NOS Nieuws - Algemeen

De kettingzaag van de conservatief-libertaire presidentskandidaat Javier Milei werd hét beeld van zijn campagne in 2023. Om de zwakke Argentijnse economie er weer bovenop te helpen, moest er hard worden gesneden in de overheidsuitgaven, zei Milei. Die boodschap hielp hem aan het presidentschap.

Nu, bijna twee jaar later, mag Argentinië zich uitspreken over zijn harde beleid. Zijn de Argentijnen nog wel bereid om de hoge prijs daarvoor te betalen? Vandaag zijn er tussentijdse verkiezingen voor een deel van het parlement en de senaat.

Lagere prijsstijgingen

Het terugdringen van de inflatie is één van de belangrijkste doelstellingen van Milei. In dat opzicht lijkt zijn beleid dit jaar effect te sorteren. In 2023 en 2024 waren de prijsstijgingen in Argentinië nog extreem. In 2025 stijgen de prijzen een stuk minder hard.

Door snijden in de overheidsuitgaven daalde ook de staatsschuld. De harde maatregelen trokken in april dit jaar het Internationaal Monetair Fonds (IMF) over de streep om Argentinië opnieuw geld te lenen. Het gaat om 20 miljard dollar over twee jaar tijd.

Toch is de pijn voor veel Argentijnen niet minder. De lonen stijgen te weinig om de toch nog hoge inflatie bij te houden. Dat leidt ertoe dat de Argentijnen van hun salaris minder kunnen kopen.

Nina Jurna, correspondent Latijns-Amerika:

"Milei werd in 2023 gekozen met een ruime meerderheid van stemmen. De belofte dat hij de economie weer gezond zou maken "met een schoktherapie" sprak veel Argentijnen aan.

Ondanks de lagere inflatie en lagere staatschuld kunnen veel Argentijnen maar moeilijk het hoofd boven water houden. Dat komt doordat veel subsidies zijn losgelaten voor bijvoorbeeld elektriciteit, brandstof en transport, en doordat tienduizenden ambtenaren werden ontslagen of op hun salaris werden gekort.

Of de Argentijnen Milei en zijn partij La Libertad Avanza vandaag toch het voordeel van de twijfel willen geven, is de vraag. Voor Milei en zijn radicale hervormingen is het cruciaal dat zijn partij meer zetels binnenhaalt.

Dat is ook belangrijk voor de beloofde steun van Trump. "Als Milei verliest, zullen we niet gul zijn tegenover Argentinië", zei Trump vorige week en daarmee wekte hij de indruk dat veel afhangt van deze verkiezingen, ook wat betreft de Amerikaanse financiële injectie."

Naast het dure leven nemen nu de zorgen toe over de werkloosheid in Argentinië. Die is onder Milei wat opgelopen, van 6 tot bijna 8 procent. Bijna 1 op de 13 Argentijnen zit dus zonder baan. Ter vergelijking: 1 op de 25 Nederlanders is werkloos.

Peso kunstmatig hoog

En Milei heeft niet alleen bezuinigd. Hij heeft ook de nationale munt, de peso, een tijdlang kunstmatig hoog gehouden. De peso daalde al voor Milei's presidentschap, waardoor de Argentijnen minder kunnen kopen met hun geld, zowel in eigen land als in het buitenland.

Milei wist de val van de peso even te stoppen door de dollarreserves van Argentinië te gebruiken om peso's te kopen, maar daar mag hij van het IMF niet mee doorgaan. In ruil voor de miljardenlening moet Argentinië stoppen met het kunstmatig hoog houden van de peso.

Ondertussen liep het nieuwe, broze vertrouwen in de koers van Milei deuken op door een slechte uitslag bij lokale verkiezingen en corruptieschandalen. Het idee dat Milei misschien te weinig tijd zou krijgen om zijn beleid door te zetten, leidde opnieuw tot wantrouwen.

De peso zakte opnieuw weg. Vijf jaar geleden was 1 peso nog een halve eurocent waard (0,0054 euro). Inmiddels is de peso bijna 10 keer minder waard. Nu is de 1 peso nog maar 0,00058 euro waard.

Hulp van Trump

Begin oktober schoot de Amerikaanse regering te hulp. Trump en Milei voelen zich verbonden. Beide presidenten hebben het vaak over een overheid die weinig geld uitgeeft. De VS maakte bekend Argentinië te steunen met 20 miljard dollar. Daarnaast zou Amerika nog eens 20 miljard aan dollars omruilen voor peso's.

Zoveel peso's in Amerikaanse handen, dat moest vertrouwen uitstralen dat het wel weer goed komt met de Argentijnse munt. Even ging de peso-koers omhoog, maar inmiddels staat de peso weer op de lage koers van voor de Amerikaanse steun.

Of Milei nou zetels wint of verliest bij de tussentijdse verkiezingen, economen zijn het er over eens dat er opnieuw maatregelen nodig zijn om de peso te stabiliseren. Dat zal niet gebeuren zonder pijn voor de Argentijnen.

De paramilitaire groep RSF in Sudan zegt het hoofdkwartier van het Sudanese regeringsleger in de stad El-Fasher in handen te hebben. De stad is het laatste bolwerk van het regeringsleger in de rijke regio Darfur. El-Fasher wordt al meer dan een jaar belegerd. Het regeringsleger heeft nog niet gereageerd.

Gevreesd wordt dat verovering van El-Fasher tot een bloedbad zal leiden. In april zouden bij de verovering door de RSF van een vluchtelingenkamp ten zuiden van El-Fasher meer dan 1500 burgers zijn gedood.

Burgers die de stad de afgelopen tijd konden verlaten, zeggen dat RSF-strijders zich schuldig maken aan roof, verkrachting en moord.

Er zijn niet veel beelden van de situatie in El Fasher, maar maandag kwamen deze naar buiten:

De RSF wil heel Darfur in handen krijgen, omdat er goud wordt gedolven. De regio ligt op de grens met Tsjaad, vanwaaruit gemakkelijk wapens kunnen worden aangevoerd.

De strijd tussen het regeringsleger en de RSF duurt al bijna twee jaar. Zo'n 14 miljoen Sudanezen zijn ontheemd en tienduizenden zijn gedood. De VN en hulporganisaties noemen de situatie in Sudan al langer de grootste humanitaire crisis ter wereld.

Afrikacorrespondent Elles van Gelder, vanuit Port Sudan in Sudan

"Er zijn de afgelopen jaren juist veel mensen naar El-Fasher gevlucht, omdat de stad nog niet in handen was van de paramilitairen. Daardoor zitten er ook veel vrouwen en kinderen vast, die de afgelopen tijd hebben geleden onder een brute belegering. Op satellietbeelden is te zien dat de RSF een soort aarden muur om de stad heeft gebouwd, waardoor er ook amper eten El-Fasher inkwam. Mensen sterven er van honger en ziektes en er is bijna geen medische hulp.

De inname nu kan desastreus zijn, omdat de milities van de RSF het ook gemunt hebben op de burgers. De Sudanese RSF-strijders zijn van Arabische afkomst en de inwoners en vluchtelingen in Darfur zijn Sudanezen van Afrikaanse afkomst. Niet alleen dichtbij El-Fasher, maar ook elders in Darfur heeft de RSF massamoorden begaan en de VS spreekt van een genocide.

Tegelijkertijd is dit geen lokaal conflict en spelen veel internationale belangen, vooral in Darfur. De Verenigde Arabische Emiraten steunen de RSF, met wapens, bewapende drones en zelfs huurlingen. Ze krijgen daar onder meer goud voor terug. Dat ontkennen ze, maar er is voldoende bewijs dat de inname van Darfur voor een groot deel leunt op die steun.