NOS Nieuws - Algemeen

Dance Parade keert na achttien jaar terug in Rotterdam

3 days 4 hours ago

Na een afwezigheid van achttien jaar keert de Dance Parade in 2027 terug naar Rotterdam. Het gratis dance-evenement maakt op 18 september zijn comeback.

De Dance Parade trok tussen 1997 en 2009 jaarlijks honderdduizenden bezoekers uit binnen- en buitenland. Vracht- en praalwagens reden een route door het centrum van Rotterdam. Op de wagens stonden dj's die dancemuziek draaiden.

Na de strandrellen in Hoek van Holland in 2009 besloot toenmalig burgemeester Aboutaleb het vergunningenbeleid voor evenementen aan te scherpen. Omdat de organisatie de strengere veiligheidsmaatregelen te duur vond, viel destijds het doek.

'Bijzonder moment'

Voor medeorganisator Henk Witteveen is de terugkeer een bijzonder moment. "Na heel veel bloed, zweet en tranen en honderd voorstellen, ook bij andere steden, is het eindelijk gelukt om de parade weer terug te krijgen", zegt hij tegen regio-omroep Rijnmond.

"De terugkeer van de Rotterdam Dance Parade is fantastisch nieuws voor Rotterdam", zegt Renske Satijn, directeur van Rotterdam Festivals. "Het is een evenement dat diep in het collectieve geheugen van de stad zit. Het werd niet voor niets al in 2018 door het Rotterdamse publiek verkozen tot 'Beste Rotterdamse Festival Aller Tijden'."

4,5 kilometer

De Dance Parade vindt op 18 september plaats tussen 14.00 en 19.00 uur. De route is 4,5 kilometer lang en er doen ongeveer twintig trucks aan mee.

Ook burgemeester Carola Schouten is blij met de terugkeer van de Dance Parade. "Evenementen zoals deze laten Rotterdam van zijn mooiste kant zien. Ze brengen energie en levendigheid in de stad. Tegelijk vragen ze veel van alle andere betrokken diensten."

Schouten vervolgt: "Ik waardeer het daarom enorm dat zij flexibel zijn en zich voor deze agenda willen inzetten. Want een aantrekkelijk evenementenprogramma is belangrijk, maar het moet vooral ook veilig zijn voor de stad en de deelnemers."

Podcast De Dag: van haar tot wolken, de details in GTA VI

3 days 6 hours ago

13 jaar lang is erop gewacht: een nieuwe Grand Theft Auto. En sinds middernacht is GTA VI ook in ons land te spelen. Mensen hebben vrij gevraagd, zijn opgebleven om het meteen te spelen, de reviews zijn al direct lovend en het geld stroomt binnen bij ontwikkelaar Rockstar. Worden de enorme verwachtingen die er zijn ook ingelost?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Met René Glas, universitair docent game research aan de Universiteit Utrecht, werpen we een eerste blik op de gloednieuwe game. De details zijn heel indrukwekkend volgens Glas. Hoe haar beweegt en wolken boven je hangen is ongekend. Maar ontwikkelaar Rockstar heeft ook een unieke positie: met een enorm budget en heel veel tijd zetten ze een game neer die al bijna dertig jaar de toon zet in de gamewereld.

Reageren: mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Riyad opnieuw doelwit van raketaanval, 'hoogste wolkenkrabber geraakt'

3 days 6 hours ago

De hoogste wolkenkrabber van de Saudische hoofdstad Riyad is geraakt door een raketaanval van de Houthi's, melden bronnen aan persbureau Reuters.

In de PIF Tower zit het hoofdkantoor van het Saudische staatsinvesteringsfonds PIF (Public Investment Fund). Hoe groot de schade is en of er slachtoffers zijn gevallen, is nog onduidelijk.

Volgens ooggetuigen werden door de inslag de ruiten op zeven tot acht verdiepingen van de PIF Tower weggeblazen en raakten delen van de metalen gevel beschadigd. Journalisten van persbureau AFP melden dat in de vroege ochtend zware explosies te horen waren in Riyad.

385 meter

De ingangen van het King Abdullah Financial District (KAFD) werden afgesloten en mensen werden geëvacueerd, terwijl ambulances en brandweerwagens ter plaatse waren.

Met een hoogte van 385 meter domineert de PIF Tower het zakendistrict in Riyad, dat geldt als het symbool van de economische ambities van Saudi-Arabië.

Het is de tweede keer in minder dan twee weken dat een wolkenkrabber in het financiële hart van Riyad wordt getroffen. Op 8 november was het gebouw van staatsoliebedrijf Aramco doelwit van een raketaanval.

In oktober werd de luchthaven van Riyad twee keer bestookt door de Houthi's. Daarbij kwamen zeker vijftien mensen om het leven en raakten ongeveer 300 anderen gewond.

Drie bronnen die bekend zijn met de situatie, vertellen aan Reuters dat het gebouw is getroffen door een raket van de Jemenitisiche Houthi-rebellen. De door Saudi-Arabië geleide coalitie die tegen de Houthi's in Jemen vecht, liet weten dat zij een "raketdreiging" van de Houthi's richting Riyad had "aangepakt".

De Houthi's hebben de aanval nog niet bevestigd.

Patriotsystemen

Afgelopen dagen is het geweld in het Midden-Oosten weer opgelaaid, na maanden van relatieve rust in de regio. Iran voerde gisteren aanvallen uit op de golfstaten Bahrein en Koeweit.

Volgens Iraanse staatsmedia waren de aanvallen op Koeweit gericht op Amerikaanse Patriot-luchtverdedigingssystemen en installaties die worden gebruikt om drones en raketten te lanceren.

De nieuwe Iraanse aanvallen op Bahrein en Koeweit, bondgenoten van de VS, zouden een vergelding zijn voor een Amerikaanse luchtaanval van een dag eerder. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen bestookten een Iraanse raketlanceerinstallatie op het eiland Qeshm, in de Straat van Hormuz.

Dit zijn volgens deskundigen beelden van de aanval op het Iraanse eiland:

Het conflict tussen Saudi-Arabië en de Houthi's is in juli opnieuw opgelaaid. De aanleiding voor het hernieuwde geweld was een Saudische aanval op de luchthaven van de Jemenitische hoofdstad Sanaa om een niet-geautoriseerde Iraanse vlucht te verhinderen. De Houthi's reageerden daarop met raket- en droneaanvallen op Saudi-Arabië.

Het grootschalige offensief van de internationaal erkende regering begon in oktober, nadat de Houthi's een maand eerder grote terreinwinst hadden geboekt.

De Saudiërs steunen de internationaal erkende regering in Jemen; de Houthi's proberen die juist omver te werpen en worden daarbij gesteund door Iran. Afgelopen weekend kregen Jemenitische regeringstroepen een klap te verduren: ze trokken zich terug uit het gebied rond de belangrijke zeestraat Bab al-Mandab. Het lukte ze niet om de Houthi's uit het gebied te verdrijven en om havenstad Mokka te heroveren.

In deze video zie je welke impact de recente Houthi-aanvallen hebben op Saudi-Arabië:

Nederlandse ambassade in Kyiv beschadigd door projectiel

3 days 6 hours ago

De Nederlandse ambassade in de Oekraïense hoofdstad Kyiv is beschadigd geraakt door een inslag van een projectiel vlak achter het pand. Dat bevestigt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken.

"Onze collega's zijn gelukkig ongedeerd", schrijft hij op X. "Er is wel lichte schade aan het gebouw." Het ministerie onderzoekt wat er exact is gebeurd, zegt de minister.

Volgens de Oekraïense krant The Kyiv Independent ging het om een drone. Het is volgens de krant onduidelijk of de drone het terrein van de ambassade als doelwit had of dat het projectiel is neergehaald. Door de inslag raakten auto's en een beveiligingspost beschadigd, schrijft de krant.

Ook zijn er ruiten van het ambassadegebouw gesneuveld:

De inslag gebeurt twee dagen na een Oekraïense aanval op de Krimbrug, de brug die Rusland verbindt met het geannexeerde schiereiland de Krim. De in Nederland gevestigde wapenfabrikant Destinus zei deze week er trots op te zijn dat zijn raketten en drones zijn gebruikt bij die aanval.

De Russische ambassade in Nederland reageerde daarop op X dat "Moskou op de hoogte is gesteld van de Nederlandse betrokkenheid" en sloot het bericht af met de vraag of "Den Haag openlijk deelneemt aan het conflict".

Vandaag meldt NRC dat werknemers van Destinus zelf in Oekraïne op Russische drones hebben gejaagd.

Twee Nederlanders vast voor beramen aanslag met explosieven in Frankfurt

3 days 7 hours ago

De Duitse politie heeft twee jonge Nederlanders aangehouden die een aanslag met explosieven planden in Frankfurt am Main. De verdachten zijn 17 en 20 jaar. De verdachte van 20 zou ook eerdere aanslagen hebben gecoördineerd.

De twee liepen in de nacht van maandag op dinsdag in Frankfurt tegen de lamp. Ze werden staande gehouden in hun voertuig bij een politiecontrolepost. In de auto werd een grote hoeveelheid explosief materiaal gevonden. Dat werd onschadelijk gemaakt door explosievenexperts. De jonge mannen werden aangehouden.

Doelwit van de aanslag was volgens de politie een bar in Frankfurt. Criminelen hadden die bar in september al in het vizier, maar ook toen werd een aanslag verijdeld.

Logistiek coördinator

Volgens de Duitse politie wordt de 20-jarige verder verdacht van betrokkenheid bij drie explosies in Frankfurt en in Offenbach, in het westen van Duitsland. Hij wordt gezien als de logistiek coördinator van die aanslagen.

De Duitse politie zegt dat er waarschijnlijk een conflict is opgelaaid "binnen de georganiseerd misdaad tussen een Nederlandse groep en een groep uit het Rijn-Maingebied". Het onderzoek gaat nog door en richt zich nu ook op "dadernetwerken" in Nederland.

Minister Van Weel vindt dat FVD wat heeft uit te leggen, partij royeert zes leden

3 days 7 hours ago

Minister Van Weel van Justitie heeft "met afschuw" gekeken naar de uitzending van Zembla over neonazistische vechtclubs. Dat daar leden van Forum voor Democratie (FVD) aanwezig waren vindt hij ook afschuwelijk.

Van Weel vindt dat Forum voor Democratie "krachtig" afstand moet nemen van de neonazistische vechtclubs. "Deze clubs mogen geen ruimte krijgen in het politieke discours in Nederland." Het is niet de eerste keer dat leden van Forum voor Democratie opduiken bij extreemrechtse bijeenkomsten. "Tot nu toe werd er dan steeds gezegd dat er geen directe banden waren. Maar ik denk wel dat Forum naar aanleiding van deze beelden iets uit te leggen heeft", aldus de minister.

Zes FVD-leden geroyeerd

FVD-fractievoorzitter Ralf Dekker reageerde gisteren aanvankelijk laconiek op de onthullingen van Zembla. "Iedereen moet gaan waar hij wil. Ik vind dit niet problematisch." Pas toen hij de beelden had gezien, kwam de top van de partij in actie en werden twee betrokken FVD'ers geroyeerd.

Op sociale media leggen aanhangers de onthullingen van Zembla vooral uit als een georganiseerde poging om FVD in diskrediet te brengen. Maar Dekker zei vandaag tegen RTL Nieuws dat er op de beelden inmiddels zes leden zijn geïdentificeerd en dat die allemaal uit de partij zijn gezet. Verder roept hij alle leden die het gedachtegoed van neonazi's steunen op om hun lidmaatschap op te zeggen. "Dit moet met wortel en tak worden uitgeroeid."

'Geen gedachtenpolitie'

Partijleider De Vos, die volgende week terugkeert van zwangerschapsverlof, spreekt in het SBS-programma Nieuws van de Dag over "schrokkende beelden" en benadrukt dat de partij maatregelen heeft genomen met het royeren van de zes FVD-leden.

Ze wil "overgaan tot de orde van de dag". Ook benadrukt ze dat de partij niets wist van de opvattingen van de geroyeerde leden en dat de partij er niets mee te maken heeft. "Op het moment dat er sprake is van geweld trekken wij een grens, maar we gaan geen gedachtenpolitie spelen", aldus De Vos.

Bagatelliseren

VVD-fractievoorzitter Brekelmans spreekt via X zijn afschuw af over de in Zembla getoonde "huiveringwekkende inkijk in extreemrechts". Hij is kritisch over de reactie van FVD waar hij "weer hetzelfde patroon" ziet.

"Aanhangers van Forum voor Democratie die in de slachtofferrol kruipen. Complottheorieën spuien. De boel bagatelliseren. Maar Jodenhaat en racisme kunnen nooit worden gebagatelliseerd", aldus Brekelmans. "Het laat zien welke drek zich binnen FVD afspeelt, achter het masker van gespeelde redelijkheid."

'Bedreigt rechtsstaat'

Het kabinet gaat in een brief aan de Tweede Kamer verder in op de uitzending van Zembla en het gevaar van rechts-extremistische groepen, zonder de naam van Forum voor Democratie te noemen.

"Dat leden van een politieke partij banden onderhouden met een (gewelddadig) rechts-extremistische netwerk kan ervoor zorgen dat rechts-extremistische ideeën een verdere intrede doen in de Nederlandse politiek en steeds meer normaliseren", zo schrijven ministers Van Weel en Heerma van Binnenlandse Zaken. "Dit bedreigt de rechtsstaat."

Het kabinet vreest dat extremistische ideeën worden genormaliseerd en dat het gebruik van geweld wordt gelegitimeerd en dat kan invloed hebben op de nationale veiligheid, zo staat in de brief.

Mogelijk onderzoek OM

Volgens Van Weel waren de veiligheidsdiensten al wel op de hoogte van het bestaan van dit soort vechtclubs, waar de Hitlergroet wordt gebracht en nazisymbolen te zien zijn. "Er wordt ook actief onderzoek naar gedaan. Maar dankzij het knappe werk van deze journalisten kan iedereen nu zien wat zich daar afspeelt."

Als de partij van Thierry Baudet en Lidewij de Vos niet "keihard" afstand neemt, dan maken ze volgens de minister een fout. "Dan normaliseren ze daarmee indirect het gedachtegoed van deze clubs."

Het Openbaar Ministerie laat weten dat het de uitzending van Zembla gaat bekijken. "Op basis daarvan wordt besloten of onderzoek wordt ingesteld naar mogelijk strafbare feiten."

Verdachten opgepakt die geweld wilden plegen bij klanten van Revolut na datadiefstal

3 days 7 hours ago

De politie heeft tien mensen opgepakt die van plan waren om geweld te plegen tegen klanten van onlinebank Revolut van wie data waren gestolen. De verdachten komen uit Nederland, België en Frankrijk, meldt de politie.

De data van honderden Europese klanten van Revolut werden in september gestolen. Cybercriminelen deden zich voor als een Italiaanse overheidsinstantie. Ze vroegen informatie over klanten op bij de bank, die deze informatie daarop overhandigde.

Onder de slachtoffers zijn 36 Nederlanders, laat de bank aan de NOS weten.

Pogingen tot geweld

Volgens de politie zijn er na de datadiefstal pogingen tot geweld geweest in Den Haag en in Amsterdam. De geweldspogingen zijn verijdeld, aldus de politie.

Om veiligheidsredenen wil de politie niet vertellen tegen hoeveel mensen de verdachten geweld wilden plegen. Ook wil politie niet vertellen om wat voor soort geweldsincidenten het gaat.

De bank heeft inmiddels contact opgenomen met de slachtoffers over de diefstal.

Energie-agentschap: energiemarkt gaat na crisis niet meer terug naar vroeger

3 days 8 hours ago

De energiecrisis die is veroorzaakt door de oorlog tussen de VS en Iran, zal blijvende sporen achterlaten op de energiemarkt. Dat zegt het internationaal energie-agentschap IEA in zijn jaarlijkse rapport over de energiemarkt.

Door de oorlog konden er een deel van dit jaar geen olietankers meer door de Straat van Hormuz tussen Iran en Oman, terwijl juist door die zeestraat een groot deel van de olie uit het Midden-Oosten naar de rest van de wereld wordt geëxporteerd.

Gigantische klap

De afsluiting leidde tot torenhoge benzine- diesel- en kerosineprijzen. "De Hormuz-crisis gaf het energiesysteem een gigantische klap", zegt IEA-directeur Fatih Birol. "De energiesector en de wereldeconomie hebben dan wel weerbaarheid laten zien. Maar hoe langer de crisis duurt, hoe dieper deze zijn sporen nalaat. Ik zie geen geloofwaardige manier waarop de energiewereld teruggaat naar hoe het hiervoor was."

Het agentschap doet niet één toekomstvoorspelling, maar schetst verschillende scenario's van hoe de energiewereld zich zal ontwikkelen.

Veel minder door Straat van Hormuz

Als het langdurig moeilijk blijft om via de Straat van Hormuz olietankers te laten varen, dan zal er bijvoorbeeld veel geïnvesteerd worden in pijpleidingen om die route te omzeilen. Olieimporteurs zullen ook andere maatregelen nemen. Het IEA verwacht dat daardoor er in 2035 dan nog maar 2 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz hoeven te gaan. Voor de oorlog waren dat er nog zo'n 20 miljoen.

Mocht het conflict in het Midden-Oosten snel een duidelijke oplossing krijgen, dan kan er een kopersmarkt ontstaan, waarbij de wereldwijde prijzen van olie en gas flink kunnen dalen.

De afgelopen weken zijn de prijzen al gedaald. In Nederland bijvoorbeeld bereikte de gemiddelde adviesprijs voor benzine op 11 oktober nog een record van 2,73 euro per liter. Inmiddels is die 2,39 euro, een daling van ruim 12 procent.

Meer elektriciteit

In het algemeen ziet het IEA dat veel landen door de crisis met hetzelfde bezig zijn: meer verschillende aanvoerroutes van energie, meer binnenlandse energiebronnen en een snellere overschakeling naar elektriciteit.

Ook verwacht het agentschap in alle toekomstscenario's dat de groei van duurzame energie extra wordt gestimuleerd, met zonne-energie voorop.

Mede door de opwarming van de aarde ziet het agentschap ook iets opmerkelijks gebeuren: voor het eerst wordt er nu wereldwijd meer energie gebruikt voor het koelen van gebouwen dan voor verwarming.

Dieren in beslag genomen op boerderij Ens, zaten onder de ontlasting

3 days 8 hours ago

Bij een inval op een boerderij in Ens (Flevoland) zijn 73 dieren in beslag genomen. Ook werden een dode hond en een bak vol dode kippen aangetroffen. De eigenaresse werd aangehouden vanwege belemmering, maar is inmiddels weer op vrije voeten.

De Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (LID) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vielen de boerderij gisterochtend binnen. Ze wilden onderzoek doen naar het welzijn van de dieren daar, schrijft Omroep Flevoland. Het ging onder meer om de gezondheid van honden.

Inspecteurs troffen binnen allerlei dieren aan, waaronder landschildpadden, varkens, kanaries en uilen. Er waren ook veel kromsnavels, die in kleine kooien gevangen zaten. Andere vogels konden vrij door het pand bewegen, maar daar lagen ook losliggende scherpe objecten.

De aangetroffen honden zaten in kennels, en onder de ontlasting. Een aantal honden had ontstoken ogen en tandsteen.

Alle 73 dieren die op de boerderij leefden, zijn in beslag genomen. Een dierenarts die mee was tijdens de inval, concludeerde dat het erf "ongeschikt" was om dieren te houden.

Eerdere rechtszaak

De eigenaresse had geprobeerd de inspecteurs te weren, onder meer door de deur dicht te houden. Deze werd vervolgens met geweld geopend en de vrouw werd door aanwezige politieagenten aangehouden vanwege belemmering.

Ook in februari 2024 werden al dieren bij de vrouw weggehaald. Toen werden 24 honden en 55 kippen, eenden en ganzen in beslag genomen. De politie sprak van een "schrijnend geval van dierverwaarlozing". "De penetrante lucht van urine ontnam de adem en de hokken en slaapplekken waren ronduit smerig."

De eigenaresse kreeg een boete voor de "verschrikkelijke" leefomstandigheden van de dieren. Het kwam tot een rechtszaak, maar niemand werd veroordeeld. Het Openbaar Ministerie gaat nu opnieuw bekijken of strafrechtelijke vervolging mogelijk is.

Deelfietsplatform lekte fietstochten van gebruikers, ook van Arriva-klanten

3 days 8 hours ago

Een deelfietsplatform dat door onder meer Arriva wordt gebruikt, was slecht beveiligd en lekte daardoor locaties en andere details van gebruikers. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS.

Arriva gebruikt de app voor het aanbieden van deelfietsen in Limburg. Ook wordt de app gebruikt door kleinere fietsverhuurders en bedrijven die hun medewerkers deelfietsen aaanbieden.

Van alle gebruikers van het zogenoemde Xbike-platform waren naast het e-mailadres ook details van de fietsritten te zien, zoals het begin- en eindpunt van de rit. Die informatie werd door de navigatiemodule van de fiets aangeleverd.

Gevoelig

Hoewel details zoals naam of betaalgegevens niet inzichtelijk waren, kan de combinatie van een e-mailadres en een locatie toch gevoelig zijn; zo zou iemands thuisadres kunnen worden achterhaald, en op welke tijdstippen iemand thuis is. Ook zouden medewerkers van gevoelige bedrijven of overheidsinstellingen kunnen worden geïdentificeerd.

Het lek bestond sinds februari 2023. De app is op aandringen van Arriva uit voorzorg offline gehaald. Xbike heeft een datalekmelding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens, bevestigt die instantie.

De deelfietsapp heeft bijna 130.000 gebruikers met minimaal één rit, van wie ruim 40.000 bij Arriva, laten woordvoerders van de twee bedrijven weten. Klanten die nooit een rit hebben gemaakt, zijn niet getroffen.

Misbruik

Een ethisch hacker vond het beveiligingsprobleem en benaderde de NOS. Naast het datalek onderzocht de hacker, die anoniem wil blijven, ook de mogelijkheid om fietsen te ontgrendelen zonder te betalen. Zo konden dus gratis fietsritten worden gemaakt. Volgens de Arriva-woordvoerder lijkt het er op dat dat inderdaad technisch mogelijk was.

Misbruik van het lek kan niet worden uitgesloten, zegt een Arriva-woordvoerder. De ontwikkelaars van de app proberen te achterhalen of te zien is wie welke data heeft opgevraagd, maar de kans is klein dat dit tot februari 2023 te achterhalen is.

De ethisch hacker die de NOS informeerde, downloadde de bewuste data, om de omvang van het lek te kunnen inschatten. "Al was ik dat vooraf niet per se van plan, maar voor ik het wist had ik alle data al", zegt de hacker. Xbike merkte dat niet op, totdat de NOS het bedrijf inlichtte. Inmiddels heeft hij de data verwijderd.

Geen controle

Het probleem werd veroorzaakt door gebrekkige toegangscontrole. Technisch waren alle gebruikers gerechtigd om persoonsgegevens van andere gebruikers op te vragen. Veiligheidsmaatregelen om dat te voorkomen, zijn per abuis uitgeschakeld, laat Arriva weten; hoe dat kon gebeuren, wordt nog onderzocht.

Kan AI-bedrijf Anthropic tientallen miljarden aan investeringen terugverdienen?

3 days 8 hours ago

Het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic hoopt vandaag 81 miljard dollar (zo'n 74 miljard euro) op te halen door aandelen te verkopen op de beurs. Dit bedrag komt bovenop de ruim 170 miljard dollar die volgens marktanalist Crunchbase tot nu toe al in het bedrijf is geïnvesteerd. Kan Anthropic die investeringen ooit terugverdienen?

"Dat is een hele terechte vraag", zegt Thomas van Galen, hoofdstrateeg van de investeringstak van Achmea. "Het kan zeker wat worden", denkt hij. "In korte tijd hebben ze echt heel veel bedrijven als klant gekregen. Maar het is ook onzeker. Als je gaat rekenen met de cijfers, moet Anthropic enorm groeien om de investering terug te verdienen."

Anthropic maakt Claude, een reeks AI-modellen die zijn te gebruiken voor analyses en onderzoek, programmeercode schrijven en andere taken. De verkoop van Claude-gebruikstegoed en -abonnementen levert het bedrijf miljarden op.

In 2025 verdiende Anthropic bijna 4,6 miljard dollar. In de eerste negen maanden van dit jaar was dat al zeven keer zoveel: ruim 33 miljard dollar. "Dit gaat keihard", zegt beleggingsstrateeg Thomas Pellegrom van ABN AMRO. En dat voor een bedrijf dat pas in 2023 is opgericht. "Hier zullen veel bedrijven jaloers op zijn."

Enorme investeringen

Tegelijkertijd geeft het bedrijf nog veel meer geld uit. Het ontwikkelen en draaien van AI-modellen kost namelijk enorm veel rekenkracht. Die komt van rijen computerservers in datacenters, die gebruikt worden om Claude verder te ontwikkelen en te kunnen leveren aan klanten.

Anthropic verwacht in een jaar 70 miljard dollar uit te geven aan rekenkracht. Voor komende jaren heeft het bedrijf ook al afspraken gemaakt om rekenkracht in te kopen: voor 450 miljard dollar tot 2031.

De investeringen zijn nodig om te blijven groeien, zegt Anthropic. Het bedrijf gelooft dat klanten steeds het beste AI-systeem willen hebben en richt zich vooral op softwareontwikkelaars: mensen die apps maken of Claude inzetten om taken te automatiseren.

Bijvoorbeeld de internationale website- en appmaker Eidra, dat onder meer werkte aan apps voor HEMA, ov-dienst 9292 en muziekspel Hitster. "We gebruiken Claude volop", zegt Pieter Jongerius in het Amsterdamse kantoor van Eidra. "AI is essentieel voor ons. We gebruiken het in elke stap van wat we doen: van bedenken tot maken en meten of dat succesvol is."

Het bedrijf geeft maandelijks tussen de 100 en 300 euro per medewerker uit aan Claude, zegt Jongerius. Omdat Eidra daardoor sneller kan werken, verdienen de kosten zichzelf weer terug, zegt hij. "Dat zit voor ons goed. Het is voor ons zeer waardevol."

Jongerius verwacht niet dat Anthropic de prijzen gaat verhogen, omdat er veel concurrentie is van onder meer het Amerikaanse bedrijf OpenAI en Chinese AI-bedrijven. "Anthropic zal dus ook gedwongen blijven om prijzen acceptabel te houden."

Anthropic verdient alleen met AI

De concurrentie, de prijs van AI-modellen en de vraag van bedrijven: het zijn een aantal factoren die Van Galen van Achmea bedoelt met de onzekerheid rond Anthropic. Hij wijst bijvoorbeeld op de Chinese concurrentie, die veel AI-modellen gratis beschikbaar maakt.

"Veel taken kun je met goedkope AI-modellen prima uitvoeren. Ik verwacht dat veel meer werk niet door de allerbeste AI-modellen wordt gedaan, maar met goedkope varianten. Die markt is veel concurrerender." De vraag is volgens hem dan of de allerbeste AI-modellen toch interessant genoeg zijn om veel geld aan uit te geven. "Je moet je afvragen of Anthropic niet een product bouwt dat het niet kan verkopen."

Anthropic zit wat dat betreft op de zwakste en riskantste plek in de AI-industrie, zegt Van Galen. "Anthropic verkoopt op dit moment alleen zijn AI-modellen", zegt ook ING-econoom Jan Frederik Slijkerman. "Google bouwt ook AI-modellen, maar verdient ook op andere manieren veel geld: met zijn zoekmachine en datacenters. Dat is een groot verschil met Anthropic."

"Anthropic laat een hele snelle groei zien", zegt Slijkerman. "Dat is echt bijzonder. Dus ze zouden de investeringen op termijn goed kunnen terugverdienen. Maar het kan ook makkelijker fout gaan."

Van Galen denkt hetzelfde. "Bedrijven zoals Anthropic en OpenAI zijn honderd procent de zwakste plek in de AI-keten. Dat maakt de onzekerheid groter. Bij makers van AI-chips of aanbieders van datacenters met AI-rekenkracht is dat veel minder het geval."

De beursgang van Anthropic is wat dat betreft interessant, zegt Pellegrom van ABN AMRO. "Dit is de eerste keer dat een puur AI-bedrijf naar de beurs gaat. Daardoor gaan we veel meer inzicht krijgen in wat er achter de schermen gebeurt. Dat maakt Anthropic meer geschikt dan bijvoorbeeld Google of Microsoft om te kijken hoe het met AI gaat."

Internationaal Gerechtshof: Myanmar schuldig aan genocide op Rohingya

3 days 8 hours ago

Het Internationaal Gerechtshof heeft Myanmar schuldig bevonden aan genocide op de islamitische Rohingya-minderheid. Negen rechters stemden daar voor, zes tegen.

Het leger van het overwegend boeddhistische Myanmar begon in 2017 een terreurcampagne tegen de Rohingya. Volgens de regering was het een actie tegen de Rohingya-verzetsbeweging ARSA. Het hof bestrijdt dat, onder meer omdat het leger geen onderscheid maakte tussen burgers en ARSA-strijders.

Dit is het eindoordeel van het hof:

De campagne in de deelstaat Rakhine ging gepaard met de moord, mishandeling en verkrachting van duizenden burgers, onder wie kinderen, en vernietiging van hun huizen. Dat gebeurde met de intentie om de religieuze en culturele minderheid in ieder geval deels te vernietigen, aldus het hof.

Honderdduizenden Rohingya vluchtten naar buurland Bangladesh. Daar wonen ze nog steeds. Het hof zegt dat Myanmar ze veilig moet laten terugkeren en de hereniging van families op zich moet nemen.

Het hof oordeelt dat Myanmar de Rohingya hun bezittingen moet teruggeven, voor zover dat nog kan. Wanneer dat niet mogelijk is, moet een schadeloosstelling worden vastgesteld. De hoogte van de schadeloosstelling moet nog worden vastgesteld.

Daarnaast moet Myanmar helpen bij het opsporen en identificeren van verdwenen en omgekomen Rohingya en helpen bij het herstel van de fysieke en mentale schade die ze hebben opgelopen.

Het hof heeft Myanmar opdracht gegeven de verantwoordelijken voor de genocide op te sporen, te berechten en te straffen. Ook moet het land maatregelen nemen om herhaling te voorkomen.

Historisch

Het is voor het eerst in de geschiedenis van het in 1946 opgerichte hof dat een staat voor genocide wordt veroordeeld. De uitspraak is definitief, in beroep gaan kan niet.

Het hof oordeelde in 2020 al dat Myanmar direct maatregelen moest nemen om de Rohingya-minderheid te beschermen en bewijs voor misdaden tegen Rohingya moest veiligstellen. De rechters constateerden toen dat Rohingya een aanzienlijk risico liepen om slachtoffer te worden van genocide. Myanmar moest alles doen om het vermoorden van Rohingya te voorkomen.

Gerechtshof en Strafhof

Het Internationaal Gerechtshof doet uitspraken in conflicten tussen landen. Deze zaak is in 2019 aangespannen door Gambia, met steun van onder meer Nederland.

De zaak van de Rohingya loopt ook bij het Internationaal Strafhof. Daar kunnen personen of organisaties wel worden aangeklaagd.

Bij het Internationaal Gerechtshof lopen nog genocide-zaken tegen Rusland (in verband met de oorlog in Oekraïne), Israël en Duitsland (in verband met de oorlog in Gaza) en Rwanda (vanwege directe betrokkenheid bij het geweld in Oost-Congo).

Taiwan meldt opnieuw Russische militaire vliegtuigen nabij eiland

3 days 9 hours ago

Russische militaire vliegtuigen zijn vanochtend vroeg de luchtverdedigingszone van Taiwan binnengevlogen, zo heeft het Taiwanese ministerie van Defensie bekendgemaakt. Volgens Taiwan waren het zware Toepolev's (TU)-95. De TU-95 is een strategische bommenwerper uit de tijd van de Sovjet-Unie.

De twee langeafstandsbommenwerpers vlogen door de Air Defense Identification Zone (ADIZ) ten noordoosten van het eiland, om vervolgens in noordoostelijke richting ter hoogte van de havenstad Keelung weer te vertrekken, schrijft de Taiwanese ministerie van Defensie op X.

De Tu-95 bommenwerpers worden door de NAVO ook wel Bears genoemd. Tijdens de Koude Oorlog vlogen de vliegtuigen lange patrouilles langs de grenzen van het NAVO-gebied. Sommige uitvoeringen kunnen kernwapens vervoeren, andere toestellen van het type worden ingezet voor surveillance of verkenning op lange afstand.

De Taiwanese strijdkrachten stuurden als reactie F-16-gevechtsvliegtuigen de lucht in. Na een radiowaarschuwing verlieten de Russische toestellen de Taiwanese luchtverdedigingszone, dat zich buiten het nationale luchtruim bevindt.

Koude Oorlog

De timing van het incident was zeer opmerkelijk. De Russische president Poetin is vandaag in het Chinese Shenzhen voor de APEC-top. Daar heeft hij een ontmoeting gehad met de Chinese president Xi en de Amerikaanse president Trump.

Ook een Taiwanese delegatie is aanwezig bij de APEC-top. Die delegatie staat onder leiding van Stan Shih, de oprichter van computerbedrijf Acer. Bij aanvang van de top schudde hij kort de hand van Poetin.

Volgens het staatspersbureau Central News Agency (CNA) van Taiwan komt het sinds het einde van de Koude Oorlog zelden voor dat Russische militaire vliegtuigen de Taiwanese luchtverdedigingszone binnenvliegen. In 2010 vloog een Tu-95 kortstondig het noordoostelijke deel van de zone in, maar keerde na een radiowaarschuwing om in de richting van Japan.

Bezwaar

Des te opvallender is het dat Taiwan afgelopen dinsdag nog meldde dat twee Russische militaire vliegtuigen door de Taiwanese luchtverdedigingsidentificatiezone vlogen.

Japan en Zuid-Korea maakten die dag melding van soortgelijke incidenten in hun eigen luchtruim. Japan heeft daartegen bezwaar aangetekend bij de Russische autoriteiten. Onduidelijk is wat de Russische toestellen in het gebied deden. Moskou heeft vooralsnog niet op de berichten gereageerd.

Onder controle krijgen

Taiwan, een van 's werelds belangrijkste producenten van halfgeleiders, sloot zich na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 aan bij westerse sancties tegen Rusland en legde economische beperkingen op aan Moskou.

Tegelijk staat Taiwan onder toenemende druk van China. Chinese militaire vliegtuigen vliegen vrijwel dagelijks de Taiwanese luchtverdedigingsidentificatiezone binnen.

Peking beschouwt Taiwan als onderdeel van zijn grondgebied en zegt het eiland uiteindelijk onder zijn controle te willen brengen.

Zo voert China de druk op op Taiwan:

Opnieuw boot met migranten omgeslagen bij Senegal, vrees voor tientallen doden

3 days 9 hours ago

Voor de kust van Senegal is een boot met migranten omgeslagen. Er is zeker een dode gevallen, maar dat kunnen er nog veel meer worden. Aan boord waren tientallen mensen.

Radio France Internationale meldt dat het schip onderweg was naar de Canarische Eilanden. De boot zou zijn omgeslagen voor de kust van Yenne, op zo'n 40 kilometer van de hoofdstad Dakar.

"We hoorden het geschreeuw vanaf het strand", zegt een lokale functionaris. De boot spoelde uiteindelijk aan op het strand.

Een overlevende verklaarde tegenover de politie dat er zo'n honderd mensen aan boord waren, van wie de overgrote meerderheid mannen. Een hulporganisatie zegt op basis van een andere overlevende dat er zo'n vijftig mensen op de boot zaten.

Op het aangespoelde schip werden allerlei persoonlijke bezittingen gevonden, zoals identiteitsbewijzen, mobiele telefoons en een inschrijvingsbewijs van een middelbare scholier.

Tweede bootramp

Eerder deze maand zonk er ook al een boot met migranten voor de kust van Senegal. Daarbij kwamen zeker 39 mensen om het leven. Ook die boot was vanaf de westkust van Afrika onderweg naar de Canarische Eilanden, van Spanje. De Verenigde Naties telden dit jaar al 454 doden en vermisten voor de kust van West-Afrika.

Vaak zitten de migranten op gammele houten boten, zogeheten pirogues, die niet gemaakt zijn voor zoveel mensen en voor verre reizen op zee.

De Senegalese president Faye heeft zijn ministerie van Binnenlandse Zaken opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de oorzaken van de toegenomen illegale migratie vanuit zijn land. Eerder riep hij de Senegalese bevolking al op hun leven niet te riskeren door de gevaarlijke overtocht over zee te wagen.

Duitser (18) opgepakt die terroristische aanslag op moskee wilde plegen met 3D-geprinte wapens

3 days 9 hours ago

Een 18-jarige Duitser wordt ervan verdacht dat hij een terroristische aanslag wilde plegen op een moskee in Duitsland. De scholier zou dat hebben willen doen met wapens die met een 3D-printer waren gemaakt, schrijven Duitse media.

Vandaag werd bekend dat de tiener in augustus is opgepakt in Eslohe, zo'n 70 kilometer ten zuidoosten van Dortmund. Volgens de Duitse autoriteiten was hij van plan eind dit jaar of begin volgend jaar de aanslag te plegen op moskeegangers.

Het Openbaar Ministerie in Düsseldorf wil om veiligheidsredenen niet vertellen om welke moskee het ging. Volgens het OM had de 18-jarige extreemrechtse opvattingen en projecteerde hij "zijn racistische ideologie ook op moslims".

3D-wapen functioneel

Bij een huiszoeking in zijn appartement werden wapens, wapenonderdelen en munitie gevonden, allemaal met een 3D-printer gemaakt.

Een deel van de wapens is volgens onderzoekers functioneel. Waarschijnlijk had de scholier de bouwinstructies en printsjablonen online gevonden.

De jongeman zit sinds zijn arrestatie in voorlopige hechtenis. Hij is nog niet formeel aangeklaagd. De autoriteiten willen vanwege het onderzoek niet zeggen of hij contact had met anderen of dat hij alleen handelde.

Europees netwerk moet herinnering aan Holocaust levend houden

3 days 9 hours ago

Twee Holocaust-herdenkingsplekken in Nederland zijn aangesloten bij een nieuw Europees netwerk. Dat is opgericht zodat verhalen en herinneringen niet verloren gaan. Het gaat om Herinneringscentrum Kamp Westerbork en de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam.

Het netwerk European Sites of Holocaust Memory (ESHEM) is een initiatief van de Europese Commissie. Het moet herinneringsplekken binnen de Europese Unie met elkaar verbinden. ESHEM is onderdeel van de bestrijding van antisemitisme, aldus de Commissie.

"Nu de laatste getuigen van de Holocaust overlijden, verandert de verantwoordelijkheid om de herinnering eraan levend te houden. Daarom is een gezamenlijke en toekomstgerichte aanpak dringend nodig", schrijft ESHEM.

Zelfde geschiedenis

In totaal doen 32 plekken mee met het netwerk, onder meer in Denemarken, Duitsland, Litouwen en Oekraïne. "We zijn allemaal verschillende delen van dezelfde geschiedenis", zegt Bertien Minco van Herinneringscentrum Kamp Westerbork tegen RTV Drenthe. Volgens haar kunnen de gedenkplaatsen elkaar versterken. "We kunnen kennis delen, verhalen uitwisselen en elkaar helpen."

Een andere deelnemer is het doorgangskamp Drancy, ten noorden van Parijs, van waaruit 70.000 Joden werden gedeporteerd.

Ook staat een huisje in het Poolse dorp Będzin op de lijst. "Het was ooit een synagoge", zegt Minco. "Mensen hebben dat gehuurd, ruimden het op en kwamen tussen de muren gebedsboeken tegen." Het bleek een centrum van Joods verzet te zijn geweest, waar jonge activisten ondergrondse schuilplaatsen bouwden.

Het is waardevol dat ook dat soort kleine plekken verbonden zijn aan het netwerk, zegt ze. "En het is de bedoeling dat er nog meer bij komen."

Gisteren was de startceremonie van het netwerk in Brussel. Minco was daarbij. "Het is mijn taak als directeur om Herinneringscentrum Kamp Westerbork te vertegenwoordigen", zegt ze. "Ik moet zorgen dat we zichtbaar en vindbaar zijn. Als mensen elkaar kennen, vinden ze elkaar ook makkelijker."

Deportaties

Kamp Westerbork was in de Tweede Wereldoorlog een doorvoerkamp. Vanuit het kamp werden meer dan 100.000 Joden, Sinti en Roma naar vernietigings- en concentratiekampen gedeporteerd. Slechts 5000 van hen overleefden de Holocaust.

De Hollandsche Schouwburg werd in de Tweede Wereldoorlog gebruikt als verzamelplaats voor de deportatie van Joden. Tienduizenden mensen werden daar vastgehouden in afwachting van die deportatie.

Het doel van ESHEM is om eind 2027 ten minste vijftig deelnemende herdenkingsplekken te hebben.

Nieuwsbrief Tweede Wereldoorlog

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Trump, Xi en Poetin schofferen Strafhof na afloop van hun ontmoeting

3 days 10 hours ago

De Amerikaanse president Trump, de Russische president Poetin en de Chinese president Xi hebben hun gesprek afgerond. In hun slotverklaring kwam weinig concrete actie naar voren, maar hadden ze harde woorden voor het Internationaal Strafhof, waar China, Rusland en de VS alledrie niet bij aangesloten zijn.

Het was de eerste keer dat de drie samen in één ruimte met elkaar spraken. Vooraf was de verwachting dat er weinig grote concrete afspraken gemaakt zouden worden in de Zuid-Chinese stad Shenzhen, en het lijkt er inderdaad op dat de top weinig tastbaars heeft opgeleverd. Wel vielen er voor de buitenwacht grote woorden.

Het gesprek duurde ongeveer anderhalf uur. Wat achter gesloten deuren is besproken, is niet bekend, maar de slotverklaring suggereert dat ze zich vooral willen uiten over zaken waarover ze het makkelijk eens zijn, en dan nog in termen die weinig of geen verplichtingen opleggen.

In hun slotverklaring erkent het drietal het belang van de Verenigde Naties, maar stellen zij wel dat er hervormingen nodig zijn "om effectiever op globale uitdagingen te reageren". Waar ze daarmee op doelen, werd niet duidelijk.

Harde woorden

Tegelijkertijd waren zij kritisch op het Internationaal Strafhof. Bij het hof zijn 125 landen aangesloten, maar Rusland, China en de VS erkennen net als bijvoorbeeld Iran, Israël, Turkije en India het hof niet. De drie stellen in de slotverklaring dat "respect voor immuniteit van overheidsfunctionarissen" belangrijk is en dat het ICC "zijn jurisdictie niet mag misbruiken".

Vooral Trump geeft al langere tijd hard af op het Strafhof. Ook heeft hij sancties ingesteld tegen leden daarvan. Trump deed dat nadat het hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Israëlische premier Netanyahu, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Zo zag de ontmoeting tussen de leiders eruit:

Vlak voor het gesprek met de leiders van China en Rusland had Trump al individuele ontmoetingen met hen, waarin hij ook al met Poetin sprak over Oekraïne. Dat gesprek ging volgens Trump zelfs helemaal over Oekraïne.

Volgens de Chinese staatsomroep opende Xi het gezamenlijke gesprek van de drie leiders. Hij noemde de ontmoeting van "baanbrekende betekenis".

Hij zei onder meer dat "wanneer grote mogendheden met elkaar in conflict raken, de wereld in chaos belandt". Wat deze woorden waard zijn is de vraag: China is nog altijd de belangrijkste handelspartner van Rusland, dat door deze handel de oorlogseconomie en dus ook de oorlog in Oekraïne kan bekostigen.

Kernwapens

Ook sprak de Chinese president over kernwapens, die volgens hem als het zwaard van Damocles boven de mensheid hangen. Wat Xi betreft, zouden kernwapens "volledig verboden en vernietigd moeten worden, met als einddoel een wereld zonder kernwapens".

Trump meldde daarvoor dat hij graag tot een nieuw kernwapenverdrag met Rusland zou komen en ook China daarin wil meenemen. Het kernwapenverdrag tussen Rusland en de VS liep dit jaar af.

Het is echter onwaarschijnlijk dat China bereid is het aantal eigen kernwapens terug te brengen. Het land heeft zich in het verleden herhaaldelijk beroepen op het feit dat het veel minder kernkoppen heeft dan Rusland en de VS.

Oekraïne

Poetin noemde de drie landen "de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog". Daarmee dragen ze volgens hem "een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het handhaven van de internationale vrede en veiligheid." Hij repte met geen woord over andere Europese landen.

Over de oorlog in Oekraïne zei hij dat Rusland, China en de VS "tal van gemeenschappelijke belangen bij de beslechting van regionale conflicten, waaronder uiteraard het conflict in Oekraïne, hebben". Volgens de Russische president heeft hij dit gisteren ook met Xi en vandaag met Trump besproken. In de gezamenlijke slotverklaring blijft Oekraïne ongenoemd.

Iran

Ook is het volgens Trump van "vitaal belang" dat de landen samenwerken om de dreiging van nucleaire proliferatie naar andere landen tegen te gaan. Dat is volgens Trump wat de VS in Iran aan het doen is. "We laten niet toe dat Iran een kernwapen heeft", aldus de Amerikaanse president.

In hun gezamenlijke verklaring na afloop stellen de landen het eens te zijn dat de productie en distributie van geraffineerde olieproducten moet worden opgevoerd. Dat is weinig verrassend: zowel Rusland als VS zijn grote producenten en exporteurs van olie, terwijl China veel olie importeert uit die landen.

Docent die erf beschikbaar stelde voor illegaal kooigevecht uit lesrooster gehaald

3 days 11 hours ago

Een wiskundedocent van een middelbare school in Meppel heeft vorig jaar zijn erf in Zuidwolde beschikbaar gesteld voor een illegaal kooigevecht. De man is uit het lesrooster gehaald, laat de directie van Scholengemeenschap Stad & Esch weten. De schoolleiding beraadt zich over de vraag hoe het nu verder moet.

In juni vorig jaar faciliteerde docent Egbert B. de eerste 'fight night' op zijn weiland in Zuidwolde, bleek gisteren uit een uitzending van het onderzoeksprogramma Zembla. Onder de deelnemers en toeschouwers van dit soort kooigevechten zijn leden van neonazi-groepen en veroordeelde extremisten. Op beelden van het onderzoeksprogramma is te zien dat de Hitlergroet werd gebracht en "Sieg Heil!" werd geroepen.

Ook is te zien dat B. door de aanwezigen met applaus werd bedankt. Tegenover Zembla ontkende hij eerst dat de bijeenkomst heeft plaatsgevonden; later zei hij er niets meer van te weten. Hij zou ook te zien zijn op beelden van een recentere fight night in Brabant.

Bekijk hier de reactie van minister van Weel op de Zembla-uitzending:

"Dit is zeer ernstig", zegt schooldirecteur Peter de Visser. "En volstrekt onverwacht." De schoolleiding hoorde van de uitzending en de betrokkenheid van de docent doordat er meerdere klachten van ouders binnenkwamen via het klachtenformulier op de website. "Aan de hand daarvan hebben we de uitzending bekeken. Heel zorgwekkend."

Ouders, leerlingen en medewerkers zijn gisteren op de hoogte gebracht van de lesuitval van B. de komende tijd. Dat is "in afwachting van nader onderzoek en besluitvorming over passende maatregelen", schrijft de school in een bericht dat in handen is van RTV Drenthe. "Daarbij staan de veiligheid en het welzijn van onze leerlingen en medewerkers voorop."

Bij de school zijn geen signalen bekend van "ongewenste uitingen of gedragingen" van de betreffende docent binnen de school.

Vandaag praat de schoolleiding over vervolgstappen. Bij die gesprekken haakt ook een jurist aan, zegt directeur De Visser. "We laten dit niet zomaar zonder meer passeren. Maar je moet zorgvuldig kijken wat voor stappen je moet zetten."

Geroyeerd

Uit het onderzoek van Zembla bleek ook dat mensen in en rond Forum voor Democratie (FVD) banden hebben met een gewelddadig neonazistisch netwerk dat kooigevechten organiseert. Twee leden zijn geroyeerd, liet FVD gisteren weten: Ramon van Asch (FVD-fractievoorzitter in de gemeenteraad van Den Bosch) en Luc Kluytmans, lid van de jongerentak JFVD. Van Asch is ook gemaand om te stoppen als fractievoorzitter in Den Bosch, waar hij gehoor aan heeft gegeven.

Het Zembla-onderzoek

Zembla werkte samen met het Belgische VRT-onderzoeksprogramma Pano. Daarbij werd onder meer gebruikgemaakt van een infiltrant in de neonazistische groepen. Ook kreeg Zembla toegang tot honderden filmpjes van geheime bijeenkomsten.

Bij de Hitlerherdenking van afgelopen april filmden medewerkers onopgemerkt van 50 meter afstand. Ook was er voorafgaand geluidsapparatuur verborgen en waren er camera's in vogelhuisjes verstopt.

Het programma is te bekijken op NPO Start en op YouTube.

Autoriteit Persoonsgegevens: 'AI-camerabrillen brengen veiligheid in gevaar'

3 days 11 hours ago

AI-camerabrillen brengen de veiligheid van gebruikers en omstanders in gevaar. Dat concludeert de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) na onderzoek. De privacywaakhond raadt de aankoop van AI-brillen af.

De AP waarschuwde eerder al dat het filmen van omstanders met zo'n bril vrijwel altijd verboden is, maar nu blijkt dat risico's niet alleen over privacy gaan.

Ernstige gevolgen

Twee van de zes onderzochte brillen werden uitgebreid getest in nagebootste praktijksituaties waarin de veiligheid van mensen een belangrijke rol speelde. Tijdens een nagebootste noodsituatie waarin reanimatieadvies werd gevraagd, beweerde een van de brillen meerdere keren dat er al een ambulance onderweg was, terwijl er geen hulpdiensten waren ingeschakeld.

De AP noemt geen merknamen van de onderzochte brillen en AI-modellen. De autoriteit zegt wel dat ze in Nederland te koop zijn, uit verschillende werelddelen komen en dat de prijzen variëren van minder dan 100 euro tot meer dan 500. Volgens de AP maakt het niet zoveel uit om welke merken het gaat, omdat op iedere bril wel wat aan te merken is.

'Leven op het spel'

"Een bril die je ongemerkt filmt, is al zorgelijk. Een bril die je ook nog eens verkeerd adviseert wanneer iemands leven op het spel staat, gaat een stap te ver", zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de AP.

Het was bekend dat AI-modellen foute antwoorden kunnen geven. Maar dat gebeurt dus ook met een bril die je de hele dag kan dragen.

Ook bij de bescherming van minderjarigen maakten de AI-camerabrillen fouten met mogelijk zeer ernstige gevolgen. Zo gaf een bril datingadvies aan een volwassene die aangaf interesse te hebben in een minderjarige.

Bij een andere test werden veiligheidswaarschuwingen bij speelgoed voor jonge kinderen niet opgevolgd. Ook bij het lezen van medicijnbijsluiters en het interpreteren van waarschuwingen voor extreem weer maakten de brillen fouten.

Wat is een AI-camerabril?

Een AI-camerabril is een bril met een camera die AI-functionaliteiten bevat en geïntegreerde sensoren, zoals een microfoon. De bril is gekoppeld aan de smartphone van de gebruiker en vanaf daar aan een AI-model.

Met de camera en microfoon in de bril kan de gebruiker opnames maken, die aan het AI-model kunnen worden doorgegeven. De brildrager kan het AI-model meestal aansturen via spraak en het antwoord van het AI-model krijgen via de ingebouwde speaker.

Sommige brillen hebben ook een displayfunctie, waardoor tekst op de brillenglazen kan worden geprojecteerd.

De AP bekeek voor dit onderzoek onder andere naar het ontwerp en de documentatie van de brillen en hoe ze functioneren in specifieke veiligheidsscenario's.

De AP wil dat de Nederlandse en Europese politiek de onderzoeksresultaten meenemen bij beslissingen of AI-camerabrillen wel of niet verboden moeten worden.

"Het is van belang dat we collectief werken aan bewustwording, weerbaarheid en ethisch besef", zegt Verdier.

Daarnaast adviseert de AP eigenaren en beheerders van locaties het dragen en gebruiken van camerabrillen in hun huisregels te verbieden.

Gearresteerde burgemeester Imamoglu van Istanbul krijgt opnieuw gevangenisstraf

3 days 11 hours ago

Ekrem Imamoglu, de burgemeester van Istanbul die sinds vorig jaar maart vastzit, is veroordeeld tot twee jaar en een maand gevangenisstraf voor stemfraude. Acht andere verdachten kregen dezelfde straf opgelegd.

Ze werden onder meer beschuldigd van het manipuleren van de stemming tijdens het CHP-congres van 2023, waarbij Özgür Özel werd gekozen tot partijleider. De rechter verklaarde dat congres ongeldig vanwege onregelmatigheden, tot grote woede binnen de oppositiepartij.

Volgens oppositieleider Özel is de veroordeling bedoeld om de kans groter te maken dat een kandidaat van Erdogans AK-partij de volgende burgemeestersverkiezing in Istanbul kan winnen. Die vinden in 2029 plaats.

De populaire Imamoglu geldt als de belangrijkste politieke rivaal van de zittende president Erdogan. Volgens zijn advocaat kan Imamoglu nog in hoger beroep kan gaan.

2430 jaar gevangenisstraf

De veroordeling van vandaag komt bovenop andere zaken tegen Imamoglu. Vier jaar geleden werd hij veroordeeld tot ruim 2,5 jaar cel voor het beledigen van de kiescommissie. Die zaak loopt nog in hoger beroep. Vorig jaar werd hij nogmaals veroordeeld, voor het beledigen en bedreigen van de openbaar aanklager.

Daarnaast loopt er nog een omvangrijke corruptiezaak tegen de gemeente Istanbul. Als Imamoglu in die zaak op alle punten schuldig wordt bevonden, riskeert hij een gevangenisstraf tot 2430 jaar.

Massale protesten

Imamoglu werd in 2019 gekozen tot burgemeester van Istanbul en in 2024 herkozen. Sinds maart 2025 zit hij in voorlopige hechtenis. Een plaatsvervangend burgemeester van de CHP neemt de honneurs waar.

Hij werd anderhalf jaar geleden opgepakt op verdenking van onder meer omkoping, fraude en banden met een terroristische organisatie. Overtuigend bewijs daarvoor ontbreekt volgens zijn aanhangers. Na zijn arrestatie braken in heel Turkije massale demonstraties uit tegen de regering van Erdogan.

Dit waren de beelden uit Turkije:

Zijn partij stelt dat de beschuldigingen aan Imamoglu's adres enkel politiek gemotiveerd zijn, omdat hij wordt gezien als een kansrijke presidentskandidaat voor de verkiezingen van 2028. Imamoglu sloot zich afgelopen augustus aan bij de Yeni Parti, een oppositiepartij die door Özel werd opgericht.

De oppositie in Turkije staat al anderhalf jaar onder enorme druk. Afgelopen maanden zijn er meerdere invallen geweest bij grote oppositiezenders, waaronder Halk TV en Sözcu TV. Ook zitten burgemeesters, ambtenaren en prominente leden van de oppositie vast.

Na de arrestatie van Imamoglu in 2025 maakte Nieuwsuur dit verhaal:

Checked
28 minutes 12 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed