Aggregator

Kabinet wil plan om asielzoekers naar Uganda te sturen doorzetten

2 months 1 week ago

Het kabinet gaat door met het plan om uitgeprocedeerde asielzoekers naar Uganda te sturen. De betrokken ministeries bevestigen dat naar aanleiding van berichtgeving in het Nederlands Dagblad.

Het plan van PVV-ministers Klever (voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) en Faber (Asiel) deed veel stof opwaaien. Zo mogen landen volgens de Europese regels asielzoekers niet naar een vreemd land sturen, zonder dat ze daarmee instemmen. Ook heeft Uganda op dit moment een van de strengste anti-lhbti-wetten ter wereld.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken wil met dit plan voorkomen dat asielzoekers uit zicht raken. "Zonder effectief terugkeerbeleid kiest een deel van de uitgeprocedeerde asielzoekers voor een verblijf in de illegaliteit", schrijft het ministerie.

Ander doel is om het voor migranten uit veilige landen minder aantrekkelijk te maken om zonder geldige papieren naar Nederland te komen.

Speciaal gezant

Klever noemde het plan voor het eerst vorig jaar oktober, tijdens een werkbezoek aan Uganda. Opvallend was dat vervolgens de Ugandese minister van Buitenlandse Zaken daarna tegen andere media zei dat hij niet op de hoogte was van het plan.

Daar is nu volgens minister Klever nu geen sprake meer van. "In de afgelopen maanden is de speciaal gezant migratie naar Uganda gereisd om verder te spreken over de uitwerking van het idee. Die gesprekken vinden in vertrouwelijkheid plaats."

Verslaggever Albert Bos reisde mee toen Klever voor het eerst haar Uganda-plan bekendmaakte:

Wrak van oude Nederlandse onderzeeër gevonden bij Australië

2 months 1 week ago

Voor de kust van de Australische stad Fremantle hebben duikers een oude Nederlandse onderzeeboot ontdekt. Het is de Hr. Ms. K XI, die al op 1 januari werd gevonden.

De duikboot werd in 1925 gebouwd op de Rotterdamse werf Feijenoord en in 1946 afgezonken op een bekend scheepskerkhof voor de kust van Rottnest Island bij Fremantle, maar is een paar kilometer verderop aangetroffen, op zo'n 40 meter diepte.

Het Western Australian Museum werkte sinds 1 januari aan identificatie van de boot door archiefgegevens te vergelijken met een 3D-model dat de duikers van het wrak hadden gemaakt. De Nederlandse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, die dat werk financierde, bevestigt nu dat het inderdaad om de Hr. Ms. K XI gaat (spreek uit: K-elf).

"Dit is het beste resultaat waar we van konden dromen. Het laat ons niet alleen de banden tussen Nederland en Australië in de Tweede Wereldoorlog zien, maar ook hoe hecht deze nog steeds zijn als het gaat om de bescherming en het beheer van ons onderwatercultureel erfgoed," zegt Martijn Manders van de Rijksdienst.

Patrouilleerde bij Nederlands-Indië

De onderzeeboot van de Koninklijke Marine patrouilleerde ooit in de wateren van Indonesië, destijds het koloniale Nederlands-Indië, en redde volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in 1942 dertien overlevenden van een Australisch schip dat tot zinken was gebracht door Japanse oorlogsschepen.

"Er zaten niet eens zo heel erg veel mensen aan boord, 31 man", vertelt Manders, die zelf heeft meegeholpen aan de zoektocht. "Het was een K-boot, de K staat voor Koloniën. Toen de verdediging van Nederlands-Indië in de oorlog uiteindelijk niet lukte, week de boot uit naar Ceylon. Daar kwam ze later onder Brits bevel en ze is ook nog gebruikt als opleidingsschip, maar toen was het al een oudje."

In september 1946 werd de K XI voor de kust van Zuidwest-Australië naar het Rottnest-scheepskerkhof gebracht. In dat gebied, met een diameter van zo'n 13 kilometer, zijn de locaties van 47 schepen bekend die daar tot in de jaren 90 werden afgezonken omdat ze niet meer werden gebruikt.

Omdat de meerderheid van de schepen tot zinken is gebracht voordat er elektronische gegevens of nauwkeurige positioneringstechnologie waren, zijn de scheepswrakken op de oceaanbodem vaak niet geïdentificeerd, ontbreekt de locatie of is die zeer onnauwkeurig.

Lange sigaar

Het is niet duidelijk hoe het wrak van de K XI op enkele kilometers van die locatie terecht is gekomen. "Ze is afgezonken op een plek waar dat eigenlijk niet had gemoeten, vandaar dat ze kwijt was", zegt Manders.

"Ze blijkt te liggen aan de rand van het scheepskerkhof en dat is nu een gelukje, want de meeste wrakken liggen er op grotere diepte, maar deze kun je als sportduiker wel bereiken." Hij raadt duikers in het gebied ook echt aan om ernaartoe te gaan: "We hopen eigenlijk dat veel mensen gaan kijken. Er ligt een lange sigaar die langzaam wordt overgroeid door koralen. Je kunt ook naar binnen kijken. Het is heel groot, 31 meter lang dus en zo'n 6 meter breed; echt een fantastische plek!"

RIVM: claim Wiersma over wetenschappelijke onderbouwing stikstofregels klopt niet

2 months 1 week ago

Onderzoeksinstituut RIVM neemt afstand van de bewering van landbouwminister Wiersma dat haar voorstel om stikstofregels te versoepelen wetenschappelijk is onderbouwd. Ook andere wetenschappers die door haar ministerie zijn benaderd, weerspreken die claim.

Bovendien hebben wetenschappers en onderzoeksinstellingen die meedachten met het ministerie geen idee wat er met hun bijdrage is gebeurd. Wiersma houdt de laatste versie van het wetenschappelijke rapport waarover zij adviseerden geheim.

Minister Wiersma kondigde vrijdag in De Telegraaf aan dat ze de "rekenkundige ondergrens" wil verhogen. Dat voorstel is een langgekoesterde wens van een groot deel van de Tweede Kamer.

Met zo'n verhoogde ondergrens zou het makkelijker worden om bedrijven uit te breiden en woningen te bouwen of nieuwe wegen aan te leggen, zolang daar maar weinig stikstof vrijkomt.

Het voorstel zou ook een oplossing bieden voor zogenoemde PAS-melders, boeren en andere ondernemers die sinds de stikstofuitspraak van de Raad van State in 2019 illegaal zijn geworden.

Het voorstel van Wiersma is om die ondergrens met een factor 200 te verhogen naar 1 mol per hectare per jaar. De minister zei vrijdag tegen de krant dat ze aan 'de wetenschap' heeft gevraagd of een hogere grens mogelijk is. Daarmee bedoelt ze hoogleraar Arthur Petersen (UCL), die het voorstel voor haar uitwerkte.

Niet te controleren

"Het antwoord is: ja", citeert de krant de minister. "Wij komen nu uit op 1 mol en willen dat invoeren. We hebben dit ook nog laten controleren door een tweede groep wetenschappers." Die tweede groep wetenschappers werd door het Ministerie van Landbouw gevraagd om te reageren op het voorstel van Petersen.

Maar uit gesprekken die de NOS met een aantal van die wetenschappers heeft gevoerd, blijkt dat zij het er niet over eens zijn dat de grens op 1 mol zou moeten liggen. Zo zegt het RIVM "dat er geen sluitende wetenschappelijke onderbouwing voor een rekenkundige ondergrens is", zoals het onderzoeksinstituut in oktober ook al in de Tweede Kamer betoogde. Ook andere wetenschappers met wie de NOS sprak zeggen dat zo'n wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt.

Geen harde wetenschap

Sommige wetenschappers wilden niet met het ministerie meedenken. Stikstofdeskundige Jan Willem Erisman (Universiteit Leiden) vindt "dat je wetenschappers niet om zo'n ondergrens kunt vragen". "Waar je de ondergrens voor een vergunning legt, is namelijk geen harde wetenschap. Bij zo'n keuze wegen andere factoren mee, zoals het belang van de economie of van de natuur. Het is aan beleidsmakers om de belangen tegen elkaar af te wegen."

Hoe het uiteindelijke rapport van Petersen precies in elkaar zit en wat er met de bijdragen van kritische wetenschappers is gebeurd, is op dit moment niet te controleren. Wiersma's ministerie houdt de laatste versie van het rapport geheim.

In een Kamerbrief die gisteravond werd gepubliceerd, staat dat ze vreest dat ondernemers het rapport direct al gebruiken om nieuwe vergunningen aan te vragen of het tegen de overheid gebruiken in rechtszaken. Zelfs wetenschappers die meewerkten, hebben het definitieve document niet ingezien.

Eén van de wetenschappers die feedback gaven, UvA-onderzoeker Emiel van Loon, zou liever zien dat de stukken dan ook openbaar worden gemaakt. "Als je benadrukt dat het wetenschappelijk gepeerreviewed is, dan zou ik het wel zo helder vinden dat je je ook aan de wetenschappelijke gewoonte houdt om onderzoeken openbaar te publiceren." Het komt transparantie en wetenschappelijke discussie ten goede als het stuk wel openbaar is, stelt hij.

Dat er geen sluitende wetenschappelijke onderbouwing is gevonden, betekent overigens niet dat de minister geen hogere drempelwaarde zou kunnen invoeren. Die beleidskeuze kan ze maken zonder dat ze daar wetenschappelijk bewijs voor nodig heeft, stelt het RIVM. Wiersma schrijft in haar brief aan de Tweede Kamer juist dat het niet om een beleidskeuze gaat en benadrukt de wetenschappelijke basis van het voorstel.

Het versoepelen van de stikstofregels voor kleine uitstoters zou de stikstofuitstoot wel automatisch verhogen, waardoor er ook meer stikstof in de overbelaste Natura 2000-gebieden terechtkomt. Die hogere stikstofuitstoot zou op een andere manier moeten worden gecompenseerd. "Hierdoor wordt de opgave om stikstofdepositie te verminderen in kwetsbare natuur groter", waarschuwt het onderzoeksinstituut.

Proefproces

In de Kamerbrief erkent Wiersma dat er risico's zijn verbonden aan haar plan. Als ze de regels inderdaad versoepelt hoeven veel bedrijven geen vergunning meer aan te vragen, maar dat betekent ook dat al die ondernemingen in de problemen komen als de rekenkundige ondergrens sneuvelt bij de hoogste bestuursrechter.

Dan zou er "een vergelijkbare groep als de PAS-melders" ontstaan, schrijft ze aan de Tweede Kamer. Toch verwacht ze dat de nieuwe ondergrens binnen enkele maanden kan worden ingevoerd. Om te voorkomen dat zo'n nieuwe groep PAS-gevallen ontstaat, wil Wiersma een proefproces voeren. Daaruit zou dan definitief moeten blijken of de rechter deze ondergrens accepteert.

Wiersma wil het voorstel eerst naar de Raad van State sturen voor advies en pas daarna openbaar maken. Of het lukt om het document zo lang geheim te houden, is zeer de vraag. Kamerleden hebben om openbaarmaking gevraagd voor het stikstofdebat dat vanmiddag op de agenda staat. Wiersma schrijft in haar brief dat ze bereid is om dat te doen als de Kamer die wens later vandaag nogmaals uitspreekt.

Lichaam gegijzelde baby Kfir overhandigd, was symbool van alle gijzelaars

2 months 1 week ago

Hamas heeft de lichamen van vier gijzelaars overhandigd aan het Rode Kruis. De zwarte doodskisten met daarin hoogstwaarschijnlijk de drie lichamen van de familie Bibas en van de 83-jarige Oded Lifshitz werden in Khan Younis op een podium gezet en vervolgens naar de auto van het Rode Kruis gebracht. Israël moet de lichamen nog identificeren.

Na de vrijlating van Israëlische gijzelaars en Palestijnse gevangenen verschenen de laatste tijd veel beelden van dolblije familieleden. Maar de ruil van vandaag is voor Israël een tragedie.

Bij de overdracht zit ook het lichaam van de jongste Israëlische gijzelaar, Kfir Bibas. Het jongetje was nog maar negen maanden oud toen hij op 7 oktober 2023 werd ontvoerd met zijn moeder Shiri en broer Ariel (toen vier jaar). De twee roodharige jongetjes groeiden uit tot een symbool van alle Israëlische gijzelaars.

Ook vader Yarden werd, gescheiden van zijn familieleden, meegenomen. Hij kwam eerder deze maand vrij. Zijn vrijlating was bitterzoet, want het lot van zijn vrouw en twee zoontjes was op dat moment nog onzeker.

Lange tijd bestond de hoop dat het drietal levend zou terugkeren naar Israël. Maar dinsdag maakte Hamas bekend dat hun stoffelijke overschotten vandaag zouden worden overhandigd.

De lichamen werden vandaag overgedragen:

De familie Bibas woonde tot hun ontvoering in Nir Oz, een kibboets in het zuiden van Israël vlak bij de grens met Gaza. Ongeveer een kwart van de 400 inwoners van Nir Oz werd op 7 oktober 2023 gedood of gegijzeld door Hamas.

Als de terroristen die dag de kibboets binnenvallen, houdt de familie Bibas zich schuil in hun versterkte kamer. Om 06.30 uur 's ochtends sms't Yarden zijn zus Ofri dat hij buiten raketten hoort. Ook schrijft hij over de terroristen buiten. Hij probeert zijn zoontjes stil te houden, maar daarvoor zijn ze te jong.

Op beelden van bewakingscamera's is te zien hoe gewapende mannen het huis van de familie omsingelen en de deur van de afgesloten kamer openboren. Om 09.45 uur stuurt Yarden de laatste berichten naar zijn zus: "Ik hou van je. Ze komen het huis binnen."

Van Yarden verschijnen later foto's dat hij met een bebloed hoofd wordt weggevoerd door Hamas. Ook de ontvoering Shiri, Ariel en Kfir is vastgelegd op beeld. Met paniek in de ogen houdt Shiri haar twee zoontjes stevig vastgeklemd in haar armen.

Al een maand na de ontvoering komen de Qassam-brigades, de militaire tak van Hamas, met de mededeling dat Shiri en haar zoontjes zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval. Hiervoor levert Hamas geen bewijs.

Diezelfde maand is er een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas, waarbij Israëlische gijzelaars en Palestijnse gevangenen worden vrijgelaten. Als Shiri, Ariel en Kfir daar niet bij zitten, groeit de onrust over hun lot.

Ondanks de onduidelijkheid staan Israëliërs op 18 januari 2024 stil bij de eerste verjaardag van baby Kfir. Tijdens een ceremonie in Tel Aviv laten ze oranje ballonnen op, passend bij de haarkleur van de twee jongens, en roepen op tot de vrijlating van alle Israëlische gijzelaars.

Bij het staakt-het-vuren van vorige maand werd afgesproken dat in de eerste fase 33 gijzelaars worden vrijgelaten. Van hen zouden er acht niet meer in leven zijn. Om wie het ging, was toen nog niet duidelijk.

Na de mededeling van Hamas dat de lichamen van Shiri, Ariel en Kfir zouden worden overgedragen, zei de familie in een statement erg ongerust te zijn. Maar ze zeiden ook te wachten op de officiële bevestiging.

"We klampen ons nog steeds vast aan hoop", zei een familielid deze week nog in een radio-interview. Die hoop is nu definitief vervlogen.

Bezuinigingen Klever bekend: alleen nog ontwikkelingshulp in direct Nederlands belang

2 months 1 week ago

Alle Nederlandse ontwikkelingshulp moet voortaan rechtstreeks in het belang zijn van ons land. Dat is de boodschap van minister Klever, die vandaag bekendmaakt waar de aangekondigde bezuiniging van 2,4 miljard euro op ontwikkelingssamenwerking terechtkomt. Het is een van de grootste bezuinigingen van dit kabinet.

"Alle programma's die we financieren, moeten direct bijdragen aan ons eigen belang", zegt de PVV-minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. Daarmee wordt het beleid "relevanter voor Nederlandse belastingbetalers".

Nederland stopt alle projecten op het gebied van vrouwenrechten, gendergelijkheid, beroepsonderwijs en hoger onderwijs, sport en cultuur. En ook op hulp op het gebied van klimaat, maatschappelijk middenveld en multilaterale samenwerking wordt flink bezuinigd. Onder dat laatste valt bijvoorbeeld Unicef; de VN-kinderrechtenorganisatie wordt door Klever met 50 procent gekort.

Met de bezuiniging van jaarlijks 2,4 miljard euro vanaf 2027, die al in het hoofdlijnenakkoord werd aangekondigd, blijft er nog 3,8 miljard aan ontwikkelingshulp over, schrijft Klever aan de Tweede Kamer. De minister wil dat geld inzetten voor drie Nederlandse belangen: "handel en economie, veiligheid en stabiliteit, en migratie".

Verdienvermogen

Wat betreft de economische belangen moet het doel vooral zijn dat landen uitgroeien tot handelspartners. "Door hulp, handel en investeringen sterker aan elkaar te verbinden, kan ontwikkelingshulp bijdragen aan ons verdienvermogen."

Qua veiligheid en stabiliteit wil de minister de focus van hulp verleggen naar drie "nabuurregio's", die volgens Klever direct van invloed zijn op onze veiligheid. Het gaat om West-Afrika, de Hoorn van Afrika en het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Buiten deze drie regio's moeten activiteiten worden afgebouwd, vindt het kabinet.

"Deze regio's zijn belangrijk, omdat 80 procent van alle conflicten hier plaatsvinden. Bovendien lopen er meerdere drugs- en migratieroutes naar Europa doorheen", aldus Klever. Nederland moet in die regio's bijvoorbeeld meehelpen aan het bestrijden van mensensmokkel, zorgen voor voedsel en water en de politie versterken.

Geen reis naar Europa

Om toenemende "asiel- en migratiedruk" in Nederland terug te dringen, wil Klever hulpgeld inzetten voor meer opvang in de regio en "migratiesamenwerking met betrokken landen", bijvoorbeeld door vluchtelingen te helpen een bestaan op te bouwen in een buurland van het land van herkomst. "Door hen daar perspectief te bieden, kunnen mensen een bestaan opbouwen en hoeven ze niet de reis naar Europa te maken."

Eerder kondigde Klever al aan dat haar bezuinigingen grote ngo's zouden treffen. In haar plannen herhaalt ze nu dat ze meer wil samenwerken met lokale organisaties. De werkwijze van grote samenwerkingsverbanden met ngo's noemt Klever "bureaucratisch en niet altijd efficiënt".

'Duidelijke keuzes'

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland staan positief tegenover de plannen. "Het kabinet maakt duidelijke, maar zeker geen makkelijke keuzes", schrijven ze in een reactie. "Hoewel het beleid gepaard gaat met een forse bezuiniging lijkt deze op een verantwoorde manier te worden ingevuld."

De werkgevers zijn vooral blij dat Nederland een betrouwbare internationale partner blijft. Ook zijn ze tevreden met de nadrukkelijke koppeling tussen hulp en handel, want "dit biedt kansen voor Nederlandse bedrijven".

Wel vinden ze het belangrijk om voldoende geld vrij te houden voor de instandhouding van ambassades en consulaten. Het kabinet zal daar 10 procent op bezuinigen, is afgesproken in het regeerprogramma.

Basisscholen die doorstroomtoets niet afnamen 'onder protest' overstag

2 months 1 week ago

De vier basisscholen die dit jaar geen doorstroomtoets afnamen bij groep 8-leerlingen, gaan dit "onder protest" alsnog doen. Ze vrezen dat staatssecretaris Paul anders de geldkraan (deels) dichtdraait.

De bewindsvrouw dreigde daarmee, omdat de scholen in Haarlem en Bergen volgens haar in strijd met de wet- en regelgeving handelden door de verplichte doorstroomtoets niet te laten maken.

Woordvoerder Remco Prast van de scholen vindt dat het dreigement "alle perken te buiten gaat", maar wil niet het risico lopen dat er echt financiële sancties volgen. Hij zegt dat de scholen het er niet bij willen laten zitten en dat ze nadenken over een bezwaarprocedure.

'Powerplay'

Staatssecretaris Paul is blij dat de doorstroomtoets alsnog wordt afgenomen bij alle groep 8-leerlingen. Ongeveer een kwart van de scholen heeft die op verzoek van de ouders al wel gedaan.

"De doorstroomtoets is een wettelijk recht van leerlingen. Daarmee hebben ze een eerlijke kans bij de overgang naar de middelbare school", zegt ze. Ze wil in gesprek gaan met de schoolbesturen.

De Volkskrant schreef vanochtend dat de vier scholen overstag zijn gegaan. De krant speekt bij monde van adjunct-directeur Jikke Homman van een van de basisscholen van "powerplay". Zij vreest dat het onderwijs en daarmee de kinderen te lijden krijgen onder eventuele sancties. "En dat is het ons ook niet waard."

Leerlingen de dupe

De scholen hebben principiële bezwaren tegen de doorstroomtoets, die vorig jaar werd ingevoerd. Die is volgens hen te veel gericht op taal en rekenen. Ook hebben ze bezwaar tegen de verplichte bijstelling van hun schooladvies naar boven als de toetsuitslag daar aanleiding toe geeft. Zij vinden dat de leerkrachten het beste kunnen inschatten welk niveau hun leerlingen aankunnen.

Maar staatssecretaris Paul stelde deze week dat leerlingen hoe dan ook "de dupe" zijn als hun school de doorstroomtoets niet aanbiedt. "Leerlingen kunnen dan namelijk geen bijstelling van hun schooladvies krijgen en lopen zo een eerlijke kans mis bij de overgang naar de middelbare school."

Die bijstelling naar een hoger niveau is belangrijk voor leerlingen uit groepen die door hun leerkrachten kunnen worden onderschat, zei ze. "Zoals meisjes, leerlingen afkomstig van het platteland, uit gezinnen die het financieel moeilijk hebben en leerlingen met een migratieachtergrond".

Verder voerde ze aan dat het problemen kan opleveren als leerlingen zich aanmelden voor de middelbare school, omdat hun dossier zonder doorstroomtoets niet compleet is.

Oost, west, stad, platteland: de bepalende kloven bij de Duitse verkiezingen

2 months 1 week ago

Met nog een paar dagen tot de Duitse verkiezingen lijkt er nog weinig te veranderen in de peilingen. De christendemocratische oppositiepartij CDU/CSU gaat ruim aan kop, gevolgd door de rechts-radicale AfD die historische winst gaat boeken. De huidige coalitiepartijen, de sociaal-democratische SPD en de Groenen, volgen op afstand.

Dat is het landelijke totaalbeeld. Maar op lokaal niveau liggen de verhoudingen vaak totaal anders.

Opiniepeiler YouGov heeft op basis van peilingen een schatting gemaakt van de winnaars van alle 299 kiesdistricten. Hierbij gaat het om de 'eerste stem' voor een specifieke kandidaat in het kiesdistrict. Die prognose laat een duidelijke scheidslijn zien:

Waar de AfD in voormalig Oost-Duitsland het merendeel van de kiesdistricten wint, lijkt de partij geen enkel Wahlkreis in het westen en zuiden te winnen. Daar zijn de christendemocraten dominant. Ook binnen Berlijn is de voormalige oost-west-scheiding zichtbaar.

Belangrijke kanttekening: de verschillen met de nummer twee zijn soms klein. Met name in het noordwesten van Duitsland ontlopen CDU en SPD elkaar soms nauwelijks.

Verder wordt winst verwacht voor de Groenen, die landelijk op zo'n 13 procent staan, in universiteitssteden als Kiel, Keulen en Freiburg.

Wanneer we het resultaat per partij bij de vorige Bondsdagverkiezingen bekijken, is duidelijk te zien waar de bolwerken zitten:

De sociaaldemocratische SPD doet het relatief beter in het noorden en westen van Duitsland. Van oudsher moet de partij het hebben van de arbeiders, zoals in het Ruhrgebied. Vrijwel alle belangrijke SPD-kopstukken komen ook uit het noordwesten. In het katholieke, meer conservatieve zuiden is de partij traditioneel zwak.

Met name in Beieren zijn de christendemocraten van de CSU heer en meester. Als zij al iets van links te vrezen hebben, dan is het van de Groenen. Die partij scoort bovengemiddeld in welvarende gebieden met veel hoogopgeleiden. Dat geldt ook voor de liberale FDP.

Deze van oorsprong West-Duitse partijen presteren alle vier zwakker in het oosten van Duitsland. Traditiegetrouw zijn hier goede resultaten te zien voor Die Linke, een partij die deels voortkomt uit de communistische DDR-partij. Na jaren van interne strijd lijkt de partij nu weer in de lift te zitten, als progressieve beweging met een groeiende jonge, stedelijke aanhang. Maar de AfD heeft de plaats ingenomen als dé Oost-Duitse partij.

Om het succes voor de AfD in het oosten te duiden, wordt vaak verwezen naar het DDR-verleden. Door decennia dictatuur zou er minder een democratische cultuur bestaan.

Dat is terug te zien in de statistieken: de opkomst bij verkiezingen is in de oostelijke deelstaten lager, en ook zijn Oost-Duitse leden ondervertegenwoordigd bij de grote volkspartijen CDU en SPD.

Wetenschappers waarschuwen dat het DDR-verleden niet als enige verklaring moet worden gezien. Zij wijzen erop dat sommige verschillen, zoals de rol van religie, al voor de deling van Duitsland zichtbaar waren. Door de inperking van de kerk door het DDR-bestuur is Oost-Duitsland anno nu overwegend ongelovig. De 'christelijke' waarden van de CDU spreken hier minder aan. Daarom legt de partij daar in het oosten minder nadruk op.

Veel demografische verklaringen hebben ook een DDR-link. Het oosten van Duitsland heeft een oudere bevolking, doordat veel jongeren na de hereniging van Oost- en West-Duitsland westwaarts trokken. Onder ouderen heeft de AfD meer steun, evenals jongeren, dan bij de middengroepen.

Verder opvallend: de anti-immigratiepartij doet het juist goed in gebieden met weinig migranten. Het aandeel van mensen met een Russische herkomst is als gevolg van de Koude Oorlog wel relatief hoog in het oosten. Hier zijn partijen die pleiten voor een betere band met Rusland populair.

Dat weerspiegelt zich ook bij de gevestigde partijen: de CDU in Saksen pleitte voor het verminderen van steun aan Oekraïne, terwijl de landelijke CDU juist voor méér steun is.

De kloof tussen oost en west is met name een economische kloof. Het gemiddeld vermogen en jaarinkomen ligt aanzienlijk lager in het oosten. Net als de pensioenen, behalve voor vrouwen (een gevolg van het gelijkheidsdenken in de DDR). Daartegenover staat wel dat de kosten voor het levensonderhoud, waaronder woningen, lager zijn.

Belangrijk: binnen West-Duitsland zijn de verschillen ook groot. Het Ruhrgebied en het noorden kampen met economische terugslag. De steden met de hoogste werkloosheid - Gelsenkirchen, Bremerhaven en Duisburg - liggen in het westen. Daartegenover staan 'rijke' steden als München en Frankfurt, en start-up-hotspots als Aken en Heidelberg, met veel IT-bedrijven.

De kloven tussen oost en west, stad en platteland, arm en rijk bepalen deels de politieke voorkeur van kiezers. Toch zijn er ook kloofoverstijgende thema's, die landelijk spelen, zoals de zorgen over veiligheid en inflatie. Niet verrassend dus, dat de meeste partijen precies op deze thema's hun campagne concentreren.

Wekdienst 20/2: Lichamen gijzelaars naar Israël • Stikstofdebat in Den Haag

2 months 1 week ago

Goedemorgen! Hamas draagt vandaag de lichamen van een aantal omgekomen gijzelaars over aan Israël. In Den Haag is een debat over de stikstofplannen. Ook dient in Den Haag een kort geding over een weerapp van het KNMI.

Eerst het weer: de zuidenwind voert zachte lucht aan. Vandaag wordt het 7 tot 11 graden. Het is wel wisselvallig met soms regen en weinig zonneschijn.

Ga je vandaag op pad? Dit is het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Amerikaanse president Trump noemt de Oekraïense president Zelensky op zijn socialemediaplatform Truth Social "een dictator zonder verkiezingen". Hij spreekt van een "gematigd succesvolle komiek" die de VS ervan heeft weten te overtuigen "om miljarden te spenderen aan een oorlog die hij nooit zou kunnen winnen".

Uit het bericht van de president blijkt dat het hem dwarszit dat er financieel niets tegenover de Amerikaanse steun aan Oekraïne staat. Hij schrijft dat de VS veel meer geld heeft uitgetrokken voor militaire steun dan Europa, en dat "het Europese geld is gewaarborgd, terwijl de VS niets terugkrijgt". "Terwijl deze oorlog veel belangrijker is voor Europa dan voor ons."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Kraanvogels vliegen normaal gesproken niet over Nederland als ze op weg zijn naar het noorden na het overwinteren in warmere oorden. Maar door de wind vliegen ze nu wat verder naar het westen.

Vandaag en morgen zijn ze nog te zien, vooral in het oosten van het land. Met hun spanwijdte van zo'n twee meter en de grote groepen waarin ze overvliegen, zijn ze niet te missen. Ze maken ook nog een kenmerkend geluid.

Fijne dag.

Vrouw in VS klaagt ivf-kliniek aan voor plaatsen verkeerde embryo

2 months 1 week ago

Een Amerikaanse vrouw uit de staat Georgia heeft een rechtszaak aangespannen tegen de ivf-kliniek waar zij was behandeld. De kliniek had een embryo van een ander stel bij haar teruggeplaatst, meldt de vrouw in een persconferentie.

De vrouw, Krystena Murray, kwam achter de vergissing toen zij beviel van een zwarte baby, terwijl zij en de spermadonor die zij had uitgekozen wit zijn.

"De geboorte van mijn kind had het gelukkigste moment van mijn leven moeten zijn. En dat was het ook", zegt zij in een persconferentie. Maar al gauw daarna kwamen de zorgen. Aanvankelijk dacht ze dat alleen de spermadonor niet de juiste was, maar dat het wel om haar eitje ging dat was bevrucht.

Lege kinderwagen

DNA-onderzoek wees echter uit dat de baby niet biologisch aan haar verwant is. Toen dat duidelijk werd nam ze contact op met de kliniek. Die vonden de biologische ouders van het kindje en namen contact met hen op. Met een DNA-test bewezen zij dat het kind van hen was, waarna Murray het jongetje teruggaf aan hen.

Ze had inmiddels een band met hem opgebouwd, zegt ze. Tegen NBC News sprak ze over de dag dat ze het jongetje aan zijn biologische ouders moest geven. "Ik kwam binnen als een moeder met een kind. Een baby die van mij hield en die van mij was en aan mij gehecht was. Ik liep het gebouw uit met een lege kinderwagen, zij gingen weg met mijn zoon".

Schadevergoeding

De rechtszaak is niet gericht tegen de biologische ouders, maar tegen de kliniek. Ze eist onder meer een schadevergoeding, wil weten waar haar embryo's zijn gebleven en hoe deze fout heeft kunnen gebeuren. De kliniek zegt dat het gaat om een "geïsoleerd geval".

"Toen deze fout werd ontdekt, hebben we meteen een grondig onderzoek gedaan en extra maatregelen genomen om patiënten nog beter te beschermen en uit te sluiten dat zo'n incident nogmaals voorkomt."

Het komt vrijwel nooit voor dat klinieken embryo's verwisselen, maar af en toe gaat het in de VS mis. Zo klaagde een echtpaar in New York in 2019 een kliniek aan die embryo's van andere stellen had teruggeplaatst, meldt NBC News.

En in 2021 sleepten twee stellen een kliniek in Californië voor de rechter omdat hun embryo's waren verwisseld, waardoor ze zonder het te weten enkele maanden elkaars biologische kinderen hadden verzorgd. In deze zaken is een schikking getroffen.

Geen redding meer mogelijk voor grote groep gestrande walvissen op Tasmanië

2 months 1 week ago

Het grootste deel van de groep van 157 zwarte zwaardwalvissen die waren aangespoeld op een strand op het Australische eiland Tasmanië is gestorven. De overige dieren worden of zijn al geëuthanaseerd, melden lokale autoriteiten.

Een groep van biologen en dierenartsen probeerde gisteren twee dieren weer de zee in te krijgen, maar dat lukte niet. Daarop besloten zij dat de meest humane optie was om alle dieren uit hun lijden te verlossen, meldt de Australische nieuwszender ABC.

Onder meer omdat het lastig was om ter plekke te komen met gespecialiseerde reddingsapparatuur, was gisteren ook al duidelijk dat de meeste dieren het niet zouden overleven. Waardoor de grote groep is gestrand wordt nog onderzocht.

Heilig

Wat er met de walviskarkassen gaat gebeuren, is nog onduidelijk. De dieren liggen bij een plek die in het bezit is van inheemse Australiërs. Een woordvoerder van hen zegt tegen ABC News dat langs de kustlijn rotsformaties staan die voor hen heilig zijn.

Zij zijn bang dat zwaar materieel om de overblijfselen van de dieren te kunnen opruimen het gebied beschadigt. Als weghalen geen optie is, zouden de karkassen ook op het strand kunnen vergaan. Dat duurt ongeveer een jaar.

Het was de eerste keer in bijna vijftig jaar dat deze walvissoort massaal strandde op het Australische eiland. Wel strandden de afgelopen jaren meerdere keren groepen grienden op Tasmanië.

Dit zijn beelden van de grote groep zwarte zwaardwalvissen: