Aggregator

Dode bij steekpartij Heerhugowaard is een Brit

1 hour 30 minutes ago

De man die maandagavond overleed bij een steek- en schietincident in Heerhugowaard is een 52-jarige man uit Groot-Brittannië. Dat brengt de politie vandaag naar buiten.

De steekpartij op het bedrijventerrein gebeurde maandag rond 19.30 uur. Bij het incident raakten twee andere mannen gewond, Het gaat om een 44-jarige man uit de gemeente Velsen en een 65-jarige man uit Heerhugowaard. Zij zijn verdachten en zitten nog vast.

Hulpdiensten rukten maandagavond massaal uit. Er werd onder meer een traumahelikopter opgeroepen. Ook kwamen zeker zes politieauto's ter plaatse. Volgens de regionale omroep NH werd het pand een tijd onder schot gehouden.

Nog altijd is niet duidelijk wat de aanleiding was voor het incident. De politie is een Team Grootschalige Opsporing (TGO) gestart en zoekt getuigen.

Thuisblijven bij extreme hitte: India draait proef met verzekering voor arbeiders

1 hour 52 minutes ago

Grote delen van India kampen met een hittegolf, met temperaturen rond de 45 graden. Volgens het meteorologisch instituut van India lopen de temperaturen komende dagen nog verder op. Lokale media melden ook deze zomer weer tientallen doden, en volgens deskundigen wordt een groot deel van de slachtoffers niet eens geregistreerd als hittedode.

Extreme hitte komt steeds vaker voor en duurt steeds langer in India. Voor de bevolking zijn het zware omstandigheden. Arbeiders kunnen in de hitte bijvoorbeeld beter niet werken, maar inkomensverlies is vaak geen optie voor mensen die rondkomen van een dagloon.

Om deze groep te beschermen wordt in de westelijke deelstaat Gujarat geëxperimenteerd met verzekeringen die bij extreme warmte snel uitkeren.

Prijs van hitte

"Meer dan 46 procent van de Indiase beroepsbevolking werkt in de agrarische sector en veruit het grootste deel daarvan werkt buiten", zegt Tarun Jain, econoom aan het Indian Institute of Management in Ahmedabad, een miljoenenstad in West-India.

Onderzoekers aan de Amerikaanse Duke University stellen dat nergens ter wereld arbeiders zo veel werkuren inleveren door hitte als in India. Dat heeft volgens hen te maken met de hoge luchtvochtigheid die werken in de hitte nog zwaarder maakt.

Het zou de Indiase economie tussen 2001 en 2020 jaarlijks 259 miljard werkuren hebben gekost, wat neerkomt op een verlies van ongeveer 7 procent van het bruto binnenlands product.

Verzekeren tegen hitte

Dagloners merken de gevolgen van extreem weer meteen in hun portemonnee. "Mijn inkomsten halveren ongeveer tijdens periodes dat het heet is", zegt Lata Solanki. Ze verkoopt sari's op de markt, maar op hete dagen komt er niemand en lopen haar inkomsten terug tot enkele euro's. Sinds een paar jaar kiest ze er op dit soort dagen daarom voor om thuis te blijven.

Die keuze kan ze maken, omdat ze sinds twee jaar deel uitmaakt van een proef met een indexverzekering. Bij dit soort verzekeringen wordt er uitbetaald als een vooraf gestelde waarde wordt bereikt.

Als de temperatuur in Ahmedabad twee dagen achter elkaar boven de 42,7 graden uitkomt, krijgt Solanki een paar dagen later een euro bijgeschreven op haar bankrekening. Dat bedrag kan oplopen tot ongeveer 16 euro als twee dagen lang een temperatuur van boven de 47 graden wordt gehaald.

In plaats van achteraf schade vaststellen, zoals veel verzekeringen doen, wordt hier dus uitgekeerd voordat er kosten zijn gemaakt. Op die manier kan Solanki het geld dat ze krijgt gebruiken om zichzelf te beschermen tegen extreem weer. "Het werd een keer zo erg dat ik dagen aan het infuus heb gelegen en niet kon werken", legt zij uit.

Met het geld van de verzekering koopt ze medicijnen waardoor ze beter tegen de hitte kan. Ook de elektriciteitsrekening die omhoog schiet tijdens hittegolven kan ze nu betalen. De betalingen zijn niet heel hoog, maar voor Solanki en haar gezin maakt het het verschil tussen gezond blijven of ziek worden.

Landelijk uitbreiden

Econoom Jain vindt het idee van indexverzekeringen veelbelovend, maar plaatst wel een kanttekening. "Het beschermt deze groep niet tegen de gevolgen van water- en elektriciteitstekorten die tijdens hittegolven voorkomen in India."

De Indiase overheid is voorzichtig aan het kijken of dit soort verzekeringen op nationaal niveau kunnen worden aangeboden.

Verzekeraar CelsiusPro benadrukt dat er nog een lange weg te gaan is om indexverzekeringen verder te ontwikkelen. "Het opschalen van verzekeringsprogramma's in India is een langdurig proces gezien de complexiteit van de regelgeving in het land", laat woordvoerder Russell Hergert weten.

Een deel van Solanki's verzekeringspremie van 3 euro wordt nu nog betaald door de ngo die het project beheert. Hergert zegt dat het nog wel even zal duren voordat dit verandert. "Veel van de mensen die we willen bereiken leven in extreme armoede en hebben te maken met zeer wisselende inkomsten."

Hoewel het project nog in de proeffase zit, is al wel duidelijk dat de verzekering deelnemers een mogelijkheid biedt die ze eerder niet hadden: ze kunnen thuisblijven als er levensbedreigende temperaturen worden bereikt.

Toch extra geld voor ontwikkelingssamenwerking, kabinet sluit deal met partij van Klaver

2 hours 6 minutes ago

Het minderheidskabinet heeft een deal gemaakt met GroenLinks-PvdA om de begroting van minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking te redden, die dreigde te sneuvelen in de Eerste Kamer. Het kabinet is bereid dit jaar 380 miljoen euro extra uit te geven aan hulp voor arme landen. Met die toezegging gaat GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro) zeer waarschijnlijk vóór stemmen, melden ingewijden.

Sjoerdsma is maanden bezig geweest om zijn begroting door de Kamers te loodsen. Hij had zowel partijen op rechts als partijen op links tegen de haren in gestreken. Beide kanten dreigden daarop tegen zijn begroting te stemmen in de senaat. Dat zou een politieke blamage zijn met grote gevolgen voor hulpprojecten.

De laatste keer dat een begroting is weggestemd in de Eerste Kamer is meer dan honderd jaar geleden. Koste wat kost wilde het kabinet dat voorkomen. Daarom zijn er afgelopen weekend verschillende overleggen geweest. Ook premier Jetten, de vicepremiers en minister Heinen van Financiën zijn daarbij aangehaakt. "Mijn probleem is ons probleem, dus we pakken altijd alles samen op", zegt Jetten daar vandaag over.

VVD: liever extra bezuinigen

Maar die groepsverantwoordelijkheid ging niet vanzelf. De begroting is al sinds de start van het kabinet een graat in de keel. De begroting komt nog van het kabinet-Schoof, dat flink wilde bezuinigen op Ontwikkelingssamenwerking. Dat nu D66-minister Sjoerdsma de plannen door het parlement moest loodsen was een probleem van de minister zelf, werd lange tijd binnen het kabinet gedacht.

Minister Heinen van Financiën wilde hier liever geen extra geld voor uittrekken, ook omdat zijn VVD in de coalitieonderhandelingen het liefst juist nog meer op ontwikkelingssamenwerking had willen bezuinigen. De portemonnee trekken lag dus gevoelig in de coalitie.

Maar dat gaat nu dus toch gebeuren, om een meerderheid in de Eerste Kamer te bereiken. Omdat BBB, met elf zetels de op één na grootste partij, de begroting niet steunt, bleef alleen de route over links over.

GroenLinks-PvdA stelde direct voorwaarden aan steun. Die partij wilde het kabinet aanvankelijk alleen helpen als nog dit jaar de koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het bruto nationaal inkomen zou worden hersteld. Daarmee zou het bedrag dat Nederland uitgeeft aan ontwikkelingssamenwerking sneller weer gaan meestijgen met de groei van de economie.

Maar dat gaat niet gebeuren. Het kabinet houdt vast aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat die koppeling pas vanaf volgend jaar stapsgewijs terugkeert. In plaats daarvan krijgt Sjoerdsma eenmalig 380 miljoen euro extra voor noodhulp en wederopbouw in verschillende landen. Het gaat om geld dat gereserveerd was voor komende jaren, maar dat nu eerder uitgegeven wordt.

UNRWA

Ondanks de deal die er nu ligt, klinkt er nog steeds kritiek op de manier waarop Sjoerdsma zijn begroting door het parlement heeft geloodst. Dat begon al in de Tweede Kamer. Struikelblok daar was de bezuiniging op UNRWA, de VN-organisatie die noodhulp biedt in de Palestijnse gebieden.

Om zich van steun van rechtse oppositiepartijen als JA21 te verzekeren, zegde de minister toe dat hij die bezuiniging, nog voorgesteld door het vorige kabinet, zou laten staan. Maar een paar dagen later liet hij de Kamer weten dat hij toch nog dit jaar miljoenen wilde overmaken aan UNRWA. Dat schoot het rechtse blok in het verkeerde keelgat. Later zei Sjoerdsma daar over: "Er zijn dingen niet goed gegaan. Dat ligt aan mij. Ik heb het onhandig gedaan."

Het debat over de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in de Eerste Kamer staat gepland voor 16 juni.

Datalek PI Vught: moordverdachte kon bij dossier van vermeende rechterhand Taghi

2 hours 14 minutes ago

Liquidatieverdachte Muhammed S. had onterecht toegang tot het strafdossier van Saïd R., die terechtstaat in het liquidatieproces Marengo. Dat komt door een datalek bij de gevangenis in Vught. Tegen R. werd gisteren levenslang geëist.

Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid schreef maandag al over het datalek in een Kamerbrief. Ze meldde dat daarbij twee 'risicogedetineerden' betrokken waren. Nu hebben de advocaten van Muhammed S. en Saïd R. aan NU.nl bevestigd dat het om hun cliënten gaat.

S. hoorde onlangs veertien jaar cel tegen zich eisen voor betrokkenheid bij de moord op Vincent Jalink in 2016. Bij het voorbereiden van zijn strafzaak kreeg hij een laptop van de gevangenis om zijn strafdossier in te zien, wat de gebruikelijke gang van zaken is. Gewoonlijk wordt het apparaat tussen gebruiken in uitgeschakeld en wordt de geschiedenis verwijderd.

Daar is nu iets misgegaan. Tot zijn eigen verbazing zag S. op de laptop een van de dossiers van het Marengoproces staan. Het gaat om het onderzoek Kreta, schrijft Omroep Brabant. Kreta is het onderzoek naar de moord op Ranko Scekic, die in 2016 werd vermoord in Utrecht. De informatie leek bedoeld voor Saïd R., die verdacht wordt van betrokkenheid bij de moord op Scekic, meldt zijn advocaat.

Volgens de raadsman heeft zijn cliënt hem direct gebeld toen hij het dossier zag. Hij gaf het advies meteen de gevangenisdirectie in te lichten, wat ook is gebeurd.

Rechterhand

Saïd R. is door kroongetuige Nabil B. in het Marengo-liquidatieproces aangewezen als rechterhand van Taghi. Volgens het Openbaar Ministerie stuurde hij spotters voor verschillende liquidaties aan en gaf hij de verzamelde informatie door aan Taghi. Spotters observeren een doelwit.

R. hoorde gisteren in hoger beroep opnieuw levenslang tegen zich eisen. Het OM noemde hem een "meedogenloze moordenaar", onder meer voor zijn betrokkenheid bij de moord op Scekic in 2016.

Rapper Sef wint Lennaert Nijgh oeuvreprijs: 'Een grote eer'

2 hours 23 minutes ago

Rapper Sef wint dit jaar de Lennaert Nijgh Prijs, meldt Buma Cultuur. De 41-jarige artiest neemt maandag de prijs in ontvangst bij het jaarlijkse Buma Awards Gala in Amsterdam.

Bekende nummers van de Marokkaans-Nederlandse Yousef Gnaoui, de echte naam van Sef, zijn voor alles bang, Tijdmachine en De Leven. Hij werd bekend als lid van de rapformatie Flinke Namen, met rappers Fit, Murth en dj The Flexican.

Tegen persbureau ANP zegt Gnaoui verrast te zijn. "Het is helemaal niet iets waar ik überhaupt over nadacht, maar het is heel vet. Een grote eer. En een lijstje met illustere namen."

Afgelopen december viel Sef ook in de prijzen. Toen nam hij de 3voor12 Award in ontvangst voor het beste Nederlandse album met de plaat Lieve Monsters.

Boudewijn de Groot

De Lennaert Nijgh Prijs is een oeuvreprijs voor tekstschrijvers. Vorig jaar won zanger en muziekproducent Boudewijn de Groot de prijs. Ook wonnen Thomas Acda, van Acda en De Munnik, en Pepijn Lanen van De Jeugd van Tegenwoordig de prijs eerder.

Lennaert Nijgh was vooral in de jaren zestig en zeventig een bekend tekstdichter. Hij schreef veel voor Boudewijn de Groot, maar ook voor artiesten als Ramses Shaffy en Rob de Nijs. Na zijn overlijden in 2002 werd door Buma de prijs in het leven geroepen voor beste tekstdichter.

Mensenrechtencollege tikt Ongehoord Nederland op de vingers om discriminerende vacature

2 hours 58 minutes ago

Het College voor de Rechten van de Mens stelt dat omroep Ongehoord Nederland (ON!) zich in het voorjaar van 2024 schuldig heeft gemaakt aan discriminatie. In een vacaturetekst schreef de omroep op zoek te zijn naar een mannelijke of vrouwelijke hoofdredacteur, en "geen X".

De letterlijke omschrijving in de personeelsadvertentie was: "Je bent een journalistiek zwaargewicht (m/v, geen 'x')". Volgens de mensenrechtenorganisatie sloot ON! op deze manier mensen uit die zich niet als man of als vrouw identificeren.

In het oordeel van het college staat: "Omdat de vacature onderscheid maakt op grond van genderidentiteit, is er sprake van direct onderscheid op grond van geslacht."

De omroep beroept zich op de vrijheid van meningsuiting: de toevoeging "geen X" was bedoeld als bijdrage aan het maatschappelijke debat over genderidentiteit, aldus ON!. Volgens de omroep weegt de vrijheid van meningsuiting zwaarder dan het discriminatieverbod.

'Afschrikwekkend effect'

Het College erkent dat "geen X" onder de vrijheid van meningsuiting valt, maar vindt dat het belang om niet te worden uitgesloten bij sollicitaties in dit geval zwaarder weegt. "De toevoeging heeft een afschrikwekkend effect waardoor mensen afzien van een sollicitatie. Het gaat daarom om een grote inbreuk op het recht van gelijke toegang tot arbeid zonder discriminatie."

Ook acht het onafhankelijke mensenrechteninstituut het niet geloofwaardig "dat het belangrijkste doel van ON! was om een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat".

Belangrijk signaal

ON!-hoofdredacteur Peter Vlemmix zegt tegen persbureau ANP dat de tekst "duidelijk met een knipoog is geschreven". Hij blijft erbij dat de vacature "onder het publieke debat over gender en geslacht" valt.

Een woordvoerder van Transgender Netwerk, die de zaak aanspande, noemt het oordeel bij het AD "een belangrijk signaal naar trans en non-binaire mensen".

Eerder had het Openbaar Ministerie zich na meerdere aangiften al over de zaak gebogen. Het OM concludeerde vorig jaar juli dat de vacaturetekst weliswaar kwetsend is, maar dat ON! niet strafbaar us omdat het een omroepvereniging is. Volgens justitie is vervolging alleen mogelijk als de uitspraken zijn gedaan "in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf".

Een uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens is juridisch niet bindend. Het kan ook geen schadevergoedingen toekennen of boetes opleggen.

Drie doden bij crash met militaire helikopter in Engeland

3 hours 3 minutes ago

Bij een ongeluk met een militaire helikopter in Engeland zijn drie leden van de Britse marine omgekomen. De crash vond vanochtend vroeg plaats tijdens een oefening in het graafschap Devon in het zuidwesten van het land.

De helikopter, een Merlin Mk4, stortte neer in een open veld, in de buurt van een militair oefenterrein. Op beelden is te zien dat alleen de staart van het toestel nog herkenbaar is. De Britse marine doet onderzoek naar de oorzaak van het ongeval.

De Merlin-helikopter wordt gebruikt voor onder meer de bestrijding van vijandige onderzeeboten en zoek- en reddingsoperaties.

Staat betaalt vinder ring 'van onschatbare waarde' 83.000 euro

3 hours 4 minutes ago

Een man uit het Friese dorp Sumar die in de vorige eeuw per toeval een middeleeuwse ring vond, krijgt daar ruim 83.000 euro voor van de Nederlandse staat. Hiermee wil het Rijk voorkomen dat de eigenaar de ring in het buitenland verkoopt. Het sieraad gaat deel uitmaken van de Rijkscollectie.

Het komt niet vaak voor dat het Rijk zo'n aankoop doet. "Het is een bijzondere ring met een voorstelling van het Lam Gods, omgeven door evangelisten", vertelt minister Rianne Letschert van Cultuur aan Omrop Fryslân. Ringen met deze christelijke symboliek zijn zeldzaam. Het Lam Gods is een symbolische voorstelling van Jezus Christus.

De ring heeft een sterke band met de Friese geschiedenis, "Het is ook een symbool van de kerstening van Friesland. Die geschiedenis komt in deze ring heel mooi tot uiting", zegt Letschert: "Wij hebben er 83.000 euro voor betaald, maar een dergelijke ring is ook wel van onschatbare waarde."

Verkoper Pieter de Jong stuitte in 1997 bij Sumar op de ring met een metaaldetector. Hij had plannen om de ring in het buitenland te verkopen en de opbrengst ervan aan zijn twee dochters te schenken.

Om dat te voorkomen, zette voormalig cultuurminister Eppo Bruins een proces in gang om het sieraad beschermd cultuurerfgoed te maken. Een commissie stelde vast dat de ring 'onvervangbaar en onmisbaar' is voor het Nederlandse culturele erfgoed. Hierdoor was het niet meer toegestaan de ring zonder toestemming van de minister naar het buitenland te laten gaan.

Vervolgens kwamen de eigenaar en het ministerie tot een overeenkomst. De opbrengst gaat naar de vinder van de ring.

Letschert wil graag dat de ring voor een groot publiek te zien zal zijn. Dat kan in een museum, maar het is ook mogelijk de ring een tour te laten maken.

Vlaamse zangeres en televisiepersoonlijkheid Margriet Hermans (72) overleden

3 hours 31 minutes ago

De Vlaamse zangeres Margriet Hermans (72) is na een kort ziekbed overleden. Dat heeft haar dochter Celien bekendgemaakt. Hermans was bekend in Vlaanderen als zangeres en televisiepersoonlijkheid. Ook was ze een tijd actief in de politiek.

Eind april werd Hermans gediagnosticeerd met kanker. Half mei liet ze weten dat het om een zeldzame vorm ging, waarvoor slechts "beperkte behandelingsopties" waren. Ze bracht de afgelopen weken samen met haar familieleden door.

Margriet Hermans begon haar carrière als zangeres in 1985. Ze scoorde diverse hits, waaronder Een vriend, Alle mooie mannen zijn zo lelijk en Laissez rouler le bon temps en Jacqueline. Ook presenteerde Hermans op de Vlaamse tv een aantal jaar haar eigen talkshow Margriet, waarin nationale en internationale sterren de revue passeerden. Ook in Nederland was ze te zien, als panellid in het tv-spelletje Zo vader, zo zoon.

Eind jaren negentig sloeg Hermans een ander pad in: tussen 1999 en 2009 was ze Vlaams parlementslid. Ze bleef volksvertegenwoordiger tot 2009, waarna ze terugkeerde naar haar artiestencarrière. Ze nam deel aan het achtste seizoen van het programma Liefde voor muziek, met onder anderen Davina Michelle en Suzan & Freek.

"Voor Vlaanderen was zij een zangeres, een televisiepersoonlijkheid, een politica, een vrouw met een uitgesproken stem en een groot hart", schrijft dochter Celien. "Mama heeft het leven geleefd met een intensiteit die zelden voorkomt."

Op onderstaande beelden zingt Margriet Hermans Alle mooie mannen zijn zo lelijk:

Chemiebedrijf Dow schrapt zo'n 600 banen in Nederland

3 hours 49 minutes ago

Chemiebedrijf Dow gaat in Nederland zo'n 600 banen schrappen. Het bedrijf wil op die manier kosten gaan besparen.

Vandaag heeft het chemiebedrijf het personeel geïnformeerd over de ontslagronde. Dow is al langer bezig met een wereldwijd plan om het bedrijf te reorganiseren. Zo wil het bedrijf minder managementlagen en meer processen automatiseren. Wereldwijd gaan ongeveer 4500 banen geschrapt worden, waarvan 605 dus in Nederland.

Dow heeft drie fabrieken in Nederland: in Terneuzen, Delfzijl en Dordrecht. In Terneuzen staat veruit de grootste fabriek met 3200 medewerkers en is daarmee een grote werkgever in Zeeland. Bij welke locaties banen verdwijnen en hoeveel dat er zijn, is nog niet duidelijk.

De komende weken gaat het bedrijf praten met de ondernemingsraad over de afwikkeling van de ontslagen. Het is ook nog niet duidelijk in welke laag van het bedrijf de ontslagen gaan vallen, laat een woordvoerder weten.

Veel onzekerheid

Bij de ondernemingsraad zijn ze geschrokken van het grote aantal banen dat geschrapt wordt. "We wisten dat er iets aan zat te komen. Eerlijk gezegd had ik wel de hoop dat het minder mensen zou zijn. Ik ben enorm geschrokken van het grote aantal", vertelt Marc Obrie, voorzitter van de OR van de fabrieksafdeling van Dow in Terneuzen.

Onder het personeel is er nu vooral onzekerheid, volgens Obrie. "Er is nu duidelijkheid over het totale aantal voor Nederland, maar er blijven heel veel mensen in onzekerheid over welke rollen er geschrapt worden."

De or gaat nu in gesprek met het bedrijf over een sociaal plan. Obrie verwacht dat dat er al op "korte termijn" kan komen.

'Ingrijpende tijd'

Vakbond FNV "betreurt" de ontslagronde. "Zeker in deze economische tijd, is dit echt een klap", vertelt bestuurder Wilbert Verbeek.

FNV is niet betrokken bij "We zijn wel op de achtergrond betrokken. Als mensen bijvoorbeeld vragen hebben over hun vaststellingsovereenkomst."

De burgemeester van Terneuzen zegt tegen Omroep Zeeland dat de gemeente in nauw contact blijft met Dow over het verdere verloop van het proces. "Dit bericht raakt veel mensen. Mijn gedachten zijn in de eerste plaats bij de medewerkers die hierdoor in onzekerheid verkeren. Ook voor hun gezinnen en voor anderen die direct of indirect betrokken zijn, is dit een ingrijpende tijd", zegt burgemeester Franc Weerwind.

Meerdere gemeenten wijzen nieuwe aanvragen voor thuisonderwijs af

4 hours 1 minute ago

Meerdere gemeenten hebben besloten het aantal kinderen dat thuisonderwijs krijgt vanwege de levensovertuiging van hun ouders te beperken. Onder meer Amersfoort, Utrecht, Rotterdam en Groningen wijzen voorlopig alle nieuwe verzoeken af.

Dat doen ze vanwege een recent oordeel van de Hoge Raad dat vrijstelling van de leerplicht alleen nog in uitzonderlijke gevallen mogelijk is.

Afgelopen vrijdag meldde het Openbaar Ministerie dat het ouders van wie de kinderen vanwege hun geloof of levensovertuiging niet naar school gaan strafrechtelijk gaat vervolgen. Over de toekomst van die kinderen worden nu gesprekken gevoerd tussen onder meer het ministerie, gemeenten en het OM.

Stijging thuiszitters

De gemeente Den Haag besloot vorige week dat de kinderen die daar thuisonderwijs volgen vanwege een levensbeschouwelijke vrijstelling na de zomer weer naar school moeten. Het gaat om ruim honderd kinderen, vier keer zoveel als vijf jaar geleden. In totaal zitten zo'n 2500 kinderen in Nederland thuis vanwege de vrijstelling, zei het Nederlands Jeugdinstituut eerder tegen NU.nl.

De Rotterdamse wethouder Said Kasmi zegt dat hij het besluit van Den Haag "heel goed" begrijpt en "heel blij" is met de uitspraak van de Hoge Raad. "In Rotterdam vragen we hier al jaren aandacht voor, omdat we ons zorgen maken over kinderen die thuisonderwijs krijgen zonder dat er echt zicht is op hun ontwikkeling, welzijn en veiligheid."

De afgelopen jaren zag Rotterdam een stijging in de hoeveelheid thuiszitters: waar twee jaar geleden nog 68 kinderen thuisonderwijs kregen, zijn dat er in het huidige schooljaar 102. Een woordvoerder van de gemeente zegt dat momenteel vijftig nieuwe aanvragen gepauzeerd zijn zolang er landelijke gesprekken worden gevoerd.

Verschillen tussen gemeenten

Op basis van die gesprekken kijkt de gemeente wat het voor Rotterdam betekent en of er nieuw beleid nodig is. "We zien namelijk dat verschillen tussen gemeenten ervoor kunnen zorgen dat ouders uitwijken naar een gemeente waar soepeler met vrijstellingen wordt omgegaan."

Ook de gemeente Utrecht wacht het landelijk beleid af en behandelt in de tussentijd geen nieuwe aanvragen. In Utrecht volgen 26 kinderen thuisonderwijs. "Voor deze groep zien we komend schooljaar als een overgangsjaar", zegt een woordvoerder. Voor de kinderen die al lange tijd vrijgesteld zijn kan de overgang naar onderwijs ingrijpend zijn, aldus de woordvoerder.

De gemeente Groningen wijst alle nieuwe verzoeken af en zegt de jaarlijkse herhaalverzoeken "per geval" te gaan bekijken. Die moeten ouders elk jaar vóór 1 juli indienen bij de leerplichtambtenaar.

Toezicht of afschaffen

Staatssecretaris Tielen van Onderwijs zei eerder deze maand in een aflevering van het onderzoeksprogramma Boos van BNNVARA dat ze de levensbeschouwelijke vrijstelling van de leerplicht wil afschaffen. Een woordvoerder van Tielen zegt dat er "voor de zomer" een brief komt. Ze noemt twee scenario's: thuisonderwijs wordt als een formele sector bestempeld zodat er toezicht gehouden kan worden of de vrijstelling wordt helemaal afgeschaft.

Wanneer hierover een besluit wordt genomen is "lastig te zeggen". Volgens Tielen moeten de plannen eerst besproken worden met de Tweede Kamer: voor beide scenario's zou namelijk een verandering van de wet nodig zijn.

De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (NVvTO) laat in een reactie weten het niet eens te zijn met de beslissing van de gemeente Den Haag. De NVVTO zegt dat wethouders geen bevoegdheid hebben om zelfstandig over de vrijstelling op basis van levensbeschouwing een besluit te nemen. "Een gemeente kan immers niet besluiten dat een bepaalde landelijke wet plaatselijk niet geldt."

Zeven jaar cel en tbs voor sextortion bij zestig meisjes

4 hours 9 minutes ago

Een 22-jarige man uit Spijkenisse moet zeven jaar de cel in en krijgt tbs met dwangverpleging voor sextortion. Hij perste zeker zestig meisjes af met naaktbeelden.

Damian D. deed zich op internet voor als jonge vrouw en zocht via Snapchat contact met zijn slachtoffers. Hij dwong de meisjes op een gegeven moment om seksueel geladen foto's en filmpjes van zichzelf te maken. Daarnaast liet hij hen seksuele handelingen verrichten, ook als ze op school zaten.

Zo liet hij hen 'Turpien' op hun lijf schrijven - dat was zijn bijnaam op het internet. Sommigen moesten een bord met die naam voor hun naakte lichaam houden.

Als ze niet deden wat hij opdroeg, dan dreigde D. om hun beelden en persoonsgegevens openbaar te maken.

Steeds extremer

Van zijn slachtoffers woont er één in Nederland. De rest komt uit onder meer de Verenigde Staten, Montenegro en Duitsland. De rechter vermoedt dat er meer slachtoffers zijn, die (nog) niet zijn getraceerd. De meisjes waren tussen de 13 en 20 jaar oud.

Volgens de politie werden de opdrachten steeds extremer en sadistischer. Als de slachtoffers niet deden wat hij eiste, werd hun beeldmateriaal online gezet en verspreid onder familie en vrienden. D. verkocht ook foto's in besloten groepen op Telegram, waar hij hun persoonsgegevens deelde.

'Gevoel van trots'

Volgens de rechter toonde de man "geen enkele blijk van empathie en stopte hij zelfs niet als de meisjes zeiden dat zij suïcidale gedachten hadden".

D. heeft vrijwel alles bekend, schrijft Rijnmond. Bij hem zijn autisme en seksueel sadisme vastgesteld. Hij zei in het dagelijks leven moeite te hebben om contact te maken. Dat compenseerde hij op internet, waar hij naar eigen zeggen een gevoel van trots kreeg als hij erin slaagde naaktbeelden te verzamelen.

De celstraf van zeven jaar valt lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie, dat negen jaar had geëist. De rechter houdt meer rekening met de stoornissen bij de verdachte.

Ook rechter ziet geen grond om rapper Ye te weren uit Nederland, concerten gaan door

4 hours 21 minutes ago

Rapper Ye, voorheen Kanye West, hoeft niet worden geweerd uit Nederland. Dat heeft de rechtbank van Amsterdam bepaald. De uitspraak betekent dat de twee concerten van de artiest aanstaande zaterdag en maandag door kunnen gaan.

Het Centraal Joods Overleg (CJO) spande een kort geding aan tegen de komst van de rapper vanwege antisemitische en pro-nazistische uitspraken en acties.

De rechter ziet geen aanwijzingen dat de komst van Ye een gevaar vormt voor de openbare orde. "En bij zijn concerten in andere landen zijn geen antisemitische uitspraken gedaan", stelt de rechter. Er wordt in de gaten gehouden of Ye niet opnieuw kwalijke uitlatingen doet.

Het CJO reageert teleurgesteld op de uitspraak. "De mensen die de macht hadden om Ye te weren, de minister en de burgemeester, hebben die macht niet gebruikt. Zij vonden het ongemak van een juridische procedure zwaarder wegen dan de veiligheid van de mensen die zij geacht worden te beschermen. Dat is de werkelijke uitkomst van vandaag", schrijft de organisatie.

De 48-jarige Ye is op dit moment al in Nederland, bevestigt de advocaat van de organisator van zijn optredens. Die optredens vinden plaats in het GelreDome in Arnhem.

Tweede Kamer

Begin mei steunde een meerderheid van de Tweede Kamer een motie van de ChristenUnie en de VVD om de komst van de omstreden rapper tegen te houden. Vorige week stelde minister Van den Brink van Asiel en Migratie dat er geen gegronde reden is om Ye te weren.

Ook verleende de gemeente Arnhem een evenementenvergunning voor de twee concerten. Burgemeester Marcouch noemde de uitspraken van Ye "verwerpelijk" en "volstrekt afkeurenswaardig", maar moest voor het verlenen van de vergunning kijken naar zaken als beveiliging en de openbare orde. Die aspecten rond het concert zijn volgens de Arnhemse burgemeester allemaal goed geregeld.

Shirt met hakenkruis

Rapper Ye kwam de afgelopen jaren verschillende keren negatief in het nieuws om zijn uitlatingen. In 2022 zette sportmerk Adidas een samenwerking met de artiest stop na antisemitische berichten op Twitter (nu X). Daar schreef hij: "Vanavond nog wat slaperig, maar als ik wakker ben ga ik death con 3 op het Joodse volk".

Ye noemde in 2018 slavernij "een keuze". Ook bracht hij vorig jaar T-shirts op de markt met daarop een hakenkruis, waarna zijn webshop offline werd gehaald. Volgens Ye waren zijn acties te wijten aan zijn bipolaire stoornis.

Verschillende andere landen hebben de komst van Ye wél tegengehouden. In Italië, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Polen gaan concerten van de rapper niet door.

Prijs voor duurzaam mode-duo Hul le Kes: 'Wat bij ons hangt, is eerder weggegooid'

4 hours 30 minutes ago

Het Arnhemse ontwerpersduo Hul le Kes ontvangt het Cultuurfonds Mode Stipendium, de belangrijkste modeprijs van Nederland. Oprichters Sjaak Hullekes en Sebastiaan Kramer kregen de prijs vanmiddag in cultuurhuis Felix Meritis in Amsterdam. Ze zien de winst als een stimulans voor hun streven naar een beter modesysteem.

De ontwerpers krijgen het Mode Stipendium "niet alleen voor hun 20-jarig oeuvre, design en ontwerptalent, maar ook voor hun sociale en duurzame visie", staat in het juryrapport.

"We zijn trots, want dit is een prijs voor de grote jongens", zegt Hullekes. "Je moet minstens vijftien collecties hebben gemaakt en internationaal opereren om in aanmerking te komen." "Het is ook echt een pluim voor ons team dat dit allemaal mogelijk maakt", zegt Kramer.

Upcyclen

Het duo ontmoette elkaar op modeopleiding ArtEZ in Arnhem. Samen runden ze een herenmodelabel waarmee ze in 2009 in de prijzen vielen. De gangbare manier van werken in de modewereld begon echter te wringen. In 2018 begonnen ze daarom Hul le Kes, een designermerk dat verspilling tegengaat en de mens centraal zet.

Hun missie is verweven in alles wat de twee doen en maken. Zo werkt het merk vrijwel uitsluitend met oud textiel dat de ontwerpers upcyclen tot nieuwe kledingstukken. Dat textiel komt uit kringloopwinkels of van het Leger des Heils. Na tussenkomst van het duo gaat het naar luxe boetieks.

"We kijken naar stoffen van goede kwaliteit. Wat wordt er veel weggegooid? Dat kunnen blouses van poplin katoen zijn, of chino's, of tafelkleden. We knippen het open, leggen onze patronen eroverheen en maken er wat nieuws van", zegt Hullekes.

"Wat bij ons op de hanger hangt, is eerder weggegooid. We onderzoeken hoe we zoveel mogelijk textiel kunnen upgraden en naar een hoger segment kunnen brengen", vult Kramer aan.

Dat is terug te zien in het design van het paar. Patchwork, waarbij lappen stof aan elkaar worden genaaid, speelt een grote rol. Soms opvallend, door combinaties van ruitpatronen, en soms juist bescheiden doordat er stoffen gebruikt worden die sterk op elkaar lijken.

Hul le Kes staat ook bekend om natuurlijke verftechnieken. Overhemden en rokken hebben tie-dye-achtige patronen, gemaakt met biokleur. Die patronen vervagen met de tijd.

"Veel wit textiel krijgt geen tweede leven omdat er vlekken op zitten. Wij zijn dat witte textiel gaan verven met afval van restaurants. Met uienschillen en avocadopitten. Zodat het kleine vlekje niet meer opvalt en je een heel nieuw patroon krijgt", legt Kramer uit.

De jury roemt de gender fluid high fashion van het label. De meeste stukken uit de collecties zijn uniseks en geschikt voor veel verschillende lichaamstypen.

Wat is het Cultuurfonds Mode Stipendium?

Het Cultuurfonds Mode Stipendium is voor ontwerpers zowel een oeuvreprijs als een aanmoediging om zichzelf artistiek en zakelijk verder te ontwikkelen. Aan de prijs is een geldbedrag van 50.000 euro verbonden, afkomstig van een anonieme schenker. Eerder wonnen modeontwerpers als Duran Lantink, Iris van Herpen en Ronald van der Kemp.

Het ontwerpersduo zegt imperfecties te willen vieren. Niet alleen die van textiel, maar ook die van mensen. Een belangrijk onderdeel van het merk is de Recovery Studio: een atelier waar mensen met mentale aandoeningen begeleid worden in het therapeutisch werken met stoffen.

"Werken met je handen is helend. En wat ze maken, wordt op waarde geschat. Ze zien het terug in bladen of op televisie", zegt Hullekes. "Mensen voelen zich daardoor weer gezien."

Couturelijn

Het modebedrijf is daarmee ook een sociale onderneming. Zo moeten er heel wat ballen in de lucht worden gehouden. "Je kunt ons inhuren als circusartiesten", grapt Hullekes.

Met het prijzengeld willen de twee 'tijd kopen' om hun creativiteit meer ruimte te geven. Ook zijn ze bezig met een couturelijn. "Veel van wat we maken is praktische kleding, maar mensen willen ook een Hul le Kes kunnen dragen op hun huwelijk of een andere speciale gelegenheid."

Modeplatform Shein krijgt in Frankrijk boete van 22 miljoen euro 

5 hours 2 minutes ago

De Chinese webwinkel Shein heeft in Frankrijk een boete gekregen van 22 miljoen euro. De verkoper van goedkope kleding uit China krijgt die omdat kopers spullen niet goed kunnen retourneren. Ook is het bedrijf niet open over het gebruik van materialen en de herkomst ervan, waardoor milieuregels mogelijk worden overtreden.

De Franse overheidsdienst die de boete oplegde, trof kleine plasticdeeltjes in kleding aan, zonder dat het gemeld was. Volgens de Franse fraudedienst houdt Shein ook verplichte informatie achter over waar producten vandaan komen.

Shein noemt in een reactie de boete "disproportioneel" en zegt de bevindingen van de Franse overheidsdienst te betwisten.

Eerdere onrust over Shein

Shein kreeg in juli vorig jaar al een boete van 40 miljoen euro wegens nepkortingen. Winkeliers in Frankrijk mogen iets alleen een korting noemen als de prijs van een product lager is dan de laagste prijs in de dertig dagen voordat de actie begon. Bij meer dan de helft van de onderzochte aanbiedingen van Shein was dat niet het geval.

De Chinese webwinkel raakte vorig jaar ook in opspraak doordat ze sekspoppen die op kinderen leken aanbood.

Eind vorig jaar opende Shein in Parijs een fysieke winkel. Milieuactivisten en de modebranche protesteerden. Zij vinden dat de winkel niet past bij het chique imago van de Franse modestad. Een petitie met de titel ''Parijs verdient meer dan Shein'' werd ruim 120.000 keer ondertekend.

EU begint onderzoek

Tegen het bedrijf loopt ook nog een Europees onderzoek. De Europese commissie vindt dat het Chinese bedrijf onvoldoende doet om de verkoop van illegale producten tegen te gaan. De commissie vermoedt dat Shein in Europa gevaarlijke en illegale producten verkoopt.

De Europese Commissie vindt daarnaast dat Shein onvoldoende doet om gebruikers te beschermen tegen het verslavende ontwerp van de website en de app. Zo kunnen consumenten punten of beloningen krijgen als ze actief zijn op het modeplatform.

Zoon columnist Yesim Candan na voetbalcolumn geslagen met kettingslot

5 hours 32 minutes ago

De zoon van Parool-columnist Yesim Candan is gisteravond in Amsterdam-Zuid geslagen met een kettingslot. De politie onderzoekt of er een verband is met een column over een incident waarbij de Amsterdamse voetbalclub ASV De Dijk betrokken was. "Ik ben echt ontdaan", zegt de 51-jarige columnist op sociale media. Tegen de NOS zegt ze dat het "naar omstandigheden" goed gaat met haar zoon.

Op 15 mei verscheen in Het Parool een column van Candan over een voetbalwedstrijd tussen AFC en De Dijk, waarbij zij aanwezig was. "Op het moment dat de vrouwelijke scheidsrechter een penalty aan AFC toekende, stormde een groep jongens van de tegenpartij collectief op haar af", schrijft zij in haar column. Ze zouden de scheidsrechter daarbij hebben uitgescholden voor "kankerlijer".

'Structureel probleem'

Volgens Candan is dit meer dan een losstaand incident. "Dit gaat over iets groters: over respect, opvoeding en de manier waarop jongens leren omgaan met autoriteit en met vrouwen. En ja, het schuurt om dit te benoemen, maar de tegenpartij was een multicultureel team." Candan schrijft dat in sommige voetbaldistricten ruim 70 procent een sterke stijging van agressie ervaart. "Dat is een structureel probleem."

Naar aanleiding van de column ontving Het Parool een anonieme dreigbrief. Daarin staat dat de columnist en de krant gewaarschuwd zijn om niet te publiceren. De schrijvers zeggen te weten waar ze de columnist en haar zoon kunnen vinden.

Burgemeester spreekt steun uit

"In haar column pleit Yesim Candan voor respect en fatsoen", aldus burgemeester Halsema op sociale media. "In plaats daarvan wordt haar zoon mishandeld, mogelijk om de moeder het zwijgen op te leggen." Halsema noemt dat "afschuwelijk en onverteerbaar". Candan en haar zoon verdienen volgens de burgemeester "alle steun en vrijheid".

De hoofdredacteur van Het Parool, Michiel Couzy, noemt de aanval "verschrikkelijk". "Als deze aanval verband houdt met haar column, is dit ook een aanval op de persvrijheid. Een columnist moet in alle vrijheid onderwerpen aan de orde kunnen stellen. Wij staan met z'n allen achter Yesim en haar zoon."

De politie bevestigt een mishandeling in Amsterdam-Zuid te onderzoeken en roept getuigen op om zich te melden. Verder wil de politie niet veel kwijt over het incident.

Uitslag eindexamens van 65.000 vmbo-leerlingen is dag vertraagd 

5 hours 32 minutes ago

Ongeveer 65.000 vmbo-leerlingen moeten langer op hun eindexamenuitslag wachten. Dat meldt het College voor Toetsen en Examens. Vanwege een "technische fout in de verwerking van normeringsgegevens" konden de n-termen van de examens niet worden bekendgemaakt, schrijft het college in een bericht.

N-termen zijn de normeringstermen die bepalen hoeveel vragen goed moeten zijn om een voldoende te halen. De eindexamens van vmbo-leerlingen bestaan uit centraal schriftelijke en praktische examens beroepsgericht (cspe's) en centraal schriftelijke examens (cse's). De uitslagen van de cspe's komen altijd een week eerder en hadden vandaag bekend moeten worden. Deze examens bestaan uit meerdere onderdelen. Doordat de n-termen eerder bekend zijn kunnen docenten alvast nadenken over eventuele herkansingen.

Tonia Rijlaarsdam-Veldhuis, teamleider bij het Aeres vmbo in Ede, zegt tegen de Algemene Onderwijsbond dat het bericht zorgt voor "stress" bij leerlingen, docenten en "op alle scholen". "Voor ons is dit één van de belangrijkste dagen van het jaar, ik maak mijn agenda leeg, ben half acht op school en had ingepland om met de examensecretaris en docenten om tafel te zitten voor de n-termen", zegt Rijlaarsdam-Veldhuis. "Nu kregen we vanochtend dit bericht en hebben we ook alle ouders en leerlingen moeten bellen om uit te leggen dat het een landelijk probleem is."

De bekendmaking van de normeringstermen is naar morgenochtend 8.00 uur verplaatst.

Podcast De Dag: stevenen we af op een super-El Niño?

5 hours 45 minutes ago

"De wetenschap is duidelijk: El Niño staat in de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur." Met die woorden waarschuwde secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres deze week voor de terugkeer van het weerfenomeen El Niño.

Meteorologen zien aanwijzingen dat het deze keer uitzonderlijk sterk kan zijn. Sommigen spreken zelfs van een super-El Niño of een 'Godzilla'- El Niño. Het leidt wereldwijd tot alertheid.

Wat is El Niño precies? Hoe ontstaat het weerfenomeen? En waarom denken experts dat het dit keer extra hevig wordt?

NOS-klimaatredacteur Rob Ramaker legt in deze podcast uit wat wetenschappers in hun weermodellen zien. "Veel modellen laten zien dat de kans groot is dat er een zware aankomt. Dat heeft te maken met de verwachtingen voor de opwarming van het zeewater, in sommige modellen loopt die op tot wel 3 graden. Stel dat dit uitkomt, ik houd hier wel een slag om de arm, dan wordt het een record-El Niño", aldus Ramaker.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bij een sterke El Niño zijn gevolgen zoals droogte en overstromingen ook groter. Wereldwijd wordt het gemiddeld warmer door El Niño, de verwachting is dat 2027 hierdoor een uitzonderlijk warm jaar wordt. "In Indonesië en Australië wordt het droger en in Zuid-Amerika wordt het juist natter. En zo kan ik nog wel even doorgaan", zegt Ramaker.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Vijlbrief dreigt met uitzendverbod voor vleessector

5 hours 46 minutes ago

Minister Vijlbrief dreigt de vleessector met een verbod op het inhuren van uitzendkrachten. Als de sector niet voor 15 juni aantoont dat er verbeteringen in de omgang met de arbeidskrachten zijn doorgevoerd, gaat hij hier werk van maken.

Vijlbrief vertelde over deze "deadline" in een debat over arbeidsmigratie in de Tweede Kamer. Na afloop voegde hij er tegenover Nieuwsuur aan toe dat hij die zo'n twee maanden geleden, in een gesprek met de vleessector, al had gesteld.

Hij zei dat er al sinds 2010 misstanden worden gemeld over de behandeling van personeel, veelal arbeidsmigranten, in bijvoorbeeld slachthuizen. De klachten gaan onder meer over onderbetaling, het aantal arbeidsuren dat gemaakt wordt, onveiligheid op de werkvloer, slechte huisvesting, intimidatie en geweld.

'Zien geen vooruitgang'

Sinds 2021 zijn er volgens Vijlbrief al 29 gesprekken met de sector geweest, waarvan twaalf met hem en zijn voorgangers, maar dat heeft volgens hem niet geleid tot "de noodzakelijke vooruitgang".

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vindt dat het nu genoeg is geweest. Als over anderhalve week niet is aangetoond, dat het beter gaat "ga ik werken aan een uitzendverbod, zo simpel is het". Als dat er komt, mogen er helemaal geen tijdelijke arbeidskrachten meer worden ingehuurd.

Vijlbriefs voorganger Eddy van Hijum (NSC) kondigde vorig jaar al aan te werken aan een verbod op het gebruik van uitzendkrachten in de sector. Vijlbrief zegt nu: "Ik wil gewoon zien wat er gebeurd is, anders ga ik deze stok achter de deur inzetten".

Zijn we straks minder afhankelijk van Amerikaanse tech? Als het aan de EU ligt wel

5 hours 54 minutes ago

Je e-mail checken, series streamen en door social media scrollen. Goede kans dat dit allemaal gebeurt via de cloud van Amerikaanse bedrijven. De Europese Commissie komt met een plan om de Europese afhankelijkheid van deze techbedrijven te verminderen.

Zo wil de EU onderzoek en innovatie ondersteunen om de nieuwe generatie van cloud- en AI-technologie hier in Europa te ontwikkelen. Ook is het doel om binnen zeven jaar de capaciteit van Europese datacenters te verdrievoudigen. Daarom wil de EU het makkelijker maken om datacenters te bouwen.

De komst van al die nieuwe datacenters moet wel duurzaam gebeuren, zegt de commissie erbij. Dus er moet voldoende groene elektriciteit en water voor zijn.

'Eigen keuzes'

"We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen om onze ziekenhuizen draaiende, ons energienetwerk stabiel en onze diensten veilig te houden", zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes."

Uiteindelijk moeten bedrijven en ook burgers makkelijker kunnen kiezen tussen Amerikaanse giganten als Google, Microsoft en Amazon, en Europese aanbieders.

KPN: veel vraag naar

KPN lanceerde vorige week nog een gezamenlijke 'Europese soevereine cloud' met het Duitse bedrijf Schwarz Digits. Dat is onderdeel van hetzelfde concern als Lidl. Volgens het telecombedrijf groeit de vraag naar Europese clouddiensten al.

"Er is op dit moment een grote vraag naar die Europese soevereine oplossing en daar stappen we nu in", zegt KPN-bestuursvoorzitter Joost Farwerck. "Het is vooral door geopolitieke ontwikkelingen aangejaagd. De vraag komt met name vanuit overheidsinstellingen, de financiële sector en de zorgsector. Wij kunnen garanderen dat data die wij opslaan voor klanten onder Europese regelgeving vallen en onder niet Amerikaanse of andere."

Techexpert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. "De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan."

Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen. "Ik weet ook niet helemaal of we dat moeten willen. Want als we overgaan van een Amerikaanse monopolist naar een Europese monopolist, dan zijn we er ook niet veel op vooruitgegaan. Het lijkt er meer op dat er een veelheid van bedrijven komt."

Hubert denkt ook dat die best de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten. "Want zo goedkoop zijn die op dit moment helemaal niet."

Chips en open source

Sinds 2023 stimuleert de EU al met miljarden de ontwikkeling en productie van computerchips in de EU. In dit nieuwe plan wil de EU de chipsindustrie nog verder stimuleren. Zo moet de groei van Europese cloud- en AI-diensten leiden tot meer vraag naar Europese chips.

Ook wil de EU stimuleren dat er meer gebruik wordt gemaakt van zogeheten opensource-software. Dat is software waarbij de makers de broncode openbaar beschikbaar maken. Iedereen kan de software of delen daarvan dus bekijken, kopiëren of aanpassen.

Het plan is dat vooral overheden vaker gebruik maken van opensource-software. Binnen de EU wordt er jaarlijks zo'n 264 miljard euro uitgegeven aan vooral Amerikaanse IT-diensten. Volgens de Europese Commissie kan dat dus anders.

Strafhof stapte over

Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Trump stelde vorig jaar sancties in tegen de hoofdaanklager, omdat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu vanwege de oorlog in Gaza.

Die hoofdaanklager verloor daardoor toegang tot zijn Outlook-mail van Microsoft. Eind vorig jaar stapte het Strafhof daarom over van Microsoft naar Open Desk. Die software is open source en gratis, en werd ontwikkeld door een bedrijf in handen van de Duitse overheid.

Microsoft: eerlijke concurrentie

In een reactie zegt Microsoft de ambitie van de EU te steunen. "Dat moet gebeuren op basis van openheid, samenwerking en eerlijke concurrentie", zegt een woordvoerder. "Europese bedrijven en overheidsinstellingen moeten de ruimte hebben om hun keuzes te baseren op een brede risicoafweging binnen een open en concurrerende markt."

De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen.