NOS Nieuws - Algemeen

Een jaar na zijn overlijden speelt Val Kilmer toch nog in een film. Door middel van kunstmatige intelligentie is de Amerikaanse acteur tot leven gewekt om alsnog de rol te spelen waarvoor hij voor zijn dood had getekend.

De nabestaanden van Kilmer hebben toestemming geven voor het gebruik van een kunstmatige versie van de acteur en krijgen daar ook geld voor. Volgens dochter Mercedes Kilmer lag de rol hem na aan het hart.

"Hij keek altijd optimistisch naar opkomende technologieën als een middel om de mogelijkheden van verhalen vertellen te vergroten", zegt ze.

De nieuwe film As Deep as the Grave is enkele jaren geleden al opgenomen, maar nog niet uitgebracht. Kilmer kon tijdens de opnames de rol niet spelen vanwege zijn gezondheid.

Katholiek priester

Val Kilmer overleed op 1 april vorig jaar op 65-jarige leeftijd aan een longontsteking. Eerder was bij hem keelkanker vastgesteld, maar daar herstelde hij van na meerdere behandelingen.

Omdat hij daardoor zijn stem was kwijtgeraakt, werd bij de film Top Gun: Maverick in 2022 ook al gebruikgemaakt van AI. Zijn stem werd digitaal bewerkt en in de film gebruikt.

Kilmer speelde sinds de jaren 80 in veel films als Top Gun, Batman Forever en The Doors.

As Deep as the Grave is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over twee archeologen die door opgravingen de geschiedenis van inheemse Amerikanen aan het licht brengen. Kilmer had getekend voor de rol van priester.

Wanneer de film uitkomt, is nog niet bekend. De producenten zoeken nog naar een distributeur.

Richtlijnen

Het gebruik van kunstmatige intelligentie is omstreden in de filmwereld. Acteurs vrezen voor hun baan, nu computers niet van echt te onderscheiden digitale personen kunnen maken.

Volgens richtlijnen die zijn opgesteld door acteursvakbond SAG-AFTRA zijn digitale replica's toegestaan "als toestemming voor het overlijden is verleend of daarna wordt verkregen door een bevoegd persoon of de vakbond".

Jongeren in West-Europa en Noord-Amerika zijn steeds minder gelukkig, blijkt uit het vandaag verschenen World Happiness Report. Dat komt volgens de onderzoekers voornamelijk door hun socialemediagebruik. Nederland daalt twee plekken op de wereldwijde geluksladder en staat nu op plek zeven.

Finland is voor de negende keer op rij het gelukkigste land ter wereld. Ook de andere Noord-Europese landen IJsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen hebben een top 10-klassering. Opvallend is de vierde plaats voor Costa Rica: de hoogste klassering ooit voor een Midden-Amerikaans land.

Nederland bezet dus de zevende plaats, twee plekken lager dan vorig jaar. Nederlanders beoordelen hun leven met een 7,2, iets minder dan vorig jaar (7,3). Het onderzoek noemt geen specifieke oorzaken voor de lichte daling in Nederland, maar laat wel zien dat het welzijn in veel westerse landen onder druk staat, vooral onder jongeren. Voormalig koploper Zwitserland keert na een jaar afwezigheid terug in de top 10.

Er is een bredere trend zichtbaar: in vijftien rijke landen daalde het welzijnsgevoel in de afgelopen vijftien jaar. In landen als de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland behoren jongeren zelfs tot de minst gelukkigen wereldwijd.

De meeste landen laag op de lijst bevinden zich in of nabij een groot conflictgebied. Het ongelukkigste land ter wereld is net als vorig jaar met afstand Afghanistan (1,4), gevolgd door Sierra Leone en Malawi (3,3).

Over het rapport

Sinds 2012 meten onderzoekers wereldwijd hoe gelukkig mensen zijn. Respondenten uit 136 landen geven hun leven een cijfer van 0 tot 10, waarna die scores worden gemiddeld over drie jaar. Die vormen de basis voor de ranglijst. Vervolgens kijken onderzoekers welke factoren die verschillen kunnen verklaren, zoals inkomen, levensverwachting en de mate van vrijheid.

In het World Happiness Report valt verder op dat jongeren in West-Europa en Noord-Amerika minder gelukkig zijn dan vijftien jaar geleden. Dat kan volgens de onderzoekers niet los worden gezien van het toenemende gebruik van sociale media.

"De relatie tussen sociale media en welzijn hangt sterk af van hoe en hoe vaak mensen ze gebruiken", zegt Oxford-hoogleraar Jan-Emmanuel De Neve, die meeschreef aan het rapport. "Intensief gebruik wordt geassocieerd met een veel lager welzijn, terwijl mensen die helemaal geen sociale media gebruiken ook bepaalde voordelen missen."

Zo hebben jongeren die meer dan zeven uur per dag op sociale media zitten, een veel lager welzijn dan jongeren die minder dan een uur per dag zitten te scrollen. Voor meisjes in West-Europa is het effect nog groter.

Door sociale media vergelijken jongeren zich vaker met anderen en spreken ze minder in de echte wereld af. Daardoor neemt het vertrouwen af en voelen ze zich minder verbonden.

In november 2025 maakte NOS op 3 deze video over sociale media:

Daarnaast varieert de relatie tussen internetgebruik en welzijn ook sterk per generatie, geslacht en regio, aldus het rapport. Hoe jonger de gebruiker, hoe negatiever de gevolgen. Voor gen Z (1997-2012) is het negatieve effect het grootst, voor millennials (1981-1996) "matig negatief", voor generatie X (1965-1980) "bijna nul" en licht positief voor de babyboomers (1946-1964).

Maar het beeld is niet alleen negatief. Wereldwijd nam het geluksniveau in meer landen (79) toe dan het daalde (41) en buiten het Westen zijn de verbanden tussen socialemediagebruik en welzijn bovendien minder negatief of zelfs licht positief, zoals in delen van Latijns-Amerika en het Midden-Oosten.

Dat hangt volgens de onderzoekers samen met verschillen in gebruik. Platforms die vooral draaien om contact met anderen, zoals WhatsApp, hangen minder negatief samen met welzijn. Apps met eindeloze, algoritmisch gestuurde feeds en veel visuele content, zoals Instagram en TikTok, worden juist vaker in verband gebracht met een lager welzijn.

Verbod voor kinderen?

In Nederland geldt op dit moment geen socialemediaverbod voor kinderen. Wel wil het kabinet een minimumleeftijd van 15 jaar invoeren.

Bijna twee op de drie Nederlanders (63 procent) zijn inmiddels voor een verbod op sociale media onder de 16 jaar, aldus onderzoeksbureau Newcom in januari. Vorig jaar was dat nog 57 procent.

In Australië werd in december vorig jaar als eerste land ter wereld zo'n verbod ingevoerd. Onder meer Frankrijk, Spanje, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk werken daarnaast aan een verbod.

In tabakszaken die steun krijgen van fabrikant Philip Morris wordt tegen de regels in verhitte tabak aangeprezen als minder schadelijk alternatief voor sigaretten. Dat heeft het journalistieke platform Pointer vastgesteld na het undercover bezoeken van de winkels.

De tabakszaken suggereren volgens Pointer allemaal dat verhitte tabak beter is voor de gezondheid dan sigaretten of vapes. Zo wordt het product minder schadelijk genoemd, maar ook beter, schoner en zelfs gezonder. Medewerkers zouden hebben gezegd dat je er fitter van wordt of er een betere conditie van krijgt, conclusies die volgens experts niet kloppen.

Philip Morris heeft grote invloed op tabakszaken en medewerkers. Zo financiert het bedrijf een deel van de inrichting of verbouwing van de winkel. Ook krijgt winkelpersoneel trainingen over de voordelen van verhitte tabak, bleek twee jaar geleden al uit onderzoek van Distrifood.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) deed eerder onderzoek naar de verboden gezondheidsclaims en legde Philip Morris een boete op.

Verhitte tabak

Het verhitten van tabak is een manier om tabak te gebruiken. In tegenstelling tot bij roken, wordt tabak niet verbrand maar verhit in een verwarmingselement. Daardoor verdampen schadelijke stoffen als nicotine.

Volgens het RIVM krijgt de gebruiker minder kankerverwekkende stoffen binnen dan bij roken, maar neemt het gezondheidsrisico niet af. Ook een kleine hoeveelheid kan kanker veroorzaken. Daarnaast bevat de rook van verhitte tabak juist een grotere hoeveelheid van sommige schadelijke stoffen dan bij het roken van een sigaret.

Het aantal tabakszaken in Nederland zit in de lift sinds de verkoop van sigaretten in supermarkten in 2024 is verboden. Pointer heeft handmatig onderzoek gedaan en telde in 2021 246 tabakszaken. Vorig jaar was dat gestegen naar 494. De meeste zaken zitten naast of in de buurt van een supermarkt.

Door de gezondheidsclaims overtreden de zaken de regels. In de rook- en tabakswet staat dat er geen positief verband met gezondheid mag worden gelegd. Ook mag over een product niet worden gezegd dat het minder schadelijk is voor de gezondheid.

Aan de wet houden

Philip Morris wil bij Pointer niet reageren op de beschuldigingen, omdat de uitspraken van medewerkers niet geverifieerd kunnen worden en het niet is toegestaan om in de winkels te filmen. Wel zegt het bedrijf te willen streven naar een wereld zonder sigaretten. Ook vindt de tabaksfabrikant dat Nederland meer moet doen aan voorlichting aan rokers.

In een reactie aan de NOS laat Philip Morris weten zich altijd aan de wet te houden en zich in te zetten voor de ontwikkeling van rookvrije producten. De fabrikant zegt dat het eerdergenoemde onderzoek van onder meer het RIVM aantoont dat wetenschappelijke onderbouwde rookvrije producten minder schadelijk zijn dan doorgaan met roken. Het RIVM schrijft dat elk tabaksproduct ongezond is bij langdurig gebruik.

Philip Morris zegt samen te werken met een zorgvuldig geselecteerde groep tabakswinkels die voldoet aan de wettelijke eisen en dezelfde rookvrije visie ondersteunt als het bedrijf.

In Breda is vannacht een mobiele wc uitgebrand. Volgens Omroep Brabant is het al de vijfde keer in korte tijd dat een dixi in brand is gevlogen.

De brand ontstond op de hoek van de Houtmanstraat en de Columbusstraat. De brandweer was er snel bij maar kon niet voorkomen dat het toilet volledig verloren ging.

De politie doet onderzoek en houdt de komende tijd extra toezicht in de omgeving. De brand werd vermoedelijk aangestoken.

In de nacht van 4 op 5 maart ging ook al een dixi in vlammen op in de Verbeetenstraat. Twee dagen eerder was het raak bij de Oosterstraat