vaak weg. Zo wil hij over Iran geen info geven over een planning, en worden vragen over Amerikaanse doden afgedaan als een poging om 'de president in een kwaad daglicht te stellen'.

De kleindochter van de Britse premier Churchill heeft er geen problemen mee als haar grootvader van de Britse bankbiljetten verdwijnt. De Bank of England kondigde dat plan deze week aan, tot groot ongenoegen van conservatieve politici.

Emma Soames zegt dat de Bank of England "het volste recht heeft om te bepalen wie het op zijn biljetten zet". Haar familie ging er volgens haar nooit van uit dat het eerbetoon permanent zou zijn. Biljetten met Churchill zijn sinds 2016 in omloop, hij verving toen activist Elizabeth Fry op het briefje van 5 pond.

De Bank of England kondigde deze week aan afscheid te zullen nemen van historische figuren op de bankbiljetten. Naast Churchill verdwijnen daarmee ook schrijfster Jane Austin, schilder William Turner en computerpionier Alan Turing. Charles III blijft afgebeeld op de voorzijde van biljetten.

Enquête

De nationale bank hield vorig jaar een enquête onder 44.000 landgenoten om te bepalen welke categorie er op de nieuwe generatie bankbiljetten moet komen te staan.

Historische figuren eindigde daarbij op de derde plek met steun van 38 procent van de ondervraagden, onder architectuur (56 procent) en de winnaar Britse fauna (60 procent). Kunst, cultuur en sport, innovaties en historische mijlpalen waren allemaal nog minder populair.

De bank kondigde aan een nieuwe enquête te zullen houden om te bepalen welke inheemse diersoorten in aanmerking komen. Biologen zullen daarvoor een groslijst aanleggen waar het publiek over mag stemmen. De bank heeft al laten weten huisdieren niet te zullen meenemen in de overweging. Biljetten die door de Bank of Scotland worden uitgegeven hebben al het thema natuur, met afbeeldingen van een otter, eekhoorn en makreel.

Woke en dom

Op het plan kwam kritiek van oppositieleider Kemi Badenoch, die het "een dom plan" noemde. "Door Churchill van onze bankbiljetten te halen wis je onze geschiedenis uit. Ik ben enorm fan van hem."

Badenoch stelde juist voor meer politici uit het verleden op deze manier te eren. "Ik vind juist dat we meer historische figuren moeten hebben. Ik zou bijvoorbeeld graag Margaret Thatcher zien, als beste premier in vredestijd."

In het verleden was er kritiek op de personen die de Bank of Engeland had gekozen in ontwerpen, omdat er momenteel maar één vrouw tussen zit en nog nooit een persoon van kleur.

Leider Nigel Farage van Reform UK noemt de beslissing daarom woke en "doorgedraaide politieke correctheid". "Ze stellen voor hem te vervangen door een plaatje van een bever? Dat verzin je toch niet?"

Das

Emma Soames wil daarentegen best meedenken over wat voor dier het beste haar opa kan vervangen. "Het moet een dapper dier worden, moedig. En, gebaseerd op hoe ik hem kende, zeer beminnelijk."

Gevraagd wat ze ervan zou denken als het bijvoorbeeld een simpele das wordt, antwoordde ze "lucky badger - or lucky grandpa".

Cuba heeft aangekondigd dat het in de komende dagen 51 gevangenen zal vrijlaten. Een overeenkomst daarover kwam tot stand door bemiddeling van het Vaticaan, heeft het Cubaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.

Volgens de Cubaanse autoriteiten hebben de gevangenen een aanzienlijk deel van hun straf uitgezeten en hebben zich in de gevangenis goed gedragen. Hun namen zijn niet bekendgemaakt. Het is ook onduidelijk hoeveel van hen vastzaten voor gewone strafbare feiten en hoeveel voor politieke activiteiten of protesten tegen de regering.

De vrijlating volgt kort na een ontmoeting in het Vaticaan tussen de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken en de paus. Volgens Havana is de beslissing genomen "in een geest van goede wil" en in het kader van de historisch nauwe contacten tussen Cuba en het Vaticaan. De regering benadrukte dat het besluit samenvalt met de aanloop naar de christelijke Goede Week.

Economische crisis

Het is niet de eerste keer dat Cuba gevangenen vrijlaat na bemiddeling door het Vaticaan. In maart vorig jaar werden nog 553 gevangenen vervroegd vrijgelaten in een vergelijkbare overeenkomst. Volgens de Cubaanse regering is sinds 2010 aan bijna 10.000 gevangenen gratie verleend en kregen in de afgelopen drie jaar nog eens ongeveer 10.000 mensen vervroegde vrijlating.

Mensenrechtenorganisaties zeggen echter dat Cuba nog altijd honderden politieke gevangenen vasthoudt. Schattingen over het aantal lopen uiteen.

De aankondiging komt op een moment dat Cuba met een diepe economische crisis kampt, met onder meer energie- en brandstoftekorten. Tegelijkertijd staat het land onder toenemende druk van de Verenigde Staten om politieke en economische hervormingen door te voeren.

Geen overleg met Washington

De Amerikaanse president Trump heeft de afgelopen weken herhaaldelijk harde uitspraken gedaan over de situatie op het eiland. Hij stelde dat Cuba economisch op instorten staat en suggereerde dat het land mogelijk een overeenkomst met de Verenigde Staten wil sluiten.

De Cubaanse regering ontkent dat zij onder Amerikaanse druk beslissingen neemt en zegt dat er geen officiële onderhandelingen met Washington plaatsvinden.

In Rotterdam heeft vannacht korte tijd een brand gewoed bij de ingang van een synagoge. De brand is volgens de politie aangestoken.

Burgemeester Schouten zegt tegen persbureau ANP dat het incident "veel angstgevoelens bij onze Joodse stadsgenoten" naar boven brengt. "We blijven de veiligheid rondom de synagoges nauwlettend bewaken."

Het voorval gebeurde om 03.45 uur aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. Op beelden op sociale media is te zien dat er eerst iets brandt voor de ingang, waarna een explosie ontstaat. Die beelden zijn door de NOS geverifieerd.

De politie heeft die beelden gezien en zegt die mee te nemen in het onderzoek. De brand ging volgens de politie vanzelf uit. Het is niet bekend waarom de brand is aangestoken en door wie, daar wordt nog onderzoek naar gedaan. Er raakte niemand gewond.

Meer incidenten

De afgelopen dagen zijn er in de wereld meer incidenten geweest bij synagogen. In de Belgische stad Luik was begin deze week een explosie. De minister van Binnenlandse Zaken noemde dat toen een "duidelijk antisemitische aanval". Niemand raakte gewond.

Gisteren reed iemand in de Amerikaanse staat Michigan met zijn auto in op een synagoge. De dader is een Amerikaan van Libanese afkomst. Bronnen melden aan CBS News dat twee broers van de man in Libanon zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval.

Iedere week ging de Brabantse Rien van Son naar de repetitie van zijn koor in Oudenbosch. Het mannenkoor werd opgericht in 1910, maar onlangs klonken de laatste noten. Bij gebrek aan nieuwe leden is het koor opgeheven.

"Ik kan wel huilen", zei het 81-jarige koorlid op de dag van het laatste concert tegen Omroep Brabant. Hij was het op een-na-oudste lid van het koor. De gemiddelde leeftijd was 79 jaar. Toen een tiental leden aankondigde te stoppen met zingen vanwege stemproblemen of leeftijd, was het mannenkoor niet meer toekomstbestendig.

Het verhaal van het koor in Oudenbosch staat niet op zichzelf. In heel Nederland hebben traditionele koren het moeilijk. "Het is deels een gevolg van vergrijzing", zegt Ruben Timmer van Koornetwerk Nederland, de landelijke vereniging van koororganisaties. Dat is vooral te merken bij religieuze, klassieke of mannenkoren. "Een jonge generatie laten aansluiten lukt daarbij vaak niet, het gat tussen leeftijden is te groot."

Graag samen zingen

Dat het aantal koorleden stagneert vanwege vergrijzing, herkent ook Wietse Lap van de Bond van Koren in Drenthe. "Ik zit zelf ook bij een koor waar de gemiddelde leeftijd 72 is. Het is noodzakelijk om je repertoire aan te passen als je jonge leden wil trekken. En dat gaat moeizaam."

Hoewel de ledenaantallen bij christelijke en klassieke zangverenigingen teruglopen, is het niet zo dat mensen stoppen met zingen. Sterker nog: "We zien in heel Nederland een trend waarbij meer mensen lid worden van een popkoor of ander koor met moderne muziek", zegt Timmer van Koornetwerk Nederland. Bij dat soort koren stijgen de ledenaantallen juist wel. "Mensen willen echt graag samen zingen."

Tijdens de coronapandemie was er een flinke dip in het aantal koren. Niet onlogisch: samenzijn ging gepaard met risico's en was op sommige momenten zelfs verboden. Het gevolg was dat koren werden opgeheven.

Nu lijkt het weer de goede kant op te gaan. Vermoedelijk zingen in Nederland zo'n 1,7 miljoen mensen samen. Een zevende daarvan doet dat in een koor dat is aangesloten bij Koornetwerk Nederland. De meeste koren zijn te vinden in Zuid-Holland.

Projectbasis

Behalve popkoren wint ook zingen op projectbasis aan populariteit. "We zien meer koren ontstaan met een moderner repertoire, bijvoorbeeld een Hazeskoor of een popkoor", zegt Koos Remmé van de Bond van Zangkoren in Noord-Holland. "Ze storten zich dan een paar weken op een genre, en na de uitvoering is het weer klaar."

Bij andere koren werkt het goed om repetities niet te verplichten. Een a-capellagroep in Amsterdam ondervindt dat aan levende lijve: afgelopen zomer begon een groep van zeven jonge vrouwen met zingen en inmiddels zitten er dertig dames in een groeps-chat. Daarvan komen wekelijks zo'n twintig mensen naar de repetitie, schreef AT5 eerder. Inschrijven is laagdrempelig en kan op de dag zelf.

Overlevingsstrategie

In Limburg zijn zo'n zeshonderd koren, zegt voorzitter Tim Schulteis van VNK Limburg. "Onze provincie heeft traditioneel een sterke koorcultuur", zegt hij. "Koren waren sterk verankerd. We hadden er altijd heel veel, vooral vanuit traditionele setting. Kerkkoren, mannenkoren."

Maar juist die koren hebben het moeilijk. "Ze stoppen niet massaal, maar ze stoppen wel. Het sterft uit, een gemiddelde leeftijd van 70 plus is geen uitzondering. We zien echt vergrijzing."

Dat maakt dat in Limburg een dalende lijn is in het aantal koren, zegt Schulteis. "In tegenstelling tot het westen van het land waar popkoren erin slagen om jonge mensen aan zich te binden. Dat zien we hier minder." Waarom dat zo is, weet Schulteis niet. "Mensen willen wel zingen. Misschien ligt het aan imago, PR, een goede organisatie."

Projectkoren in andere delen van het land bruisen van energie, zegt hij. "Hier in Limburg is het meer een overlevingsstrategie. Misschien tegen wil en dank." Toch is Schulteis allesbehalve ontevreden over het koorlandschap in Limburg. "Er zijn ook koren die het wel lukt om te groeien, mensen aan zich te binden, te verjongen."

Goedemorgen! Vandaag is het 75e Boekenbal met onder andere auteur Peter de Smet, beter bekend als Hendrik Groen. Ook spreekt de Oekraïense president Zelensky met de Franse president Macron.

Eerst het weer: de dag start onstuimig en nat. Er waait een stevige zuidwestenwind en in de kustregio's zijn zware windstoten mogelijk. Vanmiddag wordt het geleidelijk droger en neemt de wind in kracht af. Het is 9 of 10 graden, maar vanmiddag is het frisser.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte werd ontdekt op een kruispunt in de stad Osaka.

Fijne dag!

America knew it as the Nintendo Entertainment System, but in Japan, it was the Family Computer (Famicom). It was more than just a home console—it was intended to actually do …read more

De economische groei in Nederland wordt in vrijwel elke sector geremd door de oorlog in het Midden-Oosten, zegt de Rabobank na een berekening. Industrie, vervoer, bouw, groothandel en reisbranche merken rechtstreeks iets van de oorlog. Andere sectoren krijgen er volgens de bank indirect mee te maken.

Volgens Rabo-econoom Leontine Treur treffen de gevolgen uiteindelijk de hele economie. "Er is geen enkele sector die niet wordt geraakt", zegt Treur. Vanwege onzekerheid of hogere kosten worden bovendien uitgaven uitgesteld, waardoor de economische groei stagneert.

Verschillende scenario's

Rabobank heeft drie scenario's berekend: het eerste scenario gaat ervan uit dat de oorlog snel wordt beëindigd, in de twee andere scenario's wordt uitgegaan van een conflict dat langer duurt. "Maar ook al stopt het conflict nu, is er al een impact te zien", zegt Treur.

De industrie zou dit jaar met bijna 2 procent groeien, maar dat zou nu nog 1,6 procent zijn. Als het conflict langer duurt kan dat zakken naar 1,4 procent. Als de olieraffinaderijen in Saudi-Arabië en Qatar door oorlogsschade jaren buiten werking zijn, zoals Rabobank in het zwaarste scenario berekende, dan blijft van de groei maar 0,6 procent over.

Ook andere sectoren worden dus geraakt. Dat komt onder meer door de gestegen energieprijzen. Daar heeft bijvoorbeeld de horeca last van. Die sector had al te maken met de btw-verhoging voor hotelovernachtingen en krijgt daar nu dus een hogere energierekening bij. De groei in de horeca kan in het donkerste scenario overgaan in een krimp van 0,3 procent.

De reisbranche zal ook minder hard groeien, verwacht Rabobank. Door de oorlog worden mensen afgeschrikt om verre reizen te maken en luchtvaarthubs als Dubai en Qatar zijn zwaar ontregeld.

Inflatie

Door de gestegen energieprijzen kan de inflatie ook flink gaan stijgen, zo heeft de bank berekend. Rabobank gaat ervan uit dat als de oorlog binnen enkele weken voorbij is, de inflatie uitkomt op 2,6 procent. Een paar weken geleden werd nog uitgegaan van 2,2 procent.

Als de oorlog langer duurt, kan het dagelijks leven met 3,1 procent duurder worden. In het zwartste scenario, waarbij de olieraffinaderijen in Qatar en Saudi-Arabië verwoest zijn, kan de inflatie uitkomen op 4,4 procent. Als dat uitkomt, verwacht Rabobank dat de benzineprijs boven de 3 euro per liter uitkomt. Een nieuw energiecontract voor huishoudens zou dan tijdelijk oplopen tot ruim 400 euro per maand. De bank gaat nu uit van een energierekening rond de 200 euro per maand.

Ondanks dat blijft de Nederlandse economie in alle scenario's groeien, maar volgens Treur hebben sectoren wel een bepaalde mate van veerkracht nodig.

Ruimtevaartorganisatie NASA is naar eigen zeggen goed op weg om begin april de eerste bemenste maanmissie sinds 1972 te lanceren. Dat had al gebeurd moeten zijn, maar door technische problemen staat de raket nog steeds aan de grond. Begin april moet het nu echt gaan gebeuren.

Met de negendaagse Artemis II-missie gaan een Canadese en drie Amerikaanse astronauten een vlucht om de maan maken. Landen gaan ze nog niet. Dat gebeurt bij een latere Artemis-vlucht, op zijn vroegst in 2028.

De eerst mogelijke lanceerdatum is 1 april. Ook in de dagen daarna zijn er opties. De definitieve datum wordt later bepaald. De weerverwachting speelt daarbij een grote rol.

Artemis II had al in februari van start kunnen gaan, maar brandstoflekkages tijdens de generale repetitie van de lancering leidden tot vertraging. Na reparaties en een succesvolle tweede repetitie werd maart als nieuwe startmaand genoemd. Door een euvel met de heliumtoevoer in de 98 meter hoge SLS-raket ging ook dat niet door.

Het systeem is inmiddels gerepareerd en getest. NASA heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om de batterijen van verschillende noodsystemen te vervangen. Er volgen nog meer testen voordat de raket later deze maand opnieuw naar het lanceerplatform in Florida wordt gereden.

Zo moet de vlucht van Artemis II gaan verlopen:

De man die gisteren in de Amerikaanse staat Michigan met een auto inreed op een synagoge, was een Amerikaan van Libanese afkomst. De man van 41 was sinds 2011 in de Verenigde Staten en had al tien jaar een Amerikaans paspoort, zegt het ministerie van Binnenlandse Veiligheid.

De gewapende man reed gisteren een synagoge in West Bloomfield bij Detroit binnen. In het gebouw werd hij meteen onder vuur genomen door beveiligers en gedood. De auto vloog in brand. De federale politiedienst FBI beschouwt de zaak als gericht geweld tegen de Joodse gemeenschap.

Dertig beveiligers en agenten die rook hebben ingeademd zijn naar een ziekenhuis gebracht. Een beveiliger die werd geraakt door de auto ligt ook in het ziekenhuis. In de synagoge raakte verder niemand gewond.

CBS News meldt op basis van een bron in de Libanees-Amerikaanse gemeenschap in Michigan dat twee broers van de man in Libanon zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval. Ook twee van hun kinderen werden daarbij gedood, een schoonzus raakte zwaargewond. De man zou daarna zijn doorgedraaid.

De autoriteiten hebben nog niets gezegd over een mogelijk motief.

Last year, we brought you a story about the BhangmeterV2, an internet-of-things nuclear war monitor. With a cold-war-era HSN-1000 nuclear event detector at its heart, it had one job: announce …read more

De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Vetorecht

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Extra kabinetsberaad

Tusk heeft op X boos gereageerd. "De president heeft de kans laten lopen om zich als patriot te gedragen", schreef hij daar. Vrijdagochtend is er extra kabinetsoverleg over de kwestie. Volgens Tusk is het Europese geld essentieel voor het afweren van dreigingen uit Rusland.

Nawrocki verbond zich voor zijn verkiezing aan de conservatieve PiS-partij, al is hij geen lid. PiS-leider Kaczynski is ook fel tegen de Europese miljarden. Hij verspreidt al weken het narratief dat EU-landen die meedoen straks door Duitsland worden gedomineerd en dat de Duitse defensie-industrie het meeste zou profiteren.

Air hockey is one of those sports that’s both incredibly fun, but also incredibly frustrating as playing it by yourself is a rather lonely and unfulfilling experience. This is where …read more

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte brak door een laag asfalt op een kruispunt in de miljoenenstad Osaka.

De 3,5 meter brede en 30 meter hoge metalen pijp werd ondergronds gebruikt bij werk aan het riool. Bouwlieden waren daar bezig buizen aan te sluiten op een kanaal om overtollig regenwater op te slaan om overstromingen te voorkomen.

De cilinder was 's nachts dwars door het wegdek gebroken en stak 13 meter omhoog. Een voorbijganger zag dat en sloeg woensdagochtend alarm.

Op beelden is te zien hoe bouwlieden de buis weer een stuk terug laten zakken:

Om de pijp weer in de grond te laten zakken hebben werklieden de buis met water gevuld. Dat ging een tijdje goed, maar uiteindelijk bleef de kolos steken terwijl er nog 1,6 meter boven de weg uitstak. Dat deel zal worden afgezaagd, meldt de Japanse omroep NHK.

De komende tijd is het kruispunt afgesloten. Een verhoogde snelweg boven het kruispunt is sinds woensdag ook tijdelijk dicht, wat tot veel verkeersoverlast leidt.

De oorzaak van het incident is nog onduidelijk. Mogelijk speelden werkzaamheden van een dag eerder een rol. Er was grondwater weggepompt dat zich had opgehoopt in de pijp. De autoriteiten onderzoeken nog of dat ermee te maken had.

Op de dertiende dag van de oorlog in het Midden-Oosten heeft de nieuwe hoogste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, voor het eerst van zich laten horen. Ook zijn opnieuw schepen aangevallen in de Perzische Golf, olietankers ditmaal. De G7-landen onderzoeken olietankers en vrachtschepen kunnen gaan begeleiden door de Straat van Hormuz.

Liveblog

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Een eerste verklaring van Mojtaba Khamenei, de tweede zoon van de geliquideerde ayatollah Ali Khamenei, werd vandaag door een nieuwslezer voorgelezen op Iraanse staatstelevisie. Hij benadrukte dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven om druk te zetten op tegenstanders van Iran. Hij wil zo Israël en de Verenigde Staten dwingen hun aanvallen te stoppen.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr noemt het opmerkelijk dat Khamenei zijn verklaring niet zelf uitsprak en enkel op een foto te zien was. Er is de afgelopen dagen veel speculatie over de toestand van Khamenei. Hij is sinds zijn benoeming nog niet in het openbaar gezien. Op basis van Iraanse en Israëlische bronnen schreef The New York Times gisteren dat Khamenei bij een aanval gewond is geraakt aan zijn benen.

Aanvallen op Libanon

In Libanon gaat het Israëlische leger onverminderd door met zijn aanvallen. Israël valt voornamelijk zuidelijke buitenwijken in hoofdstad Beiroet aan, omdat zich daar Hezbollah-strijders zouden schuilhouden. Bij een aanval op een strand even ten zuiden van Beiroet zijn zeker acht doden gevallen.

De Israëlische minister Katz van Defensie waarschuwde Libanon voor toekomstige aanvallen. "Als de Libanese regering niet weet hoe ze het gebied onder controle moet houden en niet kan voorkomen dat Hezbollah Noord-Israël bedreigt, dan zullen wij het gebied innemen en zullen we Hezbollah zelf in toom houden", zei hij.

Tot nu toe zijn tijdens deze oorlog in Libanon 687 mensen gedood bij Israëlische aanvallen, aldus cijfers van de Libanese regering. Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen.

Olietankers aangevallen bij Irak

Voor de kust van Irak, in de Perzische Golf, zijn vannacht twee olietankers aangevallen en vervolgens in brand gevlogen. Volgens de havenautoriteiten in Irak is daarbij een bemanningslid omgekomen en zijn tientallen anderen gered. Over hun nationaliteit is niets bekendgemaakt.

Verder maakte de Thaise marine vandaag bekend dat na een aanval op een Thais schip drie bemanningsleden worden vermist. Volgens de rederij zitten zij mogelijk vast in de machinekamer. Twintig bemanningsleden zijn gered door de marine van Oman. De in totaal 23 opvarenden kwamen uit Thailand, volgens het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken.

Israël en de VS blijven Iran intussen bestoken met raketten en drones. Het Israëlische leger stelt dat het een "cruciale" locatie voor de ontwikkeling van kernwapens heeft aangevallen.

Ondanks de grootschalige aanvallen van de afgelopen dagen denken Amerikaanse inlichtingendiensten dat het Iraanse regime nog grotendeels intact is. In rapporten zou staan dat het regime nog altijd de controle heeft over de Iraanse bevolking.

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn sinds het begin van de oorlog 3,2 miljoen mensen in Iran ontheemd geraakt.

Vergeldingsacties door Iran in de regio blijven ook doorgaan. Zo werden vandaag explosies gehoord in Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten, en werd de luchthaven van Koeweit aangevallen. Bij de vliegbasis werd "materiële schade" gemeld.

Ondertussen gaat het kabinet door met het repatriëren van in de Golfregio gestrande Nederlanders. Afgelopen nacht zijn 75 Nederlanders vanuit Oman overgevlogen naar Egypte. Vanuit daar kunnen zij terugvliegen naar Nederland.

Volgens minister Berendsen van Buitenlandse Zaken richt het kabinet zich nog op het repatriëren van enkele honderden Nederlanders die in kleine groepjes in veel verschillende landen verblijven. Volgens Berendsen hebben ongeveer 3000 landgenoten de afgelopen dagen zelfstandig het Midden-Oosten kunnen verlaten.

Wel begrip, geen steun

De Nederlandse politiek is verdeeld over hoe om te gaan met de oorlog in het Midden-Oosten. Het kabinetsstandpunt is dat Nederland wel "begrip" heeft voor de militaire actie van de Verenigde Staten en Israël, maar die niet steunt, bleek uit een debat vandaag.

Zo benoemde D66-fractievoorzitter Paternotte dat hij er begrip voor heeft "dat je het moorddadige regime in Iran weg wilt hebben", maar hij heeft geen begrip voor wat hij noemt een aanval zonder plan en een onduidelijk doel, die bovendien in strijd is met het internationaal recht.

Volgens oppositiepartijen op zowel links als rechts wijkt D66 met zijn standpunt af van de standpunten van coalitiepartners, die hoorbaar meer begrip hebben voor de militaire ingreep. Paternotte stelde dat er hooguit verschil is in toon.

De G7, de zeven economische grootmachten wereldwijd, onderzoeken opties of ze oorlogsschepen kunnen inzetten om olietankers en vrachtschepen door de Straat van Hormuz te begeleiden. Gisteren sprak premier Jetten met de Franse president Macron over mogelijke Nederlandse steun.

Een agent heeft vorig jaar tijdens een pro-Palestina-demonstratie op de Radboud Universiteit in Nijmegen zijn politiehond onrechtmatig ingezet. Dat concludeert het Openbaar Ministerie, dat de agent vervolgt.

Volgens het OM had de agent zijn hond niet mogen inzetten bij de aanhouding van een demonstrant. De betoger werd tientallen seconden door de hond gebeten en liep daarbij ernstige verwondingen op, schrijft Omroep Gelderland.

Op 7 mei 2025 demonstreerden tientallen pro-Palestijnse betogers op de campus tegen de banden van de universiteit met Israëlische instellingen. Bij de demonstratie zijn drie mensen aangehouden.

Dubbele mishandeling

De actievoerders eisten die middag een gesprek met de bestuursvoorzitter van de universiteit. Toen de voorzitter het gesprek beëindigde omdat actievoerders gezichtsbedekkende kleding droegen, escaleerde de situatie.

Een aantal betogers drong een universiteitsgebouw binnen, waar twee beveiligers werden mishandeld. Het OM verdenkt een 24-jarige man uit Nijmegen van die dubbele mishandeling en verzet bij zijn aanhouding.

Chaotische situatie

Het OM stelt nu dat de inzet van een politiehond vanwege de chaotische situatie geoorloofd was, maar niet bij de persoon die gebeten is omdat van diegene "niet een zodanige dreiging" uitging.

De demonstrant lag al op de grond en was niet gewelddadig tegen de politie. Het OM benadrukt ook dat de actievoerder niet wist dat er een aanhouding zou volgen en zich daar dus niet tegen had kunnen verzetten. De betoger wordt dan ook niet vervolgd. Hoe het nu met het slachtoffer is, is niet bekend.

In een voorstad van Detroit is een gewapende man met zijn voertuig op een synagoge ingereden. Dat melden Amerikaanse media. De beveiliging van de synagoge in West Bloomfield, in de staat Michigan, opende daarna het vuur op de man.

Het voertuig reed door de deuren een gang in, waarna het in brand vloog, meldt de sheriff van Oakland County. Op beelden is te zien dat rook opsteeg uit de synagoge. Volgens de sheriff heeft minstens één bewaker op de verdachte geschoten, waarna hij dood werd aangetroffen in het voertuig.

Onderzoek moet uitwijzen of een kogel van een bewaker de bestuurder van het voertuig fataal is geworden. Volgens de lokale sheriff is het ook mogelijk dat de aanvaller zichzelf van het leven heeft beroofd.

Bewaker gewond

Volgens de sheriff raakte een beveiliger die door het voertuig werd geraakt bewusteloos, maar zijn zijn verwondingen niet levensbedreigend. Verder raakte niemand gewond.

De identiteit van de bestuurder en de toedracht worden onderzocht.

De politie rukte massaal en met zwaar materieel uit na de melding:

Het Israëlische leger heeft aanklachten laten vallen tegen vijf Israëlische soldaten die ervan werden beschuldigd een Palestijnse gevangene te hebben gemarteld. De Palestijn werd vastgehouden op de Israëlische militaire basis Sde Teiman, op 29 kilometer van de grens met Gaza.

De zaak kreeg internationale aandacht toen de hoofdjurist van het Israëlische leger de video van het vermeende misbruik lekte aan lokale media. Ook bestormden extreemrechtse demonstranten, onder meer leden van Netanyahu's kabinet, militaire complexen uit protest tegen het onderzoek tegen de soldaten.

Op de videobeelden is te zien hoe Israëlische soldaten zich om de gevangene heen verdringen en het zicht blokkeren met hun uitrusting. Ook hadden de soldaten een hond bij zich.

Volgens de aanklacht maakten de soldaten zich, naast wat te zien is op beeld, schuldig aan mishandeling en het toebrengen van ernstig letsel. Zo zou een van de soldaten de gedetineerde met een scherp voorwerp hebben gestoken, waardoor een scheur in de buurt van zijn rectum ontstond. Het vermeende misbruik zou in juli 2024 hebben plaatsgevonden.

Aanvallen Iran en Libanon

Het besluit om de aanklacht te laten vallen komt op een moment dat de aandacht van het land grotendeels is gericht op de oorlog met Iran en Hezbollah in Libanon.

Een van de redenen die het leger noemt voor het laten vallen van de aanklacht, is dat de Palestijn zich momenteel in de Gazastrook zou bevinden. Volgens het leger heeft dat implicaties voor de bewijsvoering, schrijft het in een verklaring.

De Palestijnse gedetineerde is in oktober als onderdeel van de wapenstilstand tussen Israël en Hamas naar Gaza teruggestuurd.

De Palestijnse leiders hebben nog geen commentaar gegeven op het besluit. De Israëlische premier Netanyahu prees de beslissing. "De staat Israël moet zijn vijanden opsporen, niet zijn eigen heldhaftige strijders", zei hij in een verklaring.